Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1324 2225820 2225345 2026-09-17T02:32:06Z GinawaSaHapon 102500 2225820 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa --> {{Confuse|Libangan (gawain)}} [[Talaksan:Phoenix_ThomasMars1.jpg|thumb|300x300px|Mga tao na nagkakasiyahan sa isang konsiyerto. Karaniwang isinasagawa ang paglilibang upang makapagbigay ng kasiyahan sa mga manonood nito.]] '''Paglilibáng''' ang tawag sa isang gawain na nagpupukaw ng atensiyon at interes ng mga [[Tagapanood|manonood]] upang maaliw ang mga ito. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[pagkukuwento]], [[musika]], [[drama]], at [[sayaw]], na [[Sining-pagganap|itinatanghal]] sa samu't saring paraan at lugar. Limitado lamang ang mga ito noon sa mga [[matataas na uri]] at karaniwang itinatanghal sa mga [[Maharlikang korte|korte ng mga monarko o pinuno]], bagamat itinanghal din ito sa publiko kalaunan. Sa modernong panahon, kinokonsidera itong produkto, na maaaring itugma ayon sa pangangailangan o kagustuhan ng manonood. Madalas na iniuugnay ang paglilibang sa [[kasiyahan]], at marami sa mga anyo ng paglilibang ay isinasagawa sa ganitong dahilan. Gayunpaman, may mga paglilibang din na sineseryoso, lalo na sa mga anyo na may hangarin na makapagpamulat sa manonood nito. Isa sa mga elementong nagtatangi sa paglilibang mula sa ibang mga katulad na gawain ang pagkakaroon nito ng manonood, na madalas ay pawang nagmamasid lamang tulad ng kaso sa [[teatro]], [[palabas sa telebisyon]], o [[pelikula]], bagamat may mga anyo din na aktibo ang manonood kagaya ng sa mga [[laro]]. Maaaring itanghal ang paglilibang sa publiko o sa isang pribadong grupo. Maaari din itong pormal, na nagtataglay ng mga pagtatanghal na may tiyak na plano kagaya ng sa mga [[Lakbay-konsiyerto|konsiyerto]] o teatro, o walang tiyak na plano kagaya naman sa mga laro ng mga bata. Nananaig ang marami sa mga anyo ng paglilibang sa paglipas ng panahon dahil sa pag-ayon nito sa mga pagbabago sa [[kultura]], [[lipunan]], o [[teknolohiya]] kagaya ng kaso ng [[Salamangka (bilis ng kamay)|mahika sa entablado]]. Bagamat gumagamit ng mga mas makabagong paraan, sentro pa rin sa mga pelikula at [[larong bidyo]] ang pagkukuwento, drama, at musika. Nagsasagawa din ng mga [[pista]] para sa mga pelikula, musika, at sayaw, na maaaring tumagal nang ilang araw. May ilang anyo ng paglilibang noon na ipinagbabawal na sa maraming bansa sa mundo ngayon, kagaya ng [[pampublikong pagbibitay]]. Ilan sa mga gawain na isinasagawa sa konteksto ng digmaan noon kagaya ng [[Pamamana|pagpapana]] at [[eskrima]] ay pawang mga [[pinapanood na palakasan]] na ngayon. Ginagawa namang [[paligsahan]] ang ilang mga gawain tulad ng [[pagluluto]]. Hindi lahat ng anyo ng paglilibang ay nakakapagbigay ng kasiyahan sa lahat ng tao; may ilan na maaaring ikonsidera bilang masama ng ilan kagaya ng [[sabong]] o [[pagsusugal]] sa mga [[kasino]]. Pinaghahalo naman ng iba ang iba't ibang anyo ng paglilibang upang makagawa ng bago. == Kasaysayan == [[File:Bierstadt_Albert_The_Campfire.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bierstadt_Albert_The_Campfire.jpg|thumb|Pinta na nagpapakita sa mga taong nagkukuwentuhan habang nagkakamping sa gubat.]] Simula pa noon, gumagawa na ang mga tao ng mga paraan para malibang sila. Isa sa mga pinakamatatandang anyo ng paglilibang ang [[pagkukuwento]], na isinasagawa na ng mga tao upang maipasa ang mga [[tradisyon]] at [[paniniwala]] ng kanilang [[kultura]] patungo sa susunod na henerasyon. Kahit magpahanggang ngayon, isa ito sa mga pinakasimpleng paraan ng paglilibang bilang pampalipas-oras, kagaya halimbawa ng pagkukuwento ng mga nakakatakot na pangyayari habang [[Kamping|nagkakamping]] sa gitna ng isang gubat upang magsilbing babala sa iba ukol sa panganib ng naturang lugar. Patuloy itong nagbabago sa paglipas ng panahon, at may mga paksang nagbabago rin dahil sa mga bagong karanasang nabubuo sa paglipas din ng panahon.<ref name="Kuhns">{{cite book |last=Kuhns |first=Richard Francis |title=Decameron and the Philosophy of Storytelling: Author as Midwife and Pimp |publisher=Columbia University Press |year=2005 |isbn=978-0-231-13608-2 |location= |page=7 |language=en |trans-title=Decameron at ang Pilosopiya ng Pagkukuwento: May-akda bilang Kumadrona at Bugaw}}</ref> Nagkaroon ang marami sa mga anyo ng paglilibang tulad ng [[musika]] at [[drama]] ng samu't saring mga kaparaanan sa pagkukuwento na nakadepende sa kagustuhang personal o ng kultura ng nagsasagawa nito o ng mga manonood nito. Madalas itong naghahalo-halo; halimbawa, karaniwang nilalapatan ng musika ang mga drama o [[dula]] na tinatanghal upang mas lalo pa itong makahatak ng manonood. May ilan na nagmula sa mga kaganapang maituturing na seryoso tulad ng pag-eensayo sa [[Pagtatakbo|pagtakbo]] na naging mga [[Paligsahan|kompetisyon]] na pinapanood ng marami. Halimbawa, nagmula sa [[Olanda]] ang [[Baliksuwa|pagbabaliksuwa]] ({{Lang|en|pole vaulting}}) bilang isang paraan ng pagtawid sa mga malalawak na kanal bago ito naging isang palakasan sa kasalukuyan.<ref name="Carlsen">{{cite book |last=Carlsen |first=Spike |title=A Splintered History of Wood |publisher=Harper Perennial |year=2009 |isbn=978-0-06-137356-5 |location=New York |page=170 |language=en |trans-title=Ang Masalubsob na Kasaysayan ng Kahoy}}</ref> Isang tradisyonal na laro naman sa Pilipinas ang [[pagtitiyakad]] ({{Lang|en|stilt}}), na itinatampok din sa mga [[sirko]]. Isa namang sikat na halimbawa ng paglilibang noong sinaunang panahon ang mga labanan ng mga [[gladyador]] sa [[Imperyong Romano]], na itinuturing din bilang isang anyo ng palakasan o parusa.<ref>{{Citation |author=Dunkle |first=Roger |title=Gladiators: violence and spectacle in ancient Rome |year=2008 |trans-title=Mga Gladyador: karahasan at palabas sa sinaunang Roma |location= |publisher=Pearson / Longman |language=en |isbn=978-1-4058-0739-5}}</ref><ref>{{Citation |author1=Wiseman |first=Douglas C. |title=Medieval Sport: Quest for Survival |year=1977 |trans-title=Medyebal na Palakasan: Paghahanap sa Kaligtasan |publisher= |language=en}}</ref> Maaaring magbago kung ano ang itinuturing bilang paglilibang dahil sa mga pagbabago sa kultura, kagaya ng kaso ng [[pangangaso]]. Naging isang anyo ng paglilibang ito sa [[Imperyong Romano]] at [[Kartago]], at kalauna'y kumalat sa mga karatig-lugar dahil sa impluwensiya ng noo'y lumalaking imperyo.<ref>{{cite book |last=Potter |first=David Stone |title=Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire |author2=Mattingly, David J. |publisher=University of Michigan Press |year=1999 |isbn=978-0-472-10924-1 |page=308 |language=en |trans-title=Buhay, Kamatayan, at Paglilibang sa Imperyong Romano}}</ref> Sa kabilang banda naman, maaari din itong magbago dahil sa pagbabago sa lipunan bunsod ng mga [[digmaan]] at [[rebolusyon]]. Halimbawa, kinontrol ng [[Partido Komunista ng Tsina|komunistang pamahalaan]] ng [[Tsina]] noong [[Himagsikang Pangkalinangan|Rebolusyong Pangkultura]] ang pagtatanghal sa mga [[opera]], habang nakaapekto rin sa anyo ng paglilibang ng mga tao sa Europa ang mga malalaking digmaan at suliranin noong unang bahagi ng ika-20 siglo kagaya ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], [[Rebolusyong Ruso]], at ang [[Malawakang Depresyon]].<ref>{{cite book |last=Roshwald |first=Aviel |title=European Culture in the Great War: The Arts, Entertainment and Propaganda, 1914–1918 |author2=Stites |first2=Richard |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=978-0-521-57015-2 |language=en |trans-title=Kulturang Europeo sa Dakilang Digmaan: Mga Sining, Paglilibang, at Propaganda, 1914–1918}}</ref><ref>{{cite book |last=Arthur |first=Max |title=When this bloody war is over: soldiers' songs from the First World War |publisher=Piatkus |year=2001 |isbn=978-0-7499-2252-8 |location=London |language=en |trans-title=Kapag ang buwisit na digmaang to ay tapos na: mga awit ng mga sundalo mula sa Unang Digmaang Pandaigdig}}</ref><ref>{{cite book |last=McReynolds |first=Louise |title=Russia at Play: Leisure Activities at the End of the Tsarist Era |publisher=Cornell University |year=2003 |isbn=978-0-8014-4027-4 |language=en |trans-title=Mga Dula sa Rusya: Mga Gawaing Pangliwaliw sa Dulo ng Panahon ng Tsar}}</ref> Maaari ding magbago nang bahagya ang mga anyo ng paglilibang sa paglipas ng panahon dahil sa pag-usad ng teknolohiya. Halimbawa, limitado lamang noon ang panonood ng pelikula sa mga [[sinehan]], pero mapapanood na ang mga ito nang pribado ng isang indibiduwal gamit ang kanyang [[kompyuter]] o [[phone]]. Nagbabago rin ang mga lugar kung saan nagaganap ang mga paglilibang, at may ilang mga lugar na itinayo para lamang sa isang partikular na anyo ng paglilibang tulad ng mga [[Estadyo|estadyong]] para sa mga palakasang tulad ng [[basketbol]] o [[futbol]], o di kaya'y mga [[awditoryum]] na itinayo para sa pagtatanghal ng opera. === Paglilibang sa korte === [[Talaksan:Codex_Manesse_192v_-_Albrecht_von_Rapperswil.jpg|thumb|Depiksiyon ng isang paligsahan na pinapanood ng mga tao noong ika-14 na siglo.]] Pawang mga korte ng imperyo at kaharian ang nagbibigay ng mga lugar sa pag-eensayo at suporta para sa mga propesyonal na tagapaglibang noon; gumagamit ang iba't ibang mga kultura ng iba't ibang lugar tulad ng mga [[palasyo]], [[kastilyo]], o [[kuta]]. Sa mga [[Kabihasnang Maya|lungsod-estado ng mga Maya]], madalas na isinasagawa ang mga pampublikong palabas sa mga malalawak na liwasan sa harap ng mga palasyo, kung saan pumupuwesto ang publiko sa isang bahaging itinalaga para sa kanila.<ref name=":0">{{cite book |title=Servants of the Dynasty: Palace Women in World History |publisher=University of California Press |year=2008 |isbn=978-0-520-25443-5 |editor=Walthall, Anne |location=London |language=en |trans-title=Mga Tagasilbi ng Dinastiya: Mga Kababaihan ng Palasyo sa Kasaysayan ng Mundo |ref=CITEREFWalthall2008}}</ref> Naipapasa rin ang mga paglilibang sa korte mula sa isang kultura patungo sa iba. Halimbawa, ipinakilala ng [[Imperyong Mughal|mga Mughal]] ang ''[[durbar]]'', na kalauna'y naipasa sa mga Briton na kanila namang sinunod.<ref>{{cite book |last1=Allen |first1=Charles |author-link= |title=Lives of the Indian Princes |last2=Dwivedi |first2=Sharada |author-link2= |publisher=Century Publishing |year=1984 |isbn=978-0-7126-0910-4 |location=London |page=210 |language=en |trans-title=Mga Buhay ng mga Prinsipe ng India}}</ref> Sa [[Korea]], may isang partikular na sayaw na isinasagawa lamang tuwing may mga malalaking piging sa korte.<ref name=":1">{{cite book |last=Van Zile |first=Judy |url=https://archive.org/details/perspectivesonko0000vanz |title=Perspectives on Korean Dance |publisher=Wesleyan University Press |year=2001 |isbn=978-0-8195-6494-8 |location=Middletown, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga Pananaw sa Sayaw ng Korea |url-access=registration}}</ref> Madalas na humahantong kalaunan ang mga paglilibang sa korte patungo sa publiko. Isang halimbawa nito ang mga dramang isinasagawa sa Korea nang nakamaskara habang sumasayaw. Orihinal itong isinasagawa bilang isang ritwal ng mga [[Shamanismo|shaman]], ngunit kalauna'y naging isang popular na anyo ng paglilibang sa publiko.<ref name=":1" /> Halimbawa rin ang [[paghuhusta]] ({{Lang|en|jousting}}), na nagmula bilang paligsahan sa pagitan ng mga maharlika sa korte sa Europa ngunit nananatili magpahanggang ngayon bilang laro ng mga bata. Ginagamit din ng mga korte ang mga malalaking piging at ang kaakibat nitong mga palabas di lamang bilang isang anyo ng paglilibang ngunit para maipakita rin ang kanilang yaman at kapangyarihan. Madalas nitong ipinapakita ang katayuan ng namumuno mula sa mga pinamumunuan at sa mga may kapangyarihan mula sa mga wala.<ref name=":0" /> Bagamat kalimitan itong ikinakabit sa mga tradisyonal na korte, nananatili pa rin ang ganitong interaksyon kahit sa modernong panahon kagaya ng [[seremonya sa paglilipat ng Hong Kong sa Tsina]] noong 1997, na nagtampok ng maraming anyo ng paglilibang tulad ng isang salusalo, parada, pista, at pagtatanghal ng sining. Minsan, parehong gumaganap bilang tagapaglibang at manonood ang mga indibiduwal bilang bahagi ng paglilibang sa korte, kagaya ng sa Palasyo ng Versailles, kung saan sinasabing nagsisilbing tagapaglibang at manonood ang mga naninirahan sa palasyo para sa monarkiya. Isinasagawa din ang paglilibang kung may mga bisita sa korte.<ref name=":0" /> Karaniwan itong isinasagawa sa mga malalaking pagdiriwang kagaya ng [[koronasyon]]. Halimbawa, itinampok bilang bahagi ng mga pagdiriwang sa pagkaluklok ni [[Elizabeth I ng Inglatera|Isabel I ng Inglatera]] sa trono ang samu't saring mga paligsahan na may premyo, na mapapanood ng lahat ng taga-[[London]], hindi lamang ng aristokrasya.<ref>{{cite book |author=Holbrook |first=Peter |title=The Politics of the Stuart Court Masque |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-59436-3 |editor=Bevington |editor-first=David |pages=42–43 |language=en |trans-title=Ang Politika ng Masque ng Korte ng Stuart}}</ref> === Pampublikong pagbibitay === [[File:Ticket_for_the_execution_of_Jonathan_Wild.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ticket_for_the_execution_of_Jonathan_Wild.jpg|thumb|Tiket para sa pampublikong pagbibitay kay [[Jonathan Wild]] noong 1725 sa Inglatera.|306x306px]] Bagamat marami sa mga anyo ng paglilibang ang umayon sa pagbabago sa kultura, may iilan na popular na paglilibang ang hindi na katanggap-tanggap sa maraming mga kultura. Halimbawa, sikat noon ang pagpapakita sa [[pagpapahirap]] at parusa sa mga nagkasala sa harap ng madla. Kabilang dito ang [[pagbibitay]] sa mga kriminal sa pamamagitan ng [[pagpupugot]] o [[pagbibitin]], na karaniwang isinasagawa sa harap ng publiko upang magsilbing babala. Gayunpaman, pawang idinisenyo ang ilang paraan ng pagbibitay kagaya ng [[pagbabato]] at [[Binitin, kinaladkad, at piniraso|pagkakaladkad at pagpipiraso]], kung saan iniimbitahan madalas ang publiko upang isagawa ang mga ito. Pinapanood naman ito ng aristokrasya mula sa malayo. Nanatiling sikat bilang pampublikong paglilibang ang mga pagbibitay hanggang noong ika-19 na siglo, nang nagsimulang maging di kaaya-aya sa paningin ng mga tao ang ganitong klase ng aktibidad.<ref name="Gay">{{cite book |last=Gay |first=Peter |author-link=Peter Gay |title=Schnitzler's Century – The making of middle-class culture 1815–1914 |publisher=W.W. Norton & Co |year=2002 |isbn=978-0-393-32363-4 |location=New York; London |page=121 |language=en |trans-title=Siglo ni Schitzler – Ang paggawa sa kultura ng gitnang uri 1815–1914}}</ref> Hindi na ito ginagawa sa [[Kanluraning Mundo]] pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], imbes ay isinasagawa nang pribado at sa harap lamang ng iilang saksi. Isinasagawa pa rin ang mga pampublikong pagbibitay magpahanggang ngayon sa ilang mga lugar sa [[Gitnang Silangan]]. == Anyo == === Kabataan === {{Main|Paglalaro}} [[Talaksan:Pieter_Bruegel_d._Ä._041b.jpg|thumb|''[[Mga Larong Pambata (pinta noong 1560)|Mga Larong Pambata]]'' (1560), pinta ni [[Matandang Pieter Bruegel|Pieter Bruegel]] na nagpapakita sa samu't saring mga larong pambata na nilalaro noong panahon niya.]] [[Paglalaro]] ang pangunahing paglilibang ng [[kabataan]], na mahalaga para sa kanilang paglaki. Madalas itong ginagaya ang mga gawain ng mga matatanda kagaya ng [[bahay-bahayan]] at paglalaro ng [[manika]], panonood ng mga palabas (mula sa [[telebisyon]]), at mga [[larong pambata]] kagaya ng holen o maging mga simpleng anyo ng mga [[palakasan]] tulad ng [[basketbol]]. Sa modernong panahon, kabilang rin dito ang mga anyo ng [[Palaupong pamumuhay|sedentaryong]] paglilibang kagaya ng [[Kompyuter|pagkokompyuter]] at paglalaro sa mga [[larong bidyo]] at paggagalugad sa [[internet]] sa kanilang mga [[smartphone]] o [[tablet]]. Maraming mga anyo ng paglilibang ang binabago o inaakma para sa kabataan. Simula noong ika-20 siglo, sinimulan gumawa ng mga [[kuwento]], palabas, [[pelikula]], at iba pang anyo ng paglilibang para sa bata.<ref>{{cite book |last1=Thompson |first1=Dennis |title=Developmental Psychology in Historical Perspective |last2=Hogan |first2=John D. |last3=Clark |first3=Philip M. |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1-4051-6747-5 |location= |page=18 |language=en |trans-title=Sikolohiyang Pangpaglaki sa Historikal na Pananaw}}</ref> May mga bansa din na gumawa ng sistema ng pagpapangkat sa mga nilalaman sa ilang anyo ng paglilibang kagaya ng sa telebisyon at pelikula. Sa Pilipinas, pareho itong minamando ng [[MTRCB]]. Sentro sa modernong pag-aaral sa mga kabataan ang epekto ng sedentaryong paglilibang, na "siyang nagpababa sa oras ng mga bata sa kalikasan ayon sa isang pag-aaral, at maaaring makaapekto sa pagyabong ng pag-iisip ng mga bata sa samu't saring paraan kabilang na sa [[kognisyon]] at [[imahinasyon]].<ref>{{cite book |last=Cobb |first=Edith |title=The ecology of imagination in childhood |publisher=Columbia University Press |year=1977 |isbn=978-0-231-03870-6 |location=New York |language=en |trans-title=Ang ekolohiya ng imahinasyon sa pagkabata}}</ref><ref>{{cite book |last=Louv |first=Richard |title=Last Child in the Woods: saving our children from nature-deficit disorder |title-link= |publisher=Algonquin Books of Chapel Hill |year=2005 |isbn=978-1-56512-391-5 |location=Chapel Hill, NC |language=en |trans-title=Huling Bata sa Gubat: pagligtas sa ating kabataan mula sa kakulangan sa kalikasan}}</ref><ref>{{cite news |last=Monbiot |first=George |date=19 November 2012 |title=If children lose contact with nature they won't fight for it |language=en |trans-title=Kung mawawala ng mga bata ang kalikasan, hindi sila lalaban para doon |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/19/children-lose-contact-with-nature |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925052205/http://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/19/children-lose-contact-with-nature |archive-date=25 September 2013}}</ref> === Piging === {{Main|Piging}} [[Talaksan:George_IV_coronation_banquet.jpg|thumb|Isang piging na isinagawa para sa koronasyon ni Haring [[George IV ng Nagkakaisang Kaharian|Jorge IV ng Reyno Unido]] noong 1820.]] Matagal na'ng isinasagawa ang mga [[piging]] bilang isang anyo ng paglilibang, na nagpapatuloy pa rin magpahanggang ngayon. Nagmula ito bilang isang paraan ng paglilibang para sa korte ng hari o reyna, at karaniwang isinasagawa bilang bahagi ng mga malalaking pagdiriwang kagaya ng [[kasal]], [[koronasyon]], tagumpay sa politika o ng militar, at mga kaganapang panrelihiyon. Tradisyonal na isinasagawa ito sa isang gusaling ginawa para rito; marahil ang pinakasikat na halimbawa ang [[Banqueting House]] sa [[London]]. Gayunpaman, sa modernong panahon, isinasagawa rin ang mga piging sa pribadong konteksto at sa iba't ibang lugar kagaya ng sa mga [[restoran]] o kahit sa tahanan. May mga ilang piging, partikular na sa mga matataas na uri, na ginagawa ng isang kilalang [[chef]]. === Musika === {{Main|Musika}} [[Talaksan:CORO_ECCLESIA.jpg|thumb|Isang pagtatanghal ng [[koro]] at [[orkestra]] sa isang simbahan sa [[Italya]] noong 2008.]] Madalas ginagamit ang [[musika]] bilang pansuporta sa iba pang mga anyo ng paglilibang. Halimbawa, ginagamit ito sa mga pelikula at palabas upang suportahan ang kuwento nito, habang mahalaga naman ito sa mga pagtatanghal ng [[sayaw]], [[opera]],<ref>{{Cite book |last1=Lowe |first1=Geoff |title=Opera and music theatre resource book |last2=Chong |first2=Su-Lyn |publisher=McGraw-Hill |year=2008 |isbn=978-0-07-013796-7 |location=North Ryde, Australia |language=en |trans-title=Sangguniang aklat para sa opera at musika ng teatro}}</ref> at maging sa [[teatro]].<ref>{{cite book |last=Griffiths |first=Paul |url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000grif |title=A concise history of western music |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |isbn=978-0-521-84294-5 |location=New York |language=en |trans-title=Maikling kasaysayan ng kanluraning musika |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book |last=DesJardins |first=Christian |title=Inside film music: composers speak |publisher=Silman-James Press |year=2006 |isbn=978-1-879505-88-9 |location=Los Angeles |language=en |trans-title=Sa loob ng musika ng pelikula: ayon sa mga kompositor}}</ref> Gayunpaman, isa ring hiwalay na paglilibang ang musika na isinasagawa nang mag-isa, kagaya halimbawa sa mga [[konsyerto]]. Mahahati ang musika sa mga [[Dyanra ng musika|dyanra]] depende sa [[ritmo]], [[Instrumento (musika)|instrumento]], at estilo kagaya ng [[Musikang klasiko|klasiko]], [[Musikang pop|pop]], [[Musikang rock|rock]], [[jazz]], at [[Country (musika)|country]].<ref>{{Cite book |last=Gray |first=Cecil |title=The history of music |publisher=London: Kegan Paul, Trench, Trubner; New York : Knopf |year=1931 |edition=2 |location=London, New York |language=en |trans-title=Ang kasaysayan ng musika}}</ref> Simula noong ika-20 siglo, nagagawa na'ng tumangkilik ang mga ordinaryong mamamayan ng musika dahil sa mga pagbobrodkast nito sa mga telebisyon at radyo gayundin sa mga mabibiling rekord at [[album]]; dati, tanging mga maykaya lamang ang nakakayang makapanood ng mga pagtatanghal ng musika.<ref>{{Cite book |last=Chase |first=Gilbert |title=Music in radio broadcasting |publisher=McGraw-Hill |year=1946 |location=New York |language=en |trans-title=Musika sa pagbobrodkast sa radyo}}</ref> Nakakapagbigay ng kasiyahan ang marami sa mga pagtatanghal sa musika, magmula man ito sa mga [[Solo (musika)|soloista]], [[koro]], o mga [[banda]]. Karaniwang itinatanghal ang mga ito sa isang lugar na para sa mga ganitong klase ng pagtatanghal tulad halimbawa ng mga [[estadyo]] o [[awditoryum]]. Maaari itong libre o may bayad, maliit o malaki, nasa loob o nasa labas.<ref name="Kronenburg-2012">{{Cite book |last=Kronenburg |first=Robert |title=Live architecture: popular music venues, stages, and arenas |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-0-415-56192-1 |location=Abingdon, Oxford; New York |language=en |trans-title=Live na arkitektura: mga sikat na lugar pangmusika, entablado, at estadyo}}</ref> Halimbawa, tipikal na pinapakinggan ang isang koro o [[Orkestra|simponiya ng isang orkestra]] nang tahimik, habang inaasahan naman na maingay ang mga pagtatanghal ng isang bandang rock.<ref>{{Cite book |last=Dingle |first=Christopher |title=The Cambridge History of Music Criticism |publisher=Cambridge University Press |year=2019 |isbn=978-1-139-79542-5 |editor-last1=Dingle |editor-first1=Christopher |location=Cambridge, UK |language=en |trans-title=Ang Kasaysayan ng Kritisismong Pangmusika ng Cambridge |doi=10.1017/9781139795425 |s2cid=241762186}}</ref> Maaaring magmula ang musika mula sa [[boses]] lamang ng nagtatanghal, mga instrumento, o kombinasyon nito. Madalas na sinasamahan ang [[Pag-awit|pagkanta]] ng mga instrumento, maliban sa ilang anyo nito kagaya ng sa [[acapella]].<ref>{{Cite book |last=Miller |first=Hugh Milton |title=History of music |publisher=Barnes & Noble |year=1960 |edition=3 |location=New York |language=en |trans-title=Kasaysayan ng musika}}</ref> Bukod dito, ginagamit din lalo na sa mga konsyerto sa modernong panahon ang samu't saring mga effects at teatro kagaya ng sayaw.<ref name="Kronenburg-2012" /><ref>{{Cite book |last=Burrows |first=Tim |title=From CBGB to the Roundhouse: music venues through the years |publisher=Marion Boyars Publishers |year=2009 |isbn=978-0-7145-3162-5 |location=London; New York |language=en |trans-title=Mula CBGB hanggang Roundhouse: mga lugar pangmusika sa paglipas ng panahon}}</ref> === Laro === {{Main|Laro}} [[Talaksan:AdZU_alumni_vs_nursing_basketball_(2024).jpg|thumb|Isang laro ng [[basketbol]] sa [[Pamantasang Ateneo de Zamboanga]] noong 2024.]] Madalas na nilalaro ang mga [[laro]] para malibang, minsan bilang [[pampalipas-oras]] at minsan bilang bahagi ng isang [[Paligsahan|kompetisyon]]. Maaari itong isagawa nang mag-isa, bilang bahagi ng isang koponan, o bilang baguhan o propesyonal. Maaari itong magkaroon ng mga manonood tulad halimbawa ng paglalaro ng [[basketbol]] sa isang [[estadyo]]. Sa kabilang banda, maaari ding umakto bilang manonood ang mga manlalaro kagaya ng sa mga [[larong salitan]] tulad ng [[ahedres]]. Iba-iba ang ginagamit na kagamitan depende sa laro. Sentro sa mga [[larong naka-board]] tulad ng [[Go (laro)|go]], [[Bakgamon|backgammon]], at [[sungka]] ang isang [[Tablang panlaro|tabla]] ({{Lang|en|board}}) na kadalasan ay patag na nilalagyan ng mga piyesa ng laro. Nilalaro na ito noon pa; itinuturing ang larong ''[[senet]]'' bilang isa sa mga pinakalumang board game, na nilalaro sa [[sinaunang Ehipto]] noong kapanahunan ng [[paraon]] na si [[Tutankhamun]].<ref>{{cite book |last=Botermans |first=Jack |url=https://archive.org/details/bookofgamesstrat0000bote |title=The Book of Games: Strategy, Tactics & History |publisher=Sterling Pub Co Inc |year=2008 |isbn=978-1-4027-4221-7 |language=en |trans-title=Ang Aklat ng mga Laro: Estratehiya, Taktika, at Kasaysayan |url-access=registration}}</ref> Sintanda rin ng mga board game ang mga [[larong baraha]], na gumagamit ng mga [[baraha]] upang laruin; ilan sa mga halimbawa ang [[ungguy-ungguyan]], [[pusoy]], at [[pusoy dos]]. Iniuugnay madalas ang mga ito sa [[sugal]], gayundin ang ilang mga laro na nilalaro nang sabay-sabay ng marami kagaya ng [[bingo]]. Samantala, may mga laro naman na nilalaro madalas ng kabataan ([[larong pambata]]) kagaya ng [[palosebo]], [[tagu-taguan]], at [[patintero]]. May mga laro ding nilalaro gamit ang bola ([[larong bola]]) tulad ng basketbol, [[futbol]], at [[Volleyball|balibol]]. May mga laro naman na nangangailangan ng matinding kakayahan sa pag-iisip nang mabilisan, tulad ng [[sudoku]] at [[Rubik's Cube|rubik's cube]]. Nilalaro naman ang mga [[larong bidyo]] sa isang iskrin tulad ng [[Monitor ng kompyuter|monitor]], [[phone]], o [[telebisyon]], kung saan kinokontrol ng mga manlalaro ang laro sa pamamagitan ng isang [[Kontroler ng larong bidyo|kontroler]] o di kaya'y gamit ang [[Tipaan (ng kompyuter)|keyboard]] at [[Mouse ng kompyuter|mouse]] sa mga kompyuter o daliri sa kaso ng mga larong bidyo sa phone. Nagsimula itong lumago noong huling bahagi ng ika-20 siglo, at sa ika-21 siglo, isa ito sa mga pinakasikat na anyo ng paglilibang lalo na sa kabataan.<ref>{{cite book |author=Bryce, Jo |title=Understanding Digital Games |publisher=Sage Publications |year=2006 |isbn=978-1-4129-0033-1 |editor=Rutter, Jason |location=London; California; New Delhi |language=en |trans-title=Pag-unawa sa mga Larong Digital}}</ref><ref>{{cite book |last=Newman |first=James |title=Videogames |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-203-64290-0 |location=London; New York |language=en |trans-title=Larong bidyo}}</ref> === Panitikan === {{Main|Panitikan}} [[File:Old_man_reading_newspaper_early_in_the_morning_at_Basantapur-IMG_6800.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_man_reading_newspaper_early_in_the_morning_at_Basantapur-IMG_6800.jpg|thumb|Isang matandang lalaki na nagbabasa ng [[diyaryo]] sa [[Nepal]] noong 2019.]] Matagal na'ng anyo ng paglilibang ang [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na kung mahal o bihirang isagawa ang iba pang mga paglilibang. Nagmula ang ilan sa mga pinakaunang panitikan sa mga [[Tradisyong pasalita|pasalitang tradisyon]] kagaya ng mga [[epiko]], na kalauna'y isinulat. Nanatili itong limitado sa mga maykaya hanggang noong naimbento ang paraan para bumilis ang [[paglilimbag]], na nagpamura sa mga aklat at nagresulta sa pagtangkilik sa mga ito ng mas nakakarami. Dahil sa pagsasapamantayan sa mga titik na ginagamit sa tulong ng mga [[Tipo ng titik|font]], naging madali ang pagbasa at naging isang sikat na pampalipas-oras pagsapit ng ika-16 siglo sa Europa.<ref>{{cite book |last=Fischer |first=Steven Roger |author-link=Steven Roger Fischer |title=A history of reading |publisher=Reaktion Books |year=2003 |isbn=978-1-86189-160-0 |location=London |page=236 |language=en |trans-title=Isang kasaysayan ng pagbabasa}}</ref> Marami sa mga panitikan ang ginawa para makapagpalibang. Halimbawa, karaniwang sinusulat ang mga [[limerick]] bilang katatawanan sa mga mambabasa. Ginagamit naman ng mga [[komiks]], [[manga]], at [[kartung pang-editoryal]] ang mga [[Guhit-larawan|guhit]] at teksto upang mailahad ang kanilang kuwento.<ref>{{cite book |last=Chapman |first=James |title=British comics: a cultural history |publisher=Reaktion Books |year=2011 |isbn=978-1-86189-855-5 |location=London |language=en |trans-title=Komiks ng Britanya: isang kultural na kasaysayan}}</ref> Marami sa mga ito ang may elemento ng [[pantasya]] at ginagawa rin upang makapagpalibang, bagamat meron din na may mga seryosong tono at elemento sa kuwento. Malapit na kaugnay sa kartung pang-editoryal ang [[karikatura]], na madalas ay isang guhit na ginawa upang makapagbigay-aliw o upang pumukaw ng atensiyon sa isang partikular na isyu. === Komedya === {{Main|Komedya}} [[File:Dictator_charlie3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dictator_charlie3.jpg|thumb|Si [[Charlie Chaplin]] sa satirikong pelikulang ''[[Ang Dakilang Diktador]]'' (1940). Ginagaya niya si [[Adolf Hitler]] ng [[Alemanyang Nazi]].]] Isang dyanra at elemento ng maraming libangan ang [[komedya]], kung saan ginagamit ito upang makapagbigay ng kasiyahan sa mga manonood. Bagamat isinasagawa ito nang buo, ginagamit rin ito upang pahupain ang tensiyon o pagkaseryoso ng isang kuwento lalo na sa [[panitikan]], [[teatro]], [[pelikula]], at mga [[larong bidyo]].<ref>{{cite book |last=Roston |first=Murray |title=The comic mode in English literature: from the Middle Ages to today |publisher=Continuum |year=2011 |isbn=978-1-4411-9588-3 |location=London |language=en |trans-title=Ang modong komik sa panitikang Ingles: mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang ngayon}}</ref><ref>{{cite book |last=Grindon |first=Leger |title=The Hollywood romantic comedy: conventions, history, controversies |publisher=Wiley-Blackwell |year=2011 |isbn=978-1-4051-8266-9 |location= |language=en |trans-title=Ang Hollywood na romkom: mga kumbensiyon, kasaysayan, kontrobersiya}}</ref> Isa sa mga pinakalumang halimbawa nito ang paggamit sa mga [[payaso]] sa mga maharlikang korte, na karaniwang ineempleyo upang makapagbigay katatawanan sa pamamagitan ng [[pangungutya]], [[pang-aasar]], [[panlalait]], [[slapstick]], at iba pa.<ref name="Garland">{{cite book |title=Byzantine Women: Varieties of Experience 800–1200 |publisher=Ashgate Publishing Limited |year=2006 |isbn=978-0-7546-5737-8 |editor-last=Garland |editor-first=Lynda |editor-link=Lynda Garland |location=Aldershot, Inglatera |pages=177–178 |language=en |trans-title=Kababaihang Bisantino: Mga Barayti ng Karanasan 800–1200}}</ref><ref>{{cite book |last=Hokenson |first=Jan Walsh |title=The Idea of Comedy: History, Theory, Critique |publisher=Rosemont Publishing and Printing Corp |year=2006 |isbn=978-0-8386-4096-8 |location=Cranbury, Estados Unidos |pages=150–151 |language=en |trans-title=Ang Ideya ng Komedya: Kasaysayan, Teorya, at Kritik}}</ref><ref>{{cite book |last=Hornback |first=Robert |title=The English clown tradition from the middle ages to Shakespeare |publisher=D.S. Brewer |year=2009 |isbn=978-1-84384-200-2 |location= |language=en |trans-title=Ang tradisyong Ingles ng payaso mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang kay Shakespeare}}</ref> Nagsulat si [[William Shakespeare]] ng 17 komedya, na gumagamit ng samu't saring paraan na magpahanggang ngayon ay ginagamit pa rin.<ref>{{cite book |last=Gay |first=Penny |title=The Cambridge introduction to Shakespeare's comedies |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=978-0-521-85668-3 |location= |language=en |trans-title=Ang panimula ng Cambridge sa mga komedya ni Shakespeare}}</ref><ref>{{cite book |last=Ellis |first=David |title=Shakespeare's practical jokes: an introduction to the comic in his work |publisher=Bucknell University Press |year=2007 |isbn=978-0-8387-5680-5 |location=Lewisburg, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga praktikal na biro ni Shakespeare: isang panimula sa komik ng kanyang gawa}}</ref> Gayunpaman, nagbabago ang ibig sabihin ng komedya sa paglipas ng panahon at sa iba't ibang kultura.<ref>{{cite book |last=Thorpe |first=Ashley |title=The role of the chou ("clown") in traditional Chinese drama: comedy, criticism, and cosmology on the Chinese stage |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |year=2007 |isbn=978-0-7734-5303-6 |location=Lewiston, Estados Unidos |language=en |trans-title=Ang gampanin ng ''chou'' ("payaso") sa tradisyonal na dramang Tsino: komedya, kritisismo, at kosmolohiya sa entabladong Tsino}}</ref> Madalas na nakaangkla ang komedya sa mga pang-araw-araw na karanasan ng mga manonood, na maaaring hindi agarang maiintindihan ng tagalabas, at maaari ding hindi nakakatawa sa iba ang ilang anyo ng komedya tulad ng slapstick o komedyang nagmumula sa obserbasyon ng komedyante.<ref>{{cite book |title=Comedy: A Geographic and Historical Guide |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2005 |isbn=0-313-32706-8<!-- (set)--> |editor=Charney, Maurice |language=en |trans-title=Komedya: Isang Heograpiko at Historikong Gabay}}</ref> === Pagtatanghal === {{Main|Pagtatanghal}} Isa sa mga pangunahing anyo ng paglilibang ang mga pagtatanghal na isinasagawa sa harap ng mga manonood, lalo na sa panahon bago ang pagrerekord sa mga ito. Maraming klase ng pagtatanghal. Isinasagawa sa mga korte ng monarko sa Europa noong ika-16 at ika-17 siglo ng mga malalaki at magagarbong pagtatanghal ng mga sayaw, awit, at palabas. Karaniwang ipinapakita ng mga manonood ang kanilang pagtangkilik sa mga pagtatanghal sa pamamagitan ng palakpakan. Nakadepende minsan sa haba ng palakpakan na ito ang tindi ng pagtangkilik ng mga manonood sa mga nagtanghal, at nagsisilbing sukatan ng tagumpay ng pagtatanghal. ==== Pagkukuwento ==== {{Main|Pagkukuwento}} [[File:Millais_Boyhood_of_Raleigh.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Millais_Boyhood_of_Raleigh.jpg|thumb|Isang [[Ang Kabataan ni Raleigh|pinta noong 1870]] ng isang [[mandaragat]] na nagkukuwento ng kanyang karanasan sa mga bata. Isa sa mga batang makikita rito ang manlalakbay na si [[Walter Raleigh]].]] [[Pagkukuwento]] ang isa sa mga pinakamatatandang paraan ng paglilibang na may malaking impluwensiya sa iba pang mga paglilibang. Isa ang kuwento sa mga mahahalagang katangian ng ibang mga paglilibang kagaya ng sa pelikula, drama, at opera. Nilalagyan ang ilang mga kuwento ng kaakibat na guhit. Karaniwan ding isinasagawa ang pagkukuwento bilang pampalipas-oras para sa mga taong naglalakbay, kaya isa ring sikat na dyanra ng mga kuwento ang mga kuwento ng paglalakbay kagaya ng ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ni [[Geoffrey Chaucer]] at ''[[Ang Paglalakbay Pakanluran]]'' ni [[Wu Cheng'en]]. Samantala, kinukuwento naman ang mga epiko kagaya ng ''[[Iliad]]'' ni [[Homer]] at ang mga epikong [[Hinduismo|Hindu]] na ''[[Ramayana]]'' at ''[[Mahabharata]]'' sa maraming tao, at pinagpapasa-pasahan sa mga susunod na henerasyon. Maimpluwensiya rin ang mga koleksiyon ng kuwento kagaya ng mga [[Kuwentong bibit|kuwentong-bibit]] ng [[magkapatid na Grimm]] at mga kuwento ni [[Hans Christian Andersen]].<ref>{{cite book |last=Rankin |first=Walter |title=Grimm pictures: fairy tale archetypes in eight horror and suspense films |publisher=McFarland & Co |year=2007 |isbn=978-0-7864-3174-8 |location= |language=en |trans-title=Mga larawang Grimm: mga arkitipo sa mga kuwentong-bibit sa walong pelikulang katatakutan at suspense}}</ref> Mahalaga rin sa mga kultura ang mga [[Mito ng paglikha|kuwento ng paglikha]] sa mundo kagaya ng ''[[Epiko ni Gilgamesh]]'' mula sa [[Mesopotamia]] o ang [[Paglikha ayon sa Genesis|kuwento ng paglikha sa mundo]] sa [[Aklat ng Genesis|Henesis]] ng [[Bibliya]]. == Sanggunian == {{Reflist}} {{aesthetics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Paglilibang]] [[Kategorya:Mga pangunahing paksa]] m44c9ose1v4vnpxo955ylm3kh7v380q 2225845 2225820 2026-09-17T08:28:38Z GinawaSaHapon 102500 2225845 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa --> {{Confuse|Libangan (gawain)}} [[Talaksan:Phoenix_ThomasMars1.jpg|thumb|300x300px|Mga tao na nagkakasiyahan sa isang konsiyerto. Karaniwang isinasagawa ang paglilibang upang makapagbigay ng kasiyahan sa mga manonood nito.]] '''Paglilibáng''' ang tawag sa isang gawain na nagpupukaw ng atensiyon at interes ng mga [[Tagapanood|manonood]] upang maaliw ang mga ito. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[pagkukuwento]], [[musika]], [[drama]], at [[sayaw]], na [[Sining-pagganap|itinatanghal]] sa samu't saring paraan at lugar. Limitado lamang ang mga ito noon sa mga [[matataas na uri]] at karaniwang itinatanghal sa mga [[Maharlikang korte|korte ng mga monarko o pinuno]], bagamat itinanghal din ito sa publiko kalaunan. Sa modernong panahon, kinokonsidera itong produkto, na maaaring itugma ayon sa pangangailangan o kagustuhan ng manonood. Madalas na iniuugnay ang paglilibang sa [[kasiyahan]], at marami sa mga anyo ng paglilibang ay isinasagawa sa ganitong dahilan. Gayunpaman, may mga paglilibang din na sineseryoso, lalo na sa mga anyo na may hangarin na makapagpamulat sa manonood nito. Isa sa mga elementong nagtatangi sa paglilibang mula sa ibang mga katulad na gawain ang pagkakaroon nito ng manonood, na madalas ay pawang nagmamasid lamang tulad ng kaso sa [[teatro]], [[palabas sa telebisyon]], o [[pelikula]], bagamat may mga anyo din na aktibo ang manonood kagaya ng sa mga [[laro]]. Maaaring itanghal ang paglilibang sa publiko o sa isang pribadong grupo. Maaari din itong pormal, na nagtataglay ng mga pagtatanghal na may tiyak na plano kagaya ng sa mga [[Lakbay-konsiyerto|konsiyerto]] o teatro, o walang tiyak na plano kagaya naman sa mga laro ng mga bata. Nananaig ang marami sa mga anyo ng paglilibang sa paglipas ng panahon dahil sa pag-ayon nito sa mga pagbabago sa [[kultura]], [[lipunan]], o [[teknolohiya]] kagaya ng kaso ng [[Salamangka (bilis ng kamay)|mahika sa entablado]]. Bagamat gumagamit ng mga mas makabagong paraan, sentro pa rin sa mga pelikula at [[larong bidyo]] ang pagkukuwento, drama, at musika. Nagsasagawa din ng mga [[pista]] para sa mga pelikula, musika, at sayaw, na maaaring tumagal nang ilang araw. May ilang anyo ng paglilibang noon na ipinagbabawal na sa maraming bansa sa mundo ngayon, kagaya ng [[pampublikong pagbibitay]]. Ilan sa mga gawain na isinasagawa sa konteksto ng digmaan noon kagaya ng [[Pamamana|pagpapana]] at [[eskrima]] ay pawang mga [[pinapanood na palakasan]] na ngayon. Ginagawa namang [[paligsahan]] ang ilang mga gawain tulad ng [[pagluluto]]. Hindi lahat ng anyo ng paglilibang ay nakakapagbigay ng kasiyahan sa lahat ng tao; may ilan na maaaring ikonsidera bilang masama ng ilan kagaya ng [[sabong]] o [[pagsusugal]] sa mga [[kasino]]. Pinaghahalo naman ng iba ang iba't ibang anyo ng paglilibang upang makagawa ng bago. == Kasaysayan == [[File:Bierstadt_Albert_The_Campfire.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bierstadt_Albert_The_Campfire.jpg|thumb|Pinta na nagpapakita sa mga taong nagkukuwentuhan habang nagkakamping sa gubat.]] Simula pa noon, gumagawa na ang mga tao ng mga paraan para malibang sila. Isa sa mga pinakamatatandang anyo ng paglilibang ang [[pagkukuwento]], na isinasagawa na ng mga tao upang maipasa ang mga [[tradisyon]] at [[paniniwala]] ng kanilang [[kultura]] patungo sa susunod na henerasyon. Kahit magpahanggang ngayon, isa ito sa mga pinakasimpleng paraan ng paglilibang bilang pampalipas-oras, kagaya halimbawa ng pagkukuwento ng mga nakakatakot na pangyayari habang [[Kamping|nagkakamping]] sa gitna ng isang gubat upang magsilbing babala sa iba ukol sa panganib ng naturang lugar. Patuloy itong nagbabago sa paglipas ng panahon, at may mga paksang nagbabago rin dahil sa mga bagong karanasang nabubuo sa paglipas din ng panahon.<ref name="Kuhns">{{cite book |last=Kuhns |first=Richard Francis |title=Decameron and the Philosophy of Storytelling: Author as Midwife and Pimp |publisher=Columbia University Press |year=2005 |isbn=978-0-231-13608-2 |location= |page=7 |language=en |trans-title=Decameron at ang Pilosopiya ng Pagkukuwento: May-akda bilang Kumadrona at Bugaw}}</ref> Nagkaroon ang marami sa mga anyo ng paglilibang tulad ng [[musika]] at [[drama]] ng samu't saring mga kaparaanan sa pagkukuwento na nakadepende sa kagustuhang personal o ng kultura ng nagsasagawa nito o ng mga manonood nito. Madalas itong naghahalo-halo; halimbawa, karaniwang nilalapatan ng musika ang mga drama o [[dula]] na tinatanghal upang mas lalo pa itong makahatak ng manonood. May ilan na nagmula sa mga kaganapang maituturing na seryoso tulad ng pag-eensayo sa [[Pagtatakbo|pagtakbo]] na naging mga [[Paligsahan|kompetisyon]] na pinapanood ng marami. Halimbawa, nagmula sa [[Olanda]] ang [[Baliksuwa|pagbabaliksuwa]] ({{Lang|en|pole vaulting}}) bilang isang paraan ng pagtawid sa mga malalawak na kanal bago ito naging isang palakasan sa kasalukuyan.<ref name="Carlsen">{{cite book |last=Carlsen |first=Spike |title=A Splintered History of Wood |publisher=Harper Perennial |year=2009 |isbn=978-0-06-137356-5 |location=New York |page=170 |language=en |trans-title=Ang Masalubsob na Kasaysayan ng Kahoy}}</ref> Isang tradisyonal na laro naman sa Pilipinas ang [[pagtitiyakad]] ({{Lang|en|stilt}}), na itinatampok din sa mga [[sirko]]. Isa namang sikat na halimbawa ng paglilibang noong sinaunang panahon ang mga labanan ng mga [[gladyador]] sa [[Imperyong Romano]], na itinuturing din bilang isang anyo ng palakasan o parusa.<ref>{{Citation |author=Dunkle |first=Roger |title=Gladiators: violence and spectacle in ancient Rome |year=2008 |trans-title=Mga Gladyador: karahasan at palabas sa sinaunang Roma |location= |publisher=Pearson / Longman |language=en |isbn=978-1-4058-0739-5}}</ref><ref>{{Citation |author1=Wiseman |first=Douglas C. |title=Medieval Sport: Quest for Survival |year=1977 |trans-title=Medyebal na Palakasan: Paghahanap sa Kaligtasan |publisher= |language=en}}</ref> Maaaring magbago kung ano ang itinuturing bilang paglilibang dahil sa mga pagbabago sa kultura, kagaya ng kaso ng [[pangangaso]]. Naging isang anyo ng paglilibang ito sa [[Imperyong Romano]] at [[Kartago]], at kalauna'y kumalat sa mga karatig-lugar dahil sa impluwensiya ng noo'y lumalaking imperyo.<ref>{{cite book |last=Potter |first=David Stone |title=Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire |author2=Mattingly, David J. |publisher=University of Michigan Press |year=1999 |isbn=978-0-472-10924-1 |page=308 |language=en |trans-title=Buhay, Kamatayan, at Paglilibang sa Imperyong Romano}}</ref> Sa kabilang banda naman, maaari din itong magbago dahil sa pagbabago sa lipunan bunsod ng mga [[digmaan]] at [[rebolusyon]]. Halimbawa, kinontrol ng [[Partido Komunista ng Tsina|komunistang pamahalaan]] ng [[Tsina]] noong [[Himagsikang Pangkalinangan|Rebolusyong Pangkultura]] ang pagtatanghal sa mga [[opera]], habang nakaapekto rin sa anyo ng paglilibang ng mga tao sa Europa ang mga malalaking digmaan at suliranin noong unang bahagi ng ika-20 siglo kagaya ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], [[Rebolusyong Ruso]], at ang [[Malawakang Depresyon]].<ref>{{cite book |last=Roshwald |first=Aviel |title=European Culture in the Great War: The Arts, Entertainment and Propaganda, 1914–1918 |author2=Stites |first2=Richard |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=978-0-521-57015-2 |language=en |trans-title=Kulturang Europeo sa Dakilang Digmaan: Mga Sining, Paglilibang, at Propaganda, 1914–1918}}</ref><ref>{{cite book |last=Arthur |first=Max |title=When this bloody war is over: soldiers' songs from the First World War |publisher=Piatkus |year=2001 |isbn=978-0-7499-2252-8 |location=London |language=en |trans-title=Kapag ang buwisit na digmaang to ay tapos na: mga awit ng mga sundalo mula sa Unang Digmaang Pandaigdig}}</ref><ref>{{cite book |last=McReynolds |first=Louise |title=Russia at Play: Leisure Activities at the End of the Tsarist Era |publisher=Cornell University |year=2003 |isbn=978-0-8014-4027-4 |language=en |trans-title=Mga Dula sa Rusya: Mga Gawaing Pangliwaliw sa Dulo ng Panahon ng Tsar}}</ref> Maaari ding magbago nang bahagya ang mga anyo ng paglilibang sa paglipas ng panahon dahil sa pag-usad ng teknolohiya. Halimbawa, limitado lamang noon ang panonood ng pelikula sa mga [[sinehan]], pero mapapanood na ang mga ito nang pribado ng isang indibiduwal gamit ang kanyang [[kompyuter]] o [[phone]]. Nagbabago rin ang mga lugar kung saan nagaganap ang mga paglilibang, at may ilang mga lugar na itinayo para lamang sa isang partikular na anyo ng paglilibang tulad ng mga [[Estadyo|estadyong]] para sa mga palakasang tulad ng [[basketbol]] o [[futbol]], o di kaya'y mga [[awditoryum]] na itinayo para sa pagtatanghal ng opera. === Paglilibang sa korte === [[Talaksan:Codex_Manesse_192v_-_Albrecht_von_Rapperswil.jpg|thumb|Depiksiyon ng isang paligsahan na pinapanood ng mga tao noong ika-14 na siglo.]] Pawang mga korte ng imperyo at kaharian ang nagbibigay ng mga lugar sa pag-eensayo at suporta para sa mga propesyonal na tagapaglibang noon; gumagamit ang iba't ibang mga kultura ng iba't ibang lugar tulad ng mga [[palasyo]], [[kastilyo]], o [[kuta]]. Sa mga [[Kabihasnang Maya|lungsod-estado ng mga Maya]], madalas na isinasagawa ang mga pampublikong palabas sa mga malalawak na liwasan sa harap ng mga palasyo, kung saan pumupuwesto ang publiko sa isang bahaging itinalaga para sa kanila.<ref name=":0">{{cite book |title=Servants of the Dynasty: Palace Women in World History |publisher=University of California Press |year=2008 |isbn=978-0-520-25443-5 |editor=Walthall, Anne |location=London |language=en |trans-title=Mga Tagasilbi ng Dinastiya: Mga Kababaihan ng Palasyo sa Kasaysayan ng Mundo |ref=CITEREFWalthall2008}}</ref> Naipapasa rin ang mga paglilibang sa korte mula sa isang kultura patungo sa iba. Halimbawa, ipinakilala ng [[Imperyong Mughal|mga Mughal]] ang ''[[durbar]]'', na kalauna'y naipasa sa mga Briton na kanila namang sinunod.<ref>{{cite book |last1=Allen |first1=Charles |author-link= |title=Lives of the Indian Princes |last2=Dwivedi |first2=Sharada |author-link2= |publisher=Century Publishing |year=1984 |isbn=978-0-7126-0910-4 |location=London |page=210 |language=en |trans-title=Mga Buhay ng mga Prinsipe ng India}}</ref> Sa [[Korea]], may isang partikular na sayaw na isinasagawa lamang tuwing may mga malalaking piging sa korte.<ref name=":1">{{cite book |last=Van Zile |first=Judy |url=https://archive.org/details/perspectivesonko0000vanz |title=Perspectives on Korean Dance |publisher=Wesleyan University Press |year=2001 |isbn=978-0-8195-6494-8 |location=Middletown, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga Pananaw sa Sayaw ng Korea |url-access=registration}}</ref> Madalas na humahantong kalaunan ang mga paglilibang sa korte patungo sa publiko. Isang halimbawa nito ang mga dramang isinasagawa sa Korea nang nakamaskara habang sumasayaw. Orihinal itong isinasagawa bilang isang ritwal ng mga [[Shamanismo|shaman]], ngunit kalauna'y naging isang popular na anyo ng paglilibang sa publiko.<ref name=":1" /> Halimbawa rin ang [[paghuhusta]] ({{Lang|en|jousting}}), na nagmula bilang paligsahan sa pagitan ng mga maharlika sa korte sa Europa ngunit nananatili magpahanggang ngayon bilang laro ng mga bata. Ginagamit din ng mga korte ang mga malalaking piging at ang kaakibat nitong mga palabas di lamang bilang isang anyo ng paglilibang ngunit para maipakita rin ang kanilang yaman at kapangyarihan. Madalas nitong ipinapakita ang katayuan ng namumuno mula sa mga pinamumunuan at sa mga may kapangyarihan mula sa mga wala.<ref name=":0" /> Bagamat kalimitan itong ikinakabit sa mga tradisyonal na korte, nananatili pa rin ang ganitong interaksyon kahit sa modernong panahon kagaya ng [[seremonya sa paglilipat ng Hong Kong sa Tsina]] noong 1997, na nagtampok ng maraming anyo ng paglilibang tulad ng isang salusalo, parada, pista, at pagtatanghal ng sining. Minsan, parehong gumaganap bilang tagapaglibang at manonood ang mga indibiduwal bilang bahagi ng paglilibang sa korte, kagaya ng sa Palasyo ng Versailles, kung saan sinasabing nagsisilbing tagapaglibang at manonood ang mga naninirahan sa palasyo para sa monarkiya. Isinasagawa din ang paglilibang kung may mga bisita sa korte.<ref name=":0" /> Karaniwan itong isinasagawa sa mga malalaking pagdiriwang kagaya ng [[koronasyon]]. Halimbawa, itinampok bilang bahagi ng mga pagdiriwang sa pagkaluklok ni [[Elizabeth I ng Inglatera|Isabel I ng Inglatera]] sa trono ang samu't saring mga paligsahan na may premyo, na mapapanood ng lahat ng taga-[[London]], hindi lamang ng aristokrasya.<ref>{{cite book |author=Holbrook |first=Peter |title=The Politics of the Stuart Court Masque |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-59436-3 |editor=Bevington |editor-first=David |pages=42–43 |language=en |trans-title=Ang Politika ng Masque ng Korte ng Stuart}}</ref> === Pampublikong pagbibitay === [[File:Ticket_for_the_execution_of_Jonathan_Wild.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ticket_for_the_execution_of_Jonathan_Wild.jpg|thumb|Tiket para sa pampublikong pagbibitay kay [[Jonathan Wild]] noong 1725 sa Inglatera.|306x306px]] Bagamat marami sa mga anyo ng paglilibang ang umayon sa pagbabago sa kultura, may iilan na popular na paglilibang ang hindi na katanggap-tanggap sa maraming mga kultura. Halimbawa, sikat noon ang pagpapakita sa [[pagpapahirap]] at parusa sa mga nagkasala sa harap ng madla. Kabilang dito ang [[pagbibitay]] sa mga kriminal sa pamamagitan ng [[pagpupugot]] o [[pagbibitin]], na karaniwang isinasagawa sa harap ng publiko upang magsilbing babala. Gayunpaman, pawang idinisenyo ang ilang paraan ng pagbibitay kagaya ng [[pagbabato]] at [[Binitin, kinaladkad, at piniraso|pagkakaladkad at pagpipiraso]], kung saan iniimbitahan madalas ang publiko upang isagawa ang mga ito. Pinapanood naman ito ng aristokrasya mula sa malayo. Nanatiling sikat bilang pampublikong paglilibang ang mga pagbibitay hanggang noong ika-19 na siglo, nang nagsimulang maging di kaaya-aya sa paningin ng mga tao ang ganitong klase ng aktibidad.<ref name="Gay">{{cite book |last=Gay |first=Peter |author-link=Peter Gay |title=Schnitzler's Century – The making of middle-class culture 1815–1914 |publisher=W.W. Norton & Co |year=2002 |isbn=978-0-393-32363-4 |location=New York; London |page=121 |language=en |trans-title=Siglo ni Schitzler – Ang paggawa sa kultura ng gitnang uri 1815–1914}}</ref> Hindi na ito ginagawa sa [[Kanluraning Mundo]] pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], imbes ay isinasagawa nang pribado at sa harap lamang ng iilang saksi. Isinasagawa pa rin ang mga pampublikong pagbibitay magpahanggang ngayon sa ilang mga lugar sa [[Gitnang Silangan]]. == Anyo == === Kabataan === {{Main|Paglalaro}} [[Talaksan:Pieter_Bruegel_d._Ä._041b.jpg|thumb|''[[Mga Larong Pambata (pinta noong 1560)|Mga Larong Pambata]]'' (1560), pinta ni [[Matandang Pieter Bruegel|Pieter Bruegel]] na nagpapakita sa samu't saring mga larong pambata na nilalaro noong panahon niya.]] [[Paglalaro]] ang pangunahing paglilibang ng [[kabataan]], na mahalaga para sa kanilang paglaki. Madalas itong ginagaya ang mga gawain ng mga matatanda kagaya ng [[bahay-bahayan]] at paglalaro ng [[manika]], panonood ng mga palabas (mula sa [[telebisyon]]), at mga [[larong pambata]] kagaya ng holen o maging mga simpleng anyo ng mga [[palakasan]] tulad ng [[basketbol]]. Sa modernong panahon, kabilang rin dito ang mga anyo ng [[Palaupong pamumuhay|sedentaryong]] paglilibang kagaya ng [[Kompyuter|pagkokompyuter]] at paglalaro sa mga [[larong bidyo]] at paggagalugad sa [[internet]] sa kanilang mga [[smartphone]] o [[tablet]]. Maraming mga anyo ng paglilibang ang binabago o inaakma para sa kabataan. Simula noong ika-20 siglo, sinimulan gumawa ng mga [[kuwento]], palabas, [[pelikula]], at iba pang anyo ng paglilibang para sa bata.<ref>{{cite book |last1=Thompson |first1=Dennis |title=Developmental Psychology in Historical Perspective |last2=Hogan |first2=John D. |last3=Clark |first3=Philip M. |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1-4051-6747-5 |location= |page=18 |language=en |trans-title=Sikolohiyang Pangpaglaki sa Historikal na Pananaw}}</ref> May mga bansa din na gumawa ng sistema ng pagpapangkat sa mga nilalaman sa ilang anyo ng paglilibang kagaya ng sa telebisyon at pelikula. Sa Pilipinas, pareho itong minamando ng [[MTRCB]]. Sentro sa modernong pag-aaral sa mga kabataan ang epekto ng sedentaryong paglilibang, na "siyang nagpababa sa oras ng mga bata sa kalikasan ayon sa isang pag-aaral, at maaaring makaapekto sa pagyabong ng pag-iisip ng mga bata sa samu't saring paraan kabilang na sa [[kognisyon]] at [[imahinasyon]].<ref>{{cite book |last=Cobb |first=Edith |title=The ecology of imagination in childhood |publisher=Columbia University Press |year=1977 |isbn=978-0-231-03870-6 |location=New York |language=en |trans-title=Ang ekolohiya ng imahinasyon sa pagkabata}}</ref><ref>{{cite book |last=Louv |first=Richard |title=Last Child in the Woods: saving our children from nature-deficit disorder |title-link= |publisher=Algonquin Books of Chapel Hill |year=2005 |isbn=978-1-56512-391-5 |location=Chapel Hill, NC |language=en |trans-title=Huling Bata sa Gubat: pagligtas sa ating kabataan mula sa kakulangan sa kalikasan}}</ref><ref>{{cite news |last=Monbiot |first=George |date=19 November 2012 |title=If children lose contact with nature they won't fight for it |language=en |trans-title=Kung mawawala ng mga bata ang kalikasan, hindi sila lalaban para doon |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/19/children-lose-contact-with-nature |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925052205/http://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/19/children-lose-contact-with-nature |archive-date=25 September 2013}}</ref> === Piging === {{Main|Piging}} [[Talaksan:George_IV_coronation_banquet.jpg|thumb|Isang piging na isinagawa para sa koronasyon ni Haring [[George IV ng Nagkakaisang Kaharian|Jorge IV ng Reyno Unido]] noong 1820.]] Matagal na'ng isinasagawa ang mga [[piging]] bilang isang anyo ng paglilibang, na nagpapatuloy pa rin magpahanggang ngayon. Nagmula ito bilang isang paraan ng paglilibang para sa korte ng hari o reyna, at karaniwang isinasagawa bilang bahagi ng mga malalaking pagdiriwang kagaya ng [[kasal]], [[koronasyon]], tagumpay sa politika o ng militar, at mga kaganapang panrelihiyon. Tradisyonal na isinasagawa ito sa isang gusaling ginawa para rito; marahil ang pinakasikat na halimbawa ang [[Banqueting House]] sa [[London]]. Gayunpaman, sa modernong panahon, isinasagawa rin ang mga piging sa pribadong konteksto at sa iba't ibang lugar kagaya ng sa mga [[restoran]] o kahit sa tahanan. May mga ilang piging, partikular na sa mga matataas na uri, na ginagawa ng isang kilalang [[chef]]. === Musika === {{Main|Musika}} [[Talaksan:CORO_ECCLESIA.jpg|thumb|Isang pagtatanghal ng [[koro]] at [[orkestra]] sa isang simbahan sa [[Italya]] noong 2008.]] Madalas ginagamit ang [[musika]] bilang pansuporta sa iba pang mga anyo ng paglilibang. Halimbawa, ginagamit ito sa mga pelikula at palabas upang suportahan ang kuwento nito, habang mahalaga naman ito sa mga pagtatanghal ng [[sayaw]], [[opera]],<ref>{{Cite book |last1=Lowe |first1=Geoff |title=Opera and music theatre resource book |last2=Chong |first2=Su-Lyn |publisher=McGraw-Hill |year=2008 |isbn=978-0-07-013796-7 |location=North Ryde, Australia |language=en |trans-title=Sangguniang aklat para sa opera at musika ng teatro}}</ref> at maging sa [[teatro]].<ref>{{cite book |last=Griffiths |first=Paul |url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000grif |title=A concise history of western music |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |isbn=978-0-521-84294-5 |location=New York |language=en |trans-title=Maikling kasaysayan ng kanluraning musika |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book |last=DesJardins |first=Christian |title=Inside film music: composers speak |publisher=Silman-James Press |year=2006 |isbn=978-1-879505-88-9 |location=Los Angeles |language=en |trans-title=Sa loob ng musika ng pelikula: ayon sa mga kompositor}}</ref> Gayunpaman, isa ring hiwalay na paglilibang ang musika na isinasagawa nang mag-isa, kagaya halimbawa sa mga [[konsyerto]]. Mahahati ang musika sa mga [[Dyanra ng musika|dyanra]] depende sa [[ritmo]], [[Instrumento (musika)|instrumento]], at estilo kagaya ng [[Musikang klasiko|klasiko]], [[Musikang pop|pop]], [[Musikang rock|rock]], [[jazz]], at [[Country (musika)|country]].<ref>{{Cite book |last=Gray |first=Cecil |title=The history of music |publisher=London: Kegan Paul, Trench, Trubner; New York : Knopf |year=1931 |edition=2 |location=London, New York |language=en |trans-title=Ang kasaysayan ng musika}}</ref> Simula noong ika-20 siglo, nagagawa na'ng tumangkilik ang mga ordinaryong mamamayan ng musika dahil sa mga pagbobrodkast nito sa mga telebisyon at radyo gayundin sa mga mabibiling rekord at [[album]]; dati, tanging mga maykaya lamang ang nakakayang makapanood ng mga pagtatanghal ng musika.<ref>{{Cite book |last=Chase |first=Gilbert |title=Music in radio broadcasting |publisher=McGraw-Hill |year=1946 |location=New York |language=en |trans-title=Musika sa pagbobrodkast sa radyo}}</ref> Nakakapagbigay ng kasiyahan ang marami sa mga pagtatanghal sa musika, magmula man ito sa mga [[Solo (musika)|soloista]], [[koro]], o mga [[banda]]. Karaniwang itinatanghal ang mga ito sa isang lugar na para sa mga ganitong klase ng pagtatanghal tulad halimbawa ng mga [[estadyo]] o [[awditoryum]]. Maaari itong libre o may bayad, maliit o malaki, nasa loob o nasa labas.<ref name="Kronenburg-2012">{{Cite book |last=Kronenburg |first=Robert |title=Live architecture: popular music venues, stages, and arenas |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-0-415-56192-1 |location=Abingdon, Oxford; New York |language=en |trans-title=Live na arkitektura: mga sikat na lugar pangmusika, entablado, at estadyo}}</ref> Halimbawa, tipikal na pinapakinggan ang isang koro o [[Orkestra|simponiya ng isang orkestra]] nang tahimik, habang inaasahan naman na maingay ang mga pagtatanghal ng isang bandang rock.<ref>{{Cite book |last=Dingle |first=Christopher |title=The Cambridge History of Music Criticism |publisher=Cambridge University Press |year=2019 |isbn=978-1-139-79542-5 |editor-last1=Dingle |editor-first1=Christopher |location=Cambridge, UK |language=en |trans-title=Ang Kasaysayan ng Kritisismong Pangmusika ng Cambridge |doi=10.1017/9781139795425 |s2cid=241762186}}</ref> Maaaring magmula ang musika mula sa [[boses]] lamang ng nagtatanghal, mga instrumento, o kombinasyon nito. Madalas na sinasamahan ang [[Pag-awit|pagkanta]] ng mga instrumento, maliban sa ilang anyo nito kagaya ng sa [[acapella]].<ref>{{Cite book |last=Miller |first=Hugh Milton |title=History of music |publisher=Barnes & Noble |year=1960 |edition=3 |location=New York |language=en |trans-title=Kasaysayan ng musika}}</ref> Bukod dito, ginagamit din lalo na sa mga konsyerto sa modernong panahon ang samu't saring mga effects at teatro kagaya ng sayaw.<ref name="Kronenburg-2012" /><ref>{{Cite book |last=Burrows |first=Tim |title=From CBGB to the Roundhouse: music venues through the years |publisher=Marion Boyars Publishers |year=2009 |isbn=978-0-7145-3162-5 |location=London; New York |language=en |trans-title=Mula CBGB hanggang Roundhouse: mga lugar pangmusika sa paglipas ng panahon}}</ref> === Laro === {{Main|Laro}} [[Talaksan:AdZU_alumni_vs_nursing_basketball_(2024).jpg|thumb|Isang laro ng [[basketbol]] sa [[Pamantasang Ateneo de Zamboanga]] noong 2024.]] Madalas na nilalaro ang mga [[laro]] para malibang, minsan bilang [[pampalipas-oras]] at minsan bilang bahagi ng isang [[Paligsahan|kompetisyon]]. Maaari itong isagawa nang mag-isa, bilang bahagi ng isang koponan, o bilang baguhan o propesyonal. Maaari itong magkaroon ng mga manonood tulad halimbawa ng paglalaro ng [[basketbol]] sa isang [[estadyo]]. Sa kabilang banda, maaari ding umakto bilang manonood ang mga manlalaro kagaya ng sa mga [[larong salitan]] tulad ng [[ahedres]]. Iba-iba ang ginagamit na kagamitan depende sa laro. Sentro sa mga [[larong naka-board]] tulad ng [[Go (laro)|go]], [[Bakgamon|backgammon]], at [[sungka]] ang isang [[Tablang panlaro|tabla]] ({{Lang|en|board}}) na kadalasan ay patag na nilalagyan ng mga piyesa ng laro. Nilalaro na ito noon pa; itinuturing ang larong ''[[senet]]'' bilang isa sa mga pinakalumang board game, na nilalaro sa [[sinaunang Ehipto]] noong kapanahunan ng [[paraon]] na si [[Tutankhamun]].<ref>{{cite book |last=Botermans |first=Jack |url=https://archive.org/details/bookofgamesstrat0000bote |title=The Book of Games: Strategy, Tactics & History |publisher=Sterling Pub Co Inc |year=2008 |isbn=978-1-4027-4221-7 |language=en |trans-title=Ang Aklat ng mga Laro: Estratehiya, Taktika, at Kasaysayan |url-access=registration}}</ref> Sintanda rin ng mga board game ang mga [[larong baraha]], na gumagamit ng mga [[baraha]] upang laruin; ilan sa mga halimbawa ang [[ungguy-ungguyan]], [[pusoy]], at [[pusoy dos]]. Iniuugnay madalas ang mga ito sa [[sugal]], gayundin ang ilang mga laro na nilalaro nang sabay-sabay ng marami kagaya ng [[bingo]]. Samantala, may mga laro naman na nilalaro madalas ng kabataan ([[larong pambata]]) kagaya ng [[palosebo]], [[tagu-taguan]], at [[patintero]]. May mga laro ding nilalaro gamit ang bola ([[larong bola]]) tulad ng basketbol, [[futbol]], at [[Volleyball|balibol]]. May mga laro naman na nangangailangan ng matinding kakayahan sa pag-iisip nang mabilisan, tulad ng [[sudoku]] at [[Rubik's Cube|rubik's cube]]. Nilalaro naman ang mga [[larong bidyo]] sa isang iskrin tulad ng [[Monitor ng kompyuter|monitor]], [[phone]], o [[telebisyon]], kung saan kinokontrol ng mga manlalaro ang laro sa pamamagitan ng isang [[Kontroler ng larong bidyo|kontroler]] o di kaya'y gamit ang [[Tipaan (ng kompyuter)|keyboard]] at [[Mouse ng kompyuter|mouse]] sa mga kompyuter o daliri sa kaso ng mga larong bidyo sa phone. Nagsimula itong lumago noong huling bahagi ng ika-20 siglo, at sa ika-21 siglo, isa ito sa mga pinakasikat na anyo ng paglilibang lalo na sa kabataan.<ref>{{cite book |author=Bryce, Jo |title=Understanding Digital Games |publisher=Sage Publications |year=2006 |isbn=978-1-4129-0033-1 |editor=Rutter, Jason |location=London; California; New Delhi |language=en |trans-title=Pag-unawa sa mga Larong Digital}}</ref><ref>{{cite book |last=Newman |first=James |title=Videogames |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-203-64290-0 |location=London; New York |language=en |trans-title=Larong bidyo}}</ref> === Panitikan === {{Main|Panitikan}} [[File:Old_man_reading_newspaper_early_in_the_morning_at_Basantapur-IMG_6800.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_man_reading_newspaper_early_in_the_morning_at_Basantapur-IMG_6800.jpg|thumb|Isang matandang lalaki na nagbabasa ng [[diyaryo]] sa [[Nepal]] noong 2019.]] Matagal na'ng anyo ng paglilibang ang [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na kung mahal o bihirang isagawa ang iba pang mga paglilibang. Nagmula ang ilan sa mga pinakaunang panitikan sa mga [[Tradisyong pasalita|pasalitang tradisyon]] kagaya ng mga [[epiko]], na kalauna'y isinulat. Nanatili itong limitado sa mga maykaya hanggang noong naimbento ang paraan para bumilis ang [[paglilimbag]], na nagpamura sa mga aklat at nagresulta sa pagtangkilik sa mga ito ng mas nakakarami. Dahil sa pagsasapamantayan sa mga titik na ginagamit sa tulong ng mga [[Tipo ng titik|font]], naging madali ang pagbasa at naging isang sikat na pampalipas-oras pagsapit ng ika-16 siglo sa Europa.<ref>{{cite book |last=Fischer |first=Steven Roger |author-link=Steven Roger Fischer |title=A history of reading |publisher=Reaktion Books |year=2003 |isbn=978-1-86189-160-0 |location=London |page=236 |language=en |trans-title=Isang kasaysayan ng pagbabasa}}</ref> Marami sa mga panitikan ang ginawa para makapagpalibang. Halimbawa, karaniwang sinusulat ang mga [[limerick]] bilang katatawanan sa mga mambabasa. Ginagamit naman ng mga [[komiks]], [[manga]], at [[kartung pang-editoryal]] ang mga [[Guhit-larawan|guhit]] at teksto upang mailahad ang kanilang kuwento.<ref>{{cite book |last=Chapman |first=James |title=British comics: a cultural history |publisher=Reaktion Books |year=2011 |isbn=978-1-86189-855-5 |location=London |language=en |trans-title=Komiks ng Britanya: isang kultural na kasaysayan}}</ref> Marami sa mga ito ang may elemento ng [[pantasya]] at ginagawa rin upang makapagpalibang, bagamat meron din na may mga seryosong tono at elemento sa kuwento. Malapit na kaugnay sa kartung pang-editoryal ang [[karikatura]], na madalas ay isang guhit na ginawa upang makapagbigay-aliw o upang pumukaw ng atensiyon sa isang partikular na isyu. === Komedya === {{Main|Komedya}} [[File:Dictator_charlie3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dictator_charlie3.jpg|thumb|Si [[Charlie Chaplin]] sa satirikong pelikulang ''[[Ang Dakilang Diktador]]'' (1940). Ginagaya niya si [[Adolf Hitler]] ng [[Alemanyang Nazi]].]] Isang dyanra at elemento ng maraming libangan ang [[komedya]], kung saan ginagamit ito upang makapagbigay ng kasiyahan sa mga manonood. Bagamat isinasagawa ito nang buo, ginagamit rin ito upang pahupain ang tensiyon o pagkaseryoso ng isang kuwento lalo na sa [[panitikan]], [[teatro]], [[pelikula]], at mga [[larong bidyo]].<ref>{{cite book |last=Roston |first=Murray |title=The comic mode in English literature: from the Middle Ages to today |publisher=Continuum |year=2011 |isbn=978-1-4411-9588-3 |location=London |language=en |trans-title=Ang modong komik sa panitikang Ingles: mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang ngayon}}</ref><ref>{{cite book |last=Grindon |first=Leger |title=The Hollywood romantic comedy: conventions, history, controversies |publisher=Wiley-Blackwell |year=2011 |isbn=978-1-4051-8266-9 |location= |language=en |trans-title=Ang Hollywood na romkom: mga kumbensiyon, kasaysayan, kontrobersiya}}</ref> Isa sa mga pinakalumang halimbawa nito ang paggamit sa mga [[payaso]] sa mga maharlikang korte, na karaniwang ineempleyo upang makapagbigay katatawanan sa pamamagitan ng [[pangungutya]], [[pang-aasar]], [[panlalait]], [[slapstick]], at iba pa.<ref name="Garland">{{cite book |title=Byzantine Women: Varieties of Experience 800–1200 |publisher=Ashgate Publishing Limited |year=2006 |isbn=978-0-7546-5737-8 |editor-last=Garland |editor-first=Lynda |editor-link=Lynda Garland |location=Aldershot, Inglatera |pages=177–178 |language=en |trans-title=Kababaihang Bisantino: Mga Barayti ng Karanasan 800–1200}}</ref><ref>{{cite book |last=Hokenson |first=Jan Walsh |title=The Idea of Comedy: History, Theory, Critique |publisher=Rosemont Publishing and Printing Corp |year=2006 |isbn=978-0-8386-4096-8 |location=Cranbury, Estados Unidos |pages=150–151 |language=en |trans-title=Ang Ideya ng Komedya: Kasaysayan, Teorya, at Kritik}}</ref><ref>{{cite book |last=Hornback |first=Robert |title=The English clown tradition from the middle ages to Shakespeare |publisher=D.S. Brewer |year=2009 |isbn=978-1-84384-200-2 |location= |language=en |trans-title=Ang tradisyong Ingles ng payaso mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang kay Shakespeare}}</ref> Nagsulat si [[William Shakespeare]] ng 17 komedya, na gumagamit ng samu't saring paraan na magpahanggang ngayon ay ginagamit pa rin.<ref>{{cite book |last=Gay |first=Penny |title=The Cambridge introduction to Shakespeare's comedies |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=978-0-521-85668-3 |location= |language=en |trans-title=Ang panimula ng Cambridge sa mga komedya ni Shakespeare}}</ref><ref>{{cite book |last=Ellis |first=David |title=Shakespeare's practical jokes: an introduction to the comic in his work |publisher=Bucknell University Press |year=2007 |isbn=978-0-8387-5680-5 |location=Lewisburg, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga praktikal na biro ni Shakespeare: isang panimula sa komik ng kanyang gawa}}</ref> Gayunpaman, nagbabago ang ibig sabihin ng komedya sa paglipas ng panahon at sa iba't ibang kultura.<ref>{{cite book |last=Thorpe |first=Ashley |title=The role of the chou ("clown") in traditional Chinese drama: comedy, criticism, and cosmology on the Chinese stage |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |year=2007 |isbn=978-0-7734-5303-6 |location=Lewiston, Estados Unidos |language=en |trans-title=Ang gampanin ng ''chou'' ("payaso") sa tradisyonal na dramang Tsino: komedya, kritisismo, at kosmolohiya sa entabladong Tsino}}</ref> Madalas na nakaangkla ang komedya sa mga pang-araw-araw na karanasan ng mga manonood, na maaaring hindi agarang maiintindihan ng tagalabas, at maaari ding hindi nakakatawa sa iba ang ilang anyo ng komedya tulad ng slapstick o komedyang nagmumula sa obserbasyon ng komedyante.<ref>{{cite book |title=Comedy: A Geographic and Historical Guide |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2005 |isbn=0-313-32706-8<!-- (set)--> |editor=Charney, Maurice |language=en |trans-title=Komedya: Isang Heograpiko at Historikong Gabay}}</ref> === Pagtatanghal === {{Main|Pagtatanghal}} Isa sa mga pangunahing anyo ng paglilibang ang mga pagtatanghal na isinasagawa sa harap ng mga manonood, lalo na sa panahon bago ang pagrerekord sa mga ito. Maraming klase ng pagtatanghal. Isinasagawa sa mga korte ng monarko sa Europa noong ika-16 at ika-17 siglo ng mga malalaki at magagarbong pagtatanghal ng mga sayaw, awit, at palabas. Karaniwang ipinapakita ng mga manonood ang kanilang pagtangkilik sa mga pagtatanghal sa pamamagitan ng palakpakan. Nakadepende minsan sa haba ng palakpakan na ito ang tindi ng pagtangkilik ng mga manonood sa mga nagtanghal, at nagsisilbing sukatan ng tagumpay ng pagtatanghal. ==== Pagkukuwento ==== {{Main|Pagkukuwento}} [[File:Millais_Boyhood_of_Raleigh.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Millais_Boyhood_of_Raleigh.jpg|thumb|Isang [[Ang Kabataan ni Raleigh|pinta noong 1870]] ng isang [[mandaragat]] na nagkukuwento ng kanyang karanasan sa mga bata. Isa sa mga batang makikita rito ang manlalakbay na si [[Walter Raleigh]].]] [[Pagkukuwento]] ang isa sa mga pinakamatatandang paraan ng paglilibang na may malaking impluwensiya sa iba pang mga paglilibang. Isa ang kuwento sa mga mahahalagang katangian ng ibang mga paglilibang kagaya ng sa pelikula, drama, at opera. Nilalagyan ang ilang mga kuwento ng kaakibat na guhit. Karaniwan ding isinasagawa ang pagkukuwento bilang pampalipas-oras para sa mga taong naglalakbay, kaya isa ring sikat na dyanra ng mga kuwento ang mga kuwento ng paglalakbay kagaya ng ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ni [[Geoffrey Chaucer]] at ''[[Ang Paglalakbay Pakanluran]]'' ni [[Wu Cheng'en]]. Samantala, kinukuwento naman ang mga epiko kagaya ng ''[[Iliad]]'' ni [[Homer]] at ang mga epikong [[Hinduismo|Hindu]] na ''[[Ramayana]]'' at ''[[Mahabharata]]'' sa maraming tao, at pinagpapasa-pasahan sa mga susunod na henerasyon. Maimpluwensiya rin ang mga koleksiyon ng kuwento kagaya ng mga [[Kuwentong bibit|kuwentong-bibit]] ng [[magkapatid na Grimm]] at mga kuwento ni [[Hans Christian Andersen]].<ref>{{cite book |last=Rankin |first=Walter |title=Grimm pictures: fairy tale archetypes in eight horror and suspense films |publisher=McFarland & Co |year=2007 |isbn=978-0-7864-3174-8 |location= |language=en |trans-title=Mga larawang Grimm: mga arkitipo sa mga kuwentong-bibit sa walong pelikulang katatakutan at suspense}}</ref> Mahalaga rin sa mga kultura ang mga [[Mito ng paglikha|kuwento ng paglikha]] sa mundo kagaya ng ''[[Epiko ni Gilgamesh]]'' mula sa [[Mesopotamia]] o ang [[Paglikha ayon sa Genesis|kuwento ng paglikha sa mundo]] sa [[Aklat ng Genesis|Henesis]] ng [[Bibliya]]. ==== Teatro ==== {{Main|Teatro}} [[File:G_Durand_Saturday_Night_at_the_Victoria_Theatre_VA.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:G_Durand_Saturday_Night_at_the_Victoria_Theatre_VA.jpg|thumb|Mga manonood sa isang teatro sa [[London]] noong 1872.]] Tinatanghal ang [[teatro]] sa isang [[entablado]], drama man ito o [[musikal]], sa harap ng mga manonood. Nagmula ang mga teatro sa [[sinaunang Gresya]], kung saan nagtatanghal na ang mga kilalang aktor at musikero bilang bahagi ng mga kompetisyon sa samu't saring lugar sa Gresya kagaya ng sa [[Delphi|Delfos]], [[Delos]], at [[Efeso]].<ref name=":2">{{cite book |title=The Cambridge companion to Greek and Roman theatre |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |isbn=978-0-521-83456-8 |editor=McDonald |editor-first=Marianne |location= |page=26 |language=en |trans-title=Ang katulong ng Cambridge sa teatrong Griyego at Romano |ref=CITEREFMcDonald_Walton2007 |editor2=Walton |editor-first2=J. Michael}}</ref> Kahit noong sinaunang panahon, tinatalakay na ng mga iskolar kagaya ni [[Aristoteles]] at [[Platon]] ang silbi ng teatro. May malaking tradisyon din ng teatro sa [[Sinaunang Ehipto|Ehipto]], lalo na sa [[Kahariang Ptolemaiko|panahong Ptolemaiko]], gayundin sa [[Imperyong Seleucid|mga Seleucida]] sa [[Kanlurang Asya]]. Samantala, pawang pinopondohan naman ng mayayamang miyembro ng aristokrasya ng [[Sinaunang Roma|Roma]] ang mga malalaki at magagarbong teatro bilang bahagi ng mga pagdiriwang.<ref name=":2" /> Nagbago sa paglipas ng panahon ang inaasahan ng mga manonood sa teatro.<ref>{{cite book |last=Kenrick |first=John |title=Musical theatre: a history |publisher=Continuum |year=2008 |isbn=978-0-8264-2860-8 |location=London |language=en |trans-title=Teatrong musikal: isang kasaysayan}}</ref> Halimbawa, noong ika-18 siglo sa [[Inglatera]], nawala na ang pananaw na tanging kalalakihan lamang ang maaaring magtanghal.<ref>{{cite book |last=Ackroyd |first=Peter |title=London: The Biography |publisher=Anchor Books |year=2000 |isbn=978-0-385-49771-8 |location=New York |language=en |trans-title=London: Ang Talambuhay}}</ref> Pagsapit ng ika-19 hanggang ika-20 siglo sa buong Europa, nagsimulang tingnan ang teatro bilang isang libangan ng [[gitnang uri]] imbes bilang libangan ng mga [[matataas na uri]] lamang.<ref name=":3">{{cite book |last=Frame |first=Murray |title=The St. Petersburg Imperial Theaters: Stage and State in Revolutionary Russia, 1900–1920 |publisher=McFarland & Co, Inc. Publishers |year=2000 |isbn=978-0-7864-4330-7 |language=en |trans-title=Ang mga Teatrong Imperyal ng San Petersburgo: Entablado at Estado sa Rusya noong Rebolusyon, 1900–1920}}</ref> Maraming nagsibukasan na mga gusaling pangtanghalan para sa mga ganitong klase ng pagtatanghal. Sa parehong panahon din nagsimulang magkaroon ng mga bahagi sa [[diyaryo]] na tumatalakay at [[Pagrerebyu|nagrerebyu]] sa mga pagtatanghal na ginaganap, at dito rin nagsimula ang pagkakaroon ng mga tagasunod sa mga sikat na artista.<ref name=":3" /> Sumikat din sa panahong ito ang mga [[bodabil]], na nanatili ang kasikatan hanggang noong unang bahagi ng ika-20 siglo at lumaos kalaunan pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang pag-usbong ng mga makabagong paraan ng paglilibang kagaya ng panonood sa [[Sinehan|sine]] at [[telebisyon]] gayundin sa pakikinig sa mga drama sa [[radyo]].<ref>{{cite book |last=Bailey |first=Peter |title=Popular Culture and Performance in the Victorian City |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-57417-4 |language=en |trans-title=Kulturang Popular at Pagtatanghal sa Victoryanong Lungsod}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}} {{aesthetics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Paglilibang]] [[Kategorya:Mga pangunahing paksa]] a5wy6froidsvj7ogmiuxix9ofmsbt0n 3 7516 2225877 2223076 2026-09-17T11:15:30Z MediaWiki message delivery 49557 /* Pagpapabatid ng salinwika: Bengali Wikipedia */ bagong seksiyon 2225877 wikitext text/x-wiki {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 50K |counter = 3 |algo = old(30d) |archive = Usapang tagagamit:Bluemask/Archive %(counter)d }} {{archives}} {{english|User talk:Bluemask}} == tanggalin == di po pwede tanggalin yung "Tagagamit:Ekswayzi"? == kailangan ko lang ang pahina == kailangan ko lang po ipakita ang artikulo para sa isang proyekto namin. Pinapangako kong maisasalin itong artikulo pagkatapos ng aming proyekto. == persiyano Wikipedia == hello ...i'm miyembro ng persiyano Wikipedia.ako magkulang sa sabihin ng isang bagay.persiyano Wikipedia na ngayon ay +50 sanaysay.hindi +20.pasalamatan ka pagayon marami 14:48, 21 Marso 2009 (UTC) == Paanyaya == Ang College of Science Debate and Drama Society ng Pamantasan ng Santo Tomas ay magkakaroon ng isang talk o seminar tungkol sa wikipedia bilang bahagi ng mga kaganapan sa Buwan ng Wika. Kaugnay dito, iniimbitahan ka namin upang maging isa sa mga magbabahagi ng iyong kaalaman sa mundo ng Wiki... Maaari lamang na makipag-ugnayan kayo sa akin sa imeyl na ejikieru_03@yahoo.com... Inaasahan namin ang iyong malugod na pagtugon. Salamat po. 16:46, 25 Mayo 2009 (UTC) ni 122.55.144.249 == Kawing pang-''Wikisource'' == Paki-ayos naman ang kawing na pangsanggunian mula sa ''Wikisource'' para sa artikulong [[Paring Damian]]. Salamat. - 17:24, 18 Oktubre 2009 (UTC) ni AnakngAraw == Check request for [[Şalom]]. == Could you check the article [[Şalom]]. There is already an article about Şalom, a Jewish weekly newspaper in Turkey, in Tagalog, but could you check it, and if necessary translate it from the other Wikipedia language sites, if you have the time and patience to do so. The reason is that the newspaper Şalom is written (alas one page only) in a highly endangered language called Ladino or Judeo-Spanish, the Spanish of the 15th century. Perhaps this might gain your interest and sympathy. Thank you. 18:32, 10 Nobyembre 2009 (UTC) ni 88.224.43.111 == Expand at Renaming == Paki-Expand po ang Wikipedia:Wikiproyekto Pilipinas kasi luma na ito, At saka palitan mo na ang username ko para maging Supergabbyshoe. Salamat! - Gabby (usapan) 10:09, 16 Enero 2010 (PST) 07:28, 26 Enero 2010 (UTC) ni Gabbyshoe == Talaan ng Planetang Minor == Kuya, kailangan ko po ng iyong tulong tungkol sa pagpapalawig ng mga panibagong artikulo na tungkol sa [[Talaan ng planetang minor]]. Alam ko po na malaki ang maitutulong nito sa Tagalog Wikipedia kung ipagpapatuloy ito. Salamat. -- [[User:Shirou15|Shirou15]] [[User talk:Shirou15|Usapan]] 13:58, 22 Hunyo 2010 (UTC) ni Shirou15 == [[Tagagamit:125.60.240.233]] == Magandang araw! Nais ko pong hilingin sa inyo kung maari po maharang (block) ang tagagamit na ito dahil patuloy pa rin siyang nagdadagdag ng di totoong impormasyon lalo na sa mga ginagawa niyang suleras ng talaan ng mga manlalaro ng PBA. Dati na pong naharang ang tagagamit na ito dahil sa cross-wiki abuse at simula ng mag-expire ang pagharang sa kanya, patuloy pa rin siya sa kanyang ginagawa na para bang walang nangyari. Ang pagharang sa tagagamit na ito ay [http://toolserver.org/~luxo/contributions/contributions.php?user=125.60.240.233&blocks=true patuloy pa rin ipinapatupad sa ibang mga wiki]. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 14:03, 15 Abril 2011 (UTC) :Magandang araw po. Muli na namang nagpapasok ng di totoong impormasyon ang tagagamit na ito matapos ang kanyang pagharang. Hinihiling ko po na maharang siyang muli sa mas matagal na panahon. Tignan ang mga sumusunod na kawing ([http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Suleras:San_Miguel_Beermen_roster&diff=prev&oldid=828986 1], [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Suleras:Powerade_Tigers_roster&diff=prev&oldid=828988 2], [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Suleras:Talk_%27N_Text_Tropang_Texters_roster&diff=prev&oldid=828990 3], [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Suleras:Air21_Express_roster&diff=prev&oldid=828991 4]) para sa mga ebidensya. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 11:43, 25 Abril 2011 (UTC) ::Muli na naman bumalik ang tagagamit na ito para manggulo dito sa tl.wiki pagkatapos ng pagharang sa kanya. Tulad ng dati, nagpapasok na naman siya ng di totoong impormasiyon sa mga pahina ng mga koponan ng PBA. Binabago niya ang "coaching staff" na seksyon at nilalagay na lang niya ang kung sino-sinong personalidad. Hinihiling ko po na maharang muli ang tagagamit na ito. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 11:51, 21 Hunyo 2011 (UTC) ==[[Wikipedia:WikiProyekto Anime at Manga|WikiProyekto ng Anime at Manga]]== {| class="messagebox standard-talk" |- | [[Image:Wikipe-tan head.png|60px]] | <center>Magandang araw po. Inaanyayahan ikaw na sumali sa [[Wikipedia:WikiProyekto Anime at manga|WikiProyekto ng Anime at Manga]]. Ikinalulukod po namin na ikaw ay sumali doon. Kung may katanungan ka, pumunta lamang po sa aking [[Usapang Tagagamit:Shirou15|usapan]] o sa [[Usapang Wikipedia:WikiProyekto Anime at manga|usapan ng proyekto]]. Maraming salamat po. --[[Tagagamit:Shirou15|Shirou15]] 11:47, 17 Abril 2011 (UTC)</center> |- |} == Duplicate articles == [[Actinomycetales]] and [[Actinobacteria]] seem to be duplicate articles, i.e. exactly the same. You would do interwiki bots a great favor if you would delete one of them, thank you. Drop a message to [[:commons:user_talk:Snaevar]] if you have any questions.--[[Tagagamit:Snaevar-bot|Snaevar-bot]] 17:44, 18 Mayo 2011 (UTC) :'''False Positive'''. Replied to bot owner's commons talk page. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 00:09, 19 Mayo 2011 (UTC) == Kahilingang maharang (block) ang mga sumusunod na tagagamit == Magandang araw. Nais ko pong hilingin sa inyo kung maaari pong maharang ang mga tagagamit na nakatala sa kadahilanang gumagawa lamang ang mga ito ng pampersonal na pahina dito sa tl.wiki. *[[Special:Contributions/Noipilip|Noipilip]] *[[Special:Contributions/Onanuka|Onanuka]] *[[Special:Contributions/Tiilamkadnap|Tiilamkadnap]] Nais ko po ring bigyang diin na mukhang isang tao lamang ang gumagamit ng mga naturang akawnt. Napansin ko po na pare-pareho lamang ang mga ginagawa at binabagong pahina at lahat sila ay gumawa ng pahina tungkol sa isang "Jezrell Olarte" (ang isang akawnt pa nga ay nagkarga ng kanyang dalawang larawan dito [http://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Jezrellmolarte.jpg 1], [http://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Jezrellolarte.jpg 2]). Hinihiling ko po ang inyong mabilis na aksyon ukol rito. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 13:34, 29 Hunyo 2011 (UTC) == Nomination process == Dear Bluemask, your colleague Sky Harbor referred to you (<span class=plainlinks>[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Sky_Harbor&oldid=864722#Girlfriendspromotor here])</span> for help regarding sysop privileges on this project. Could you advise me and my Dutch colleagues ([[User:MoiraMoira|MoiraMoira]] and [[User:Trijnstel|Trijnstel]]) about the nomination process? Thanks in advance, [[Tagagamit:Mathonius|Mathonius]] 05:40, 5 Hulyo 2011 (UTC) == [[Tagagamit:125.60.240.233]] == Muli na naman bumalik ang tagagamit na ito para manggulo dito sa tl.wiki pagkatapos ng pagharang sa kanya. Tulad ng dati, nagpapasok na naman siya ng di totoong impormasiyon sa mga pahina ng mga koponan ng PBA. Binabago niya ang "coaching staff" na seksyon at nilalagay na lang niya ang kung sino-sinong personalidad (Ginawa niyang coach ng Air21 si Norman Black at si Bal David naman ang nilista niyang coach para sa Petron). Hinihiling ko po na maharang muli ang tagagamit na ito. Pa-alala lang po na hanggang ngayon ay nakablock pa rin siya sa en.wiki. Salamat po. [[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 13:04, 6 Hulyo 2011 (UTC) :Batay sa aking pagpapatrolya sa kamakailang pagbabago, hinarang ko po siya nang tatlong buwan (dahil hinarang na ito dati nang dalawang buwan). Kung bumalik at nanggulo, maaari itong pahabain. Gayunpaman, pakitiyak na ang IP ay hindi ''proxy''. Salamat. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 23:17, 6 Hulyo 2011 (UTC) == [[Natatangi:Mga_ambag/210.5.121.190|210.5.121.190]] == Dear Bluemask, could you please look into the edits of [[Natatangi:Mga_ambag/210.5.121.190|210.5.121.190]]? He or she created two articles ([[Grew Fernandez]] and [[Erasto salvador]]), which were nominated for speedy deletion. The IP keeps removing the <nowiki>{{delete}}</nowiki> template and started tagging [[Tagagamit:Mathonius|my user page]] for deletion. I don't know if there's a central page on this project to report such cases of vandalism, so I notify you as one of the active sysops instead. I hope you don't mind. Best regards, [[Tagagamit:Mathonius|Mathonius]] 18:08, 27 Agosto 2011 (UTC) :I deleted the articles already. Will monitor this user in the next few hours or so. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 09:32, 28 Agosto 2011 (UTC) ::Thanks a lot! [[Tagagamit:Mathonius|Mathonius]] 15:44, 28 Agosto 2011 (UTC) ==Estruktura== :''nilipat sa [[Usapang_Wikipedia:Kapihan#istraktura_.2F_estruktura|WP:KAPIHAN#istraktura / estruktura]] upang makasali ang pamayanan sa usapan.'' --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 08:06, 24 Nobyembre 2011 (UTC) == Unang Pahina: Napiling Artikulo == Pakitingnan nga kasi biglaang nawawala ang nilalaman o katawan ng Napiling Artikulo. Sinubukan ko na itong ayusin pero bumabalik pa rin sa pagkawala ng nilalaman. At pati na yung kahon ng Alam Ba Ninyo? Dahil nawala na yung kulay dilaw sa loob ng kahon ng pamagat na Alam Ba Ninyo? sa Unang Pahina. - Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:12, 4 Disyembre 2011 (UTC) == Username rename request: White Cat -> とある白い猫 == I'd like to request a username rename per SUL. --<small> [[User:White Cat|Cat]]</small> ^{[[User talk:White Cat|chi?]]} 12:20, 19 Pebrero 2012 (UTC) :{{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 00:33, 20 Pebrero 2012 (UTC) == Unang Pahina at Kapihan == Magandang araw po. Hinihiling ko lamang po na idagdag niyo po yung Interwiki sa Unang Pahina. At, nabago ko na po yung font sa Kapihan, Tahoma na po iyon. Salamat po! --<span style="font-family:Comic Sans MS;font-size:100%;color:Black;text-shadow: 0.2em 0.2em 0.2em grey">[[User:Masahiro Naoi|Masahiro Naoi]]</span> ^{('''[[User talk:Masahiro Naoi|Usapan]]''')} 08:34, 2 Hunyo 2012 (UTC) == Shazam == Hello po, sana po hindi niyo muna inalis yung article ko tungkol kay Shazam. Proyekto po kasi namin iyon kung saan ikukumpara namin ang pagsasalinwika ng makina (tulad ng Google translate na aking ginamit) sa manual na pagsasalinwika. [[Natatangi:Mga ambag/49.144.243.38|49.144.243.38]] 11:39, 18 Hunyo 2012 (UTC)Pandaeyes05 Hindi po siya binura. Nilipat lang po. Makikita pa rin sa [[Tagagamit:Pandaeyes05/Shazam]]. Hindi kasi hinahayaan dito sa Tagalog Wikipedia na manalagi sa ''main page'' ang isang artikulo kung hindi pa tapos ang ''translation''. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 11:42, 18 Hunyo 2012 (UTC) Sige po. Maraming salamat! [[Natatangi:Mga ambag/49.144.243.38|49.144.243.38]] 12:45, 18 Hunyo 2012 (UTC)Pandaeyes05 == Si Chito == Hello.pwede po ba na ilipat ko muna ang artikulo ni chito miranda sa dati (o gawin ko itong muli). proyekto po namin ito sa isang kurso at kailangang kailangan ko ito.bukas po ng hapon ay maaari niyo na pong ilipat itong muli.ito po ay sinaling-wika ko gamit ang 'google translate'. pasensya na po at salamat. <small>—Ang komentong ito ay idinagdag ni [[User:Jeanny07 lasch|Jeanny07 lasch]] ([[User talk:Jeanny07 lasch|usapan]] • [[Special:Contributions/Jeanny07 lasch|kontribusyon]]) {{#if: 12:05, 18 Hunyo 2012‎|noong 12:05, 18 Hunyo 2012‎ }}.</small> :Nasa [[Tagagamit:Jeanny07 lasch/Chito Miranda]] naman ang artikulo. Hindi kasi hinahayaan dito sa Tagalog Wikipedia na manatili sa ''main space'' ang mga artikulong hindi pa tapos ang pagsasalin. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 12:19, 18 Hunyo 2012 (UTC) == Hi! Si Strawberry cookies po.. == Kung maaari po sana hindi muna ilipat ang artikulo tungkol kay Christopher Nolan. Para po kasi ito sa isang homework namin kung saan kailangan naming isalin ang buong artikulo sa Tagalog gamit ang isang computer translator. Ibubura ko rin po ito sa susunod na linggo. Salamat po! [[Tagagamit:Strawberry cookies|Strawberry cookies]] ([[Usapang tagagamit:Strawberry cookies|makipag-usap]]) 08:29, 19 Hunyo 2012 (UTC)Strawberry cookies == Protection of Manuel Roxas == Hello Bluemask, could you give the page [[Manuel Roxas]] a protection as it seems to be target of many anonymous users and new accounts since yesterday. Maybe a semi protection for like a week would be good, because it would give less work for the other users and admins here. Regards, --[[Tagagamit:Wiki13|Wiki13]] ([[Usapang tagagamit:Wiki13|makipag-usap]]) 12:42, 24 Hunyo 2012 (UTC) == Unang Pahina == Kailangang isapanahon mo uli ang Unang Pahina dahil sa pagbabagong nabanggit sa Kapihan. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 04:14, 3 Hulyo 2012 (UTC) ==Suleras:Navbox== Magandang araw po Bluemask. Nais ko lamang po ipabago ang [[Suleras:Navbox]] dahil may ilang bahagi ito na hindi tumutugma sa Ingles na suleras [[:en:Template:Navbox|Template:Navbox]]. Napansin ko lamang po na kapag nabago ang suleras na ito, maaring magbago ang kalagayan ng suleras na ito na nakadepende sa suleras na ito, hal. [[Suleras:Tokyo transit]] ([http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Suleras:Tokyo_transit&oldid=1050257 Una ko po itong pagbabago at hindi ko pa po ito naaayos]). Salamat po!!!! --<span style="border:1px solid black;padding:1px;">[[User:Masahiro Naoi|<font style="color:blue;background:yellow;"><b>雅博</b></font><font style="color:red;background:lightgreen;"><b>直井</b></font>]]</span>^{('''[[User talk:Masahiro Naoi|会話]]''')} 01:35, 15 Hulyo 2012 (UTC) :Sa wakas, naayos din. Tingnan mo sa [[:Suleras:Tokyo transit/test]]. Pakimarkahan na lang ng <nowiki>{{delete}}</nowiki> kung OK na. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 07:42, 17 Hulyo 2012 (UTC) ::Maraming salamat po sa madaling pagtugon niyo po sa problema. Mabuhay ka kuya! --<span style="border:1px solid black;padding:1px;">[[User:Masahiro Naoi|<font style="color:blue;background:yellow;"><b>雅博</b></font><font style="color:red;background:lightgreen;"><b>直井</b></font>]]</span>^{('''[[User talk:Masahiro Naoi|会話]]''')} 11:06, 17 Hulyo 2012 (UTC) == AvocatoBot == Hello. I'm sorry if this is not the right place to request it, but I request renaming my following accounts: * محمد الجداوي → Avocato * GedawyBot → AvocatoBot * Confirmation link: [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk%3A%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%8A&diff=3902291&oldid=3488161] * Reason: Privacy reasons '''Please''', delete all my userpages and talk pages of these accounts before renaming and I will create them later .Thanks in advance.--[[User:محمد الجداوي|M.Gedawy]] 00:31, 16 Hulyo 2012 (UTC) == [[meta:Global sysops|Global sysops]] == (Sorry, I don't understand Tagalog) It would be great if [[m:Global sysops|global sysops]] were allowed to work on the Tagalog Wikipedia. I do not understand Tagalog, so would you mind proposing this to your community?--[[User:Jasper Deng|Jasper Deng]] ([[User talk:Jasper Deng|talk]]|[[:m:User talk:Jasper Deng|meta]]) 03:29, 2 Setyembre 2012 (UTC) == [[Suleras:Otheruses4]] == Maaari bang paki-ayos ang suleras na ito. Hindi ko mapahilis ang mga titik sa ibang lugar. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 01:10, 9 Setyembre 2012 (UTC) == Spam == All [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Paghahanap_ng_kawing&limit=500&offset=0&target=http%3A%2F%2Fwww.t-macs.com%2Fkiso%2Flocal%2F Spam] exactly 1383, but too many to remove by hand...--[[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 21:58, 9 Setyembre 2012 (UTC) :Since I am busy in the office at the moment, I just let my bot account (using AWB) do the removal of links on autopilot. It will probably finish sometime this afternoon. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 03:00, 10 Setyembre 2012 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FLanding+Page+and+Banner+messages&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:53, 20 Setyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Jimmy Appeal == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Fundraising 2012/Translation/Jimmy Appeal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FJimmy+Appeal&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">https://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2011/Jimmy_Letter_002/en Last years translation/El año pasado, traducción/العام الماضي ترجمة/Прошлогодний перевод This letter is a new translation request, but re-uses large parts of the 2011 Jimmy Appeal, with slight modifications in the second version. If the 2011 Jimmy Letter has been translated into your language, you can probably re-use much of it for this translation. :-)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:44, 27 Setyembre 2012 (UTC)</div> == [[Hominidae]] == Kailangang ayusin ang suleras sa artikulong ito. Paki naman. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 01:00, 30 Setyembre 2012 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: FDC portal/Proposals/CentralNotice2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:FDC portal/Proposals/CentralNotice2012|FDC portal/Proposals/CentralNotice2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-FDC+portal%2FProposals%2FCentralNotice2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This banner will invite logged-in editors on all projects to participate in the current public review phase about funding requests by 12 organizations, regarding more than 10 million US dollars of donation money. (Questions about the translation notification system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:07, 14 Oktubre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/AdrianneW Appeal == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/AdrianneW Appeal|Fundraising 2012/Translation/AdrianneW Appeal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FAdrianneW+Appeal&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:10, 23 Oktubre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages|Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FLanding+Page+and+Banner+messages&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Update: New facts banners ___URGENT___</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:59, 24 Oktubre 2012 (UTC)</div> == [[Padron:Automatic taxobox]] == Paki-ayos naman ang [[Padron:Automatic taxobox]] dahil hindi magamit na walang suliranin sa pahina ng artikulo. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 02:00, 28 Oktubre 2012 (UTC) == Infobox ng [[Espanya]] == Pakisalin naman sa kaukol na Infobox ang makikitang "[notes 1]". Hindi ko makita kung saan ito nakalagay. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 12:54, 28 Oktubre 2012 (UTC) == Yamanashi == Maaari bang mailipat mo sa pamamagitan ng awtomatikong paraan ang mga kategorya at artikulo na mula sa o mayroong baybay na "Yamanasyi" papunta sa "Yamanashi". Katulad ng [[:Kategorya:Mga lungsod ng Prepekturang Yamanasyi]]. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 14:06, 28 Oktubre 2012 (UTC) == [[Inhinyeriyang pang-agrikultura]] == Pakiayos naman ang bahagi ng sanggunian na mayroong suliranin. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 00:12, 1 Nobyembre 2012 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, September 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, September 2012|Wikimedia Highlights, September 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+September+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated on the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from September. You are receiving this message because you signed up to the translation notification system. Questions about this system can be asked at [http://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:34, 1 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages|Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FLanding+Page+and+Banner+messages&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-11-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:57, 14 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Thank you letter == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Thank you letter|Fundraising 2012/Translation/Thank you letter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FThank+you+letter&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-11-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:41, 15 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:13, 27 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, October 2012|Wikimedia Highlights, October 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated on the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from October. You are receiving this message because you signed up to the translation notification system. Questions about this system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:45, 1 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, October 2012|Wikimedia Highlights, October 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated on the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from October. You are receiving this message because you signed up to the translation notification system. Questions about this system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:48, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:53, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, October 2012|Wikimedia Highlights, October 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated on the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from October. You are receiving this message because you signed up to the translation notification system. Questions about this system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:52, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:15, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:15, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FPoongothai+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:01, 5 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FPoongothai+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:38, 5 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FPoongothai+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:14, 6 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, November 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, November 2012|Wikimedia Highlights, November 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+November+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:45, 12 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Orabile Mudongo video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Orabile Mudongo video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Orabile Mudongo video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FOrabile+Mudongo+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:44, 13 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Erlan Vega video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Erlan Vega video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Erlan Vega video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FErlan+Vega+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Editor video captions</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:06, 14 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Adrianne Wadewitz video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Adrianne Wadewitz video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Adrianne Wadewitz video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FAdrianne+Wadewitz+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_of_Wikipedia_Adrianne_Wadewitz.webm Video link for reference</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:18, 18 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Howard Morland video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Howard Morland video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Howard Morland video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FHoward+Morland+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3AThe_Impact_of_Wikipedia_Howard_Morland.webm Video link for reference</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:04, 19 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/WEB documentary clip (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/WEB documentary clip (captions)|Fundraising 2012/Translation/WEB documentary clip (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FWEB+documentary+clip+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:WEB_Clip.webm</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:58, 20 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Guidelines on potential conflicts of interest == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Guidelines on potential conflicts of interest|Guidelines on potential conflicts of interest]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Guidelines+on+potential+conflicts+of+interest&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-01-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are asking for community consultation on five proposed guidelines relating to potential conflicts of interest when people ask for resources belonging to the Wikimedia movement. We are hoping to get as much international involvement here as possible. Your assistance in translating this for your communities would be much appreciated! The [[Legal and Community Advocacy]] Team</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:20, 21 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Dumisani Ndubane video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Dumisani Ndubane video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Dumisani Ndubane video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FDumisani+Ndubane+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:20, 21 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Suleras na nasa [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] == Paki ayos naman ang suleras na pang-Multiple issues dahil mayroong hindi pa naisasaling mga salitang may halong Ingles. Hindi ko mahanap kung saan maitatama ang "articleng". Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 02:37, 22 Enero 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, December 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, December 2012|Wikimedia Highlights, December 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:05, 29 Enero 2013 (UTC)</div> == Hot Cat == Paano ko magagamit ang Hot Cat para sa tl na wiki? - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 19:10, 3 Pebrero 2013 (UTC) :Idinagdag ko na bilang gadget. Hanapin sa iyong preferences sa ilalim ng gadgets. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 02:14, 4 Pebrero 2013 (UTC) ::Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 02:44, 4 Pebrero 2013 (UTC) ==Request== Hi, I'm from Malay Wikipedia, I wish you to create about communes of France and start from here [[Communes ng Ain]] and communes of France have more than 36,000 articles. It may help this Wikipedias to get 100,000 articles. Cheers!--[[Tagagamit:Aplikasi|Aplikasi]] ([[Usapang tagagamit:Aplikasi|makipag-usap]]) 15:51, 8 Pebrero 2013 (UTC) :Hi, Aplikasi. My name is Sky Harbor, and along with Bluemask, I am one of the bureaucrats of the Tagalog Wikipedia. Please be advised that the generation of one-line stubs (as what you're proposing with French communes) is a very controversial issue on the Tagalog Wikipedia, and does nothing to improve this encyclopedia's quality. At the same time, I am afraid that given our relative lack of editors, no one will come to update these articles, and they will end up staying as stubs ("permastubs"), which will severely affect the quality of the Tagalog Wikipedia. We're still dealing with the aftereffects of previous efforts by local editors to up article counts in this manner, and I hope you take the potential ramifications of what you're doing into consideration. Thanks. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 23:57, 8 Pebrero 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post|Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FWikipeidia+Education+Program%3A+Walaa+post&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the text for a blog post that will be published (together with the translation) at https://blog.wikimedia.org/ . If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:03, 13 Pebrero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post|Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FWikipeidia+Education+Program%3A+Walaa+post&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the text for a blog post that will be published (together with the translation) at https://blog.wikimedia.org/ . If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:39, 13 Pebrero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, January 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, January 2013|Wikimedia Highlights, January 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+January+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:43, 18 Pebrero 2013 (UTC)</div> == [[d:|Wikidata]] == Pakidagdag naman ang tampok na ito sa Tagalog Wiki. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 21:07, 18 Pebrero 2013 (UTC) :Ayon sa Wikidata, susunod na ring idadagdag ang interwiki na mula sa Wikidata sa iba pang Wikipedia sa mga susunod na linggo.[http://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Introduction#Timeline_of_deployment_on_Wikidata] --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 05:50, 19 Pebrero 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Template:OurProjects == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Template:OurProjects|Template:OurProjects]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AOurProjects&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:26, 20 Pebrero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: FDC portal/CentralNotice2013-1 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:FDC portal/CentralNotice2013-1|FDC portal/CentralNotice2013-1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-FDC+portal%2FCentralNotice2013-1&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This banner will invite logged-in editors on all projects to participate in the current public review phase about funding requests by 4 Wikimedia organizations. Around 2.6 million US dollars of donation money are available in this FDC round. (Questions about the translation notification system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:45, 5 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Thank you letter == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Thank you letter|Fundraising 2012/Translation/Thank you letter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FThank+you+letter&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-03-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The thank you letter has been had minor formatting changes and some changes to the text however the work is only minor and shouldn't :) Thank you again</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:27, 14 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Thank you letter == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Thank you letter|Fundraising 2012/Translation/Thank you letter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FThank+you+letter&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-03-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Minor update to this translation with some changes in formatting. Should be fairly minor changes needed. Thanks guys :)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:32, 14 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, February 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, February 2013|Wikimedia Highlights, February 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+February+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:26, 14 Marso 2013 (UTC)</div> == Translation request for Ido Wikipedia == Could you please translate this into Tagalo and Ilokano? Welcome to the Ido Wikipedia. Ido was first known as reformed Esperanto and was created in 1907 after seven years of deliberation by a committee of professors and linguists. You may notice that Ido looks somewhat like Esperanto, but with a number of differences including a complete lack of diacritical marks, the use of the letter 'q', along with many of the words themselves. If you are studying Ido and want to write for our Wikipedia, feel free! There are people here to correct your Ido should you make a mistake. Just use the {{revizo}} tag whenever you think your article could use some grammatical revision. The main site for the Ido language is located here, Ido publications are located here, and the English Wikipedia article on Ido is located here. A complete list of sites in Ido on the internet is located here. Lastly, the main reasons for choosing Ido over the more well-known Esperanto are summed up in this article. Thanks for your help. --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 08:16, 27 Marso 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: FDC portal/CentralNotice2013-2 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:FDC portal/CentralNotice2013-2|FDC portal/CentralNotice2013-2]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-FDC+portal%2FCentralNotice2013-2&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">These banners are for a "last call" inviting logged-in editors on all projects to participate in the current public review phase (until March 31) about funding requests by 4 Wikimedia organizations, for around 1.3 million US dollars of donation money. (Questions about the translation notification system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:45, 27 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Turning off outdated skins == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Turning off outdated skins|Turning off outdated skins]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Turning+off+outdated+skins&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-04-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please translate to help inform non-English-language users about some important changes that will affect some users across all of our wikis. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:16, 28 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Free knowledge based on Creative Commons licenses == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Free knowledge based on Creative Commons licenses|Free knowledge based on Creative Commons licenses]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Free+knowledge+based+on+Creative+Commons+licenses&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, please translate this very important brochure to explain the free content nature of Wikimedia projects. You can take your time to translate it, but your translation can have a long-term impact.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:21, 10 Abril 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, March 2013|Wikimedia Highlights, March 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:46, 12 Abril 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Foundation elections 2013|Wikimedia Foundation elections 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-04-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please translate to help inform non-English-language users about the important upcoming Wikimedia Foundation elections, including those for the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Board Board of Trustees ] and the [https://meta.wikimedia.org/wiki/FDC Funds Dissemination Committee ]. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:33, 18 Abril 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message|Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Requests+for+comment%2FActivity+levels+of+advanced+administrative+rights+holders%2FGlobal+message&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-04-23. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Using [[Global message delivery]], this message will be sent to all Wikimedia community discussion pages.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:55, 21 Abril 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement/Personal announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Single User Login finalisation announcement/Personal announcement|Single User Login finalisation announcement/Personal announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FPersonal+announcement&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-05-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:23, 1 Mayo 2013 (UTC)</div> == [[m:Special:MyLanguage/Single User Login finalisation announcement|Forced user renames coming soon for SUL]] == <div class="mw-content-ltr"> Hi, sorry for writing in English. I'm writing to ask you, as a bureaucrat of this wiki, to [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FPersonal+announcement&filter=&action=page translate and review the notification] that will be sent to all users, also on this wiki, who will be forced to change their user name on May 27 and will probably need your help with renames. You may also want to help with the pages [[m:Rename practices]] and [[m:Global rename policy]]. Thank you, [[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 17:16, 3 Mayo 2013 (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0441 --> == [[m:Special:MyLanguage/Single User Login finalisation announcement|Forced user renames coming soon for SUL]] == <div class="mw-content-ltr"> Hi, sorry for writing in English. I'm writing to ask you, as a bureaucrat of this wiki, to [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FPersonal+announcement&filter=&action=page translate and review the notification] that will be sent to all users, also on this wiki, who will be forced to change their user name on May 27 and will probably need your help with renames. You may also want to help with the pages [[m:Rename practices]] and [[m:Global rename policy]]. Thank you, [[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 17:16, 3 Mayo 2013 (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0441 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, April 2013|Wikimedia Highlights, April 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:47, 25 Mayo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections 2013/Voter e-mail == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Foundation elections 2013/Voter e-mail|Wikimedia Foundation elections 2013/Voter e-mail]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+2013%2FVoter+e-mail&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-06-03. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:07, 28 Mayo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:SamoaBot/Wikidata Summary/translate == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:User:SamoaBot/Wikidata Summary/translate|User:SamoaBot/Wikidata Summary/translate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ASamoaBot%2FWikidata+Summary%2Ftranslate&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is a new and improved version of [[User:Addbot/Wikidata Summary]], featuring full support for "plural" directives and a new "$user" variable. We are working on enabling these summaries for all "new-generation" interwiki bots.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:56, 28 Mayo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll|Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+2013%2FTranslation%2FSecurePoll&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-06-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We could greatly use your help doing some quick translations for the SecurePoll (voting) interface that will be used for this years [[m:Wikimedia Foundation elections 2013|Board and FDC elections]]. The translation consists of a short, 2 sentence, intro for the vote and 3 short 'titles' saying which vote or question they will be on. The page also lists the candidates for each election which do '''not''' need to be translated but can be transliterated if that makes sense for your language/script. Thank you! If you have any questions please feel free to ask on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections 2013|Elections talk page]].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:28, 3 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll|Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+2013%2FTranslation%2FSecurePoll&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-06-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please accept my apologies for the second notification. Because of the importance of the election and 2 new sentences that need to be translated we decided it was worth it to message everyone again. Please double check to make sure everything in your language is translated! If you can please also translate the Central Notice banners that will alert people that the election has started (and when results are ready). So that we do not have to send out another notice you can find those translations: [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Election2013_voting_starts&amp;language=en&amp;filter=%21translated&amp;action=translate Here (for the voting banner)] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Election2013_winners&amp;language=en&amp;filter=%21translated&amp;action=translate Here (for the results banner)]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:06, 6 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Announcement Universal Language Selector == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Announcement Universal Language Selector|Announcement Universal Language Selector]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Announcement+Universal+Language+Selector&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-06-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:37, 7 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, May 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, May 2013|Wikimedia Highlights, May 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+May+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:36, 13 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: PRISM == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:PRISM|PRISM]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-PRISM&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-06-18. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, the Wikimedia Foundation legal team has just published this page, asking the Wikimedia community to comment on whether they should take any action with regards to the recently uncovered PRISM surveillance scandal. I'll greatly appreciate your involvement &amp; contributions to have this page translated into as many languages as possible as well as popularised as widely as possible — please let your communities know about this so we can make the most use of this consultation period.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:21, 15 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2013/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Admin activity review/2013/Notice to communities|Admin activity review/2013/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2013%2FNotice+to+communities&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-07-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This text will be used to inform communities which will be affected by the new global [[:m:Admin activity review|Admin activity review]] process which is carried out by stewards. You can also translate the page about the review itself. In order to ensure the global community understands what is happening, your translations will be very helpful.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:54, 16 Hulyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2013/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Admin activity review/2013/Notice to communities|Admin activity review/2013/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2013%2FNotice+to+communities&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-07-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This text will be used to inform communities which will be affected by the new global [[:m:Admin activity review|Admin activity review]] process which is carried out by stewards. You can also translate the page about the review itself. In order to ensure the global community understands what is happening, your translations will be very helpful.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:56, 16 Hulyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, June 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, June 2013|Wikimedia Highlights, June 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+June+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:44, 19 Hulyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2013/Notice to inactive right holders == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Admin activity review/2013/Notice to inactive right holders|Admin activity review/2013/Notice to inactive right holders]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2013%2FNotice+to+inactive+right+holders&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-08-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:44, 4 Agosto 2013 (UTC)</div> == The Fox and the Hound == Could you improve [[The Fox and the Hound]] to make it look good like [[Beauty and the Beast (1991 na pelikula)]]? Articles like this could look much better like for example [[Bambi]] looks much better in ilo than here. Same with [[The Rescuers]].[[Natatangi:Mga ambag/172.243.2.244|172.243.2.244]] 04:43, 8 Agosto 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, July 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, July 2013|Wikimedia Highlights, July 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+July+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:30, 31 Agosto 2013 (UTC)</div> == Maling baybay ng proteksyon == Pakitama naman ang baybay ng proteksyon na nasa kawing na ito: [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Unang_Pahina&action=edit ]. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 00:45, 20 Oktubre 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:Index/Eligibility requirements == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:Index/Eligibility requirements|Grants:Index/Eligibility requirements]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AIndex%2FEligibility+requirements&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, I have updated the Eligibility Requirements page for the Project and Event Grants program, and re-organized the information to be more readable, as well as easier to translate. Your help in bringing this information to different language communities has tremendous value: many people are timid about grants, and having to digest all this relatively-formal information in English makes it even more scary. Your translations can help more Wikimedians apply for funding, and thereby enable more awesome work to take place around the world. Thank you for your valuable efforts! Asaf Bartov, Grantmaking team, WMF</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:01, 2 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:Index/Eligibility requirements == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:Index/Eligibility requirements|Grants:Index/Eligibility requirements]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AIndex%2FEligibility+requirements&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, I have updated the Eligibility Requirements page for the Project and Event Grants program, and re-organized the information to be more readable, as well as easier to translate. Your help in bringing this information to different language communities has tremendous value: many people are timid about grants, and having to digest all this relatively-formal information in English makes it even more scary. Your translations can help more Wikimedians apply for funding, and thereby enable more awesome work to take place around the world. Thank you for your valuable efforts! Asaf Bartov, Grantmaking team, WMF</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:03, 2 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, November 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, November 2013|Wikimedia Highlights, November 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+November+2013&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:37, 12 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising/Translation/Thank you email 20131202 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising/Translation/Thank you email 20131202|Fundraising/Translation/Thank you email 20131202]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation%2FThank+you+email+20131202&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2014-01-02. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you for your help translating this 'Thank you letter' from the Wikimedia Foundation's Executive Director Sue Gardner into your language. If you have any questions, please post them on my talk page https://meta.wikimedia.org/wiki/User_talk:Jrobell </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:34, 12 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Privacy policy == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Privacy policy|Privacy policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Privacy+policy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The discussion phase about the draft for the Wikimedia Foundation's new privacy policy is ending on January 15. Your help is welcome in translating the current version of the draft, which is expected to be close to the final version. This will also enable more community members to contribute comments before the discussion phase ends. The main text of the privacy policy is contained in the following pages, please click "Translate" on each of them: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Privacy_policy Privacy policy] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Privacy_policy-summary Summary] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:Mylanguage/Privacy_policy/what_policy_doesn%27t_cover What the policy doesn't cover] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Privacy_policy-Definitions Definitions] Please also consider translating the FAQ and other supplementary material, which can be found (along with the main text) here: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:Translate/agg-Privacy_policy_2014_draft ]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:44, 8 Enero 2014 (UTC)</div> == I-update ng [[MediaWiki:Revertpage]] == Mangyaring i-update ang mga bagong tampok at maaari mong baguhin sa: ''([[w:Help:Reverting|Inalis]] ang binago ni [[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|usapan]]) sa huling bersyon ni [[User:Waykurat|WayKurat]]) Sa [[MediaWiki: Revertpage]]. [[Tagagamit:Blaster0425|&#91;&#91;Tagagamit:Blaster0425&#124;blaster&#93;&#93;&#91;&#91;Usapang tagagamit:Blaster0425&#124;usap!&#93;&#93;]] ([[Usapang tagagamit:Blaster0425|makipag-usap]]) 07:07, 12 Enero 2014 (UTC) :Magandang araw sa iyo, Blaster0425. Ibinura ko ang lokal na pahina nito dahil isinasagawa na sa [http://translatewiki.net Translatewiki.net] ang pagsasalin ng ''interface'' sa Tagalog; dapat makikita mo na ang pamantayang tekstong dapat lilitaw sa isang karaniwang bersiyon ng MediaWiki. Maraming salamat po. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 07:11, 12 Enero 2014 (UTC) ::{{ping|Blaster0425}} maganda ang mungkahi. Pansamantalang nilagay ko sa lokal na wiki. ::{{ping|Sky Harbor}} burahin lang ang nasa lokal na wiki kung lumabas na sa transtewiki ang mga bagong rebisyon. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 07:19, 12 Enero 2014 (UTC) ==bot== Bluemask, pakibago ang premiso → premisa sa lahat ng artikulo. Salamat.[[Tagagamit:Atn20112222|Atn20112222]] ([[Usapang tagagamit:Atn20112222|makipag-usap]]) 14:48, 6 Pebrero 2014 (UTC) :{{ping|Atn20112222}} {{done}} Halimbawa: [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Silohismo&diff=1400129&oldid=1399917] --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 16:53, 7 Pebrero 2014 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Data retention guidelines == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Data retention guidelines|Data retention guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Data+retention+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The discussion phase about the draft for the Wikimedia Foundation's new data retention guidelines is ending on February 14. Your help is welcome in translating the current version of the draft, which is expected to be close to the final version. This will also enable more community members to contribute comments before the discussion phase ends. Please click "Translate" on both of these pages: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Data_retention_guidelines/Introduction Introduction explaining the discussion phase] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Data_retention_guidelines Main text of the guidelines]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:18, 10 Pebrero 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Board Service == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Board Service|Wikimedia Blog/Drafts/Board Service]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FBoard+Service&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the second in a series of blogs posts by the Wikimedia Foundation Board of Trustees, explaining the work of the Board Governance Committee. It is planned to be published at https://blog.wikimedia.org/ on Friday, February 28. Translations are also still welcome for the first post in the series, titled "Introduction to the Wikimedia Foundation Board of Trustees", where Vice Chair Phoebe Ayers explains the Board, its mandate, and its work within the community. It will hopefully remain a useful reference for a long time to come. It can be translated at [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FIntroduction+to+the+Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees ]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:35, 26 Pebrero 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, January 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, January 2014|Wikimedia Highlights, January 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+January+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from January. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. Translations are also still welcome for the recently published December Highlights, at [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2013 ]. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:20, 1 Marso 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/Proposals/2012-2013 round2/Staff summary/Progress report form/Q2 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:APG/Proposals/2012-2013 round2/Staff summary/Progress report form/Q2|Grants:APG/Proposals/2012-2013 round2/Staff summary/Progress report form/Q2]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FProposals%2F2012-2013+round2%2FStaff+summary%2FProgress+report+form%2FQ2&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This report is written by FDC Staff and is intended for the FDC, FDC grantees, and the larger movement. It includes a summary table of financial information from this past quarter, and summaries of each entity’s progress report in this past quarter.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:37, 12 Marso 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Heartbleed == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Heartbleed|Wikimedia Blog/Drafts/Heartbleed]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FHeartbleed&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the text of a just published [https://blog.wikimedia.org/2014/04/10/wikimedias-response-to-the-heartbleed-security-vulnerability/ blog post] summarizing the actions taken to protect users of Wikimedia sites against the recently discovered "Heartbleed" security vulnerability. (The post explains that users will need to re-login the next time they use their accounts and suggests to change passwords as a standard precautionary measure, but it is currently not intended to enforce a password change for all users.) Completed translations will be added to the blog post.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:18, 10 Abril 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, March 2014|Wikimedia Highlights, March 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from the month of March. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. Help is also still welcoming in translating the previous issue of the Wikimedia Highlights which was published last week, at [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Highlights%2C+February+2014&amp;action=page&amp;filter= ]. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:09, 1 Mayo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, April 2014|Wikimedia Highlights, April 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:55, 26 Mayo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising/Translation/Thank you email 20140606 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising/Translation/Thank you email 20140606|Fundraising/Translation/Thank you email 20140606]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation%2FThank+you+email+20140606&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2014-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translate our Thank You email that is sent to our donors on behalf of the Wikimedia Foundation's new executive director Lila Tretikov. We would highly appreciate your help on this in order to make sure the letter is available for our donors to read in their native language. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:56, 6 Hunyo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014|Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FFunds+Dissemination+Committee%2FAdvisory+Group%2FRecommendations%2F2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:00, 11 Hunyo 2014 (UTC)</div> == Doubt == Could you please tell me if this [http://fil.wikipilipinas.org/index.php/Unang_Pahina wiki] is written in Filipino or in Tagalog? Thanks for your help. --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 14:40, 19 Hunyo 2014 (UTC) :{{ping|Chabi1}} WikiFilipino is a project of [[:en:WikiPilipinas|WikiPilipinas]] and they claim that it is written in [[:en:Filipino language|Filipino]]. There are still talks of Tagalog and Filipino being separate languages or 2 dialects of the same language. I am not a linguist so I can't say for certain if an article is written in Tagalog or in Filipino. But the encyclopedic articles are written in a formal language (the language used in academic context, some articles are copied from Tagalog Wikipedia) and the non-encyclopedic articles are written in an informal language (the language used in mass media). --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 14:56, 19 Hunyo 2014 (UTC) :: Thank you very much for your answer. Do you know about any Filipino, Tagalog-Filipino or English-Filipino dictionary on the Internet? --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 15:02, 19 Hunyo 2014 (UTC) ::: {{ping|Chabi1}} Check this article [[WP:SALIN#Mula_sa_internet]] for a list. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 15:05, 19 Hunyo 2014 (UTC) : Thanks for your help. --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 15:13, 19 Hunyo 2014 (UTC) :: Hi again! Do you know where I can find the up diksiyonaryong filipino on the Internet? --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 07:49, 21 Hunyo 2014 (UTC) ::: {{ping|Chabi1}} The ''UP Diksiyonaryong Filipino'' is a print publication and as far as I know is not available for digital download legally. ::: But the paperback edition can be purchased on Anvil.[http://www.anvilpublishing.com/shop/up-diksiyonaryong-filipino-softcover/] --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 04:02, 22 Hunyo 2014 (UTC) : Are you the same user of [http://fil.wikipilipinas.org/index.php/Tagagamit:Bluemask this] account? --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 15:54, 21 Hunyo 2014 (UTC) :: I just reserved the username there so that it can't be used by anyone else. I am not a contributor there. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 04:02, 22 Hunyo 2014 (UTC) I am sorry to be bothering you again but, could you please tell me if [http://www.buscoenlaces.es/kaibigankastila/tvk.html this], [https://translate.google.com/?hl=ca#auto/en/Mga%20Lagusan this], [http://www.buscoenlaces.es/kaibigankastila/ggrtgl1.html this] and [http://www.gmanetwork.com/news/ulatfilipino this] is written in Filipino or Tagalog? --[[Tagagamit:Chabi1|Chabi1]] ([[Usapang tagagamit:Chabi1|makipag-usap]]) 18:08, 26 Hunyo 2014 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, May 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, May 2014|Wikimedia Highlights, May 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+May+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from May. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:39, 1 Hulyo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Mailing lists/List info == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Mailing lists/List info]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mailing+lists%2FList+info&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are re-designing our mailing list information pages and we would very much appreciate if you could please translate a few short phrases so that non-English speakers are able to easily sign up to our [https://meta.wikimedia.org/wiki/Mailing_lists Mailing lists]. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:09, 19 Agosto 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Letter to Wikimedia Foundation: Superprotect and Media Viewer == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Letter to Wikimedia Foundation: Superprotect and Media Viewer]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Letter+to+Wikimedia+Foundation%3A+Superprotect+and+Media+Viewer&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Not an "official" request, of course, but some other users would be grateful if you could translate this summary of their thinking. Translating something is certainly something useful to do if you're not sure how to contribute to these days' discussions. :-) --[[User:Nemo_bis|Nemo]]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:59, 22 Agosto 2014 (UTC)</div> == An important message about renaming users == <div class="mw-content-ltr"> Dear Bluemask, ''My aplogies for writing in English. Please translate or have this translated for you if it will help.'' I am cross-posting this message to many places to make sure everyone who is a Wikimedia Foundation project bureaucrat receives a copy. If you are a bureaucrat on more than one wiki, you will receive this message on each wiki where you are a bureaucrat. As you may have seen, work to perform the Wikimedia cluster-wide [[mw:SUL finalisation|single-user login finalisation]] (SUL finalisation) is taking place. This may potentially effect your work as a local bureaucrat, so please read this message carefully. Why is this happening? As currently stated at [[m:Global rename policy|the global rename policy]], a global account is a name linked to a single user across all Wikimedia wikis, with local accounts unified into a global collection. Previously, the only way to rename a unified user was to individually rename every local account. This was an extremely difficult and time-consuming task, both for stewards and for the users who had to initiate discussions with local bureaucrats (who perform local renames to date) on every wiki with available bureaucrats. The process took a very long time, since it's difficult to coordinate crosswiki renames among the projects and bureaucrats involved in individual projects. The SUL finalisation will be taking place in stages, and one of the first stages will be to turn off Special:RenameUser locally. This needs to be done as soon as possible, on advice and input from Stewards and engineers for the project, so that no more accounts that are unified globally are broken by a local rename to usurp the global account name. Once this is done, the process of global name unification can begin. The date that has been chosen to turn off local renaming and shift over to entirely global renaming is 15 September 2014, or three weeks time from now. In place of local renames is a new tool, hosted on Meta, that allows for global renames on all wikis where the name is not registered will be deployed. Your help is greatly needed during this process and going forward in the future if, as a bureaucrat, renaming users is something that you do or have an interest in participating in. The Wikimedia Stewards have set up, and are in charge of, a new community usergroup on Meta in order to share knowledge and work together on renaming accounts globally, called [[m:Global renamers|Global renamers]]. Stewards are in the process of creating documentation to help global renamers to get used to and learn more about global accounts and tools and Meta in general as well as the application format. As transparency is a valuable thing in our movement, the Stewards would like to have at least a brief public application period. If you are an experienced renamer as a local bureaucrat, the process of becoming a part of this group could take as little as 24 hours to complete. You, as a bureaucrat, should be able to apply for the global renamer right on Meta by the [[m:SRGP|requests for global permissions]] page on 1 September, a week from now. In the meantime please update your local page where users request renames to reflect this move to global renaming, and if there is a rename request and the user has edited more than one wiki with the name, please send them to [[:m:SRUC|the request page for a global rename]]. Stewards greatly appreciate the trust local communities have in you and want to make this transition as easy as possible so that the two groups can start working together to ensure everyone has a unique login identity across Wikimedia projects. Completing this project will allow for long-desired universal tools like a global watchlist, global notifications and many, many more features to make work easier. If you have any questions, comments or concerns about the SUL finalisation, read over the [[m:SUL|Help:Unified login]] page on Meta and leave a note on the talk page there, or on the talk page for [[m:Talk:Global renamers|global renamers]]. You can also contact me on [[m:User talk:Keegan (WMF)|my talk page on meta]] if you would like. I'm working as a bridge between Wikimedia Foundation Engineering and Product Development, Wikimedia Stewards, and you to assure that SUL finalisation goes as smoothly as possible; this is a community-driven process and I encourage you to work with the Stewards for our communities. Thank you for your time. -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] [[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]] 18:24, 25 Agosto 2014 (UTC) <small>--This message was sent using [[m:MassMessage|MassMessage]]. Was there an error? [[m:Talk:MassMessage|Report it!]]</small> </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/MassMessage/Crats&oldid=9637985 --> == Categories == Bakit lumilitaw sa ngayon ang mga "Kategorya:" bilang "Categories:" - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 23:16, 31 Agosto 2014 (UTC) :{{ping|AnakngAraw}} Saang pahina ito lumabas? --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 07:49, 1 Setyembre 2014 (UTC) ::Katulad ng nasa ibaba ng usapang tagagamit mo na [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Bluemask&action=edit&section=120 ito], kung saan ako sumagot ngayon. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] ([[Usapang tagagamit:AnakngAraw|makipag-usap]]) 14:10, 1 Setyembre 2014 (UTC) :::{{ping|AnakngAraw}} Batay sa mga testing ko, lumalabas lamang ang "Categories" kung walang kategorya ang pahina. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 14:34, 1 Setyembre 2014 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement/RenameUser announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement/RenameUser announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FRenameUser+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2014-09-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Translators, I (Keegan) am sending a message on behalf of Stewards and WMF engineering to inform communities about local renaming being turned off in the middle of September as usernames start moving global. Please translate this message so I can deliver it in a proper, localized form. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:59, 3 Setyembre 2014 (UTC)</div> == {{int:right-upload}}, [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Upload Wizard|{{int:uploadwizard}}]]? == [[Image:Commons-logo.svg|right|100px|alt=Wikimedia Commons logo]] Hello! Sorry for writing in English. As you're an administrator here, please check the message I left on [[MediaWiki talk:Licenses]] and the village pump. Thanks, [[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 19:22, 18 Setyembre 2014 (UTC) <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Nemo_bis/Unused_local_uploads&oldid=9923284 --> == {{int:right-upload}}, [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Upload Wizard|{{int:uploadwizard}}]]? == [[Image:Commons-logo.svg|right|100px|alt=Wikimedia Commons logo]] Hello! Sorry for writing in English. As you're an administrator here, please check the message I left on [[MediaWiki talk:Licenses]] and the village pump. Thanks, [[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 19:22, 18 Setyembre 2014 (UTC) <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Nemo_bis/Unused_local_uploads&oldid=9923284 --> == Pagpapabatid ng salinwika: File metadata cleanup drive/How to fix metadata == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[File metadata cleanup drive/How to fix metadata]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-File+metadata+cleanup+drive%2FHow+to+fix+metadata&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">There is a new initiative to [[File metadata cleanup drive|clean up file information pages]] across Wikimedia wikis. In order to reach out to the communities in their native language, we would like to ask for your help to translate a few pages. In addition to the one linked above, there are two short pages: * [[File metadata cleanup drive]] ([https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-File+metadata+cleanup+drive direct translation link]) * [[Template:File metadata cleanup header]] ([https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AFile+metadata+cleanup+header direct translation link]) We have done our best to prepare the pages to minimize the work for translators, and if you notice anything else we could do to make translation easier, please do let us know. [[User:Guillaume (WMF)|Guillaume]] is also happy to answer any questions you might have while translating the documents.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:27, 20 Oktubre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Global AbuseFilter/2014 announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Global AbuseFilter/2014 announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+AbuseFilter%2F2014+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[Special:Mylanguage/Global AbuseFilter|Global AbuseFilters]] were recently enabled on many Wikimedia projects. As we'd like to notify the affected wikis about it, we've created a page for announcing this: [[Special:MyLanguage/Global AbuseFilter/2014 announcement|Global AbuseFilter/2014 announcement]]. We'd like to make the [[Global AbuseFilter/2014 announcement|announcement]] accessible to as many users as possible and therefore would like to ask for your help in translating the announcement. In order to reach out to the communities in their native language, we would like to ask for your help in translating the following mass message which will be sent to the affected wikis as well: *[[Global AbuseFilter/2014 announcement (condensed)]] ([//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Global+AbuseFilter%2F2014+announcement+%28condensed%29 translate]) The message will be sent in about three days time from now (on 13 November) so if you are planning on translating the message, please make sure that [[Global AbuseFilter/2014 announcement (condensed)]] is translated before the deadline.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:12, 10 Nobyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014/ED Response == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014/ED Response]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FFunds+Dissemination+Committee%2FAdvisory+Group%2FRecommendations%2F2014%2FED+Response&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:05, 20 Nobyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/FDC portal/FDC recommendations/2014-2015 round1 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Grants:APG/FDC portal/FDC recommendations/2014-2015 round1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FFDC+portal%2FFDC+recommendations%2F2014-2015+round1&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:00, 21 Nobyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, October 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from October. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:55, 2 Disyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 5 January 2015. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Single-user login finalization will finally take place in April 2015. There are some small changes to the text in this page to say this as well as mentioning local renaming is no longer possible. Please help update the translation to this page before accounts that are going to be affected are notified. Also updated with a very small change that needs translated is this page: &lt; https://meta.wikimedia.org/wiki/Single_User_Login_finalisation_announcement/Personal_announcement >. This text will be sent or linked to every account that will be affected, please help make sure it is ready to be sent out in your language(s).</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:04, 8 Disyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2014/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Admin activity review/2014/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2014%2FNotice+to+communities&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:10, 21 Disyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2014/Notice to inactive right holders == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Admin activity review/2014/Notice to inactive right holders]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2014%2FNotice+to+inactive+right+holders&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:36, 24 Disyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Stewards/Elections 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Stewards/Elections 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Stewards%2FElections+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I apologize for the delay, but the 2015 Steward election banners are now available for translation. They consist of two banners with a few short phrases: *Banner displayed to sysops regarding nominations ('''[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-stewnoms direct translation link]''') *Banner displayed to users regarding voting ('''[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-stewvote direct translation link]''') If you have any questions or require any assistance, feel free to ask on [[Talk:Stewards/Elections 2015]] or drop by <span dir="ltr" id=wikimedia-stewards-elections>[[irc:wikimedia-stewards-elections|<span style="font-family: monospace,Courier; white-space: nowrap;">#wikimedia-stewards-elections</span>]]^{<span class="plainlinks">[http://webchat.freenode.net/?channels=#wikimedia-stewards-elections <span style="color: green;">connect</span>]</span>}</span> channel on the freenode IRC network.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:35, 11 Enero 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, December 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, December 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from December, covering Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:58, 31 Enero 2015 (UTC)</div> == Request delete == Please delete these pages [[Tagagamit:Lam-ang/vector.css]], [[Tagagamit:Lam-ang/vector.js]] and [[Tagagamit:Lam-ang]]. I'll be using [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs|GlobalCssJs]] and [[mw:Help:Extension:GlobalUserPage|GlobalUserPage]] instead. Thanks. --[[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 16:35, 17 Pebrero 2015 (UTC) :{{ping|Lam-ang}} tapos na. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 07:28, 18 Pebrero 2015 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, January 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, January 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+January+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from January, covering Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:33, 28 Pebrero 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Oversight policy == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Oversight policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Oversight+policy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[Oversight policy]], an important global policy page, was recently migrated to the Translate extension system along with other updates to the page. You are invited to participate in the translation of this page and and a few other related pages. *[[Oversight policy]] ([//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Oversight+policy&amp;action=page '''direct translation link''']) *[[Oversight policy/Requests for oversight]] ([//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Oversight+policy%2FRequests+for+oversight&amp;action=page '''direct translation link''']) *[[Template:Oversight info]] ([//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AOversight+info&amp;action=page '''direct translation link''']) *[[Template:Local oversight]] ([//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3ALocal+oversight&amp;action=page '''direct translation link'''])</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:31, 7 Marso 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/Quicktranslate == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[User:Keegan (WMF)/Quicktranslate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FQuicktranslate&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-03-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, A very important sentence to the message that is being sent to users that may be renamed due to single-user login finalization has been added. Please take a moment to translate this one sentence, it's very important.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:23, 19 Marso 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/Rename confusion message == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[User:Keegan (WMF)/Rename confusion message]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FRename+confusion+message&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">During the messaging to 2.8 million accounts begin affected by [[Single User Login finalisation announcement|SUL finalization]], about 10,000 accounts across the wikis, mainly Commons, were incorrectly notified about their account needing to be renamed. This message is for those accounts, and it needs to be delivered as soon as possible.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:18, 27 Marso 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, February 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, February 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+February+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from last month, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:07, 28 Marso 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement/Post-rename notice == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement/Post-rename notice]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FPost-rename+notice&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-04-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a short message for accounts that will be renamed next week as part of [[Single User Login finalisation announcement|single-user login finalisation]]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:36, 7 Abril 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-04-16. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please check new and updated paragraphs, in particular make sure that the correct daye for the finalisation (15th April 2015 and following days) is mentioned, as in English source.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:26, 15 Abril 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2FBoard+elections%2F2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-04-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">As we draw very close to launching the call for candidates for the 2015 Wikimedia Foundation Elections I'd like to ask you to take some time to translate the main pages for each election as well as the first Banner. The linked page is for the Board election specific page but you an find all of them on [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;language=en&amp;group=agg-2015_Wikimedia_Elections&amp;filter=%21translated&amp;action=translate this translation group] and you can find the banner [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Election2015_Submission&amp;filter= at this link]. Please let us know on the [[Talk:Wikimedia_Foundation_elections_2015/Translation|Translation talk page]] if you have any issues.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:21, 17 Abril 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2FBoard+elections%2F2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-04-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">As we draw very close to launching the call for candidates for the 2015 Wikimedia Foundation Elections I'd like to ask you to take some time to translate the main pages for each election as well as the first Banner. The linked page is for the Board election specific page but you an find all of them on [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;language=en&amp;group=agg-2015_Wikimedia_Elections&amp;filter=%21translated&amp;action=translate this translation group] and you can find the banner [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-Election2015_Submission&amp;filter= at this link]. Please let us know on the [[Talk:Wikimedia_Foundation_elections_2015/Translation|Translation talk page]] if you have any issues.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:52, 17 Abril 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, March 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from March, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:04, 4 Mayo 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, April 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from April 2015, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:58, 13 Mayo 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, May 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, May 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+May+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from May, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:12, 11 Hunyo 2015 (UTC)</div> == Block: 78.187.139.130 == Mukhang ginagamit lang ang IP address na po iyan para sa vandalism. Pakiusap, i-block niyo po ang IP address na po iyon. Salamat (I think that IP address is a vandalism-only account. Please block that IP address. Thanks.) [[Natatangi:Mga ambag/124.6.181.214|124.6.181.214]] 11:56, 26 Hunyo 2015 (UTC) ==IEG Proposals== Hi Bluemask. I have submitted two proposals namely '''[[meta:Grants:IEG/Wikipedia Takes Rinconada|Wikipedia Takes Rinconada]]''' and '''[[meta:Grants:IEG/Run for Free Knowledge|Run for Free Knowledge]]'''. For your comments and endorsement. Thank you very much. --[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 10:28, 27 Hulyo 2015 (UTC) == Edit request == Bluemask can you review and complete this [[Usapang MediaWiki:Gadgets-definition#Edit request|edit request]]. Thanks in advance. --[[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 14:33, 18 Agosto 2015 (UTC) == Another round of edit request == Kindly please complete the folowing [[:Kategorya:Wikipedia protected edit requests|edit request]], part of the checklist [[Module talk:Coordinates|here]]. Thanks--[[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 23:38, 20 Agosto 2015 (UTC) :{{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 08:03, 21 Agosto 2015 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, October 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from October, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:32, 13 Nobyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikipedia 15/Knowledge is joy == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikipedia 15/Knowledge is joy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikipedia+15%2FKnowledge+is+joy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">For [[Wikipedia 15]], we'd like these three words translated into as many languages as possible!! Thank you all!!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:35, 20 Nobyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/FDC portal/FDC recommendations/2015-2016 round1 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Grants:APG/FDC portal/FDC recommendations/2015-2016 round1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FFDC+portal%2FFDC+recommendations%2F2015-2016+round1&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:16, 24 Nobyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, November 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, November 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+November+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from November, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:22, 11 Disyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Requests for comment/Password policy for users with certain advanced permissions/massmessage == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Requests for comment/Password policy for users with certain advanced permissions/massmessage]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Requests+for+comment%2FPassword+policy+for+users+with+certain+advanced+permissions%2Fmassmessage&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:42, 13 Disyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: 2015 Community Wishlist Survey == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[2015 Community Wishlist Survey]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-2015+Community+Wishlist+Survey&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:05, 21 Disyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Android app is a Google Play Best App of 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Blog/Drafts/Android app is a Google Play Best App of 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FAndroid+app+is+a+Google+Play+Best+App+of+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Google has named the Wikipedia Android app a "Best App of 2015," featuring the app in the Google Play Stores of Russia, India, Mexico, Japan, and Indonesia. We have published a blog post about this accomplishment and would appreciate help with translations. Thank you in advance for any help you can provide! Either way, let's celebrate. :-)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:41, 21 Disyembre 2015 (UTC)</div> == Abuse filter == Kumusta Bluemask, marunong ka ba gumamit ng ''abuse filter''? Puwede ka ba gumawa ng mga ''abuse filter'' para labanan ang bandalismo? Wala pa tayong lokal na ''abuse filter'', kaya ''vulnerable'' tayo sa bandalismo. Salamat, [[Tagagamit:Pokéfan95|Pokéfan95]] ([[Usapang tagagamit:Pokéfan95|makipag-usap]]) 13:33, 2 Enero 2016 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Template:StrategyButton2016/editintro/Communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Template:StrategyButton2016/editintro/Communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AStrategyButton2016%2Feditintro%2FCommunities&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2016-01-18. <div lang="en" class="mw-content-ltr">- This is the part of a series of community consultation pages. The WMF Community Advocacy team has put together a list at https://meta.wikimedia.org/wiki/2016_Strategy/Translations. We're hoping to launch the consultation on January 18th. Realizing getting all translations in place before the launch of the consultation may not be possible (and that people will likely help with translations after the launch), I'd be really grateful for any assistance especially that you can give in translating the templates at that Meta page link, like this one. It'll probably be harder for casual translators to help out with those! - Text should be stable at this point. I've just made what I hope will be the last modification to those pages! - Thank you for all you do, and I hope you will not only assist in translation (if you are able) but also take part in the consultation. Your input will be very welcome. - Questions or concerns? Please let me know at mdennis@wikimedia.org. Thanks! Maggie </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:07, 12 Enero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, December 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, December 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from December, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:52, 25 Enero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Admin activity review/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2FNotice+to+communities&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">* The 2015 [[admin activity review]] process is starting. We need your cooperation to translate missing message, but also to proofread and correct already existing messages. Understanding of messages that we're going to be sent in the next weeks are very important. Thank you very much for your help.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:58, 8 Pebrero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/Notice to inactive right holders == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Admin activity review/Notice to inactive right holders]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2FNotice+to+inactive+right+holders&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The 2015 [[admin activity review]] process is starting. We need your cooperation to translate missing message, but also to proofread and correct already existing messages. Understanding of messages that are going to be sent in the next weeks are very important. Thank you very much for your help.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:00, 8 Pebrero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, January 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, January 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+January+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from January, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:47, 22 Pebrero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:CKoerner (WMF)/Work/Completion Suggester inital rollout == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[User:CKoerner (WMF)/Work/Completion Suggester inital rollout]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ACKoerner+%28WMF%29%2FWork%2FCompletion+Suggester+inital+rollout&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2016-03-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have time this weekend, please help translate this page to inform communities about improvement to search.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:55, 4 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikipedia == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikipedia]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikipedia&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:14, 12 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, February 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, February 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+February+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from February, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:21, 18 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Tech/Server switch 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2016-04-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this message about planned maintenance for the servers. Editors and other contributors will not be able to save their changes or upload images for about 30 minutes on both Tuesday, 19 April and Thursday, 21 April. This will affect ALL the WMF wikis, not just Wikipedia. I will send this message to hundreds of wikis before this event, and I hope that your languages will be included.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:34, 23 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Interface editors == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Interface editors]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Interface+editors&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:47, 29 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, March 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from March, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:21, 13 Abril 2016 (UTC)</div> == Participate in the Ibero-American Culture Challenge! == Hi! [[:m:Iberocoop|Iberocoop]] has launched a translating contest to improve the content in other Wikipedia related to Ibero-American Culture. We would love to have you on board :) Please find the contest here: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Translating_Ibero_-_America/Participants_2016 Hugs!--[[User:Anna Torres (WMAR)|Anna Torres (WMAR)]] ([[User talk:Anna Torres (WMAR)|talk]]) 15:06, 9 May 2016 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, April 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from April, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:46, 17 Mayo 2016 (UTC)</div> == Nikolai Noskov and Philipp Kirkorov == Halo sayang Bluemask! Saya sedikit tahu tagalog dan membuat Anda memesan: Anda dapat membuat Filipino (Tagalog) artikel bahasa Anda tentang musisi rock Nikolai Noskov dan raja bisnis pertunjukan Philip Kirkorov? Jika Anda melakukan artikel ini, saya akan sangat berterima kasih! Terima kasih! --[[Natatangi:Mga ambag/217.66.156.111|217.66.156.111]] 15:18, 19 Agosto 2016 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Usurpation requested == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Usurpation requested|Template:Usurpation requested]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUsurpation+requested&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:27, 5 Setyembre 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Usurpation requested == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Usurpation requested|Template:Usurpation requested]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUsurpation+requested&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:29, 5 Setyembre 2016 (UTC)</div> == Invitation from Wikipedia Asian Month == Hi Bluemask! I'm Addis Wang, one of the organizers of [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]. I would like to invite you help organizing the event this year on TlWp. We will use Central Notice in Tagalog so it could be a good chance to attract more people join Tagalog Wikipedia. [[m:User_talk:AddisWang|Let me know]] what do you think, so I will put you on the organizer list that you can receive the updates.--[[Tagagamit:AddisWang|AddisWang]] ([[Usapang tagagamit:AddisWang|makipag-usap]]) 18:22, 26 Oktubre 2016 (UTC) == Bear Brand == Please, likha mo ako ng pahinang Nestlé Bear Brand para hindi na ma bura ni WayKurat? [[Tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|ɔyʀɥs ɴotoʒɑt bulɑɡɑ]] ([[Usapang tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|Pwede mo ba ako usapan?]]) 11:33, 19 Nobyembre 2016 (Philippine Standard Time) == Isang pagaayos para sa [[Bear Brand]] == May kulang pa po ang mga nilalaman sa [[Nestlé Bear Brand]], dagdagan mo pa para maraming nilalaman? [[Tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|cyɾʋs]] [[Usapang tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|ɴɵtɵ₃at]] [[Natatangi:Mga_ambag/Cyrus_noto3at_bulaga|^BULAGA!!!]] 11:53, 8 Enero 2016 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/Notice to inactive right holders == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Admin activity review/Notice to inactive right holders|Admin activity review/Notice to inactive right holders]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2FNotice+to+inactive+right+holders&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Apologies if you receive this message duplicated.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:51, 28 Pebrero 2017 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Strategy/Wikimedia movement/2017/Toolkit/Discussion Coordinator Role == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Strategy/Wikimedia movement/2017/Toolkit/Discussion Coordinator Role|Strategy/Wikimedia movement/2017/Toolkit/Discussion Coordinator Role]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy%2FWikimedia+movement%2F2017%2FToolkit%2FDiscussion+Coordinator+Role&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:33, 9 Marso 2017 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Strategy/Wikimedia movement/2017/Process/Briefing == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Strategy/Wikimedia movement/2017/Process/Briefing|Strategy/Wikimedia movement/2017/Process/Briefing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy%2FWikimedia+movement%2F2017%2FProcess%2FBriefing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:19, 10 Marso 2017 (UTC)</div> ==Please delete a hoax article [[Astro Liecharlie]]== Sorry to leave message in english because i can't speak Tagalog. [[User:Bagas Chrisara]] from indonesian wikipedia, said that the article about [[Astro Liecharlie]] ([[:zh:李和星|李和星]]) is proved to be false and '''hoax''' (see [[:zh-yue:Talk:李和星|here]] and [[:ms:Perbincangan:Astro Liecharlie|here]]). This article had deleted in indonesian, english, chinese, korean and many other wiki project (for more information, see the revision history of [[:d:Q27923765]]). Because it's a hoax, it should be deleted. so, i hope the admins here delete it. regards.--[[Natatangi:Mga ambag/112.5.234.57|112.5.234.57]] 10:49, 7 Abril 2017 (UTC) == Ang iyong Bot == Sinabi sa akin ni [[Tagagamit:Lsj|Lsj]] sa [[Wikipediang Sebwano]] na ang iyong bot ay pwedeng ipadagdag ng artikulo sa Tagalog Wikipedia para sa pagpaparami ng mga artikulo at makaabot sa 100,000 mga artikulo. --[[User:Cyrus noto3at bulaga|<font color="green">cyɾʋs ɴɵtɵɜat bʉɭagɑ!!!</font>]] ([[User talk:Cyrus noto3at bulaga|<font color="blue">Usapan</font>]] | [[Special:Contributions/Cyrus_noto3at_bulaga|<font color="red">Mga Ambag</font>]]) 02:45, 24 Abril 2017 (UTC) == Isang bot == Magandang araw. Napansin ko sa mga artikulo natin ng mga lungsod at bayan sa Pilipinas na outdated na ang mga gobernador, punong-lungsod at iba pang estadistika. Mayroon bang isang ''bot'' na awtomatikong mauupdate ang mga detalyeng ito? Mukha kasing matrabaho kung lahat ng mga impormasyong ito ay uulitin mo ulit baguhin kada tatlong taon. Salamat! --<span style="border:1px solid black;padding:1px;">[[User:Masahiro Naoi|<font style="color:blue;background:yellow;"><b>雅博</b></font><font style="color:red;background:lightgreen;"><b>直井</b></font>]]</span>^{('''[[User talk:Masahiro Naoi|会話]]''')} 02:52, 30 Abril 2017 (UTC) :Ina-update ko pa yung impormasyon ng mga lalawigan, lungsod, at bayan sa Wikidata. Kung tapos na, kukunin na lang natin doon ang ilalagay sa mga infobox gamit ng templates. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 06:01, 2 Mayo 2017 (UTC) == 70,000 artikulo sa Wikipediang Tagalog == Mag-palit na ng logo ng [[Wikipediang Tagalog]] para sa selebrasyon ng ika-70,000 artikulo ng Tagalog Wikipedia sa [https://en.wikipedia.org/wiki/Tagalog_Wikipedia pahina ng Wikipediang Tagalog sa Wikipediang Inggles]. --[[User:Cyrus noto3at bulaga|<font color="green">cyɾʋs ɴɵtɵɜat bʉɭagɑ!!!</font>]] ([[User talk:Cyrus noto3at bulaga|<font color="blue">Usapan</font>]] | [[Special:Contributions/Cyrus_noto3at_bulaga|<font color="red">Mga Ambag</font>]]) 09:14, 28 Mayo 2017 (UTC) == Pagwawasto ng namaling interwiki links dahil sa pagmamadali == Magandang hapon po! Humihiling po ako na iwasto nyo po sa [[:wikidata:Q322777|Q322777]] ang [[Talaan ng mga lungsod sa Hilagang Korea]], at sa [[:wikidata:Q498821|Q498821]] ang [[Talaan ng mga lungsod sa Timog Korea]]. Nagkamali po ako sa paglilink dahil sa aking pagmamadali. Ang dapat sana'y link sa Q322777 para sa NoKor ay napunta po sa Q498821 (na para sa SoKor). At dahil gumagamit po ako ng [[en:Internet.org|FreeBasics]], hindi ko po maisawasto ang mga interwiki link. Sana maisawasto nyo po yung links sa lalong madaling panahon. Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:29, 2 Hunyo 2017 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 09:36, 2 Hunyo 2017 (UTC) == Mabilisang pagbura == Magandang hapon! Humihiling po ako na burahin nyo yung mga sumusunod na userspace pages ko: [[Tagagamit:JWilz12345/burador/Talaan ng mga pinakamataas na gusali sa Lungsod ng New York]] at [[Tagagamit:JWilz12345/Mga ambag ko]]. Ang una'y dahil sobrang teknikal ang aspeto, at hindi ko po kakayanin na isalin ang lahat ng paksa na ito. Ang pangalawa ay dahil isa lang itong sobrang pahina (surplus page) na magdadagdag lamang ng kalat sa aking userspace. Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 07:00, 3 Hunyo 2017 (UTC) == Paglikha o pagiimport ng [[Padron:Infobox bridge]] == Magandang araw Bluemask! Kung mararapatin po ng iyong sked, pakilikha o pakiimport po ng [[Padron:Infobox bridge]] (mula sa [[en:Template:Infobox bridge]], upang magkaroon na po ng infobox ang [[Biyadukto ng Candaba]]. salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 05:35, 17 Hunyo 2017 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} Meron na ngunit luma ang laman (taong 2009 pa). I-upgrade ko na lang sa weekend. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 04:48, 20 Hulyo 2017 (UTC) == Pagbubura at paglilipat == Magandang araw! Humihiling po ako na burahin ang pahinang karga na [[Talaan ng mga lungsod sa Israel]] upang mailipat ang pahinang [[Mga lungsod sa Israel]] sa tugma at istandard na pamagat na '''Talaan ng mga lungsod sa Israel'''. Salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:32, 19 Hulyo 2017 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 04:39, 20 Hulyo 2017 (UTC) == Pagaangkat ng ilang padron/modulo == Hi Bluemask! Humihiling po ako na i-import nyo po ang [[:en:Module:Road data/parser]] (bilang [[Module:Road data/parser]]), [[:en:Module:Road data/browse]] (bilang [[Module:Road data/browse]]), [[:en:Module:Infobox road/color]] (bilang [[Module:Infobox road/color]]), at mga kaugnay nitong padron/modulo upang magiging maayos po ang pagbabago ng mga infoboxes ng mga PHL road articles d2 sa tlwiki. Salamat! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 10:21, 14 Agosto 2017 (UTC) == Pakibura upang mailipat == Magandang araw po! Pakibura ang pahinang [[Al Khor]] upang mailipat ko po ang [[Al Khawr]] sa nasabing pamagat (pagkat pareho lang po ang kapwang paksa, ngunit mas-nananaig ang [[Al Khawr]] dahil ito yung nakalink sa Wikidata). Salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:28, 2 Setyembre 2017 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, naayos ko na. [[Al Khor]] para sa munisipalidad, [[Al Khor (lungsod)]] para sa lungsod. Naayos na rin ang link sa Wikidata. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 08:41, 2 Setyembre 2017 (UTC) == Pagbura upang mailipat == Magandang gabi po Bluemask! Pakibura nyo po ang [[Noveleta]] (redirect page) upang mailipat ko po (o nyo po, kung mararapatin ng iyong sked) ang [[Noveleta, Kabite]] sa [[Noveleta]] (bilang alinsunod sa enwiki article nito at sapagkat wala na pong ibang paksa ang may ganitong pangalan). Gayundin po sa [[General Mariano Alvarez]] (pakibura po ito upang mailipat ang [[General Mariano Alvarez, Kabite]] sa pamagat na ito, alinsunod na rin po sa enwiki. Salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 10:13, 7 Setyembre 2017 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, ayan puwede mo na ilipat. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 14:40, 7 Setyembre 2017 (UTC) ::@[[Tagagamit:Bluemask|Bluemask]]: pakibura po ang redirect page na [[Sagada]], upang mailipat ko po ang [[Sagada, Lalawigang Bulubundukin]] sa nasabing pamagat. Ang paglipat po ay alinsunod sa enwiki artikulo nito. Salamat! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:07, 16 Setyembre 2017 (UTC) :::{{ping|JWilz12345}}, pasensiya na, medyo bisi lang. Puwede mo na ilipat. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 12:55, 18 Setyembre 2017 (UTC) ::::{{ping|Bluemask}} Magandang gabi Bluemask! Pasensya na po kung maiabala kita, dahil hindi ko po mai-"overwrite" ang [[Miagao]] upang mailipat ko ang [[Miagao, Iloilo]] sa [[Miagao]] (alinsunod po sa enwiki). Kung mararapatin po ng iyong sked, pakibura po ang [[Miagao]] upang mailipat ko po. Salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 13:54, 23 Setyembre 2017 (UTC) :::::{{ping|JWilz12345}}, puwede mo na ilipat. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 05:05, 25 Setyembre 2017 (UTC) == Pagbura upang makalipat == Magandang gabi po! Pakibura ang pahinang karga na [[Angono]] upang mailipat ko po ang [[Angono, Rizal]] sanasabing pamagat. Sapagkat wala na pong ibang paksa ang may ganitong pangalan), at saka isa naman itong first class, urban municipality na marahil ay kilala na maraming mga Pilipino. Salamat! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 11:16, 2 Oktubre 2017 (UTC) :Gayundin po ang pahinang karga na [[Kawit]] (upang mailipat ko po ang [[Kawit, Cavite]] sa nasabing pamagat). Salamat, at pasensya na po muli kung busy kayo.[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 12:59, 2 Oktubre 2017 (UTC) ::{{ping|JWilz12345}}, puwede mo na ilipat. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 04:25, 3 Oktubre 2017 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Babylon/Translators newsletter == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Babylon/Translators newsletter|Meta:Babylon/Translators newsletter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon%2FTranslators+newsletter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page explains a new service: to keep translators posted about messages that need a particular effort, we have created a new newsletter. that newsletter is distributed on wiki as a notification and does not requires an email to subscribe. This message is both to kindly suggest you to translate the page explaining that new process, and also to invote you to subscribe to that newsletter. :)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:14, 21 Nobyembre 2017 (UTC)</div> == Burahin: [[Helvetica]] bilang redirect == Magandang gabi Bluemask! :) Pakibura po ang redirect page na [[Helvetica]] upang mailipat ko po ang [[Helvetica (ponte)]] sa nasabing pamagat. Salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 10:32, 24 Nobyembre 2017 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} puwede na. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 06:35, 25 Nobyembre 2017 (UTC) == Palipat ng kategorya == Palipat ng kategorya mula sa [[:Kategorya:Mga Swedish]] hanggang sa [[:Kategorya:Mga Suweko]]. Salamat! --[[User:Cyrus noto3at bulaga|<font color="green" face="Segoe Script">Cyrus noto3at bulaga</font>]] ^{[[User talk:Cyrus noto3at bulaga|<font color="blue" face="Freestyle Script, Segoe Script">Usap tayo</font>]]} 09:53, 2 Hunyo 2018 (UTC) == Paglikha at pagbura == Magandang araw Bluemask! Pakibura po ang [[Tagagamit:JWilz12345/Lansangang Jose P. Laurel]] dahil natapos ko na po ang pagsalin nito (nasa artikulong [[Lansangang Jose P. Laurel]] na ito). Gayundin, pakilikha po ang [[Padron:Infobox road small]] (mula sa [[:en:Template:Infobox road small]]) upang magamit po sa nasabinh artikulo (at sa iba pa pong artikulong panlansangang bayan sa hinaharap). Salamat po! :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 05:43, 3 Hunyo 2018 (UTC) *{{ping|JWilz12345}} nalikha na! Ngunit isalin mo ito. --[[User:Cyrus noto3at bulaga|<font color="green" face="Segoe Script">Cyrus noto3at bulaga</font>]] ^{[[User talk:Cyrus noto3at bulaga|<font color="blue" face="Freestyle Script, Segoe Script">Usap tayo</font>]]} 09:33, 3 Hunyo 2018 (UTC) == Pinoy Big Brother: Otso == Magandang araw po Bluemask, sa aking nalikhang artikulo [[Pinoy Big Brother: Otso]] ito ba ay kasalukuyang naka-upate na kumpara sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]], Online gusto ko pa sa nang mapa-lawig ang artikulong sa pagkat ito ay current o kasalukyan sa pag babago.[[Tagagamit:Ivan P. Clarin|Ivan P. Clarin]] ([[Usapang tagagamit:Ivan P. Clarin|makipag-usap]]) 03:51, 12 Nobyembre 2018 (UTC) Ito ay kasalukuyan kong binabago, sa bawat araw, aktibo po ba ang ibang tagagamit sa [[Wikipediang Tagalog]]. sa pagkat ito ay kasalukuyang maka-stock.[[Tagagamit:Ivan P. Clarin|Ivan P. Clarin]] ([[Usapang tagagamit:Ivan P. Clarin|makipag-usap]]) 03:55, 12 Nobyembre 2018 (UTC) == [[Padron:Taxobox/core]] == Yan din gagawin ko eh! :) Kaso nga lang mukhang hindi parin maayos. Tingnan mo yung [[Sayote]] halimbawa --[[Tagagamit:TemTem|TemTem]] ([[Usapang tagagamit:TemTem|makipag-usap]]) 09:48, 21 Enero 2019 (UTC) == Paglilipat ng [[Estasyong Magallanes ng MRT]] sa paksang [[Estasyong Magallanes]] == Magandang Araw! Nais ko sanang hingin ang iyong tulong upang mailipat ang [[Estasyong Magallanes ng MRT]] sa paksang [[Estasyong Magallanes]] na may laman na redirect sa kasalukuyan. Ito ay alinsunod sa pagbabago sa Ingles na bersyon dulot ng kasunduan na ayusin ang mga pangalan ng mga estasyong ng tren ng Kalakhang Maynila sa kadahilanan nadin ng pagpapalawig nito. Salamat! [[Tagagamit:Korean Rail Fan|Korean Rail Fan]] ([[Usapang tagagamit:Korean Rail Fan|makipag-usap]]) 05:37, 10 Abril 2019 (UTC) :{{ping|Korean Rail Fan}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 06:37, 10 Abril 2019 (UTC) ::Maraming Salamat! [[Tagagamit:Korean Rail Fan|Korean Rail Fan]] ([[Usapang tagagamit:Korean Rail Fan|makipag-usap]]) 09:04, 10 Abril 2019 (UTC) == Paglikha ng Padron:ILL == Magandang hapon, {{ping|Bluemask}}! Kung may ''spare time'' po kayo, pakilikha ang [[Padron:ILL]]. Salamat! :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 07:45, 25 Abril 2019 (UTC) == Pagbubura ng aking burador == Magandang Gabi po maari niyo po itong burahin ang dalawa kong burador dahil wala na akong balak ilikha ang artikulong sa mga sumusunod: *[[Tagagamit:AJP426/Estasyong Baguio ng Benguet Auto Line]] *[[Tagagamit:AJP426/Benguet Auto Line]] [[Tagagamit:AJP426|AJP426]] ([[Usapang tagagamit:AJP426|makipag-usap]]) 14:11, 30 Abril 2019 (UTC) :{{ping|AJP426}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 07:39, 1 Mayo 2019 (UTC) == Paglikha ng mga location maps == Magandang araw Bluemask! Pakilikha po ng mga datos na magpapalitaw ng mga location maps para sa isinaling-wika na mga artikulo ko po ng mga lugar sa [[Chad]] (hal. [[Sarh]]), [[Demokratikong Republika ng Congo]] (hal. [[Kananga]]), [[Angola]] (hal. [[Benguela]]) at [[Uzbekistan]] (hal.[[Bekobod]]). Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:52, 14 Mayo 2019 (UTC) == Request == Greetings Bluemask, can you create these three system messages here: [[:en:MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist]], [[:en:MediaWiki:Scribunto-doc-page-header]] and [[:en:MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] these will allow the use of template {{tl|documentation}} as the default documentation subpage of modules and also can you install [[:en:MediaWiki:Gadget-switcher.js|switcher gadget]] (and translate line 36 of the js code) this will enable the switcher code of [[Module:Location map]]. Thanks.--[[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 14:59, 29 Mayo 2019 (UTC) :{{ping|Lam-ang}} Done creating doc page related pages but I can't create the switcher gadget. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 15:52, 29 Mayo 2019 (UTC) ::Thanks, to edit CSS/JS/JSON pages you'll need to grant yourself [[:meta:Interface administrators|inteface admin rights]] just make sure you have [[:meta:Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] enabled. --[[Tagagamit:Lam-ang|Lam-ang]] ([[Usapang tagagamit:Lam-ang|makipag-usap]]) 16:04, 29 Mayo 2019 (UTC) == [[Republika ng Nagorno-Karabah]] == Hi [[Republika ng Nagorno-Karabah]] offical name is [[Republika ng Artsakh]]. please mvoe the article to the offical and cuurent name.[[Tagagamit:Modern Sciences|Modern Sciences]] ([[Usapang tagagamit:Modern Sciences|makipag-usap]]) 23:38, 27 Hulyo 2019 (UTC) :{{ping|Modern Sciences}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 03:19, 29 Hulyo 2019 (UTC) == Protection == Hi. Consider semi-protecting [[Omar al-Bashir]] due to ongoing vandalism. Thanks. -- [[Tagagamit:Tegel|Tegel]] ([[Usapang tagagamit:Tegel|makipag-usap]]) 10:10, 31 Hulyo 2019 (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 14:33, 6 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:09, 20 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> ==Nais ka naming pakinggan== Hi {{SUBJECTPAGENAME}}, Nagpasimuno ang pangkat Wika ng [[:mw:Content translation/Boost|bagong inisyatibo]] upang palawakin ang paggamit ng pagsasalin para tulungan ang Wikipediang Tagalog at iba pa sa paglalago. Mahalga sa amin ang iyong katugunan dahil nakagawa ka ng maraming salinwika gamit ang [[:mw:Content translation|Kagamitang Pangsasalinwika]]. [[Usapang_Wikipedia:Kapihan#Pagpapabuti_ng_suporta_sa_pagsasalin_para_sa_Wikipediang_Tagalog|Pakisali sa usapan sa iyong lokal na pahinang pamayanan]] o sa project talk page sa at mediawiki.org, at ibigay ang iyong mga palagay. Salamat! Sa ngalan ng pangkat Wika, --[[Tagagamit:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] ([[Usapang tagagamit:Elitre (WMF)|makipag-usap]]) 09:03, 28 Setyembre 2019 (UTC) == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:01, 3 Oktubre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == Please block the user == {{user|Fart}} Please the block the user for vandalism only account. Thanks! - [[Natatangi:Mga ambag/49.144.77.2|49.144.77.2]] 00:35, 27 Oktubre 2019 (UTC) == Vandal == [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/120.29.77.26] is a vandal. [[Tagagamit:Sk4mp|Sk4mp]] ([[Usapang tagagamit:Sk4mp|makipag-usap]]) 00:01, 7 Pebrero 2020 (UTC) == Tungkol sa Lua == Maganda araw po {{u|Bluemask}}! Nais ko lamang po sana magtanong ukol sa paggamit ng Lua dito sa Wikipediang Tagalog. Kasalukuyan ko pong sinasalin ang [[:en:Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2|SARS-CoV-2]] mula sa Wikipediang Ingles at napansin ko po ang pagloloko ng mga padron na gumagamit ng Lua. Muhkang ''outdated'' na po ang ibang padron at yung mga module naman po ay hindi nagana ng tama. Ano po ba ang dapat kong gawin? --<span style="font-size:12pt;font-family:Tw Cen MT;color:black">[[Tagagamit:HueMan1|hueman1]] [[Usapan:HueMan1|<small>(talk)</small>]]</span> 03:24, 22 Pebrero 2020 (UTC) == Padron:Infobox Finnish municipality == Magandang araw User:Bluemask! Palikha po ng bersiyong tlwiki ng [[Padron:Infobox Finnish municipality]], hango sa [[:en:Template:Infobox Finnish municipality]]. Salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 00:40, 18 Marso 2020 (UTC) == Padron:Further == Magandang araw bluemask! Paayos po ng [[Padron:Further]] dahil hindi gumagana ang ''link function'' nito. Dati ayos naman ang ''link function'' nito pero maaaring may nag-''edit'' na kaya nawala ang link function na ito. Tulad ng nangyari po sa [[Ilebo#Mga daambakal]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 03:42, 28 Marso 2020 (UTC) :Gayundin po ang [[Module:Redirect hatnote]] (batay sa [[:en:Module:Redirect hatnote]]) para ma-''improve'' ang [[Padron:Redirect]]. Gaya ng nangyari sa [[Ambos Camarines]] na di maipakita po ang link na [[Camarines Sur]] sa hatnote na iyon (nasa anyong {{tlx|Redirect|Camarines|mga kasalukuyang lalawigan|Camarines Norte|at|Camarines Sur}}) Salamat po muli! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 06:48, 28 Marso 2020 (UTC) ::{{ping|JWilz12345}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 10:33, 28 Marso 2020 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Telecommunications in Azerbaijan]] in Tagalog Wikipedia over an extended period? Yours sincerely, [[Tagagamit:Karalainza|Karalainza]] ([[Usapang tagagamit:Karalainza|makipag-usap]]) 20:46, 30 Abril 2020 (UTC) == [[Natatangi:Mga_ambag/111.125.119.6]] == Hello, please check the contribs in title and take action if necessary, thanks. --[[Tagagamit:Hamish|Hamish]] ([[Usapang tagagamit:Hamish|makipag-usap]]) 05:06, 21 Mayo 2020 (UTC) == Pang-aabuso ng usapang tagagamit ni 111.125.119.6 == *[[Natatangi:Mga_ambag/111.125.119.6]] *[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:111.125.119.6&curid=297314&action=history kasaysayan ng pahina] ''Repoke talk page access'' please - [[Natatangi:Mga ambag/49.144.137.105|49.144.137.105]] 03:09, 31 Mayo 2020 (UTC) == Padron:About == Magandang gabi po! Pakibago ang dalawang mga parte ng {{tl|About}}, na may (disambiguation). Pakibago po sa (paglilinaw). Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 11:28, 4 Hunyo 2020 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} in-update ko na. kung may pahina pang iba ang lumalabas, ipaalam mo sa akin para ma-trace ko. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 01:35, 5 Hunyo 2020 (UTC) :::Salamat po Bluemask sa pagsasapanahon! Gayunpaman, may napansin po akong mga kaunting problema sa padron na ito: sa [[Maynila]] ang lumitaw po ay "''This artikulo is about lungsod ng Maynila. Para sa kalakhang pook o kabahagian, tingnan [[Kalakhang Maynila]]. Para sa makalumang lungsod, tingnan [[Intramuros]]. Para sa ibang gamit sa salita, tingnan [[Maynila (paglilinaw)]].''" Sa pahinang [[Kawit]] naman po, "''This artikulo is about bayan sa lalawigan ng Kabite. Para sa asawa ni faraon Mentuhotep II, tingnan [[Kawit (reyna)]].''" ang lumilitaw po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 04:23, 5 Hunyo 2020 (UTC) == Padron:For == Magandang umaga po! Pakiayos (o isapanahon) po ang [[Padron:For]], sapagkat may parteng hindi Tagalog pagkagamit ko ito sa artikulong [[Bulusan]]. salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 02:06, 8 Hunyo 2020 (UTC) :Palikha rin po ang [[Padron:CatAutoTOC]] (batay sa [[:en:Template:CatAutoTOC]]). Salamat po muli <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 03:32, 8 Hunyo 2020 (UTC) == Padron:OSM relation == Magamdang araw po! Palikha po ang padrong {{tl|OSM relation}} batay po sa [[:en:Template:OSM relation]]. maraming salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 04:09, 9 Hunyo 2020 (UTC) == Help letter == Hello, pwede po ba magpatulong sa article page na Gabrielle Calizo - Quimpo. Ipapa move ko sana sa Wikidata para masearch na sya sa Google. Di pa rin ksi sya lumalabas sa Google. Salamat [[Tagagamit:Baby Aline Vargas Alfonso|Baby Aline Vargas Alfonso]] ([[Usapang tagagamit:Baby Aline Vargas Alfonso|makipag-usap]]) 06:09, 11 Hunyo 2020 (UTC) == Hinihiling na mga padron == Magandang araw po muli! Palikha po ang {{tl|In_title}} batay sa [[:en:Template:In_title]]. salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 01:49, 10 Hunyo 2020 (UTC) :Palikha din po ng {{tl|France metadata Wikidata}} at {{tl|SS}} batay sa [[:en:Template:France metadata Wikidata]] at [[:en:Template:SS]]. salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 09:42, 10 Hunyo 2020 (UTC) ::Isa pa pong bagong kahilingan: {{tl|Srt}} hango sa [[:en:Template:Self-reference tool]]. salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 08:23, 17 Hunyo 2020 (UTC) :::Karagdagang hinihiling na mga padron: {{tl|Internet Archive author}} at {{tl|Librivox author}}. salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 14:11, 17 Hunyo 2020 (UTC) ::::Karagdagan (bunga ng paglikha ng disamb page na [[Pura]]) - {{tl|Intitle}}. Salamt po <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 01:17, 18 Hunyo 2020 (UTC) ::::::Karagdagan po: {{tl|Search link}} (bunga ng paglikha ko po ng [[San Lorenzo]]). Salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 09:28, 18 Hunyo 2020 (UTC) Magandang hapon po! Palikha po ng mga padrong {{tl|DNB-Portal}} at {{tl|Curlie}} (bunga ng paglikha po ng saling artikulo na [[San Nicolas]]). Salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 10:16, 20 Hunyo 2020 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 03:38, 22 Hunyo 2020 (UTC) == ‎Buburahin ng tagagamit == {{pagelinks|Tagagamit:Wacky Wars}} ‎burahin ng tagagamit please? - [[Natatangi:Mga ambag/49.144.142.208|49.144.142.208]] 02:01, 3 Hulyo 2020 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:26, 6 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:33, 8 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Paglikha ng padron == Magamdang araw po! Palikha po ang [[Module:Location map/data/Japan]] (batay sa [[:en:Module:Location map/data/Japan]]) upang i-standardize ang mga artikulong Hapones (hal. mga lungsod nito kagaya ng [[Hachinohe]] at [[Ōdate]]) na gumagamit ng infobox map - para mai-align ang padron nito sa enwiki (binura na po katumbas ng [[Padron:Location map Japan]] - [[:en:Template:Location map Japan]] - sa enwiki). Salamat po! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 02:26, 22 Hulyo 2020 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News/2020/32 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:26, 31 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2020 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:02, 15 Agosto 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Paglikha ng Padron:Cite ODNB == Magandang araw po! Palikha po ang {{tl|Cite ODNB}}, batay po sa [[:en:Template:Cite ODNB]]. salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#FF8C00; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga kontrib.'']])</span> 05:15, 31 Agosto 2020 (UTC) == Patungkol sa Padron:Documentation subpage == Kamusta po,{{ping|Bluemask}}! Inayos ko po yung pagsalin ng [[Padron:Documentation subpage]], kaso naka-lock po yung mismong pahina. Ipo-propose ko po sana yung halimbawa sa baba (bahagi lang po yan ng code). Mas simple po siyang basahin kaysa sa kasalukuyang bersyon. Sana po, pumasa po itong ''updated'' na salin para sa padrong ito. Paumanhin po kung sa maling lugar ko po ito pinaskil. Salamat po! [[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] ([[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|makipag-usap]]) 09:35, 23 Setyembre 2020 (UTC) <pre> {{#ifeq: {{{doc-notice|ipakita}}}|ipakita|<div class="messagebox" id="template_doc_page_viewed_directly" style="padding-left:1ex;">'''[[:en:Wikipedia:Template documentation|Dokumentasyon]] ito ng {{{1|[[{{SUBJECTSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]}}}'''<br> <small>(tingnan ang pahinang iyon para sa mismong {{ #if: {{SUBJECTSPACE}} | {{lc:{{SUBJECTSPACE}}}} | article }})</small>.<br /> Naglalaman ito ng impormasyong patungkol sa paggamit nito, [[:en:Wikipedia:Kaurian|mga kategorya]], at iba pang nilalaman na hindi bahagi ng orihinal na {{ #if: {{SUBJECTSPACE}} |{{lc:{{SUBJECTSPACE}}}} pahina|artikulo}}. </div>}}{{#if: {{{inhibit|}}}|<!-- skip -->|[[Category:Dokumentasyon ng {{ #if: {{SUBJECTSPACE}} | {{SUBJECTSPACE}} | Artikulo }}<noinclude>| </noinclude>]]}}<includeonly> |<!-- if not on a /doc subpage, do nothing --> }} </pre> :{{ping|GinawaSaHapon}} {{done}} --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|makipag-usap]]) 08:23, 24 Setyembre 2020 (UTC) ::{{ping|Bluemask}} Sobra po yata ng <code>| }}</code>? [[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] ([[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|makipag-usap]]) 10:54, 24 Setyembre 2020 (UTC) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 18:54, 25 Setyembre 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 --> == Patulong po sa [[Module:Episode list]] == Mabuhay po uli,{{ping|Bluemask}}! Gusto ko po sanang i-update ang [[Padron:Episode List]] para umakma sa Episode list ng enwiki. Since po ginamit na po nila yung [[Module:Episode list]], kinopya ko po ito. Matanong ko lang po, bakit di po yata gumagana yung naturang module? Duda po akong may problema po ito sa mga kinakailangan na module nito - sinubukan ko po lahat yon i-update (kasama po doon yung [[Module:Lang]], patawad po sa problemang naidulot ko po, hindi ko po nai-revert agad yung mga pagbabago). Tinitingnan ko po yung [[Module:Table empty cell]] - baka nandoon po yung problema. Di lang masyado akong bihasa sa Lua - marunong po akong mag-program, pero wala po yang wikang yan sa mga alam ko. Baka rin po may mga naka-localize na function para lang sa tlwiki? Tinanggal na bahagi ng code? Hindi ko po kasi makuha kung anong problema bakit ayaw gumana. ng module e. Pansamantala ko muna pong ginagamit yung nakaraang bersyon ng padron, na may konting dagdag (karamihan, aesthetic). Patuloy ko pa rin itong aayusin. Muli po, pasensiya na kung may aberya po akong nagawa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] ([[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|makipag-usap]]) 04:13, 29 Setyembre 2020 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia CH == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:43, 17 Disyembre 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Patulong == Dati po meron Talaan ng mga panauhin ba yun noon sa Taas ng main page ng Tagalog, saan ba iyon makikita o maeedit.. aayusin ko lang yung sa Bicol Wikipedia --<span style="font-family:'century gothic';background:black;border-radius:2em 0;">&nbsp;&nbsp;[[User:ShiminUfesoj|<span style="color:#008BE3">ShiminUfesoj</span>]][[User_talk:ShiminUfesoj#top|<span style="color:#006400">sync</span>]]&nbsp;&nbsp;</span> 07:11, 19 Disyembre 2020 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Project wiki representatives == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:09, 6 Pebrero 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == [[m:talk:spam blacklist#Camella Manors Spam Websites]] == Hi. If you think that the article and the domains used are in scope, then you may wish to comment on the request for blacklist of the domains listed at meta. There is very good evidence from commons and enWP of abuse through conflict of interest editing and likely paid editing, and I can see evidence at enWP of what looks like sockpuppetry. Thank for that consideration. [[Tagagamit:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Usapang tagagamit:Billinghurst|makipag-usap]]) 06:41, 27 Pebrero 2021 (UTC) == Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure == WayKurat protected this page after it was vandalized. But can it be improved? It needs a better translation and more content. Can you make it better like you did on Vista Land? [[Tagagamit:I like peace and quiet|I like peace and quiet]] ([[Usapang tagagamit:I like peace and quiet|makipag-usap]]) 21:42, 27 Pebrero 2021 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2021/June == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:16, 16 Hunyo 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:InternetArchiveBot header == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:20, 29 Hunyo 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: InternetArchiveBot/Problem == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:14, 12 Hulyo 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:21, 2 Agosto 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Hack4OpenGLAM == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:25, 10 Agosto 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiki Loves Children == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiki Loves Children|Wiki Loves Children]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:39, 10 Agosto 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Hack4OpenGLAM/Messages == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM/Messages|Hack4OpenGLAM/Messages]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is an additional set of messages for Hack4OpenGLAM: instructions (the contents of the newsletter) and latest tweets that can be used in several languages. Thank you for your work, it has already been amazing!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:20, 10 Agosto 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:03, 6 Setyembre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process|Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-09-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee election is coming soon. We have just put out a page to inform as many communities on the election. This requires many translations as we want to reach out to as many people as possible in their respective language. So we ask kindly for your support. Any questions? Please contact [[User:DBarthel (WMF)]]. Thanks for your help!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:08, 13 Setyembre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Lingua Libre == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:33, 18 Setyembre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:03, 6 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021|Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee Election starts next Monday. We would like to send eligible voters an email, letting them know that now is the time to vote. Of course this should happen in the respective language of the voter. It is only 195 words, a few minutes of work with a great impact! Any language is highly appreciated, we appreciate your help a lot. Thank you and have a great weekend! :)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:49, 8 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:24, 21 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:31, 29 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> ===Maaaring bang pakibura ang mga ito=== Magandang araw Bluemask. Maaari bang pakibura ang pagbabagong ito dahil aksidente kong naipasok ang link na ito na isang aklat na may copyright. Salamat. https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aklat_ng_Pahayag&oldid=1906499 [[Tagagamit:Atn20112222|Atn20112222]] ([[Usapang tagagamit:Atn20112222|kausapin]]) 15:04, 11 Nobyembre 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:20, 4 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(8)&oldid=22532697 --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:24, 4 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(8)&oldid=22532697 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:24, 7 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-01-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all, the [[Movement Strategy and Governance]] team is asking you for your help. We want to invite communities globally to a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022. We want to send out a message next Friday to all communities in as many languages as possible. It is '''only 130 words'''! Your help is very much appreciated! Thank you for your time!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:02, 11 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Education/News/Contents == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:47, 22 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Education/News/Drafts == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:00, 22 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Education/Newsletter/January 2022/Headlines == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Education/Newsletter/January 2022/Headlines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-01-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:26, 22 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Education/Newsletter/January 2022 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022|Education/Newsletter/January 2022]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:29, 22 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 10:13, 4 Pebrero 2022 (UTC)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:13, 4 Pebrero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: ContribuLing 2022 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:04, 12 Pebrero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:18, 22 Pebrero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:50, 2 Marso 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-03-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Next Monday the ratification for the UCoC Enforcement Guidelines starts, an important step concerning an important document. We would like to invite people from all the global communities to take part in this process. To make the voting available in as many native languages as possible, we would appreciate your help in translations! '''This is 189 words only''', just a few minutes of simple work and it is an important contribution to strengthen your community's voice. Thank you very much for your help, [[User:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:51, 4 Marso 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: ContribuLing 2022/Program == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:49, 26 Marso 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Usapan ng Carboniferous == Pakitingnan na lamang po ang [[Usapan:Carboniferous]] para sa inyong opinyon ukol sa paksa na aking sinimulan noon pa. Salamat po, [[Tagagamit:Caehlla2357|Caehlla2357]] ([[Usapang tagagamit:Caehlla2357|kausapin]]) 05:18, 20 Abril 2022 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: GLAM School/Questions == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:52, 26 Abril 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: GLAM School/Questions == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you for the wonderful work you are doing! I have made a couple of small modifications to the existing text and added one new section. I hope you would be willing to have a look at those. Thank you again! Cheers, Susanna</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:06, 29 Abril 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: GLAM School == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:19, 4 Mayo 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:51, 9 Agosto 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">"Dear translator, we are looking for translations on this announcement to go as an invite for Asia-Pacific Wikimedia communities involvement in the ongoing consultation. Please let me know if you have any further questions. Thanks! On behalf of the UCoC Project Team, [[User:RamzyM (WMF)|Ramzy Muliawan]]"</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:17, 9 Setyembre 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:17, 13 Oktubre 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tests == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tests|Tests]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:38, 13 Enero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tests == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tests|Tests]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:45, 13 Enero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: ContribuLing 2023 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:18, 2 Pebrero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-02-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21. We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences. Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;language=abc Thank you for your help! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:09, 20 Pebrero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: $1 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:$1|$1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:41, 22 Marso 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimédiens du Burkina Faso == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:44, 22 Marso 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimédiens du Burkina Faso == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:50, 22 Marso 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WWC2023/Scholarship == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:40, 26 Hunyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are hoping to send this message globally using MassMessage once the Board made official announcement, which will be linked later. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:15, 27 Hunyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki|Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Many WMF policies have been moved to foundation wiki and their local counterparts are blanked and redirected. This category should be created to keep everything together.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:12, 29 Hunyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> 12:08, 10 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 --> ==Asking Your Help to Find A Collaborator== I am a non-Filipino American. I have been editing the English-language Wikipedia for more than a decade. My wife is iGaddang, and I created the '''Gaddang people''' <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Gaddang_people</ref> page on ''en.wikipedia''. I was motivated by finding ''mis-information'' on the net (suggesting that Gaddang were descendents of interstellar travellers and other unbelievable stuff) was being quoted widely and by reputable organizations. I have been awarded a Barnstar for my decade of work on that article, and would be very pleased if you read it. I am now hoping to undertake a translation to Filipino; and am guessing the ''tl.wikipedia'' would be the most useful version. I am hoping to find a collaborator to remedy several issues: * My Tagalog is very poor (my wife speaks Gaddang with family and Ilokano with kababayan, so I get most of my Tagalog from ABS-CBN dramas). * I have had help building translations, but am unsure of colloquial usages and differences between Tagalog and Filipino. * I hope to make greater use of Filipino sources, but lack the background. * I tested some translated material in tl.wiki sandbox and find some features I use may not work in the same fashion as on en.wiki. If you could help recommend individuals I might work with, it would help me (and contribute to the tl.wiki). One or more people with both colloquial English '''and''' Filipino, familiar with markup, and the academic background to understand and improve the article would be desirable. Alternatively, you may share my plea with individuals in whom you have confidence. Selamat po! [[Tagagamit:Ethnic laundry|Ethnic laundry]] ([[Usapang tagagamit:Ethnic laundry|kausapin]]) 23:42, 20 Hulyo 2023 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:45, 23 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Requires an update/review.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:34, 27 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Trust and Safety == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Trust and Safety|Trust and Safety]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Would require a review and update on existing policy</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:54, 27 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Movement Charter/Navbox == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:51, 29 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Basic information == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Basic information|Template:Basic information]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template about the Wikimedia world and its relevant polices.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:37, 29 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:50, 2 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Bot policy == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Bot policy|Bot policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global policy, requires a check &amp; minor updates is needed.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:13, 6 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: $1 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:$1|$1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Assist to translate welcome template</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:49, 6 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Blocked user == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Information page about blocked users, please check and translate into your language. Thanks.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:40, 7 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Community Consultation == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:18, 10 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Interwiki map header == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Interwiki map header|Template:Interwiki map header]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:15, 16 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Billinghurst@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:MovedToFoundationGovWiki == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:MovedToFoundationGovWiki|Template:MovedToFoundationGovWiki]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovedToFoundationGovWiki&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template used to indicate content that is moved to foundation wiki and translations should be made there instead.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:46, 19 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Universal Code of Conduct/Navbox == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Universal Code of Conduct/Navbox|Template:Universal Code of Conduct/Navbox]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUniversal+Code+of+Conduct%2FNavbox&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template that requires translation to your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:48, 19 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Content/Preamble == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Content/Preamble|Movement Charter/Content/Preamble]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FContent%2FPreamble&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Content changed. Please assist to translate.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:08, 20 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:FormerAffiliate == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:00, 26 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Disambiguation == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:52, 1 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Blocked user == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated content. Please assist to translate to your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:37, 2 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Bot == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Bot|Bot]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:48, 2 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiktionary == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:48, 2 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikiquote == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:52, 7 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Communications == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Communications|Template:Communications]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Important nav template for [[Wikimedia Foundation Communications Department]]. Kindly assist to translate.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:19, 9 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Unified login == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains multiple outdated translation units. Please assist to check and translate them.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:16, 10 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:39, 15 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Founding principles == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Founding principles|Founding principles]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated text. Kindly assist to translate.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:31, 18 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WikiWomenCamp 2023 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:14, 6 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">:Hello everyone, ::Today I ask for your help translating 105 words. ::Although the message seeks an English speaker, we hope to reach a wider audience through translations. :Thank you for your time and ongoing translation efforts. :[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 16:59, 7 Oktubre 2023 (UTC)''</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:59, 7 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:21, 16 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:06, 25 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Food from Bulakan == [[Talaksan:Delicacies_foods_meals_Bulakan_09.jpg|thumb|"Delicacies foods meals Bulakan"]] [[File:Delicacies foods meals Bulakan 11.jpg|thumb|"Delicacies foods meals Bulakan 11"]] Hello, Bluemask. I want to know what food this is. A non-English name would be good. The description says "Sweet EsCakes" and "Delicacies foods meals Bulakan". It has been categorized as an ice cream cake, but it does not look like ice cream to me. I am here with a guess that the description refers to [[Bulakan, Bulacan]], and the hope that someone familiar with the food from that area might recognize it. If there's a good place to ask my question, please let me know. [[Tagagamit:WhatamIdoing|WhatamIdoing]] ([[Usapang tagagamit:WhatamIdoing|kausapin]]) 19:18, 14 Nobyembre 2023 (UTC) :{{ping|Jojit fb}} Are you familiar with these? --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] ([[Usapang tagagamit:Bluemask|kausapin]]) 02:30, 15 Nobyembre 2023 (UTC) ::''Not familiar.'' {{ping|LknFenix}} ''Since you have been writing food articles, can you identify the food in the pictures provided? Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:11, 15 Nobyembre 2023 (UTC) :::Hi @[[Tagagamit:WhatamIdoing|WhatamIdoing]] @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], it seems that Sweet EsCakes refers to the name of a dessert shop. Upon checking their product line on Facebook, the first image ("Bulakan 09") looks like their [https://www.facebook.com/photo/?fbid=3299338307053003&set=a.3299347123718788 mango graham ice cream cake]. As for the second image ("Bulakan 11"), I'm not as sure, but it looks like a mashed up yema cake. --[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 15:23, 15 Nobyembre 2023 (UTC) ::::Thank you so much, @[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]], @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], and Bluemask. 🍨 I really appreciate your help. [[Tagagamit:WhatamIdoing|WhatamIdoing]] ([[Usapang tagagamit:WhatamIdoing|kausapin]]) 20:23, 15 Nobyembre 2023 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Policies and guidelines == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:45, 13 Enero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ombuds commission == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:50, 21 Enero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia committees == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia committees|Wikimedia committees]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:14, 21 Enero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Threats of harm == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:20, 4 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikidata == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikidata|Wikidata]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:43, 11 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Staff group == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Staff group|Staff group]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:08, 11 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: User groups == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:User groups|User groups]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:31, 11 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Two-factor authentication == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:49, 12 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Babylon == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:51, 18 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Global interface editors == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Global interface editors|Global interface editors]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global group has been renamed, please update the translations accordingly.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:50, 19 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Signature == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:21, 21 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Amical Wikimedia == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:28, 23 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikidata/Development == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikidata/Development|Wikidata/Development]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:50, 27 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Global bans == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:40, 29 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:48, 2 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikivoyage == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikivoyage|Wikivoyage]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:27, 5 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:53, 7 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Small Wiki Monitoring Team == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:51, 16 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Steward election status == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:02, 18 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Kaganer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Steward election status == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Outdated text which may mislead users, please assist to update at your earliest convenience.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:52, 19 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team|Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2024-03-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is not urgent, but the Let's Connect Working Group team and I (Program Lead) would love if the entire page was translated. Please message letsconnect@wikimedi.org or Cassie Casares ccasares@wikimedia.org if you have any questions or concerns. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:40, 19 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:CCasares (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:44, 23 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Special global permissions/Seealso == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:23, 1 Abril 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Content/One-page draft == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Content/One-page draft|Movement Charter/Content/One-page draft]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FContent%2FOne-page+draft&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2024-04-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:46, 2 Abril 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:47, 19 Abril 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising/Translation == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:11, 25 Abril 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Tinatanggal [[Tagagamit:MaccWiki]], [[Tagagamit:Clipred]], [[Tagagamit:SeanJ 2007]] at [[Usapang tagagamit:SeanJ 2007]] == Kamusta, Sir @[[Tagagamit:Bluemask|Bluemask]], mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[Tagagamit:MaccWiki]], [[Tagagamit:Clipred]], [[Tagagamit:SeanJ 2007]] at [[Usapang tagagamit:SeanJ 2007]] kasi Mga putol na karga. Maraming salamat. [[Natatangi:Mga ambag/2001:448A:1021:28B1:149B:1245:A570:FB33|2001:448A:1021:28B1:149B:1245:A570:FB33]] 03:25, 29 Mayo 2024 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:31, 12 Hunyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia LGBT+/Portal == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:03, 30 Hunyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:43, 2 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Strategy == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:27, 7 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Shortcut == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:31, 7 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia and Libraries User Group == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:04, 7 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:20, 8 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 09:56, 8 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:35, 8 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:01, 9 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:What Meta is not == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:03, 15 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:37, 18 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Blue button == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:12, 18 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:User groups == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:59, 18 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Guideline == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:32, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Keeping events safe == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:18, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:39, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Argentina == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:09, 20 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Amical Wikimedia == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:59, 22 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ombuds commission == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:28, 23 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WikiGap == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:26, 23 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Steward requests/Global/block-header == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:49, 25 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Changing username == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 10:49, 27 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiktionary == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 11:52, 13 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 12:29, 22 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Deoband Community Wikimedia/News == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 17:33, 27 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Policy-cross-project == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 09:11, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 08:07, 26 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Unified login == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 06:04, 23 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Two-factor authentication == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 23:50, 3 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 01:30, 13 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 15:30, 23 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 03:18, 26 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Articles in Baybayin script on other Tagalog projects == Hello, recently a few articles were created in some other Tagalog projects like Tagalog Wiktionary and Tagalog Wikibooks that were written in Baybayin script. Some cross-wiki patrollers noticed them and requested them to be deleted thinking that the language is different from the project language because the project interface is fully in Latin script and the article was in a different script from it. So the question is that should these articles be deleted because the script written on these articles doesn't match the script used for Tagalog in the interface? As those Tagalog projects lack an active editing community and administrators, I am leaving this message to you since you would know more and can possibly comment on this as an admin of another Tagalog project. Thanks, --[[Tagagamit:Svartava|Svartava]] ([[Usapang tagagamit:Svartava|kausapin]]) 14:03, 14 Mayo 2025 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 18:53, 14 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 15:09, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Maaari mo ba akong tulungan nang kaunti? == Kumusta Bluemask, natapos ko na ang pagproseso ng draft ng pahina ng artist na si Andrea Benetti https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador Maaari mo bang suriin kung maayos ang lahat at kung kinakailangan, itama ang ilang pagkakamali na makikita mo? Maraming salamat. --[[Tagagamit:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:108%; color:#01b30e">'''Pamela Bertaccini'''</span>]] 06:55, 13 Hunyo 2025 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Incident Reporting System == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 03:53, 2 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 15:33, 30 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Deletion policy == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 07:07, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation website == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 05:46, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:AffCom == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 04:55, 30 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Cat main == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 06:11, 6 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation request == Hello, Bluemask. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[Dani Rodrik]] in Ilokano Wikipedia? Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 13:45, 8 Mayo 2026 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Two-factor authentication == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 03:09, 6 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Talaksan:Ph pres arroyo.jpg == [[Talaksan:Information.svg|30px|left]] Nakatala ang isang midyang ikinarga mo rito sa Tagalog Wikipedia, [[:Talaksan:Ph pres arroyo.jpg]], sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Ph pres arroyo.jpg]]. Mangyaring pumunta sa nabanggit na talakayan upang malaman kung bakit ito nakatala. Huwag mag-atubiling ilabas ang iyong saloobin o magkomento hinggil sa mungkahi. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 23:42, 9 Disyembre 2025 (UTC) == Talaksan:Piusxiib.jpg == [[Talaksan:Information.svg|30px|left]] Nakatala ang midyang ikinarga mo rito sa Wikipediang Tagalog sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Piusxiib.jpg]]. Mangyaring pumunta sa nabanggit na talakayan upang malaman kung bakit ito nakatala. Huwag mag-atubiling ilabas ang iyong saloobin o magkomento hinggil sa mungkahi. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:43, 10 Disyembre 2025 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 22:30, 14 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 11:02, 15 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Global username policy == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 14:25, 15 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Event:Queer Women in Arts == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 19:11, 18 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 17:12, 22 Pebrero 2026 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Mission == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Mission|Mission]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 02:14, 28 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Joseph Glasco Artist Page == Magandang araw po. Ako si BlarneyHK, isang bagong tagagamit ng tl.wikipedia. Nais ko pong lumikha ng isang artikulo tungkol kay Joseph Glasco (1925–1996), isang kilalang Amerikanong pintor na bahagi ng Fifteen Americans na eksibisyon ng Museum of Modern Art noong 1952. Mayroon na akong kumpletong artikulo na handa na, ngunit hinaharang ako ng abuse filter dahil bago pa lamang ang aking account. Maaari po bang tulungan ninyo akong mai-publish ang artikulong ito, o bigyan ako ng pahintulot na lumikha ng bagong pahina? Maraming salamat po. BlarneyHK [[Tagagamit:BlarneyHK|BlarneyHK]] ([[Usapang tagagamit:BlarneyHK|kausapin]]) 08:07, 11 Marso 2026 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 12:56, 17 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Abril 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 00:28, 15 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-05-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 21:17, 20 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Global locks == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 01:45, 7 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 18:54, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 21:53, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Bengali Wikipedia == Kumusta Bluemask, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 11:15, 17 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> 3e852odbsli9c1uw5fhhpmwqfuhph39 0 7829 2225834 2225349 2026-09-17T05:29:43Z Arius1998 31765 /* */ 2225834 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia ni Cristo |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na direktoryo ng INC<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|13}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>{{decrease}} 5,772 na kongregasyon (sa taong 2026, mula sa 5,968 noong 2025)<ref name="incdirectory"/><br>{{decrease}} 2,421 house churches, group worship services, at church extensions (sa taong 2026, mula sa 2,715 noong 2025)<ref name="incdirectory"/> |ministers = {{increase}} 5,504 (naordenahan hanggang sa taong 2026, mula sa 5,252 noong 2025)<ref>{{cite web |title=38 New Ministers Ordained in Worship Service for Ministers, Ministerial Workers, and Their Families |url=https://incmedia.org/38-new-ministers-ordained-in-worship-service-for-ministers-ministerial-workers-and-their-families/ |website=INC Media |date=6 September 2026 |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=17 September 2026}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 13, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. <ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang "nag-iisang tunay na Iglesia" at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 13 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]] (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''executive minister'') ng Iglesia ni Cristo. ]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] j1pfau2yh5wgfi7qird8iqtqb0uqmo2 2225835 2225834 2026-09-17T05:40:08Z Arius1998 31765 /* Kasaysayan */ 2225835 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia ni Cristo |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na direktoryo ng INC<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|13}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>{{decrease}} 5,772 na kongregasyon (sa taong 2026, mula sa 5,968 noong 2025)<ref name="incdirectory"/><br>{{decrease}} 2,421 house churches, group worship services, at church extensions (sa taong 2026, mula sa 2,715 noong 2025)<ref name="incdirectory"/> |ministers = {{increase}} 5,504 (naordenahan hanggang sa taong 2026, mula sa 5,252 noong 2025)<ref>{{cite web |title=38 New Ministers Ordained in Worship Service for Ministers, Ministerial Workers, and Their Families |url=https://incmedia.org/38-new-ministers-ordained-in-worship-service-for-ministers-ministerial-workers-and-their-families/ |website=INC Media |date=6 September 2026 |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=17 September 2026}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 13, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. <ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang "nag-iisang tunay na Iglesia" at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 13 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]] (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''executive minister'') ng Iglesia ni Cristo. ]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 13, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ay tinaguriang Tagapamahalang Pangkalahatan, si Pedro Inocencio ay tinaguriang Obispo, si Tomas de la Cruz ay tinaguriang Ebanghelista, at si Serapio Dionisio ay tinaguriang Diakono. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] 3dwybdkjq4xjcr5bi7o7zhq2gyeyiph 2225836 2225835 2026-09-17T05:43:23Z Arius1998 31765 /* Gawaing pangmisyonaryo */ 2225836 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia ni Cristo |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na direktoryo ng INC<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|13}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>{{decrease}} 5,772 na kongregasyon (sa taong 2026, mula sa 5,968 noong 2025)<ref name="incdirectory"/><br>{{decrease}} 2,421 house churches, group worship services, at church extensions (sa taong 2026, mula sa 2,715 noong 2025)<ref name="incdirectory"/> |ministers = {{increase}} 5,504 (naordenahan hanggang sa taong 2026, mula sa 5,252 noong 2025)<ref>{{cite web |title=38 New Ministers Ordained in Worship Service for Ministers, Ministerial Workers, and Their Families |url=https://incmedia.org/38-new-ministers-ordained-in-worship-service-for-ministers-ministerial-workers-and-their-families/ |website=INC Media |date=6 September 2026 |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=17 September 2026}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 13, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. <ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang "nag-iisang tunay na Iglesia" at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 13 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]] (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''executive minister'') ng Iglesia ni Cristo. ]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 13, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ay tinaguriang Tagapamahalang Pangkalahatan, si Pedro Inocencio ay tinaguriang Obispo, si Tomas de la Cruz ay tinaguriang Ebanghelista, at si Serapio Dionisio ay tinaguriang Diakono. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa taong 2025, may gawain ang Iglesia ni Cristo sa 3,222 mga lokasyon sa 72 bansa, karamihan ay may kapilya o bahay sambahan.<ref>{{citeweb |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |date=17 September 2025 |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref> Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] 2c641u38h92a91r6isjqk8gbe9izq67 2225837 2225836 2026-09-17T05:48:10Z Arius1998 31765 /* Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo */ 2225837 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia ni Cristo |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na direktoryo ng INC<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|13}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>{{decrease}} 5,772 na kongregasyon (sa taong 2026, mula sa 5,968 noong 2025)<ref name="incdirectory"/><br>{{decrease}} 2,421 house churches, group worship services, at church extensions (sa taong 2026, mula sa 2,715 noong 2025)<ref name="incdirectory"/> |ministers = {{increase}} 5,504 (naordenahan hanggang sa taong 2026, mula sa 5,252 noong 2025)<ref>{{cite web |title=38 New Ministers Ordained in Worship Service for Ministers, Ministerial Workers, and Their Families |url=https://incmedia.org/38-new-ministers-ordained-in-worship-service-for-ministers-ministerial-workers-and-their-families/ |website=INC Media |date=6 September 2026 |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=17 September 2026}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 13, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. <ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang "nag-iisang tunay na Iglesia" at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 13 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]] (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''executive minister'') ng Iglesia ni Cristo. Kasama siya sa mga natukoy sa [[Paradise Papers]], isang kalipunan ng mga confidential na electronic documents na may kinalaman sa offshore investments.<ref>[https://offshoreleaks.icij.org/nodes/86026196 Manalo, Eduardo Villanueva — ICIJ Offshore Leaks database]</ref>]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 13, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ay tinaguriang Tagapamahalang Pangkalahatan, si Pedro Inocencio ay tinaguriang Obispo, si Tomas de la Cruz ay tinaguriang Ebanghelista, at si Serapio Dionisio ay tinaguriang Diakono. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa taong 2025, may gawain ang Iglesia ni Cristo sa 3,222 mga lokasyon sa 72 bansa, karamihan ay may kapilya o bahay sambahan.<ref>{{citeweb |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |date=17 September 2025 |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref> Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] oqsia05bblmnwkk7y7i7dy91eel778p 0 11824 2225760 2225517 2026-09-17T00:17:04Z Jojit fb 38 /* Kultura */ 2225760 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name=UNESCO/> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live }}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 62totc8iko9vq8bl4zf2p5y1wgxt1j8 2225766 2225760 2026-09-17T00:21:50Z Jojit fb 38 /* Mga galeriya at museo */ 2225766 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name=UNESCO/> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live }}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] pphbn7xtljj7matnpvsw12z5jog0w7v 2225768 2225766 2026-09-17T00:23:55Z Jojit fb 38 /* Mga galeriya at museo */ 2225768 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name=UNESCO/> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 4a15n1soblz00k5y7thlbas1u59zz5s 2225769 2225768 2026-09-17T00:24:42Z Jojit fb 38 /* Mga galeriya at museo */ 2225769 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name=UNESCO/> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] otzqtfbj91el48jptq2wjef4q10idf1 2225770 2225769 2026-09-17T00:28:18Z Jojit fb 38 /* Pananaliksik */ 2225770 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name=UNESCO/> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] pd8eenbh2uz306dl6iaboi0f66fv53d 2225774 2225770 2026-09-17T00:35:43Z Jojit fb 38 /* Mga galeriya at museo */ 2225774 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] tm9tr747axwb78akcyjfap7zlh3w6ey 2225855 2225774 2026-09-17T10:28:13Z Jojit fb 38 /* Mga galeriya at museo */ 2225855 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. === Buhay-gabi at mga pagdiriwang === Ipinagdiriwang ang buhay-gabi o ''nightlife'' ng Berlin bilang isa sa mga pinakamagkakaiba at masigla sa uri nito.<ref>{{cite web|url=https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|title=Losing your mind in Berlin|first=Walter|last=Wasacz|website=[[Metro Times]]|date=11 Oktubre 2004|access-date=18 Nobyembre 2006|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910010712/https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|title=Berlin, Berlin, the city of sin. The city that never sleeps, or better yet, where you never have to sleep.|date=5 Enero 2017|publisher=Decoded Magazine|access-date=14 Pebrero 2022|archive-date=6 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206084058/https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|url-status=live}}</ref> Noong dekada 1970 at 1980, ang SO36 sa [[Kreuzberg]] ay naging sentro ng [[Punk rock|musikang punk]] at kultura. Naging tanyag ang ''SOUND'' at ang ''Dschungel''. Sa buong dekada 1990, ang mga taong nasa edad 20 mula sa iba't ibang panig ng mundo, partikular na mula sa [[Western Europe|Kanluranin]] at Gitnang Europa, ay ginawang pangunahing destinasyon ng buhay-gabi ang eksena ng mga klab sa Berlin. Pagkatapos ng pagbagsak ng Pader ng Berlin noong 1989, maraming makasaysayang gusali sa Mitte, ang dating sentro ng lungsod ng Silangang Berlin, ang ilegal na inokupa at muling itinayo ng mga batang iskuwater at naging masiglang lugar para sa mga pagtitipon ng ''underground'' (o palihim) at kontra-kultura.<ref>{{Cite web|title=Art of Now – Berlin's Nightlife – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|access-date=6 Hulyo 2020|website=BBC|language=en-GB|archive-date=6 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706225511/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|url-status=live}}</ref> Maraming naytklab ang matatagpuan sa mga sentrong distrito, kabilang ang Tresor at Berghain. Ang KitKatClub at ilang iba pang lugar ay kilala sa kanilang mga partidong malaya sa mga seksuwal na paghihigpit. Hindi kailangang magsara ang mga klab sa takdang oras tuwing katapusan ng linggo, at maraming piging o ''party'' ang nagpapatuloy hanggang umaga o maging sa buong katapusan ng linggo, kabilang ang mga malapit sa [[Alexanderplatz]]. Naging tanyag na lugar ang ilang lugar para sa eksena ng ''neo-burlesque''. Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa kulturang [[Mga bakla|bakla]] at isa itong mahalagang pinagmulan ng kilusan para sa mga karapatan ng [[LGBT]]. Malayang nagpapatakbo ang mga bar at bulwagan ng sayawan para sa magkaparehong kasarian noong dekada 1880 pa, at nagsimula noong 1896 ang unang magasin na pangbakla na ''Der Eigene''. Pagsapit ng dekada 1920, nagkaroon ang mga bakla at [[lesbiyana]] ng hindi pa kailanman nasaksihang antas ng pagiging hayag sa lipunan.<ref>{{cite book|last=Krauss|first=Kenneth|title=The drama of fallen France: reading la comédie sans tickets |year=2004|publisher=State University of New York |location=Albany, NY |isbn=978-0-7914-5953-9 |page=11}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |title=Berlin Story – The New Yorker |first=Alex |last=Ross |date=26 Enero 2015 |magazine=[[The New Yorker]] |access-date=6 Hunyo 2016 |archive-date=20 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420134154/https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |url-status=live }}</ref> Ngayon, bukod sa positibong kapaligiran sa mas malawak na eksena ng mga klab, mayroon muling napakaraming klab na ''[[queer]]'' at pagdiriwang ang lungsod. Kabilang sa pinakakilala at pinakamalaki ang Berlin Pride, ang ''Christopher Street Day'',<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007101504/https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-date=7 Oktubre 2006 |title=Berlin for Gays and Lesbians |date=7 Oktubre 2006 |access-date=7 Abril 2012}}</ref> ang ''Lesbian and Gay City Festival'' sa Berlin-Schöneberg, at ang ''Kreuzberg Pride''. Ang taunang Pandaigdigang Pista ng Pelikula sa Berlin (Berlinale), na may humigit-kumulang 500,000 dumalo, ay itinuturing na pinakamalaking pistang pelikula sa mundo batay sa bilang ng mga dumadalo mula sa publiko.<ref>{{cite web |url=https://www.europeanfilmacademy.org/ |title=European Film Academy |publisher=European Film Academy |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=25 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525004720/http://www.europeanfilmacademy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.berlinale.de/ |title=Berlin Film Festival |publisher=Berlinale.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=17 Pebrero 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217150238/https://www.berlinale.de/ |url-status=live }}</ref> Ang Karneval der Kulturen (''Karnabal ng mga Kultura''), isang parada sa lansangan na binubuo ng maraming pangkat etniko, ay ginaganap tuwing katapusan ng linggo ng [[Pentecost|Pentekostes]].<ref>{{cite web |url=https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |title=English Summary |publisher=Karneval-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419112335/https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead}}</ref> Kilala rin ang Berlin sa pangkulturang pagdiriwang na Berliner Festspiele, na kinabibilangan ng jazz festival na JazzFest Berlin, at ng Young Euro Classic, ang pinakamalaking pandaigdigang pagdiriwang ng mga orkestrang pangkabataan sa mundo. Ginaganap sa lungsod ang ilang festival at kumperensiya tungkol sa teknolohiya at sining sa midya, kabilang ang Transmediale at Chaos Communication Congress. Ang taunang Pistang Berlin ay nakatuon sa [[indie rock]], elektronikong musika at synthpop at bahagi ng Pandaigdigang Linggo ng Musika sa Berlin.<ref>[https://www.berlinfestival.de/en.html Berlin Festival] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314234453/https://www.berlinfestival.de/en.html |date=14 Marso 2015}} website</ref><ref>[https://www.berlin-music-week.de/en/ Berlin Music Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410203724/https://www.berlin-music-week.de/en/ |date=10 Abril 2014 }} website</ref> Taun-taon, nagdaraos ang Berlin ng isa sa pinakamalalaking pagdiriwang ng [[Bagong Taon]] sa mundo, na dinadaluhan ng mahigit isang milyong tao. Ang sentro nito ay ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], kung saan nakasentro ang mga paputok sa pagsapit ng hatinggabi, subalit may iba't ibang pribadong palabas ng paputok sa buong lungsod. Karaniwang nagbabatian sa pamamagitan ng pagtaas ng baso.ang mga dumadalo sa mga piging sa Alemanya sa Bagong Taon gamit ang isang baso ng bula-bulang alak. <gallery widths="150" heights="150"> File:20150208 - Berlinale Palast and Red Carpet.JPG|Ang Berlinale ang pinakamalaking pandaigdigang pistang pelikula na dinadaluhan ng mga manonood. File:Festival of Lights 2012 - Französischer Dom.jpg|Ang Katedral ng Pransiya sa taunang Pista ng mga Ilaw File:Hanukkah, Brandenburg Gate (Berlin).jpg|Pagdiriwang ng [[Hanukkah]] sa Tarangkahang Brandeburgo </gallery> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] r8zz6wearrximx7j4k2tf8ixs9tr2zg 2225858 2225855 2026-09-17T10:30:33Z Jojit fb 38 /* Buhay-gabi at mga pagdiriwang */ 2225858 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. === Buhay-gabi at mga pagdiriwang === Ipinagdiriwang ang buhay-gabi o ''nightlife'' ng Berlin bilang isa sa mga pinakamagkakaiba at masigla sa uri nito.<ref>{{cite web|url=https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|title=Losing your mind in Berlin|first=Walter|last=Wasacz|website=Metro Times|date=11 Oktubre 2004|access-date=18 Nobyembre 2006|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910010712/https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|title=Berlin, Berlin, the city of sin. The city that never sleeps, or better yet, where you never have to sleep.|date=5 Enero 2017|publisher=Decoded Magazine|access-date=14 Pebrero 2022|archive-date=6 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206084058/https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|url-status=live|language=en}}</ref> Noong dekada 1970 at 1980, ang SO36 sa [[Kreuzberg]] ay naging sentro ng [[Punk rock|musikang punk]] at kultura. Naging tanyag ang ''SOUND'' at ang ''Dschungel''. Sa buong dekada 1990, ang mga taong nasa edad 20 mula sa iba't ibang panig ng mundo, partikular na mula sa [[Western Europe|Kanluranin]] at Gitnang Europa, ay ginawang pangunahing destinasyon ng buhay-gabi ang eksena ng mga klab sa Berlin. Pagkatapos ng pagbagsak ng Pader ng Berlin noong 1989, maraming makasaysayang gusali sa Mitte, ang dating sentro ng lungsod ng Silangang Berlin, ang ilegal na inokupa at muling itinayo ng mga batang iskuwater at naging masiglang lugar para sa mga pagtitipon ng ''underground'' (o palihim) at kontra-kultura.<ref>{{Cite web|title=Art of Now – Berlin's Nightlife – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|access-date=6 Hulyo 2020|website=BBC|language=en-GB|archive-date=6 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706225511/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|url-status=live}}</ref> Maraming naytklab ang matatagpuan sa mga sentrong distrito, kabilang ang Tresor at Berghain. Ang KitKatClub at ilang iba pang lugar ay kilala sa kanilang mga partidong malaya sa mga seksuwal na paghihigpit. Hindi kailangang magsara ang mga klab sa takdang oras tuwing katapusan ng linggo, at maraming piging o ''party'' ang nagpapatuloy hanggang umaga o maging sa buong katapusan ng linggo, kabilang ang mga malapit sa [[Alexanderplatz]]. Naging tanyag na lugar ang ilang lugar para sa eksena ng ''neo-burlesque''. Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa kulturang [[Mga bakla|bakla]] at isa itong mahalagang pinagmulan ng kilusan para sa mga karapatan ng [[LGBT]]. Malayang nagpapatakbo ang mga bar at bulwagan ng sayawan para sa magkaparehong kasarian noong dekada 1880 pa, at nagsimula noong 1896 ang unang magasin na pangbakla na ''Der Eigene''. Pagsapit ng dekada 1920, nagkaroon ang mga bakla at [[lesbiyana]] ng hindi pa kailanman nasaksihang antas ng pagiging hayag sa lipunan.<ref>{{cite book|last=Krauss|first=Kenneth|title=The drama of fallen France: reading la comédie sans tickets |year=2004|publisher=State University of New York |location=Albany, NY |isbn=978-0-7914-5953-9 |page=11}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |title=Berlin Story – The New Yorker |first=Alex |last=Ross |date=26 Enero 2015 |magazine=[[The New Yorker]] |access-date=6 Hunyo 2016 |archive-date=20 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420134154/https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |url-status=live }}</ref> Ngayon, bukod sa positibong kapaligiran sa mas malawak na eksena ng mga klab, mayroon muling napakaraming klab na ''[[queer]]'' at pagdiriwang ang lungsod. Kabilang sa pinakakilala at pinakamalaki ang Berlin Pride, ang ''Christopher Street Day'',<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007101504/https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-date=7 Oktubre 2006 |title=Berlin for Gays and Lesbians |date=7 Oktubre 2006 |access-date=7 Abril 2012}}</ref> ang ''Lesbian and Gay City Festival'' sa Berlin-Schöneberg, at ang ''Kreuzberg Pride''. Ang taunang Pandaigdigang Pista ng Pelikula sa Berlin (Berlinale), na may humigit-kumulang 500,000 dumalo, ay itinuturing na pinakamalaking pistang pelikula sa mundo batay sa bilang ng mga dumadalo mula sa publiko.<ref>{{cite web |url=https://www.europeanfilmacademy.org/ |title=European Film Academy |publisher=European Film Academy |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=25 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525004720/http://www.europeanfilmacademy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.berlinale.de/ |title=Berlin Film Festival |publisher=Berlinale.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=17 Pebrero 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217150238/https://www.berlinale.de/ |url-status=live }}</ref> Ang Karneval der Kulturen (''Karnabal ng mga Kultura''), isang parada sa lansangan na binubuo ng maraming pangkat etniko, ay ginaganap tuwing katapusan ng linggo ng [[Pentecost|Pentekostes]].<ref>{{cite web |url=https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |title=English Summary |publisher=Karneval-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419112335/https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead}}</ref> Kilala rin ang Berlin sa pangkulturang pagdiriwang na Berliner Festspiele, na kinabibilangan ng jazz festival na JazzFest Berlin, at ng Young Euro Classic, ang pinakamalaking pandaigdigang pagdiriwang ng mga orkestrang pangkabataan sa mundo. Ginaganap sa lungsod ang ilang festival at kumperensiya tungkol sa teknolohiya at sining sa midya, kabilang ang Transmediale at Chaos Communication Congress. Ang taunang Pistang Berlin ay nakatuon sa [[indie rock]], elektronikong musika at synthpop at bahagi ng Pandaigdigang Linggo ng Musika sa Berlin.<ref>[https://www.berlinfestival.de/en.html Berlin Festival] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314234453/https://www.berlinfestival.de/en.html |date=14 Marso 2015}} website</ref><ref>[https://www.berlin-music-week.de/en/ Berlin Music Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410203724/https://www.berlin-music-week.de/en/ |date=10 Abril 2014 }} website</ref> Taun-taon, nagdaraos ang Berlin ng isa sa pinakamalalaking pagdiriwang ng [[Bagong Taon]] sa mundo, na dinadaluhan ng mahigit isang milyong tao. Ang sentro nito ay ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], kung saan nakasentro ang mga paputok sa pagsapit ng hatinggabi, subalit may iba't ibang pribadong palabas ng paputok sa buong lungsod. Karaniwang nagbabatian sa pamamagitan ng pagtaas ng baso.ang mga dumadalo sa mga piging sa Alemanya sa Bagong Taon gamit ang isang baso ng bula-bulang alak. <gallery widths="150" heights="150"> File:20150208 - Berlinale Palast and Red Carpet.JPG|Ang Berlinale ang pinakamalaking pandaigdigang pistang pelikula na dinadaluhan ng mga manonood. File:Festival of Lights 2012 - Französischer Dom.jpg|Ang Katedral ng Pransiya sa taunang Pista ng mga Ilaw File:Hanukkah, Brandenburg Gate (Berlin).jpg|Pagdiriwang ng [[Hanukkah]] sa Tarangkahang Brandeburgo </gallery> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 5k3prqd4kns3qnirde24ot5k1s4dj5x 2225861 2225858 2026-09-17T10:32:32Z Jojit fb 38 /* Buhay-gabi at mga pagdiriwang */ 2225861 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. === Buhay-gabi at mga pagdiriwang === Ipinagdiriwang ang buhay-gabi o ''nightlife'' ng Berlin bilang isa sa mga pinakamagkakaiba at masigla sa uri nito.<ref>{{cite web|url=https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|title=Losing your mind in Berlin|first=Walter|last=Wasacz|website=Metro Times|date=11 Oktubre 2004|access-date=18 Nobyembre 2006|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910010712/https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|title=Berlin, Berlin, the city of sin. The city that never sleeps, or better yet, where you never have to sleep.|date=5 Enero 2017|publisher=Decoded Magazine|access-date=14 Pebrero 2022|archive-date=6 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206084058/https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|url-status=live|language=en}}</ref> Noong dekada 1970 at 1980, ang SO36 sa [[Kreuzberg]] ay naging sentro ng [[Punk rock|musikang punk]] at kultura. Naging tanyag ang ''SOUND'' at ang ''Dschungel''. Sa buong dekada 1990, ang mga taong nasa edad 20 mula sa iba't ibang panig ng mundo, partikular na mula sa [[Western Europe|Kanluranin]] at Gitnang Europa, ay ginawang pangunahing destinasyon ng buhay-gabi ang eksena ng mga klab sa Berlin. Pagkatapos ng pagbagsak ng Pader ng Berlin noong 1989, maraming makasaysayang gusali sa Mitte, ang dating sentro ng lungsod ng Silangang Berlin, ang ilegal na inokupa at muling itinayo ng mga batang iskuwater at naging masiglang lugar para sa mga pagtitipon ng ''underground'' (o palihim) at kontra-kultura.<ref>{{Cite web|title=Art of Now – Berlin's Nightlife – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|access-date=6 Hulyo 2020|website=BBC|language=en-GB|archive-date=6 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706225511/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|url-status=live}}</ref> Maraming naytklab ang matatagpuan sa mga sentrong distrito, kabilang ang Tresor at Berghain. Ang KitKatClub at ilang iba pang lugar ay kilala sa kanilang mga partidong malaya sa mga seksuwal na paghihigpit. Hindi kailangang magsara ang mga klab sa takdang oras tuwing katapusan ng linggo, at maraming piging o ''party'' ang nagpapatuloy hanggang umaga o maging sa buong katapusan ng linggo, kabilang ang mga malapit sa [[Alexanderplatz]]. Naging tanyag na lugar ang ilang lugar para sa eksena ng ''neo-burlesque''. Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa kulturang [[Mga bakla|bakla]] at isa itong mahalagang pinagmulan ng kilusan para sa mga karapatan ng [[LGBT]]. Malayang nagpapatakbo ang mga bar at bulwagan ng sayawan para sa magkaparehong kasarian noong dekada 1880 pa, at nagsimula noong 1896 ang unang magasin na pangbakla na ''Der Eigene''. Pagsapit ng dekada 1920, nagkaroon ang mga bakla at [[lesbiyana]] ng hindi pa kailanman nasaksihang antas ng pagiging hayag sa lipunan.<ref>{{cite book|last=Krauss|first=Kenneth|title=The drama of fallen France: reading la comédie sans tickets |year=2004|publisher=State University of New York |location=Albany, NY |isbn=978-0-7914-5953-9 |page=11|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |title=Berlin Story – The New Yorker |first=Alex |last=Ross |date=26 Enero 2015 |magazine=The New Yorker |access-date=6 Hunyo 2016 |archive-date=20 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420134154/https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |url-status=live |language=en}}</ref> Ngayon, bukod sa positibong kapaligiran sa mas malawak na eksena ng mga klab, mayroon muling napakaraming klab na ''[[queer]]'' at pagdiriwang ang lungsod. Kabilang sa pinakakilala at pinakamalaki ang Berlin Pride, ang ''Christopher Street Day'',<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007101504/https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-date=7 Oktubre 2006 |title=Berlin for Gays and Lesbians |date=7 Oktubre 2006 |access-date=7 Abril 2012|language=en}}</ref> ang ''Lesbian and Gay City Festival'' sa Berlin-Schöneberg, at ang ''Kreuzberg Pride''. Ang taunang Pandaigdigang Pista ng Pelikula sa Berlin (Berlinale), na may humigit-kumulang 500,000 dumalo, ay itinuturing na pinakamalaking pistang pelikula sa mundo batay sa bilang ng mga dumadalo mula sa publiko.<ref>{{cite web |url=https://www.europeanfilmacademy.org/ |title=European Film Academy |publisher=European Film Academy |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=25 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525004720/http://www.europeanfilmacademy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.berlinale.de/ |title=Berlin Film Festival |publisher=Berlinale.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=17 Pebrero 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217150238/https://www.berlinale.de/ |url-status=live }}</ref> Ang Karneval der Kulturen (''Karnabal ng mga Kultura''), isang parada sa lansangan na binubuo ng maraming pangkat etniko, ay ginaganap tuwing katapusan ng linggo ng [[Pentecost|Pentekostes]].<ref>{{cite web |url=https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |title=English Summary |publisher=Karneval-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419112335/https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead}}</ref> Kilala rin ang Berlin sa pangkulturang pagdiriwang na Berliner Festspiele, na kinabibilangan ng jazz festival na JazzFest Berlin, at ng Young Euro Classic, ang pinakamalaking pandaigdigang pagdiriwang ng mga orkestrang pangkabataan sa mundo. Ginaganap sa lungsod ang ilang festival at kumperensiya tungkol sa teknolohiya at sining sa midya, kabilang ang Transmediale at Chaos Communication Congress. Ang taunang Pistang Berlin ay nakatuon sa [[indie rock]], elektronikong musika at synthpop at bahagi ng Pandaigdigang Linggo ng Musika sa Berlin.<ref>[https://www.berlinfestival.de/en.html Berlin Festival] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314234453/https://www.berlinfestival.de/en.html |date=14 Marso 2015}} website</ref><ref>[https://www.berlin-music-week.de/en/ Berlin Music Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410203724/https://www.berlin-music-week.de/en/ |date=10 Abril 2014 }} website</ref> Taun-taon, nagdaraos ang Berlin ng isa sa pinakamalalaking pagdiriwang ng [[Bagong Taon]] sa mundo, na dinadaluhan ng mahigit isang milyong tao. Ang sentro nito ay ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], kung saan nakasentro ang mga paputok sa pagsapit ng hatinggabi, subalit may iba't ibang pribadong palabas ng paputok sa buong lungsod. Karaniwang nagbabatian sa pamamagitan ng pagtaas ng baso.ang mga dumadalo sa mga piging sa Alemanya sa Bagong Taon gamit ang isang baso ng bula-bulang alak. <gallery widths="150" heights="150"> File:20150208 - Berlinale Palast and Red Carpet.JPG|Ang Berlinale ang pinakamalaking pandaigdigang pistang pelikula na dinadaluhan ng mga manonood. File:Festival of Lights 2012 - Französischer Dom.jpg|Ang Katedral ng Pransiya sa taunang Pista ng mga Ilaw File:Hanukkah, Brandenburg Gate (Berlin).jpg|Pagdiriwang ng [[Hanukkah]] sa Tarangkahang Brandeburgo </gallery> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] neq2x4a82tfybxh2or6x7qkhyh5rtdg 2225866 2225861 2026-09-17T10:38:14Z Jojit fb 38 /* Buhay-gabi at mga pagdiriwang */ 2225866 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. === Buhay-gabi at mga pagdiriwang === Ipinagdiriwang ang buhay-gabi o ''nightlife'' ng Berlin bilang isa sa mga pinakamagkakaiba at masigla sa uri nito.<ref>{{cite web|url=https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|title=Losing your mind in Berlin|first=Walter|last=Wasacz|website=Metro Times|date=11 Oktubre 2004|access-date=18 Nobyembre 2006|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910010712/https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|title=Berlin, Berlin, the city of sin. The city that never sleeps, or better yet, where you never have to sleep.|date=5 Enero 2017|publisher=Decoded Magazine|access-date=14 Pebrero 2022|archive-date=6 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206084058/https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|url-status=live|language=en}}</ref> Noong dekada 1970 at 1980, ang SO36 sa [[Kreuzberg]] ay naging sentro ng [[Punk rock|musikang punk]] at kultura. Naging tanyag ang ''SOUND'' at ang ''Dschungel''. Sa buong dekada 1990, ang mga taong nasa edad 20 mula sa iba't ibang panig ng mundo, partikular na mula sa [[Western Europe|Kanluranin]] at Gitnang Europa, ay ginawang pangunahing destinasyon ng buhay-gabi ang eksena ng mga klab sa Berlin. Pagkatapos ng pagbagsak ng Pader ng Berlin noong 1989, maraming makasaysayang gusali sa Mitte, ang dating sentro ng lungsod ng Silangang Berlin, ang ilegal na inokupa at muling itinayo ng mga batang iskuwater at naging masiglang lugar para sa mga pagtitipon ng ''underground'' (o palihim) at kontra-kultura.<ref>{{Cite web|title=Art of Now – Berlin's Nightlife – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|access-date=6 Hulyo 2020|website=BBC|language=en-GB|archive-date=6 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706225511/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|url-status=live}}</ref> Maraming naytklab ang matatagpuan sa mga sentrong distrito, kabilang ang Tresor at Berghain. Ang KitKatClub at ilang iba pang lugar ay kilala sa kanilang mga partidong malaya sa mga seksuwal na paghihigpit. Hindi kailangang magsara ang mga klab sa takdang oras tuwing katapusan ng linggo, at maraming piging o ''party'' ang nagpapatuloy hanggang umaga o maging sa buong katapusan ng linggo, kabilang ang mga malapit sa [[Alexanderplatz]]. Naging tanyag na lugar ang ilang lugar para sa eksena ng ''neo-burlesque''. Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa kulturang [[Mga bakla|bakla]] at isa itong mahalagang pinagmulan ng kilusan para sa mga karapatan ng [[LGBT]]. Malayang nagpapatakbo ang mga bar at bulwagan ng sayawan para sa magkaparehong kasarian noong dekada 1880 pa, at nagsimula noong 1896 ang unang magasin na pangbakla na ''Der Eigene''. Pagsapit ng dekada 1920, nagkaroon ang mga bakla at [[lesbiyana]] ng hindi pa kailanman nasaksihang antas ng pagiging hayag sa lipunan.<ref>{{cite book|last=Krauss|first=Kenneth|title=The drama of fallen France: reading la comédie sans tickets |year=2004|publisher=State University of New York |location=Albany, NY |isbn=978-0-7914-5953-9 |page=11|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |title=Berlin Story – The New Yorker |first=Alex |last=Ross |date=26 Enero 2015 |magazine=The New Yorker |access-date=6 Hunyo 2016 |archive-date=20 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420134154/https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |url-status=live |language=en}}</ref> Ngayon, bukod sa positibong kapaligiran sa mas malawak na eksena ng mga klab, mayroon muling napakaraming klab na ''[[queer]]'' at pagdiriwang ang lungsod. Kabilang sa pinakakilala at pinakamalaki ang Berlin Pride, ang ''Christopher Street Day'',<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007101504/https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-date=7 Oktubre 2006 |title=Berlin for Gays and Lesbians |date=7 Oktubre 2006 |access-date=7 Abril 2012|language=en}}</ref> ang ''Lesbian and Gay City Festival'' sa Berlin-Schöneberg, at ang ''Kreuzberg Pride''. Ang taunang Pandaigdigang Pista ng Pelikula sa Berlin (Berlinale), na may humigit-kumulang 500,000 dumalo, ay itinuturing na pinakamalaking pistang pelikula sa mundo batay sa bilang ng mga dumadalo mula sa publiko.<ref>{{cite web |url=https://www.europeanfilmacademy.org/ |title=European Film Academy |publisher=European Film Academy |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=25 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525004720/http://www.europeanfilmacademy.org/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.berlinale.de/ |title=Berlin Film Festival |publisher=Berlinale.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=17 Pebrero 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217150238/https://www.berlinale.de/ |url-status=live |language=en}}</ref> Ang Karneval der Kulturen (''Karnabal ng mga Kultura''), isang parada sa lansangan na binubuo ng maraming pangkat etniko, ay ginaganap tuwing katapusan ng linggo ng [[Pentecost|Pentekostes]].<ref>{{cite web |url=https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |title=English Summary |publisher=Karneval-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419112335/https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> Kilala rin ang Berlin sa pangkulturang pagdiriwang na Berliner Festspiele, na kinabibilangan ng jazz festival na JazzFest Berlin, at ng Young Euro Classic, ang pinakamalaking pandaigdigang pagdiriwang ng mga orkestrang pangkabataan sa mundo. Ginaganap sa lungsod ang ilang festival at kumperensiya tungkol sa teknolohiya at sining sa midya, kabilang ang Transmediale at Chaos Communication Congress. Ang taunang Pistang Berlin ay nakatuon sa [[indie rock]], elektronikong musika at synthpop at bahagi ng Pandaigdigang Linggo ng Musika sa Berlin.<ref>[https://www.berlinfestival.de/en.html Berlin Festival] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314234453/https://www.berlinfestival.de/en.html |date=2015-03-14}} na websayt (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.berlin-music-week.de/en/ Berlin Music Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410203724/https://www.berlin-music-week.de/en/ |date=2014-04-10 }} na websayt (sa Ingles)</ref> Taun-taon, nagdaraos ang Berlin ng isa sa pinakamalalaking pagdiriwang ng [[Bagong Taon]] sa mundo, na dinadaluhan ng mahigit isang milyong tao. Ang sentro nito ay ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], kung saan nakasentro ang mga paputok sa pagsapit ng hatinggabi, subalit may iba't ibang pribadong palabas ng paputok sa buong lungsod. Karaniwang nagbabatian sa pamamagitan ng pagtaas ng baso.ang mga dumadalo sa mga piging sa Alemanya sa Bagong Taon gamit ang isang baso ng bula-bulang alak. <gallery widths="150" heights="150"> File:20150208 - Berlinale Palast and Red Carpet.JPG|Ang Berlinale ang pinakamalaking pandaigdigang pistang pelikula na dinadaluhan ng mga manonood. File:Festival of Lights 2012 - Französischer Dom.jpg|Ang Katedral ng Pransiya sa taunang Pista ng mga Ilaw File:Hanukkah, Brandenburg Gate (Berlin).jpg|Pagdiriwang ng [[Hanukkah]] sa Tarangkahang Brandeburgo </gallery> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] cub0mbpg6i3rgrv9q5unnpbnqssfvz1 0 19024 2225688 2225618 2026-09-16T15:03:02Z ~2026-48682-52 166170 /* mga Wika ng bisaya at relevant sa bisaya na wika */ Inayos ang baybay 2225688 wikitext text/x-wiki Maaaring tumukoy ang '''Bisaya''': *sa '''[[mga Bisaya]]'''; o, sebwano "cebuan", ay isang multilinggwal na pangkat etnikong Pilipino *sa '''[[mga wikang Bisaya]]'''. *sa grupo ng mga isla sa gitnang [[Pilipinas]] na kung tawagin ng [[mga Bisaya]] ay '''[[Kabisayaan|Bisaya]]'''. ==Visayan dayalekto== *[[Masbateño o Bisakol]] *[[Waray]] [[Philippines]] *[[Cebuano]] [[Philippines]] *[[Ilonggo/ Hiligaynon]] [[Philippines]] *[[Sorsogon]] [[Philippines] *[[ Albay]] [[Philippines]] *[[Boholanon]] Philippines *[[suriganon]] [[Philippines]] *[[aklanon Aklan]] [[Philippine]] *[[kinaray Antique]][[ Philippines]] *[[Talaud Indonesia]] {{disambig}} 1v3wwtsj2g7h2c36ic5gr9qek43ttbc 0 19170 2225842 2224673 2026-09-17T07:54:22Z ~2026-50211-39 166423 Added yung Hourly news updates section 2225842 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image =24 Oras logo.svg | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = [[:en:News|Balita]] | creator = Mike Enriquez | based_on = | inspired_by = | developer = [[GMA Integrated News]] | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = '' Emil Sumangil<br />'''Weekend anchor'''<br>Pia Arcangel<br />Ivan Mayrina | judges = | voices = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>Al Torres (since 2023)<b>Emil Sumangil (since 2023) | narrated = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>[[Mike Enriquez]] (2014–2023)<br>[[Mel Tiangco]] (since 2022)<br>Emil Sumangil (since 2023) | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = | num_seasons = | num_episodes = n/a (Araw-araw) | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras at 30 minuto (Lunes-Biyernes)<br>1 oras (Sabado-Linggo) | company = | distributor = | budget = | network = [[GMA Network]] | picture_format = [[480i]] [[SDTV]]<br>[[1080i]] [[HDTV]] | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = Feb 21, 2011 | last_aired = kasalukuyan | preceded_by = [[Frontpage: Ulat ni Mel Tiangco]] | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''24 Oras''' ''(Bente Kwatro Oras)'' ay ang kasalukuyang pangunahing palabas pambalita sa [[telebisyon]] ng [[GMA Network]] sa [[Pilipinas]] at naisasahimpapawid sa buong mundo sa [[GMA Pinoy TV]]. Napapakinggan din ang ''24 Oras'' sa pamamagitan ng Super Radyo DZBB at ng mga himpilan nito sa buong bansa at napapanood din sa Facebook at YouTube account ng GMA News. Simulcast din sa [[DWDB-TV|GTV]] Channel 27 (DWDB-TV). Kasalukuyan itong pinapangunahan nina [[Mel Tiangco]], [[Vicky Morales]] at Emil Sumangil tuwing Lunes hanggang Biyernes at nina [[Pia Arcangel]] at Ivan Mayrina tuwing Sabado at Linggo. Napapanood din ito oras-oras sa pamamagitan ng ''24 Oras News Alert/ Breaking News'' bulletins na pinapangunahan ng iba't ibang mga tagapagbalita ng GMA News. ==Kasaysayan== '''2004''' Nagsimula ang 24 Oras, sa ideya ni Felipe L. Gozon, chairman ng GMA, na pagtambalin sina Mel Tiangco ng Frontpage, at Mike Enriquez ng Saksi. Ganap na nagsimula ang 24 Oras noong Marso 15, 2004, halos 2 buwan bago ang Pambansang halalan noong 2004. Sumali din sa Newscast si Pia Guanio para sa Showbiz segment nito. '''2010 - 24 ORAS WEEKEND''' Noong Pebrero 21, 2010, nagsimula ang 24 Oras Weekend, ang mga naging tagapagbalita nito ay sina Jiggy Manicad at Pia Arcangel. '''2014''' Noong 2014, sumali si Vicky Morales sa 24 Oras, kasabay nito ay Nagrebrand ang nasabing newscast noong Nobyembre 10, 2014. '''2020 - 2023''' Noong 2020, umalis pansamantala ang mga orihinal na tagapagbalita ng 24 Oras, dahil sa COVID-19. Noong August 12, 2022, umalis si Mike Enriquez sa newscast, Upang tutukan ang kaniyang kalusugan. Subalit, siya ay namatay noong Agosto 29, 2023. Noong December 18, 2023, Nagrebrand ito patungo sa GMA Integrated News graphics, na ang nasa OBB ay sina Mel Tiangco, Vicky Morales, at Emil Sumangil. '''2024 - IKA-20 TAON''' Noong Marso 15, 2024, Ipinagdiwang ang ika-20 Anibersaryo ng 24 Oras, at Ibinalita ang mga mahahalagang Kaganapan sa pilot broadcast nito. ==''24 Oras'' sa GMA Regional TV== ===Kasalukuyang rehiyonal edisyon=== ====Luzon==== *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras Ilokano]]''{{ref|1a|1}} (GMA [[Ilocos]]) Ipinapahayag sa Wikang Ilokano - Binabalita nina '''Jorge Guerrero''' at '''Ivy Hernando'''. *''24 Oras Northern Luzon''{{ref|2a|2}} (GMA [[Baguio]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Dhobie de Guzman''' at '''Maira Wallis'''. *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras North Central Luzon]]''{{ref|3a|3}} (GMA [[Dagupan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''CJ Torida''' at '''Joyce Segui'''. *''24 Oras Cagayan Valley''{{ref|4a|4}} (GMA [[Santiago, Isabela|Cauayan-Santiago]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Darlene Gemino-Ballad''' at '''Harris Julio'''. *''24 Oras Central Luzon''{{ref|5a|5}} (GMA [[Pampanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Kapampangan - Binabalita nina '''Nicolette Henson-Hizon''' at '''Gracie Rutao'''. *''24 Oras Southern Tagalog''{{ref|6a|6}} (GMA [[Batangas]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Ace Medrano''' at '''Kris Saunar'''. *''24 Oras Palawan''{{ref|7a|7}} (GMA [[Palawan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Zabanal''' at '''Lynette dela Cruz'''. *''[[:en:Balitang Bicolandia|24 Oras Bikol]]''{{ref|8a|8}} (GMA [[Naga, Camarines Sur|Bicol]]) Ipinapahayag sa Wikang Bicolano - Binabalita nina '''Elmer Caseles''', '''Jessie Cruzat''' at '''Kate Delovieres'''. ====Visayas==== *''[[:en:Ratsada Balita|24 Oras Western Visayas]]''{{ref|9a|9}} (GMA [[Iloilo]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Gerthrode Charlotte-Tan''' at '''Atty. Jobert Peñaflorida'''. *''24 Oras Negros''{{ref|10a|10}} (GMA [[Bacolod]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Ryan Gamboa''', '''Adrian Prietos''' at '''Barbara Mijares'''. *''[[:en:Balitang Bisdak|24 Oras Central Visayas]]''{{ref|11a|11}} (GMA [[Cebu]] / [[Dumaguete]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Leo Lastimosa''' at '''Atty. Rose Versoza'''. *''24 Oras Eastern Visayas''{{ref|12a|12}} (GMA [[Tacloban|Tacloban-Ormoc]]) Ipinapahayag sa Wikang Waray-Waray - Binabalita nina '''Ranulfo Docdocan''' at '''Bob Abellanosa'''. ====Mindanao==== *''24 Oras Chavacano''{{ref|13a|13}} (GMA [[Zamboanga City|Zamboanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Chavacano - Binabalita nina '''Jewel Reyes''' kasama ang co-anchor na si '''Noning Antonio'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Northern Mindanao]]''{{ref|14a|14}} (GMA [[Hilagang Mindanao|Northern Mindanao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Kenneth Ragpala''', '''Cyril Chaves''' at '''Joe Legaspina'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Southern Mindanao]]''{{ref|15a|15}} (GMA [[Lungsod ng Dabaw|Davao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Tek Ocampo''' at '''Sarah Hilomen-Velasco'''. *''24 Oras Socsksargen''{{ref|16a|16}} (GMA [[General Santos]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Dayupay''' at '''Jennifer Solis'''. *''24 Oras Caraga''{{ref|17a|17}} (GMA [[Butuan]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Richmond Hinayon''' at '''Charmaine Awitan'''. *''24 Oras Central Mindanao''{{ref|18a|18}} (GMA [[Cotabato]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jasper Acosta''' at '''Lore Mae Andong'''. ====Mga pananda==== * {{ref|1a|1}}Umeere sa DWRC 1269 Super Radyo Laoag. * {{ref|2a|2}}Umeere sa DWBB 1413 Super Radyo Baguio. * {{ref|3a|3}}Umeere sa DZSD 1548 Super Radyo Dagupan. * {{ref|4a|4}}Umeere sa DZCS 1224 Super Radyo Cauayan-Santiago. * {{ref|5a|5}}Umeere sa DZPB 910 Super Radyo Batangas. * {{ref|6a|6}}Umeere sa DWGV 792 Super Radyo Pampanga. * {{ref|7a|7}}Umeere sa DYSP 909 Super Radyo Puerto Princesa. * {{ref|8a|8}}Umeere sa DZBC 1030 Super Radyo Naga. * {{ref|9a|9}}Umeere sa DYSI 1323 Super Radyo Iloilo. * {{ref|10a|10}}Umeere sa DYSB 1341 Super Radyo Bacolod. * {{ref|11a|11}}Umeere sa DYSS 999 Super Radyo Cebu. * {{ref|12a|12}}Umeere sa DYPL 579 Super Radyo Tacloban-Ormoc. * {{ref|13a|13}}Umeere sa DXDZ 1242 Super Radyo Cagayan de Oro. * {{ref|14a|14}}Umeere sa DXCR 1092 Super Radyo Butuan. * {{ref|15a|15}}Umeere sa DXGM 1125 Super Radyo Davao. * {{ref|16a|16}}Umeere sa DXBB 1107 Super Radyo General Santos. * {{ref|17a|17}}Umeere sa DXRC 1287 Super Radyo Zamboanga. * {{ref|18a|18}}Umeere sa DXYC 1490 Super Radyo Cotabato. ===Mga nakaraang bersiyong panrehiyon=== *''24 Oras Laoag'' {{small|(sinama sa 24 Oras Ilokano)}} *''24 Oras Baguio'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Luzon)}} *''24 Oras Dagupan'' {{small|(sinama sa 24 Oras North Central Luzon)}} *''24 Oras Tuguegarao/Isabela'' {{small|(sinama sa 24 Oras Cagayan Valley)}} *''24 Oras Kapampangan/Pampanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Luzon)}} *''24 Oras Katagalugan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Southern Tagalog)}} *''Palawan 24 Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Palawan)}} *''24 Oras Naga/Legazpi'' {{small|(sinama sa 24 Oras Bikol)}} *''24 Oras Iloilo'' {{small|(sinama sa 24 Oras Western Visayas)}} *''24 Oras 13'' {{small|(sinama sa 24 Oras Panay, tapos mamaya pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Bacolod, hanggang napalitan ng pangalan bilang 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Bacolod'' {{small|(sinama sa 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Panay'' {{small|(binubuo ng 24 Oras Western Visayas at 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Cebu/Dumaguete'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Visayas)}} *''24 Oras Tacloban'' {{small|(sinama sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Northern Samar'' {{small|(sumanib sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Zamboanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Chavacano)}} *''24 Oras Cagayan de Oro/Iligan/Tres Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Mindanao)}} *''24 Oras Pagadian'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northwestern Mindanao, tapos napalitan bilang Tres Oras)}} *''24 Oras Mindanao'' {{small|(sinama sa 24 Oras Davao, tapos magbalik na ang orihinal na titulo, hanggang pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Southern Mindanao)}} *''24 Oras General Santos'' {{small|(sinama sa 24 Oras Socsksargen)}} *''24 Oras Butuan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Caraga)}} *''24 Oras Cotabato'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Mindanao)}} ==Hourly news updates== Ang 24 Oras ay naging oras-oras na mga update sa balita ay spin-off sa telebisyon at radyo. Kabilang dito ang: *'''''24 Oras News Alert''''', ang oras-oras na news bulletin ng GMA Network na ipinapalabas araw-araw kasama ang ilang tagapagbalita sa iba't ibang panahon. **'''''24 Oras News Alert Ilocos''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Ilocos. **'''''24 Oras News Alert Northern Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Baguio. **'''''24 Oras News Alert North Central Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Dagupan. **'''''24 Oras News Alert Cagayan Valley''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cauayan-Santiago. **'''''24 Oras News Alert Central Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Pampanga. **'''''24 Oras News Alert Southern Tagalog''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Batangas. **'''''24 Oras News Alert Palawan''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Palawan. **'''''24 Oras News Alert Bikol''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Bicol. **'''''24 Oras News Alert Western Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Iloilo. **'''''24 Oras News Alert Negros''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Bacolod. **'''''24 Oras News Alert Central Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cebu. **'''''24 Oras News Alert Eastern Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Tacloban-Ormoc. **'''''24 Oras News Alert Chavacano''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Zamboanga. **'''''24 Oras News Alert Northern Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Northern Mindanao. **'''''24 Oras News Alert Southern Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin na ipinapalabas sa GMA Davao. **'''''24 Oras News Alert Socsksargen''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA General Santos. **'''''24 Oras News Alert Caraga''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Butuan. **'''''24 Oras News Alert Central Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cotabato. *'''''24 Oras Breaking News''''', ang oras-oras na occasional news bulletin ng GMA Network na ipinalalabas araw-araw kasama ang ilang tagapagbalita sa iba't ibang oras. *'''''24 Oras Newsflash''''', ang update ng balita sa GMA News TV. Ipinalalabas nito ang mga pinakabagong balita sa oras-oras, kung saan ang mga headline ng araw ay inilalahad bago matapos ang newsbreak. Pagkatapos ng newscast, ipinapakita ang mga kondisyon ng panahon sa buong mundo at sa Asya-Pasipiko. *'''''24 Oras Weather''''', ang oras-oras na bulletin ng balita sa panahon ng GMA News TV at katapat na bersyon sa telebisyon ng segment ng IMReady: GMA Weather ng mga programa ng GMA News sa TV na ipinalalabas araw-araw sa loob ng ilang oras. Ang mga rate ng foreign exchange ay ipinapakita pagkatapos mismo ng pangwakas na billboard. *'''''24 Oras News Update''''', ang bulletin ng balita sa radyo ng GMA Super Radyo DZBB 594 kHz na ipinalalabas bawat 30 minuto ng araw-araw. Bukod sa mga pinakabagong balita, ipinalalabas din ng bulletin ng balita sa radyo na ito ang mga ulat mula sa Super Radyo News Team. Ipinalalabas ng Super Radyo DZBB 594 ang ''24 Oras News Alert'' na pumipigil sa kasalukuyang programa kapag may umuunlad na balita na lumabas sa halip na ang ''24 Oras News Update''. ==Mga tagapagbalita== ===Weekday Edition=== * [[Mel Tiangco]] (2004-kasalukuyan) * [[Vicky Morales]] (2014-kasalukuyan) * [[Emil Sumangil]] (2023-kasalukuyan) * Atom Araullo (humahalili para kay Morales) * [[Jessica Soho]] (pansamantalang humahalili para kay Tiangco at Morales) * Iya Villania-Arellano <small>(Chika Minute anchor) </small> * Kim Atienza <small>(Resident Meterologist at #KuyaKimAnoNa anchor)</small> === Weekend edition === * [[Pia Arcangel]] * Ivan Mayrina * Kim Atienza <small>(#KuyaKimAnoNa anchor)</small> * Nelson Canlas <small>(Chika Minute anchor)</small> === Mga dating tagapagabalita=== ''Weekdays'' * [[Mike Enriquez]] (2004–2022) * [[Pia Guanio]] (Chika Minute anchor) * Atom Araullo (Atomic Sports segment host) * Love Añover (Love Everyday segment reporter) ''Weekends'' * [[Jiggy Manicad]] (2011-2018) * Grace Lee (Chika Minute anchor, 2011-2012) * Luane Dy (Chika Minute anchor, 2012-2013) *Cata Tibayan (Chika Minue anchor, 2013-2015) ==Mga Parangal at Pagkilala== ===Asian Television Awards=== * 2005 Highly Commended, Best News Program - Camp Bagong Diwa Siege ===ENPRESS Golden Screen Awards for Television=== * 2011 Winner, Outstanding News Program ===PMPC Star Awards for Television=== * 2011 Winner, Best News Program * 2007 Winner, Best Female Newscaster (Mel Tiangco)<ref>[http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 Star Awards for TV winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310095653/http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 |date=2012-03-10 }}, Journal Online, November 20, 2007</ref> * 2006 Winner, Best News Program <small>(tied w/ TV Patrol World)</small> ===Catholic Mass Media Awards (CMMA)=== * 2011 Winner, Best News Program * 2010 Special Citation for Best News Program (Ondoy and Maguindanao Massacre Coverage) * 2007 Winner, Best News Program * 2004 Winner, Best News Program ===New York Festivals=== * 2009 Winner, Gold World Medal for Coverage of an Ongoing Story<ref name="philstar.com">[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=437863&publicationSubCategoryId=51]{{Dead link|date=Agosto 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, The Philippine Star, February 6, 2009</ref> * 2009 Winner, Silver World Medal for Best Newscast<ref name="philstar.com"/> ===USTv Student Choice Awards=== * 2011 Winner, Best Local News and Public Affairs Program * 2009 Winner, Best News Program ===Gawad Tanglaw=== * 2012 Winner, Best News Program * 2009 Winner, Best News Program ===Guillermo Mendoza Memorial Foundation Awards=== * 2011 Winner, Most Popular News Program ===Northwest Samar State University Annual Awards=== * 2012 Winner, Best News and Public Affairs Program * 2012 Winner, Mike Enriquez: Best News and Public Affairs Male Program Anchor * 2012 Winner, Mel Tiangco: Best News and Public Affairs Female Program Anchor == Kaugnay na artikulo == * [[GMA Network]] * [[Tala ng mga palabas ng GMA Network]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{GMA News and Public Affairs}} [[Kategorya:GMA Network]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] daw1x3f16fp52gefg8z2r8451bsp1z7 2225843 2225842 2026-09-17T08:03:14Z ~2026-50211-39 166423 Removed hoax info na naman 2225843 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image =24 Oras logo.svg | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = [[:en:News|Balita]] | creator = Mike Enriquez | based_on = | inspired_by = | developer = [[GMA Integrated News]] | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = '' Emil Sumangil<br />'''Weekend anchor'''<br>Pia Arcangel<br />Ivan Mayrina | judges = | voices = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>Al Torres (since 2023)<b>Emil Sumangil (since 2023) | narrated = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>[[Mike Enriquez]] (2014–2023)<br>[[Mel Tiangco]] (since 2022)<br>Emil Sumangil (since 2023) | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = | num_seasons = | num_episodes = n/a (Araw-araw) | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras at 30 minuto (Lunes-Biyernes)<br>1 oras (Sabado-Linggo) | company = | distributor = | budget = | network = [[GMA Network]] | picture_format = [[480i]] [[SDTV]]<br>[[1080i]] [[HDTV]] | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = Feb 21, 2011 | last_aired = kasalukuyan | preceded_by = [[Frontpage: Ulat ni Mel Tiangco]] | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''24 Oras''' ''(Bente Kwatro Oras)'' ay ang kasalukuyang pangunahing palabas pambalita sa [[telebisyon]] ng [[GMA Network]] sa [[Pilipinas]] at naisasahimpapawid sa buong mundo sa [[GMA Pinoy TV]]. Napapakinggan din ang ''24 Oras'' sa pamamagitan ng Super Radyo DZBB at ng mga himpilan nito sa buong bansa at napapanood din sa Facebook at YouTube account ng GMA News. Simulcast din sa [[DWDB-TV|GTV]] Channel 27 (DWDB-TV). Kasalukuyan itong pinapangunahan nina [[Mel Tiangco]], [[Vicky Morales]] at Emil Sumangil tuwing Lunes hanggang Biyernes at nina [[Pia Arcangel]] at Ivan Mayrina tuwing Sabado at Linggo. Napapanood din ito oras-oras sa pamamagitan ng ''24 Oras News Alert/ Breaking News'' bulletins na pinapangunahan ng iba't ibang mga tagapagbalita ng GMA News. ==Kasaysayan== '''2004''' Nagsimula ang 24 Oras, sa ideya ni Felipe L. Gozon, chairman ng GMA, na pagtambalin sina Mel Tiangco ng Frontpage, at Mike Enriquez ng Saksi. Ganap na nagsimula ang 24 Oras noong Marso 15, 2004, halos 2 buwan bago ang Pambansang halalan noong 2004. Sumali din sa Newscast si Pia Guanio para sa Showbiz segment nito. '''2010 - 24 ORAS WEEKEND''' Noong Pebrero 21, 2010, nagsimula ang 24 Oras Weekend, ang mga naging tagapagbalita nito ay sina Jiggy Manicad at Pia Arcangel. '''2014''' Noong 2014, sumali si Vicky Morales sa 24 Oras, kasabay nito ay Nagrebrand ang nasabing newscast noong Nobyembre 10, 2014. '''2020 - 2023''' Noong 2020, umalis pansamantala ang mga orihinal na tagapagbalita ng 24 Oras, dahil sa COVID-19. Noong August 12, 2022, umalis si Mike Enriquez sa newscast, Upang tutukan ang kaniyang kalusugan. Subalit, siya ay namatay noong Agosto 29, 2023. Noong December 18, 2023, Nagrebrand ito patungo sa GMA Integrated News graphics, na ang nasa OBB ay sina Mel Tiangco, Vicky Morales, at Emil Sumangil. '''2024 - IKA-20 TAON''' Noong Marso 15, 2024, Ipinagdiwang ang ika-20 Anibersaryo ng 24 Oras, at Ibinalita ang mga mahahalagang Kaganapan sa pilot broadcast nito. ==Mga edisyon ng pambalitaan== ===''24 Oras sa Umaga'' (Morning edition)=== Ang ''24 Oras sa Umaga'', isang edisyon sa umaga ng ''24 Oras'', ipinalabas sa GMA Network simula noong November 10, 2014, kasama sina Paolo Bediones at Marga Vargas bilang mga orihinal na anchor nito. Kasalukuyan itong tagapagbalita nina Martin Andanar, Grace Lee, Lourd de Veyra at Ivan Mayrina. ===''24 Oras sa Tanghali'' (Noontime edition)=== Isang edisyon sa tanghali na palabas ng mga balita ang unang ipinalabas sa GMA Network noong November 10, 2014. Kasalukuyang pangunahing tagapagbalita na sina Andrei Felix, Nikki de Guzman at Jes delos Santos. ===''24 Oras Express'' (Afternoon edition)=== Isang mabilis na palabas ng balita ang unang ipinalabas noong November 10, 2014. Ang mga pangunahing tagapagbalita nito ay sina Arnold Clavio at Ruth Cabal. ===''24 Oras Tonite'' (Late-night edition)=== Isang palabas ng balita sa gabi ang unang ipinalabas sa GMA Network noong November 10, 2014, kasama sina Ed Lingao at Maeanne Los Baños bilang mga orihinal na anchor. Kasalukuyang nagsisilbing tagapagbalita na sina Ed Lingao, Paolo Bediones at Cheryl Cosim. ===''24 Oras Weekend'' (Weekend edition)=== Noong Hulyo 20, 2025, ang edisyon nito tuwing Linggo ay pinaikli sa 15 minuto at ipinalabas mula 5:50 pm hanggang 6:05 pm dahil sa naantalang pagsasahimpapawid ng Pacquiao vs. Barrios kanina sa GMA Network. Ang ''24 Oras Weekend'' ay kasalukuyang tagapagbalita nina Pia Arcangel, Ivan Mayrina at Jiggy Manicad. ==''24 Oras'' sa GMA Regional TV== ===Kasalukuyang rehiyonal edisyon=== ====Luzon==== *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras Ilokano]]''{{ref|1a|1}} (GMA [[Ilocos]]) Ipinapahayag sa Wikang Ilokano - Binabalita nina '''Jorge Guerrero''' at '''Ivy Hernando'''. *''24 Oras Northern Luzon''{{ref|2a|2}} (GMA [[Baguio]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Dhobie de Guzman''' at '''Maira Wallis'''. *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras North Central Luzon]]''{{ref|3a|3}} (GMA [[Dagupan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''CJ Torida''' at '''Joyce Segui'''. *''24 Oras Cagayan Valley''{{ref|4a|4}} (GMA [[Santiago, Isabela|Cauayan-Santiago]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Darlene Gemino-Ballad''' at '''Harris Julio'''. *''24 Oras Central Luzon''{{ref|5a|5}} (GMA [[Pampanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Kapampangan - Binabalita nina '''Nicolette Henson-Hizon''' at '''Gracie Rutao'''. *''24 Oras Southern Tagalog''{{ref|6a|6}} (GMA [[Batangas]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Ace Medrano''' at '''Kris Saunar'''. *''24 Oras Palawan''{{ref|7a|7}} (GMA [[Palawan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Zabanal''' at '''Lynette dela Cruz'''. *''[[:en:Balitang Bicolandia|24 Oras Bikol]]''{{ref|8a|8}} (GMA [[Naga, Camarines Sur|Bicol]]) Ipinapahayag sa Wikang Bicolano - Binabalita nina '''Elmer Caseles''', '''Jessie Cruzat''' at '''Kate Delovieres'''. ====Visayas==== *''[[:en:Ratsada Balita|24 Oras Western Visayas]]''{{ref|9a|9}} (GMA [[Iloilo]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Gerthrode Charlotte-Tan''' at '''Atty. Jobert Peñaflorida'''. *''24 Oras Negros''{{ref|10a|10}} (GMA [[Bacolod]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Ryan Gamboa''', '''Adrian Prietos''' at '''Barbara Mijares'''. *''[[:en:Balitang Bisdak|24 Oras Central Visayas]]''{{ref|11a|11}} (GMA [[Cebu]] / [[Dumaguete]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Leo Lastimosa''' at '''Atty. Rose Versoza'''. *''24 Oras Eastern Visayas''{{ref|12a|12}} (GMA [[Tacloban|Tacloban-Ormoc]]) Ipinapahayag sa Wikang Waray-Waray - Binabalita nina '''Ranulfo Docdocan''' at '''Bob Abellanosa'''. ====Mindanao==== *''24 Oras Chavacano''{{ref|13a|13}} (GMA [[Zamboanga City|Zamboanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Chavacano - Binabalita nina '''Jewel Reyes''' kasama ang co-anchor na si '''Noning Antonio'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Northern Mindanao]]''{{ref|14a|14}} (GMA [[Hilagang Mindanao|Northern Mindanao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Kenneth Ragpala''', '''Cyril Chaves''' at '''Joe Legaspina'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Southern Mindanao]]''{{ref|15a|15}} (GMA [[Lungsod ng Dabaw|Davao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Tek Ocampo''' at '''Sarah Hilomen-Velasco'''. *''24 Oras Socsksargen''{{ref|16a|16}} (GMA [[General Santos]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Dayupay''' at '''Jennifer Solis'''. *''24 Oras Caraga''{{ref|17a|17}} (GMA [[Butuan]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Richmond Hinayon''' at '''Charmaine Awitan'''. *''24 Oras Central Mindanao''{{ref|18a|18}} (GMA [[Cotabato]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jasper Acosta''' at '''Lore Mae Andong'''. ====Mga pananda==== * {{ref|1a|1}}Umeere sa DWRC 1269 Super Radyo Laoag. * {{ref|2a|2}}Umeere sa DWBB 1413 Super Radyo Baguio. * {{ref|3a|3}}Umeere sa DZSD 1548 Super Radyo Dagupan. * {{ref|4a|4}}Umeere sa DZCS 1224 Super Radyo Cauayan-Santiago. * {{ref|5a|5}}Umeere sa DZPB 910 Super Radyo Batangas. * {{ref|6a|6}}Umeere sa DWGV 792 Super Radyo Pampanga. * {{ref|7a|7}}Umeere sa DYSP 909 Super Radyo Puerto Princesa. * {{ref|8a|8}}Umeere sa DZBC 1030 Super Radyo Naga. * {{ref|9a|9}}Umeere sa DYSI 1323 Super Radyo Iloilo. * {{ref|10a|10}}Umeere sa DYSB 1341 Super Radyo Bacolod. * {{ref|11a|11}}Umeere sa DYSS 999 Super Radyo Cebu. * {{ref|12a|12}}Umeere sa DYPL 579 Super Radyo Tacloban-Ormoc. * {{ref|13a|13}}Umeere sa DXDZ 1242 Super Radyo Cagayan de Oro. * {{ref|14a|14}}Umeere sa DXCR 1092 Super Radyo Butuan. * {{ref|15a|15}}Umeere sa DXGM 1125 Super Radyo Davao. * {{ref|16a|16}}Umeere sa DXBB 1107 Super Radyo General Santos. * {{ref|17a|17}}Umeere sa DXRC 1287 Super Radyo Zamboanga. * {{ref|18a|18}}Umeere sa DXYC 1490 Super Radyo Cotabato. ===Mga nakaraang bersiyong panrehiyon=== *''24 Oras Laoag'' {{small|(sinama sa 24 Oras Ilokano)}} *''24 Oras Baguio'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Luzon)}} *''24 Oras Dagupan'' {{small|(sinama sa 24 Oras North Central Luzon)}} *''24 Oras Tuguegarao/Isabela'' {{small|(sinama sa 24 Oras Cagayan Valley)}} *''24 Oras Kapampangan/Pampanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Luzon)}} *''24 Oras Katagalugan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Southern Tagalog)}} *''Palawan 24 Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Palawan)}} *''24 Oras Naga/Legazpi'' {{small|(sinama sa 24 Oras Bikol)}} *''24 Oras Iloilo'' {{small|(sinama sa 24 Oras Western Visayas)}} *''24 Oras 13'' {{small|(sinama sa 24 Oras Panay, tapos mamaya pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Bacolod, hanggang napalitan ng pangalan bilang 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Bacolod'' {{small|(sinama sa 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Panay'' {{small|(binubuo ng 24 Oras Western Visayas at 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Cebu/Dumaguete'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Visayas)}} *''24 Oras Tacloban'' {{small|(sinama sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Northern Samar'' {{small|(sumanib sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Zamboanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Chavacano)}} *''24 Oras Cagayan de Oro/Iligan/Tres Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Mindanao)}} *''24 Oras Pagadian'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northwestern Mindanao, tapos napalitan bilang Tres Oras)}} *''24 Oras Mindanao'' {{small|(sinama sa 24 Oras Davao, tapos magbalik na ang orihinal na titulo, hanggang pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Southern Mindanao)}} *''24 Oras General Santos'' {{small|(sinama sa 24 Oras Socsksargen)}} *''24 Oras Butuan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Caraga)}} *''24 Oras Cotabato'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Mindanao)}} ==Hourly news updates== Ang 24 Oras ay naging oras-oras na mga update sa balita ay spin-off sa telebisyon at radyo. Kabilang dito ang: *'''''24 Oras News Alert''''', ang oras-oras na news bulletin ng GMA Network na ipinapalabas araw-araw kasama ang ilang tagapagbalita sa iba't ibang panahon. **'''''24 Oras News Alert Ilocos''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Ilocos. **'''''24 Oras News Alert Northern Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Baguio. **'''''24 Oras News Alert North Central Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Dagupan. **'''''24 Oras News Alert Cagayan Valley''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cauayan-Santiago. **'''''24 Oras News Alert Central Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Pampanga. **'''''24 Oras News Alert Southern Tagalog''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Batangas. **'''''24 Oras News Alert Palawan''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Palawan. **'''''24 Oras News Alert Bikol''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Bicol. **'''''24 Oras News Alert Western Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Iloilo. **'''''24 Oras News Alert Negros''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Bacolod. **'''''24 Oras News Alert Central Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cebu. **'''''24 Oras News Alert Eastern Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Tacloban-Ormoc. **'''''24 Oras News Alert Chavacano''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Zamboanga. **'''''24 Oras News Alert Northern Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Northern Mindanao. **'''''24 Oras News Alert Southern Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin na ipinapalabas sa GMA Davao. **'''''24 Oras News Alert Socsksargen''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA General Santos. **'''''24 Oras News Alert Caraga''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Butuan. **'''''24 Oras News Alert Central Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cotabato. *'''''24 Oras Breaking News''''', ang oras-oras na occasional news bulletin ng GMA Network na ipinalalabas araw-araw kasama ang ilang tagapagbalita sa iba't ibang oras. *'''''24 Oras Newsflash''''', ang update ng balita sa GMA News TV. Ipinalalabas nito ang mga pinakabagong balita sa oras-oras, kung saan ang mga headline ng araw ay inilalahad bago matapos ang newsbreak. Pagkatapos ng newscast, ipinapakita ang mga kondisyon ng panahon sa buong mundo at sa Asya-Pasipiko. *'''''24 Oras Weather''''', ang oras-oras na bulletin ng balita sa panahon ng GMA News TV at katapat na bersyon sa telebisyon ng segment ng IMReady: GMA Weather ng mga programa ng GMA News sa TV na ipinalalabas araw-araw sa loob ng ilang oras. Ang mga rate ng foreign exchange ay ipinapakita pagkatapos mismo ng pangwakas na billboard. *'''''24 Oras News Update''''', ang bulletin ng balita sa radyo ng GMA Super Radyo DZBB 594 kHz na ipinalalabas bawat 30 minuto ng araw-araw. Bukod sa mga pinakabagong balita, ipinalalabas din ng bulletin ng balita sa radyo na ito ang mga ulat mula sa Super Radyo News Team. Ipinalalabas ng Super Radyo DZBB 594 ang ''24 Oras News Alert'' na pumipigil sa kasalukuyang programa kapag may umuunlad na balita na lumabas sa halip na ang ''24 Oras News Update''. ==Mga tagapagbalita== ===Weekday edition=== * [[Mel Tiangco]] <small>(2004-kasalukuyan)</small> * [[Vicky Morales]] <small>(2014-kasalukuyan)</small> * [[Emil Sumangil]] <small>(2023-kasalukuyan)</small> * Atom Araullo <small>(humahalili para kay Morales)</small> * [[Jessica Soho]] <small>(pansamantalang humahalili para kay Tiangco at Morales)</small> * Iya Villania-Arellano <small>(Chika Minute anchor) </small> * Kim Atienza <small>(Resident Meterologist at #KuyaKimAnoNa anchor)</small> ===Weekend edition=== * [[Pia Arcangel]] <small>(2010-kasalukuyan)</small> * Ivan Mayrina <small>(2019-kasalukuyan)</small> * Jiggy Manicad <small>(2010-kasalukuyan)</small> * Kim Atienza <small>(#KuyaKimAnoNa anchor)</small> * Nelson Canlas <small>(Chika Minute anchor)</small> ===''24 Oras sa Umaga''=== * Martin Andanar <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Grace Lee <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Lourd de Veyra <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Ivan Mayrina <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras sa Tanghali''=== * Andrei Felix <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Nikki de Guzman <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Jes delos Santos <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Express''=== * Arnold Clavio <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Ruth Cabal <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Tonite''=== * Ed Lingao <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Paolo Bediones <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Cheryl Cosim <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras News Alert/24 Oras Breaking News'' edition=== * Mav Gonzales <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Tina Panganiban-Perez <small>(2014-kasalukuyan)</small> * JP Soriano <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Newsflash'' edition=== * Jonathan Andal <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Mark Salazar <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Jun Veneracion <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Mariz Umali <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Lei Alviz <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Weather'' edition=== * Anjo Pertierra <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Amor Larrosa <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===Mga dating tagapagbalita=== ''Weekdays'' * [[Mike Enriquez]] <small>(2004–2022)</small> * [[Pia Guanio]] <small>(Chika Minute anchor)</small> * Atom Araullo <small>(Atomic Sports segment host)</small> * Love Añover <small>(Love Everyday segment reporter)</small> ''Weekends'' * Grace Lee <small>(Chika Minute anchor, 2011-2012; lilipat sa 24 Oras sa Umaga)</small> * Luane Dy <small>(Chika Minute anchor, 2012-2013)</small> *Cata Tibayan <small>(Chika Minute anchor, 2013-2015)</small> ==Mga Parangal at Pagkilala== ===Asian Television Awards=== * 2005 Highly Commended, Best News Program - Camp Bagong Diwa Siege ===ENPRESS Golden Screen Awards for Television=== * 2011 Winner, Outstanding News Program ===PMPC Star Awards for Television=== * 2011 Winner, Best News Program * 2007 Winner, Best Female Newscaster (Mel Tiangco)<ref>[http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 Star Awards for TV winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310095653/http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 |date=2012-03-10 }}, Journal Online, November 20, 2007</ref> * 2006 Winner, Best News Program <small>(tied w/ TV Patrol World)</small> ===Catholic Mass Media Awards (CMMA)=== * 2011 Winner, Best News Program * 2010 Special Citation for Best News Program (Ondoy and Maguindanao Massacre Coverage) * 2007 Winner, Best News Program * 2004 Winner, Best News Program ===New York Festivals=== * 2009 Winner, Gold World Medal for Coverage of an Ongoing Story<ref name="philstar.com">[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=437863&publicationSubCategoryId=51]{{Dead link|date=Agosto 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, The Philippine Star, February 6, 2009</ref> * 2009 Winner, Silver World Medal for Best Newscast<ref name="philstar.com"/> ===USTv Student Choice Awards=== * 2011 Winner, Best Local News and Public Affairs Program * 2009 Winner, Best News Program ===Gawad Tanglaw=== * 2012 Winner, Best News Program * 2009 Winner, Best News Program ===Guillermo Mendoza Memorial Foundation Awards=== * 2011 Winner, Most Popular News Program ===Northwest Samar State University Annual Awards=== * 2012 Winner, Best News and Public Affairs Program * 2012 Winner, Mike Enriquez: Best News and Public Affairs Male Program Anchor * 2012 Winner, Mel Tiangco: Best News and Public Affairs Female Program Anchor == Kaugnay na artikulo == * [[GMA Network]] * [[Tala ng mga palabas ng GMA Network]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{GMA News and Public Affairs}} [[Kategorya:GMA Network]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] lufs3r6dmzboc9aajuw0kawgrkslxwa 2225844 2225843 2026-09-17T08:28:04Z ~2026-50211-39 166423 Ayusin mo katulad ng ALLTV News: Mabilis Lang 'To 2225844 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image =24 Oras logo.svg | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = [[:en:News|Balita]] | creator = Mike Enriquez | based_on = | inspired_by = | developer = [[GMA Integrated News]] | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = '''Weekday anchors'''<br>Mel Tiangco<br />Emil Sumangil<br />Vicky Morales<br />'''Weekend anchors'''<br>Pia Arcangel<br />Ivan Mayrina<br />Jiggy Manicad<br>'''Morning anchors'''<br>Martin Andanar<br />Grace Lee<br />Lourd de Veyra<br />Ivan Mayrina<br>'''Noontime anchors'''<br>Andrei Felix<br />Nikki de Guzman<br />Jes delos Santos<br>'''Afternoon anchors'''<br>Arnold Clavio<br />Ruth Cabal<br>'''Late-night anchors'''<br>Ed Lingao<br />Paolo Bediones<br />Cheryl Cosim<br /> | judges = | voices = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>Al Torres (since 2023)<b>Emil Sumangil (since 2023) | narrated = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>[[Mike Enriquez]] (2014–2023)<br>[[Mel Tiangco]] (since 2022)<br>Emil Sumangil (since 2023) | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = | num_seasons = | num_episodes = n/a (Araw-araw) | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras at 30 minuto (Lunes-Biyernes)<br>1 oras (Sabado-Linggo) | company = | distributor = | budget = | network = [[GMA Network]] | picture_format = [[480i]] [[SDTV]]<br>[[1080i]] [[HDTV]] | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = Feb 21, 2011 | last_aired = kasalukuyan | preceded_by = [[Frontpage: Ulat ni Mel Tiangco]] | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''24 Oras''' ''(Bente Kwatro Oras)'' ay ang kasalukuyang pangunahing palabas pambalita sa [[telebisyon]] ng [[GMA Network]] sa [[Pilipinas]] at naisasahimpapawid sa buong mundo sa [[GMA Pinoy TV]]. Napapakinggan din ang ''24 Oras'' sa pamamagitan ng Super Radyo DZBB at ng mga himpilan nito sa buong bansa at napapanood din sa Facebook at YouTube account ng GMA News. Simulcast din sa [[DWDB-TV|GTV]] Channel 27 (DWDB-TV). Kasalukuyan itong pinapangunahan nina [[Mel Tiangco]], [[Vicky Morales]] at Emil Sumangil tuwing Lunes hanggang Biyernes at nina [[Pia Arcangel]] at Ivan Mayrina tuwing Sabado at Linggo. Napapanood din ito oras-oras sa pamamagitan ng ''24 Oras News Alert/ Breaking News'' bulletins na pinapangunahan ng iba't ibang mga tagapagbalita ng GMA News. ==Kasaysayan== '''2004''' Nagsimula ang 24 Oras, sa ideya ni Felipe L. Gozon, chairman ng GMA, na pagtambalin sina Mel Tiangco ng Frontpage, at Mike Enriquez ng Saksi. Ganap na nagsimula ang 24 Oras noong Marso 15, 2004, halos 2 buwan bago ang Pambansang halalan noong 2004. Sumali din sa Newscast si Pia Guanio para sa Showbiz segment nito. '''2010 - 24 ORAS WEEKEND''' Noong Pebrero 21, 2010, nagsimula ang 24 Oras Weekend, ang mga naging tagapagbalita nito ay sina Jiggy Manicad at Pia Arcangel. '''2014''' Noong 2014, sumali si Vicky Morales sa 24 Oras, kasabay nito ay Nagrebrand ang nasabing newscast noong Nobyembre 10, 2014. '''2020 - 2023''' Noong 2020, umalis pansamantala ang mga orihinal na tagapagbalita ng 24 Oras, dahil sa COVID-19. Noong August 12, 2022, umalis si Mike Enriquez sa newscast, Upang tutukan ang kaniyang kalusugan. Subalit, siya ay namatay noong Agosto 29, 2023. Noong December 18, 2023, Nagrebrand ito patungo sa GMA Integrated News graphics, na ang nasa OBB ay sina Mel Tiangco, Vicky Morales, at Emil Sumangil. '''2024 - IKA-20 TAON''' Noong Marso 15, 2024, Ipinagdiwang ang ika-20 Anibersaryo ng 24 Oras, at Ibinalita ang mga mahahalagang Kaganapan sa pilot broadcast nito. ==Mga edisyon ng pambalitaan== ===''24 Oras sa Umaga'' (Morning edition)=== Ang ''24 Oras sa Umaga'', isang edisyon sa umaga ng ''24 Oras'', ipinalabas sa GMA Network simula noong November 10, 2014, kasama sina Paolo Bediones at Marga Vargas bilang mga orihinal na anchor nito. Kasalukuyan itong tagapagbalita nina Martin Andanar, Grace Lee, Lourd de Veyra at Ivan Mayrina. ===''24 Oras sa Tanghali'' (Noontime edition)=== Isang edisyon sa tanghali na palabas ng mga balita ang unang ipinalabas sa GMA Network noong November 10, 2014. Kasalukuyang pangunahing tagapagbalita na sina Andrei Felix, Nikki de Guzman at Jes delos Santos. ===''24 Oras Express'' (Afternoon edition)=== Isang mabilis na palabas ng balita ang unang ipinalabas noong November 10, 2014. Ang mga pangunahing tagapagbalita nito ay sina Arnold Clavio at Ruth Cabal. ===''24 Oras Tonite'' (Late-night edition)=== Isang palabas ng balita sa gabi ang unang ipinalabas sa GMA Network noong November 10, 2014, kasama sina Ed Lingao at Maeanne Los Baños bilang mga orihinal na anchor. Kasalukuyang nagsisilbing tagapagbalita na sina Ed Lingao, Paolo Bediones at Cheryl Cosim. ===''24 Oras Weekend'' (Weekend edition)=== Noong Hulyo 20, 2025, ang edisyon nito tuwing Linggo ay pinaikli sa 15 minuto at ipinalabas mula 5:50 pm hanggang 6:05 pm dahil sa naantalang pagsasahimpapawid ng Pacquiao vs. Barrios kanina sa GMA Network. Ang ''24 Oras Weekend'' ay kasalukuyang tagapagbalita nina Pia Arcangel, Ivan Mayrina at Jiggy Manicad. ==''24 Oras'' sa GMA Regional TV== ===Kasalukuyang rehiyonal edisyon=== ====Luzon==== *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras Ilokano]]''{{ref|1a|1}} (GMA [[Ilocos]]) Ipinapahayag sa Wikang Ilokano - Binabalita nina '''Jorge Guerrero''' at '''Ivy Hernando'''. *''24 Oras Northern Luzon''{{ref|2a|2}} (GMA [[Baguio]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Dhobie de Guzman''' at '''Maira Wallis'''. *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras North Central Luzon]]''{{ref|3a|3}} (GMA [[Dagupan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''CJ Torida''' at '''Joyce Segui'''. *''24 Oras Cagayan Valley''{{ref|4a|4}} (GMA [[Santiago, Isabela|Cauayan-Santiago]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Darlene Gemino-Ballad''' at '''Harris Julio'''. *''24 Oras Central Luzon''{{ref|5a|5}} (GMA [[Pampanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Kapampangan - Binabalita nina '''Nicolette Henson-Hizon''' at '''Gracie Rutao'''. *''24 Oras Southern Tagalog''{{ref|6a|6}} (GMA [[Batangas]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Ace Medrano''' at '''Kris Saunar'''. *''24 Oras Palawan''{{ref|7a|7}} (GMA [[Palawan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Zabanal''' at '''Lynette dela Cruz'''. *''[[:en:Balitang Bicolandia|24 Oras Bikol]]''{{ref|8a|8}} (GMA [[Naga, Camarines Sur|Bicol]]) Ipinapahayag sa Wikang Bicolano - Binabalita nina '''Elmer Caseles''', '''Jessie Cruzat''' at '''Kate Delovieres'''. ====Visayas==== *''[[:en:Ratsada Balita|24 Oras Western Visayas]]''{{ref|9a|9}} (GMA [[Iloilo]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Gerthrode Charlotte-Tan''' at '''Atty. Jobert Peñaflorida'''. *''24 Oras Negros''{{ref|10a|10}} (GMA [[Bacolod]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Ryan Gamboa''', '''Adrian Prietos''' at '''Barbara Mijares'''. *''[[:en:Balitang Bisdak|24 Oras Central Visayas]]''{{ref|11a|11}} (GMA [[Cebu]] / [[Dumaguete]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Leo Lastimosa''' at '''Atty. Rose Versoza'''. *''24 Oras Eastern Visayas''{{ref|12a|12}} (GMA [[Tacloban|Tacloban-Ormoc]]) Ipinapahayag sa Wikang Waray-Waray - Binabalita nina '''Ranulfo Docdocan''' at '''Bob Abellanosa'''. ====Mindanao==== *''24 Oras Chavacano''{{ref|13a|13}} (GMA [[Zamboanga City|Zamboanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Chavacano - Binabalita nina '''Jewel Reyes''' kasama ang co-anchor na si '''Noning Antonio'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Northern Mindanao]]''{{ref|14a|14}} (GMA [[Hilagang Mindanao|Northern Mindanao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Kenneth Ragpala''', '''Cyril Chaves''' at '''Joe Legaspina'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Southern Mindanao]]''{{ref|15a|15}} (GMA [[Lungsod ng Dabaw|Davao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Tek Ocampo''' at '''Sarah Hilomen-Velasco'''. *''24 Oras Socsksargen''{{ref|16a|16}} (GMA [[General Santos]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Dayupay''' at '''Jennifer Solis'''. *''24 Oras Caraga''{{ref|17a|17}} (GMA [[Butuan]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Richmond Hinayon''' at '''Charmaine Awitan'''. *''24 Oras Central Mindanao''{{ref|18a|18}} (GMA [[Cotabato]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jasper Acosta''' at '''Lore Mae Andong'''. ====Mga pananda==== * {{ref|1a|1}}Umeere sa DWRC 1269 Super Radyo Laoag. * {{ref|2a|2}}Umeere sa DWBB 1413 Super Radyo Baguio. * {{ref|3a|3}}Umeere sa DZSD 1548 Super Radyo Dagupan. * {{ref|4a|4}}Umeere sa DZCS 1224 Super Radyo Cauayan-Santiago. * {{ref|5a|5}}Umeere sa DZPB 910 Super Radyo Batangas. * {{ref|6a|6}}Umeere sa DWGV 792 Super Radyo Pampanga. * {{ref|7a|7}}Umeere sa DYSP 909 Super Radyo Puerto Princesa. * {{ref|8a|8}}Umeere sa DZBC 1030 Super Radyo Naga. * {{ref|9a|9}}Umeere sa DYSI 1323 Super Radyo Iloilo. * {{ref|10a|10}}Umeere sa DYSB 1341 Super Radyo Bacolod. * {{ref|11a|11}}Umeere sa DYSS 999 Super Radyo Cebu. * {{ref|12a|12}}Umeere sa DYPL 579 Super Radyo Tacloban-Ormoc. * {{ref|13a|13}}Umeere sa DXDZ 1242 Super Radyo Cagayan de Oro. * {{ref|14a|14}}Umeere sa DXCR 1092 Super Radyo Butuan. * {{ref|15a|15}}Umeere sa DXGM 1125 Super Radyo Davao. * {{ref|16a|16}}Umeere sa DXBB 1107 Super Radyo General Santos. * {{ref|17a|17}}Umeere sa DXRC 1287 Super Radyo Zamboanga. * {{ref|18a|18}}Umeere sa DXYC 1490 Super Radyo Cotabato. ===Mga nakaraang bersiyong panrehiyon=== *''24 Oras Laoag'' {{small|(sinama sa 24 Oras Ilokano)}} *''24 Oras Baguio'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Luzon)}} *''24 Oras Dagupan'' {{small|(sinama sa 24 Oras North Central Luzon)}} *''24 Oras Tuguegarao/Isabela'' {{small|(sinama sa 24 Oras Cagayan Valley)}} *''24 Oras Kapampangan/Pampanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Luzon)}} *''24 Oras Katagalugan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Southern Tagalog)}} *''Palawan 24 Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Palawan)}} *''24 Oras Naga/Legazpi'' {{small|(sinama sa 24 Oras Bikol)}} *''24 Oras Iloilo'' {{small|(sinama sa 24 Oras Western Visayas)}} *''24 Oras 13'' {{small|(sinama sa 24 Oras Panay, tapos mamaya pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Bacolod, hanggang napalitan ng pangalan bilang 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Bacolod'' {{small|(sinama sa 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Panay'' {{small|(binubuo ng 24 Oras Western Visayas at 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Cebu/Dumaguete'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Visayas)}} *''24 Oras Tacloban'' {{small|(sinama sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Northern Samar'' {{small|(sumanib sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Zamboanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Chavacano)}} *''24 Oras Cagayan de Oro/Iligan/Tres Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Mindanao)}} *''24 Oras Pagadian'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northwestern Mindanao, tapos napalitan bilang Tres Oras)}} *''24 Oras Mindanao'' {{small|(sinama sa 24 Oras Davao, tapos magbalik na ang orihinal na titulo, hanggang pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Southern Mindanao)}} *''24 Oras General Santos'' {{small|(sinama sa 24 Oras Socsksargen)}} *''24 Oras Butuan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Caraga)}} *''24 Oras Cotabato'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Mindanao)}} ==Hourly news updates== Ang 24 Oras ay naging oras-oras na mga update sa balita ay spin-off sa telebisyon at radyo. Kabilang dito ang: *'''''24 Oras News Alert''''', ang oras-oras na news bulletin ng GMA Network na ipinapalabas araw-araw kasama ang ilang tagapagbalita sa iba't ibang panahon. **'''''24 Oras News Alert Ilocos''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Ilocos. **'''''24 Oras News Alert Northern Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Baguio. **'''''24 Oras News Alert North Central Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Dagupan. **'''''24 Oras News Alert Cagayan Valley''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cauayan-Santiago. **'''''24 Oras News Alert Central Luzon''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Pampanga. **'''''24 Oras News Alert Southern Tagalog''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Batangas. **'''''24 Oras News Alert Palawan''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Palawan. **'''''24 Oras News Alert Bikol''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Bicol. **'''''24 Oras News Alert Western Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Iloilo. **'''''24 Oras News Alert Negros''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Bacolod. **'''''24 Oras News Alert Central Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cebu. **'''''24 Oras News Alert Eastern Visayas''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Tacloban-Ormoc. **'''''24 Oras News Alert Chavacano''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Zamboanga. **'''''24 Oras News Alert Northern Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Northern Mindanao. **'''''24 Oras News Alert Southern Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin na ipinapalabas sa GMA Davao. **'''''24 Oras News Alert Socsksargen''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA General Santos. **'''''24 Oras News Alert Caraga''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Butuan. **'''''24 Oras News Alert Central Mindanao''''', isang oras-oras na regional news bulletin ng GMA Cotabato. *'''''24 Oras Breaking News''''', ang oras-oras na occasional news bulletin ng GMA Network na ipinalalabas araw-araw kasama ang ilang tagapagbalita sa iba't ibang oras. *'''''24 Oras Newsflash''''', ang update ng balita sa GMA News TV. Ipinalalabas nito ang mga pinakabagong balita sa oras-oras, kung saan ang mga headline ng araw ay inilalahad bago matapos ang newsbreak. Pagkatapos ng newscast, ipinapakita ang mga kondisyon ng panahon sa buong mundo at sa Asya-Pasipiko. *'''''24 Oras Weather''''', ang oras-oras na bulletin ng balita sa panahon ng GMA News TV at katapat na bersyon sa telebisyon ng segment ng IMReady: GMA Weather ng mga programa ng GMA News sa TV na ipinalalabas araw-araw sa loob ng ilang oras. Ang mga rate ng foreign exchange ay ipinapakita pagkatapos mismo ng pangwakas na billboard. *'''''24 Oras News Update''''', ang bulletin ng balita sa radyo ng GMA Super Radyo DZBB 594 kHz na ipinalalabas bawat 30 minuto ng araw-araw. Bukod sa mga pinakabagong balita, ipinalalabas din ng bulletin ng balita sa radyo na ito ang mga ulat mula sa Super Radyo News Team. Ipinalalabas ng Super Radyo DZBB 594 ang ''24 Oras News Alert'' na pumipigil sa kasalukuyang programa kapag may umuunlad na balita na lumabas sa halip na ang ''24 Oras News Update''. ==Mga tagapagbalita== ===Weekday edition=== * [[Mel Tiangco]] <small>(2004-kasalukuyan)</small> * [[Vicky Morales]] <small>(2014-kasalukuyan)</small> * [[Emil Sumangil]] <small>(2023-kasalukuyan)</small> * Atom Araullo <small>(humahalili para kay Morales)</small> * [[Jessica Soho]] <small>(pansamantalang humahalili para kay Tiangco at Morales)</small> * Iya Villania-Arellano <small>(Chika Minute anchor) </small> * Kim Atienza <small>(Resident Meterologist at #KuyaKimAnoNa anchor)</small> ===Weekend edition=== * [[Pia Arcangel]] <small>(2010-kasalukuyan)</small> * Ivan Mayrina <small>(2019-kasalukuyan)</small> * Jiggy Manicad <small>(2010-kasalukuyan)</small> * Kim Atienza <small>(#KuyaKimAnoNa anchor)</small> * Nelson Canlas <small>(Chika Minute anchor)</small> ===''24 Oras sa Umaga''=== * Martin Andanar <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Grace Lee <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Lourd de Veyra <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Ivan Mayrina <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras sa Tanghali''=== * Andrei Felix <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Nikki de Guzman <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Jes delos Santos <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Express''=== * Arnold Clavio <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Ruth Cabal <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Tonite''=== * Ed Lingao <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Paolo Bediones <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Cheryl Cosim <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras News Alert/24 Oras Breaking News'' edition=== * Mav Gonzales <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Tina Panganiban-Perez <small>(2014-kasalukuyan)</small> * JP Soriano <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Newsflash'' edition=== * Jonathan Andal <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Mark Salazar <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Jun Veneracion <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Mariz Umali <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Lei Alviz <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===''24 Oras Weather'' edition=== * Anjo Pertierra <small>(2014-kasalukuyan)</small> * Amor Larrosa <small>(2014-kasalukuyan)</small> ===Mga dating tagapagbalita=== ''Weekdays'' * [[Mike Enriquez]] <small>(2004–2022)</small> * [[Pia Guanio]] <small>(Chika Minute anchor)</small> * Atom Araullo <small>(Atomic Sports segment host)</small> * Love Añover <small>(Love Everyday segment reporter)</small> ''Weekends'' * Grace Lee <small>(Chika Minute anchor, 2011-2012; lilipat sa 24 Oras sa Umaga)</small> * Luane Dy <small>(Chika Minute anchor, 2012-2013)</small> *Cata Tibayan <small>(Chika Minute anchor, 2013-2015)</small> ==Mga Parangal at Pagkilala== ===Asian Television Awards=== * 2005 Highly Commended, Best News Program - Camp Bagong Diwa Siege ===ENPRESS Golden Screen Awards for Television=== * 2011 Winner, Outstanding News Program ===PMPC Star Awards for Television=== * 2011 Winner, Best News Program * 2007 Winner, Best Female Newscaster (Mel Tiangco)<ref>[http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 Star Awards for TV winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310095653/http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 |date=2012-03-10 }}, Journal Online, November 20, 2007</ref> * 2006 Winner, Best News Program <small>(tied w/ TV Patrol World)</small> ===Catholic Mass Media Awards (CMMA)=== * 2011 Winner, Best News Program * 2010 Special Citation for Best News Program (Ondoy and Maguindanao Massacre Coverage) * 2007 Winner, Best News Program * 2004 Winner, Best News Program ===New York Festivals=== * 2009 Winner, Gold World Medal for Coverage of an Ongoing Story<ref name="philstar.com">[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=437863&publicationSubCategoryId=51]{{Dead link|date=Agosto 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, The Philippine Star, February 6, 2009</ref> * 2009 Winner, Silver World Medal for Best Newscast<ref name="philstar.com"/> ===USTv Student Choice Awards=== * 2011 Winner, Best Local News and Public Affairs Program * 2009 Winner, Best News Program ===Gawad Tanglaw=== * 2012 Winner, Best News Program * 2009 Winner, Best News Program ===Guillermo Mendoza Memorial Foundation Awards=== * 2011 Winner, Most Popular News Program ===Northwest Samar State University Annual Awards=== * 2012 Winner, Best News and Public Affairs Program * 2012 Winner, Mike Enriquez: Best News and Public Affairs Male Program Anchor * 2012 Winner, Mel Tiangco: Best News and Public Affairs Female Program Anchor == Kaugnay na artikulo == * [[GMA Network]] * [[Tala ng mga palabas ng GMA Network]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{GMA News and Public Affairs}} [[Kategorya:GMA Network]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] 5ggkpubs9vemkk6extic051ax814cdu 0 19815 2225827 2171687 2026-09-17T02:50:24Z ยุทธนาสาระขันธ์ 143080 /* Talaan ng Palarong Asyano */ 2225827 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = Palarong Asyano | image1 = [[Image:Asian Games logo.svg|200px]] | caption1 = Opisyal na logo ng laro | image2 = | caption2 = | bodyclass = hlist nowraplinks | headerstyle = border-top: 1px solid #aaa | header1 = Palaro | data2 = * [[Palarong Asyano 1951|1951]] * [[Palarong Asyano 1954|1954]] * [[Palarong Asyano 1958|1958]] * [[Palarong Asyano 1962|1962]] * [[Palarong Asyano 1966|1966]] * [[Palarong Asyano 1970|1970]] * [[Palarong Asyano 1974|1974]] * [[Palarong Asyano 1978|1978]] * [[Palarong Asyano 1982|1982]] * [[Palarong Asyano 1986|1986]] * [[Palarong Asyano 1990|1990]] * [[Palarong Asyano 1994|1994]] * [[Palarong Asyano 1998|1998]] * [[Palarong Asyano 2002|2002]] * [[Palarong Asyano 2006|2006]] * [[Palarong Asyano 2010|2010]] * [[Palarong Asyano 2014|2014]] * [[Palarong Asyano 2018|2018]] * [[Palarong Asyano 2022|2022]] * ''[[Palarong Asyano 2026|2026]]'' | header3 = Sports {{nobold|([[Asian Games sports|detalye]])}} | data4 = * [[Archery at the Asian Games|Archery]] * [[Athletics at the Asian Games|Athletics]] * [[Badminton at the Asian Games|Badminton]] * [[Basketball at the Asian Games|Basketball]] * [[Boxing at the Asian Games|Boxing]] * [[Canoeing at the Asian Games|Canoeing]] * [[cricket at the Asian Games|Cricket]] * [[Cycling at the Asian Games|Cycling]] * [[Diving at the Asian Games|Diving]] * [[Equestrian at the Asian Games|Equestrian]] * [[Fencing at the Asian Games|Fencing]] * [[Field hockey at the Asian Games|Field hockey]] * [[Football at the Asian Games|Football]] * [[Golf at the Asian Games|Golf]] * [[Gymnastics at the Asian Games|Gymnastics]] * [[Handball at the Asian Games|Handball]] * [[Judo at the Asian Games|Judo]] * [[Kabaddi at the Asian Games|Kabaddi]] * [[Karate at the Asian Games|Karate]] * [[Modern pentathlon at the Asian Games|Modern pentathlon]] * [[Rowing at the Asian Games|Rowing]] * [[Rugby union at the Asian Games|Rugby union]] * [[Sailing at the Asian Games|Sailing]] * [[Sepaktakraw at the Asian Games|Sepaktakraw]] * [[Shooting at the Asian Games|Shooting]] * [[Soft tennis at the Asian Games|Soft tennis]] * [[Squash at the Asian Games|Squash]] * [[Swimming at the Asian Games|Swimming]] * [[Synchronized swimming at the Asian Games|Synchronized swimming]] * [[Table tennis at the Asian Games|Table tennis]] * [[Taekwondo at the Asian Games|Taekwondo]] * [[Tennis at the Asian Games|Tennis]] * [[Triathlon at the Asian Games|Triathlon]] * [[Volleyball at the Asian Games|Volleyball]] * [[Water polo at the Asian Games|Water polo]] * [[Weightlifting at the Asian Games|Weightlifting]] * [[Wrestling at the Asian Games|Wrestling]] * [[Wushu at the Asian Games|Wushu]] | header5 = Organisasyon | data6 = * [[Konsehong Olimpiko ng Asya]] * [[Pambansang Lupong Olimpiko|NOCs]] }} {{Infobox Sporting Event Organization |name = Palarong Asyano |image = |size = |caption = |abbreviation = Asiad |motto = Pasulong Kailanman (Ever Onward) |formation = [[Palarong Asyano 1951]] sa [[New Delhi]], [[India]] |recurrence = apat na taon |last = [[Palarong Asyano 2022]] sa [[Hangzhou]], [[Tsina]] |next = [[Palarong Asyano 2026]] sa [[Aichi Prefecture]] at [[Nagoya]], [[Hapon]] |purpose = Paligsahan ng mga manlalaro ng mga Asyanong bansa |headquarters = [[Lungsod ng Kuwait]], Kuwait |purpose = Multi-sport event for nations in [[Asia]] |leader_title = President |leader_name = [[Raja Randhir Singh]] |website = |remarks = }} {{Palarong Olimpiko sidebar}} Ang '''Palarong Asyano''', na tinatawag ding '''Asiad''', ay isang serye ng mga palarong pampalakasan  na ginaganap tuwing apat na taon at nilalahukan ng mga manlalaro sa buong [[Asya]]. Ang palaro ay inaayos ng [[Konsehong Olimpiko ng Asya]] (OCA), pagktapos mabuwag ang Pederasyon ng mga Palarong Asyano (Asian Games Federation).<ref>{{cite web|title=OCA History|url=http://www.ocasia.org/Council/History.aspx|publisher=OCA|accessdate=2010-08-14|archive-date=2011-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522121136/http://www.ocasia.org/Council/History.aspx|url-status=dead}}</ref> Ito ay kinikilala ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC) at sinasabing ikalawa sa pinakamalaking palaro pagkatapos ng [[Palarong Olimpiko]].<ref>{{cite news|title=Asian Games Taps Three-Time Olympic Sportscaster For New Sports Radio Talk Show|url=http://www.sportsbizasia.com/news/events/asian-games-taps-threetime-olympic-sportscaster-sports-radio-talk-show/|accessdate=2010-09-08|newspaper=Sports Biz Asia|date=2010-02-08|archive-date=2010-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127010308/http://www.sportsbizasia.com/news/events/asian-games-taps-threetime-olympic-sportscaster-sports-radio-talk-show/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Fully renovated basketball arena ready for Asian Games|url=http://www.sports-city.org/news_details.php?news_id=8819&idCategory=56|accessdate=2010-09-08|newspaper=Sports City|date=2009-07-22|archive-date=2010-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613080957/http://sports-city.org/news_details.php?news_id=8819&idCategory=56|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613080957/http://sports-city.org/news_details.php?news_id=8819&idCategory=56 |date=2010-06-13 }}</ref> Naging punong-abala sa Palarong Asyano ng apat na ulit ang [[Thailand]]. Sa kasaysayan nito, siyam lamang na bansa ang pinagdausan ng Palarong Asyano. Sumunod sa Thailand sa dami ng pagiging punong-abalang lungsod ay ang [[Timog Korea]] (1986 ng [[Seoul]], 2002 ng [[Busan]] at 2014 ng [[Incheon]]) na naging punong-abalang lungsod ng tatlong beses. Susunod sa Timog Korea ang [[Hapon]] (1958 ng [[Tokyo]] at 1994 ng [[Hiroshima, Hiroshima|Hiroshima]]) at [[Tsina]] (1990 ng [[Beijing]] at 2010 ng [[Guangzhou]]) na parehong naging punong-abalang lungsod ng dalawang beses, at magdaraos ng kanilang pangatlo sa 2022 sa [[Hangzhou]] at 2026 sa [[Nagoya]], ayon sa pagkabanggit. Naging punong-abalang lungsod rin ang mga bansang [[India]] (2), [[Indonesia]] (2), [[Pilipinas]] (1), [[Iran]] (1) at [[Qatar]] (1). May 46 na bansa ang nakilahok sa mga laro, kabilang na ang [[Israel]], matapos ito patalsikin sa mga Palaro noong 1974. Ginagawad ang mga sumusunod na parangal sa bawat kaganapan; [[ginto]] sa unang nanalo, pilak sa ikalawa at tanso naman para sa ikatlo, kaugalian na nagsimula sa Palarong 1951 sa [[New Delhi]], India. Sa kasalukuyan, ang Tsina ang nangunguna sa talaan ng medalya ng palaro simula 1986. Ang susunod na Palarong Asyano ay gagamapin sa lungsod ng Hangzhou, Tsina. Ang mga manlalaro ay nakakalahok sa pamamagitan ng Pamabansang Olimpikong Kumite (NOC) na  kakatawan sa bansang kanilang kinabibilangan. Ang pagpapatugtog ng [[pambansang awit]] at pagtaas ng watawat ay ginaganap tuwing gawaran ng parangal, at ang pagtatala ng bilang ng parangal ay malakang ginagamit. == Listahan ng mga palaro == Noong 2009, binago na ang patakaran ng Palarong Asyano ukol sa paglulunsad nito. Ang bawat palaro ay gagawin na dalawang taon bago ang Palarong Olimpiko. Ito ay magsisimula sa 2018. == Talaan ng Palarong Asyano == {{Location map+ |Asia |width=800 |float=center |caption=Hosting cities para sa Palarong Asyano|places= {{Location map~|Asia|position=|lat=28.637005|long=77.214353|label='''[[New Delhi|1951, 1982]]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=14.607218|long=120.98422|label='''[[Manila|1954]]'''}} {{Location map~|Asia|position=top|lat=35.749168|long=139.216003|label='''[[Tokyo|1958]]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=-6.205173|long=106.850117|label='''[[Jakarta|1962, 2018]]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=13.765773|long=100.501765|label='''[[Bangkok|1966, 1970, 1978, 1998]]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=35.702555|long=51.421230|label='''[[Tehran|1974]]'''}} {{Location map~|Asia|position=left|lat=37.566189|long=126.977877|label='''[[Seoul|1986]]'''}} {{Location map~|Asia|position=left|lat=39.909395|long=116.413938|label='''[[Beijing|1990]]'''}} {{Location map~|Asia|position=right|lat=34.398808|long=132.469337|label='''[[Hiroshima|1994]]'''}} {{Location map~|Asia|position=bottom|lat=35.167257|long=129.060814|label='''[[Busan|2002]]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=25.290967|long=51.532549|label='''[[Doha|2006, ''2030'']]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=23.145803|long=113.277283|label='''[[Guangzhou|2010]]'''}} {{Location map~|Asia|position=top|lat=37.456374|long=126.704562|label='''[[Incheon|2014]]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=-2.972077|long=104.775431|label='''[[Palembang|2018]]'''}} {{Location map~|Asia|position=left|lat=30.278279|long=120.155070|label='''[[Hangzhou|''2022'']]'''}} {{Location map~|Asia|position=right|lat=35.183333|long=136.900000|label='''[[Nagoya|''2026'']]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=35.183333|long=136.900000|label='''[[Nagoya|''2026'']]'''}} {{Location map~|Asia|position=|lat=24.724150|long=46.262061|label='''[[Riyadh|''2034'']]'''}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:90%; width:100%" |- !Edisyon !Taon !Mga Host ng Lungsod !Host Bansa !Sinimulan ni !Petsa ng Laro !Bansa !Mga Kakumpitensya !Isport !Kaganapan !Itaas na Inilagay Team !Ref |- |[[Palarong Asyano 1951|I]] |1951 |align=left| [[New Delhi]] |align=left| {{flag|India}} |align=left| [[Rajendra Prasad|President Rajendra Prasad]] |align=left| Marso 4 - 11 |11 |489 |6 |57 |align=left| {{flagIOC2team|JPN|1951 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=1st AG New Delhi 1951|url=http://www.ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=5|publisher=OCA|accessdate=2010-07-22|archive-date=2011-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20111208112853/http://www.ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=5|url-status=dead}}</ref> |- |[[Palarong Asyano 1954|II]] |1954 |align=left| [[Maynila]] |align=left| {{flag|Pilipinas}} |align=left| [[Ramon Magsaysay|President Ramon Magsaysay]] |align=left| Mayo 1 - 9 |18 |970 |8 |76 |align=left| {{flagIOC2team|JPN|Palarong Asyano 1954}} |<ref>{{cite web|title=2nd AG Manila 1954|url=http://www.ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=6|publisher=OCA|accessdate=2010-07-22|archive-date=2011-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522120614/http://www.ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=6|url-status=dead}}</ref> |- |[[1958 Asian Games|III]] |1958 |align=left| [[Tokyo]] |align=left| {{flag|Japan|1870}} |align=left| [[Hirohito|Emperador Hirohito]] |align=left| Mayo 24 - Hunyo 1 |16 |1,820 |13 |97 |align=left|{{flagIOC2team|JPN|1958 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=3rd AG Tokyo 1958|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=gn3GbI+bZ52LcPofZuq1l0IpnoHKtjrZveotS2dLz4C2Pl82bwZyqu/QvBcfiTOUegpLX9iL7M1zX4OEODewFw==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002245/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=gn3GbI+bZ52LcPofZuq1l0IpnoHKtjrZveotS2dLz4C2Pl82bwZyqu%2FQvBcfiTOUegpLX9iL7M1zX4OEODewFw%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1962 Asian Games|IV]] |1962 |align=left| [[Jakarta]] |align=left| {{flag|Indonesia}} |align=left| [[Sukarno|President Soekarno]] |align=left| Agosto 24 - Setyembre 4 |12 |1,460 |13 |88 |align=left|{{flagIOC2team|JPN|1962 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=4th AG Jakarta 1962|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=fp6MqPvMRAqKw2AX2WdtQT/dkA7uANagdeXiMvOoMVoLX21g3guNMe/UeD6XJV9VI8F1Z2nYNvm0j/ykvncYNA==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002222/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=fp6MqPvMRAqKw2AX2WdtQT%2FdkA7uANagdeXiMvOoMVoLX21g3guNMe%2FUeD6XJV9VI8F1Z2nYNvm0j%2FykvncYNA%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1966 Asian Games|V]] |1966 |align=left| [[Bangkok]] |align=left| {{flag|Thailand}} |align=left| [[Bhumibol Adulyadej|King Bhumibol Adulyadej]] |align=left| Disyembre 9 - 20 |16 |1,945 |14 |143 |align=left|{{flagIOC2team|JPN|1966 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=5th AG Bangkok 1966|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=svh8YzvFX1mVm6bVPtrPRlh37yNScnbdDDC/n7/od5GYNE0nSai2k+SRpvi3h9Bl4KQpxmA4t6KZBFeVp2RTzA==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002244/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=svh8YzvFX1mVm6bVPtrPRlh37yNScnbdDDC%2Fn7%2Fod5GYNE0nSai2k+SRpvi3h9Bl4KQpxmA4t6KZBFeVp2RTzA%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1970 Asian Games|VI]] |1970 |align=left| [[Bangkok]] |align=left| {{flag|Thailand}} |align=left| [[Bhumibol Adulyadej|King Bhumibol Adulyadej]] |align=left| Disyembre 9 - 20 |16 |2,400 |13 |135 |align=left|{{flagIOC2team|JPN|1970 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=6th AG Bangkok 1970|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1tOtdoQ9fnwlrKUyRBA89sNaGCUw6tfeHvhM4efhaTcSLqNMtPFTs9sjIwlgfbqcvg==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002248/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1tOtdoQ9fnwlrKUyRBA89sNaGCUw6tfeHvhM4efhaTcSLqNMtPFTs9sjIwlgfbqcvg==|url-status=dead}}</ref> |- |[[1974 Asian Games|VII]] |1974 |align=left| [[Tehran]] |align=left| {{flag|Iran|1964}} |align=left| [[Mohammad Reza Pahlavi|Shah Mohammad Reza Pahlavi]] |align=left| Setyembre 1 - 16 |19 |3,010 |16 |202 |align=left|{{flagIOC2team|JPN|1974 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=7th AG Tehran 1974|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1mik5B0tzm3CJClDjRCqiZo8qeVLjtbYWJQivsHlDpggY6qXSG2rqCGhpowhRvzo3g==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002229/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1mik5B0tzm3CJClDjRCqiZo8qeVLjtbYWJQivsHlDpggY6qXSG2rqCGhpowhRvzo3g==|url-status=dead}}</ref> |- |[[1978 Asian Games|VIII]] |1978 |align=left| [[Bangkok]] |align=left| {{flag|Thailand}} |align=left| [[Bhumibol Adulyadej|King Bhumibol Adulyadej]] |align=left| Disyembre 9 - 20 |19 |3,842 |19 |201 |align=left|{{flagIOC2team|JPN|1978 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=8th AG Bangkok 1978|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1vEo/GG9kWYwo0KwU8iAiyA10OXQDeb2ZzyhUdpw/XqSeweJ12n1H0BH7wm0KjvTtw==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010}}</ref> |- |[[1982 Asian Games|IX]] |1982 |align=left| [[New Delhi]] |align=left| {{flag|India}} |align=left| [[Zail Singh|President Zail Singh]] |align=left| Nobyembre 19 - Disyembre 4 |23 |3,411 |21 |147 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|1982 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=9th AG New Delhi 1982|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1lyBIfsoISeDpX7/CScjV2snkZgBwSEd05nSYhNX4fjvueQC+cO5BaoJemJW9RUP3g==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002230/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1lyBIfsoISeDpX7%2FCScjV2snkZgBwSEd05nSYhNX4fjvueQC+cO5BaoJemJW9RUP3g%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1986 Asian Games|X]] |1986 |align=left| [[Seoul]] |align=left| {{flag|South Korea|1984}} |align=left| [[Chun Doo-hwan|President Chun Doo-hwan]] |align=left| Setyembre 20 - Oktubre 5 |22 |4,839 |25 |270 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|1986 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=10th AG Seoul 1986|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1ifwvOsg/OPOwErK7Zr7aRhBmkN5FluzzHrBRr1qTw9E2wEg0H8SkGpNDr55hBQUnA==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002302/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1ifwvOsg%2FOPOwErK7Zr7aRhBmkN5FluzzHrBRr1qTw9E2wEg0H8SkGpNDr55hBQUnA%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1990 Asian Games|XI]] |1990 |align=left| [[Beijing]] |align=left| {{flag|China}} |align=left| [[Yang Shangkun|President Yang Shangkun]] |align=left| Setyembre 22 - Oktubre 7 |36 |6,122 |27 |310 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|1990 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=11th AG Beijing 1990|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1voPHnl5JCPT4mxOYzE7LG7U/DcNymOdMXhF4PJ3aN0aHzasE1v7km0aQVohrqAe2g==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002312/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1voPHnl5JCPT4mxOYzE7LG7U%2FDcNymOdMXhF4PJ3aN0aHzasE1v7km0aQVohrqAe2g%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1994 Asian Games|XII]] |1994 |align=left| [[Hiroshima]] |align=left| {{flag|Japan|1870}} |align=left| [[Akihito|Emperor Akihito]] |align=left| Oktubre 2 - 16 |42 |6,828 |34 |338 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|1994 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=12th AG Hiroshima 1994|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1tLQS3oEoq/fIgIkI7N88vi5bMFvyuU/E6A4C2hS9YjkYiBX+1nfE3vkCFl/E6lttw==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002222/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1tLQS3oEoq%2FfIgIkI7N88vi5bMFvyuU%2FE6A4C2hS9YjkYiBX+1nfE3vkCFl%2FE6lttw%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[1998 Asian Games|XIII]] |1998 |align=left| [[Bangkok]] |align=left| {{flag|Thailand}} |align=left| [[Bhumibol Adulyadej|King Bhumibol Adulyadej]] |align=left| Disyembre 6 - 20 |41 |6,554 |36 |377 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|1998 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=13th AG Bangkok 1998|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1kpcOs21JpBVlcZO0l2m2JBUkQ+QzyC72arAOzyo9ShTU4ZRMJy3z6ewUf+JXz7Vrw==|publisher=OCA|accessdate=22 July 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002256/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1kpcOs21JpBVlcZO0l2m2JBUkQ+QzyC72arAOzyo9ShTU4ZRMJy3z6ewUf+JXz7Vrw==|url-status=dead}}</ref> |- |[[2002 Asian Games|XIV]] |2002 |align=left| [[Busan]] |align=left| {{flag|South Korea|1997}} |align=left| [[Kim Dae-jung|President Kim Dae-jung]] |align=left|Setyembre 29 - Oktubre 14 |44 |7,711 |38 |419 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|2002 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=14th AG Busan 2002|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1rR6teXAeXAynk17wTf+jTDM3N2V9Qqk18aoqar4fz2HA9/b6PPQS3evr8pE6VLEfA==|publisher=OCA|accessdate=29 September 2002|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002311/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1rR6teXAeXAynk17wTf+jTDM3N2V9Qqk18aoqar4fz2HA9%2Fb6PPQS3evr8pE6VLEfA%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[Palarong Asyano 2006|XV]] |2006 |align=left| [[Doha]] |align=left| {{flag|Qatar}} |align=left| [[Hamad bin Khalifa Al Thani|Emir Hamad bin Khalifa Al Thani]] |align=left| Disyembre 1 - 15 |45 |9,520 |39 |424 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|Palarong Asyano 2006}} |<ref>{{cite web|title=15th AG Doha 2006|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1uxoIZ2irZ4rMIAEBIhwixXNn8TxnLDLybh2V4JgKupUP12ZN7EZtotN+uH+WHZRKA==|publisher=OCA|accessdate=1 December 2006|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002228/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1uxoIZ2irZ4rMIAEBIhwixXNn8TxnLDLybh2V4JgKupUP12ZN7EZtotN+uH+WHZRKA==|url-status=dead}}</ref> |- |[[Palarong Asyano 2010|XVI]] |2010 |align=left| [[Guangzhou]] |align=left| {{flag|China}} |align=left| [[Wen Jiabao|Premier Wen Jiabao]] |align=left| Nobyembre 12 - 27 |45 |9,704 |42 |476 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|2010 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=16th AG Guangzhou 2010|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=aKk4+eLTtkU0FFSe77Fvufjxr631hlJmR6bMoIpOU7pG1zyq6sPKBMEaCmq+p4r9j/xB3ZRR0mxCugkfYKPiGw==|publisher=OCA|accessdate=22 November 2010|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002308/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=aKk4+eLTtkU0FFSe77Fvufjxr631hlJmR6bMoIpOU7pG1zyq6sPKBMEaCmq+p4r9j%2FxB3ZRR0mxCugkfYKPiGw%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[Palarong Asyano 2014|XVII]] |2014 |align=left| [[Incheon]] |align=left| {{flag|South Korea}} |align=left| [[Park Geun-hye|President Park Geun-hye]] |align=left| Setyembre 19 - Oktubre 4 |45 |9,501 |36 |439 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|2014 Asian Games}} |<ref>{{cite web|title=17th AG Incheon 2014|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=aKk4+eLTtkU0FFSe77FvufSabEQ+7pbdEdiwzqmxViilKeU8DBtcRpORjJxkGRKoY+p7/Kby5fQysZ6i4RcR8g==|publisher=OCA|accessdate=19 September 2014|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002226/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=aKk4+eLTtkU0FFSe77FvufSabEQ+7pbdEdiwzqmxViilKeU8DBtcRpORjJxkGRKoY+p7%2FKby5fQysZ6i4RcR8g%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |[[2018 Asian Games|XVIII]] |2018 |align=left| [[Jakarta]] at [[Palembang]] |align=left| {{flag|Indonesia}} |align=left| [[Joko Widodo|President Joko Widodo]] |align=left| Agosto 18 - Setyembre 2 |45 |11,300 |40 |465 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|Palarong Asyano 2018}} |<ref>{{cite web|title=18th AG Jakarta-Palembang 2018|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1mKucBolMd09YB3SA8pB6ICXlV3ewQzs6SCXxY5XO9oPoqcrg4g+dQDHTpI7IbIHLQ==|publisher=OCA|accessdate=20 September 2014|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002255/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1mKucBolMd09YB3SA8pB6ICXlV3ewQzs6SCXxY5XO9oPoqcrg4g+dQDHTpI7IbIHLQ==|url-status=dead}}</ref> |- |[[Palarong Asyano 2022|XIX]] |2022 |align=left| [[Hangzhou]] |align=left| {{flag|Tsina}} |align=left| [[Xi Jinping|President Xi Jinping]] |align=left| Setyembre 23 - Oktubre 8, 2023 |45 |11,935 |40 |481 |align=left|{{flagIOC2team|CHN|Palarong Asyano 2022}} |<ref>{{cite web|title=19th AG Hangzhou 2022|url=http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1jKOwGWEOIvJF75C4tDokoJiu/aUOf6oOXV3GHO0xtlR1XaMQ1mBo/0rjIvXeBbXYQ==|publisher=OCA|accessdate=16 September 2015|archive-date=11 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002310/http://www.ocasia.org/Game/GHAFDetails?q=MWbjABf3Sf4+EEdvjSHp1jKOwGWEOIvJF75C4tDokoJiu%2FaUOf6oOXV3GHO0xtlR1XaMQ1mBo%2F0rjIvXeBbXYQ%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |- |''[[Palarong Asyano 2026|XX]]'' |''2026'' |align=left| [[Aichi Prefecture]] at [[Nagoya]] |align=left| {{flag|Hapon}} |align=left| [[Naruhito|Emprerador Naruhito]] (inaasahan) |align=left| Setyembre 19 - Oktubre 14 |colspan=5 style="text-align:center"|''Panglisahan sa hinaharap'' | |- |''[[Palarong Asyano 2030|XXI]]'' |''2030'' |align=left| [[Doha]] |align=left| {{flag|Qatar}} |align=left| |align=left| 4 - 19 Nobyembre |colspan=5 style="text-align:center"|''Panglisahan sa hinaharap'' | |- |''[[Palarong Asyano 2034|XXII]]'' |''2034'' |align=left| [[Riyadh]] |align=left| {{flag|Saudi Arabia}} |align=left| |align=left| Nobyembre 29 - Disyembre 14 |colspan=5 style="text-align:center"|''Panglisahan sa hinaharap'' | |} ==Palakasan== {{main|Palakasan ng Palarong Asyano}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Panitikan == *Stefan Huebner, [http://nuspress.nus.edu.sg/collections/rest-of-asia-regional/products/pan-asian-sport-and-the-emergence-of-modern-asia-1913-1974?variant=9256616581 Pan-Asian Sports and the Emergence of Modern Asia, 1913-1974]. Singapore: NUS Press, 2016. == External links == {{portal|Asian Games}} {{Commons category|Asian Games}} * [http://www.ocasia.org/Game/GameDetailsByGameID?q=b0tHI5pxdmXNgIO7tZhcVfDxB2hPsmUh+vx1Orh1vWc= Olympic Council of Asia: Games] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207235530/http://ocasia.org/Game/GameDetailsByGameID?q=b0tHI5pxdmXNgIO7tZhcVfDxB2hPsmUh+vx1Orh1vWc= |date=2018-12-07 }} {{Asian Games}} {{Association of National Olympic Committees}} {{International multi-sport events}} {{Nations at the Asian Games}} {{Authority control}} [[Kategorya:Palarong Asyano| ]] [[Category:Olympic Council of Asia]] op1jswg7uany8cnm628n9zm5uh5oe7n 0 20504 2225698 2225621 2026-09-16T16:21:35Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-50283-52|~2026-50283-52]] ([[User talk:~2026-50283-52|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:~2026-49462-68|~2026-49462-68]] 2225287 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang Orihinal na Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras Breaking News]]'' {{small|(up-to-the-minute breaking news, 2014-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras Express]]'' {{small|(45-minute noontime newscast, 2014-kasalukuyan; simulcast on GMA News TV, early broadcast on Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[24 Oras|24 Oras News Alert]]'' {{small|(hourly news update, 2014-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras Weekend]]'' {{small|(2010-kasalukuyan; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-kasalukuyan; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi|Saksi Breaking News]]'' {{small|(2014-kasalukuyan)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} ===Current affairs=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV, early broadcast on Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-kasalukuyan)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV, early broadcast on Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-kasalukuyan)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-kasalukuyan)}} * ''[[Imbestigador]]'' {{small|(2000-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} * ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-kasalukuyan)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV, early broadcast on Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV, early broadcast on Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''Resibo: Walang Lusot ang May Atraso'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV, early broadcast on Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-kasalukuyan)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Slay'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} ====Weekends==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' {{small|(2017-kasalukuyan)}} * ''Magpakailanman'' {{small|(2002-kasalukuyan)}} * ''Regal Studio Presents'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Variety=== * ''All-Out Sundays'' {{small|(2020-kasalukuyan)}} * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-kasalukuyan; co-produced with [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''TiktoClock'' {{small|(2022-kasalukuyan)}} ===Palaro=== * ''Family Feud'' {{small|(2008-kasalukuyan)}} * ''The Clash'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} * ''The Voice Generations'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV)}} * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy ang Kwento]]'' {{small|(2010-kasalukuyan; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} ===Talk show=== * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} *''Fast Talk with Boy Abunda'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} * ''Sarap, 'Di Ba?'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} *''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-kasalukuyan)}} *''The Boobay and Tekla Show'' {{small|(2019-kasalukuyan)}} ===Serbisyo publiko=== * ''Kapwa Ko Mahal Ko'' {{small|(1975-kasalukuyan)}} ===Impormatibo=== * ''Amazing Earth'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} * ''AHA!'' {{small|(2010-kasalukuyan; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''AgriPreneur'' {{small|(2019-kasalukuyan)}} * ''Healing Galing'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} * ''iBilib'' {{small|(2012-kasalukuyan)}} * ''Pera Paraan'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} * ''Turbo Zone'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Relihiyoso=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-kasalukuyan, co-produced with [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at espesyal na presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-kasalukuyan)}} * ''GMA Regional TV Presents'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-kasalukuyan)}} ==Kasalukuyang Banyagang Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Animated=== *''Angry Birds Toons'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''Hunter x Hunter'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-kasalukuyan)}} *''Slam Dunk'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Talk=== * ''In Touch with Charles Stanley'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-kasalukuyan)}} ==Pangrehiyong Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Ilokano'' {{small|(GMA Ilocos)}} *''24 Oras Northern Luzon'' {{small|(GMA Baguio)}} *''24 Oras North Central Luzon'' {{small|(GMA Dagupan)}} *''24 Oras Cagayan Valley'' {{small|(GMA Cauayan-Santiago)}} *''24 Oras Central Luzon'' {{small|(GMA Pampanga)}} *''24 Oras Southern Tagalog'' {{small|(GMA Batangas)}} *''24 Oras Palawan'' {{small|(GMA Palawan)}} *''24 Oras Bikol'' {{small|(GMA Bicol)}} *''24 Oras Western Visayas'' {{small|(GMA Iloilo)}} *''24 Oras Negros'' {{small|(GMA Bacolod)}} *''24 Oras Central Visayas'' {{small|(GMA Cebu)}} *''24 Oras Eastern Visayas'' {{small|(GMA Tacloban-Ormoc)}} *''24 Oras Chavacano'' {{small|(GMA Zamboanga)}} *''24 Oras Northern Mindanao'' {{small|(GMA Northern Mindanao)}} *''24 Oras Southern Mindanao'' {{small|(GMA Davao)}} *''24 Oras Socsksargen'' {{small|(GMA General Santos)}} *''24 Oras Caraga'' {{small|(GMA Butuan)}} *''24 Oras Central Mindanao'' {{small|(GMA Cotabato)}} ===News bulletins=== *''24 Oras News Alert Ilocos'' {{small|(GMA Ilocos)}} *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' {{small|(GMA Baguio)}} *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' {{small|(GMA Dagupan)}} *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' {{small|(GMA Cauayan-Santiago)}} *''24 Oras News Alert Central Luzon'' {{small|(GMA Pampanga)}} *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' {{small|(GMA Batangas)}} *''24 Oras News Alert Palawan'' {{small|(GMA Palawan)}} *''24 Oras News Alert Bikol'' {{small|(GMA Bicol)}} *''24 Oras News Alert Western Visayas'' {{small|(GMA Iloilo)}} *''24 Oras News Alert Negros'' {{small|(GMA Bacolod)}} *''24 Oras News Alert Central Visayas'' {{small|(GMA Cebu)}} *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' {{small|(GMA Tacloban-Ormoc)}} *''24 Oras News Alert Chavacano'' {{small|(GMA Zamboanga)}} *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' {{small|(GMA Northern Mindanao)}} *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' {{small|(GMA Davao)}} *''24 Oras News Alert Socsksargen'' {{small|(GMA General Santos)}} *''24 Oras News Alert Caraga'' {{small|(GMA Butuan)}} *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' {{small|(GMA Cotabato)}} ===Morning show=== *''Arangkada'' {{small|(GMA Iloilo)}} *''Buena Mano Balita'' {{small|(GMA Cebu)}} *''Buenos Dias Chavacano'' {{small|(GMA Zamboanga)}} *''Good Morning Amianan'' {{small|(GMA Ilocos)}} *''Good Morning Central Luzon'' {{small|(GMA Pampanga)}} *''Maayong Buntag Caraga'' {{small|(GMA Butuan)}} *''Maayong Buntag Northern Mindanao'' {{small|(GMA Northern Mindanao)}} *''Magandang Umaga Central Mindanao'' {{small|(GMA Cotabato)}} *''Magandang Umaga Po Lambak ng Cagayan'' {{small|(GMA Cauayan-Santiago)}} *''Magandang Umaga Socsksargen'' {{small|(GMA General Santos)}} *''Magandang Umaga Southern Tagalog'' {{small|(GMA Batangas)}} *''Marhay na Aga Bicolandia'' {{small|(GMA Bicol)}} *''Maupay nga Aga Eastern Visayas'' {{small|(GMA Tacloban-Ormoc)}} *''Mayad na Timprano Palawan'' {{small|(GMA Palawan)}} *''Naimbag nga Morning Hilagang Luzon'' {{small|(GMA Baguio)}} *''Primera Balita'' {{small|(GMA Dagupan)}} *''The Morning Show'' {{small|(GMA Bacolod)}} *''Una Ka BAI!'' {{small|(GMA Davao)}} ===Public affairs programs=== * ''[[Biyaheng DO30]]'' {{small|(GMA Davao, co-produced with Davao City Government)}}<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Mga maikling segment=== *''People, Places & Events'' {{small|(GMA Dagupan)}} ===Relihiyoso=== *''Word of God'' {{small|(GMA Dagupan)}} ===Pelikula at espesyal na presentasyon=== * ''Kadayawan Festival'' {{small|(GMA Davao)}} * ''Sabado Box Office Hits'' {{small|(GMA Cebu and GMA Davao)}} * ''Siete Palabras at the Cebu Metropolitan Cathedral'' {{small|(GMA Cebu)}} * ''Siete Palabras at the San Pedro Cathedral'' {{small|(GMA Davao)}} * ''Sinulog Festival'' {{small|(GMA Cebu)}} ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] h2e1wu4d5vg3mwb6ishasws3rn6kxri 0 20802 2225707 2224942 2026-09-16T20:55:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225707 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Carbonia-Iglesias''' ay isang dating lalawigan ng rehyon ng [[Sardegna]] sa [[Italya]]. Ang mga lungsod ng [[Carbonia, Cerdeña|Carbonia]] at [[Iglesias, Cerdeña|Iglesias]] ang mga [[kabisera]] nito. Bubuuin ng teritoryo nito ang magiging [[Lalawigan ng Sulcis Iglesiente]] 'Noong 2015, mayroon itong populasyon na 127,857 na naninirahan sa lawak na 1,499.71 kilometro kuwadrado (579.04 mi²), na nagbibigay dito ng densidad ng populasyon na 85.25 katao bawat kilometro kuwadrado. Ang pangulo ng probinsiya ay si Salvatore Cherchi.<ref name="tutt">{{cite web |title=Provincia di Carbonia-Iglesias |url=http://www.tuttitalia.it/sardegna/provincia-di-carbonia-iglesias/ |publisher=Tutt Italia |accessdate=18 August 2015}}</ref> Mayroon itong dalawang kabesera ng probinsiya, ang Carbonia at Iglesias, na may populasyon na 29,007 at 27,332 noong 2015, ayon sa pagkakabanggit.<ref name="tutt2">{{cite web |title=Provincia di Carbonia-Iglesias |url=http://www.tuttitalia.it/sardegna/provincia-di-carbonia-iglesias/ |publisher=Tutt Italia |accessdate=18 August 2015}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga kolonya sa probinsiya ay itinatag ng mga Fenicio at Cartago noong ika-9 o ika-8 siglo BK. Ang industriya ng pagmimina nito ay umunlad noong ikalabinsiyam na siglo dahil sa mga deposito ng bario, tanso, tingga, pilak, at zinc, ngunit ang industriyang ito ay bumagsak pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref name="italia">{{cite web |title=Province of Carbonia-Iglesias |url=http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/carbonia-iglesias.html |publisher=Italia.it |accessdate=18 August 2015 |archive-date=29 Oktubre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029235308/http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/carbonia-iglesias.html |url-status=dead }}</ref> Ito ay itinatag noong 2001 sa pamamagitan ng isang batas panrehiyon ng Cerdeña at gumagana noong 2005.<ref name="italia2">{{cite web |title=Province of Carbonia-Iglesias |url=http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/carbonia-iglesias.html |publisher=Italia.it |accessdate=18 August 2015 |archive-date=29 Oktubre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029235308/http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/carbonia-iglesias.html |url-status=dead }}</ref> == Tingnan din == * [[Talaan ng mga comune ng Lalawigan ng Carbonia-Iglesias]] {{stub|Italya}} [[Kaurian:Mga lalawigan ng Italya]] pfsr8mbc8ad437tfiqinc39a080u95k 0 20915 2225840 2122364 2026-09-17T06:46:56Z Ryomaandres 8044 2225840 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Reggio Calabria|mayor=[[Giuseppe Falcomatà]]|area_code=0039 0965|postal_code=89100 <small>(generic)</small><br> <small>from</small> 89121 <small>to</small> 89135|population_demonym=Reggino|elevation_m=|area_total_km2=239|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|region=[[Calabria]]|native_name={{nativename|scn|Riggiu}}<br/>{{lang|el|Ρήγι}}/{{nativename|el|Rìji|sc=Latn}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|06|41|N|15|39|43|E|display=inline,title}}|image_shield=|image_caption=Panoramikong tanaw ng Reggio Calabria|imagesize=|image_skyline=Reggio calabria.jpg|official_name=Città di Reggio di Calabria|website=[http://www.comune.reggio-calabria.it/ www.comune.reggio-calabria.it]}} Ang '''Regio de Calabria''' o '''Reggio di Calabria'''{{Efn|Pronunciation: {{IPAc-en|ˈ|r|ɛ|dʒ|i|oʊ|_|d|iː|_|k|ə|ˈ|l|æ|b|r|i|ə}}, {{IPAc-en|USalso|ˈ|r|ɛ|dʒ|(|i|)|oʊ|_|d|iː|_|k|ɑː|ˈ|l|ɑː|b|r|i|ə}},<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Reggio di Calabria|access-date=February 9, 2019}}</ref><ref>[https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Reggio+di+Calabria "Reggio di Calabria"]{{Dead link|date=Septiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (US) and {{Cite Oxford Dictionaries|Reggio di Calabria|access-date=February 9, 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Reggio|access-date=February 9, 2019}}</ref> {{IPA-it|ˈreddʒo di kaˈlaːbrja, ˈrɛddʒo -|lang|It-Reggio Calabria.ogg}}.<ref>{{cite web|url=http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=19739&r=18463|title=Dizionario d'ortografia e di pronunzia|access-date=2021-09-16|archive-date=2021-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606074918/http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=19739&r=18463|url-status=dead}}</ref>}} sa Italyano ({{Lang-scn|Riggiu|label=[[Central-Southern Calabrian|Southern Calabrian]]}}; {{Lang-el|Ρήγι|Rìji}}), karaniwang tinutukoy bilang '''Reggio Calabria''', o simpleng '''Reggio''' ng mga naninirahan dito, ay ang [[Talaan ng mga lungsod sa Italya|pinakamalaking lungsod]] sa rehiyon ng [[Calabria]] na matatagpuan sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]]. Ito ay may tinatayang populasyon na halos 200,000 at ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Italya|ikadalawampung pinakamataong lungsod]] sa [[Italya]], pagkatapos ng [[Modena]], at ang [[Talaan ng mga kalakhang pook sa Europa|ikasandaang na mataong lungsod]] sa [[Europa]]. Ang Reggio Calabria ay matatagpuan sa eksaktong sentro ng [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] at kilala sa pagkakaiba-iba ng klima, etnisidad, at kultura. Ito ang pangatlong sentro ng ekonomiya ng mainland ng [[Katimugang Italya]]. Humigit kumulang 560,000 katao ang nakatira sa kalakhang pook, na kinilala noong 2015&nbsp;ng [[Italya|Republikang Italyano]] bilang isang [[Mga kalakhang lungsod ng Italya|kalakhang lungsod]].<ref>{{cite news|url=http://www.corriere.it/politica/09_marzo_22/stella_b2bc9ae0-16bf-11de-a7e8-00144f486ba6.shtml|title=E Reggio Calabria diventa "metropoli"|access-date=26 March 2015}}</ref> Ang Reggio ay matatagpuan sa "daliri ng paa" ng [[Tangway ng Italya]] at hiwalay mula sa isla ng [[Sicilia]] ng [[Kipot ng Messina]]. Matatagpuan ito sa mga dalisdis ng [[Aspromonte]], isang mahaba, magaspang na kabundukang dumadaloy hanggang sa gitna ng rehiyon. == Mga tala ==  [[:en:Reggio Calabria#cite ref-7|↑]] [[:en:Help:IPA/English|/ˈrɛdʒioʊ diː kəˈlæbriə/]] [[:en:American English|US]] [[:en:Help:IPA/English|/ˈrɛdʒ(i)oʊ diː kɑːˈlɑːbriə/]] [[:en:Reggio_Calabria#cite_note-3|[3]]] [[:en:Reggio_Calabria#cite_note-4|[4]]] [[:en:Reggio_Calabria#cite_note-5|[5]]] [[:en:Help:IPA/Italian|[ˈreddʒo di kaˈlaːbrja, ˈrɛddʒo -]] https://en.wikipedia.org/wiki/File:It-Reggio_Calabria.ogg [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/It-Reggio_Calabria.ogg listen] [[:en:Reggio_Calabria#cite_note-6|[6]]] ==Mga sanggunian==  {{Reflist}} * Paoli, Letizia (2003). ''[https://books.google.com/books?id=qX5NfHTWzS0C&dq Mga Kapatiran sa Mafia: Organised Crime, Style ng Italyano]'', New York: [[Oxford university press|Oxford University Press]] ;{{ISBN|0-19-515724-9}} ( [http://www.organized-crime.de/revpao01mafiandrangheta.htm Organized-crime.de], Suriin ni Klaus Von Lampe) ( [https://web.archive.org/web/20071026131902/https://www.ccja-acjp.ca/en/cjcr/cjcr68.html CCKA-ACJP.ca], Suriin ni Alexandra V. Orlova) * Partridge, Hilary (1998). ''[https://books.google.com/books?id=I-5OR8tDkEIC Politika ng Italya ngayon]'', Manchester: [[Manchester University Press]] ;{{ISBN|0-7190-4944-X}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.reggiocal.it}} * [http://turismo.reggiocal.it Opisyal na lugar ng turista] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625220823/http://turismo.reggiocal.it/ |date=2022-06-25 }} * [https://web.archive.org/web/20060506094628/http://www.unirc.it/english/ Ang Lungsod ng Reggio di Calabria] * [https://web.archive.org/web/20041102010151/http://turismo.provincia.rc.it/ Lalawigan ng Reggio di Calabria] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 4koy1mv9577yqab1i05mqgjf4lzoh8j 10 22035 2225864 2173968 2026-09-17T10:35:23Z Ryomaandres 8044 2225864 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = Mga Lalawigan ng Taylandiya | title = Mga [[mga lalawigan ng Taylandiya|lalawigan]] ng [[Taylandiya]] [[Image:Flag of Thailand.svg|40px|Watawat ng Thailand]] | listclass = hlist | group1 = Kabesera | list1 = [[Bangkok]] | group2 = [[Hilagang Taylandiya]] | list2 = * [[Lalawigan ng Chiang Mai|Chiang Mai]] * [[Lalawigan ng Chiang Rai|Chiang Rai]] * [[Lalawigan ng Kamphaeng Phet|Kamphaeng Phet]] * [[Lalawigan ng Lampang|Lampang]] * [[Lalawigan ng Lamphun|Lamphun]] * [[Lalawigan ng Mae Hong Son|Mae Hong Son]] * [[Lalawigan ng Nakhon Sawan|Nakhon Sawan]] * [[Lalawigan ng Nan|Nan]] * [[Lalawigan ng Phayao|Phayao]] * [[Lalawigan ng Phetchabun|Phetchabun]] * [[Lalawigan ng Phichit|Phichit]] * [[Lalawigan ng Phitsanulok|Phitsanulok]] * [[Lalawigan ng Phrae|Phrae]] * [[Lalawigan ng Sukhothai|Sukhothai]] * [[Lalawigan ng Tak|Tak]] * [[Lalawigan ng Uthai Thani|Uthai Thani]] * [[Lalawigan ng Uttaradit|Uttaradit]] | group3 = [[Isan|Hilagang Silangang Taylandiya]] | list3 = * [[Lalawigan ng Amnat Charoen|Amnat Charoen]] * [[Lalawigan ng Bueng Kan|Bueng Kan]] * [[Lalawigan ng Buri Ram|Buri Ram]] * [[Lalawigan ng Chaiyaphum|Chaiyaphum]] * [[Lalawigan ng Kalasin|Kalasin]] * [[Lalawigan ng Khon Kaen|Khon Kaen]] * [[Lalawigan ng Loei|Loei]] * [[Lalawigan ng Maha Sarakham|Maha Sarakham]] * [[Lalawigan ng Mukdahan|Mukdahan]] * [[Lalawigan ng Nakhon Phanom|Nakhon Phanom]] * [[Lalawigan ng Nakhon Ratchasima|Nakhon Ratchasima]] * [[Lalawigan ng Nong Bua Lamphu|Nong Bua Lamphu]] * [[Lalawigan ng Nong Khai|Nong Khai]] * [[Lalawigan ng Roi Et|Roi Et]] * [[Lalawigan ng Sakon Nakhon|Sakon Nakhon]] * [[Lalawigan ng Si Sa Ket|Si Sa Ket]] * [[Lalawigan ng Surin|Surin]] * [[Lalawigan ng Ubon Ratchathani|Ubon Ratchathani]] * [[Lalawigan ng Udon Thani|Udon Thani]] * [[Lalawigan ng Yasothon|Yasothon]] | group4 = [[Gitnang Taylandiya]] | list4 = * [[Lalawigan ng Ang Thong|Ang Thong]] * [[Lalawigan ng Phra Nakhon Si Ayutthaya |Phra Nakhon Si Ayutthaya]] * [[Lalawigan ng Chachoengsao|Chachoengsao]] * [[Lalawigan ng Chai Nat|Chai Nat]] * [[Lalawigan ng Kanchanaburi|Kanchanaburi]] * [[Lalawigan ng Lop Buri|Lop Buri]] * [[Lalawigan ng Nakhon Nayok|Nakhon Nayok]] * [[Lalawigan ng Nakhon Pathom|Nakhon Pathom]] * [[Lalawigan ng Nonthaburi|Nonthaburi]] * [[Lalawigan ng Pathum Thani|Pathum Thani]] * [[Lalawigan ng Phetchaburi|Phetchaburi]] * [[Lalawigan ng Prachuap Khiri Khan|Prachuap Khiri Khan]] * [[Lalawigan ng Ratchaburi| Ratchaburi]] * [[Lalawigan ng Samut Prakan|Samut Prakan]] * [[Lalawigan ng Samut Sakhon|Samut Sakhon]] * [[Lalawigan ng Samut Songkhram|Samut Songkhram]] * [[Lalawigan ng Saraburi|Saraburi]] * [[Lalawigan ng Sing Buri|Sing Buri]] * [[Lalawigan ng Suphan Buri|Suphan Buri]] | group5 = [[Katimugang Taylandiya]] | list5 = * [[Lalawigan ng Chumphon|Chumphon]] * [[Lalawigan ng Krabi|Krabi]] * [[Lalawigan ng Nakhon Si Thammarat|Nakhon Si Thammarat]] * [[Lalawigan ng Narathiwat|Narathiwat]] * [[Lalawigan ng Pattani|Pattani]] * [[Lalawigan ng Phang Nga|Phang Nga]] * [[Lalawigan ng Phatthalung|Phatthalung]] * [[Lalawigan ng Phuket|Phuket]] * [[Lalawigan ng Ranong|Ranong]] * [[Lalawigan ng Satun|Satun]] * [[Lalawigan ng Songkhla|Songkhla]] * [[Lalawigan ng Surat Thani|Surat Thani]] * [[Lalawigan ng Trang|Trang]] * [[Lalawigan ng Yala|Yala]] | group6 = [[Silangang Taylandiya]] | list6 = * [[Lalawigan ng Chanthaburi|Chanthaburi]] * [[Lalawigan ng Chon Buri|Chon Buri]] * [[Lalawigan ng Prachinburi|Prachinburi]] * [[Lalawigan ng Rayong|Rayong]] * [[Lalawigan ng Sa Kaeo|Sa Kaeo]] * [[Lalawigan ng Trat|Trat]] }}<noinclude> [[Category:Thai navigational boxes|{{PAGENAME}}]] </noinclude> n96lrhbgxo9kcvk7nlvgymsyon2tncp 0 22929 2225697 2225620 2026-09-16T16:21:15Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-48682-52|~2026-48682-52]] ([[User talk:~2026-48682-52|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:~2026-49177-71|~2026-49177-71]] 2224798 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{copyedit|date=Oktubre 2020}} {{cleanup|date=Oktubre 2020}} {{better translation|date=Oktubre 2020}} }} {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Santa Cruz | native_name = ᜐᜈ̟ᜆ ᜃ̟ᜇ̵̱ᜐ | sealfile = SantaCruz_Large.thumbnail.jpg | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng Laguna na nagpapakita ng lokasyon ng Santa Cruz. | region = [[CALABARZON]] (Region IV-A) | province = [[Laguna]] | districts = | barangays = 26 | class = Unang Klase | mayor = Hon. Edgar S. San Luis. | founded = 1602 | areakm2 = 526234 | population_as_of = 2000 | population_total = 92694 | population_density_km2 = |vice_mayor=Laarni A. Malibiran}} Ang '''Bayan ng Santa Cruz''' ay isang unang klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] at kabisera ng [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng Laguna, [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. ==Kasaysayan== Sa huling dekada ng ika-16 na siglo, ang Santa Cruz ay dating mahusay na baryo ng kasalukuyang munisipalidad ng Lumban, pati na rin ang iba pang mga napapanahong bayan tulad ng Pagsanjan, Cavinti, Paete at Pangil. Noong 6 Setyembre 1602, naghiwalay si Santa Cruz mula sa Lumban at naging isang pueblo kasama ang simbahan at pamahalaang lokal. Mula nang maitatag ito noong 1602, ang bayan ay nawasak ng mapanganib na puwersa tulad ng sunog, bagyo, baha at paninira sa tao noong Rebolusyong Pilipino ng 1896–1899, ang giyera ng Kalayaan ng Pilipinas (1899–1902), Labanan ng Santa Cruz, ang pag-atake ng mga Tulisanes (bandido) sa panahon ng Espanya. Ang mga tropang Pilipino ng pre-war 4th at 42nd Infantry Division ng Philippine Commonwealth Army at kinikilalang mga gerilya ay nagmula rin sa bayan at nasangkot sa Second Battle ng Santa Cruz noong 26 Enero 1945. Nailalarawan sa pamamagitan ng mga mayabong na lupaing patag na matatagpuan sa baybayin ng Laguna de Bay, ang batayang pang-ekonomiya ng bayan ay tradisyunal na nakaangkla sa dalawang pangunahing industriya, lalo na ang agrikultura at pangingisda na nananatili pa rin hanggang sa kasalukuyan. Dahil sa madiskarteng kinalalagyan ng Santa Cruz na may kaugnayan sa iba pang mga pamayanan sa baybayin tungkol sa lawa, ang mga aktibidad sa pangangalakal ay nagsimula rin sa bayan noong mga unang araw ng pag-areglo. Ang bayan na maayos na palaging naging pokus ng mga aktibidad na magagamit upang ma-access sa iba pang mga lugar na may baybayin dahil sa nababagtas na Santa Cruz River bukod sa mismong Laguna de Bay. Mula noong mga unang araw na iyon, ang tubig ang pangunahing mode ng transportasyon. Ngayon, ang Santa Cruz ay nagsisilbing kabisera ng Laguna at itinuturing na sentro ng negosyo at komersyo sa silangang bahagi ng lalawigan. ==Heograpiya== Pagtingin sa himpapawiran kasama si Santa Cruz sa gitna at ang Pila sa harapan Nakatayo sa gitnang bahagi ng lalawigan ng Laguna sa timog-silangang baybayin ng Laguna de Bay, ang Santa Cruz ay namamalagi ng 87 kilometro (54&nbsp;mi) timog-silangan ng Metro Manila sa pamamagitan ng Calamba at makikita ang heograpiya sa humigit-kumulang na 14 degree 17 'latitude at 121 degrees 25' longitude. Ang munisipalidad ay hangganan sa hilaga at hilaga-kanluran ng Laguna de Bay, sa hilagang-silangan ng Lumban, sa silangan ng Pagsanjan, sa timog-silangan ng Magdalena, sa timog ng Liliw, at sa timog-kanluran ng Pila . Mayroon itong 26 na mga barangay at sumasaklaw sa tinatayang lugar ng 3860 hectares na binubuo ng halos 2% ng kabuuang lupa sa Lalawigan ng Laguna. Lawak ng Lupa: 3,860 hectares Tirahan: 381.97 Komersyal: 35.96 Institusyon: 92.17 Functional Open Space: 31.27 Mga Kalsada: 157.73 Kabuuang Built-up: 696.10 Pang-agrikultura: 3,048.57 Espesyal na Paggamit: 115.33 ==Geology== Ang dalawang uri ng mga bato na matatagpuan sa Santa Cruz ay alluvium at clastic rock. Ang mga clastic rock ay matatagpuan sa silangang bahagi ng munisipalidad partikular sa Barangay Alipit, San Jose, Oogong, Jasaan, San Juan, Palasan, at mga bahagi ng Barangays Pagsawitan, Patimbao, Bubukal, Labuin at Malinao. Ang mga batong ito ay binubuo ng inter-bedded shale at sandstone na may paminsan-minsang mga manipis na lente ng limestone, tuff, at reworked sandy tuffs, calcareous sandstone at partly tuffaceous shale. ==Klima== Tulad ng karamihan sa mga lugar sa lalawigan ng Laguna, ang klima ng Santa Cruz ay nailalarawan sa pamamagitan ng dalawang binibigkas na panahon: tuyo mula Enero hanggang Abril at basa sa natitirang taon. Ang munisipalidad ay may taunang temperatura na 27.2 degree Celsius at taunang pag-ulan ng 1962.7mm. Ang hanging amihanang-silangan na may average na bilis ng hangin na 9 na buhol ay nananaig sa munisipyo. {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Data ng klima para sa Santa Cruz, Laguna |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Average high °C (°F) |26 (79) |27 (81) |29 (84) |31 (88) |31 (88) |30 (86) |29 (84) |29 (84) |29 (84) |29 (84) |28 (82) |26 (79) |29 (84) |- !Average low °C (°F) |22 (72) |22 (72) |22 (72) |23 (73) |24 (75) |25 (77) |24 (75) |24 (75) |24 (75) |24 (75) |24 (75) |23 (73) |23 (74) |- !Average [[precipitation]] mm (inches) |58 (2.3) |41 (1.6) |32 (1.3) |29 (1.1) |91 (3.6) |143 (5.6) |181 (7.1) |162 (6.4) |172 (6.8) |164 (6.5) |113 (4.4) |121 (4.8) |1,307 (51.5) |- !Average rainy days |13.4 |9.3 |9.1 |9.8 |19.1 |22.9 |26.6 |24.9 |25.0 |21.4 |16.5 |16.5 |214.5 |- | colspan="14" |Source: Meteoblue |} ==Mga Barangay== Ang bayan ng Santa Cruz ay nahahati sa 26 [[barangay]]. [[File:Santa Cruz Laguna.jpg|thumb|right|Pamilihang Bayan ng Santa Cruz malapit sa Mababang Paaralan ng Santisima]] <table border=0><tr> <td valign=top> * Alipit * Bagumbayan * Bubukal * Calios * Duhat * Gatid * Jasaan * Labuin * Malinao * Oogong * Pagsawitan * Palasan * Patimbao </td><td valign=top> * Barangay I (Pob.) * Barangay II (Pob.) * Barangay III (Pob.) * Barangay IV (Pob.) * Barangay V (Pob.) * San Jose * San Juan * San Pablo Norte * San Pablo Sur * Santisima Cruz * Santo Angel Central * Santo Angel Norte * Santo Angel Sur </td></tr></table> [[Talaksan:Pila & Sta Cruz Laguna.JPG|thumb|250px|none]] ==Demograpiko== {{Populasyon}}Sa senso noong 2015, ang populasyon ng Santa Cruz, Laguna, ay 117,605 katao, [3] na may density na 3,000 mga naninirahan kada square square o 7,800 na mga residente bawat square mile. ==Economy== Taunang koleksyon ng buwis sa lokal na pamahalaan: 2008 - ₱ 160,196,679.38 2007 - ₱ 135,792,097.46 2006 - ₱ 128,812,429.41 2005 - ₱ 117,351,293.14 ==Commerce== Ang kabisera ng lalawigan ng Laguna, Santa Cruz ay nagsisilbing sentro ng serbisyo ng lalawigan partikular para sa mga munisipalidad sa hilagang-silangang bahagi nito. Ang kalakalan at komersyo ay mananatiling maging isa sa pangunahing mga gawaing pang-ekonomiya sa lokalidad. Ang pagkakaroon ng mga serbisyong dyip na tumatakbo sa Lumban, Paete, Siniloan, San Pablo, Pila, Victoria, Cavinti-Caliraya, Luisiana, Majayjay, Calumpang, Nagcarlan, Liliw, Magdalena, Pagsanjan, Lucban, Lucena at Calamba ay lalong nagpahusay sa papel ng munisipyo bilang isang commerce at sentro ng kalakalan. Ang sentro ng mga aktibidad sa negosyo ay nasa poblacion partikular sa Barangay V kung saan nakalagay ang apat (4) na mga gusali ng Public Market. Maraming pagtatatag ang Santa Cruz na nagbibigay ng kontribusyon sa kaunlaran nito. Ang pag-unlad sa paligid na ito ay naging isang uri ng komersyal na quasi-tirahan tulad ng ipinamalas ng paglaganap ng mga istraktura na ginagamit pareho para sa mga layuning pang-negosyo at tirahan ng mga nagmamay-ari / may-ari. Mayroon ding konsentrasyon ng mga negosyo sa seksyon ng pambansang haywey / expressway lalo na ang Barangay Gatid kung saan matatagpuan ang isang Mall, at ang inabandunang PNR Railway (kalsada) habang kapansin-pansin ang isang pattern ng pag-unlad na komersyal sa kahabaan ng Quezon Avenue at sa tabi ng old highway at Pedro Guevarra Avenue. Sa kahabaan ng P Guevarra Avenue, maraming mga establisyemento ang matatagpuan din tulad ng Mga Ospital, tanggapan ng Meralco, tanggapan ng PLDT, Red Cross, maraming Mga Instituto sa Pagbabangko, at Executive Emcent Lending Company. Mayroon ding SL Agritech Corporation, sa Barangay Oogong, Santa Cruz, Laguna, ==Mga punto ng interes== Ang Santa Cruz ay maaaring walang likas na mga lugar ng turista at walang malawak na lugar upang mapaunlad ngunit isang bagay na ipinagmamalaki ng mga tao ng Santa Cruz ay ang mga lokal na pagkain na magagamit sa bayan. Ipinagmamalaki ni Santa Cruz ang sikat na puting keso o kesong puti, na sariwang gawa sa gatas ng carabao. * Aglipayan Cathedral kasama ang aming Lady of maulawin shrine. * Emilio Jacinto Shrine Burial Site * Villa Valenzuela * Santa Cruz Town Plaza * Immaculate Concepcion Parish Church * Kesong puti Festival - Abril 4–11 * Anilag Festival - Marso 8-17 * Camp Allen Training & Development Center ==Mga Kaganapan== Nag-host si Santa Cruz ng Palarong Pambansa mula Mayo 4–10, 2014. [9] ==Edukasyon== ===Mga paaralang kindergarten=== Pampubliko: 35 Pribado: 10 ===Elementary=== Pampubliko: 16 Pribado: 11 ===Mataas na paaralan=== Pampubliko: 2 Pribado: 6 ===Mga Kolehiyo=== Pampubliko: 2 Pribado: 8 Bokasyonal: Pampubliko: 1 Pribado: 2 Bilang ng mga mag-aaral: Elementarya: 15,291 High school: 8,155 Tertiary: 10,914 ==Bahagyang listahan ng mga paaralan== * Santa Cruz Central Elementary School (The Central School of Santa Cruz) * Bagumbayan Elementary School * Bubukal Elementary School * Elementary School ng Calios * Duhat Elementary School * Gatid Elementary School * Oogong Elementary School * Pagsawitan Elementary School * Palasan Elementary School * Patimbao Elementary School * Paaralang Elementarya ng San Jose * Santisima Cruz Elementary School * Santo Angel Central Elementary School * Santo Angel Norte Elementary School * Santo Angel Sur Elementary School * Silangan Elementary School * Pedro Guevara Memorial National High School * Pangunahing Christian International School at Special Education Center, Inc. * ACTS Computer College * AMA Computer University * AMA Computer Learning Center * Capitol View Christian School * Immaculate Conception Catholic College (dating Don Bosco High School) * Laguna Santiago Educational Foundation Inc. * Laguna Senior High School * Laguna State Polytechnic University * Laguna University * Little Javannah Montessori School * Our Lady of Maulawin Educational Foundation, Inc. * Unibersidad ng Kababaihan ng Pilipinas * Maranatha Christian Academy * SHARPMINDS Tutorial Center * STI College * St. Therese Martin ng Lisieux School at Business High School * United Evangelical Church School * Union College ng Laguna * Southbay Montessori School * GOAL-DEN Learners Center * iExcel Learning Hub * Mind Builders Academy * Rabi Mahusay na Paaralang Kristiyano ==Mga Ospital== # Pribadong Ospital: 4 Mga Yunit sa Pangkalusugan sa Bukid: 2 Pamahalaang Ospital: 1 Mga Sentro sa Kalusugan: 26 # Laguna Medical Center # Santa Cruz Laguna Polymedic, Inc. # Laguna Doctors Hospital # Laguna Holy Family Hospital # Jesus the Savior Hospital == Mga Kilalang Sikat sa Santa Cruz == * [[Eduardo Quisumbing]] - Biologist * [[Ariel Magcalas]] - Dating Alkalde mula 2007-2010 *Pedro Guevara - sundalo,mambabatas,manunulat at abogado *[[Agueda Kahabagan]] - Bayani at Unang Babaeng Heneral ng Unang Republika ng Pilipinas *Felicismo T. San Luis - Gobernador ng Laguna mula 1960-1992 ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html 2010 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html |date=2012-06-25 }} {{Laguna}} {{Philippine Provincial Capitals}} [[Kategorya:Mga bayan ng Laguna]] huzqb4pmj0e08abbxdq6g4uo3j3kcwy 2225773 2225697 2026-09-17T00:34:40Z ~2026-48682-52 166170 Inayos ang baybay 2225773 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{copyedit|date=Oktubre 2020}} {{cleanup|date=Oktubre 2020}} {{better translation|date=Oktubre 2020}} }} {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Santa Cruz | native_name = ᜐᜈ̟ᜆ ᜃ̟ᜇ̵̱ᜐ | sealfile = SantaCruz_Large.thumbnail.jpg | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng Laguna na nagpapakita ng lokasyon ng Santa Cruz. | region = [[CALABARZON]] (Region IV-A) | province = [[Laguna]] | districts = | barangays = 26 | class = Unang Klase | mayor = Hon. Edgar S. San Luis. | founded = 1602 | areakm2 = 526234 | population_as_of = 2000 | population_total = 92694 | population_density_km2 = |vice_mayor=Laarni A. Malibiran}} Ang '''Bayan ng Santa Cruz''' ay isang unang klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] at kabisera ng [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng Laguna, [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. ==Kasaysayan== Sa huling dekada ng ika-16 na siglo, ang Santa Cruz ay dating mahusay na baryo ng kasalukuyang munisipalidad ng Lumban, pati na rin ang iba pang mga napapanahong bayan tulad ng Pagsanjan, Cavinti, Paete at Pangil. Noong 6 Setyembre 1602, naghiwalay si Santa Cruz mula sa Lumban at naging isang pueblo kasama ang simbahan at pamahalaang lokal. Mula nang maitatag ito noong 1602, ang bayan ay nawasak ng mapanganib na puwersa tulad ng sunog, bagyo, baha at paninira sa tao noong Rebolusyong Pilipino ng 1896–1899, ang giyera ng Kalayaan ng Pilipinas (1899–1902), Labanan ng Santa Cruz, ang pag-atake ng mga Tulisanes (bandido) sa panahon ng Espanya. Ang mga tropang Pilipino ng pre-war 4th at 42nd Infantry Division ng Philippine Commonwealth Army at kinikilalang mga gerilya ay nagmula rin sa bayan at nasangkot sa Second Battle ng Santa Cruz noong 26 Enero 1945. Nailalarawan sa pamamagitan ng mga mayabong na lupaing patag na matatagpuan sa baybayin ng Laguna de Bay, ang batayang pang-ekonomiya ng bayan ay tradisyunal na nakaangkla sa dalawang pangunahing industriya, lalo na ang agrikultura at pangingisda na nananatili pa rin hanggang sa kasalukuyan. Dahil sa madiskarteng kinalalagyan ng Santa Cruz na may kaugnayan sa iba pang mga pamayanan sa baybayin tungkol sa lawa, ang mga aktibidad sa pangangalakal ay nagsimula rin sa bayan noong mga unang araw ng pag-areglo. Ang bayan na maayos na palaging naging pokus ng mga aktibidad na magagamit upang ma-access sa iba pang mga lugar na may baybayin dahil sa nababagtas na Santa Cruz River bukod sa mismong Laguna de Bay. Mula noong mga unang araw na iyon, ang tubig ang pangunahing mode ng transportasyon. Ngayon, ang Santa Cruz ay nagsisilbing kabisera ng Laguna at itinuturing na sentro ng negosyo at komersyo sa silangang bahagi ng lalawigan. ==Heograpiya== Pagtingin sa himpapawiran kasama si Santa Cruz sa gitna at ang Pila sa harapan Nakatayo sa gitnang bahagi ng lalawigan ng Laguna sa timog-silangang baybayin ng Laguna de Bay, ang Santa Cruz ay namamalagi ng 87 kilometro (54&nbsp;mi) timog-silangan ng Metro Manila sa pamamagitan ng Calamba at makikita ang heograpiya sa humigit-kumulang na 14 degree 17 'latitude at 121 degrees 25' longitude. Ang munisipalidad ay hangganan sa hilaga at hilaga-kanluran ng Laguna de Bay, sa hilagang-silangan ng Lumban, sa silangan ng Pagsanjan, sa timog-silangan ng Magdalena, sa timog ng Liliw, at sa timog-kanluran ng Pila . Mayroon itong 26 na mga barangay at sumasaklaw sa tinatayang lugar ng 3860 hectares na binubuo ng halos 2% ng kabuuang lupa sa Lalawigan ng Laguna. Lawak ng Lupa: 3,860 hectares Tirahan: 381.97 Komersyal: 35.96 Institusyon: 92.17 Functional Open Space: 31.27 Mga Kalsada: 157.73 Kabuuang Built-up: 696.10 Pang-agrikultura: 3,048.57 Espesyal na Paggamit: 115.33 ==Geology== Ang dalawang uri ng mga bato na matatagpuan sa Santa Cruz ay alluvium at clastic rock. Ang mga clastic rock ay matatagpuan sa silangang bahagi ng munisipalidad partikular sa Barangay Alipit, San Jose, Oogong, Jasaan, San Juan, Palasan, at mga bahagi ng Barangays Pagsawitan, Patimbao, Bubukal, Labuin at Malinao. Ang mga batong ito ay binubuo ng inter-bedded shale at sandstone na may paminsan-minsang mga manipis na lente ng limestone, tuff, at reworked sandy tuffs, calcareous sandstone at partly tuffaceous shale. ==Klima== Tulad ng karamihan sa mga lugar sa lalawigan ng Laguna, ang klima ng Santa Cruz ay nailalarawan sa pamamagitan ng dalawang binibigkas na panahon: tuyo mula Enero hanggang June at basa sa gitna taon. Ang munisipalidad ay may taunang temperatura na 29.4 degree Celsius at taunang pag-ulan ng 1962.7mm. Ang hanging amihanang-silangan na may average na bilis ng hangin na 9 na buhol ay nananaig sa munisipyo. {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Data ng klima para sa Santa Cruz, Laguna |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Average high °C (°F) |26 (79) |27 (81) |29 (84) |31 (88) |31 (88) |30 (86) |29 (84) |29 (84) |29 (84) |29 (84) |28 (82) |26 (79) |29 (84) |- !Average low °C (°F) |22 (72) |22 (72) |22 (72) |23 (73) |24 (75) |25 (77) |24 (75) |24 (75) |24 (75) |24 (75) |24 (75) |23 (73) |23 (74) |- !Average [[precipitation]] mm (inches) |58 (2.3) |41 (1.6) |32 (1.3) |29 (1.1) |91 (3.6) |143 (5.6) |181 (7.1) |162 (6.4) |172 (6.8) |164 (6.5) |113 (4.4) |121 (4.8) |1,307 (51.5) |- !Average rainy days |13.4 |9.3 |9.1 |9.8 |19.1 |22.9 |26.6 |24.9 |25.0 |21.4 |16.5 |16.5 |214.5 |- | colspan="14" |Source: Meteoblue |} ==Mga Barangay== Ang bayan ng Santa Cruz ay nahahati sa 26 [[barangay]]. [[File:Santa Cruz Laguna.jpg|thumb|right|Pamilihang Bayan ng Santa Cruz malapit sa Mababang Paaralan ng Santisima]] <table border=0><tr> <td valign=top> * Alipit * Bagumbayan * Bubukal * Calios * Duhat * Gatid * Jasaan * Labuin * Malinao * Oogong * Pagsawitan * Palasan * Patimbao </td><td valign=top> * Barangay I (Pob.) * Barangay II (Pob.) * Barangay III (Pob.) * Barangay IV (Pob.) * Barangay V (Pob.) * San Jose * San Juan * San Pablo Norte * San Pablo Sur * Santisima Cruz * Santo Angel Central * Santo Angel Norte * Santo Angel Sur </td></tr></table> [[Talaksan:Pila & Sta Cruz Laguna.JPG|thumb|250px|none]] ==Demograpiko== {{Populasyon}}Sa senso noong 2015, ang populasyon ng Santa Cruz, Laguna, ay 117,605 katao, [3] na may density na 3,000 mga naninirahan kada square square o 7,800 na mga residente bawat square mile. ==Economy== Taunang koleksyon ng buwis sa lokal na pamahalaan: 2008 - ₱ 160,196,679.38 2007 - ₱ 135,792,097.46 2006 - ₱ 128,812,429.41 2005 - ₱ 117,351,293.14 ==Commerce== Ang kabisera ng lalawigan ng Laguna, Santa Cruz ay nagsisilbing sentro ng serbisyo ng lalawigan partikular para sa mga munisipalidad sa hilagang-silangang bahagi nito. Ang kalakalan at komersyo ay mananatiling maging isa sa pangunahing mga gawaing pang-ekonomiya sa lokalidad. Ang pagkakaroon ng mga serbisyong dyip na tumatakbo sa Lumban, Paete, Siniloan, San Pablo, Pila, Victoria, Cavinti-Caliraya, Luisiana, Majayjay, Calumpang, Nagcarlan, Liliw, Magdalena, Pagsanjan, Lucban, Lucena at Calamba ay lalong nagpahusay sa papel ng munisipyo bilang isang commerce at sentro ng kalakalan. Ang sentro ng mga aktibidad sa negosyo ay nasa poblacion partikular sa Barangay V kung saan nakalagay ang apat (4) na mga gusali ng Public Market. Maraming pagtatatag ang Santa Cruz na nagbibigay ng kontribusyon sa kaunlaran nito. Ang pag-unlad sa paligid na ito ay naging isang uri ng komersyal na quasi-tirahan tulad ng ipinamalas ng paglaganap ng mga istraktura na ginagamit pareho para sa mga layuning pang-negosyo at tirahan ng mga nagmamay-ari / may-ari. Mayroon ding konsentrasyon ng mga negosyo sa seksyon ng pambansang haywey / expressway lalo na ang Barangay Gatid kung saan matatagpuan ang isang Mall, at ang inabandunang PNR Railway (kalsada) habang kapansin-pansin ang isang pattern ng pag-unlad na komersyal sa kahabaan ng Quezon Avenue at sa tabi ng old highway at Pedro Guevarra Avenue. Sa kahabaan ng P Guevarra Avenue, maraming mga establisyemento ang matatagpuan din tulad ng Mga Ospital, tanggapan ng Meralco, tanggapan ng PLDT, Red Cross, maraming Mga Instituto sa Pagbabangko, at Executive Emcent Lending Company. Mayroon ding SL Agritech Corporation, sa Barangay Oogong, Santa Cruz, Laguna, ==Mga punto ng interes== Ang Santa Cruz ay maaaring walang likas na mga lugar ng turista at walang malawak na lugar upang mapaunlad ngunit isang bagay na ipinagmamalaki ng mga tao ng Santa Cruz ay ang mga lokal na pagkain na magagamit sa bayan. Ipinagmamalaki ni Santa Cruz ang sikat na puting keso o kesong puti, na sariwang gawa sa gatas ng carabao. * Aglipayan Cathedral kasama ang aming Lady of maulawin shrine. * Emilio Jacinto Shrine Burial Site * Villa Valenzuela * Santa Cruz Town Plaza * Immaculate Concepcion Parish Church * Kesong puti Festival - Abril 4–11 * Anilag Festival - Marso 8-17 * Camp Allen Training & Development Center ==Mga Kaganapan== Nag-host si Santa Cruz ng Palarong Pambansa mula Mayo 4–10, 2014. [9] ==Edukasyon== ===Mga paaralang kindergarten=== Pampubliko: 35 Pribado: 10 ===Elementary=== Pampubliko: 16 Pribado: 11 ===Mataas na paaralan=== Pampubliko: 2 Pribado: 6 ===Mga Kolehiyo=== Pampubliko: 2 Pribado: 8 Bokasyonal: Pampubliko: 1 Pribado: 2 Bilang ng mga mag-aaral: Elementarya: 15,291 High school: 8,155 Tertiary: 10,914 ==Bahagyang listahan ng mga paaralan== * Santa Cruz Central Elementary School (The Central School of Santa Cruz) * Bagumbayan Elementary School * Bubukal Elementary School * Elementary School ng Calios * Duhat Elementary School * Gatid Elementary School * Oogong Elementary School * Pagsawitan Elementary School * Palasan Elementary School * Patimbao Elementary School * Paaralang Elementarya ng San Jose * Santisima Cruz Elementary School * Santo Angel Central Elementary School * Santo Angel Norte Elementary School * Santo Angel Sur Elementary School * Silangan Elementary School * Pedro Guevara Memorial National High School * Pangunahing Christian International School at Special Education Center, Inc. * ACTS Computer College * AMA Computer University * AMA Computer Learning Center * Capitol View Christian School * Immaculate Conception Catholic College (dating Don Bosco High School) * Laguna Santiago Educational Foundation Inc. * Laguna Senior High School * Laguna State Polytechnic University * Laguna University * Little Javannah Montessori School * Our Lady of Maulawin Educational Foundation, Inc. * Unibersidad ng Kababaihan ng Pilipinas * Maranatha Christian Academy * SHARPMINDS Tutorial Center * STI College * St. Therese Martin ng Lisieux School at Business High School * United Evangelical Church School * Union College ng Laguna * Southbay Montessori School * GOAL-DEN Learners Center * iExcel Learning Hub * Mind Builders Academy * Rabi Mahusay na Paaralang Kristiyano ==Mga Ospital== # Pribadong Ospital: 4 Mga Yunit sa Pangkalusugan sa Bukid: 2 Pamahalaang Ospital: 1 Mga Sentro sa Kalusugan: 26 # Laguna Medical Center # Santa Cruz Laguna Polymedic, Inc. # Laguna Doctors Hospital # Laguna Holy Family Hospital # Jesus the Savior Hospital == Mga Kilalang Sikat sa Santa Cruz == * [[Eduardo Quisumbing]] - Biologist * [[Ariel Magcalas]] - Dating Alkalde mula 2007-2010 *Pedro Guevara - sundalo,mambabatas,manunulat at abogado *[[Agueda Kahabagan]] - Bayani at Unang Babaeng Heneral ng Unang Republika ng Pilipinas *Felicismo T. San Luis - Gobernador ng Laguna mula 1960-1992 ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html 2010 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html |date=2012-06-25 }} {{Laguna}} {{Philippine Provincial Capitals}} [[Kategorya:Mga bayan ng Laguna]] g7f8u1wruy358aav40pbncpy9g4agol 0 37753 2225830 2207289 2026-09-17T03:52:09Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2225830 wikitext text/x-wiki {{Infobox Province of China (PRC) | Header = 安徽省<br />Anhui | Abbreviation = {{Lang|zh|皖}} | AbbrevPinyin = Wǎn | Map = China Anhui.svg | Simplified = 安徽 | Traditional = 安徽 | Pinyin = {{Audio|zh-Anhui.ogg|Ānhuī}} | AdministrationType = lalawigan (省) | Capital = [[Hefei]] | LargestCity = Hefei | Secretary = Zhang Baoshun | Governor = Wang Sanyun | Area = 139400 | AreaRank = 22nd | PopYear = 2009 | Pop = 61,350,000 | PopRank = 8th | PopDensity = 440 | PopDensityRank = 9th | GDPYear = 2010 | GDP = 1.22 trillyon | GDPRank = 14th | GDPperCapital = 16,391 | GDPperCapitalRank = 26th | HDIYear = 2008 | HDI = 0.750 | HDIRank = 26th | HDICat = <font color="#ffcc00">medium</font> | Nationalities = [[Tsinong Han|Han]] - 99% <br />[[Mga Hui|Hui]] - 0.6% | Prefectures = 17 | Counties = 105 | Townships = 1845 | Website = http://www.ah.gov.cn/ | ISOAbbrev = 34 }} Ang '''Anhui''' ([[Wikang Tsino|Tsino]]: {{lang|zh|安徽省}}) ay isang probinsiya sa bansang [[Tsina]]. Ang kabisera ng probinsya ay Hefei. == Subdibisyon == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { wd:Q40956 wdt:P150 ?item . } |columns=P442:Kodigo,label:Pangalan,label/zh:Pangalang Tsino,P31:Uri,P2046:Lawak,P1082:Populasyon,P1082/P585:Taon |section= |min_section=3 |sort=label |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Kodigo ! Pangalan ! Pangalang Tsino ! Uri ! Lawak ! Populasyon ! Taon |- | 34 08 | [[Anqing]] | 安庆市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 13537.96 km² | 4165284 | 4165284 — 2020 |- | 34 03 | [[Bengbu]] | 蚌埠市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 5950.72 km² | 3296408 | 3296408 — 2020 |- | 34 16 | [[Bozhou]] | 亳州市 | lungsod sa antas prepektura | 8521.23 km² | 4996844 | 4996844 — 2020 |- | 34 17 | [[Chizhou]] | 池州市 | lungsod sa antas prepektura | 8398.72 km² | 1342764 | 1342764 — 2020 |- | 34 11 | [[Chuzhou]] | 滁州市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 13515.99 km² | 3937868<br/>3987054 | 3937868 — 2010<br/>3987054 — 2020 |- | 34 12 | [[Fuyang, Anhui|Fuyang]] | 阜阳市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 10118.17 km² | 8200264 | 8200264 — 2020 |- | 34 01 | [[Hefei]] | 合肥市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 11445.06 km² | 9369881 | 9369881 — 2020 |- | 34 06 | [[Huaibei]] | 淮北市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 2741.39 km² | 1970265 | 1970265 — 2020 |- | 34 04 | [[Huainan]] | 淮南市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 5532.3 km² | 3033528 | 3033528 — 2020 |- | 34 10 | [[Huangshan]] | 黄山市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 9678.39 km² | 1330565 | 1330565 — 2020 |- | 34 15 | [[Lu'an]] | 六安市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 15450.82 km² | 4393699 | 4393699 — 2020 |- | 34 05 | [[Ma'anshan]] | 马鞍山市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 4049.13 km² | 2159930 | 2159930 — 2020 |- | 34 13 | [[Suzhou, Anhui|Suzhou]] | 宿州市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 9938.77 km² | 5324476 | 5324476 — 2020 |- | 34 07 | [[Tongling]] | 铜陵市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 2922.6 km² | 1311726 | 1311726 — 2020 |- | 34 02 | [[Wuhu]] | 芜湖市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 6026.05 km² | 3644420 | 3644420 — 2020 |- | 34 18 | [[Xuancheng]] | 宣城市 | lungsod sa antas prepektura | 12312.55 km² | 2500063 | 2500063 — 2020 |} {{Wikidata list end}} {{Pagkakahating Pulitikal ng Tsina}} [[Kategorya:Anhui|*]] [[Kategorya:Republikang Popular ng Tsina]] {{stub|Tsina}} <!--Other languages--> gj76zj08e7gb8pymv5vro5khitrywea 0 39811 2225664 2223349 2026-09-16T13:23:53Z ~2026-49970-41 166404 2225664 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = Apple Inc. |bodystyle = width:20em |title = Apple Inc. |image1 = [[Talaksan:Apple logo black.svg|100px]] |image2 = [[Talaksan:Apple_park_cupertino_2019.jpg|250px]] |caption2 = Apple Park (One Apple Park Way, [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]]) |labelstyle = width:33% |label1 = Uri |data1 = Pampubliko ([[NASDAQ]]: [http://www.nasdaq.com/symbol/aapl AAPL]) |label2 = Industriya |data2 = ''Computer hardware<br>Computer software<br>Consumer electronics<br>Digital distribution'' |label3 = Itinatag |data3 = [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]]<br>({{Start date|1976|04|01}}) |label4 = Mga tagapagtatag |data4 = [[Steve Jobs]]<br>[[Steve Wozniak]]<br>[[Ronald Wayne]] |label5 = Punong tanggapan |data5 = Apple Park, One Apple Park Way, [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]] |label6 = Mga lugar na pinaglilingkuran |data6 = Buong mundo |label7 = Mga pangunahing tao |data7 = Michael Scott (1977–1981)<br>Mike Markkula (1981–1983)<br>John Sculley (1983–1993)<br>Michael Spindler (1993–1996)<br>Gil Amelio (1996–1997)<br>Steve Jobs (1997–2011)<br>[[Tim Cook]] (2011–2026)<br>[[John Ternus]] (2026–kasalukuyan) |label9 = Websayt |data9 = {{URL|apple.com}} }} Ang '''Apple Inc.''' ([[NASDAQ]]: '''AAPL''') ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] korporasyong multinasyunal na nakatuon sa pagdidisenyo at paggawa ng mga elektronikong pangkonsyumer at mga produktong ''[[software]]'' na may kaugnayan dito. Itinatag nina [[Steve Jobs]], Steve Wozniak, at Ronald Wayne ang kompanya sa [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]] noong 1 Abril 1976.<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Rhiannon |date=Abril 1, 2015 |title=Apple celebrates 39th year on April 1 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11507451/Apple-celebrates-39th-year-on-April-1.html |access-date=Hulyo 9, 2017}}</ref> Ginawang korporasyon ang kompanya noong 3 Enero 1977 bilang '''Apple Computer, Inc.'''<ref name="Apple FAQ">{{Cite web |title=Frequently Asked Questions |url=https://investor.apple.com/faq/default.aspx |access-date=Enero 19, 2020 |publisher=Apple Inc.}}</ref> Gumagawa ang Apple ng mga [[Hardware (kompyuter)|hardware]] gaya ng [[iPhone]] na ''[[Teleponong selular|cellphone]]'', iPad na tablet na kompyuter, [[Macintosh]] na [[Kompyuter|personal na kompyuter]], Apple Watch na ''[[smartwatch]]'', [[iPod]] na ''[[portable media player]]'', AirPods na ''wireless [[earphones]]'', at HomePod na ''smart speaker''. Kabilang sa mga produktong software ng kompanya ang [[macOS]], [[iOS]], iPadOS, watchOS, at tvOS na mga ''[[operating system]]'', iTunes na ''media player'', [[Safari (web browser)|Safari]] na [[Web browser|''web browser'']], Shazam na kumikilala ng mga kanta at musika, at ang iLife at iWork ''suites'', pati na rin ang mga propesyonal na aplikasyon gaya ng Final Cut Pro at Logic Pro. Kabilang naman sa mga serbisyo ng Apple ang iTunes Store, App Store, [[Apple Store]], AppleCare at Genius Bar, [[Apple Pay]], Apple Pay Cash, Apple Card, Apple Arcade, [[Apple Music]], [[Apple TV]], Apple Fitness+, [[iMessage]], at [[iCloud]]. Ang Apple ang pinakamalaking kompanya ng teknolohiya sa mundo ayon sa kita at isa sa mga pinakamahalagang kumpanya sa buong mundo.<ref>{{cite news |last1=Nicas |first1=Jack |date=19 Agosto 2020 |title=Apple Reaches $2 Trillion, Punctuating Big Tech's Grip |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/08/19/technology/apple-2-trillion.html |access-date=21 Agosto 2020}}</ref> Noong 2026, ikaanim ang Apple sa Fortune Global 500, na nagraranggo sa pinakamalalaking korporasyon sa mundo ayon sa kita.<ref>{{cite web |title=Fortune Global 500 |url=https://fortune.com/ranking/global500/2026/ |access-date=3 Setyembre 2026 |website=Fortune}}</ref> Sa pandaigdigang pamilihan ng smartphone, kabilang ang Apple sa mga nangungunang tagagawa; noong ikalawang kwarter ng 2026, pangalawa ito sa bahagi ng mga ipinadalang smartphone, kasunod ng [[Samsung]].<ref>{{cite web |title=Global Smartphone Market Share: Quarterly |url=https://counterpointresearch.com/en/insights/global-smartphone-share |access-date=3 Setyembre 2026 |website=Counterpoint Research}}</ref> == Mga produkto == === Macintosh === {{Main|Macintosh}} Ang '''Macintosh''', na karaniwang tinatawag na '''Mac''', ay isang pamilya ng mga personal na kompyuter na dinidisenyo, ginagawa, at ibinebenta ng Apple. Unang ipinakilala ang Macintosh noong Enero 1984.<ref>{{Cite web |last=Polsson |first=Ken |title=Chronology of Apple Computer Personal Computers |url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105822/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm |archive-date=Agosto 21, 2009 |access-date=Agosto 27, 2009}}</ref> Kabilang sa kasalukuyang linya ng Mac ang mga sumusunod:<ref>{{Cite web |title=Mac |url=https://www.apple.com/ph/mac/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> * '''MacBook Neo''': laptop na kompyuter na nakatuon sa mas abot-kayang bahagi ng linya ng Mac. * '''MacBook Air''': manipis at magaan na laptop na kompyuter. * '''MacBook Pro''': laptop na kompyuter na nakatuon sa propesyonal na paggamit. * '''iMac''': ''[[All-in-one computer|all-in-one]]'' na desktop na kompyuter. * '''Mac mini''': maliit na desktop na kompyuter. * '''Mac Studio''': desktop na kompyuter na nakatuon sa mataas na pagganap. * '''Mac Pro''': propesyonal na desktop na kompyuter na may mataas na pagganap at kakayahang palawakin. === iPhone === {{Main|iPhone}} Ang '''iPhone''' ay isang linya ng mga [[teleponong selular]] na dinidisenyo at ibinebenta ng Apple. Ginagamit nito ang [[iOS]] na operating system. Unang ipinakilala ng dating CEO ng Apple na si [[Steve Jobs]] ang iPhone noong Enero 2007.<ref>{{Cite web |title=Apple Reinvents the Phone with iPhone |url=https://www.apple.com/newsroom/2007/01/09Apple-Reinvents-the-Phone-with-iPhone/ |website=Apple |date=Enero 9, 2007 |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Naglalabas ang Apple ng mga bagong pangunahing modelo ng iPhone nang regular. Noong 2026, kabilang sa mga kasalukuyang modelo sa Apple Store ng Pilipinas ang iPhone 17 Pro, iPhone 17 Pro Max, iPhone Air, iPhone 17, iPhone 17e, at iPhone 16.<ref>{{Cite web |title=Buy iPhone |url=https://www.apple.com/ph/shop/buy-iphone |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> === iPad === Ang '''iPad''' ay isang pamilya ng mga ''[[tablet computer]]'' na dinidisenyo, ginagawa, at ibinebenta ng Apple. Inilabas ng kompanya ang unang iPad noong Enero 27, 2010.<ref>{{Cite web |last=Rose |first=Michael |date=Enero 27, 2013 |title=January 27, 2010: Apple announces the iPad |url=https://www.engadget.com/2013/01/27/january-27-2010-apple-announces-the-ipad/ |access-date=Abril 18, 2017 |website=[[Engadget]]}}</ref> May apat na pangunahing linya ng iPad: '''iPad Pro''', '''iPad Air''', '''iPad''', at '''iPad mini'''.<ref>{{Cite web |title=iPad |url=https://www.apple.com/ph/ipad/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> === Apple Watch === Ang '''Apple Watch''' ay isang linya ng mga [[smartwatch|''smartwatch'']] na dinidisenyo at ibinebenta ng Apple. Ang unang henerasyon ng Apple Watch ay ipinakita noong Setyembre 2014 at inilabas noong Abril 2015.<ref>{{Cite web |last=Garun |first=Natt |date=Setyembre 9, 2014 |title=Everything Apple announced at its September 2014 keynote |url=https://thenextweb.com/apple/2014/09/09/everything-apple-announced-september-2014-keynote/ |access-date=Marso 23, 2017 |website=The Next Web}}</ref><ref>{{Cite web |last=Machkovech |first=Sam |date=Marso 9, 2015 |title=Apple Watch starts at $349, launching April 24 |url=https://arstechnica.com/apple/2015/03/apple-watch-launching-on-april-24-starting-at-349/ |access-date=Marso 23, 2017 |website=[[Ars Technica]]}}</ref> Noong 2026, kabilang sa kasalukuyang linya ng Apple Watch ang '''Apple Watch Series 11''', '''Apple Watch SE (ika-3 henerasyon)''', at '''Apple Watch Ultra 3'''.<ref>{{Cite web |title=Apple Watch |url=https://www.apple.com/ph/watch/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> === Apple TV === Ang '''Apple TV''' ay isang digital na ''[[Media player|media player]]'' at ''[[Set-top box|set-top box]]'' na ibinebenta ng Apple. Maaari itong gamitin upang magpatugtog at magpakita ng mga bidyo, musika, larawan, at iba pang nilalaman sa telebisyon. Ang kasalukuyang modelo ay ang '''Apple TV 4K'''.<ref>{{Cite web |title=Apple TV 4K |url=https://www.apple.com/ph/apple-tv-4k/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> ==== Apple TV+ ==== Ang '''Apple TV+''' ay isang serbisyo ng ''[[streaming media]]'' na nag-aalok ng mga orihinal na palabas sa telebisyon, pelikula, at iba pang nilalaman ng Apple. Bahagi ito ng mga serbisyong inaalok ng Apple para sa libangan.<ref>{{Cite web |title=Entertainment - Services |url=https://www.apple.com/ph/services/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> === Mga serbisyo at software === Bumubuo ang Apple ng mga ''operating system'' para sa mga ''device'' nito. Kabilang dito ang [[macOS]] para sa Mac, [[iOS]] para sa iPhone, [[iPadOS]] para sa iPad, [[watchOS]] para sa Apple Watch, at [[tvOS]] para sa Apple TV. Sa macOS at iOS, gumagawa rin ang Apple ng mga ''[[Software|software]]'' tulad ng Pages para sa paglikha ng mga dokumento, Numbers para sa mga ''[[Spreadsheet|spreadsheet]]'', at Keynote para sa mga presentasyon. Ang mga ito ay bahagi ng ''[[Office suite|productivity suite]]'' na [[iWork]].<ref>{{Cite web |title=iWork |url=https://www.apple.com/iwork/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Kabilang din sa mga ''software'' ng Apple ang Final Cut Pro at iMovie para sa pag-edit ng bidyo, at Logic Pro at GarageBand para sa paggawa ng musika. Nag-aalok din ang Apple ng iba't ibang serbisyo na kaugnay ng ''hardware'' at ''software'' nito. Kabilang dito ang Apple Music para sa ''[[Streaming media|streaming]]'' ng musika, Apple TV para sa mga palabas at pelikula, Apple Arcade para sa mga larong bidyo, Apple Fitness+ para sa mga programang pang-ehersisyo, at iCloud+ para sa pag-iimbak at pagsi-''sync'' ng mga datos sa internet. Kabilang din sa mga serbisyo at app ng Apple ang Apple News+, Apple Podcasts, Apple Books, at iba pa.<ref>{{Cite web |title=Entertainment - Services |url=https://www.apple.com/ph/services/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Pinagsasama ng '''Apple One''' ang ilang serbisyo ng Apple sa isang ''[[Subscription business model|subscription]]''. Kabilang dito ang Apple Music, Apple TV, Apple Arcade, at iCloud+, habang ang ilang plano ay maaari ring magsama ng Apple News+ at Apple Fitness+ depende sa rehiyon.<ref>{{Cite web |title=Apple One |url=https://www.apple.com/ph/apple-one/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Kabilang sa iba pang serbisyo ng Apple ang AppleCare at Apple Pay. === Iba pang produkto === ==== iPod ==== {{Pangunahing artikulo|iPod}} Ang '''iPod''' ay isang linya ng mga nabibitbit na ''[[Media player|media player]]'' na dinisenyo at ibinebenta ng Apple. Ang huling modelo nito, ang iPod touch, ay itinigil noong Mayo 2022. Dahil dito, wala nang iPod na kasalukuyang ginagawa o ibinebenta ng Apple. ==== AirPods ==== Ang '''AirPods''' ay isang linya ng mga [[Wireless network|''wireless'']] na [[Bluetooth]] earphone at headphone ng Apple. Kabilang sa linya ang AirPods, AirPods Pro, at AirPods Max. Noong 2026, kabilang sa mga kasalukuyang modelo ang '''AirPods 4''', '''AirPods 4 na may Active Noise Cancellation''', '''AirPods Pro 3''', at '''AirPods Max 2'''.<ref>{{Cite web |title=AirPods |url=https://www.apple.com/ph/airpods/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> ==== HomePod ==== Ang '''HomePod''' ay isang linya ng mga ''[[Smart speaker|smart speaker]]'' ng Apple. Unang inilabas ang HomePod noong 2018. Kasunod nito ang HomePod mini, isang mas maliit na bersyon ng HomePod. ==== Mga aksesorya ==== Nagbebenta ang Apple ng iba't ibang aksesorya para sa mga produkto nito. Kabilang dito ang Apple Pencil at iba't ibang ''keyboard'' at ''cover'' para sa iPad, pati na rin ang Magic Keyboard, Magic Trackpad, Magic Mouse, at mga display para sa Mac. Nagbebenta rin ang Apple ng mga aksesorya para sa iPhone, Apple Watch, AirPods, at iba pang produkto nito.<ref>{{Cite web |title=Made by Apple - All Accessories |url=https://www.apple.com/ph/shop/accessories/all/made-by-apple |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Mabibili rin ang mga charger, kable, ''power adapter'', ''case'', at iba pang aksesorya ng Apple. ==== Power Mac Center ==== Sa Pilipinas, ang '''[[Power Mac Center]]''' ay isang nangungunang tagapagbenta ng mga produkto ng Apple at Apple Premium Reseller. Nagbebenta ito ng mga produkto ng Apple, kabilang ang Mac, iPhone, iPad, Apple Watch, Apple TV, AirPods, at iba't ibang aksesorya. Nagbibigay din ito ng mga serbisyo bilang isang Apple Authorized Service Provider.<ref>{{Cite web |title=Who We Are |url=https://powermaccenter.com/pages/about-us |website=Power Mac Center |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Ang Power Mac Center ay kabilang sa mga Apple Authorized Reseller na nakalista ng Apple sa Pilipinas at nagpapatakbo rin ng mga Apple Premium Partner store sa bansa.<ref>{{Cite web |title=Sales locations |url=https://locate.apple.com/ph/en/sales |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Noong Disyembre 2022, binuksan ng Power Mac Center ang unang Apple Premium Partner store sa Pilipinas sa Power Plant Mall sa Makati.<ref>{{Cite web |title=Power Mac Center opens first ‘Apple Premium Partner’ store in PHL|url=https://businessmirror.com.ph/2022/12/16/power-mac-center-opens-first-apple-premium-partner-store-in-phl/ |website=BusinessMirror |access-date=Setyembre 3, 2026}}</ref> Noong Setyembre 2025, binuksan ng Power Mac Center ang unang Apple Premium Partner store sa Mindanao sa SM Lanang Premier sa Davao City.<ref>{{Cite web |title=First in Mindanao: Power Mac Center opens Apple Premium partner store at SM Lanang |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/business/first-in-mindanao-power-mac-center-opens-apple-premium-partner-store-at-sm-lanang |website=SunStar (Davao) |date=Setyembre 25, 2025 |access-date=Setyembre 3, 2026}}</ref> Noong Disyembre 2025, binuksan naman nito ang unang Apple Premium Partner store sa Visayas sa SM City Iloilo sa Iloilo City.<ref>{{Cite web |title=First in Visayas: Power Mac Center Apple Premium Partner store opens in SM City Iloilo |url=https://philstartech.com/news/2025/12/22/16472/first-in-visayas-power-mac-center-apple-premium-partner-store-opens-in-sm-city-iloilo/ |website=PhilSTAR Tech |date=Disyembre 22, 2025 |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga kompanya sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga kompanyang panteknolohiya]] [[Kategorya:Apple Inc.]] 6jb2orz5gnbgqvn0pqzuaj43w2c399k 2225665 2225664 2026-09-16T13:37:20Z ~2026-49970-41 166404 /* Mga produkto */ 2225665 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = Apple Inc. |bodystyle = width:20em |title = Apple Inc. |image1 = [[Talaksan:Apple logo black.svg|100px]] |image2 = [[Talaksan:Apple_park_cupertino_2019.jpg|250px]] |caption2 = Apple Park (One Apple Park Way, [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]]) |labelstyle = width:33% |label1 = Uri |data1 = Pampubliko ([[NASDAQ]]: [http://www.nasdaq.com/symbol/aapl AAPL]) |label2 = Industriya |data2 = ''Computer hardware<br>Computer software<br>Consumer electronics<br>Digital distribution'' |label3 = Itinatag |data3 = [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]]<br>({{Start date|1976|04|01}}) |label4 = Mga tagapagtatag |data4 = [[Steve Jobs]]<br>[[Steve Wozniak]]<br>[[Ronald Wayne]] |label5 = Punong tanggapan |data5 = Apple Park, One Apple Park Way, [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]] |label6 = Mga lugar na pinaglilingkuran |data6 = Buong mundo |label7 = Mga pangunahing tao |data7 = Michael Scott (1977–1981)<br>Mike Markkula (1981–1983)<br>John Sculley (1983–1993)<br>Michael Spindler (1993–1996)<br>Gil Amelio (1996–1997)<br>Steve Jobs (1997–2011)<br>[[Tim Cook]] (2011–2026)<br>[[John Ternus]] (2026–kasalukuyan) |label9 = Websayt |data9 = {{URL|apple.com}} }} Ang '''Apple Inc.''' ([[NASDAQ]]: '''AAPL''') ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] korporasyong multinasyunal na nakatuon sa pagdidisenyo at paggawa ng mga elektronikong pangkonsyumer at mga produktong ''[[software]]'' na may kaugnayan dito. Itinatag nina [[Steve Jobs]], Steve Wozniak, at Ronald Wayne ang kompanya sa [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]] noong 1 Abril 1976.<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Rhiannon |date=Abril 1, 2015 |title=Apple celebrates 39th year on April 1 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11507451/Apple-celebrates-39th-year-on-April-1.html |access-date=Hulyo 9, 2017}}</ref> Ginawang korporasyon ang kompanya noong 3 Enero 1977 bilang '''Apple Computer, Inc.'''<ref name="Apple FAQ">{{Cite web |title=Frequently Asked Questions |url=https://investor.apple.com/faq/default.aspx |access-date=Enero 19, 2020 |publisher=Apple Inc.}}</ref> Gumagawa ang Apple ng mga [[Hardware (kompyuter)|hardware]] gaya ng [[iPhone]] na ''[[Teleponong selular|cellphone]]'', iPad na tablet na kompyuter, [[Macintosh]] na [[Kompyuter|personal na kompyuter]], Apple Watch na ''[[smartwatch]]'', [[iPod]] na ''[[portable media player]]'', AirPods na ''wireless [[earphones]]'', at HomePod na ''smart speaker''. Kabilang sa mga produktong software ng kompanya ang [[macOS]], [[iOS]], iPadOS, watchOS, at tvOS na mga ''[[operating system]]'', iTunes na ''media player'', [[Safari (web browser)|Safari]] na [[Web browser|''web browser'']], Shazam na kumikilala ng mga kanta at musika, at ang iLife at iWork ''suites'', pati na rin ang mga propesyonal na aplikasyon gaya ng Final Cut Pro at Logic Pro. Kabilang naman sa mga serbisyo ng Apple ang iTunes Store, App Store, [[Apple Store]], AppleCare at Genius Bar, [[Apple Pay]], Apple Pay Cash, Apple Card, Apple Arcade, [[Apple Music]], [[Apple TV]], Apple Fitness+, [[iMessage]], at [[iCloud]]. Ang Apple ang pinakamalaking kompanya ng teknolohiya sa mundo ayon sa kita at isa sa mga pinakamahalagang kumpanya sa buong mundo.<ref>{{cite news |last1=Nicas |first1=Jack |date=19 Agosto 2020 |title=Apple Reaches $2 Trillion, Punctuating Big Tech's Grip |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/08/19/technology/apple-2-trillion.html |access-date=21 Agosto 2020}}</ref> Noong 2026, ikaanim ang Apple sa Fortune Global 500, na nagraranggo sa pinakamalalaking korporasyon sa mundo ayon sa kita.<ref>{{cite web |title=Fortune Global 500 |url=https://fortune.com/ranking/global500/2026/ |access-date=3 Setyembre 2026 |website=Fortune}}</ref> Sa pandaigdigang pamilihan ng smartphone, kabilang ang Apple sa mga nangungunang tagagawa; noong ikalawang kwarter ng 2026, pangalawa ito sa bahagi ng mga ipinadalang smartphone, kasunod ng [[Samsung]].<ref>{{cite web |title=Global Smartphone Market Share: Quarterly |url=https://counterpointresearch.com/en/insights/global-smartphone-share |access-date=3 Setyembre 2026 |website=Counterpoint Research}}</ref> == Mga produkto == === Macintosh === {{Main|Macintosh}} Ang '''Macintosh''', na karaniwang tinatawag na '''Mac''', ay isang pamilya ng mga personal na kompyuter na dinidisenyo, ginagawa, at ibinebenta ng Apple. Unang ipinakilala ang Macintosh noong Enero 1984.<ref>{{Cite web |last=Polsson |first=Ken |title=Chronology of Apple Computer Personal Computers |url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105822/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm |archive-date=Agosto 21, 2009 |access-date=Agosto 27, 2009}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing linya ng Mac ang mga sumusunod: * '''MacBook Neo''': laptop na kompyuter na nakatuon sa mas abot-kayang bahagi ng linya ng Mac. Ipinakilala ito noong Marso 2026.<ref>{{Cite web |title=Say hello to MacBook Neo |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/03/say-hello-to-macbook-neo/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 4, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''MacBook Air''': manipis at magaan na laptop na kompyuter. Noong Marso 2026, ipinakilala ng Apple ang MacBook Air na may M5.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces the new MacBook Air with M5 |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/03/apple-introduces-the-new-macbook-air-with-m5/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 3, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''MacBook Pro''': laptop na kompyuter na nakatuon sa propesyonal na paggamit. Noong Marso 2026, ipinakilala ng Apple ang MacBook Pro na may M5 Pro at M5 Max.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces MacBook Pro with M5 Pro and M5 Max |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/03/apple-introduces-macbook-pro-with-m5-pro-and-m5-max/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 3, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''iMac''': ''[[All-in-one computer|all-in-one]]'' na desktop na kompyuter. * '''Mac mini''': maliit na desktop na kompyuter. Noong Agosto 2026, ipinakilala ng Apple ang bagong Mac mini na may M6 at M5 Pro.<ref>{{Cite web |title=Apple unveils a more powerful Mac mini featuring the all-new M6 and M5 Pro |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/08/apple-unveils-a-more-powerful-mac-mini-featuring-the-all-new-m6-and-m5-pro/ |website=Apple Newsroom |date=Agosto 25, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''Mac Studio''': desktop na kompyuter na nakatuon sa mataas na pagganap. Noong Agosto 2026, ipinakilala ng Apple ang bagong Mac Studio na may M5 Max at M5 Ultra.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces new Mac Studio with M5 Max and M5 Ultra |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/08/apple-introduces-new-mac-studio-with-m5-max-and-m5-ultra/ |website=Apple Newsroom |date=Agosto 25, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''Mac Pro''': propesyonal na desktop na kompyuter na may mataas na pagganap at kakayahang palawakin. === iPhone === {{Main|iPhone}} Ang '''iPhone''' ay isang linya ng mga [[teleponong selular]] na dinidisenyo at ibinebenta ng Apple. Ginagamit nito ang [[iOS]] na operating system. Unang ipinakilala ng dating CEO ng Apple na si [[Steve Jobs]] ang iPhone noong Enero 2007.<ref>{{Cite web |title=Apple Reinvents the Phone with iPhone |url=https://www.apple.com/newsroom/2007/01/09Apple-Reinvents-the-Phone-with-iPhone/ |website=Apple Newsroom |date=Enero 9, 2007 |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Noong Setyembre 2026, kabilang sa mga bagong pangunahing modelo ng iPhone ang '''iPhone 18 Pro''' at '''iPhone 18 Pro Max''', nagtatampok ng mga bagong kakayahan sa kamera, pagganap, baterya, at Apple Intelligence.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 18 Pro and iPhone 18 Pro Max |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-debuts-iphone-18-pro-and-iphone-18-pro-max/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> === iPad === Ang '''iPad''' ay isang pamilya ng mga ''[[tablet computer]]'' na dinidisenyo, ginagawa, at ibinebenta ng Apple. Inilabas ng kompanya ang unang iPad noong Enero 27, 2010.<ref>{{Cite web |last=Rose |first=Michael |date=Enero 27, 2013 |title=January 27, 2010: Apple announces the iPad |url=https://www.engadget.com/2013/01/27/january-27-2010-apple-announces-the-ipad/ |access-date=Abril 18, 2017 |website=[[Engadget]]}}</ref> May apat na pangunahing linya ng iPad: '''iPad Pro''', '''iPad Air''', '''iPad''', at '''iPad mini'''.<ref>{{Cite web |title=iPad |url=https://www.apple.com/ph/ipad/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Noong Marso 2026, ipinakilala ng Apple ang bagong '''iPad Air''' na pinapagana ng M4.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces the new iPad Air, powered by M4 |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/03/apple-introduces-the-new-ipad-air-powered-by-m4/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 2, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> === Apple Watch === Ang '''Apple Watch''' ay isang linya ng mga [[smartwatch|''smartwatch'']] na dinidisenyo at ibinebenta ng Apple. Ang unang henerasyon ng Apple Watch ay ipinakita noong Setyembre 2014 at inilabas noong Abril 2015.<ref>{{Cite web |last=Garun |first=Natt |date=Setyembre 9, 2014 |title=Everything Apple announced at its September 2014 keynote |url=https://thenextweb.com/apple/2014/09/09/everything-apple-announced-september-2014-keynote/ |access-date=Marso 23, 2017 |website=The Next Web}}</ref><ref>{{Cite web |last=Machkovech |first=Sam |date=Marso 9, 2015 |title=Apple Watch starts at $349, launching April 24 |url=https://arstechnica.com/apple/2015/03/apple-watch-launching-on-april-24-starting-at-349/ |access-date=Marso 23, 2017 |website=[[Ars Technica]]}}</ref> Noong Setyembre 2026, ipinakilala ng Apple ang '''Apple Watch Series 12''' at '''Apple Watch Ultra 4'''.<ref>{{Cite web |title=Introducing Apple Watch Series 12, with the all-new Health Sensing System |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/introducing-apple-watch-series-12-with-the-all-new-health-sensing-system/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Apple unveils Apple Watch Ultra 4 |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-unveils-apple-watch-ultra-4/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> === Apple TV === Ang '''Apple TV''' ay isang digital na ''[[Media player|media player]]'' at ''[[Set-top box|set-top box]]'' na ibinebenta ng Apple. Maaari itong gamitin upang magpatugtog at magpakita ng mga bidyo, musika, larawan, at iba pang nilalaman sa telebisyon. Ang kasalukuyang modelo ay ang '''Apple TV 4K'''.<ref>{{Cite web |title=Apple TV 4K |url=https://www.apple.com/ph/apple-tv-4k/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> ==== Apple TV+ ==== Ang '''Apple TV+''' ay isang serbisyo ng ''[[streaming media]]'' na nag-aalok ng mga orihinal na palabas sa telebisyon, pelikula, at iba pang nilalaman ng Apple. Bahagi ito ng mga serbisyong inaalok ng Apple para sa libangan.<ref>{{Cite web |title=Entertainment - Services |url=https://www.apple.com/ph/services/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> === Mga serbisyo at software === Bumubuo ang Apple ng mga ''operating system'' para sa mga ''device'' nito. Kabilang dito ang [[macOS]] para sa Mac, [[iOS]] para sa iPhone, [[iPadOS]] para sa iPad, [[watchOS]] para sa Apple Watch, at [[tvOS]] para sa Apple TV. Bumubuo rin ang Apple ng [[visionOS]] para sa Apple Vision Pro.<ref>{{Cite web |title=WWDC26: Apple unveils next generation of Apple Intelligence, Siri AI, powerful parental controls, and an expansive set of software improvements |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/06/apple-unveils-next-generation-of-apple-intelligence-siri-ai-and-more/ |website=Apple Newsroom |date=Hunyo 8, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> Sa macOS at iOS, gumagawa rin ang Apple ng mga ''[[Software|software]]'' tulad ng Pages para sa paglikha ng mga dokumento, Numbers para sa mga ''[[Spreadsheet|spreadsheet]]'', at Keynote para sa mga presentasyon. Ang mga ito ay bahagi ng ''[[Office suite|productivity suite]]'' na [[iWork]].<ref>{{Cite web |title=iWork |url=https://www.apple.com/iwork/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Kabilang din sa mga ''software'' ng Apple ang Final Cut Pro at iMovie para sa pag-edit ng bidyo, at Logic Pro at GarageBand para sa paggawa ng musika. Nag-aalok din ang Apple ng iba't ibang serbisyo na kaugnay ng ''hardware'' at ''software'' nito. Kabilang dito ang Apple Music para sa ''[[Streaming media|streaming]]'' ng musika, Apple TV para sa mga palabas at pelikula, Apple Arcade para sa mga larong bidyo, Apple Fitness+ para sa mga programang pang-ehersisyo, at iCloud+ para sa pag-iimbak at pagsi-''sync'' ng mga datos sa internet. Kabilang din sa mga serbisyo at app ng Apple ang Apple News+, Apple Podcasts, Apple Books, at iba pa.<ref>{{Cite web |title=Entertainment - Services |url=https://www.apple.com/ph/services/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Pinagsasama ng '''Apple One''' ang ilang serbisyo ng Apple sa isang ''[[Subscription business model|subscription]]''. Kabilang dito ang Apple Music, Apple TV, Apple Arcade, at iCloud+, habang ang ilang plano ay maaari ring magsama ng Apple News+ at Apple Fitness+ depende sa rehiyon.<ref>{{Cite web |title=Apple One |url=https://www.apple.com/ph/apple-one/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Kabilang sa iba pang serbisyo ng Apple ang AppleCare at Apple Pay. === Iba pang produkto === ==== iPod ==== {{Pangunahing artikulo|iPod}} Ang '''iPod''' ay isang linya ng mga nabibitbit na ''[[Media player|media player]]'' na dinisenyo at ibinebenta ng Apple. Ang huling modelo nito, ang iPod touch, ay itinigil noong Mayo 2022. Dahil dito, wala nang iPod na kasalukuyang ginagawa o ibinebenta ng Apple. ==== AirPods ==== Ang '''AirPods''' ay isang linya ng mga [[Wireless network|''wireless'']] na [[Bluetooth]] earphone at headphone ng Apple. Kabilang sa linya ang AirPods, AirPods Pro, at AirPods Max. Noong Setyembre 2026, ipinakilala ng Apple ang '''AirPods 5''', na nagtatampok ng aktibong pagkansela ng ingay para sa bukas na disenyo nito.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces AirPods 5 with best-in-class open-ear Active Noise Cancellation |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-introduces-airpods-5-with-best-in-class-open-ear-active-noise-cancellation/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> Noong Marso 2026, ipinakilala rin ng Apple ang '''AirPods Max 2'''.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces AirPods Max 2 |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/03/apple-introduces-airpods-max-2/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 16, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> ==== HomePod ==== Ang '''HomePod''' ay isang linya ng mga ''[[Smart speaker|smart speaker]]'' ng Apple. Unang inilabas ang HomePod noong 2018. Kasunod nito ang HomePod mini, isang mas maliit na bersyon ng HomePod. ==== Mga aksesorya ==== Nagbebenta ang Apple ng iba't ibang aksesorya para sa mga produkto nito. Kabilang dito ang Apple Pencil at iba't ibang ''keyboard'' at ''cover'' para sa iPad, pati na rin ang Magic Keyboard, Magic Trackpad, Magic Mouse, at mga display para sa Mac. Nagbebenta rin ang Apple ng mga aksesorya para sa iPhone, Apple Watch, AirPods, at iba pang produkto nito.<ref>{{Cite web |title=Made by Apple - All Accessories |url=https://www.apple.com/ph/shop/accessories/all/made-by-apple |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Mabibili rin ang mga charger, kable, ''power adapter'', ''case'', at iba pang aksesorya ng Apple. ==== Power Mac Center ==== Sa Pilipinas, ang '''[[Power Mac Center]]''' ay isang nangungunang tagapagbenta ng mga produkto ng Apple at Apple Premium Reseller. Nagbebenta ito ng mga produkto ng Apple, kabilang ang Mac, iPhone, iPad, Apple Watch, Apple TV, AirPods, at iba't ibang aksesorya. Nagbibigay din ito ng mga serbisyo bilang isang Apple Authorized Service Provider.<ref>{{Cite web |title=Who We Are |url=https://powermaccenter.com/pages/about-us |website=Power Mac Center |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Ang Power Mac Center ay kabilang sa mga Apple Authorized Reseller na nakalista ng Apple sa Pilipinas at nagpapatakbo rin ng mga Apple Premium Partner store sa bansa.<ref>{{Cite web |title=Sales locations |url=https://locate.apple.com/ph/en/sales |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Noong Disyembre 2022, binuksan ng Power Mac Center ang unang Apple Premium Partner store sa Pilipinas sa Power Plant Mall sa Makati.<ref>{{Cite web |title=Power Mac Center opens first ‘Apple Premium Partner’ store in PHL|url=https://businessmirror.com.ph/2022/12/16/power-mac-center-opens-first-apple-premium-partner-store-in-phl/ |website=BusinessMirror |access-date=Setyembre 3, 2026}}</ref> Noong Setyembre 2025, binuksan ng Power Mac Center ang unang Apple Premium Partner store sa Mindanao sa SM Lanang Premier sa Davao City.<ref>{{Cite web |title=First in Mindanao: Power Mac Center opens Apple Premium partner store at SM Lanang |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/business/first-in-mindanao-power-mac-center-opens-apple-premium-partner-store-at-sm-lanang |website=SunStar (Davao) |date=Setyembre 25, 2025 |access-date=Setyembre 3, 2026}}</ref> Noong Disyembre 2025, binuksan naman nito ang unang Apple Premium Partner store sa Visayas sa SM City Iloilo sa Iloilo City.<ref>{{Cite web |title=First in Visayas: Power Mac Center Apple Premium Partner store opens in SM City Iloilo |url=https://philstartech.com/news/2025/12/22/16472/first-in-visayas-power-mac-center-apple-premium-partner-store-opens-in-sm-city-iloilo/ |website=PhilSTAR Tech |date=Disyembre 22, 2025 |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga kompanya sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga kompanyang panteknolohiya]] [[Kategorya:Apple Inc.]] 2lm8bmpjrit01ayjfs38ys26z2ida4k 2225667 2225665 2026-09-16T13:47:15Z ~2026-49970-41 166404 /* iPhone */ 2225667 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = Apple Inc. |bodystyle = width:20em |title = Apple Inc. |image1 = [[Talaksan:Apple logo black.svg|100px]] |image2 = [[Talaksan:Apple_park_cupertino_2019.jpg|250px]] |caption2 = Apple Park (One Apple Park Way, [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]]) |labelstyle = width:33% |label1 = Uri |data1 = Pampubliko ([[NASDAQ]]: [http://www.nasdaq.com/symbol/aapl AAPL]) |label2 = Industriya |data2 = ''Computer hardware<br>Computer software<br>Consumer electronics<br>Digital distribution'' |label3 = Itinatag |data3 = [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]]<br>({{Start date|1976|04|01}}) |label4 = Mga tagapagtatag |data4 = [[Steve Jobs]]<br>[[Steve Wozniak]]<br>[[Ronald Wayne]] |label5 = Punong tanggapan |data5 = Apple Park, One Apple Park Way, [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]], [[Estados Unidos]] |label6 = Mga lugar na pinaglilingkuran |data6 = Buong mundo |label7 = Mga pangunahing tao |data7 = Michael Scott (1977–1981)<br>Mike Markkula (1981–1983)<br>John Sculley (1983–1993)<br>Michael Spindler (1993–1996)<br>Gil Amelio (1996–1997)<br>Steve Jobs (1997–2011)<br>[[Tim Cook]] (2011–2026)<br>[[John Ternus]] (2026–kasalukuyan) |label9 = Websayt |data9 = {{URL|apple.com}} }} Ang '''Apple Inc.''' ([[NASDAQ]]: '''AAPL''') ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] korporasyong multinasyunal na nakatuon sa pagdidisenyo at paggawa ng mga elektronikong pangkonsyumer at mga produktong ''[[software]]'' na may kaugnayan dito. Itinatag nina [[Steve Jobs]], Steve Wozniak, at Ronald Wayne ang kompanya sa [[Cupertino, California|Cupertino]], [[California]] noong 1 Abril 1976.<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Rhiannon |date=Abril 1, 2015 |title=Apple celebrates 39th year on April 1 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11507451/Apple-celebrates-39th-year-on-April-1.html |access-date=Hulyo 9, 2017}}</ref> Ginawang korporasyon ang kompanya noong 3 Enero 1977 bilang '''Apple Computer, Inc.'''<ref name="Apple FAQ">{{Cite web |title=Frequently Asked Questions |url=https://investor.apple.com/faq/default.aspx |access-date=Enero 19, 2020 |publisher=Apple Inc.}}</ref> Gumagawa ang Apple ng mga [[Hardware (kompyuter)|hardware]] gaya ng [[iPhone]] na ''[[Teleponong selular|cellphone]]'', iPad na tablet na kompyuter, [[Macintosh]] na [[Kompyuter|personal na kompyuter]], Apple Watch na ''[[smartwatch]]'', [[iPod]] na ''[[portable media player]]'', AirPods na ''wireless [[earphones]]'', at HomePod na ''smart speaker''. Kabilang sa mga produktong software ng kompanya ang [[macOS]], [[iOS]], iPadOS, watchOS, at tvOS na mga ''[[operating system]]'', iTunes na ''media player'', [[Safari (web browser)|Safari]] na [[Web browser|''web browser'']], Shazam na kumikilala ng mga kanta at musika, at ang iLife at iWork ''suites'', pati na rin ang mga propesyonal na aplikasyon gaya ng Final Cut Pro at Logic Pro. Kabilang naman sa mga serbisyo ng Apple ang iTunes Store, App Store, [[Apple Store]], AppleCare at Genius Bar, [[Apple Pay]], Apple Pay Cash, Apple Card, Apple Arcade, [[Apple Music]], [[Apple TV]], Apple Fitness+, [[iMessage]], at [[iCloud]]. Ang Apple ang pinakamalaking kompanya ng teknolohiya sa mundo ayon sa kita at isa sa mga pinakamahalagang kumpanya sa buong mundo.<ref>{{cite news |last1=Nicas |first1=Jack |date=19 Agosto 2020 |title=Apple Reaches $2 Trillion, Punctuating Big Tech's Grip |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/08/19/technology/apple-2-trillion.html |access-date=21 Agosto 2020}}</ref> Noong 2026, ikaanim ang Apple sa Fortune Global 500, na nagraranggo sa pinakamalalaking korporasyon sa mundo ayon sa kita.<ref>{{cite web |title=Fortune Global 500 |url=https://fortune.com/ranking/global500/2026/ |access-date=3 Setyembre 2026 |website=Fortune}}</ref> Sa pandaigdigang pamilihan ng smartphone, kabilang ang Apple sa mga nangungunang tagagawa; noong ikalawang kwarter ng 2026, pangalawa ito sa bahagi ng mga ipinadalang smartphone, kasunod ng [[Samsung]].<ref>{{cite web |title=Global Smartphone Market Share: Quarterly |url=https://counterpointresearch.com/en/insights/global-smartphone-share |access-date=3 Setyembre 2026 |website=Counterpoint Research}}</ref> == Mga produkto == === Macintosh === {{Main|Macintosh}} Ang '''Macintosh''', na karaniwang tinatawag na '''Mac''', ay isang pamilya ng mga personal na kompyuter na dinidisenyo, ginagawa, at ibinebenta ng Apple. Unang ipinakilala ang Macintosh noong Enero 1984.<ref>{{Cite web |last=Polsson |first=Ken |title=Chronology of Apple Computer Personal Computers |url=http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105822/http://www.islandnet.com/~kpolsson/applehis/appl1984.htm |archive-date=Agosto 21, 2009 |access-date=Agosto 27, 2009}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing linya ng Mac ang mga sumusunod: * '''MacBook Neo''': laptop na kompyuter na nakatuon sa mas abot-kayang bahagi ng linya ng Mac. Ipinakilala ito noong Marso 2026.<ref>{{Cite web |title=Say hello to MacBook Neo |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/03/say-hello-to-macbook-neo/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 4, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''MacBook Air''': manipis at magaan na laptop na kompyuter. Noong Marso 2026, ipinakilala ng Apple ang MacBook Air na may M5.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces the new MacBook Air with M5 |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/03/apple-introduces-the-new-macbook-air-with-m5/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 3, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''MacBook Pro''': laptop na kompyuter na nakatuon sa propesyonal na paggamit. Noong Marso 2026, ipinakilala ng Apple ang MacBook Pro na may M5 Pro at M5 Max.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces MacBook Pro with M5 Pro and M5 Max |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/03/apple-introduces-macbook-pro-with-m5-pro-and-m5-max/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 3, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''iMac''': ''[[All-in-one computer|all-in-one]]'' na desktop na kompyuter. * '''Mac mini''': maliit na desktop na kompyuter. Noong Agosto 2026, ipinakilala ng Apple ang bagong Mac mini na may M6 at M5 Pro.<ref>{{Cite web |title=Apple unveils a more powerful Mac mini featuring the all-new M6 and M5 Pro |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/08/apple-unveils-a-more-powerful-mac-mini-featuring-the-all-new-m6-and-m5-pro/ |website=Apple Newsroom |date=Agosto 25, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''Mac Studio''': desktop na kompyuter na nakatuon sa mataas na pagganap. Noong Agosto 2026, ipinakilala ng Apple ang bagong Mac Studio na may M5 Max at M5 Ultra.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces new Mac Studio with M5 Max and M5 Ultra |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/08/apple-introduces-new-mac-studio-with-m5-max-and-m5-ultra/ |website=Apple Newsroom |date=Agosto 25, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> * '''Mac Pro''': propesyonal na desktop na kompyuter na may mataas na pagganap at kakayahang palawakin. === iPhone === {{Main|iPhone}} Ang '''iPhone''' ay isang linya ng mga [[teleponong selular]] na dinidisenyo at ibinebenta ng Apple. Ginagamit nito ang [[iOS]] na operating system. Unang ipinakilala ng dating CEO ng Apple na si [[Steve Jobs]] ang iPhone noong Enero 2007.<ref>{{Cite web |title=Apple Reinvents the Phone with iPhone |url=https://www.apple.com/newsroom/2007/01/09Apple-Reinvents-the-Phone-with-iPhone/ |website=Apple Newsroom |date=Enero 9, 2007 |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Naglalabas ang Apple ng mga bagong pangunahing modelo ng iPhone bawat taon.Noong Setyembre 2026, kabilang sa mga bagong pangunahing modelo ng iPhone ang '''iPhone 18 Pro''' at '''iPhone 18 Pro Max''', nagtatampok ng mga bagong kakayahan sa kamera, pagganap, baterya, at Apple Intelligence.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 18 Pro and iPhone 18 Pro Max |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-debuts-iphone-18-pro-and-iphone-18-pro-max/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> === iPad === Ang '''iPad''' ay isang pamilya ng mga ''[[tablet computer]]'' na dinidisenyo, ginagawa, at ibinebenta ng Apple. Inilabas ng kompanya ang unang iPad noong Enero 27, 2010.<ref>{{Cite web |last=Rose |first=Michael |date=Enero 27, 2013 |title=January 27, 2010: Apple announces the iPad |url=https://www.engadget.com/2013/01/27/january-27-2010-apple-announces-the-ipad/ |access-date=Abril 18, 2017 |website=[[Engadget]]}}</ref> May apat na pangunahing linya ng iPad: '''iPad Pro''', '''iPad Air''', '''iPad''', at '''iPad mini'''.<ref>{{Cite web |title=iPad |url=https://www.apple.com/ph/ipad/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Noong Marso 2026, ipinakilala ng Apple ang bagong '''iPad Air''' na pinapagana ng M4.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces the new iPad Air, powered by M4 |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/03/apple-introduces-the-new-ipad-air-powered-by-m4/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 2, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> === Apple Watch === Ang '''Apple Watch''' ay isang linya ng mga [[smartwatch|''smartwatch'']] na dinidisenyo at ibinebenta ng Apple. Ang unang henerasyon ng Apple Watch ay ipinakita noong Setyembre 2014 at inilabas noong Abril 2015.<ref>{{Cite web |last=Garun |first=Natt |date=Setyembre 9, 2014 |title=Everything Apple announced at its September 2014 keynote |url=https://thenextweb.com/apple/2014/09/09/everything-apple-announced-september-2014-keynote/ |access-date=Marso 23, 2017 |website=The Next Web}}</ref><ref>{{Cite web |last=Machkovech |first=Sam |date=Marso 9, 2015 |title=Apple Watch starts at $349, launching April 24 |url=https://arstechnica.com/apple/2015/03/apple-watch-launching-on-april-24-starting-at-349/ |access-date=Marso 23, 2017 |website=[[Ars Technica]]}}</ref> Noong Setyembre 2026, ipinakilala ng Apple ang '''Apple Watch Series 12''' at '''Apple Watch Ultra 4'''.<ref>{{Cite web |title=Introducing Apple Watch Series 12, with the all-new Health Sensing System |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/introducing-apple-watch-series-12-with-the-all-new-health-sensing-system/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Apple unveils Apple Watch Ultra 4 |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-unveils-apple-watch-ultra-4/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> === Apple TV === Ang '''Apple TV''' ay isang digital na ''[[Media player|media player]]'' at ''[[Set-top box|set-top box]]'' na ibinebenta ng Apple. Maaari itong gamitin upang magpatugtog at magpakita ng mga bidyo, musika, larawan, at iba pang nilalaman sa telebisyon. Ang kasalukuyang modelo ay ang '''Apple TV 4K'''.<ref>{{Cite web |title=Apple TV 4K |url=https://www.apple.com/ph/apple-tv-4k/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> ==== Apple TV+ ==== Ang '''Apple TV+''' ay isang serbisyo ng ''[[streaming media]]'' na nag-aalok ng mga orihinal na palabas sa telebisyon, pelikula, at iba pang nilalaman ng Apple. Bahagi ito ng mga serbisyong inaalok ng Apple para sa libangan.<ref>{{Cite web |title=Entertainment - Services |url=https://www.apple.com/ph/services/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> === Mga serbisyo at software === Bumubuo ang Apple ng mga ''operating system'' para sa mga ''device'' nito. Kabilang dito ang [[macOS]] para sa Mac, [[iOS]] para sa iPhone, [[iPadOS]] para sa iPad, [[watchOS]] para sa Apple Watch, at [[tvOS]] para sa Apple TV. Bumubuo rin ang Apple ng [[visionOS]] para sa Apple Vision Pro.<ref>{{Cite web |title=WWDC26: Apple unveils next generation of Apple Intelligence, Siri AI, powerful parental controls, and an expansive set of software improvements |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/06/apple-unveils-next-generation-of-apple-intelligence-siri-ai-and-more/ |website=Apple Newsroom |date=Hunyo 8, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> Sa macOS at iOS, gumagawa rin ang Apple ng mga ''[[Software|software]]'' tulad ng Pages para sa paglikha ng mga dokumento, Numbers para sa mga ''[[Spreadsheet|spreadsheet]]'', at Keynote para sa mga presentasyon. Ang mga ito ay bahagi ng ''[[Office suite|productivity suite]]'' na [[iWork]].<ref>{{Cite web |title=iWork |url=https://www.apple.com/iwork/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Kabilang din sa mga ''software'' ng Apple ang Final Cut Pro at iMovie para sa pag-edit ng bidyo, at Logic Pro at GarageBand para sa paggawa ng musika. Nag-aalok din ang Apple ng iba't ibang serbisyo na kaugnay ng ''hardware'' at ''software'' nito. Kabilang dito ang Apple Music para sa ''[[Streaming media|streaming]]'' ng musika, Apple TV para sa mga palabas at pelikula, Apple Arcade para sa mga larong bidyo, Apple Fitness+ para sa mga programang pang-ehersisyo, at iCloud+ para sa pag-iimbak at pagsi-''sync'' ng mga datos sa internet. Kabilang din sa mga serbisyo at app ng Apple ang Apple News+, Apple Podcasts, Apple Books, at iba pa.<ref>{{Cite web |title=Entertainment - Services |url=https://www.apple.com/ph/services/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Pinagsasama ng '''Apple One''' ang ilang serbisyo ng Apple sa isang ''[[Subscription business model|subscription]]''. Kabilang dito ang Apple Music, Apple TV, Apple Arcade, at iCloud+, habang ang ilang plano ay maaari ring magsama ng Apple News+ at Apple Fitness+ depende sa rehiyon.<ref>{{Cite web |title=Apple One |url=https://www.apple.com/ph/apple-one/ |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Kabilang sa iba pang serbisyo ng Apple ang AppleCare at Apple Pay. === Iba pang produkto === ==== iPod ==== {{Pangunahing artikulo|iPod}} Ang '''iPod''' ay isang linya ng mga nabibitbit na ''[[Media player|media player]]'' na dinisenyo at ibinebenta ng Apple. Ang huling modelo nito, ang iPod touch, ay itinigil noong Mayo 2022. Dahil dito, wala nang iPod na kasalukuyang ginagawa o ibinebenta ng Apple. ==== AirPods ==== Ang '''AirPods''' ay isang linya ng mga [[Wireless network|''wireless'']] na [[Bluetooth]] earphone at headphone ng Apple. Kabilang sa linya ang AirPods, AirPods Pro, at AirPods Max. Noong Setyembre 2026, ipinakilala ng Apple ang '''AirPods 5''', na nagtatampok ng aktibong pagkansela ng ingay para sa bukas na disenyo nito.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces AirPods 5 with best-in-class open-ear Active Noise Cancellation |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-introduces-airpods-5-with-best-in-class-open-ear-active-noise-cancellation/ |website=Apple Newsroom |date=Setyembre 9, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> Noong Marso 2026, ipinakilala rin ng Apple ang '''AirPods Max 2'''.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces AirPods Max 2 |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/03/apple-introduces-airpods-max-2/ |website=Apple Newsroom |date=Marso 16, 2026 |access-date=Setyembre 16, 2026}}</ref> ==== HomePod ==== Ang '''HomePod''' ay isang linya ng mga ''[[Smart speaker|smart speaker]]'' ng Apple. Unang inilabas ang HomePod noong 2018. Kasunod nito ang HomePod mini, isang mas maliit na bersyon ng HomePod. ==== Mga aksesorya ==== Nagbebenta ang Apple ng iba't ibang aksesorya para sa mga produkto nito. Kabilang dito ang Apple Pencil at iba't ibang ''keyboard'' at ''cover'' para sa iPad, pati na rin ang Magic Keyboard, Magic Trackpad, Magic Mouse, at mga display para sa Mac. Nagbebenta rin ang Apple ng mga aksesorya para sa iPhone, Apple Watch, AirPods, at iba pang produkto nito.<ref>{{Cite web |title=Made by Apple - All Accessories |url=https://www.apple.com/ph/shop/accessories/all/made-by-apple |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Mabibili rin ang mga charger, kable, ''power adapter'', ''case'', at iba pang aksesorya ng Apple. ==== Power Mac Center ==== Sa Pilipinas, ang '''[[Power Mac Center]]''' ay isang nangungunang tagapagbenta ng mga produkto ng Apple at Apple Premium Reseller. Nagbebenta ito ng mga produkto ng Apple, kabilang ang Mac, iPhone, iPad, Apple Watch, Apple TV, AirPods, at iba't ibang aksesorya. Nagbibigay din ito ng mga serbisyo bilang isang Apple Authorized Service Provider.<ref>{{Cite web |title=Who We Are |url=https://powermaccenter.com/pages/about-us |website=Power Mac Center |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Ang Power Mac Center ay kabilang sa mga Apple Authorized Reseller na nakalista ng Apple sa Pilipinas at nagpapatakbo rin ng mga Apple Premium Partner store sa bansa.<ref>{{Cite web |title=Sales locations |url=https://locate.apple.com/ph/en/sales |website=Apple |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> Noong Disyembre 2022, binuksan ng Power Mac Center ang unang Apple Premium Partner store sa Pilipinas sa Power Plant Mall sa Makati.<ref>{{Cite web |title=Power Mac Center opens first ‘Apple Premium Partner’ store in PHL|url=https://businessmirror.com.ph/2022/12/16/power-mac-center-opens-first-apple-premium-partner-store-in-phl/ |website=BusinessMirror |access-date=Setyembre 3, 2026}}</ref> Noong Setyembre 2025, binuksan ng Power Mac Center ang unang Apple Premium Partner store sa Mindanao sa SM Lanang Premier sa Davao City.<ref>{{Cite web |title=First in Mindanao: Power Mac Center opens Apple Premium partner store at SM Lanang |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/business/first-in-mindanao-power-mac-center-opens-apple-premium-partner-store-at-sm-lanang |website=SunStar (Davao) |date=Setyembre 25, 2025 |access-date=Setyembre 3, 2026}}</ref> Noong Disyembre 2025, binuksan naman nito ang unang Apple Premium Partner store sa Visayas sa SM City Iloilo sa Iloilo City.<ref>{{Cite web |title=First in Visayas: Power Mac Center Apple Premium Partner store opens in SM City Iloilo |url=https://philstartech.com/news/2025/12/22/16472/first-in-visayas-power-mac-center-apple-premium-partner-store-opens-in-sm-city-iloilo/ |website=PhilSTAR Tech |date=Disyembre 22, 2025 |access-date=Setyembre 2, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga kompanya sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga kompanyang panteknolohiya]] [[Kategorya:Apple Inc.]] 2gzqsavtxiv9pa44jhwd54h43xvctj2 0 52838 2225863 2212313 2026-09-17T10:34:32Z Ryomaandres 8044 2225863 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |name = Lalawigan ng Phichit |native_name = {{lang|th|พิจิตร}} |settlement_type = [[Mga lalawigan ng Thailand|Lalawigan]] |seat_type = [[Kabisera]] |seat = [[Phichit]] |area_total_km2 = 45310 |area_rank = Ika-47 |population_total = 572989 |population_density_km2 = auto |population_as_of = 2000 |population_rank = Ika-43 |iso_code = TH-66 |leader_title = Gobernador |leader_name = Pricha Rueangchan |leader_title1 = Bise Gobernador |leader_name1 = |subdivision_type = [[List of sovereign states|Bansa]] |subdivision_name = {{THA}} |image_map = Thailand Phichit locator map.svg |map_caption = Lokasyon sa [[Thailand]] |image_seal = Seal Phichit.png |image_flag = Flag of Phichit Province.png |timezone = ICT |utc_offset = +7 |area_code_type = Kodigong pantawag |area_code = (+66) 55/56 |website = {{url|phichit.go.th}} }} Ang '''Lalawigan ng Phichit''' (พิจิตร) ay isang [[mga lalawigan ng Thailand|lalawigan]] (''changwat'') sa [[Thailand]]. Nangangahulugang ''magandang lungsod'' ang pangalan nito. == Sagisag == {| |- valign=top ||[[Talaksan:Seal Phichit.png|100px|Panlalawigang sagisag]] ||Ang panlalawigang sagisag ay nagpapakita ng isang batis, na tumutukoy sa lumang pangalan ng Pichit na "Muerang Sra Luang'' o ''lungsod ng kataastaasang batis''. Ang puno ng [[banyan]] na nasa harap ay tumutukoy sa templo ng Wat Pho Prathab Chang. Ang templo ay itinayo noong [[1669]] hanggang [[1671]] ni Haring [[Luang Sorasak]], na ipinanganak sa nayon ng Pho Prathab Chang. Ang panlalawigang puno ay [[Ironwood]] ''[[Mesua ferrea]]'', at ang panlalawigang bulalaklak ay ang [[Nymphaea lotus|Lotus]] (''Nymphaea lotus'') |} == Pagkakahating Administratibo == [[Talaksan:Amphoe Phichit.png|right|180px|Mapa ng Amphoe]] Ang lalawigan ay nahahati sa 9 na distrito (''[[Amphoe]]'') at 3 mas maliit na distrito (''[[King Amphoe]]''). Ang mga ito ay nahahati pa sa 89 na communes (''[[tambon]]'') at 852 na barangay (''[[muban]]''). {| !|''Amphoe'' !| !|''King Amphoe'' |--- valign=top || # [[Amphoe Mueang Phichit|Mueang Phichit]] # [[Amphoe Wang Sai Phun|Wang Sai Phun]] # [[Amphoe Pho Prathap Chang|Pho Prathap Chang]] # [[Amphoe Taphan Hin|Taphan Hin]] # [[Amphoe Bang Mun Nak|Bang Mun Nak]] || <ol start=6> <li>[[Amphoe Pho Thale|Pho Thale]] <li>[[Amphoe Sam Ngam|Sam Ngam]] <li>[[Amphoe Tap Khlo|Tap Khlo]] </ol> <ol start=12> <li>[[Amphoe Wachirabarami|Wachirabarami]] </ol> || <ol start=9> <li>[[King Amphoe Sak Lek|Sak Lek]] <li>[[King Amphoe Bueng Na Rang|Bueng Na Rang]] <li>[[King Amphoe Dong Charoen|Dong Charoen]] </ol> |} == Mga kawing panlabas == * [https://web.archive.org/web/20120716232259/http://www.phichit.go.th/phichit.htm Website of the province] * [https://web.archive.org/web/20051210174359/http://www.tourismthailand.org/destinationguide/list.aspx?provinceid=53 Province page from the Tourist Authority of Thailand] <!--*[http://kanchanapisek.or.th/cgi-bin/kp8/oncc/province.cgi?prov=n8 Golden Jubilee Network province guide] currently broken--> * [http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Copy%20of%20Phichit.htm Phichit provincial map, coat of arms and postal stamp] {{coord|16|26|38|N|100|20|52|E|type:admin1st_region:TH|display=title}} {{Mga lalawigan ng Thailand}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand|Phichit]] a4lylurcfux6pnashrgqqb8m9nbwoyn 3 61677 2225876 2223075 2026-09-17T11:15:30Z MediaWiki message delivery 49557 /* Pagpapabatid ng salinwika: Bengali Wikipedia */ bagong seksiyon 2225876 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Nickrds09, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Guestbook para sa mga bagong manggagamit|lumagda sa ating ''guestbook'']]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br>[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 01:48, 27 Setyembre 2008 (UTC) == [[Suleras:UnangPahinaBalita|Mga Balita sa Unang Pahina]] == Maraming salamat sa iyong pagsasapanahon ng ating [[Unang Pahina|Mga kasalukuyang kaganapan]] sa [[Unang Pahina]], sa pamamagitan ng pag-aambag ng [[Kasalukuyang pangyayari/2008 Oktubre 7]]. Mabuhay ka! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 13:38, 7 Oktubre 2008 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance! --[[Tagagamit:Rymchonak|Rymchonak]] 20:16, 16 Enero 2012 (UTC) {{done}} :Hi! as requested, i already translated the page of [[Yanka_Kupala|Yanka Kapula]] in Tagalog language and if time permit, i will also work on Yakub Kolas. [[Tagagamit:Jan2366|Jan2366]] ([[Usapang tagagamit:Jan2366|usapan]]) 11:59, 5 Marso 2012 (UTC) ===Yakub Kolas=== {{done}}: Hi! i also translated [[Yakub_Kolas|Yakub Kolas]] into Tagalog Language... Mabuhay!!! [[Tagagamit:Jan2366|Jan2366]] ([[Usapang tagagamit:Jan2366|usapan]]) 13:44, 5 Marso 2012 (UTC) == Salamat sa pag-aambag == Salamat po sa inyong mga naiambag dito sa Wikipedia. Totoong nakakatulong po kayo sa pagpapayabong ng ating wika at malayang kaalaman. Isinasabi ko lamang po ito sa inyo upang ipaalalang hindi nasasayang ang inyong pagod, at nagpapasalamat ka rito. <b>[[Natatangi:Contributions/Felipe Aira|<font color= "#FCD116">—</font>]] [[Tagagamit:Felipe Aira|<font color= "#0038A8">Felipe</font>]] [[Usapang tagagamit:Felipe Aira|<font color="#CE1126">Aira</font>]]</b> 10:05, 12 Oktubre 2008 (UTC) == ABN? == Ang mga ukol sa [[Suleras:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo]] ay inilipat ko [[Usapang tagagamit:Nickrds09/Unang Isangdaang ABN|Unang Isangdaang ABN]] at [[Usapang tagagamit:Nickrds09/Ikalawang Isangdaang ABN|Ikalawang Isangdaang ABN]] == Pagtanaw at pasasalamat == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[Image:Current Events Barnstar.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Bituin ng Pamamahayag at Pagbabalita''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |Dahil sa iyong patuloy na paghahain ng mga pag-uulat na nagagamit sa '''''[[Unang Pahina]]: [[Wikipedia:Kasalukuyang Pangyayari|Mga Kasalukuyang Kaganapan]]''''', pinagkakalooban kita - '''[[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]]''' - ng bituing ito. Bilang pasasalamat sa iyong pagiging isang masiglang tagapaglathala sa '''[[Wikipediang Tagalog]]'''. Nawa'y mapag-aralan mo rin ang paglalagay sa mismong Unang Pahina bilang dagdag na kasanayan patungo sa iyong pagiging dalubhasang '''[[Wikipedista]]'''. Mabuhay ka at salamat! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 15:25, 21 Oktubre 2008 (UTC) |} :Salamat ng marami sa iyong pagsasapanahon ng Kalendaryong pambalita. Marahil isa ka sa mga mapipisil ng pamayan upang maging isa ring tagapangasiwa balang-araw. Sabihan mo ako kung handa ka na at nang maiharap kita sa pamayanan. Matagal magpasya ang pamayanan dito, at sanay makapasa ka. Ipagpatuloy mo sana ang iyong mga ipinapakitang gawain. Muli, salamat! Mabuhay ka! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 04:41, 28 Oktubre 2008 (UTC) == Kumusta == Magandang araw, nangungumusta lamang po. Bakit tila bumaba ang inyong aktibidad. Kung iyon po ay dahil sa ilang mga puna o paalala ng ibang Wikipedista, huwag po sanang mabahala. Iyon po para lamang po sa layuning mapainam/masanay ang lahat ng Wikipedista. Ang mga puna ay mga karagdagang kaalaman po. Gayon din po ako nung una dahil baguhan ako. Pero sa lumaon nasanay ako/nagsanay ako kaya't natuto sa mga gawi dito sa Wikipedia. Ipagpatuloy po sana ang inyong kasiglahan at pagiging masiyahin sa pagtulong sa pagbubuo ng ating Wikipedia sa Wikang Tagalog. Mabuhay at salamat muli sa inyong mga naging ambag na. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 19:40, 22 Nobyembre 2008 (UTC) ==Tagapangasiwa== Ibig mo na bang maiharap sa pamayanan para maging tagapangasiwa? Pakisabihan mo lang po ako kung ibig mo na. Dahil isa ako sa tiyak na susuporta kung handa ka na. Umiinam na ang iyong paglalagay ng mga bagong balita sa Unang Pahina. Salamat sa iyong pagtulong sa bahaging ito ng ating wikipedia. Lubos na nagpapasalamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 00:54, 30 Nobyembre 2008 (UTC) :Nagpapaunang salita lamang ako. Kung sakaling hindi magtagumpay ang unang halalan/paghaharap mo para maging tagapangasiwa dito, huwag ka lamang sanang manghihinayang o aayaw sa Wikipediang ito. Pakitandaan mo lamang na may susunod pang mga pagkakataon. Pinapayo kong basahin mo ang mga puna at payo ng ating mga kasamang Wikipedista. Isa itong paraan para mapainam mo ang iyong sarili at ang iyong mga lathalain. Huwag kang magmamaliw, ituring mo ang lahat bilang isang pagpapainam ng iyong mga kakayahan. ''Okey?'' - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 05:59, 16 Disyembre 2008 (UTC) ::Malugod ko pong tatanggapin kung ano man ang kahihinatnan nang aking nominasyon. Maraming Salamat. [[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]] 10:15, 16 Disyembre 2008 (UTC) :::Magandang araw: narito ang mga kumento ng iba na nasa [[Wikipedia:Nominasyon para sa Tagapangasiwa ng Wikipediang Tagalog#Bagong nominasyon: tagapangasiwa din]]. Pilitin mong gawin ang mga ito at ipakitang kaya mo ang mga ito. Hindi pa naman tapos ang halalan. Matagal naman kasi kung minsan bago magkaroon ng resulta. Basta't may tanong, huwag na huwag kang mahihiyang magtanong sa amin. ''Okey?'' Ibig namin na umunlad bawat isang Wikipedista para sa kapakanan ng Wikipedia natin. Walang Wikipedistang perpekto pero layunin nga ay umunlad tayong lahat. Salamat uli. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:56, 17 Disyembre 2008 (UTC) ::::Saka nga pala, heto ang ilang gabay na maaaring makatulong sa iyo sa pagbubuo ng mga '''pangungusap na pangkasalukuyang kaganapan''': Palagi mo lang itatanong sa sarili mo, ano ba ang pinakamahalagang balita ngayong araw na ito. Maaari kang pumili ng 1, 2 o 3 lamang. Huwag lahat tungkol sa Pilipinas, kasi ang Wikipedia ay isang ensiklopedya nga. Maaari kang gumawa ng isa para sa Pilipinas, at yung ibang 2 para sa ibang bansa o pook. Itanong mo rin sa sarili mo kung: :::::*Ano/Sino ba ang paksa? :::::*Sino ba ang mga tauhan sa balita? Sino ang mga pangunahing bida? :::::*Ano ang dahilan bakit nabalita ang mga tauhan/paksa? :::::*Bakit nangyari ang balita? :::::*Ano ang naging resulta ng balita? :::::*Kailan ba ito naganap? ::::::Hindi baleng mahaba ang pangungusap basta kumpleto ang paglalahad ng diwa; para bang sa ''pamukaw tanong'' ng Alam Ba Ninyo pero hindi patanong at mas mahaba ng bahagya para kahit hindi silipin ng mambabasa ang pinagmulan ng balita, nababatid nila kung ano yun o tungkol saan yun. Kung magagawan mo ng pahinang makakawingan (lalo kung wala pa) maaari mo rin itong gawin. Pero huwag sabay-sabay para hindi mabigat para sa iyo. Gumawa ka ng talatakdaan o iskedyul: Halimbawa, sa araw na ito puro balita lang (yung nakatuon sa napili mo lang). Sa susunod na araw: puro artikulo lang (yung mga ibig mong gawin). Salit-salitan ang araw kung ibig mo. Maaari rin naman na iba sa umaga, iba sa hapon. Kailangan mo rin ng panahon para sa ibang bagay at para sa sarili mo, di ba? Lalo na ang sa iyong pag-aaral. Ituring mong isang libangan itong Wikipedia na nakakatulong sa iyo at sa iba... (Kasi natututo kang magsulat at nakakatanggap ng kabatiran habang nagsusulat). Okey, sana naibigan mo ang aking mga payo. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 04:08, 17 Disyembre 2008 (UTC) :::::::Maraming salamat sa mga payo at mga paalaala. Hayaan po ninyo at sisikapin kong makatulong ng maayos sa pagpapalawig at pagpapayabong Tagalog Wikipedia. Muli maraming salamat. [[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]] 07:04, 17 Disyembre 2008 (UTC) ::::::::Maligayang bati! Isa ka nang ganap na Tagapangasiwa! Salamat kay [[Tagagamit:seav|seav]]! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 15:42, 13 Enero 2009 (UTC) :::::::::Maraming salamat po sa iyong mga payo at suporta. Sisikapin kong makatulong dito sa ating proyekto sa abot ng aking makakaya. Mabuhay tayong lahat. [[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]] 07:47, 14 Enero 2009 (UTC) == Pasko == Sige. Nabasa ko ang iyong mensahe sa iyong pahina ng tagagamit. Maligayang pasko at manigong bagong taon! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 04:26, 19 Disyembre 2008 (UTC) == [[Wikipedia:Nominasyon para sa Tagapangasiwa ng Wikipediang Tagalog]] == Magandang araw, may kasalukuyang tanong para sa iyo si [[Tagagamit:Bluemask|Bluemask]]. Nasa [[Wikipedia:Nominasyon para sa Tagapangasiwa ng Wikipediang Tagalog#Kumento]] (nasa pinakaibaba ng seksyong ito) ang kanyang tanong. Maaari ka bang makilahok na para sagutin ito: ibig niyang malaman kung ibig mo talagang maging tagapangasiwa ng Tagalog Wikipedia at bakit? Mas mainam sigurong may sagot na manggagaling sa iyo hinggil dito para mas malawak ang masabi mo sa iyong mga layunin para sa proyekto nating ito. Salamat! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 18:40, 24 Disyembre 2008 (UTC) :Maraming salamat sa pagbabalita sa akin, mangyaring nasagot ko na po ang katanungan. Paumanhin kung medyo naantala ang aking kasagutan. Sa kabilang dako, ako ay handa sa anumang kahihinatnan nang aking nominasyon, hindi naman ako titigil sa pag-aambag kung sakaling hindi maaprubahan ang aking pagiging tagapangasiwa. Muli, maraming salamat, Pahabol na pagbati ng '''Maligayang Pasko at Masaganang Bagong Taon'''. Mabuhay Tayong lahat. [[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]] 14:38, 6 Enero 2009 (UTC) == [[WP:ABN]] == Salamat sa iyong pagtulong sa pagbubuo ng mga pangkat. Medyo napuno ko ang mga kapangkatan, pero ipagpatuloy mo sana ang pakikilahok mo dito. Kung kinakailangan mong magdagdag pa ng pangkat para sa mga dagdag mo pang artikulo, huwag kang mag-alinlangang gawin ito. Para tuluy-tuloy ang ating bahagi ng [[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda]] ng WP:ABN, at nang hindi tayo gaanong maubusan ng mga pang-umang o mga nakahanda. Muli, salamat. Mabuhay ka! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 04:20, 12 Enero 2009 (UTC) :Wala pong anuman, ikinagagalak kong makatulong sa proyektong ito. Natutuwa akong tumulong sapagkat makakatulong ito na mapayabong ang ating wika. Lalo pa nga't nakaamba ang pagpasa sa isang batas na maglalayong gamitin ang Ingles bilang midyum sa mga pagtuturo, nangangamba akong maisantabi ang ating sariling wika. Muli maraming salamat sa pagkilala sa aking mga ambag. Mabuhay tayong lahat. [[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]] 04:26, 12 Enero 2009 (UTC) == Tanong == Kung tama ang pagkakaalala ko, mayroon kang isang lathalaing isinulat hinggil sa isang barangay sa Quezon (?). Ibig ko sanang lagyan ng [[:Kaurian:Barangay]] pero hindi ko na maalala kung ano ang pamagat ng artikulo. Kaya, maaari bang ikaw na ang maglagay ng kaurian? Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 19:41, 16 Enero 2009 (UTC) :{{done}} Nalagyan ko na. Maraming salamat. [[Tagagamit:Nickrds09|Nickrds09]] 00:46, 19 Enero 2009 (UTC) == Kabahayan == Nais ko pong ipabatid na ang Filipino ng ''House'' sa pananalitang pulitikal ay hindi '''Kabahayan''', kundi '''Pamilya'''. Kaya ang ''House of Plantagenet of England'', halimbawa, ay hindi Kabahayan ng Plantagenet ng Inglatera, kundi '''Pamilya ng mga Plantagenet ng Inglatera'''. Paki-pansin ang mga salitang ''pamilya'' at ang lumitaw na ''mga''. Kailanman ang ''house'' na tinutukoy dito ay hindi tumutukoy sa tahanan o bahay o kung anupaman. Katumbas ito ng salitang ''dinastiya'', bagamat ang dinastiya ay ginagamit '''lamang''' sa mga emperador na Tsino at sa mga monarko ng Hapon, kailanman ay '''Pamilya''' o ''House'' ang ginamit ng mga Europeo. Paki-bago lamang po ang bagay na mga ito, sapagkat hindi tama ang ilang pagsasalin dito. Salamat. --[[Tagagamit:The Wandering Traveler|The Wandering Traveler]] 13:01, 19 Marso 2009 (UTC) == Paanyaya == Ang College of Science Debate and Drama Society ng Pamantasan ng Santo Tomas ay magkakaroon ng isang talk o seminar tungkol sa wikipedia bilang bahagi ng mga kaganapan sa Buwan ng Wika. Kaugnay dito, iniimbitahan ka namin upang maging isa sa mga magbabahagi ng iyong kaalaman sa mundo ng Wiki... Maaari lamang na makipag-ugnayan kayo sa akin sa imeyl na ejikieru_03@yahoo.com... Inaasahan namin ang iyong malugod na pagtugon. Salamat po. ==Darna Wiki== Good day. A wiki was recently created that you might be interested in. Do you watch [[Darna (2009 TV series)|Darna]]? If you do, there is a separate Enkilopedya for it. It is [http://darna.wikia.com/wiki/The_Darna_Wiki Darna Wikipedia]]. You may create an [http://darna.wikia.com/index.php?title=Special:UserLogin&type=signup account]. Just remember that the Enkilopedia is only on Inglish hindi Tagalog ang Darna Wikipedia. If you really a big fan of the teleserye, edit there! Please, join the Darnna Wikipedia Today and remember making contributes on that enkilopedia makes it bigger and beter. Join us today! Marami ang Salmat Po! Proud To Be Kapuso! [[Tagagamit:Sine Novela|Sine Novela]] 23:20, 1 Setyembre 2009 (UTC) == ABN == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 29]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Barangay Bambang, Lungsod ng Taguig]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 29 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 29]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Barangay Western Bicutan, Lungsod ng Taguig]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 29 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 29]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Barangay Bagumbayan, Lungsod ng Taguig]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 29 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 29]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Arkidiyosesis ng Cagayan de Oro]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 29 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 29]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Lungsod ng Taguig]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 29 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 29]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Diyosesis ng Libmanan]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 29 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 30]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Lungsod ng Parañaque]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 18:51, 30 Oktubre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 15]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Barangay Calzada, Lungsod ng Taguig]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 15:58, 15 Nobyembre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 15]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Barangay Upper Bicutan, Lungsod ng Taguig]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 15:58, 15 Nobyembre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 21]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad (Pilipinas)]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 02:19, 21 Nobyembre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 21]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Kalihim ng Estado ng Estados Unidos]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 02:19, 21 Nobyembre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 21]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Freddie Roach]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 02:19, 21 Nobyembre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 26]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[István Sándorfi]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 00:10, 26 Nobyembre 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 26]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Efren Peñaflorida]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->-- [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 00:10, 26 Nobyembre 2009 (UTC) ==István Sándorfi== Hi, my friend! Could you make a Tagalog translation about this article: [[:en:István Sándorfi]] He is a Hungarian painter, my role-modell. He died in 2007, this is my rememberance for him. Thank you! --[[Tagagamit:Eino81|Eino81]] 09:18, 29 Oktubre 2009 (UTC) :{{done}} [[User:Nickrds09|<font color= "#0038A8"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 15:15, 24 Nobyembre 2009 (UTC) ::Thank you for your traslation! I happy, because now there is more translation about him. Great rememberance! Thank you again, my friend! --[[Tagagamit:Eino81|Eino81]] 18:54, 24 Nobyembre 2009 (UTC) ==Sana== Maaari sanang sumang-ayon ka sa aking nominasyon bilang tagapangasiwa. Salamat.--[[Tagagamit:23prootie|23prootie]] 20:11, 29 Nobyembre 2009 (UTC) ==Richard Vincent Narag== Magandang gabi po kami po ay mga guro , na nagtuturo po ng Nursing at Caregiving nais ko po sanang ipa alam na ang sumulat ng aming aklat ( The science and Arts of Giving Care at Skills and Rationale for Paramedics) ay si Dr. Richard Vincent Narag nais po sana protectahan at manatili ang artikulo ng aming idolo na si Dr. Narag, maraming salamat po. God Bless po. TESDA MANILA. ==Help== Could you help me (again)? There is a Canadian-Hungarian soldier, who was killed in Afghanistan some days ago and I wrote his article on the English Wiki. Someone wants to delete that, because he was not so "notable", so I decided, if I could, I write articles about him in interwikis. Could you make for me a Tagalog version? Here is my version: [[:en:User:Eino81/George Miok]]. Thank you! [[:hu:User:Eino81]] == Usapang Pang-artikulo == Teka po, anu naman po ang dahilan at hindi iyon akma. Pakipaliwanag naman po sa 'kin, bukas po ako sa anumang opinyon nyo tungkol duon. [[Tagagamit:Kampfgruppe|Kampfgruppe]] 14:42, 8 Enero 2010 (UTC) :Naisip ko lang kasi na bakit kailangan pang lagyan lahat. Pero nakita ko sa [[:en:Main page|kabila]] na mayroon palang ganoon kaya tiyak na makakatulong nga iyan. Sige lang kasama ipagpatuloy mo lang iyan. Maraming salamat. -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 14:48, 8 Enero 2010 (UTC) :::Kung gay-on ay maraming salamat din po sa inyo! [[Tagagamit:Kampfgruppe|Kampfgruppe]] 14:50, 8 Enero 2010 (UTC) :::::Walang anuman. Salamat sa patuloy na pagtulong sa ating pamayanan. -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 14:52, 8 Enero 2010 (UTC) == magangang umaga == help [[Talaan ng mga Punong Ministro ng Albanya]] moved to [[Punong Ministro ng Albanya]] and [[Pangulo ng Croatia]] moved to [[Pangulo ng Kroasya]] because crotia in english and krosya in tagalog.. :*Nag-iwan din siya sa akin ng mensahe. Ang ginawa ko ay naglagay ng ''redirect''. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:13, 28 Enero 2010 (UTC) == pamilya == {| class="wikitable" |- ! colspan=2|Male ! colspan=2|Female |- ! Tagalog ! Indones ! Tagalog ! Indones |- | Lalake | Lelaki/Laki-laki/Pria | Babae | Perempuan/Wanita |- | Ginoo | Tuan | Ginang | Nona |- | Nino/Ama | Ayah/Papa | Nina/Ina | Ibu/Mama |- | Lolo | Opa | Lola | Oma |- | Tito | Paman/Om | Tita | Bibi/Tante |- | Pamangking Lalake | Keponakan Lelaki | Pamangking Babae | Keponakan Perempuan |- | Manugang na Lalake | Mantu Lelaki | Manugang na Babae | Mantu Perempuan |- | Biyenang Lalake | Mertua Lelaki | Biyenang Babae | Mertua Perempuan |} [[Natatangi:Mga ambag/111.94.135.13|111.94.135.13]] 02:58, 28 Enero 2010 (UTC) ==Salamat== Salamat sa botong ibinigay mo sa aking bilang tagapangasiwa, ikinatutuwa ko talaga ito. Maaring hindi mo alam na kasalukuyan akong ginigipit sa English Wikipedia. Bagamat mayrron din akong kasalanan dito, hindi na siguro taang kung sinu-sino na lang ang ibibintang nila sa akin. Yung "R", "B", at yung prutas aamin ko na ako yun pero yong Boy (bakit naman ako gagamit ng pangalang iyon e hindi naman bagay) ay pawang kasinungalinanga lamang. Wala akong balak mag-vandalise, artikulo man o userpage, kaya walang basehan ang mga paratang nila sa akin. Nakkalungkot na may mga taong ganito sa Wikipedia, na gagawin ang lahat para manira ng pangalan ng iba. Hindi ko gawain ang ganyan. Oo, palaban ako pero sa usapang harapan, hindi sa mga gawaing saksak sa likuran. Hindi tama ang pagbibintang na ito sa akin, at kahit ano pa ang kasalanan ko sa kanila sa nakaraan, ay sana, malinawagan sila at makita nilang sumosobra na.--[[Tagagamit:23prootie|23prootie]] 01:20, 8 Pebrero 2010 (UTC) ==GiannaManiego== Hindi mo dapat binati ito. Palagay ko ginawa lamang ito ni [[en:User:Elockid|Elockid]] para huliin ako. Utak [[alimango]] kasi yang user na yan. May galit yata sa mga Pilipino. Tingnan mo nga pati si [[en:User:User:Gintong Liwanag Ng Araw|User:Gintong Liwanag Ng Araw]] tinira niya. mag-iingat ka diyan.--[[Tagagamit:23prootie|23prootie]] 17:07, 15 Pebrero 2010 (UTC) :Kapatid pakibasa na lang siguro ng [[Wikipedia:WikiProyekto Pagbati]] para sa kasagutan sa iyong hinaing. Maraming Salamat sa pang-unawa. [[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 04:45, 16 Pebrero 2010 (UTC) ::Paunmanhim sa tila nagawa kong ''pagwawala''. Hindi ko lang maiwasang magtaka dahil sa sobra nang panggigipit sa akin [[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/23prootie/Archive]]. Patawad muli.--[[Tagagamit:23prootie|23prootie]] 14:20, 18 Pebrero 2010 (UTC) ==Tanong== Gaano ba katagal ang [[Wikipedia:Nominasyon para sa Tagapangasiwa ng Wikipediang Tagalog|Nominasyon para sa Tagapangasiwa ng Wikipediang Tagalog]]? Kasi baka patay (huwag naman sana) na yung inonomina eh hindi pa rin tapos yung nominasyon. Pansin ko lang kasi yung kay [[Tagagamit:The Wandering Traveler|The Wandering Traveler]] hanggang ngayon hindi pa tapos. Tama na siguro ang anim na buwan?----[[Tagagamit:23prootie|23prootie]] 15:36, 18 Pebrero 2010 (UTC) == Bagong akawnt ni [[Tagagamit:Ricardojose20027]] == Magandang araw po. Nais ko pong hingin ang inyong atensyon sa [[Tagagamit:Sayawsayawbuhay|tagagamit na ito]]. Mukhang nagbalik na naman si [[Tagagamit:Ricardojose20027|Ricardojose20027]] upang gumawa na naman ng kalokohan dito sa Wikipedyang ito. Kung maari po ay agad na maharang ang taong ito upang hindi na siya makaperwisyo dito. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 12:22, 22 Pebrero 2010 (UTC) :{{done}} [[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 03:53, 23 Pebrero 2010 (UTC) ==Hiling== Hinihiling ko sanang harangin niyo ang manggagamit na si '''[[Tagagamit:The Wandering Traveler|The Wandering Traveler]]''' na isang ''[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Lenticel&oldid=552888 sockpuppet]'' ng manggagamit na si '''[[Tagagamit:JL 09|JI 09]]'''. Hindi naman sa mayroon silang ginawang masama kundi, ayon na rin sa bibig ng manggagamit na ito, hindi nakakabuti sa proyekto ang isang tanong mayroong maramming akawnt kaya't sana'y irespeto na lang natin ang kanyang paniniwala at harangin na lang ang ''sockpuppet'' niya.--[[Tagagamit:23prootie|23prootie]] 00:09, 1 Marso 2010 (UTC) == Usapang Pang-artikulo - Abril 26 == Magandang araw po muli sa inyo, Nickrds09. Ipinababalik-tanaw ko lamang po muli sa inyo ang ating mga nagdaang usapan noong Enero 8 nang taon ding ire sa [[Usapang tagagamit:Kampfgruppe#Usapang Pang-artikulo|aking usapang tagagamit]] at rine sa [[Usapang tagagamit:Nickrds09#Usapang Pang-artikulo|inyong usapang tagagamit]]. Kanino po kayang bot tayo makakahiling na lagyan lahat ng [[Suleras:Usapang Pang-artikulo]] ang bawat ng artikulo rine sa Tagalog Wikipedia tulad ng inyong nasabi? Maghihintay po ako sa inyong kasagutan... [[Tagagamit:Kampfgruppe|Kampfgruppe]] 15:13, 26 Abril 2010 (UTC) :Magandang Araw kasamang [[Tagagamit:Kampfgruppe|Kampfgruppe]], ang totoo hindi ko rin kabisado kung sino ang may tagagamit na bot dito sa Tagalog Wikipedia. Si Aira lamang ang alam ko sa ngayon. Subalit matagal-tagal na rin siyang hindi aktibo. [[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 04:54, 4 Mayo 2010 (UTC) ::Sabagay, tiningnan ko na rin po ang kasaysayan ng pag-aambag ni Felipe Aira sa mga akawnt n'ya dine sa Tagalog Wikipedia at Wikibooks, Inggles at Wikimedia Commons pero nung nakaraang Marso 2009 huli s'yang nag-edit. Pero sa tingin ko po ay matutulungan tayo ni [[Tagagamit:Bluemask]] na isa ring bot dine ([[Tagagamit:Maskbot|Maskbot]]), ano po sa palagay n'yo? [[Tagagamit:Kampfgruppe|Kampfgruppe]] 11:11, 7 Mayo 2010 (UTC) :::Pasensya na po kung wala ako rine sa Wikipediang Tagalog nung mga nakaraang araw. Ako na lamang po ang lalakad kay Maskbot tungkol po sa mga napag-usapan natin. Marami po uling salamat. [[Tagagamit:Kampfgruppe|Kampfgruppe]] 11:14, 25 Mayo 2010 (UTC) == Kahilingan upang maharang (block) ang mga tagagamit na nambababoy == Magandang araw po. Nais ko pong pormal na ihiling na harangin ng permanente ang mga sumusunod na tagagamit dahil sa di matigil nila na pambababoy dito sa Tagalog Wikipedia. *[[Special:Contributions/RJ-Ronidel|RJ-Ronidel]] *[[Special:Contributions/121.1.31.14]] Si RJ-Ronidel ay isang sockpuppet ni [[Tagagamit:Ricardojose20027|Ricardojose20027]], isang tagagamit na naharang na ng madaming beses dahil sa paggawa ng mga di-totoong artikulo. Naharang na rin siya sa en.wiki dahil sa kaparehong kadahilanan. Gumawa na rin ang tagagamit na ito ng isang account dito ([[Tagagamit:Sayawsayawbuhay]]) at naharang din ito ng permanente. Si 121.1.31.14 ay mukhang sockpuppet ni [[Special:Contributions/203.111.235.50|203.111.235.50]] dahil halos magkapareho sila ng istilo ng pag-eedit. Kasalakuyang nakaharang si 121.1.31.14 sa en.wiki at dito naman nya napiling "maghasik ng lagim". Inaasahan ko po ang inyong mabilis na aksyon ukol sa bagay na ito. Salamat. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 13:43, 26 Mayo 2010 (UTC) :{{done}} -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 04:07, 27 Mayo 2010 (UTC) :Salamat po sa mabilis na aksyon. Ngunit nais ko pong iparating sa inyo na gumawa na naman ng panibagong "sockpuppet" si Ricardojose20027 ([[Tagagamit:ExtraEdit]]). Hinihiling ko po na mablock kaagad ang tagagamit na ito at kung posible po ay ang IP address na ginagamit niya dahil mukhang di titigil ang tagagamit na ito sa paggawa ng bagong akawnt. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 10:07, 29 Mayo 2010 (UTC) == ABN == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Hunyo 10]], [[2010]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Distrito ng Gatsibo]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] --> --[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 00:58, 14 Hunyo 2010 (UTC) == Talaan ng Planetang Minor == Kuya, kailangan ko po ng iyong tulong tungkol sa pagpapalawig ng mga panibagong artikulo na tungkol sa [[Talaan ng planetang minor]]. Alam ko po na malaki ang maitutulong nito sa Tagalog Wikipedia kung ipagpapatuloy ito. Salamat. -- [[User:Shirou15|Shirou15]] [[User talk:Shirou15|Usapan]] == Number Tagalog Name's== {|class="wikitable" !Tagalog into Spanish{{Clarify|date=April 2010}} !Cardinal ! !Ordinal |- |1 |isá |uno |una |- |2 |dalawá |dos |pangalawá / ikalawa (or ika-dalawa in some informal compositions) |- |3 |tatló |tres |pangatló / ikatlo |- |4 |apat |kwatro |pang-apat / ikaapat |- |5 |limá |singko |panlimá / ikalima |- |6 |anim |sais |pang-anim / ikaanim |- |7 |pitó |syete |pampitó / ikapito |- |8 |waló |otso |pangwaló / ikawalo |- |9 |siyám |nwebe |pansiyám / ikasiyam |- |10 |sampû |dyes |pansampû / ikasampu (or ika-pu in some literary compositions) |- |11 |labíng isá |onse |panlabíng isá / pang-onse / ikalabing isa |- |12 |labing dalawá |dose |panlabing dalawá / pandose / ikalabing dalawa |- |13 |labing tatlo |trese |panlabing tatlo / pantrese / ikalabing tatlo |- |14 |labing apat |katorse |panlabing apat / pankatorse / ikalabing apat |- |15 |labing lima |kinse |panlabing lima / pankinse / ikalabing lima |- |16 |labing anim |dyes-sais |panlabing anim / pandyes-sais / ikalabing anim |- |17 |labing pito |dyes-syete |panlabing pito / pandyes-syete / ikalabing pito |- |18 |labing walo |dyes-otso |panlabing walo / pandyes-otso / ikalabing walo |- |19 |labing siyam |dyes-nwebe |panlabing siyam / pandyes-nwebe / ikalabing siyam |- |20 |dalawampu |benta |pandalawampu / ikadalawampu (or ikalawampu in some literary compositions both formal and informal (rarely used)) |- |30 |tatlumpu |trenta |pantatlumpu / ikatatlumpu |- |40 |apat na pu |kwarenta |pang-apat na pu / ikaapat na pu |- |50 |limampu |singkwenta |panlimampu / ikalimampu |- |60 |anim na pu |sesenta |pang-anim na pu / ikaanim na pu |- |70 |pitumpu |setenta |pampitumpu / ikapitumpu |- |80 |walumpu |otsenta |panwalumpu / ikawalumpu |- |90 |siyam na pu |nobenta |pansiyam na pu / ikasiyam na pu |- |100 |(i)sándaán |syento |pan(g)-(i)sándaán / ikasandaán (or ika-isandaan in some formal or informal literary compositions (rarely used)) |- |200 |dalawándaán |dos syentos |pandalawandaán / ikadalawandaán |- |300 |tatlondaán |tres syentos |pantatlondaán / ikatatlondaán |- |400 |apat na raán |kwatro syentos |pang-apat na raán / ikaapat na raán |- |500 |limandaán |singko syentos |panlimandaán / ikalimandaán |- |600 |anim na raán |sais syentos |pang-anim na raán / ikaanim na raán |- |700 |pitondaán |syete syentos |pampitondaán / ikapitondaán (or ika-pitong raan (more commonly used)) |- |800 |walondaán |otso syentos |pangwalondaán / ikawalondaán (or ika-walong raan (more commonly used)) |- |900 |siyam na raán |nwebe syentos |pansiyam na raán / ikasiyam na raán |- |1,000 |(i)sánlibo |mil |&nbsp; |- |2,000 |dalawánlibo |dos mil |&nbsp; |- |10,000 |(i)san(g) laksa / sampung libo |dyes mil |&nbsp; |- |100,000 |(i)san(g) yuta / (i)sándaáng libo |syento mil |&nbsp; |- |1,000,000 |isáng milyón |milyon |&nbsp; |- |2,000,000 |dalawáng milyón |dos milyon |&nbsp; |- |10,000,000 |sampung milyón |dyes milyon |&nbsp; |- |100,000,000 |(i)sándaáng milyon |syento milyon |&nbsp; |- |1,000,000,000 |isáng bilyón |bilyon |&nbsp; |- |1,000,000,000,000 |isáng kuwantilyón |kuwantilyon |&nbsp; |} note: ''na pu'' and ''na raan'' is 4,6 and 9 because apa'''t''',ani'''m''' and siya'''m''' is not vowel {filipino:bokal} (or is consonant {filipino:konsananto}).700 is pitondaan (former:pitong raan) and 800 is walondaan (former:walong raan) because It is the same than 300 (tatlondaan). [[Natatangi:Mga ambag/118.136.67.165|118.136.67.165]] 07:22, 16 Hulyo 2010 (UTC) == paki-add simply kc guests...iba lang.. == paki-add more [[Simply KC]] guests...iba nalang ha.. thanks nickrds 09 :Sa tingin ko hindi na iyon kailangan sapagkat kung ilalagay natin lahat ng naging bisita mapupuno lamang ang pahina ng mga bisita. -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 11:27, 9 Agosto 2010 (UTC) == Palabaybayan == Magandang araw! &#146;Alala mo noong humingi ka ng pagsasanggunain tungkol sa pagbaybay tapos sabi ko mukhang wala? May nakita rin ako; ''p''-in-''ost'' ko doon sa [[Usapan:Arcadio Maxilom]]. --[[Tagagamit:Pare Mo|Pare Mo]] 02:35, 28 Agosto 2010 (UTC) :Maraming Salamat sa pagbibigay ng abiso. :) -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 02:41, 28 Agosto 2010 (UTC) ==Wikipedia at the Philippine Youth Congress in IT== I am glad to announce to you that we will be debuting as an organization at the Philippine Youth Congress in Information Technology on September 14 to 17, 2010 at the University of the Philippines, Diliman. Jojit will be Wikimedia Philippines resource speaker at the second day of the conference at the UP Film Center. He will be speaking about Wikipedia and how it revolutionizes the World Wide Web. That will be at 9:00 to 10:00 am. We will also set up a booth at the UP Bahay ng Alumni and we will showcase our existing and future projects. We encourage you to participate in our first major project as a volunteer. We have prepared food and refreshments for you. Please let us know so that we can enlist you to our delegation. ----[[Tagagamit:Exec8|Exec8]] 07:35, 2 Setyembre 2010 (UTC) == Teletubbies == Hi, can you please upload the image of the four adorable colourful little Teletubbies and maybe anything you might know/be interested in for the article? I made it as a stub only. Thanks. I also made a stub for [[The Rugrats Movie]]. However, I can't edit the article [[The Fox and the Hound]]. But I hope someone might unlock it so I could. [[Natatangi:Mga ambag/99.56.72.50|99.56.72.50]] 01:20, 10 Setyembre 2010 (UTC) :{{done}} Hello! as per your request, i uploaded the photo of Teletubbies [[Tagagamit:Jan2366|Jan2366]] ([[Usapang tagagamit:Jan2366|talk]]) 10:22, 5 Marso 2012 (UTC) ==[[Wikipedia:WikiProyekto Anime at Manga|WikiProyekto ng Anime at Manga]]== {| class="messagebox standard-talk" |- | [[Image:Wikipe-tan head.png|60px]] | <center>Magandang Araw po. Inaanyayahan ko po ikaw na sumali sa [[Wikipedia:WikiProyekto Anime at manga|WikiProyekto ng Anime at Manga]]. Ikinalulukod mko po na ikaw na sumali doon. Kung may katanungan ko, pumunta lamang po sa aking [[Usapang Tagagamit:Shirou15|usapan]]. Salamat po. --[[Tagagamit:Shirou15|Shirou15]] 12:17, 24 Setyembre 2010 (UTC)</center> |- |} == help == let see : [[http://tl.wikipedia.org/wiki/Suleras:Mga_Pangalawang_Pangulo_ng_Pilipinas]] let text below : Mga Pangulo ng Pilipinas let see : [[http://tl.wikipedia.org/wiki/Suleras:Mga_Pangulo_ng_Pilipinas]] let text below : Mga Pangalawang Pangulo ng Pilipinas -> this is help yooo plis [[Natatangi:Mga ambag/125.163.101.209|125.163.101.209]] 07:35, 6 Oktubre 2010 (UTC) :{{done}} -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 07:46, 6 Oktubre 2010 (UTC) :: salamat po [[Natatangi:Mga ambag/202.70.54.125|202.70.54.125]] 15:13, 6 Oktubre 2010 (UTC) == Bonjour == Je vous remercie,<br> Votre utile, donner les moyens,<br> Et comment votre cœur généreux<br> Votre affiche désintéressement.<br> Je vous remercie pour votre gentillesse,<br> Je n'oublierai pas de sitôt;<br> Vous êtes l'un des plus belles personnes<br> J'ai jamais rencontré.--[[Natatangi:Mga ambag/180.191.54.108|180.191.54.108]] 17:13, 15 Nobyembre 2010 (UTC) == [[Usapang tagagamit:Jollybsoriano]] == Magandang araw! Nais ko pong hingin ang inyong atensiyon ukol sa "Talk page" ng tagagamit na ito. Ginagamit na naman muli ang pahinang ito para sa pangpersonal na rason at patuloy na naglalagay ng pornograpiya makailang beses na sa nakaraang buwan. Kamakailan lang ay [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Jollybsoriano&oldid=871313 naglagay na naman siya ng mga kabastusang lathalain sa kanyang pahina] matapos siyang harangin ni Sky Harbor noong nakaraang buwan. Hinihiling ko po na tuluyan ng harangin ang tagagamit na ito dahil halos isang taon na niya ginagawa ito. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 07:09, 12 Hulyo 2011 (UTC) :Magandang araw po muli. [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Jollybsoriano&oldid=875584 Naglagay na naman po muli si Jollybsoriano ng kabastusang lathalain sa kanyang talk page] at madaliang binura ito ng isang IP address upang di mahalata ng mga administrador. Nais ko pong ipabatid na makailang ulit na po niyang ginagawa ito at sa [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&page=Usapang+tagagamit%3AJollybsoriano limang beses na binura ang kanyang talk page], ginagawa na naman po niya ito ulit makalipas ng ilang araw. Hinihiling ko po na tuluyang ''i-block'' na ang tagagamit na ito dahil wala naman siyang ibang intensiyon sa Wikipediang ito kundi maglagay ng kabastusang lathalain. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 02:50, 16 Hulyo 2011 (UTC) ::Gumawa po ng panibagong account ([[Special:Contributions/Jay Mabini|Tagagamit:Jay Mabini]]) ang tagagamit na ito at patuloy pa rin siyang nagpapaskil ng pornograpiya. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 08:27, 3 Agosto 2011 (UTC) == Thanks a lot == Hello, Mr. Nickrds! Thank you for greeting me warmly. My job progress in Indonesia Wikipedia is making stub articles all [[:id:Pengguna:Wagino_20100516/Bak_pasir#(..)| municipalities and cities in the Philippines]], although it is still half way to completed. Cheers. [[Tagagamit:Wagino 20100516|Wagino 20100516]] 02:32, 1 Disyembre 2011 (UTC) ==Kahilingan== Maaari bang pakibura ito: http://tl.wikipedia.org/wiki/Usapan:Network_ng_kompyuter. Salamat. [[Tagagamit:Aghamsatagalog2011|Aghamsatagalog2011]] 02:41, 14 Disyembre 2011 (UTC) :Wala nang laman ang pahina at hindi na kailangang burahin ayon nga kay [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]]. -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 04:45, 14 Disyembre 2011 (UTC) == [[Tagagamit:121.1.11.118]] == Magandang araw. Nais ko pong hingin ang inyong atensyon sa tagagamit na ito. Nilalagay ang talaan ng palatuntunan (program schedule) ng [[Associated Broadcasting Company]] at [[Radio Philippines Network]] ng makailang ulit. Naharang na rin itong tagagamit na ito sa English Wikipedia (tignan ang [[en:Special:Contributions/121.1.11.118]]). Hinihiling ko po na maharang din siya rito sa Tagalog Wikipedia dahil paulit-ulit na lang ang kanyang ginagawang pambababoy sa dalawang pahinang aking nabanggit. Salamat po. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] 13:08, 6 Pebrero 2012 (UTC) :{{done}}Tapos na. Hinarang ko na sya sa loob ng isang linggo -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 00:49, 7 Pebrero 2012 (UTC) == Hello == Many thanks for your welcome in [[Wikang Tagalog|Tagalog]] language. Have a great day.------[[Tagagamit:X4v13r3|X4v13r3]] ([[Usapang tagagamit:X4v13r3|talk]]) 19:35, 5 Marso 2012 (UTC) :You are very much welcome. If you have questions please don't hesitate to ask me or other administrators. Thanks! -[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 05:39, 6 Marso 2012 (UTC) == Translation == hi!. can you please translate this article ==>>>> '''[[en:Mastic (plant resin)]]''' .......... ? thank you very much ! [[Tagagamit:פארוק|פארוק]] ([[Usapang tagagamit:פארוק|talk]]) 17:19, 21 Mayo 2012 (UTC) == Paano po bang gumawa ng Template? == Hello po! Ako po si Gio Patrick S. Prequencia, ako po ay nagtataong kung paano o bnag gumawa ng template [[Tagagamit:TheSleepyhollow02|TheSleepyhollow02]] ([[Usapang tagagamit:TheSleepyhollow02|makipag-usap]]) 13:21, 28 Hulyo 2012 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Mobile Projects/WLM App Fact Sheet == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang isang bagong pahina, ang [[Mobile Projects/WLM App Fact Sheet]], para sa pagsasalinwika. Paki isalinwika iyon dito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mobile+Projects%2FWLM+App+Fact+Sheet&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-08-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a description of the "Wiki Loves Monuments" mobile app. The app is in the final stages of development and its distribution will start mid-August.</div> Salamat sa iyo! Mga tagapangasiwa ng pagsasalinwika sa Meta&lrm;, 10:34, 8 Agosto 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, July 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, July 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+July+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"> Note: This time, the "Wikimedia Foundation highlights" section does not include the usual coverage of the most notable work of Foundation staff during that month. Instead, it contains a list of talks given by Foundation staff at Wikimania, summarizing their most important work the year over. It looks like a lot of text, but only the talk titles will need to be translated. The intention is that these titles alone can already give readers a good overview of what the Foundation is working on in general. You are receiving this message because you signed up to the new translation notification system. Questions about this system can be asked at [http://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:22, 3 Setyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, August 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, August 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+August+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">As every month, translations are wanted for the new edition of the "Wikimedia Highlights", consisting of the most relevant information from the Foundation's general and technical monthly reports for August, with a short selection of other important news from the Wikimedia movement. Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated on the most important WMF activities, MediaWiki development work and other international news from the past month. You are receiving this message because you signed up to the translation notification system. Questions about this system can be asked at [http://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:01, 18 Setyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Jimmy Appeal == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Fundraising 2012/Translation/Jimmy Appeal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FJimmy+Appeal&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">https://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2011/Jimmy_Letter_002/en Last years translation/El año pasado, traducción/العام الماضي ترجمة/Прошлогодний перевод This letter is a new translation request, but re-uses large parts of the 2011 Jimmy Appeal, with slight modifications in the second version. If the 2011 Jimmy Letter has been translated into your language, you can probably re-use much of it for this translation. :-)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:43, 27 Setyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: FDC portal/Proposals/CentralNotice2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:FDC portal/Proposals/CentralNotice2012|FDC portal/Proposals/CentralNotice2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-FDC+portal%2FProposals%2FCentralNotice2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This banner will invite logged-in editors on all projects to participate in the current public review phase about funding requests by 12 organizations, regarding more than 10 million US dollars of donation money. (Questions about the translation notification system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:07, 14 Oktubre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/AdrianneW Appeal == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/AdrianneW Appeal|Fundraising 2012/Translation/AdrianneW Appeal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FAdrianneW+Appeal&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:09, 23 Oktubre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, September 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, September 2012|Wikimedia Highlights, September 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+September+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated on the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from September. You are receiving this message because you signed up to the translation notification system. Questions about this system can be asked at [http://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:33, 1 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages|Fundraising 2012/Translation/Landing Page and Banner messages]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FLanding+Page+and+Banner+messages&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-11-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:58, 14 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:13, 27 Nobyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:48, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:06, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)|Fundraising 2012/Translation/Impact Of Wikipedia Video (subtitles)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FImpact+Of+Wikipedia+Video+%28subtitles%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Impact_Of_Wikipedia.webm If you have any questions, post: https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Fundraising_2012/Translation</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:10, 4 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FPoongothai+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:00, 5 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FPoongothai+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:36, 5 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)|Fundraising 2012/Translation/Poongothai video (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FPoongothai+video+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:14, 6 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, November 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, November 2012|Wikimedia Highlights, November 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+November+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:45, 12 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/WEB documentary clip (captions) == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/WEB documentary clip (captions)|Fundraising 2012/Translation/WEB documentary clip (captions)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FWEB+documentary+clip+%28captions%29&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2012-12-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">http://commons.wikimedia.org/wiki/File:WEB_Clip.webm</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:58, 20 Disyembre 2012 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, December 2012 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, December 2012|Wikimedia Highlights, December 2012]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2012&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:05, 29 Enero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post|Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FWikipeidia+Education+Program%3A+Walaa+post&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the text for a blog post that will be published (together with the translation) at https://blog.wikimedia.org/ . If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:03, 13 Pebrero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post|Wikimedia Blog/Drafts/Wikipeidia Education Program: Walaa post]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FWikipeidia+Education+Program%3A+Walaa+post&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the text for a blog post that will be published (together with the translation) at https://blog.wikimedia.org/ . If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:49, 13 Pebrero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:OurProjects == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Template:OurProjects|Template:OurProjects]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AOurProjects&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:36, 20 Pebrero 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: FDC portal/CentralNotice2013-1 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:FDC portal/CentralNotice2013-1|FDC portal/CentralNotice2013-1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-FDC+portal%2FCentralNotice2013-1&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This banner will invite logged-in editors on all projects to participate in the current public review phase about funding requests by 4 Wikimedia organizations. Around 2.6 million US dollars of donation money are available in this FDC round. (Questions about the translation notification system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:48, 5 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising 2012/Translation/Thank you letter == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising 2012/Translation/Thank you letter|Fundraising 2012/Translation/Thank you letter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising+2012%2FTranslation%2FThank+you+letter&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-03-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The thank you letter has been had minor formatting changes and some changes to the text however the work is only minor and shouldn't :) Thank you again</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:28, 14 Marso 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: FDC portal/CentralNotice2013-2 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:FDC portal/CentralNotice2013-2|FDC portal/CentralNotice2013-2]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-FDC+portal%2FCentralNotice2013-2&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">These banners are for a "last call" inviting logged-in editors on all projects to participate in the current public review phase (until March 31) about funding requests by 4 Wikimedia organizations, for around 1.3 million US dollars of donation money. (Questions about the translation notification system can be asked at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ], and you can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:45, 27 Marso 2013 (UTC)</div> == Hoy == Bawal mag-bura ng pahina dahil ginawa ko iyon para marami nang pahina ang Wikang Tagalog at pabayaan mo na lang sila mag-dagdag ng pahina. Parang awa mo na. Gusto ng mga Pilipino na magkaroon ng bagong pahina at huwag naman sana burahin yung mga pahina dahil mahalaga iyon para sa mga Pilipino. Kung gusto mo, i-edit mo na lang na hindi pa nasasalin sa Wikang Tagalog. Magdagdag ka rin kaya ng bagong pahina para umabot ng milyon ang Wikang Tagalog. :Ipagpaumanhin mo po subalit hindi basta-basta pwedeng ilagay lahat ng tao sa Wikipedia may mga guidelines tayong sinusunod at isa nga nga rito ang [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Notability Notability] ng mga tao/pulitiko/artista. Tulad ng [[Maria Lorraine Gracia]] hindi naman siya tanyag o kilala para mabigyan ng lathalain sa Tagalog Wikipedia. --[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 12:43, 1 Abril 2013 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Free knowledge based on Creative Commons licenses == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Free knowledge based on Creative Commons licenses|Free knowledge based on Creative Commons licenses]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Free+knowledge+based+on+Creative+Commons+licenses&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, please translate this very important brochure to explain the free content nature of Wikimedia projects. You can take your time to translate it, but your translation can have a long-term impact.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:22, 10 Abril 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Foundation elections 2013|Wikimedia Foundation elections 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-04-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please translate to help inform non-English-language users about the important upcoming Wikimedia Foundation elections, including those for the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Board Board of Trustees ] and the [https://meta.wikimedia.org/wiki/FDC Funds Dissemination Committee ]. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:32, 18 Abril 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement/Personal announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Single User Login finalisation announcement/Personal announcement|Single User Login finalisation announcement/Personal announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FPersonal+announcement&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-05-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:22, 1 Mayo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, April 2013|Wikimedia Highlights, April 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:47, 25 Mayo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll|Wikimedia Foundation elections 2013/Translation/SecurePoll]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+2013%2FTranslation%2FSecurePoll&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-06-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We could greatly use your help doing some quick translations for the SecurePoll (voting) interface that will be used for this years [[m:Wikimedia Foundation elections 2013|Board and FDC elections]]. The translation consists of a short, 2 sentence, intro for the vote and 3 short 'titles' saying which vote or question they will be on. The page also lists the candidates for each election which do '''not''' need to be translated but can be transliterated if that makes sense for your language/script. Thank you! If you have any questions please feel free to ask on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections 2013|Elections talk page]].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:27, 3 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, May 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, May 2013|Wikimedia Highlights, May 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+May+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:36, 13 Hunyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2013/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Admin activity review/2013/Notice to communities|Admin activity review/2013/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2013%2FNotice+to+communities&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-07-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This text will be used to inform communities which will be affected by the new global [[:m:Admin activity review|Admin activity review]] process which is carried out by stewards. You can also translate the page about the review itself. In order to ensure the global community understands what is happening, your translations will be very helpful.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:54, 16 Hulyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2013/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Admin activity review/2013/Notice to communities|Admin activity review/2013/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2013%2FNotice+to+communities&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-07-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This text will be used to inform communities which will be affected by the new global [[:m:Admin activity review|Admin activity review]] process which is carried out by stewards. You can also translate the page about the review itself. In order to ensure the global community understands what is happening, your translations will be very helpful.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:56, 16 Hulyo 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2013/Notice to inactive right holders == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Admin activity review/2013/Notice to inactive right holders|Admin activity review/2013/Notice to inactive right holders]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2013%2FNotice+to+inactive+right+holders&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2013-08-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:43, 4 Agosto 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, July 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, July 2013|Wikimedia Highlights, July 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+July+2013&language=tl isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:31, 31 Agosto 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:Index/Eligibility requirements == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:Index/Eligibility requirements|Grants:Index/Eligibility requirements]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AIndex%2FEligibility+requirements&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, I have updated the Eligibility Requirements page for the Project and Event Grants program, and re-organized the information to be more readable, as well as easier to translate. Your help in bringing this information to different language communities has tremendous value: many people are timid about grants, and having to digest all this relatively-formal information in English makes it even more scary. Your translations can help more Wikimedians apply for funding, and thereby enable more awesome work to take place around the world. Thank you for your valuable efforts! Asaf Bartov, Grantmaking team, WMF</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:58, 2 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:Index/Eligibility requirements == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:Index/Eligibility requirements|Grants:Index/Eligibility requirements]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AIndex%2FEligibility+requirements&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, I have updated the Eligibility Requirements page for the Project and Event Grants program, and re-organized the information to be more readable, as well as easier to translate. Your help in bringing this information to different language communities has tremendous value: many people are timid about grants, and having to digest all this relatively-formal information in English makes it even more scary. Your translations can help more Wikimedians apply for funding, and thereby enable more awesome work to take place around the world. Thank you for your valuable efforts! Asaf Bartov, Grantmaking team, WMF</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:01, 2 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, November 2013 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, November 2013|Wikimedia Highlights, November 2013]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+November+2013&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:35, 12 Disyembre 2013 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Privacy policy == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Privacy policy|Privacy policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Privacy+policy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The discussion phase about the draft for the Wikimedia Foundation's new privacy policy is ending on January 15. Your help is welcome in translating the current version of the draft, which is expected to be close to the final version. This will also enable more community members to contribute comments before the discussion phase ends. The main text of the privacy policy is contained in the following pages, please click "Translate" on each of them: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Privacy_policy Privacy policy] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Privacy_policy-summary Summary] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:Mylanguage/Privacy_policy/what_policy_doesn%27t_cover What the policy doesn't cover] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Privacy_policy-Definitions Definitions] Please also consider translating the FAQ and other supplementary material, which can be found (along with the main text) here: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:Translate/agg-Privacy_policy_2014_draft ]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:41, 8 Enero 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Data retention guidelines == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Data retention guidelines|Data retention guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Data+retention+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The discussion phase about the draft for the Wikimedia Foundation's new data retention guidelines is ending on February 14. Your help is welcome in translating the current version of the draft, which is expected to be close to the final version. This will also enable more community members to contribute comments before the discussion phase ends. Please click "Translate" on both of these pages: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Data_retention_guidelines/Introduction Introduction explaining the discussion phase] / [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Data_retention_guidelines Main text of the guidelines]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:17, 10 Pebrero 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Board Service == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Board Service|Wikimedia Blog/Drafts/Board Service]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FBoard+Service&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the second in a series of blogs posts by the Wikimedia Foundation Board of Trustees, explaining the work of the Board Governance Committee. It is planned to be published at https://blog.wikimedia.org/ on Friday, February 28. Translations are also still welcome for the first post in the series, titled "Introduction to the Wikimedia Foundation Board of Trustees", where Vice Chair Phoebe Ayers explains the Board, its mandate, and its work within the community. It will hopefully remain a useful reference for a long time to come. It can be translated at [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FIntroduction+to+the+Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees ]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:35, 26 Pebrero 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/Proposals/2012-2013 round2/Staff summary/Progress report form/Q2 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Grants:APG/Proposals/2012-2013 round2/Staff summary/Progress report form/Q2|Grants:APG/Proposals/2012-2013 round2/Staff summary/Progress report form/Q2]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FProposals%2F2012-2013+round2%2FStaff+summary%2FProgress+report+form%2FQ2&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This report is written by FDC Staff and is intended for the FDC, FDC grantees, and the larger movement. It includes a summary table of financial information from this past quarter, and summaries of each entity’s progress report in this past quarter.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:34, 12 Marso 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Blog/Drafts/Heartbleed == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Blog/Drafts/Heartbleed|Wikimedia Blog/Drafts/Heartbleed]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Blog%2FDrafts%2FHeartbleed&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the text of a just published [https://blog.wikimedia.org/2014/04/10/wikimedias-response-to-the-heartbleed-security-vulnerability/ blog post] summarizing the actions taken to protect users of Wikimedia sites against the recently discovered "Heartbleed" security vulnerability. (The post explains that users will need to re-login the next time they use their accounts and suggests to change passwords as a standard precautionary measure, but it is currently not intended to enforce a password change for all users.) Completed translations will be added to the blog post.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:14, 10 Abril 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, March 2014|Wikimedia Highlights, March 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from the month of March. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, Identi.ca and project village pumps. Help is also still welcoming in translating the previous issue of the Wikimedia Highlights which was published last week, at [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Highlights%2C+February+2014&amp;action=page&amp;filter= ]. If you have questions about the translation notifications system, you can ask them at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests ]. You can manage your subscription at [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup ]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:09, 1 Mayo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, April 2014|Wikimedia Highlights, April 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from last month. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:55, 26 Mayo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Fundraising/Translation/Thank you email 20140606 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Fundraising/Translation/Thank you email 20140606|Fundraising/Translation/Thank you email 20140606]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation%2FThank+you+email+20140606&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2014-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translate our Thank You email that is sent to our donors on behalf of the Wikimedia Foundation's new executive director Lila Tretikov. We would highly appreciate your help on this in order to make sure the letter is available for our donors to read in their native language. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:56, 6 Hunyo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, May 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:meta:Wikimedia Highlights, May 2014|Wikimedia Highlights, May 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+May+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from May. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:39, 1 Hulyo 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Mailing lists/List info == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Mailing lists/List info]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mailing+lists%2FList+info&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are re-designing our mailing list information pages and we would very much appreciate if you could please translate a few short phrases so that non-English speakers are able to easily sign up to our [https://meta.wikimedia.org/wiki/Mailing_lists Mailing lists]. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:09, 19 Agosto 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement/RenameUser announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement/RenameUser announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FRenameUser+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2014-09-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Translators, I (Keegan) am sending a message on behalf of Stewards and WMF engineering to inform communities about local renaming being turned off in the middle of September as usernames start moving global. Please translate this message so I can deliver it in a proper, localized form. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:59, 3 Setyembre 2014 (UTC)</div> == {{int:right-upload}}, [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Upload Wizard|{{int:uploadwizard}}]]? == [[Image:Commons-logo.svg|right|100px|alt=Wikimedia Commons logo]] Hello! Sorry for writing in English. As you're an administrator here, please check the message I left on [[MediaWiki talk:Licenses]] and the village pump. Thanks, [[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 19:22, 18 Setyembre 2014 (UTC) <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Nemo_bis/Unused_local_uploads&oldid=9923284 --> == Pagpapabatid ng salinwika: File metadata cleanup drive/How to fix metadata == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[File metadata cleanup drive/How to fix metadata]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-File+metadata+cleanup+drive%2FHow+to+fix+metadata&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">There is a new initiative to [[File metadata cleanup drive|clean up file information pages]] across Wikimedia wikis. In order to reach out to the communities in their native language, we would like to ask for your help to translate a few pages. In addition to the one linked above, there are two short pages: * [[File metadata cleanup drive]] ([https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-File+metadata+cleanup+drive direct translation link]) * [[Template:File metadata cleanup header]] ([https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AFile+metadata+cleanup+header direct translation link]) We have done our best to prepare the pages to minimize the work for translators, and if you notice anything else we could do to make translation easier, please do let us know. [[User:Guillaume (WMF)|Guillaume]] is also happy to answer any questions you might have while translating the documents.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:28, 20 Oktubre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Global AbuseFilter/2014 announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Global AbuseFilter/2014 announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+AbuseFilter%2F2014+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[Special:Mylanguage/Global AbuseFilter|Global AbuseFilters]] were recently enabled on many Wikimedia projects. As we'd like to notify the affected wikis about it, we've created a page for announcing this: [[Special:MyLanguage/Global AbuseFilter/2014 announcement|Global AbuseFilter/2014 announcement]]. We'd like to make the [[Global AbuseFilter/2014 announcement|announcement]] accessible to as many users as possible and therefore would like to ask for your help in translating the announcement. In order to reach out to the communities in their native language, we would like to ask for your help in translating the following mass message which will be sent to the affected wikis as well: *[[Global AbuseFilter/2014 announcement (condensed)]] ([//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Global+AbuseFilter%2F2014+announcement+%28condensed%29 translate]) The message will be sent in about three days time from now (on 13 November) so if you are planning on translating the message, please make sure that [[Global AbuseFilter/2014 announcement (condensed)]] is translated before the deadline.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:12, 10 Nobyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014/ED Response == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Advisory Group/Recommendations/2014/ED Response]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AAPG%2FFunds+Dissemination+Committee%2FAdvisory+Group%2FRecommendations%2F2014%2FED+Response&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:05, 20 Nobyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, October 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the most important Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news from October. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here].</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:55, 2 Disyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/2014/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Admin activity review/2014/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2F2014%2FNotice+to+communities&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:10, 21 Disyembre 2014 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Stewards/Elections 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Stewards/Elections 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Stewards%2FElections+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I apologize for the delay, but the 2015 Steward election banners are now available for translation. They consist of two banners with a few short phrases: *Banner displayed to sysops regarding nominations ('''[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-stewnoms direct translation link]''') *Banner displayed to users regarding voting ('''[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-stewvote direct translation link]''') If you have any questions or require any assistance, feel free to ask on [[Talk:Stewards/Elections 2015]] or drop by <span dir="ltr" id=wikimedia-stewards-elections>[[irc:wikimedia-stewards-elections|<span style="font-family: monospace,Courier; white-space: nowrap;">#wikimedia-stewards-elections</span>]]^{<span class="plainlinks">[http://webchat.freenode.net/?channels=#wikimedia-stewards-elections <span style="color: green;">connect</span>]</span>}</span> channel on the freenode IRC network.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:35, 11 Enero 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, December 2014 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, December 2014]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2014&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from December, covering Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:58, 31 Enero 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, January 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, January 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+January+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from January, covering Wikimedia Foundation activities, MediaWiki development work and other international Wikimedia news. Completed translations will be announced on Facebook, Twitter, project village pumps and (for some languages) mailing lists. If you have questions about the translation notifications system, ask them [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Translation_requests here]. You can manage your subscription [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup here]</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:32, 28 Pebrero 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/Quicktranslate == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[User:Keegan (WMF)/Quicktranslate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FQuicktranslate&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-03-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, A very important sentence to the message that is being sent to users that may be renamed due to single-user login finalization has been added. Please take a moment to translate this one sentence, it's very important.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:21, 19 Marso 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/Rename confusion message == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[User:Keegan (WMF)/Rename confusion message]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FRename+confusion+message&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">During the messaging to 2.8 million accounts begin affected by [[Single User Login finalisation announcement|SUL finalization]], about 10,000 accounts across the wikis, mainly Commons, were incorrectly notified about their account needing to be renamed. This message is for those accounts, and it needs to be delivered as soon as possible.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:16, 27 Marso 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement/Post-rename notice == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement/Post-rename notice]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement%2FPost-rename+notice&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-04-12. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a short message for accounts that will be renamed next week as part of [[Single User Login finalisation announcement|single-user login finalisation]]. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:35, 7 Abril 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Single User Login finalisation announcement == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Single User Login finalisation announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Single+User+Login+finalisation+announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2015-04-16. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please check new and updated paragraphs, in particular make sure that the correct daye for the finalisation (15th April 2015 and following days) is mentioned, as in English source.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:24, 15 Abril 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, March 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from March, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 03:03, 4 Mayo 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, April 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from April 2015, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:58, 13 Mayo 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, May 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, May 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+May+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from May, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:11, 11 Hunyo 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, October 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, October 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+October+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from October, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:32, 13 Nobyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikipedia 15/Knowledge is joy == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikipedia 15/Knowledge is joy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikipedia+15%2FKnowledge+is+joy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">For [[Wikipedia 15]], we'd like these three words translated into as many languages as possible!! Thank you all!!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:35, 20 Nobyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, November 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, November 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+November+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from November, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:22, 11 Disyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: 2015 Community Wishlist Survey == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[2015 Community Wishlist Survey]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-2015+Community+Wishlist+Survey&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:04, 21 Disyembre 2015 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:StrategyButton2016/editintro/Communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Template:StrategyButton2016/editintro/Communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AStrategyButton2016%2Feditintro%2FCommunities&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2016-01-18. <div lang="en" class="mw-content-ltr">- This is the part of a series of community consultation pages. The WMF Community Advocacy team has put together a list at https://meta.wikimedia.org/wiki/2016_Strategy/Translations. We're hoping to launch the consultation on January 18th. Realizing getting all translations in place before the launch of the consultation may not be possible (and that people will likely help with translations after the launch), I'd be really grateful for any assistance especially that you can give in translating the templates at that Meta page link, like this one. It'll probably be harder for casual translators to help out with those! - Text should be stable at this point. I've just made what I hope will be the last modification to those pages! - Thank you for all you do, and I hope you will not only assist in translation (if you are able) but also take part in the consultation. Your input will be very welcome. - Questions or concerns? Please let me know at mdennis@wikimedia.org. Thanks! Maggie </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:06, 12 Enero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, December 2015 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, December 2015]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+December+2015&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from December, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:51, 25 Enero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/Notice to communities == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Admin activity review/Notice to communities]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2FNotice+to+communities&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">* The 2015 [[admin activity review]] process is starting. We need your cooperation to translate missing message, but also to proofread and correct already existing messages. Understanding of messages that we're going to be sent in the next weeks are very important. Thank you very much for your help.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:58, 8 Pebrero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, January 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, January 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+January+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from January, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:47, 22 Pebrero 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: User:CKoerner (WMF)/Work/Completion Suggester inital rollout == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[User:CKoerner (WMF)/Work/Completion Suggester inital rollout]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ACKoerner+%28WMF%29%2FWork%2FCompletion+Suggester+inital+rollout&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2016-03-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have time this weekend, please help translate this page to inform communities about improvement to search.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:55, 4 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikipedia == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikipedia]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikipedia&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:14, 12 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, February 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, February 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+February+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from February, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:21, 18 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Tech/Server switch 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2016-04-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this message about planned maintenance for the servers. Editors and other contributors will not be able to save their changes or upload images for about 30 minutes on both Tuesday, 19 April and Thursday, 21 April. This will affect ALL the WMF wikis, not just Wikipedia. I will send this message to hundreds of wikis before this event, and I hope that your languages will be included.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:34, 23 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Interface editors == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Interface editors]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Interface+editors&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:46, 29 Marso 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, March 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, March 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+March+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from March, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:21, 13 Abril 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Highlights, April 2016 == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[Wikimedia Highlights, April 2016]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Highlights%2C+April+2016&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please consider helping non-English-language Wikimedia communities to stay updated about the Wikimedia blog's most notable posts from April, covering Wikimedia Foundation activities and other important events from across the Wikimedia movement. Completed translations will be announced on social media, project village pumps and (for some languages) mailing lists.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:45, 17 Mayo 2016 (UTC)</div> == paano mo nagawa yun? ang creative! == nickrds, ang ganda naman ng ginawa mo! ang creative! paano mo yun nagawa? [[Tagagamit:Kiera Sonata|Kiera Sonata]] ([[Usapang tagagamit:Kiera Sonata|makipag-usap]]) 10:08, 27 Hulyo 2016 (UTC) :Alin po ang tinutukoy nyo? --[[User:Nickrds09|<font color= "#0000FF"><b>Nickrds09</b></font>]] [[Usapang tagagamit:Nickrds09|<span style="color: green; font-weight: bold">^{<small>(Pahina ng Usapan)</small>}</span>]] 10:10, 27 Hulyo 2016 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Usurpation requested == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Usurpation requested|Template:Usurpation requested]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUsurpation+requested&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:27, 5 Setyembre 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Usurpation requested == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Usurpation requested|Template:Usurpation requested]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUsurpation+requested&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:29, 5 Setyembre 2016 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Admin activity review/Notice to inactive right holders == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Admin activity review/Notice to inactive right holders|Admin activity review/Notice to inactive right holders]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Admin+activity+review%2FNotice+to+inactive+right+holders&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Apologies if you receive this message duplicated.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:51, 28 Pebrero 2017 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Strategy/Wikimedia movement/2017/Toolkit/Discussion Coordinator Role == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Strategy/Wikimedia movement/2017/Toolkit/Discussion Coordinator Role|Strategy/Wikimedia movement/2017/Toolkit/Discussion Coordinator Role]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy%2FWikimedia+movement%2F2017%2FToolkit%2FDiscussion+Coordinator+Role&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:33, 9 Marso 2017 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Strategy/Wikimedia movement/2017/Process/Briefing == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Strategy/Wikimedia movement/2017/Process/Briefing|Strategy/Wikimedia movement/2017/Process/Briefing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy%2FWikimedia+movement%2F2017%2FProcess%2FBriefing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 22:19, 10 Marso 2017 (UTC)</div> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Babylon/Translators newsletter == <div lang="tl" class="mw-content-ltr">Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Babylon/Translators newsletter|Meta:Babylon/Translators newsletter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon%2FTranslators+newsletter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page explains a new service: to keep translators posted about messages that need a particular effort, we have created a new newsletter. that newsletter is distributed on wiki as a notification and does not requires an email to subscribe. This message is both to kindly suggest you to translate the page explaining that new process, and also to invote you to subscribe to that newsletter. :)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:15, 21 Nobyembre 2017 (UTC)</div> == Your advanced permissions on tl.wikipedia== Hello. A [[:m:Admin activity review|policy]] regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|community consensus]] in 2013. According to this policy, the stewards are reviewing activity on wikis with no inactivity policy. You meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for 2 years) on this wiki. Since this wiki, to the best of our knowledge, does not have its own rights review process, the global one applies. If you want to keep your advanced permissions, you should inform the community of the wiki about the fact that the stewards have sent you this information about your inactivity. A community notice about this process has been also posted on the local Village Pump of this wiki. If the community has a discussion about it and then wants you to keep your rights, please contact the stewards at the [[:m:Stewards' noticeboard]], and link to the discussion of the local community, where they express their wish to continue to maintain the rights. If you wish to resign your rights, please [[m:SRP|request removal of your rights on Meta]]. If there is no response at all after one month, stewards will proceed to remove your administrator and/or bureaucrat rights. In ambiguous cases, stewards will evaluate the responses and will refer a decision back to the local community for their comment and review. If you have any questions, please contact the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards]]. Yours faithfully.--[[Tagagamit:علاء|علاء]] ([[Usapang tagagamit:علاء|makipag-usap]]) 11:24, 8 Enero 2020 (UTC) == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:26, 6 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News/2020/32 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:26, 31 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2020 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:02, 15 Agosto 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia CH == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:43, 17 Disyembre 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Project wiki representatives == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:09, 6 Pebrero 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2021/June == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 00:16, 16 Hunyo 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:InternetArchiveBot header == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:20, 29 Hunyo 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: InternetArchiveBot/Problem == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 23:14, 12 Hulyo 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:21, 2 Agosto 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Hack4OpenGLAM == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:25, 10 Agosto 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 19:03, 6 Setyembre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Lingua Libre == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:33, 18 Setyembre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:03, 6 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:24, 21 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:31, 29 Oktubre 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:20, 4 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(8)&oldid=22532697 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:24, 7 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Education/News/Contents == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:47, 22 Enero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 10:13, 4 Pebrero 2022 (UTC)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:13, 4 Pebrero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: ContribuLing 2022 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:04, 12 Pebrero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:18, 22 Pebrero 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:50, 2 Marso 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: ContribuLing 2022/Program == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 15:49, 26 Marso 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: GLAM School/Questions == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:52, 26 Abril 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: GLAM School == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 18:19, 4 Mayo 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:51, 9 Agosto 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">"Dear translator, we are looking for translations on this announcement to go as an invite for Asia-Pacific Wikimedia communities involvement in the ongoing consultation. Please let me know if you have any further questions. Thanks! On behalf of the UCoC Project Team, [[User:RamzyM (WMF)|Ramzy Muliawan]]"</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 16:17, 9 Setyembre 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:17, 13 Oktubre 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tests == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tests|Tests]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 17:38, 13 Enero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: ContribuLing 2023 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:18, 2 Pebrero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-02-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21. We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences. Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;language=abc Thank you for your help! </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:09, 20 Pebrero 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: $1 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:$1|$1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:41, 22 Marso 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimédiens du Burkina Faso == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:44, 22 Marso 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WWC2023/Scholarship == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:40, 26 Hunyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:45, 23 Hulyo 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:50, 2 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Community Consultation == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:18, 10 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:MovedToFoundationGovWiki == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:MovedToFoundationGovWiki|Template:MovedToFoundationGovWiki]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovedToFoundationGovWiki&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template used to indicate content that is moved to foundation wiki and translations should be made there instead.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:46, 19 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Universal Code of Conduct/Navbox == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Universal Code of Conduct/Navbox|Template:Universal Code of Conduct/Navbox]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUniversal+Code+of+Conduct%2FNavbox&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template that requires translation to your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:48, 19 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter/Content/Preamble == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter/Content/Preamble|Movement Charter/Content/Preamble]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FContent%2FPreamble&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Content changed. Please assist to translate.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:08, 20 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:FormerAffiliate == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:00, 26 Agosto 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikiquote == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:52, 7 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 21:39, 15 Setyembre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WikiWomenCamp 2023 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 11:14, 6 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:21, 16 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 01:06, 25 Oktubre 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Policies and guidelines == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:45, 13 Enero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ombuds commission == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:50, 21 Enero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Threats of harm == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 07:21, 4 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Two-factor authentication == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:49, 12 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Signature == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 02:21, 21 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Global bans == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:40, 29 Pebrero 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Small Wiki Monitoring Team == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:51, 16 Marso 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Special global permissions/Seealso == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:23, 1 Abril 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 04:47, 19 Abril 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:15, 27 Mayo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Movement Charter == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:31, 12 Hunyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia LGBT+/Portal == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 10:03, 30 Hunyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Strategy == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 14:27, 7 Hulyo 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:35, 8 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 06:37, 18 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Steward requests/Global/block-header == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 12:49, 25 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Changing username == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 10:49, 27 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiktionary == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 11:52, 13 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 12:29, 22 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Policy-cross-project == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 09:11, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 08:07, 26 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Unified login == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 06:04, 23 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Two-factor authentication == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 23:50, 3 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 01:30, 13 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 15:30, 23 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 18:53, 14 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Incident Reporting System == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta‎, 03:53, 2 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 15:33, 30 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Meta:Deletion policy == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 07:07, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wikimedia Foundation website == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 05:46, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:AffCom == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 04:55, 30 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Template:Cat main == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 06:11, 6 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Help:Two-factor authentication == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 03:09, 6 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 22:30, 14 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mababa. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 11:02, 15 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Mission == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Mission|Mission]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 02:14, 28 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang mataas. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 12:56, 17 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 00:28, 15 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Global locks == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 01:45, 7 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 18:54, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 21:53, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Bengali Wikipedia == Kumusta Nickrds09, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta-Wiki. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=tl&action=page&action_source=translation_notification isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta-Wiki upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta-Wiki‎, 11:15, 17 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> nft7omzcidraxjsu30yztmx32erc8xt 0 69596 2225694 2204802 2026-09-16T15:59:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225694 wikitext text/x-wiki :''Huwag itong ikalito kay [[Hudas Tadeo]]; para sa iba pa tingnan ang [[Hudas (paglilinaw)]].'' [[Talaksan:KissOfJudas.jpg|thumb|right|Ang pangunahing detalye mula sa ''[[Ang Halik ni Hudas]]'' na ipininta ng alagad ng sining na si [[Giotto di Bondone]].]] Si '''Hudas Iskariote''' ay isa sa mga naging unang [[labindalawang alagad ni Hesus]]. Anak siya ni Simon Iskariote (ayon sa [[Ebanghelyo ni Juan|Juan 13:26]]).<ref name=PagelsKing/> Pagkatapos ng [[Huling Hapunan]], ipinagkanulo niya si [[Hesus]] sa pamamagitan ng pagtanggap ng tatlumpung pirasong salaping [[pilak]] mula sa mga makapangyarihang laban sa pangangaral ni Hesukristo. Nadakip si Hesus, ngunit matapos na hatulan ng [[parusang kamatayan]] si Hesus sa pamamagitan ng [[pagpapako sa krus]], nagsisi si Hudas Iskariote at nagpasyang kitlin ang sariling buhay sa paraan ng pagbibigti.<ref name=NBK>{{cite-NBK|'''(a)''' ''Judas Iscariot, The Apostles'', pahina 333; '''(b)''' ''Jesus Christ, Betrayal and Crucifixion'', pahina 84}}</ref> ==Pagkakapili at pagkakanulo== {{pangunahin|Labindalawang alagad}} Hindi maikakaila na nagkanulo o nagkulang kay Hesus ang lahat ng napili niyang mga unang alagad. Isa itong tanda na hindi walang bahid ng dungis ang simbahan, isang simbahang nilalayong maging perpekto. Subalit bagaman bahagi ng katuparan ng walang-hanggang plano ng Diyos ang nagawang kasalanan ni Hudas Iskariote, isa pa rin itong mali sa kaniyang pagpili at isang ring maling kapasyahan.<ref name=Biblia4>{{cite-Biblia4|''Why would Jesus pick a disciple (Judas) who would betray Him?'', pahina 156}}</ref> Dahil dito, naisatitik ni [[San Mateo]] sa kaniyang [[Ebanghelyo ni Mateo|ebanghelyo]] ang ganitong mga kataga hinggil sa nagawa ni Hudas Iskariote: na "... sawimpalad ang taong nagkanulo sa [[Anak ng tao]]. Mabuti pa sa taong iyan ang hindi na siya ipinanganak..." Si Hesus ang tinutukoy ditong "Anak ng tao."<ref name=PagelsKing/><ref name=Biblia>{{cite-Biblia|Marcos 14:21, pahina 1504; Juan 13:28, pahina 1583; Mateo 26:47-50, pahina 1475}}</ref> Ngunit mayroon ding paliwanag na maaaring may kasunduan sina Hudas Iskariote at Hesus kaya't walang pagtataksil na naganap. Dahil ito sa pangungusap na "Ang gagawin mo ay gawin mo agad"<ref name=Biblia/> (o "Gawin mo na ang dapat mong gawin"<ref name=Biblia3>{{cite-Biblia3|[http://angbiblia.net/juan13.aspx Juan 13:28]; [http://angbiblia.net/marcos14.aspx Marcos 14-44-46]}}</ref>) na nasa ''[[Ebanghelyo ni Juan]]'' (Juan 13:28)<ref name="PagelsKing">Pagels, Elaine at Karen L. King. '''(a)''' (...) ''"The ''Gospel of John'' suggests that Jesus himself was complicit in the betrayal, that moments before Judas went out, Jesus had told him, "Do quickly what you are going to do" (''John'' 13:27)''," pahina 3–4 (...); '''(b)''' (...) "''The Son of Man goes as it is written of him, but woe to that one by whom the Son of Man is betrayed! It would have been better for that one not to have been born''" (...), pahina 16; '''(c)''' (...) "''Judas son of Simon Iscariot''" (...), pahina 25; '''(d)''' (...) ''[The Gospel of Judas]''... ''portrays Judas himself as the first martyr'' (...), pahina 90, ISBN 9780143113164.</ref><ref name=Biblia/> ==Halik ni Hudas Iskariote== [[Talaksan:SemanaSantaSevillaBeso2.jpg|thumb|right|Makatotohanang nililok na hubog ni Hudas Iskariote na humahalik kay Hesus. Mga [[poon (istatwa)|poon]] itong ipinuprusisyon habang nakasakay sa ibabaw ng isang [[karo]] tuwing [[Mahal na Araw]].]] Nakilala si Hesus ng mga sundalong dumakip sa kaniya sa pamamagitan ng '''halik ni Hudas'''. Ang paghalik na ito naging tanda ng '''pagkakanulo kay Hesus''' ni Hudas Iskariote. Matatagpuan ito sa lahat ng mga ebanghelyo sa [[Bagong Tipan]] ng Bibliya maliban na lamang sa ''Ebanghelyo ni Juan''. Nasa ibaba ang mga piling sipi na bumabanggit sa paghalik ni Hudas kay Hesus bago dakpin ang huli. Matutunghayan din ang sipi mula sa ''Ebanghelyo ni Juan'' na hindi bumabanggit ng ginawang paghalik ni Hudas kay Hesus. ====Mula sa Mateo 26:47-50==== Nanggaling ito sa ''Ang Banal na Biblia'' ni isinalin ni Jose C. Abriol: :''...Samantalang nagsasalita pa siya, dumating si Judas na isa sa labindalawa, at kasama niya ang maraming taong may mga tabak at mga panghalaw, na inutusan ng mga punong saserdote at matatanda sa bayan. Ang taksil ay nagbigay ng isang hudyat, "Ang aking halikan ay siya iyon, dakpin ninyo." Kapagdaka nilapitan niya si Jesus at nagsabi, "Maligayang bati, Guro," at hinalikan siya. Ngunit winikan sa kaniya ni Jesus "Kaibigan, ano ang ipinarito mo?" At nagsilapit sila upang sunggaban at dakpin si Jesus...''<ref name=Biblia/> ====Mula sa Marcos 14:44-46==== Nagbuhat ito sa ''Bagong Magandang Balita Biblia'' ng ''AngBiblia.net'': :''...Bago pa man dumating, ibinigay ni Judas ang isang hudyat, "Kung sino ang hahalikan ko, iyon ang inyong hinahanap. Dakpin ninyo siya at huwag pabayaang makatakas." Pagdating ni Judas, agad siyang lumapit kay Jesus. "Guro!" ang bati niya, at ito'y kanyang hinalikan. Agad ngang sinunggaban at dinakip ng mga tao si Jesus....''<ref name=Biblia3/> ====Mula sa Lucas 22:47-48==== Inangkat ito mula sa ''Ang Dating Biblia'': :''...Samantalang nagsasalita pa siya, narito, ang isang karamihan, at siyang tinatawag na Judas, na isa sa labingdalawa, ay nangunguna sa kanila; at siya'y lumapit kay Jesus upang ito'y hagkan. 48 Datapuwa't sinabi ni Jesus sa kaniya, Judas, sa isang halik baga ay ipinagkakanulo mo ang Anak ng tao?...''<ref name=ADB/> ====Mula sa Juan 18:4-8==== Hinango rin ito mula sa ''Ang Dating Biblia'': :''...Si Jesus nga, na nakatataho ng lahat ng mga bagay na sasapit sa kaniya, ay lumabas, at sa kanila'y sinabi, Sino ang inyong hinahanap? Sinagot niya sila, Si Jesus na taga Nazaret. Sinabi sa kanila ni Jesus, Ako nga. At si Judas din naman, na sa kaniya'y nagkanulo, ay nakatayong kasama nila. Pagkasabi nga niya sa kanila, Ako nga, ay nagsiurong sila, at nangalugmok sa lupa. Muli ngang sila'y tinanong niya, Sino ang inyong hinahanap? At sinabi nila, Si Jesus na taga Nazaret. Sumagot si Jesus, Sinabi ko sa inyo na ako nga; kung ako nga ang inyong hinahanap, ay pabayaan ninyo ang mga ito na magsiyaon sa kanilang lakad...''<ref name=ADB>{{cite-Biblia5|[http://adb.scripturetext.com/john/18.htm Juan 18:4-8]; [http://adb.scripturetext.com/luke/22.htm Lucas 22:47-48]}}</ref> ==Taksil o kinalulugdang alagad== {{pangunahin|Ebanghelyo ni Hudas}} Muling isinasalaysay ng bawat ebanghelyo sa Bagong Tipan ng Bibliya ang kamatayan ni Hesus upang gunitain at bigyan ng diin ang kahalagahan ng pagsasakatuparan ng paghihirap at kamatayan ni Hesus. Sa ''Ebanghelyo ni Marcos'', sinasaad na kailangang magbata ng sakit at mamatay si Hesus upang maitulak ang pagdating ng kaharian ng Diyos at katapusan ng lahat ng mga bagay. Ipinapaliwanag naman ng ''Ebanghelyo ni Mateo'' na bahagi ng plano ng Diyos ang lahat ng mga naganap na ito, maging ang naging kasakiman ni Hudas, dahil sa pagtanggap nito ng salapi bilang kapalit ng pagdakip kay Hesus. Samantalang sa ''Ebanghelyo ni Lucas'', ipinakitang may kapangyarihan si Hesus sa lahat ng mga nangyari sa kaniya - maging ang pagpasok ni [[Satanas]] kay Hudas - para matupad ang plano ng Diyos. Nilarawan naman sa ''Ebanghelyo ni Juan'' na si Hesus ang namamahala sa lahat ng mga kaganapan at kaniyang kapalaran, pati na ang pagkakanulo sa kaniya ni Hudas Iskariote. Sa [[nostiko]]ng ''[[Ebanghelyo ni Hudas]]'' na hindi kabilang sa mga ebanghelyong nasa Bibliya, tinampok naman si Hudas bilang unang [[martir]] sapagkat iginuhit na niya ang sariling tadhana nang ipasakamay niya si Hesus sa mga kawal na Romano.<ref name=PagelsKing/> ==Kamatayan== May ilang mga deskripsiyon ng kamatayan ni Hudas na ang dalawa sa mga ito ay kabilang sa [[Biblikal na Kanon]]: *Ayon sa Mateo 27:3–10, ibinalik ni Hudas ang salpi sa mga saserdote at [[pagpapatiwakal|nagpatiwakal]] sa pamamagitan ng pagbibigti. Itinatanghal ito ng ebanghelyong ito bilang katuparan ng isang hula.<ref>{{Bibleref2|Matthew|27:9–10|NASB}}</ref> *Ayon sa [[Mga Gawa ng Mga Apostol]], ginamit ni Hudas ang salapi upang bumili ng lupain ngunit nahulog ng patiwarik at sumabog ang kanyang tiyan at lumabas ang kanyang bituka. Ang lupaing ito ay tinawag na [[Akeldama]] o lupain ng dugo.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=acts%201:18 Acts 1:18].</ref> *Ang hindi [[Biblikal na Kanon|kanonikal]] na [[Ebanghelyo ni Hudas]] ay nagsasaad na si Hudas ay may pangitain na ang labing isang mga alagad ay umuusig sa kanya at binabato siya.<ref>[http://www.nationalgeographic.com/lostgospel/pdf/GospelofJudas.pdf Gospel of Judas 44–45] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911005041/http://www.nationalgeographic.com/lostgospel/pdf/GospelofJudas.pdf |date=2011-09-11 }}.</ref> *Ang isa pang salaysay ay naingatan ng sinaunang pinunong Kristiyano na si [[Papias of Hierapolis|Papias]]: "Si Hudas ay lumakad sa mundong ito bilang isang malungkot na halimbawa ng kawalang kabanalan; sapagkat ang kanyang katawan ay namaga sa puntong siya ay hindi makadaan kung saan ang isang karwahe ay madaling makadadaan. Siya ay naapakan ng karwahe upang ang kanyang tiyan ay sumabog."<ref>[http://www.ccel.org/ccel/schaff/anf01.vii.ii.iii.html (Papias ''Fragment'' 3, 1742–1744)].</ref> Ang pag-iral ng mga magkakasalungat na salaysay ng kamatayan ni Hudas ay nagsanhi ng mga problema sa mga skolar na nakikita sa mga ito na pagbabanta sa pagiging maaasahan ng kasulatan. <ref name="Arie W. Zwiep page 109" /> Ang problemang ito ang isa sa mga puntong nagdulot halimbawa sa apolohistang Kristiyanong si [[C. S. Lewis]] na itakwil ang pananaw na "ang bawat pangungusap sa Kasulatan ay dapat katotohanang historikal".<ref>letter to Clyde S. Kilby, 7 May 1959, quoted in Michael J. Christensen, ''C. S. Lewis on Scripture'', Abingdon, 1979, Appendix A.</ref> May mga iba ibang pagtatangka sa paghaharmonisa ng mga talata na iminungkahi gaya ng isinaad ni [[Augustine]] na nagbigti si Hudas sa bukirin at ang tali ay kalaunang naputol at ang pagbagsak na ito ay nagpasabog sa kanyang katawan,<ref name="Arie W. Zwiep page 109"/><ref>{{cite web|url=http://www.christnotes.org/dictionary.php?dict=ebd&q=Judas|title=Easton’s Bible Dictionary: Judas|publisher=christnotes.org|accessdate=2007-06-26}}</ref> o ang mga salaysay sa [[Mga Gawa ng mga Apostol]] at [[Ebanghelyo ni Mateo]] ay tumutukoy sa dalawang magkaibang mga transaksiyon.<ref>{{cite web|url=http://www.levendwater.org/companion/append161.html|title=The purchase of "the potter's field", Appendix 161 of the Companion Bible|accessdate=2008-02-15}}</ref> Ang ilang mga modernong skolar ay tumatakwil sa mga pakikitungong ito<ref>Raymond E. Brown, ''An Introduction to the New Testament'', p. 114.</ref><ref>Charles Talbert, ''Reading Acts: A Literary and Theological Commentary'', Smyth & Helwys (2005) p. 15.</ref><ref>Frederick Dale Bruner, Matthew: A Commentary, Eerdmans (2004), p. 703.</ref> na nagsasaad na ang salaysay sa Mateo ay isang eksposisyong [[Midrashiko]] na pumapayag sa may akda na itanghal ang pangyayari bilang katuparan sa mga propetikong talata ng Lumang Tipan. Kanilang ikinatwiran na ang may akda ay nagdagdag ng mga imahinatibong detalye gaya ng 30 piraso ng pilak at pagbibigti ni Hudas sa mas naunang tradisyon tungkol sa kamatayan ni Hudas. <ref>{{cite web|url=http://academic.shu.edu/btb/vol35/06Reed.pdf|title="Saving Judas"—A social Scientific Approach to Judas’s Suicide in Matthew 27:3–10|author=Reed, David A.|publisher=Biblical Theology Bulletin|year=2005|accessdate=2007-06-26|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629151614/http://academic.shu.edu/btb/vol35/06Reed.pdf|archivedate=2007-06-29|url-status=live}}</ref> Ang reperensiya ng [[Ebanghelyo ni Mateo]] sa kamatayan ni Hudas bilang katuparan sa isang hulang "sinalita sa pamamagitan ni Heremias na propeta" ay nagsanhi ng kontrobersiya dahil ito ay nagpa-paraphrase ng isang kwento mula sa [[Aklat ni Zacarias]]<ref>{{Bibleref2|Zechariah|11:12–13|NASB|Zechariah 11:12–13}}</ref> na tumutukoy sa pagbabalik ng kabayaran sa 30 piraso ng pilak.<ref>Vincent P. Branick, ''Understanding the New Testament and Its Message'', (Paulist Press, 1998), 126–128.</ref> Ang ilang mga may akda gaya nina [[Jerome]] at [[John Calvin]] ay nagbigay ng konklusyon na ito ay isang halatang kamalian.<ref>Frederick Dale Bruner, ''Matthew: A Commentary'' (Eerdmans, 2004), p. 710; Jerome, ''Epistolae'' 57.7: "This passage is not found in Jeremiah but in Zechariah, in quite different words and a different order" [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf206.v.LVII.html]; John Calvin, ''Commentary on a Harmony of the Evangelists, Matthew, Mark and Luke'', 3:177: "The passage itself plainly shows that the name of Jeremiah has been put down by mistake, instead of Zechariah, for in Jeremiah we find nothing of this sort, nor any thing that even approaches to it." [http://www.ccel.org/ccel/calvin/calcom33.ii.xxxvi.html].</ref> Ang ilang mga modernong manunulat ay nagmungkahi na ang may akda ng ebanghelyo ay maaaring nasa Jeremias ang mga talata na nasa isip nito<ref>Donald Senior, ''The Passion of Jesus in the Gospel of Matthew'' (Liturgical Press, 1985), pp. 107–108; Anthony Cane, ''The Place of Judas Iscariot in Christology'' (Ashgate Publishing, 2005), p. 50.</ref> gaya ng nasa {{bibleref2|Jeremiah|18:1–4|NASB|18:1–4}} at {{bibleref2|Jeremiah|19:1–13|NASB|19:1–13}} na tumutukoy sa banga ng magpapalayok at isang isang libingan at sa {{bibleref2|Jeremiah|32:6–15|NASB|32:6–15}} na tumutukoy sa isang libingan at isang bangang lupa.<ref>See also Maarten JJ Menken, [http://www.bsw.org/project/biblica/bibl83/Comm10.html 'The Old Testament Quotation in Matthew 27,9–10'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220115126/http://www.bsw.org/project/biblica/bibl83/Comm10.html|date=2008-12-20}}, ''[[Biblica (journal)|Biblica]]'' '''83''' (2002): 9–10.</ref> ==Malayang kalooban ni Hudas at ang kanyang kaligtasan== May mga ilang paliwanag kung bakit ipinagkanulo ni Hudas si Hesus.<ref>{{cite book|title=Dictionary of Jesus and the Gospels|url=https://archive.org/details/dictionaryofjesu0000unse_i8w8|author=Joel B. Green |author2= Scot McKnight |author3= I. Howard Marshall|year=1992|page=[https://archive.org/details/dictionaryofjesu0000unse_i8w8/page/406 406]|isbn=978-0-8308-1777-1|publisher=InterVaristy Press}}</ref> Ayon ({{bibleverse||Matthew|26:14–16|niv}}), ipinagkanulo ni Hudas si Hesus para sa 30 piraso ng pilak. Ayon sa ({{bibleverse||John|12:4–6|niv}}), ang isa sa pangunahing kahinaan ni Hudas ay tila ang salapi. Ayon sa {{bibleverse||Luke|22:3–6|niv}} at {{bibleverse||John|13:27|niv}}, si Satanas ay pumasok kay Hudas at tinawag siyang gawin ito. Isinasaad ng ({{bibleverse||John|6:64|niv}}, {{bibleverse||Matthew|26:25|niv}}) na nakita sa hinaharap ni Hesus ang pagkakanulo ni Hudas at ayon sa ({{bibleverse||John|13:27–28|niv}}) ay pinayagan ni Hesus ang pagkakanulo ni Hudas.<ref name="books.google.ca">{{cite book|url=http://books.google.ca/books?id=yUmI4US6rOUC&pg=PA7 |title=Judas and the choice of Matthias: a study on context and concern of Acts 1:15–26, Arie W. Zwiep |publisher=Books.google.ca |date= |accessdate=2011-02-08}}</ref> Ayon sa [[Ebanghelyo ni Hudas]] na isinalin sa Ingles noong 2006, iniutos ni Hesus kay Hudas na ipinagkanulo siya.<ref name="foxnews.com">Associated Press, [http://www.foxnews.com/story/0,2933,190826,00.html "Ancient Manuscript Suggests Jesus Asked Judas to Betray Him,"] Fox News Thursday, 6&nbsp;Abril 2006.</ref> Si Hudas ay paksa ng mga kasulatang pilosopikal kabilang ang ''[[Problem of Evil|The Problem of Natural Evil]]'' ni [[Bertrand Russell]] at ang "[[Three Versions of Judas]]" ni [[Jorge Luis Borges]]. Kanilang isinaad ang mga problematikong ideolohikal sa kontradiksiyon sa pagitan ng mga aksiyon ni Hudas at sa kanyang walang hanggang kaparusahan. Ikinatwiran ni John S. Feinberg na kung nakita na sa hinaharap ni Hesus ang pagkakanulo ni Hudas, kung gayon, ang pagkakanulo ni Hudas ay hindi isang akto ng [[malayang kalooban]]<ref>{{cite book |title=Predestination & free will: four views of divine sovereignty & human freedom |url=https://archive.org/details/exploringgospelo0000phil |author=John S. Feinberg, David Basinger |year=2001 |page=[https://archive.org/details/exploringgospelo0000phil/page/91 91] |isbn=978-0-8254-3489-1|publisher=Kregel Publications}}</ref> at kaya ay hindi dapat maparusahan. Ayon sa ibang mga skolar, ginawa ito ni Hudas ayon sa pagsunod sa kalooban ng diyos.<ref>{{cite book|url=http://books.google.ca/books?id=QRP1wF2b2V8C&pg=PA407 |title=Authenticating the activities of Jesus, Bruce Chilton, Craig A. Evans |publisher=Books.google.ca |date= |accessdate=2011-02-08}}</ref> Ayon sa {{bibleverse||John|13:18|niv}}, {{bibleverse||John|17:12|niv}}, {{bibleverse||Matthew|26:23–25|niv}}, {{bibleverse||Luke|22:21–22|niv}}, {{bibleverse||Matt|27:9–10|niv}}, {{bibleverse||Acts|1:16|niv}}, {{bibleverse||Acts|1:20|niv}},<ref name="books.google.ca"/> si Hudas ay maliwanag na nakatali sa katuparan ng mga layunin ng diyos. Gayunpaman ayon sa {{bibleverse||Matthew|26:23–25|niv}}, ''kahabag-habag ang taong magkakanulo sa kanya! Mabuti pa sa taong iyon ang hindi na siya ipinanganak!''. Ang kahirapan na likas sa kasabihang ito ang pagiging magkasalungat nito. Kung si Hudas ay hindi ipinanganak, ang anak ng tao ay maliwanag na hindi mamamatay ''ayon sa nasusulat tungkol sa kanya''. Ang konsekwensiya ng pakikitungong ito ay ang mga aksiyon ni Hudas ay nakikitang kinakailangan at hindi maiiwasan ngunit tumutungo sa kapahamakan.<ref>{{cite book|url=http://books.google.ca/books?id=P2hx1FCnNEYC&pg=PA33 |title=The place of Judas Iscariot in christology, Anthony Cane |publisher=Books.google.ca |date= |accessdate=2011-02-08}}</ref> Si [[Erasmus]] ay naniwalang si Hudas ay malayang magbago ng kanyang kalooban ngunit ikinatwiran ni [[Martin Luther]] bilang pagtutol dito na ang kalooban ni Hudas ay hindi mababago. Ipinagpalagay na ang kapahamakan ni Hudas ay hindi mula sa pagkakanulo niya kay Hesus kundi sa kadeperaduhan na nagsanhi sa kanyang magpatiwakal.<ref>{{cite book|url=http://books.google.ca/books?id=7R0IGTSvIVIC&pg=PA418 |title=A Dictionary of biblical tradition in English literature, David L. Jeffrey |publisher=Books.google.ca |date= |accessdate=2011-02-08}}</ref> Gayunpaman, ayon sa {{bibleverse||John|17:12}}, si Hudas ay napahamak na bago pa man siya nagpatiwakal. Ang pagkapamahak ni Hudas ay hindi inaayunan ng lahat. Ikinatwiran ng iba na walang indikasyon ni si Hudas ay kinondena sa walang hanggang kaparusahan. Ang iba ay nangatwirang si Hudas ay may malayang kalooban na tanggapin o itakwil si Hesus sa anumang panahon bago ang kanyang kamatayan.<ref>{{cite web |url=http://www.tentmaker.org/Dew/Dew3/D3-JudasIscariot.html |title=Judas Iscariot-In Heaven or in Hell? |publisher=Tentmaker.org |date= |accessdate=2011-02-08 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124143130/http://www.tentmaker.org/Dew/Dew3/D3-JudasIscariot.html |url-status=dead }}</ref> Ayon sa kristiyanong si [[Adam Clarke]] "''siya (Hudas) ay nakagawa ng isang kasuklam-suklam na akto ng kasalanan... ngunit siya ay nagsisi ({{bibleverse||Matthew|27:3–5|niv}}) at kanyang ginagawa ang maaari niyang gawin upang ibalik ang kanyang masamang akto: kanyang ginawa ang kasalanan hanggang kamatayan, i.e ang isang kasalanan na sumasangkot sa kamatayan ng katawan, (kung ang kahabagan ay inalok ni Kristo sa mga mamamatay tao? ({{bibleverse||Luke|23:34|niv}})...) na ang parehong habag ay hindi iaabot sa sawing si Hudas?...''"<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=AC0-AAAAYAAJ&pg=PA653 |title=The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ: the text ... Volume 1, Adam Clarke |publisher=|date= |accessdate=2011-02-08}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|refs= <ref name="Arie W. Zwiep page 109">{{cite book|last=Zwiep|first=Arie W|title=Judas and the choice of Matthias: a study on context and concern of Acts 1:15–26|page=109}}</ref> }} ==Tingnan din== *[[Ebanghelyo ni Hudas]] (hindi ito ang ''[[Sulat ni Hudas]]'') {{Mga Alagad ni Hesus}} [[Kategorya:Mga santo]] [[Kategorya:Mga alagad ni Hesus]] [[Kategorya:Labindalawang alagad]] mcyd9bcv3ph24p8p522rzwtp5m58rxi 0 77950 2225870 1288521 2026-09-17T11:06:56Z Ryomaandres 8044 Nilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Isdang-ispada]] sa [[Isdang-espada]] mula sa redirect 1288521 wikitext text/x-wiki Ang '''isdang-ispada'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Isdang-ispada}}</ref> o '''isdang espada'''<ref>{{cite web |url=http://www.stuartxchange.org/FishNames.html |title=''Pinoy Fish Names'' |accessdate=2009-03-17 |publisher=Stuart Information Exchange }}</ref> ay mga uri ng isdang may matutulis na nguso (o katawan) na katulad at kasinghaba ng mga [[espada]]. Maaaring tumukoy ang mga ito sa mga sumusunod: * ''[[Xiphias gladius]]'' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''swordfish'') * ''[[Trichiurus lepturus]]'' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''beltfish'', ''largehead hairtail'', ''Atlantic cutlassfish'', ''Pacific cutlassfish'') * ''[[Lepidopus caudatus]]'' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''beltfish'', ''silver scabbardfish'', ''frostfish'', ''ribbonfish'', ''scabbardfish'', ''southern frostfish'') ==Sanggunian== {{reflist}} {{disambig}} 8agw3i1x4bhiv52rlk96iks3j2zcgjo 0 114006 2225735 1773004 2026-09-16T23:26:25Z Ryomaandres 8044 2225735 wikitext text/x-wiki Si '''Alexios I Komnenos''', kilala sa Latin bilang '''Alexius I Comnenus''' ([[Griyego]]: Ἀλέξιος Α' Κομνηνός, 1048 – 15 Agosto 1118), ay ang [[Emperador Romano]] mula 1081 hanggang 1118, at ang tagapag-tatag ng Dinastiyang Kommenio. [[Talaksan:Alexius I.jpg|125px|right]] == Ang Imperyo Romano Silangan sa kaniyang panahon == Sa pag-akyat sa trono, nakuha ni Alexio ang imperyong humihina na at ina-atake ng mga Seljuk Turko sa [[Asya Menor]] at ang mga Normano sa kanluran Balkans. Si Alexios ang pumigil sa paghina ng imperyo. Sinimulan niya ang palakas sa militar, paglago ng ekonomiya, at pagbawi ng mga territoryo. Tinagurian ito bilang "Pagpapalakas ng Imperyo sa Kommenio" o ''"restorasyong Komneniano"''. Ang kanyang apela sa Kanlurang Europa para sa tulong laban sa mga Turko ang siyang hudyat para masimula ang mga [[Krusada]]. == Reporma sa sistema ng pananalapi == Sa ilalim ni Alexios, ang debasedong [[Solidus (barya)|''solidus'']] (''tetarteron'' at ''histamenon'') ay itinigil at isang gintong barya na may mas pino (karaniwan ay .900–.950) ang itinatag noong 1092, na karaniwang tinatawag na ''hyperpyron'' na may bigat na 4.45 grs. Ang ''hyperpyron'' ay bahagyang mas maliit kaysa sa ''solidus.<ref>{{Cite web |last=Medievalists.net |date=2012-05-28 |title=The Economic and Monetary Policy of the Byzantine Empire under Alexios I Komnenos |url=https://www.medievalists.net/2012/05/the-economic-and-monetary-policy-of-the-byzantine-empire-under-alexios-i-komnenos/ |access-date=2026-03-12 |website=Medievalists.net |language=en-US}}</ref>'' == Mga sanggunian == {{reflist}} {{s-start}} {{s-hou|Dinastiyang Kommenos||1048|15 Agosto|1118}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Nicephorus III]]}} {{s-ttl|title=[[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Emperador Bizantino]]|years=1081–1118}} {{s-aft|after=[[John II Comnenus]]}} {{end}} {{Mga Emperador ng Roma}} [[Kategorya:Imperyong Romano]] [[Kategorya:Mga sinaunang Romano]] [[Kategorya:Mga emperador]] {{stub}} q0ephpp8tvhlpbq6vk1yrq4akczkv9c 0 123477 2225690 2094399 2026-09-16T15:14:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225690 wikitext text/x-wiki {{Infobox Korean name |img=Seoul-Insadong-Papers.jpg |imgwidth= |caption= |hangul=한지 |hanja=韓紙 |rr=hanji |mr=hanji }} '''papel na Korean''' o '''''hanji''''' ay ang pangalan ng tradisyonal na papel na gawang kamay mula sa [[Korea]]. [[Korea]].<ref>{{Cite web |url=http://www.korea.net/korea/event_board_view.asp?board_no=810&page=7 |title=Archive copy |access-date=2010-05-19 |archive-date=2009-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090907054900/http://www.korea.net/korea/event_board_view.asp?board_no=810&page=7 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.aks.ac.kr/glossary/glossary_detail.asp?g_code=6573&page=1&c_code=&search_field=all&keyword=hanji&order=g_korean&kanada= |access-date=2010-05-19 |archive-date=2009-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090907050713/http://www.aks.ac.kr/glossary/glossary_detail.asp?g_code=6573&page=1&c_code=&search_field=all&keyword=hanji&order=g_korean&kanada= |url-status=dead }}</ref> Hanji ay ginawa mula sa kalooban na tahol ng Papel ng Mulberry, isang puno sa Korea na lumalaki ng mabuti sa mababato na bundok, na kilala sa Korean bilang ''dak''. Ang mahalaga sa paggawa ng hanji ay ang uhog na lumalabas mula sa mga ugat ng [[Abelmoschus manihot|Hibiscus manihot]]. Ang substansiya na ito ay tumutulong sa isuspinde ng mga indibidwal na fibers sa tubig. [[Papermaking]] methods that originated in China migrated to Korea and were likely well-developed by the 6th century. These methods are similar to those used in Japan to make [[washi]] but differ in sheet formation techniques (traditional hanji is made in laminated sheets using the ''we bal'' method, which allows for multi-directional grain) and calendering (''dochim'' is a method of pounding finished sheets to compact fibers and lessen ink bleed).<ref>[http://www.library.cornell.edu/preservation/publications/koreanpapermaking.html Traditional Korean Papermaking: analytical examination of historic Korean papers and research into history, materials and techniques of traditional papermaking of Korea, 2003, the research paper of the Getty Postgraduate Fellow, Hyejung Yum]</ref><ref>[http://ifides.com/images/LOCHanjiTest.pdf Permanence, Durability and Unique Properties of Hanji by Minah Song and Jesse Munn]</ref><ref>{{Cite web |url=http://ifides.com/what00.html |title=What's Hanji by FIDES International |access-date=2010-05-19 |archive-date=2024-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215233157/http://ifides.com/what00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ifides.com/making00.html |title=Making Hanji by FIDES International |access-date=2010-05-19 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326131815/http://ifides.com/making00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ifides.com/history00.html |title=History of Hanji by FIDES International |access-date=2010-05-19 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150711/http://ifides.com/history00.html |url-status=dead }}</ref> [[Paggagawa ng papel]] na pamamaraan na buhat sa Tsina ay lumipat sa Korea at ito ay mahusay na binuo ng ika-anim na siglo. Ang mga pamamaraan ay katulad sa mga ginagamit sa Japan upang gumawa ng [[washi]] pero nakakaiba ito sa mga pamamaraan ng pagpormasyon ng sheet. <ref>[http://www.library.cornell.edu/preservation/publications/koreanpapermaking.html Traditional Korean Papermaking: analytical examination of historic Korean papers and research into history, materials and techniques of traditional papermaking of Korea, 2003, the research paper of the Getty Postgraduate Fellow, Hyejung Yum]</ref><ref>[http://ifides.com/images/LOCHanjiTest.pdf Permanence, Durability and Unique Properties of Hanji by Minah Song and Jesse Munn]</ref><ref>{{Cite web |url=http://ifides.com/what00.html |title=What's Hanji by FIDES International |access-date=2010-05-19 |archive-date=2024-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215233157/http://ifides.com/what00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ifides.com/making00.html |title=Making Hanji by FIDES International |access-date=2010-05-19 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326131815/http://ifides.com/making00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ifides.com/history00.html |title=History of Hanji by FIDES International |access-date=2010-05-19 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150711/http://ifides.com/history00.html |url-status=dead }}</ref> ==Galerya== <gallery> File:Korea-Seoul-Changgyeonggung-01.jpg|''Changhoji'' nakadikit sa pinto at [[Changgyeonggung]] File:Seoul-Korean-Hangul-Insadong-Papers.jpg|[[Hangul]] na nakabakas sa hanji sa isang tindahan sa [[Insadong]], Seoul File:Korean paper-Hanji-01.jpg|makakulay na hanji string; pamaypay File:Korean paper-Hanji-02.jpg|isang gawaing art na hanji </gallery> ==See also== *[[Korean art]] *[[Important Intangible Cultural Properties of Korea]] ==Mga sanggunian== {{Commonscat|Hanji}} {{Reflist}} ==Panlabas na kawing== *[http://www.visitkorea.or.kr/ena/CU/CU_EN_8_3_4.jsp Hanji (Traditional Korean paper)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226062223/http://www.visitkorea.or.kr/ena/CU/CU_EN_8_3_4.jsp |date=2012-02-26 }} at [[Korea Tourism Organization]] *[http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309610 Fabulous Hanji (Korean Traditional Paper)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121007143253/http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309610 |date=2012-10-07 }} at Korea Tourism Organization *[http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309588 Traditional Culture Hands-on Programs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121007143032/http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309588 |date=2012-10-07 }} at Korea Tourism Organization {{Stub|Korea}} [[Category:Korean art]] [[Category:Paper art]] [[Category:Papermaking]] p31ktvjmx1u4mj89isiwonnym69iw80 0 124271 2225706 2220902 2026-09-16T20:34:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225706 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Terra Kyushu 20091028.jpg|thumb|Kyūshū(NASA)]] Ang '''Kyūshū (九州)''' ay isa sa mga pangunahing isla na bumubuo sa kapuluan ng Hapon, at matatagpuan sa timog-kanlurang bahagi ng bansa. Ang Pulo ng Kyūshū, pati na rin ang mga kalapit na maliliit na isla nito, ay minsang tinutukoy bilang bahagi ng tinatawag na Rehiyon ng Kyūshū (九州地方, Kyūshū-chihō). Dahil sa heograpikal at kultural na pagkakahalintulad, isinasama rin minsan dito ang [[Kapuluan ng Ryukyu]]. Ang pinakamalaking lungsod sa Kyūshū ay ang Lungsod ng [[Prepektura ng Fukuoka|Fukuoka]]. == kasaysayan == === Sinaunang Panahon === Noong panahon ng [[Panahong Jōmon|Jomon]] (mahigit 10,000 taon na ang nakalipas hanggang 3,000 taon na ang nakalipas), maraming tao ng [[Panahong Jōmon|Jomon]] ang nanirahan sa rehiyon ng Kyushu. Natuklasan sa iba't ibang pook-arkeolohiko ng isla ang mga palayok at kasangkapan mula sa panahong ito. Natagpuan din ang mga pagkakatulad sa anyo ng mga palayok at mga bakas ng kalakalan sa rehiyon ng [[Kapuluan ng Ryukyu|Ryukyu]], na nagpapahiwatig na ang Kyushu at [[Kapuluan ng Ryukyu|Ryukyu]] ay kabilang noon sa iisang kultural na saklaw, at maaaring nagkaunawaan din sila sa wika.<ref>{{Cite web |title=日本史／縄文時代 |url=https://www.meihaku.jp/japanese-history-category/period-jomon/ |access-date=2025-05-23 |website=名古屋刀剣ワールド |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |last=鹿児島県 |title=縄文文化 |url=https://www.pref.kagoshima.jp/reimeikan/josetsu/theme/genshi/jomon/index.html |access-date=2025-05-23 |website=鹿児島県 |language=ja}}</ref> === Panahon ng Yayoi === Sa Panahon ng [[Panahong Yayoi|Yayoi]], dumating sa Kyushu ang mga tao mula sa [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangang Asya]] at [[Tangway ng Korea]] na tinutukoy ngayon bilang mga Yayoi. Ang ilan sa kanila ay nagdala ng teknolohiya ng bakal at bronse, na naging dahilan upang kumalat ang mga teknolohiyang ito sa Japan. Sa unti-unting pagsasama at pag-aasawa ng mga [[Panahong Yayoi|Yayoi]] at mga katutubong [[Panahong Jōmon|Jomon]], nabuo ang populasyong Hapones na umiiral hanggang ngayon.<ref name=":0">{{Cite web |title=日本史／弥生時代 |url=https://www.meihaku.jp/japanese-history-category/period-yayoi/ |access-date=2025-05-23 |website=名古屋刀剣ワールド |language=ja}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=奴国の時代｜春日市 |url=https://www.city.kasuga.fukuoka.jp/miryoku/history/historymuseum/1002279/1002283.html |access-date=2025-05-23 |website=春日市 |language=ja}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=伊都国歴史博物館 - 糸島市 |url=https://www.city.itoshima.lg.jp/m043/010/ |access-date=2025-05-23 |website=www.city.itoshima.lg.jp}}</ref> Itinuturing ang Kyushu bilang pinagmulan ng kabihasnang Hapones. Noong Panahon ng Yayoi, ang isla ay nahati sa maraming maliliit na estado. Kabilang sa mga pinaka-maimpluwensiya ang Nakoku (sa kasalukuyang [[Fukuoka]]), Itokoku (sa kasalukuyang [[Prepektura ng Fukuoka|Itoshima]]), at ang mga taong Hayato sa timog (ngayon ay [[Prepektura ng Kagoshima|Kagoshima]] at [[Prepektura ng Miyazaki|Miyazaki]]). Madalas silang naglalaban-laban ngunit minsan ay nagkakaisa laban sa karaniwang kaaway.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Sa pagtatapos ng Panahon ng Yayoi, lumitaw ang [[Yamataikoku]], isang estado na pinamunuan ng shaman na si Himiko(卑弥呼). Gayunpaman, kakaunti ang tala ng kasaysayan mula sa panahong ito, kaya't patuloy na pinag-aaralan at pinagtatalunan ito.<ref>{{Cite web |title=邪馬台国 |url=https://www.touken-world.jp/history/history-important-word/yamatai-koku/ |access-date=2025-05-23 |website=刀剣ワールド |language=ja}}</ref> === Panahon ng Kofun === Noong Panahon ng [[Panahong Kofun|Kofun]], naganap ang pagsupil sa mga Kumaso at ang pag-aalsa ni Iwai, na nagpapakita ng paglaban ng rehiyon sa kapangyarihan ng Yamato. May ilang teorya na nagsasabing mayroong hiwalay na dinastiya sa Kyushu na naiiba sa Yamato, at ito ay maaaring dahilan sa mga natatanging katangian ng kultura ng rehiyon.<ref>{{Cite web |title=日本史／古墳時代 |url=https://www.meihaku.jp/japanese-history-category/period-kofun/ |access-date=2025-05-23 |website=名古屋刀剣ワールド |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=2.筑紫君磐井の戦い（「筑紫君磐井の乱」）{{!}}八女市ホームページ |url=https://www.city.yame.fukuoka.jp/iwatoyama/iwaiwoshiru/11761.html |access-date=2025-05-23 |website=www.city.yame.fukuoka.jp |language=ja}}</ref> === Panahon ng Nara at Heian === Mula Panahon ng Nara hanggang Heian, itinatag ang Dazaifu(太宰府) sa kasalukuyang Dazaifu, Fukuoka bilang administratibong kabisera ng Kyushu. Sa ilalim ng sistemang Ritsuryo, hinati ang isla sa siyam na lalawigan: Chikuzen, Chikugo, Buzen, Bungo, Hizen, Higo, Hyuga, Satsuma, at Osumi—dito nagmula ang pangalan ng rehiyon na "Kyushu." Hanggang ngayon, makikita pa rin ang mga guho ng sentrong administratibo ng Dazaifu.<ref>{{Cite web |title=古代の太宰府（平安時代） |url=https://www.city.dazaifu.lg.jp/site/bunkazai/33934.html |access-date=2025-05-23 |website=福岡県太宰府市公式ホームページ |language=ja}}</ref> === Panahon ng Kamakura === Noong Panahon ng Kamakura, sinalakay ng Imperyong Mongol ang [[Prepektura ng Nagasaki|Tsushima]] at Hakata, ngunit matagumpay na naipagtanggol ito ng mga [[samurai]].<ref>{{Cite web |title=日本モンゴル外交関係樹立50周年記念プロジェクト｜日本とモンゴル～綴られた交流のあゆみ～ |url=https://www.archives.go.jp/about/activity/international/jp_mn50/ch01.html |access-date=2025-05-23 |website=www.archives.go.jp}}</ref><ref>{{Cite web |title=元寇防塁 {{!}} 施設 {{!}} 西南学院大学 - 福岡から全国へ、世界へ、はばたく力を。 - |url=https://www.seinan-gu.ac.jp/introduction/facility/facility.html |access-date=2025-05-23 |website=www.seinan-gu.ac.jp |language=ja-JP |archive-date=2025-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609144831/https://www.seinan-gu.ac.jp/introduction/facility/facility.html |url-status=dead }}</ref> === Panahon ng Sengoku === Sa Panahon ng [[Panahong Sengoku|Sengoku]], pinamunuan ng tatlong makapangyarihang angkan—Shimazu, Otomo, at Ryuzoji—ang rehiyon. Ang Shimazu (ngayon ay Kagoshima) ay naging napakalakas at tinaguriang "Sparta ng Silangan" dahil sa mahigpit nitong disiplina at edukasyon. Bagamat halos napag-isa ng [[Prepektura ng Kagoshima|Satsuma]] ang Kyushu, napasailalim ito kay [[Toyotomi Hideyoshi]].<ref>{{Cite web |title=九州三国志　～九州の戦国時代～ |url=https://kamurai.itspy.com/nobunaga/9syu3gokusi.htm |access-date=2025-05-23 |website=kamurai.itspy.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=九州平定 |url=https://www.touken-world.jp/tips/11100/ |access-date=2025-05-23 |website=刀剣ワールド |language=ja}}</ref> === Panahon ng Edo === Noong [[Panahong Edo|Panahon ng Edo]], nagsara ang Japan sa dayuhang kalakalan, ngunit pinayagan ang limitadong kalakalan sa Nagasaki sa ilalim ng Hizen domain. Sa panahong ito, nanatiling mataas ang awtonomiya ng Satsuma at malapit ang ugnayan nito sa [[Kaharian ng Ryukyu]], na nagdala ng kulturang [[Kapuluan ng Ryukyu|Ryukyu]] sa Kyushu. Dahil dito, napreserba ang mga natatanging tradisyon na naiiba sa Honshu.<ref>{{Cite web |title=日本史／江戸時代 |url=https://www.meihaku.jp/japanese-history-category/period-edo/ |access-date=2025-05-23 |website=名古屋刀剣ワールド |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=幕末の藩と最後の藩主（九州・沖縄） |url=https://tenjikuroujin.sakura.ne.jp/t03castle00/000101/000119/sub000119.html |access-date=2025-05-23 |website=tenjikuroujin.sakura.ne.jp |archive-date=2024-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215093142/https://tenjikuroujin.sakura.ne.jp/t03castle00/000101/000119/sub000119.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=九州地方の大名配置図（1630年） |url=https://kariwara1322.jimdofree.com/1630%E5%B9%B4/%E4%B9%9D%E5%B7%9E%E5%9C%B0%E6%96%B9%E3%81%AE%E5%A4%A7%E5%90%8D%E9%85%8D%E7%BD%AE%E5%9B%B3/ |access-date=2025-05-23 |website=江戸時代の大名領地Map |language=ja-JP}}</ref> === Panahon ng Meiji === Noong huling bahagi ng Edo, si [[Saigo Takamori]](西郷隆盛) ng Satsuma ay nagkaroon ng malaking papel sa pagtatatag ng Pamahalaang Meiji.<ref>{{Cite web |title=西郷　隆盛（さいごう　たかもり） {{!}} 人物編 {{!}} 中高生のための幕末・明治の日本の歴史事典 |url=https://www.kodomo.go.jp/yareki/person/person_14.html |access-date=2025-05-23 |website=www.kodomo.go.jp}}</ref> === Ikalawang Digmaang Pandaigdig === Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nakaranas ang Kyushu ng matitinding pambobomba mula sa mga pwersang Amerikano, at maraming sibilyan ang namatay sa pambobomba ng [[Prepektura ng Fukuoka|Fukuoka]].<ref>{{Cite web |title=平和「福岡大空襲の戦跡をめぐる街歩き」を開催しました｜イベントレポート一覧｜イベントレポート｜イベント・活動｜エフコープ生活協同組合 |url=https://www.fcoop.or.jp/union_activities/activities_report/report/archives/1052 |access-date=2025-05-23 |website=エフコープ生活協同組合 |language=ja |archive-date=2025-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622092655/https://www.fcoop.or.jp/union_activities/activities_report/report/archives/1052 |url-status=dead }}</ref> === Kasalukuyang Panahon === Sa kasalukuyan, nananatili ang Kyushu bilang rehiyon na may natatanging kulturang may malakas na impluwensiya ng [[Panahong Jōmon|Jomon]] at timog, na nagpapakilala dito bilang isa sa pinaka-espesyal na bahagi ng Japan.<ref name=":3">{{Cite web |title=伝統芸能・工芸｜九州への旅行や観光情報は九州旅ネット |url=https://www.welcomekyushu.jp/history/tradition/index.html |access-date=2025-05-23 |website=www.welcomekyushu.jp |language=ja |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213104338/https://www.welcomekyushu.jp/history/tradition/index.html |url-status=dead }}</ref> == Kultura == Ang kultura ng Kyushu ay matagal nang may malalim na ugnayan sa [[Prepektura ng Okinawa|Okinawa]] ([[Ryukyu]]), at nagkaroon ng masiglang palitan sa pagitan ng dalawang rehiyon simula pa noong sinaunang panahon. Dahil dito, makikita sa Kyushu ang maraming katangian ng kulturang Okinawa, at sa kabilang banda, makikita rin sa Okinawa ang impluwensiya ng kulturang Kyushu. Kung ihahambing sa [[Honshū|Honshu]], mas nangingibabaw sa Kyushu ang mga katangiang tropikal at natatangi, na nagpapakilala sa rehiyon bilang may sariling kultura.<ref name=":3" /> === Lutuin === [[Talaksan:Yakitori 013.jpg|thumb|Yakitori]] Ang lutuing Kyushu ay kilala sa paggamit ng mga sangkap tulad ng Kyushu shoyu ([[toyo ng Kyushu]]) na nagbibigay ng matamis na lasa, na kakaiba kumpara sa lutuing matatagpuan sa [[Honshū|Honshu]]. Lalo na sa katimugang bahagi ng Kyushu, tulad ng [[Prepektura ng Kagoshima|Kagoshima]] at [[Prepektura ng Miyazaki|Miyazaki]], mas pinapansin ang ganitong estilo ng pagluluto. Ang pagkain mula sa Kyushu ay kilala rin bilang masustansiya, na maiuugnay sa aktibidad ng mga bulkan sa rehiyon.<ref name=":4">{{Cite web |title=うちの郷土料理：農林水産省 |url=https://www.maff.go.jp/j/keikaku/syokubunka/k_ryouri/index.html |access-date=2025-05-23 |website=www.maff.go.jp}}</ref> ==== Mga Kilalang Pagkain sa Bawat Rehiyon ==== * '''Fukuoka''': [[Hakata ramen]] (博多ラーメン),[[Yakitori]](焼き鳥), [[gameni]] (がめ煮, Chikuzen-ni), [[motsunabe]] (もつ鍋), [[kashiwa-meshi]] (かしわ飯), [[okyu-to]] (おきゅうと) * '''Saga''': [[Tsunkī dago jiru]] (つんきーだご汁), [[noppe jiru]] (のっぺ汁), [[funanko-gui]] (ふなんこぐい) * '''Nagasaki''': [[Nagasaki champon]] (長崎ちゃんぽん), [[sara udon]] (皿うどん), rokube (ろくべえ), Omura-zushi (大村寿司) * '''Oita''': [[dango jiru]] (だんご汁), [[ami-meshi]] (あみめし), [[kirasu-meshi]] (きらすまめし), [[toriten]] (とり天), [[hocho]] (鮑腸) * '''Kumamoto''': [[Nankan-age maki-zushi]] (南関あげ巻き寿司), [[takana zuke]] (高菜漬け), [[karashi renkon]] (からし蓮根), [[dago jiru]] (だご汁) * '''Miyazaki''': [[nishime]] (煮しめ), [[chicken nanban]] (鶏南蛮), [[na-dōfu]] (菜豆腐), [[hiyajiru]] (冷や汁), [[hie-zushi]] (稗ずーしー) * '''Kagoshima''': [[keihan]] (鶏飯), [[abura-zōmen]] (油ゾーメン), [[satsuma-sumoji]] (さつますもじ), [[buri-daikon]] (ぶり大根), gane (がね) * '''Okinawa''': [[goyā champurū]] (ゴーヤーチャンプルー), [[Okinawa soba]] (沖縄そば), [[rafutē]] (ラフテー), [[kufājiushi]] (クファジューシー)<ref name=":4" /> === Mga Instrumentong Pangmusika === [[Talaksan:ゴッタン.jpg|thumb|267x267px|Gottan]] Sa Kyushu, mayroong natatanging instrumentong pangmusika na tinatawag na '''[[gottan]]''' (ゴッタン). Ang instrumentong ito ay kahawig ng '''[[sanshin]]''' mula Okinawa, at makikita ang mga impluwensiya ng [[sanshin]] sa disenyo at tunog nito. Ang gottan ay itinuturing na isang uri ng instrumentong nasa pagitan ng '''[[sanshin]]''' at '''[[shamisen]]'''. Dati-rati, ito ay napakapopular at halos lahat ng sambahayan sa Kyushu ay mayroong gottan.<ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=鹿児島県・上甑島。島の小さな集落で、幻の楽器の音色に浸る {{!}} ブルータス |url=https://brutus.jp/kamikoshikishima_travel/ |access-date=2025-05-23 |website=BRUTUS.jp |language=ja}}</ref> == Mga Lungsod == * [[Fukuoka]] * [[Kumamoto]] * [[Nagasaki]] * [[Kagoshima]] == Tingnan din == * [[Hapon]] * [[Honshu]] * [[Shikoku]] * [[Hokkaido]] == Sanggunian == __FORCETOC__ af2qqh3v2ktp0gk99w1x6n5c1j042sy 10 129159 2225812 1698356 2026-09-17T02:22:29Z Ryomaandres 8044 2225812 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns | name = Regions of Italy | title = [[Mga Rehiyon ng Italya|Mga Rehiyon]] ng [[Italya]] | colwidth = 20% | colstyle = text-align: left | col1 = [[Abruzzo]]<br />[[Lambak Aosta]]<br />[[Apulia]]<br />[[Basilicata]] | col2 = [[Calabria]]<br />[[Campania]]<br />[[Emilia–Romagna|Emilia-Romaña]]<br />[[Friul-Venecia Julia]] | col3 = [[Lazio]]<br />[[Liguria]]<br />[[Lombardia]]<br />[[Marche]] | col4 = [[Molise]]<br />[[Piamonte]]<br />[[Cerdeña]]<br />[[Sicilia]] | col5 = [[Trentino-Alto Adigio]]<br />[[Toscana]]<br />[[Umbria]]<br />[[Veneto]] }}<noinclude> [[Category:Italy region templates| ]] </noinclude> nw5vvihshd2vcpuhgq96r6s0px8ncwo 0 130369 2225708 2224996 2026-09-16T20:59:20Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225708 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Lalawigan ng Medio Campidano|native_name=<small>{{native name|it|Provincia del Medio Campidano}}<br />{{native name|sc|Provìntzia de su Campidanu de Mesu}}</small>|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=Campidano di Sanluri (02).jpg|image_alt=|image_caption=|image_flag=|flag_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Medio Campidano in Italy (2001–2016).svg|map_alt=|map_caption=Location of the province of Medio Campidano in Italy|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=[[Regions of Italy|Region]]|subdivision_name1={{flag|Sardinia}}|established_title=Established|established_date=May 2005|established_title1=Disestablished|established_date1=4 February 2016|established_title2=Re-established|established_date2=16 April 2021|established_title3=Functional since|established_date3=1 June 2025|seat_type=Mga kabesera|seat=[[Sanluri]] at [[Villacidro]]|parts_type=[[Comune|Mga munisipalidad]]|parts_style=para|p1=28|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Presidente|leader_name=|unit_pref=Metric|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=1517.34|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_total=89155|population_as_of=2026|population_density_km2=auto|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=<ref name=":0">[https://stats.oecd.org/ Regions and Cities > Regional Statistics > Regional Economy > Regional Gross Domestic Product (Small regions TL3)], OECD.Stats. Accessed on 16 November 2018.</ref>|demographics2_title1=Total|demographics2_info1=€1.434 bilyon (2015)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2=€14,379 (2015)|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=|area_code_type=Telephone prefix|area_code=|iso_code=[[ISO 3166-2:IT|VS]]|registration_plate=|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT code]]|blank_info_sec1=117|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|footnotes=}}Ang '''lalawigan ng Medio Campidano''' ( {{Langx|it|provincia del Medio Campidano}}; {{Langx|sc|provìntzia de su Campidanu de Mesu}} ; <small>parehong</small> {{Literal na pagsasalin|lalawigan ng Gitnang [[Campidano]]}}) ay isang lalawigan sa awtonomong rehiyon ng isla ng [[Cerdeña]] sa [[Italya]]. Noong 2026, ang probinsiya ay may populasyon na 89,155 sa lawak na {{Convert|1517.34|km2|mi2}}, na nagbibigay dito ng densidad ng populasyon na 58 naninirahan bawat kilometro kuwadrado.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref><ref name="area"><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source"><span class="cx-segment" data-segmentid="459">[https://www.istat.it/it/archivio/156224 "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011"] (in Italian). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="460">[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]].</span></cite></ref> Ito ay may dalawang kabesera, [[Villacidro]] at [[Sanluri]]. Mayroon itong 28 munisipalidad at ang pambihirang administrador ng lalawigan ay si Roberto Cadeddu.<ref>{{Cite web |title=Amministratore Straordinario |url=https://www.provincia.mediocampidano.it/it/unita_organizzative/amministratore-straordinario |publisher=Province of Medio Campidano |language=it}}</ref> Ito ay itinatag noong 2005 mula sa isang bahagi ng [[lalawigan ng Cagliari]]. Ang Medio Campidano ay binuwag bilang isang lalawigan sa pamamagitan ng isang Dekretong Rehiyonal noong 2016 at isinama sa bagong itinatag na [[Lalawigan ng Timog Cerdeña]], gayunpaman, ito ay muling itinatag noong Hunyo 1, 2025 ayon sa isang dekreto noong 2021.<ref name="1giugno2025">{{Cite web |date=2025-05-16 |title=Deliberazione della Giunta regionale n. 54/21 del 30 dicembre 2024. Trasferimento alle Province del Sulcis Iglesiente, del Medio Campidano e alla Città metropolitana di Cagliari del personale della Provincia del Sud Sardegna. Legge regionale 12 aprile 2021, n. 7 e legge regionale 19 luglio 2024, n. 9. |url=https://files.regione.sardegna.it/squidex/api/assets/redazionaleras/50cc6bdb-b790-47b3-81a3-2891f78e56d0/decreto-della-presidente-della-regione-del-16-maggio-2025-n.-52.pdf |publisher=Autonomous Region of Sardinia |language=it}}</ref> Ang probinsiya ay naglalaman halimbawa ng [[Kabihasnang Nurahiko|Nurahikong]] pook arkeolohiko na Su Nuraxi sa [[Barumini]], na isinama sa talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO noong 199.<ref name="italia">{{Cite web |title=Medio Campidano |url=http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/medio-campidano.html |access-date=18 August 2015 |publisher=Italia.it |archive-date=23 Oktubre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023080959/http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/medio-campidano.html |url-status=dead }}</ref> == Heograpiya == [[File:Mediacampidano_mappa.png|thumb|300x300px| Mga bayan at kalsada ng lalawigan ng Medio Campidano]] == Pamahalaan == === Mga munisipalidad === {{Pangunahin|Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Medio Campidano}} Ang lalawigan ay may 28 munisipalidad:   == Demograpiko == Sa taong 2026, ang populasyon ay 89,155, kung saan 49.7% ay lalaki, at 50.3% ay babae. Ang mga menor de edad ay bumubuo ng 11.4% ng populasyon, at ang mga nakatatanda ay bumubuo ng 30.1%.<templatestyles src="Module:Historical populations/styles.css" />{{Historical populations|1861|50800|1871|50468|1881|54109|1901|58545|1911|66268|1921|65759|1931|73980|1936|79418|1951|97687|1961|103896|1971|103268|1981|109383|1991|109785|2001|105400|2011|101256|2021|92660|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf |archive-date=2025-11-12|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web |title=Resident population - Time series|url=https://esploradati.istat.it/databrowser/#/en/censpop/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref>}} === Imigrasyon === Sa taong 2025, ang populasyon ng mga ipinanganak sa ibang bansa ay 2,689, na bumubuo sa 3.0% ng kabuuang populasyon.<ref name="foreignborn">{{Cite web |title=Resident population by sex, municipality and citizenship |url=https://demo.istat.it/app/?i=RCS&a=&l=en |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}}{{Province of Medio Campidano}}{{Sardinia}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jsv0u0zri5xsttw8ya7omy8sro9lb47 0 130373 2225709 2224928 2026-09-16T21:02:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225709 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->|name=Lalawigan ng Ogliastra|native_name=<small>{{native name|it|Provincia dell'Ogliastra}}<br />{{native name|sc|Provìntzia de Ogiastra}}</small>|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=Arbatax_red_rocks.jpg|image_alt=|image_caption=Mga pulang bato sa Arbatax, Tortolì|image_flag=Flag of the Province of Ogliastra.svg|flag_alt=|image_shield=Provincia dell'Ogliastra-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=Ogliastra in Italy (2001–2016).svg|map_alt=|map_caption=Lokasyon ng Lalawigan ng Ogliastra sa Italya|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=[[Regions of Italy|Region]]|subdivision_name1={{flag|Sardinia}}|established_title=Established|established_date=May 2005|established_title1=Disestablished|established_date1=4 February 2016|established_title2=Reestablished|established_date2=16 April 2021|established_title3=Reactivated|established_date3=May 1, 2025|seat_type=Mga kabesera|seat=[[Lanusei]] at [[Tortolì]]|parts_type=[[Comune|Mga munisipalidad]]|parts_style=para|p1=23|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=[[List of presidents of the Province of Ogliastra|President]]|leader_name=Alessio Seoni|unit_pref=Metric|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=1854.55|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_total=53722|population_as_of=2026|population_density_km2=auto|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=<ref name=":0">[http://stats.oecd.org/ Regions and Cities > Regional Statistics > Regional Economy > Regional Gross Domestic Product (Small regions TL3)], OECD.Stats. Accessed on 16 November 2018.</ref>|demographics2_title1=Total|demographics2_info1=€1.002 billion (2015)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2=€17,432 (2015)|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=080xx|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0782|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|OG]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT code]]|blank_info_sec1=105|website={{official website|https://www.provincia.ogliastra.it/}}|footnotes=}} Ang '''lalawigan ng Ogliastra''' ({{Langx|it|provincia dell'Ogliastra}} , {{IPA|it|proˈvintʃa delloʎˈʎastra|}}, {{Langx|sc|Provìntzia de Ogiastra}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa awtonomong rehiyon ng isla ng [[Cerdeña]] sa [[Italya]]. Ang lalawigan ay may dalawang kabisera; ang [[Lanusei]] at [[Tortolì]].<ref>{{Cite web |title=Ogliastra |url=http://www.comuni-italiani.it/105/ |access-date=4 August 2015 |publisher=Comuni Italiani}}</ref> Ang Ogliastra ay ang pinakamabundok na lalawigan sa Cerdeña. Sa pagkakaroon ng 53,722 na naninirahan noong 2026, ito rin ang lalawigan ng Italya na may pinakakaunting populasyon, at may densidad ng populasyon na 28 na naninirahan bawat kilometro kuwadrado, at ito rin ang pinakakaunting populasyon.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref><ref name="area"><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source"><span class="cx-segment" data-segmentid="479">[https://www.istat.it/it/archivio/156224 "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011"] (in Italian). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="480">[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]].</span></cite></ref> Ito ay itinatag noong 2005 mula sa isang bahagi ng [[lalawigan ng Nuoro]], ngunit ito ay binuwag ng 2016 na Dekretong Rehiyonal at isinama muli sa lalawigan ng Nuoro, at pagkatapos ay muling itinatag noong Mayo 1, 2025 ayon sa isang dekreto ng 2021.<ref name="1maggio2025">{{Cite web |date=2025-04-29 |title=Bollettino n. 25 - Parte I e II del 29/04/2025 |url=https://buras.regione.sardegna.it/api/assets/db8f05a5-9cf4-4856-9dc4-75b9da6ce018 |publisher=Autonomous Region of Sardinia |language=it}}</ref> == Kasaysayan == Ang lalawigan ng Ogliastra ay halos katumbas ng medyebal na [[Agugliastra|Husgado ng Agugliastra]] . Itinatag ang probinsya noong 2001 nang dumoble ang bilang ng mga probinsiya ng Cerdeña. [[File:Ogliastra_mappa.png|thumb| Mga bayan at kalsada ng lalawigan]] == Heograpiya == Nakaharap sa [[Dagat Tireno]] sa silangan, nasa hangganan nito ang [[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|kalakhang lungsod ng Cagliari]] sa timog-kanluran at ang [[lalawigan ng Nuoro]] sa hilagang-kanluran. Kinaroroonan nito ang ilog Flumendosa at ang lawa ng Basso Flumendosa, at mayroon din itong malaking bulkan na Gennargentu.<ref name="italiait">{{Cite web |title=Ogliastra |url=http://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/ogliastra.html |access-date=4 August 2015 |publisher=Italia.it |archive-date=17 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517152219/https://www.italia.it/en/discover-italy/sardinia/ogliastra.html |url-status=dead }}</ref> === Mga munisipalidad === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Pangunahin|Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Ogliastra}} <templatestyles src="Div col/styles.css" />&nbsp; == Mga Sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == &nbsp; * [http://www.provinciaogliastra.gov.it/ Opisyal na website ng Ogliastra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120914065327/http://www.provinciaogliastra.gov.it/ |date=2012-09-14 }} {{Province of Ogliastra}}{{Sardinia}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] csv19q9ucrmq2miva34jsyw7y08ig5e 0 130987 2225742 2225121 2026-09-16T23:34:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Maracalagonis|official_name=Comune di Maracalagonis|native_name=Mara-Calagonis ([[wikang Sardo|Sardo]])|image_skyline=Vergine degli Angeli Maracalagonis.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng Vergine degli Angeli|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|39|17|N|9|14|E|type:city(6,961)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari]] (CA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Mario Fadda|area_footnotes=|area_total_km2=101.37|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Monthly Demographic Balance|url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Maresi|elevation_footnotes=|elevation_m=82|istat=|saint=|day=|postal_code=09069|area_code=070|website={{official website|http://www.comune.maracalagonis.ca.it/}}|footnotes=}}Ang '''Maracalagonis''' ({{Langx|sc|Mara-Calagonis}}, na ang ''mara'' ay nangangahulugang " latian"), ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Cagliari]] sa awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|12|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Cagliari]]. Ito ay may 7,883 na naninirahan.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B "Monthly Demographic Balance"]. </cite></ref> Ang Maracalagonis ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castiadas]], [[Quartu Sant'Elena]] (mas partikular sa [[Salmagi]] ), [[Quartucciu]], [[Sinnai]], at [[Villasimius]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang [[toponimo]] ay nagmula sa Sardong ''mara'' (latiang bakawan) at mula 1416 ang bayan ay tinawag na Mara de Calagonis, idinagdag ang pangalan ng kalapit na nawala na villa ng Calagonis.<ref name="Casula">[[Francesco Cesare Casula]], ''Dizionario storico sardo'' p. 919, anno 2003</ref> == Kasaysayan == Noong 1363 isinama ng [[Korona ng Aragon|Aragones]] ang bayan sa kondado ng Quirra, na itinatag ng Hari ng Aragon na si [[Pedro IV ng Aragon|Pedro IV]] at ipinagkaloob bilang piyudo sa pamilyang Carroz; noong 1603 ang kondado ay binago sa isang markesado, isang piyudo una ng Centelles at pagkatapos ay ng Osorio de la Cueva, kung saan ito ay tinubos noong 1839 sa pagbuwag ng sistemang piyudal. Mula 1928 hanggang 1946, nakasanib ito sa munisipalidad ng Sinnai. == Demograpiko == {{Historical populations|1861|1099|1871|1109|1881|1097|1901|1519|1911|1791|1921|2061|1931|2277|1936|2587|1951|3133|1961|3677|1971|4164|1981|5180|1991|5982|2001|6731|2011|7523|2021|7909|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente e presente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1971|trans-title=Resident and present population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1971|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/PUV0027177Pop_res_pres_cens_1861_1971_Tomo1.pdf|date=1971-10-24|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref>{{cite web|title=Dashboard Permanent census of population and housing|url=https://esploradati.censimentopopolazione.istat.it/databrowser/#/en/censtest/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]|access-date=2026-09-13|archive-date=2025-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523181501/https://esploradati.censimentopopolazione.istat.it/databrowser/#/en/censtest/dashboards|url-status=dead}}</ref>}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cagliary}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ile7p0628m9cokbzpbxo423j0sw3pju 0 136266 2225672 2225401 2026-09-16T14:38:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225672 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gualtieri Sicaminò|official_name=Comune di Gualtieri Sicaminò|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|10|N|15|19|E|type:city(1,923)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Santina Bitto|area_footnotes=|area_total_km2=14.4|population_footnotes=|population_demonym=Gualtieresi|elevation_footnotes=|elevation_m=80|saint=San Nicolas ng Bari|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.gualtieri.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Gualtieri Sicaminò''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|20|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Gualtieri Sicaminò ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Condrò]], [[Pace del Mela]], [[San Pier Niceto]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Kasaysayan == Idinodokumento ng historyador na si [[Tommaso Fazello]] ang sentro anim na milya mula sa kastilyo ng Milazzo, bahagyang silangan ng bayan ng [[Santa Lucia del Mela]].<ref name="books.google.it">{{cita libro |url=https://books.google.it/books?id=hM2XPuLTSDgC |volume=6 |p=565, capitolo VIII |autore=[[Tommaso Fazello]] |titolo=Della storia di Sicilia, Deche due del r.p.m. Tommaso Fazello siciliano…}}</ref><ref>{{Cita libro |url=https://books.google.it/books?id=hM2XPuLTSDgC |nome=Tommaso |cognome=Fazello |titolo=Della storia di Sicilia deche due del r.p.m. Tommaso Fazello siciliano tradotte in lingua toscana dal p.m. Remigio fiorentino. Volume primo 3-terzo |accesso=2021-12-01 |anno=1817 |editore=dalla tipografia di Giuseppe Assenzio}}</ref> == Mga tradisyon at alamat == Ang mga pangunahing atraksiyon na iniaalok ng bayan sa mga turista at residente ay: * Ang Kapistahan ni San Nicolas ng Bari, na isinasagawa tuwing huling Linggo ng Agosto, ay nagtatampok ng isang interregional na pagtatanghal ng mga paputok. * Ang Kapistahan ng Mahal na Birhen ng Laging Saklolo, na isinasagawa sa maliit na nayon ng Soccorso, isang nayon ng munisipalidad, ay nagtatampok ng mga taimtim na pagdiriwang tuwing Agosto 22 bawat taon. * Ang Pista ng Narangha, isang tradisyonal na pangyayari na isinasagawa tuwing ikatlong Linggo ng Mayo, ay nagtatampok ng pagtikim ng mga matatamis na gawa sa narangha, mga pagtatanghal ng musika, at mga pagtatanghal ng alamat. * Ang Pista ng "Du Pasticciottu di Soccorso", na isinasagawa tuwing ikalawang Linggo ng Mayo, ay mayaman sa tradisyon, na nagtatampok ng pagtikim ng tipikal na matamis at mahusay na alak na Zibibbo.<ref>[https://comune.gualtieri.me.it/menu/335602/sagre-feste-altri-eventi-gualtieri-sicamino Sagre feste altri eventi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231203173537/https://comune.gualtieri.me.it/menu/335602/sagre-feste-altri-eventi-gualtieri-sicamino |date=2023-12-03 }} comune.gualtieri.me.it 2021</ref> == Ekonomiya == === Agrikultura === Ang pagtatanim ng mga prutas na sitrus, puno ng olibo, at ubas ay lalong mahalaga sa bayan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] n081ozy5buzmz3tzo50vrd91bn2py6o 0 136277 2225771 2225453 2026-09-17T00:30:07Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225771 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Merì|official_name=Comune di Merì|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|10|N|15|15|E|type:city(2,209)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Filippo Gervasio Bonansinga|area_footnotes=|area_total_km2=1.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Meriensi|elevation_footnotes=|elevation_m=64|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.meri.me.it/}}|footnotes=}}[[File:Annunziata_(Merì)_26_06_2020_31.jpg|thumb| |left]]Ang '''Merì''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|25|km|mi}} kanluran ng [[Mesina|Messina]]. Ang Merì ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barcellona Pozzo di Gotto]], [[Milazzo]], [[San Filippo del Mela]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Pag-uuri ng klima: sona B, 736 na araw.<ref>{{cita web|url=http://www.confedilizia.it/clima-SICILIA.htm|titolo=Dati Confedilizia - Sicilia|accesso=17 luglio 2014|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20021021105019/http://www.confedilizia.it/clima-SICILIA.htm|dataarchivio=21 ottobre 2002}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021021105019/http://www.confedilizia.it/clima-SICILIA.htm |date=2002-10-21 }}</ref> Ang ilang lugar sa munisipalidad ng Merì ay nagpapakita ng mga katangiang kontinental. Sa tag-araw, ang pinakamataas na temperatura ay umaabot sa mas mataas na halaga kaysa sa mga nakapalibot na lugar, dahil sa pag-init ng Kapatagang Milazzo. Sa panahon ng taglamig, lalo na sa paligid ng Camicia, ang pinakamababang temperatura ay bumababa sa mga halagang mas mababa sa normal dahil sa pagkakaroon ng termal imbersiyon. Para mabuo ito, kinakailangan ang maaliwalas na kalangitan at napakahinang hangin. Sa ilang gabi sa Enero at Pebrero, ang mga temperaturang malapit sa 0°C ay naitala, na may karaniwang 4°C na mas mababa kaysa sa mga nakapalibot na lugar. == Lipunan == === Mga pangkat etniko at mga dayuhang minorya === Noong Disyembre 31, 2013, 163 dayuhan ang nanirahan sa Merì, katumbas ng 6.72% ng populasyon.<ref>{{cita web|url=http://demo.istat.it/str2013/query.php?lingua=ita&Rip=S5&Reg=R19&Pro=P083&Com=47&submit=Tavola|titolo=Dato Istat al 31/12/2013|accesso=17 luglio 2014}}</ref> == Kultura == === Mga paaralan === Sa Merì, ang mga serbisyo sa paaralan ay ibinibigay ng paaralang nursery school na "Maria Greco Carollo", isang primaryang paaralan, at isang mababang sekundaryong paaralan.<ref>{{cita web|url=http://www.comune.meri.me.it/scuole_mer%C3%AC.htm|titolo=Sistema scolastico|accesso=17 luglio 2014|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20140307174507/http://www.comune.meri.me.it/scuole_mer%C3%AC.htm|dataarchivio=7 marzo 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307174507/http://www.comune.meri.me.it/scuole_mer%C3%AC.htm |date=2014-03-07 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] brlydpn3y52wneu5jrxwp9jvpsk7hy6 0 136282 2225821 2225455 2026-09-17T02:41:53Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225821 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Mojo Alcantara|official_name=Comune di Mojo Alcantara|native_name=|image_skyline=Mojo_Alcantara_Kirche.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|54|N|15|3|E|type:city(801)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Antonino Angelo Piazza|area_footnotes=|area_total_km2=8.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Moiesi|elevation_footnotes=|elevation_m=535|saint=|day=|postal_code=98030|area_code=0942|website={{official website|http://www.mojo-alcantara.it}}|footnotes=}}Ang '''Mojo Alcantara''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Moju d'Alcàntara''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|150|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Mojo Alcantara ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castiglione di Sicilia]], [[Malvagna]], at [[Roccella Valdemone]]. Kinukuha nito ang pangalan nito mula sa ilog [[Alcantata (river)|Alcantara]], na dumadaloy sa malapit, at sa [[Monte Mojo]], isang bulkan sa gilid ng [[Bundok Etna]]. == Kasaysayan == Ang opisyal na pagkakatatag ng lungsod ng Mojo ay naganap noong 1602, sa ilalim ng pamamahala ni [[Palmerio Lanza]]; sa taong iyon, ipinagkaloob sa kanya ng maharlikang awtoridad ang [[Licentia populandi|''licentia populandi'']]. Kung saan nakatayo ang Munisipyo ngayon, itinayo ng pamilyang Lanza ang palasyo ng baron. Ang mga palatandaan ng presensya ng pamilyang Lanza ay nakikita pa rin ngayon, dahil ang kanilang mga inapo ay nagmamay-ari pa rin ng lupa sa kapatagan ng Mojo. Noong Hulyo 27, 1928, isinama ng rehimeng Pasista ang lungsod sa kalapit na [[Malvagna]], na pinag-isa ang dalawang bayan sa ilalim ng pangalang [[Lanza (comune)|Lanza]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.mojo-alcantara.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411025053/http://www.mojo-alcantara.it/ |date=2021-04-11 }} {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 8nze9etznzeiixk2v91ezw3dhazfk3v 0 136297 2225689 2225556 2026-09-16T15:04:06Z Ryomaandres 8044 2225689 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pettineo|official_name=Comune di Pettineo|native_name=|image_skyline=PettineoPanorama1.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|58|N|14|17|E|type:city(1,502)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Domenico Ruffino|area_footnotes=|area_total_km2=30.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pettinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=250|saint=|day=|postal_code=98070|area_code=0921|website={{official website|http://www.comune.pettineo.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Pettineo''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Pittineu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|110|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Pettineo ay isang naibalik na lungsod noong medyebal na panahon, na matatagpuan sa tuktok ng burol na may tanawin ng [[Dagat Tireno]] (''Mar Tirreno''). Sa gitna, ay ang mga guho ng isang kastilyo noong panahon ng Norman, at sa labas, ay isang kumbentong Franciscano. Karamihan sa mga trabaho ay agrikultural, na may mga bukirin at taniman ng olibo na nakapalibot sa bayan. May mga kapansin-pansing elemento ng arkitektura tulad ng Duomo, mga medyebal na oven sa labas, at isang pampublikong lugar ng paglalaba. Ang Semana Santa ay minarkahan ng makukulay na prusisyon tuwing Biyernes Santo at tuwing Pasko ng Pagkabuhay, kung saan nakikibahagi ang buong komunidad. Ang mga kalsada ay mabatong bato at makikitid, at karaniwang walang dumadaang sasakyan. Kabilang sa mga atraksyon sa lugar ang lambak ng Tusa na may mga monumentong eskultura na nagpapagunita sa paglapag ng mga Allied paratrooper noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Ang Pettineo ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Castel di Lucio]], [[Mistretta]], [[Motta d'Affermo]], [[Reitano]], [[San Mauro Castelverde]], at [[Tusa, Sicilia|Tusa]]. == Kasaysayan == Noong mga unang taon ng ika-14 na siglo, ang maliit na nayon ay ginawang isang pinatibay na pamayanan. Nagtayo si Alanfranco di San Basilio ng isang kastilyo upang ipagtanggol ang kanyang mga [[basalyo]], pati na rin isang simbolo ng awtoridad. Ang kastilyo ay binubuo ng isang malaki at pinatibay na [[donjon]] na may apat na sulok. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.pettineo.me.it Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] q1fx3k4lb3vzw9hl612xgn6hs1xd7sz 0 136299 2225684 2225572 2026-09-16T14:59:04Z Ryomaandres 8044 2225684 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roccafiorita|official_name=Comune di Roccafiorita|native_name=|image_skyline=Roccafiorita (1337004544).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Roccafiorita-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|55|N|15|16|E|type:city(261)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Concetto Carmelo Orlando|area_footnotes=|area_total_km2=1.14|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roccafioritani|elevation_footnotes=|elevation_m=723|saint=San Jose|day=Marso 19|postal_code=98030|area_code=0942|website={{official website|http://www.comunediroccafiorita.it/}}|footnotes=}}Ang '''Roccafiorita''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Roccaciurita''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. == Kasaysayan == === Sinaunang Panahon === Ayon sa ilang iskolar, ang unang paninirahan sa bayang ito sa tuktok ng burol ay nagsimula pa noong [[Panahong Romano|panahon ng mga Romano]]. Noong 36 BK, noong [[Digmaang Sibil Romano (44-31 BK)|Digmaang Sibil]] noong ika-1 siglo BK, ang lungsod ng [[Taormina]] ay nagrebelde laban sa mga Romano. Ang lungsod ay mabilis na nasakop muli ng mga hukbong Romano, at marami sa mga naninirahan sa Taormina ang nagkalat sa mga kalapit na nayon. Isang malaking grupo ng mga katutubo ng Taormina ang malamang na nanirahan sa mga dalisdis ng Bundok Kalfa, kung saan mismo nakatayo ang mga nayon ng [[Limina]] at Roccafiorita ngayon. Malamang din na ang unang sentro ng Roccafiorita ay itinatag ng mga mula sa tao mula sa kalapit na lungsod ng Fenicio na [[Phoinix]], na noong 36 BK ay nagbigay ng mabuting pakikitungo para sa isang gabi sa hukbo ni [[Sexto Pompeyo]] bago ang labanan laban kay [[Octaviano]]. Sa paglipas ng mga taon, maraming bakas ng urbanisasyon na nagmula pa noong panahon ng mga Romano ang natuklasan sa lugar ng Roccafiorita. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060809072637/http://www.comunediroccafiorita.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] d99j2ioj3zgm7gkwkd8le16kvhjxj4q 0 136303 2225675 2225550 2026-09-16T14:48:36Z Ryomaandres 8044 2225675 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roccella Valdemone|official_name=Comune di Roccella Valdemone|native_name=|image_skyline=Roccella.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|56|N|15|1|E|type:city(802)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giuseppe Spartà|area_footnotes=|area_total_km2=41.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roccellesi|elevation_footnotes=|elevation_m=812|saint=|day=|postal_code=98030|area_code=0942|website={{official website|http://www.comune.roccellavaldemone.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Roccella Valdemone''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Rascidda Vaddemuni''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|150|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang Roccella Valdemone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castiglione di Sicilia]], [[Malvagna]], [[Mojo Alcantara]], [[Montalbano Elicona]], [[Randazzo]], at [[Santa Domenica Vittoria]]. == Kasaysayan == Dating tinatawag na Auricella at Rocchella (mula sa Medyebal Latin na Roccella, na nangangahulugang maliit na kuta), ang Roccella Mediterranea (1676), pagkatapos ay Roccella di Randazzo, at sa huli ay Roccella Valdemone. Ang pangalang "Valdemone" ay nagmula sa isa sa tatlong distritong administratibo kung saan hinati ng mga Arabe ang Sicilia, ang Vallo di Demenna, na nagmula naman sa Latin na Vallum ("lambak"). Ang pagkakatuklas ng mga baryang Greco-Romano sa mga teritoryo malapit sa Roccella<ref>{{Cita libro |p=11 |autore=Luigi Genovese Camarda |titolo=su Roccella Valdemone |editore=Tipografia del Reale Ospizio di Beneficenza}}</ref> ay nagmumungkahi ng pagkakaroon ng mga sinaunang pamayanan ng tao. Sa itaas ng kasalukuyang bayan, sa lambak ng ilog Pillera, ang monasteryo ng San Nicolò di Pillera (din ay Pallera) ay umiral noon pang 1112. Ito ay nakalista bilang isa sa tatlumpu't walong monasteryo na umaasa sa Archimandrite ng Kabanal-banalang Tagapagligtas ng Mesina, at walang tiyak na nalalaman tungkol dito bago ang petsang iyon. Ang ugnayan sa pagitan ng nabanggit na monasteryo at ang pag-unlad ng lungsod ng kasalukuyang bayan ay malamang na nangyari. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] dxkrenkwzajyydjpaanr1yadoq533pt 0 136304 2225677 2225551 2026-09-16T14:52:30Z Ryomaandres 8044 2225677 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rometta|official_name=Comune di Rometta|native_name={{native name|el|Ρομέττα}}|imagesize=|image_alt=|image_caption=Skyline|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|10|N|15|25|E|type:city(6,458)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=Rometta Marea, Gimello, Mazzabruno, Santa Domenica, Rapano, [[San Cono (Rometta)|San Cono]], Sotto Castello, S. Andrea|mayor_party=|mayor=Antonino Cirino|area_footnotes=|area_total_km2=32.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Romettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=560|saint=San [[Leo ng Catania]]|day=Pebrero 20|postal_code=98043|area_code=090|website={{official website|http://www.comunedirometta.it}}|footnotes=|image_skyline=Rometta 16 DroneMimmo.jpg}}Ang '''Rometta''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''Ramietta'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ito ang huling balwarte ng Sicilia na kontrolado ng [[Silangang Imperyong Romano]] (Byzantium), at bumagsak lamang noong 965 sa hukbong Muslim na mga [[Mga Kalbid|Kalbid]] sa [[Pagkubkob ng Rometta]]. [[File:Murales_rometta.jpg|left|thumb| Ilan sa mga mural sa Via Federico II di Svevia]] [[File:Rometta,_sicilia.JPG|thumb| Ang dalampasigan ng Rometta na nakaharap sa Cape [[Milazzo]] at [[Kapuluang Eolia]] sa paglubog ng araw.]] Ang Rometta ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Mesina|Messina]], [[Monforte San Giorgio]], [[Roccavaldina]], [[Saponara]], [[Venetico]], [[Spadafora]]. == Kasaysayan == Sa pagitan ng 725 at 780, ang [[obispo]] ng [[Catania]], si [[San Leo ng Ravena]], na kilala bilang Manggagawa ng Himala, ay nakahanap ng kanlungan sa Rometta. Matapos tutulan ng isa pang prelado ang mga [[Ikonoklasmo|ikonoklastikong]] atas ng mga emperador ng Bisantino, iniutos ni [[Constantino V]] (741-775) ang pag-aresto sa kalabang obispo. Matapos magtago sa ilang bayan sa Kabundukan ng Nebrodi, nakahanap si Leo ng kanlungan sa Rometta. Dito siya nagtago sa kakahuyan ng mga burol ng Peloritani, kung saan siya nanirahan nang ilang taon sa isang kuweba bilang isang [[ermitanyo]]. Bumalik siya sa Catania, kung saan siya namatay noong 789. == Simbolo == Maaaring i-blazon ang eskudo de armas ng munisipyo: hinati sa pula at berde na may tatlong natural na tore, napapalibutan ng itim at nababalutan ng pula, ang una ay may ginintuang banderole, ang pangalawa ay nasa ibabaw ng bituin nito at ang pangatlo ay nasa ibabaw ng berdeng palma na nakalagay sa isang bar, ang kabuuan ay nakabatay sa kanayunan na hinati sa a) pula, na may apat na bar ng asul, sa b) buong berde.<ref>{{Cita web|url=https://www.araldicacivica.it/comune/rometta/|titolo=Città di Rometta – (ME)|accesso=11 agosto 2025}}</ref> Ang gonfalon ay isang watawat na hinati sa dilaw at pula. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Clear}} * [https://web.archive.org/web/20060818114556/http://www.comunedirometta.it/ Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20081229023008/http://rometta.altervista.org/ Rometta - Website na nakatuon sa lungsod] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] phbxy26wjijkcz7dhkutq4p1rbxltdv 0 136305 2225673 2225549 2026-09-16T14:47:14Z Ryomaandres 8044 2225673 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rodì Milici|official_name=Comune di Rodì Milici|native_name=|image_skyline=Cupola Rosata.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang ''Cupola Rosata''|image_shield=Stemma RodìMilici.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=Rodì Milici within the Province of Messina|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|7|N|15|10|E|region:IT_type:city(2335)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=Pietre Rosse, Case Bruciate, Porticato|mayor_party=|mayor=Eugenio Aliberti|area_footnotes=|area_total_km2=36|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Rodiesi (Rudioti), Milicioti|elevation_footnotes=|elevation_m=125|saint=[[San Bartolomeo]], [[San Felipe ng Agira]]|day=Agosto 24, Mayo 12|postal_code=98059|area_code=090|website={{official website|http://rodimilici.egov-me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Rodì Milici''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Rudìa Milici''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang ''comune'' ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|160|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Mesina|Meseina]] . Ang Rodì Milici ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Antillo]], [[Castroreale]], [[Fondachelli-Fantina]], [[Mazzarrà Sant'Andrea]], [[Novara di Sicilia]], at [[Terme Vigliatore]]. Itinatag ito gamit ang pangalang '''Rodì''' noong 1923 kasabay ng paghihiwalay ng teritoryo mula sa Castroreale ngunit pagkatapos ay pinawalang-bisa noong 1927; sa huli ay muling binuo ito noong 1947. Noong 1948, binago ang pangalan nito. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryo ng Rodì Milici, na ganap na maburol, ay nasa lambak ng batis ng Patrì (o Termini), na nagmamarka rin sa natural at administratibong hangganan nito (silangan) sa Castroreale. Ang bayan ay matatagpuan sa kanlurang gilid ng Kabundukan ng [[Peloritani]], malapit sa katabing hanay ng bundok ng [[Nebrodi]]. Sa kanluran, ang Rodì Milici ay napapaligiran ng isa pang daluyan ng tubig, ang batis ng Mazzarà. == Tingnan din == * [[Milici, Italya]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Rodì Milici}} * [https://www.panoramio.com/photo/715591 Tanawin mula sa Bundok Nicoletta] (sa itaas ng Milici). {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3n00cxb5ijqsr0uz04sjzjqay65o5zz 0 136306 2225680 2225553 2026-09-16T14:55:19Z Ryomaandres 8044 2225680 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Filippo del Mela|official_name=Comune di San Filippo del Mela|native_name=San Filippu|image_skyline=Municipio sanfilippo.JPG|image_caption=Munisipyo|coordinates={{coord|38|10|N|15|16|E|type:city(7,138)_region:IT|display=inline}}|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=Archi, Cattafi, Corriolo, Olivarella|mayor=Pasquale Alibrandi|area_total_km2=9.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Filippesi|elevation_m=89|postal_code=98044, 98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.sanfilippodelmela.me.it}}}}Ang '''San Filippo del Mela''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''San Filippu'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|25|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang teritoryo, papasok sa lupain mula sa [[Milazzo]], ay binubuo ng malalawak na kapatagang alluvial sa hilaga at mga burol sa timog. Ang sentro ng bayan ay halos nasa katimugang gilid ng munisipalidad, sa isang malawak at maburol na talampas. Ang ''[[frazione]]'' ng [[Cattafi]], isang destinasyon ng turista, ay matatagpuan din sa mga burol, habang ang kapatagan ay tahanan ng Olivarella, ang pinakamalaking bayan ng munisipalidad, at [[Corriolo]], malapit sa hangganan ng munisipalidad ng Milazzo. Malapit sa dagat ay matatagpuan ang ''frazione'' ng Archi, tahanan ng isang pangunahing lugar na pang-industriya. Ang San Filippo del Mela ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Merì]], [[Milazzo]], [[Pace del Mela]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Kultura == === Mga trasdisyon === Ang pinakamahalagang pagdiriwang, na nagtatapos sa prusisyon sa hapon ng Hulyo 16, ay ang kay [[Mahal na Ina ng Bundok Carmelo|Madonna del Carmelo]], patron ng munisipalidad. Isa pang napakahalagang pagdiriwang ay ang kay [[Pio ng Pietrelcina|San Pio ng Pietrelcina]]. Sa simula, ito ay ipinagdiriwang sa isang oasis na inialay sa santo sa pamamagitan ng isang maliit na salu-salo sa kapitbahayan. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}}[[Castions di Strada]], Italya == Mga tao == * [[Giuseppe Basile]] (1886–1977) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.sanfilippodelmela.me.it Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20070911142751/http://www.santaluciadelmela.net/ www.santaluciadelmela.net] * http://www.stradadelvinomessina.it [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] p7g1j0d563texu1wdukitw3mcq1h8dd 2225681 2225680 2026-09-16T14:55:51Z Ryomaandres 8044 2225681 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Filippo del Mela|official_name=Comune di San Filippo del Mela|native_name=San Filippu|image_skyline=Municipio sanfilippo.JPG|image_caption=Munisipyo|coordinates={{coord|38|10|N|15|16|E|type:city(7,138)_region:IT|display=inline}}|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=Archi, Cattafi, Corriolo, Olivarella|mayor=Pasquale Alibrandi|area_total_km2=9.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Filippesi|elevation_m=89|postal_code=98044, 98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.sanfilippodelmela.me.it}}}}Ang '''San Filippo del Mela''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''San Filippu'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|25|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang teritoryo, papasok sa lupain mula sa [[Milazzo]], ay binubuo ng malalawak na kapatagang alluvial sa hilaga at mga burol sa timog. Ang sentro ng bayan ay halos nasa katimugang gilid ng munisipalidad, sa isang malawak at maburol na talampas. Ang ''[[frazione]]'' ng [[Cattafi]], isang destinasyon ng turista, ay matatagpuan din sa mga burol, habang ang kapatagan ay tahanan ng Olivarella, ang pinakamalaking bayan ng munisipalidad, at [[Corriolo]], malapit sa hangganan ng munisipalidad ng Milazzo. Malapit sa dagat ay matatagpuan ang ''frazione'' ng Archi, tahanan ng isang pangunahing lugar na pang-industriya. Ang San Filippo del Mela ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Merì]], [[Milazzo]], [[Pace del Mela]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Kultura == === Mga trasdisyon === Ang pinakamahalagang pagdiriwang, na nagtatapos sa prusisyon sa hapon ng Hulyo 16, ay ang kay [[Mahal na Ina ng Bundok Carmelo|Madonna del Carmelo]], patron ng munisipalidad. Isa pang napakahalagang pagdiriwang ay ang kay [[Pio ng Pietrelcina|San Pio ng Pietrelcina]]. Sa simula, ito ay ipinagdiriwang sa isang oasis na inialay sa santo sa pamamagitan ng isang maliit na salu-salo sa kapitbahayan. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}}[[Castions di Strada]], Italya == Mga tao == * [[Giuseppe Basile]] (1886–1977) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.sanfilippodelmela.me.it Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20070911142751/http://www.santaluciadelmela.net/ www.santaluciadelmela.net] * http://www.stradadelvinomessina.it {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3mw2rb1r12nhqkbytrvl97zjpujdxbe 2225894 2225681 2026-09-17T11:44:23Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225894 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Filippo del Mela|official_name=Comune di San Filippo del Mela|native_name=San Filippu|image_skyline=Municipio sanfilippo.JPG|image_caption=Munisipyo|coordinates={{coord|38|10|N|15|16|E|type:city(7,138)_region:IT|display=inline}}|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=Archi, Cattafi, Corriolo, Olivarella|mayor=Pasquale Alibrandi|area_total_km2=9.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Filippesi|elevation_m=89|postal_code=98044, 98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.sanfilippodelmela.me.it}}}}Ang '''San Filippo del Mela''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''San Filippu'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|25|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang teritoryo, papasok sa lupain mula sa [[Milazzo]], ay binubuo ng malalawak na kapatagang alluvial sa hilaga at mga burol sa timog. Ang sentro ng bayan ay halos nasa katimugang gilid ng munisipalidad, sa isang malawak at maburol na talampas. Ang ''[[frazione]]'' ng [[Cattafi]], isang destinasyon ng turista, ay matatagpuan din sa mga burol, habang ang kapatagan ay tahanan ng Olivarella, ang pinakamalaking bayan ng munisipalidad, at [[Corriolo]], malapit sa hangganan ng munisipalidad ng Milazzo. Malapit sa dagat ay matatagpuan ang ''frazione'' ng Archi, tahanan ng isang pangunahing lugar na pang-industriya. Ang San Filippo del Mela ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Merì]], [[Milazzo]], [[Pace del Mela]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Kultura == === Mga trasdisyon === Ang pinakamahalagang pagdiriwang, na nagtatapos sa prusisyon sa hapon ng Hulyo 16, ay ang kay [[Mahal na Ina ng Bundok Carmelo|Madonna del Carmelo]], patron ng munisipalidad. Isa pang napakahalagang pagdiriwang ay ang kay [[Pio ng Pietrelcina|San Pio ng Pietrelcina]]. Sa simula, ito ay ipinagdiriwang sa isang oasis na inialay sa santo sa pamamagitan ng isang maliit na salu-salo sa kapitbahayan. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}}[[Castions di Strada]], Italya == Mga tao == * [[Giuseppe Basile]] (1886–1977) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.sanfilippodelmela.me.it Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20070911142751/http://www.santaluciadelmela.net/ www.santaluciadelmela.net] * http://www.stradadelvinomessina.it {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090810225158/http://www.stradadelvinomessina.it/ |date=2009-08-10 }} {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bgj1hgsh6lh3pzdk9nnn5o7rc3dhlfa 0 136307 2225678 2225554 2026-09-16T14:52:55Z Ryomaandres 8044 2225678 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Fratello|official_name=Comune di San Fratello|native_name={{lang|roa|San Frareau}}|image_skyline=Sicilia_-_San_Fratello_e_Filicudi_(14955932162).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=San Fratello at Pulo ng [[Alicudi]]|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|14|36|E|type:city(4,371)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Salvatore Sidoti Pinto|area_footnotes=|area_total_km2=67.63|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sanfratellani|elevation_footnotes=|elevation_m=675|saint=|day=|postal_code=98075|area_code=0941|website={{official website|http://www.comunedisanfratello.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Fratello''' ({{Langx|roa|San Frareau}}; {{Langx|scn|Santu Frateddu}}), dating '''San Filadelfo''' ( {{Langx|la-x-medieval|Castrum S. Philadelphi}} {{Langx|la-x-classic|Apollonia}}, mula sa [[Wikang Griyego|Griyego]]),<ref>{{Barrington Atlas|map=47}}</ref> ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Mesina|Messina]]. Ang San Fratello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Acquedolci]], [[Alcara li Fusi]], [[Caronia]], [[Cesarò]], [[Militello Rosmarino]], at [[Sant'Agata di Militello]] . Ang tugatog ng populasyon nito ay noong 1921, na may 10,094. Sa sumunod na dekada, nawalan ito ng halos 20 porsiyento ng populasyon nito, dahil ang mga tao ay lumipat para magtrabaho sa mga lungsod at ibang mga bansa, [[Mga Sicilianong Amerikano|lalo na sa Estados Unidos]]. == Kasaysayan == Ang pangalang San Fratello ay hango sa tatlong magkakapatid na sina [[Alfio, Cirino, at Filadelfo]]. Bilang parangal sa kanila, isang pagdiriwang ang ginaganap tauo-taon tuwing ika-10 ng Mayo. Ang nayon ay itinatag noong ika-11 siglo ni [[Adelaida del Vasto]], ang asawa ni [[Roger I ng Sicilia|Roger I]], isang maharlika ng kasalukuyang Pranses [[Normandiya]] na sumakop sa Sicilia. Dumating siya sa Sicily kasama ang mga [[Mga Lombardo ng Sicilia|kolonista]].<ref>Lombard colonists came from the [[Piedmont]] and [[Liguria]] regions in northern [[Italy]], and from [[Provence]] in [[France]].</ref> Ipinakilala nila ang kanilang diyalektong [[Galoitaliko ng Sicilia|Galoitaliko]], na sinasalita pa rin sa nayon. Ang San Fratello ay isa sa tinatawag na ''Oppida Lombardorum'' ng Sicily, mga pamayanang itinatag ng mga Lombardo. Bukod sa kanilang wika, dinala nila ang Kristiyanismo sa Latin, na unti-unting pumalit sa Griyegong Kristiyanismong [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]] at Islam. == Mga kilalang mamamayan == * Dito lumaki si [[Benito ng Palermo]], kung saan siya sumali sa isang ermitanyo ng mga Franciscano. * Si [[Al Pacino]], isang Amerikanong aktor, ay isang inapo sa pamamagitan ng kanyang linya ng mga imigrante mula sa San Fratello. * Dito ipinanganak ang lolo ni [[Bettino Craxi]], isang Italyanong politiko. * Dito ipinanganak si [[Filadelfio Caroniti]] . * Si [[Antonino Di Giorgio]], isang Italyanong heneral at politiko, Ministro ng Digmaan sa [[Pamahalaang Mussolini|ilalim ni Benito Mussolini]], ay ipinanganak dito. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 8e27adpseubq6ccfxy8rvjgiakc7t3t 2225679 2225678 2026-09-16T14:53:19Z Ryomaandres 8044 2225679 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Fratello|official_name=Comune di San Fratello|native_name={{lang|roa|San Frareau}}|image_skyline=Sicilia_-_San_Fratello_e_Filicudi_(14955932162).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=San Fratello at Pulo ng [[Alicudi]]|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|14|36|E|type:city(4,371)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Salvatore Sidoti Pinto|area_footnotes=|area_total_km2=67.63|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sanfratellani|elevation_footnotes=|elevation_m=675|saint=|day=|postal_code=98075|area_code=0941|website={{official website|http://www.comunedisanfratello.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Fratello''' ({{Langx|roa|San Frareau}}; {{Langx|scn|Santu Frateddu}}), dating '''San Filadelfo''' ({{Langx|la-x-medieval|Castrum S. Philadelphi}} {{Langx|la-x-classic|Apollonia}}, mula sa [[Wikang Griyego|Griyego]]),<ref>{{Barrington Atlas|map=47}}</ref> ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Mesina|Messina]]. Ang San Fratello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Acquedolci]], [[Alcara li Fusi]], [[Caronia]], [[Cesarò]], [[Militello Rosmarino]], at [[Sant'Agata di Militello]]. Ang tugatog ng populasyon nito ay noong 1921, na may 10,094. Sa sumunod na dekada, nawalan ito ng halos 20 porsiyento ng populasyon nito, dahil ang mga tao ay lumipat para magtrabaho sa mga lungsod at ibang mga bansa, [[Mga Sicilianong Amerikano|lalo na sa Estados Unidos]]. == Kasaysayan == Ang pangalang San Fratello ay hango sa tatlong magkakapatid na sina [[Alfio, Cirino, at Filadelfo]]. Bilang parangal sa kanila, isang pagdiriwang ang ginaganap tauo-taon tuwing ika-10 ng Mayo. Ang nayon ay itinatag noong ika-11 siglo ni [[Adelaida del Vasto]], ang asawa ni [[Roger I ng Sicilia|Roger I]], isang maharlika ng kasalukuyang Pranses [[Normandiya]] na sumakop sa Sicilia. Dumating siya sa Sicily kasama ang mga [[Mga Lombardo ng Sicilia|kolonista]].<ref>Lombard colonists came from the [[Piedmont]] and [[Liguria]] regions in northern [[Italy]], and from [[Provence]] in [[France]].</ref> Ipinakilala nila ang kanilang diyalektong [[Galoitaliko ng Sicilia|Galoitaliko]], na sinasalita pa rin sa nayon. Ang San Fratello ay isa sa tinatawag na ''Oppida Lombardorum'' ng Sicily, mga pamayanang itinatag ng mga Lombardo. Bukod sa kanilang wika, dinala nila ang Kristiyanismo sa Latin, na unti-unting pumalit sa Griyegong Kristiyanismong [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]] at Islam. == Mga kilalang mamamayan == * Dito lumaki si [[Benito ng Palermo]], kung saan siya sumali sa isang ermitanyo ng mga Franciscano. * Si [[Al Pacino]], isang Amerikanong aktor, ay isang inapo sa pamamagitan ng kanyang linya ng mga imigrante mula sa San Fratello. * Dito ipinanganak ang lolo ni [[Bettino Craxi]], isang Italyanong politiko. * Dito ipinanganak si [[Filadelfio Caroniti]] . * Si [[Antonino Di Giorgio]], isang Italyanong heneral at politiko, Ministro ng Digmaan sa [[Pamahalaang Mussolini|ilalim ni Benito Mussolini]], ay ipinanganak dito. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mmp69pvlpft9yauhkdwyye208a762ur 0 136308 2225683 2225557 2026-09-16T14:57:53Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2225683 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Marco d'Alunzio|official_name=Comune di San Marco d'Alunzio|native_name=|image_skyline=Castello di San Marco d'Alunzio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates_footnotes=|region=[[Sicily]]|metropolitan_city=[[Metropolitan City of Messina|Messina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Filippo Miracula|area_footnotes=|area_total_km2=26.14|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Aluntini or Sanmarcoti|elevation_footnotes=|elevation_m=548|saint=|day=|postal_code=98070|area_code=0941|website={{official website|https://www.comune.sanmarcodalunzio.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Marco d'Alunzio''' ({{Langx|scn|San Marcu}}, [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]] : {{Lang|grc|Ἀλόντιον}} ([[Ptolomeo|Ptol.]]) o {{Lang|grc|Ἀλούντιον}} ([[Cassius Dio|Dion.]]), [[Wikang Latin|Latin]]: ''Aluntium'' o ''Haluntium<ref>{{Barrington Atlas|map=47}}</ref>'') ay isang lungsod at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], malapit sa hilagang baybayin ng isla, na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]] . Ang San Marco d'Alunzio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Alcara li Fusi]], [[Capri Leone]], [[Frazzanò]], [[Longi]], [[Militello Rosmarino]], at [[Torrenova]]. Isa ito sa [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Sicilia |url=https://borghipiubelliditalia.it/sicilia/ |access-date=1 August 2023 |language=it}}</ref> == Kasaysayan == Ang Aluntium o Haluntium ay nakatayo sa pagitan ng [[Tyndari|Tindari]] at [[Caronia|Calacte]]. Ang pundasyon nito ay iniugnay ng ilang mga may-akda sa mga mula sa [[Arcanania|Acarnania]] na pinamumunuan ni Patron, na ang ilan ay nanirahan dito matapos gabayan si [[Aineias]] patawid sa [[Dagat Honiko]] mula sa [[Gresya]].<ref>[[Dionysius of Halicarnassus]], [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/1C*.html#51 i. 51].</ref> Kung totoo ang alamat na ito, ang mga kolonistang Acarnanian ay malamang na mabilis na naasimila ng mga [[Mga Siculo|Siculo]], na nanirahan sa lugar na ito noong makasaysayang panahon. Walang pagbanggit dito na matatagpuan kay [[Diodorus Siculus|Diodorus]], ni hindi rin ito napansin sa kasaysayan bago ang pananakop ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] sa Sicilia. Ngunit noong panahon ni [[Ciceron]], tila ito ay isang lugar na may kahalagahan. Binanggit niya na ito ay labis na nagdusa mula sa mga panggigipit ni [[Gaius Verres|Verres]], na, hindi nasiyahan sa mapaminsalang pangingikil ng mais, ay pinilit ang mga naninirahan na isuko ang lahat ng kanilang mga palamuting plato.<ref>Cic.</ref> Natutunan natin mula sa mga inskripsiyon na napanatili nito ang ranggo ng isang ''munisipyo'', at isang maunlad na bayan kahit man lang noong panahon ng paghahari ni [[Cesar Augusto|Augusto]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|San_Marco_d'Alunzio}} * [https://www.comune.sanmarcodalunzio.me.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 0h3cceke85pbpboppu4lnq0r0zeqeob 0 136309 2225686 2225555 2026-09-16T15:01:45Z Ryomaandres 8044 2225686 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Pier Niceto|official_name=Comune di San Pier Niceto|native_name={{lang|el|Σαν Πιέρ Νικέτο}}|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|10|N|15|21|E|type:city(3,084)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=San Pier Marina, Serro, Zifronte, Pirrera|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=36.3|population_footnotes=|population_demonym=Sanpietresi|elevation_footnotes=|elevation_m=260|saint=San Pietro|day=June 29|postal_code=98045|area_code=090|website={{official website|http://www.comunesanpierniceto.me.it}}|footnotes=}}Ang '''San Pier Niceto''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sanpèri''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|20|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,084 at may lawak na {{Convert|36.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng San Pier Niceto ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga nayon at baryo) San Pier Marina, Serro, Zifronte, at Pirrera. Ang San Pier Niceto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Condrò]], [[Fiumedinisi]], [[Gualtieri Sicaminò]], [[Monforte San Giorgio]], [[Pace del Mela]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Kasaysayan == Orihinal na tinawag ang sentro na "San Pier Monforte", na pinatunayan din sa anyong "San Pietro di Monforte", dahil nakadepende ito sa kalapit na munisipalidad ng Monforte San Giorgio, kung saan ito ay isang ''frazione''.<ref>{{Cita web|url=https://www.comune.sanpierniceto.me.it/vivere_il_comune/territorio/territorio_1.html|titolo=San Pier Niceto e la sua storia|sito=Comune di San Pier Niceto|accesso=13 agosto 2026}}</ref><ref>{{Cita pubblicazione|titolo=Antichi mestieri|editore=Città metropolitana di Messina|url=https://www.cittametropolitana.me.it/enoteca-provinciale/le-news/allegati/antichi-mestieri-in-italiano-pdf.pdf}}</ref> Nang maging isang nagsasariling munisipalidad noong 1861, kalaunan ay ginamit nito ang kasalukuyang pangalan nito na "San Pier Niceto"; ang institusyonal na website ng munisipalidad ay sinusundan ang pagbabago pabalik sa [[maharlikang dekreto]] noong Enero 5, 1875.<ref name="ComuneSPN">{{Cita web|url=https://www.comune.sanpierniceto.me.it/vivere_il_comune/territorio/territorio_1.html|titolo=San Pier Niceto e la sua storia|sito=Comune di San Pier Niceto|accesso=13 agosto 2026}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|4683|1871|5049|1881|5063|1901|5450|1911|4616|1921|5148|1931|5250|1936|5246|1951|4733|1961|3847|1971|3380|1981|3213|1991|3122|2001|3085|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Data from ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060906081751/http://www.comunesanpierniceto.me.it/ www.comunesanpierniceto.me.it] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ci53icjew465tkzig70r1pcze9hyiym 2225687 2225686 2026-09-16T15:02:05Z Ryomaandres 8044 2225687 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Pier Niceto|official_name=Comune di San Pier Niceto|native_name={{lang|el|Σαν Πιέρ Νικέτο}}|image_skyline=SPN VG 2015.JPG |imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|10|N|15|21|E|type:city(3,084)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=San Pier Marina, Serro, Zifronte, Pirrera|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=36.3|population_footnotes=|population_demonym=Sanpietresi|elevation_footnotes=|elevation_m=260|saint=San Pietro|day=June 29|postal_code=98045|area_code=090|website={{official website|http://www.comunesanpierniceto.me.it}}|footnotes=}}Ang '''San Pier Niceto''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sanpèri''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|20|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,084 at may lawak na {{Convert|36.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng San Pier Niceto ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga nayon at baryo) San Pier Marina, Serro, Zifronte, at Pirrera. Ang San Pier Niceto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Condrò]], [[Fiumedinisi]], [[Gualtieri Sicaminò]], [[Monforte San Giorgio]], [[Pace del Mela]], at [[Santa Lucia del Mela]]. == Kasaysayan == Orihinal na tinawag ang sentro na "San Pier Monforte", na pinatunayan din sa anyong "San Pietro di Monforte", dahil nakadepende ito sa kalapit na munisipalidad ng Monforte San Giorgio, kung saan ito ay isang ''frazione''.<ref>{{Cita web|url=https://www.comune.sanpierniceto.me.it/vivere_il_comune/territorio/territorio_1.html|titolo=San Pier Niceto e la sua storia|sito=Comune di San Pier Niceto|accesso=13 agosto 2026}}</ref><ref>{{Cita pubblicazione|titolo=Antichi mestieri|editore=Città metropolitana di Messina|url=https://www.cittametropolitana.me.it/enoteca-provinciale/le-news/allegati/antichi-mestieri-in-italiano-pdf.pdf}}</ref> Nang maging isang nagsasariling munisipalidad noong 1861, kalaunan ay ginamit nito ang kasalukuyang pangalan nito na "San Pier Niceto"; ang institusyonal na website ng munisipalidad ay sinusundan ang pagbabago pabalik sa [[maharlikang dekreto]] noong Enero 5, 1875.<ref name="ComuneSPN">{{Cita web|url=https://www.comune.sanpierniceto.me.it/vivere_il_comune/territorio/territorio_1.html|titolo=San Pier Niceto e la sua storia|sito=Comune di San Pier Niceto|accesso=13 agosto 2026}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|4683|1871|5049|1881|5063|1901|5450|1911|4616|1921|5148|1931|5250|1936|5246|1951|4733|1961|3847|1971|3380|1981|3213|1991|3122|2001|3085|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Data from ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060906081751/http://www.comunesanpierniceto.me.it/ www.comunesanpierniceto.me.it] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] t7fxxtp7nwstcrvsi6ys74j2tj9p46a 0 136310 2225682 2225558 2026-09-16T14:57:05Z Ryomaandres 8044 2225682 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Piero Patti|official_name=Comune di San Piero Patti|native_name=|imagesize=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Salvatore Vittorio Fiore|area_footnotes=|area_total_km2=41.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sampietrini|elevation_footnotes=|elevation_m=440|saint=|day=|postal_code=98068|area_code=0941|website={{official website|http://www.comunesanpieropatti.it}}|footnotes=|image_skyline=San Piero Patti - Comune di San Piero Patti - 2023-09-22 11-20-56 001.jpg}}Ang '''San Piero Patti''' ([[Wikang Siciliano|Sicilian]]: '''''San Pieru Patti''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|140|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Piero Patti ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Patti, Sicilia|Patti]], [[Raccuja]], [[Sant'Angelo di Brolo]], [[Librizzi]], at [[Montalbano Elicona]] . == Kasaysayan == Ang San Piero Patti ay nasakop at tinirhan ng mga Arabo hanggang ika-11 siglo, nang sila ay matalo ni [[Roger I ng Sicilia]].<ref>{{Cite web |title=San Piero Patti |url=http://www.sicily.co.uk/nearby_town/san-piero-patti/}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ni Santa Maria - simbahang itinayo noong 1566; naglalaman ng mga fresco mula ika-16 na siglo * Kumbento ng Carmelitani Calzati, isang kumbento na itinayo noong 1566; nagtatampok ng isang klaustro na may mga dekorasyong Renasimyento * Museo dei Vangeli e del Verbo Umanato, isang museong pangrelihiyon na naglalaman ng koleksyon ng mga kasuotan, sagradong pagpipinta at mga artepakto<ref>{{Cite web |title=San Piero Patti » I Musei comune per comune » Rete Museale » Cultura » Portale Turismo e Cultura |url=http://turismoecultura.cittametropolitana.me.it/cultura/rete-museale/i-musei-comune-per-comune/san-piero-patti/default.aspx}}</ref> * Inang Simbahan, na itinayo noong ikalawang kalahati ng ika-14 na siglo == Mga mamamayan == * [[Helle Busacca]], makata * [[Emilio Fede]], mamamahayag * [[Pete Rugolo]], musikero ng jazz == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060820072405/http://www.comunesanpieropatti.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] g4wap9hogbpl8a1li3xh30zydw7f6gz 2225685 2225682 2026-09-16T14:59:56Z Ryomaandres 8044 2225685 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Piero Patti|official_name=Comune di San Piero Patti|native_name=|imagesize=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Salvatore Vittorio Fiore|area_footnotes=|area_total_km2=41.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sampietrini|elevation_footnotes=|elevation_m=440|saint=|day=|postal_code=98068|area_code=0941|website={{official website|http://www.comunesanpieropatti.it}}|footnotes=|image_skyline=San Piero Patti - Comune di San Piero Patti - 2023-09-22 11-20-56 001.jpg}}Ang '''San Piero Patti''' ([[Wikang Siciliano|Sicilian]]: '''''San Pieru Patti''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|140|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Piero Patti ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Patti, Sicilia|Patti]], [[Raccuja]], [[Sant'Angelo di Brolo]], [[Librizzi]], at [[Montalbano Elicona]]. == Heograpiyang pisikal == Kabilang sa pinakamataas na bundok: Ang Monte Uomo Morto, sa hangganan ng Montalbano Elicona, ay may taas na 1,267 m mula sa antas ng dagat; ang Monte San Pietro, sa hangganan ng Raccuja, ay may taas na 1,185 m; ang Monte Cocuzza, sa hangganan ng Raccuja, ay may taas na 1,051 m; at ang Monte Renazzo, sa hangganan ng Montalbano Elicona, ay may taas na 1,049 m. Kaya, ang pinakamataas na punto sa lugar ng San Piero ay 1,267 m, habang ang pinakamababa ay nasa lugar ng Casale-Divisa na may taas na 253 m. == Kasaysayan == Ang San Piero Patti ay nasakop at tinirhan ng mga Arabo hanggang ika-11 siglo, nang sila ay matalo ni [[Roger I ng Sicilia]].<ref>{{Cite web |title=San Piero Patti |url=http://www.sicily.co.uk/nearby_town/san-piero-patti/}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ni Santa Maria - simbahang itinayo noong 1566; naglalaman ng mga fresco mula ika-16 na siglo * Kumbento ng Carmelitani Calzati, isang kumbento na itinayo noong 1566; nagtatampok ng isang klaustro na may mga dekorasyong Renasimyento * Museo dei Vangeli e del Verbo Umanato, isang museong pangrelihiyon na naglalaman ng koleksyon ng mga kasuotan, sagradong pagpipinta at mga artepakto<ref>{{Cite web |title=San Piero Patti » I Musei comune per comune » Rete Museale » Cultura » Portale Turismo e Cultura |url=http://turismoecultura.cittametropolitana.me.it/cultura/rete-museale/i-musei-comune-per-comune/san-piero-patti/default.aspx}}</ref> * Inang Simbahan, na itinayo noong ikalawang kalahati ng ika-14 na siglo == Mga mamamayan == * [[Helle Busacca]], makata * [[Emilio Fede]], mamamahayag * [[Pete Rugolo]], musikero ng jazz == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060820072405/http://www.comunesanpieropatti.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] aratxzx6lck08ve9c3331oh0qmqh0nl 0 136311 2225713 2096238 2026-09-16T22:51:20Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1354306697|San Salvatore di Fitalia]]" 2225713 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Salvatore di Fitalia|official_name=Comune di San Salvatore di Fitalia|native_name=|image_skyline=San_Salvatore_di_Fitalia.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Salvatore di Fitalia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|4|N|14|47|E|type:city(1,573)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Bufana, Dovera, Grazia, Mallina, Pagliazzo, San Biagio, Sant'Adriano, Santa Lucia, Sant'Antonio, Scrisera|mayor_party=|mayor=Giuseppe Pizzolante|area_footnotes=|area_total_km2=15|population_footnotes=|population_demonym=Fitalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=603|saint=|day=|postal_code=98070|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.sansalvatoredifitalia.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Salvatore di Fitalia''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Santu Sarvaturi di Fitalia''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Salvatore di Fitalia ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Castell'Umberto]], [[Frazzanò]], [[Galati Mamertino]], [[Mirto, Sicilia|Mirto]], [[Naso, Sicilia|Naso]], at [[Tortorici]]. Taon-taon ay isinasagawa sa lungsod ang pagdiriwang kay San Calogero. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kmg044b5rg3jz4c0p4sn7hntllv00dy 2225731 2225713 2026-09-16T23:19:51Z Ryomaandres 8044 2225731 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Salvatore di Fitalia|official_name=Comune di San Salvatore di Fitalia|native_name=|image_skyline=San_Salvatore_di_Fitalia.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Salvatore di Fitalia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|4|N|14|47|E|type:city(1,573)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Bufana, Dovera, Grazia, Mallina, Pagliazzo, San Biagio, Sant'Adriano, Santa Lucia, Sant'Antonio, Scrisera|mayor_party=|mayor=Giuseppe Pizzolante|area_footnotes=|area_total_km2=15|population_footnotes=|population_demonym=Fitalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=603|saint=|day=|postal_code=98070|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.sansalvatoredifitalia.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Salvatore di Fitalia''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Santu Sarvaturi di Fitalia''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Salvatore di Fitalia ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Castell'Umberto]], [[Frazzanò]], [[Galati Mamertino]], [[Mirto, Sicilia|Mirto]], [[Naso, Sicilia|Naso]], at [[Tortorici]]. Taon-taon ay isinasagawa sa lungsod ang pagdiriwang kay San Calogero. == Kasaysayan == Bago ang pagbuo ng kasalukuyang bayan, ang lugar ay nailalarawan sa pagkakaroon ng ilang maliliit na nukleo. Binabanggit ng mga lokal na mapagkukunan, bilang karagdagan sa nayon ng Santissimo Salvatore, ang mga pamayanan ng Fitalia at Kami o Cuma, na kalaunan ay tinawag na Santa Maria di Cuma, pati na rin ang mga San Giorgio, Fani, Kubli at Kallegra. Ang isang network ng mga tore at mga poste ng bantay na nakakalat sa mga nakapalibot na lugar ay nag-ambag din sa depensa at kontrol ng lambak.<ref name="ComuneStoria">{{Cita web|url=https://comune.sansalvatoredifitalia.me.it/turismo/storia/|titolo=Storia|sito=Comune di San Salvatore di Fitalia|accesso=19 agosto 2026}}</ref> Ang kasaysayang pangrelihiyon ng sentro ay patuloy ding malalim na nauugnay sa kulto ng [[Calogero ng Sicilia|San Calogero]], na naitala kahit papaano mula noong ika-16 na siglo at sa paglipas ng panahon ay naging isa sa mga pangunahing elemento ng pagkakakilanlan ng komunidad ng Fitalese.<ref name="La Vita - Comune di San Salvatore di Fitalia">{{Cita web|url=https://comune.sansalvatoredifitalia.me.it/il-patrono-san-calogero/la-vita/|titolo=La vita di San Calogero|sito=Comune di San Salvatore di Fitalia|accesso=19 agosto 2026}}</ref> == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bw5wpqu900vo0k9dvlpv1xhjnuenaqn 0 136312 2225714 2096246 2026-09-16T22:54:02Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1367362687|Santa Domenica Vittoria]]" 2225714 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Domenica Vittoria|official_name=Comune di Santa Domenica Vittoria|native_name=|image_skyline=Chiesa Madre di Santa Domenica Vittoria.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Inang Simbahan|image_shield=SantaDomenicaVittoria-Stemma.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|55|N|14|58|E|region:IT_type:city(1172)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Nunzio Spartà|area_footnotes=|area_total_km2=19|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=1080|saint=St. Antonio Abate|day=|postal_code=98030|area_code=095|website=[http://www.comunesantadomenicavittoria.it] Official Website|footnotes=}}Ang '''Santa Domenica Vittoria''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Santa Dumìnica''''') ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan {{Convert|7|km|mi|0}} hilaga ng [[Randazzo]] sa Kabundukang [[Kabundukang Nebrodi|Nebrodi]]. Ito ay {{Convert|1080|m|ft}} sa ibabaw ng antas ng dagat at may mga tanawin ng buong hilagang Lambak [[Bundok Etna|Etna]]. Bagaman ang bayan ay nasa Kalakhang Lungsod ng Mesina, ginagamit nito ang unlapi ng telepono para sa [[Kalakhang Lungsod ng Catania]] dahil ito ay nasa hangganan sa pagitan ng dalawang entidad. May hangganan ang ''comune'' sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Floresta, Sicilia|Floresta]], [[Montalbano Elicona]], [[Randazzo]], at [[Roccella Valdemone]]. Ang Santa Domenica Vittoria ay ipinangalan sa isang santo mula sa [[Calabria]], na naging biktima ng pag-uusig ng mga [[Imperyong Romano|Romano]] sa mga Kristiyano sa ilalim ni [[Diocleciano]]. == Pista == [[File:Santa_Domenica_Vittoria_Festa_del_Santo_Patrono_Sant'Antonio_abate_rientro_in_chiesa_02-09-2018.webm|thumb| Kapistahan ni San Antonio]] Ang pangunahing pangyayari ng tradisyon sa bayan ay ang Kapistahan ni [[Antonio ang Dakila|San Antonio]], ang patron ng bayan. Ang aktuwal na araw ng kapistahan ay Enero 17, ngunit dahil sa malamig na taglamig na karaniwang may kasamang mabigat na niyebe at mga kondisyong mas mababa sa nagyeyelong temperatura, ito ay ipinagdiriwang tuwing unang Linggo ng Setyembre. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comunesantadomenicavittoria.it Website ng Munisipalidad ng Santa Domenica Vittoria] Archived {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] n5wrt7xka2tznj36b2iuuq021hs1r86 0 136313 2225715 2096240 2026-09-16T22:56:08Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1368999079|Sant'Agata di Militello]]" 2225715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Agata di Militello|official_name=Comune di Sant'Agata di Militello|native_name=|image_skyline=Sant'Agata di Militello da San Fratello.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw sa Sant'Agata di Militello|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|4|N|14|38|E|type:city(13,006)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Carmelo Sottile|area_footnotes=|area_total_km2=33.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santagatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=30|istat=|saint=|day=|postal_code=98076|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.santagatadimilitello.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Sant'Agata di Militello''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sant'Àita di Militeddu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Sant'Agata di Militello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Acquedolci]], [[Militello Rosmarino]], [[San Fratello]], at [[Torrenova]]. == Mga kilalang mamamayan == * [[Vincenzo Consolo]] (1933–2012), manunulat * [[Deborah Blando]] (1969), mang-aawit, manunulat ng kanta, at prodyuser == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5td48p3vjixtija20zkwjpqzd3h6inf 2225732 2225715 2026-09-16T23:21:47Z Ryomaandres 8044 2225732 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Agata di Militello|official_name=Comune di Sant'Agata di Militello|native_name=|image_skyline=Sant'Agata di Militello da San Fratello.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw sa Sant'Agata di Militello|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|4|N|14|38|E|type:city(13,006)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Carmelo Sottile|area_footnotes=|area_total_km2=33.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santagatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=30|istat=|saint=|day=|postal_code=98076|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.santagatadimilitello.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Sant'Agata di Militello''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sant'Àita di Militeddu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Sant'Agata di Militello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Acquedolci]], [[Militello Rosmarino]], [[San Fratello]], at [[Torrenova]]. Ang bayan ay naging isang malayang munisipalidad noong 1857, salamat sa isang maharlikang atas ni [[Fernando II ng Dalawang Sicilia]]. Ito ay isang munisipalidad sa [[Liwasang Nebrodi]], at tahanan ng pagkapangulo ng awtoridad ng parke, na matatagpuan sa Palazzo Gentile noong ika-19 na siglo.<ref name="izi.travel">{{Cita web|url=https://izi.travel/it/1ff3-alla-scoperta-di-sant-agata-di-militello/it|titolo=Alla scoperta di Sant'Agata di Militello|sito=izi.TRAVEL|lingua=it|accesso=30 settembre 2021}}</ref> == Kasaysayan == === Pinagmulan === Ang pagsubaybay sa pinagmulan ng pamayanan ay hindi isang madaling gawain, dahil dapat itong magsimula noon pang Panahon ng Tanso, kung kailan pinaniniwalaang may isang nayon na umiral sa tuktok ng Bundok Scurzi. Ito ay pinatutunayan ng maraming paghuhukay na nakatuklas ng mga seramiko at iba pang mga artepakto na nagmula pa noong panahong iyon. == Mga kilalang mamamayan == * [[Vincenzo Consolo]] (1933–2012), manunulat * [[Deborah Blando]] (1969), mang-aawit, manunulat ng kanta, at prodyuser == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9hdfm39z0wyqvshj3vb2taep509grsv 0 136314 2225716 2096241 2026-09-16T22:57:24Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1229939301|Sant'Alessio Siculo]]" 2225716 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Alessio Siculo|official_name=Comune di Sant'Alessio Siculo|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=Sant'Alessio_Siculo-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|55|N|15|21|E|type:city(1,363)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Lacco|mayor_party=|mayor=Domenico Aliberti|area_footnotes=|area_total_km2=6.17|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santalessesi|elevation_footnotes=|elevation_m=15|saint=Madonna del Carmine|day=Hulyo 16|postal_code=98030|area_code=0942|website={{official website|http://www.comune.santalessiosiculo.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Sant'Alessio Siculo''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sant'Alessio Sìculu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang pangunahing atraksiyon nito ay isang kastilyo na itinayo noong ika-11 siglo ng [[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Bisantinong emperador]] na si [[Alexios I Komnenos|Alexios I Comnenos]] sa kaniyang digmaan laban sa mga [[Mga Italonormando|Normando]] at mga Arabe, na siyang naghawak din nito. Matatagpuan ito sa tuktok ng Capo Sant'Alessio na tinatanaw ang dagat at dalampasigan. [[File:S.Alessio_Siculo,_Castello.JPG|thumb| Ang kastilyo.]] [[File:Sant'Alessio_Byzantine_castle_panorama_2019_3.jpg|thumb| Malapitang pagtingin sa kastilyong Bisantino noong ika-11 siglo]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] h9i60ouwwc0b6dutwjfwbrjaw1ulylv 2225734 2225716 2026-09-16T23:24:30Z Ryomaandres 8044 2225734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Alessio Siculo|official_name=Comune di Sant'Alessio Siculo|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=Sant'Alessio_Siculo-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|55|N|15|21|E|type:city(1,363)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Lacco|mayor_party=|mayor=Domenico Aliberti|area_footnotes=|area_total_km2=6.17|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santalessesi|elevation_footnotes=|elevation_m=15|saint=Madonna del Carmine|day=Hulyo 16|postal_code=98030|area_code=0942|website={{official website|http://www.comune.santalessiosiculo.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Sant'Alessio Siculo''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sant'Alessio Sìculu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang pangunahing atraksiyon nito ay isang kastilyo na itinayo noong ika-11 siglo ng [[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Bisantinong emperador]] na si [[Alexios I Komnenos|Alexios I Comnenos]] sa kaniyang digmaan laban sa mga [[Mga Italonormando|Normando]] at mga Arabe, na siyang naghawak din nito. Matatagpuan ito sa tuktok ng Capo Sant'Alessio na tinatanaw ang dagat at dalampasigan. == Kasaysayan == Ang rehiyon sa baybayin kung saan matatagpuan ang bayan ng Sant'Alessio ay kakaunti ang populasyon noong unang bahagi ng [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]] dahil sa mataas na pagkakalantad ng lugar sa mga pagsalakay ng mga piratang [[Saraseno]], na madalas na nangyayari sa pagitan ng ika-9 at ika-10 siglo. Sa panahong ito, ang sentro ng sosyoekonomikong aktibidad ng lugar (pangunahin ang agrikultura at pangingisda) ay ang [[Forza d'Agrò]], na ngayon ay isang kalapit na munisipalidad at dating isang pangunahing lungsod. Ang ilang bakas ng makasaysayang panahong ito ay nananatili sa lumang lugar, sa ibaba mismo ng imus kung saan nakatayo ang Forza d'Agrò.[[File:S.Alessio_Siculo,_Castello.JPG|thumb| Ang kastilyo.]] [[File:Sant'Alessio_Byzantine_castle_panorama_2019_3.jpg|thumb| Malapitang pagtingin sa kastilyong Bisantino noong ika-11 siglo]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ky6ce8e7jg5m6851l4cco71eeqsqs6v 0 136315 2225717 2096247 2026-09-16T22:58:50Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1330925641|Santa Lucia del Mela]]" 2225717 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Lucia del Mela|official_name=Comune di Santa Lucia del Mela|native_name=|image_skyline=Veduta aerea Santa Lucia del Mela (ME).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Santa_Lucia_del_Mela-Stemma.png|shield_size=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|9|N|15|17|E|type:city(4,759)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Femminamorta, San Giovanni (Pancaldo)|mayor_party=|mayor=Matteo Sciotto|area_footnotes=|area_total_km2=82.9|population_footnotes=|population_demonym=Luciesi|elevation_footnotes=|elevation_m=215|saint=|day=|postal_code=98046|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.santaluciadelmela.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Santa Lucia del Mela''' ([[Wikang Siciliano|Sicilian]]: '''''Santa Lucìa dû Mela''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|25|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Isa ito sa pinakamalaking comune sa lalawigan ng Messina. Ang Santa Lucia del Mela ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barcellona Pozzo di Gotto]], [[Casalvecchio Siculo]], [[Castroreale]], [[Fiumedinisi]], [[Furci Siculo]], [[Gualtieri Sicaminò]], [[Mandanici]], [[Merì]], [[Pace del Mela]], [[Pagliara]], [[San Filippo del Mela]], at [[San Pier Niceto|San Pier Nice]]. == Kasaysayan == Hindi alam ang pinagmulan ng bayang ito, ang sinaunang Mankarru. Ang mga guhong Griyego (sa kaliwang pampang ng ilog Floripotamo ay natagpuan ang mga labi ng templo ni [[Diana Facellina]]) at ang mga libingang Romano noong ika-2 siglo BK ay nagpapatunay sa pagkakaroon ng mga pamayanang Griyego-Romano. Sa tugatog nito, ang Mankarru o Mankarruna, dahil sa estratehikong posisyon nito, ay isang mahalagang himpilan militar. Sa mga labi ng dating mga pader ng lungsod, nagtayo ang mga [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]] ng isang kuta, na kalaunan ay itinayong muli ng mga Arabo sa pagitan ng 837 at 851. Sa dalisdis ng burol, nagtayo rin ang huli ng isang moske. Ito ay kalaunan ay ginawang simbahan ni San Nicolas. == Mga kilalang mamamayan == * [[Ludovico Fulci]] (1 Ene 1850 – 28 Hunyo 1934), abogado at politiko == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.santaluciadelmela.me.it Opisyal na website] * [https://www.panoramio.com/user/3717919 Mga larawan ng Santa Lucia del Mela] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ptskqnurpz8nz3ev1mqmy87geqvty1q 0 136316 2225723 2096242 2026-09-16T23:08:34Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1353979950|Sant'Angelo di Brolo]]" 2225723 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Angelo di Brolo|official_name=Comune di Sant'Angelo di Brolo|native_name=|image_skyline=Sant%27Angelo_di_Brolo,_Sicile.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|7|N|14|53|E|type:city(3,656)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Paolo Cortolillo|area_footnotes=|area_total_km2=30.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santangiolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=314|saint=|day=|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.santangelo.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Sant'Angelo di Brolo''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sant'Àncilu di Brolu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|60|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Sant'Angelo di Brolo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ficarra]], [[Raccuja]], [[San Piero Patti]], [[Piraino]], [[Brolo]], [[Gioiosa Marea]], [[Librizzi]], [[Montagnareale]], at [[Sinagra, Sicilia|Sinagra]]. == Mga kilalang mamamayan == * [[Vincenzo Natoli]] (1690–1770), hukom at [[markes]] * [[Emanuele Curcio]] (ipinanganak noong 1953), dating propesyonal na manlalaro ng futbol == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] qiy9fp6jsfs499ednegyfhyqzc89yn6 2225740 2225723 2026-09-16T23:34:30Z Ryomaandres 8044 2225740 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Angelo di Brolo|official_name=Comune di Sant'Angelo di Brolo|native_name=|image_skyline=Sant%27Angelo_di_Brolo,_Sicile.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|7|N|14|53|E|type:city(3,656)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Paolo Cortolillo|area_footnotes=|area_total_km2=30.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santangiolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=314|saint=|day=|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.santangelo.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Sant'Angelo di Brolo''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sant'Àncilu di Brolu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|60|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Sant'Angelo di Brolo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ficarra]], [[Raccuja]], [[San Piero Patti]], [[Piraino]], [[Brolo]], [[Gioiosa Marea]], [[Librizzi]], [[Montagnareale]], at [[Sinagra, Sicilia|Sinagra]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ng bayan ay tumutukoy sa simbahan ng Sant'Angelo at sa medyebal na terminong Latin na ''brolum'' na 'nilinang nakasarang bukid'. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng bayan, gaya ng ngayon, ay nagmula pa sa kampanya ng mga Normando laban sa mga Saraseno na pinamumunuan ni [[Roger II ng Altavilla|Roger II ng]] [[Roger II ng Altavilla|Altavilla]]. Matapos manalo sa isang labanan sa tinatawag ngayong distrito ng Altavilla, ayon sa alamat, salamat sa pamamagitan ni Arkanghel Miguel, nagtayo siya ng isang kumbento bilang pag-alaala sa pangyayaring ito at ipinagkatiwala ito sa mga Ama ng Basil. Lumago ang bayan sa paligid ng kumbento. Si Erasmus ang unang abad. Gayunpaman, mayroon nang apat na nayon ng mga Griyego sa lugar. Ang bayan ay napasailalim sa piyudal na dinastiya ng mga abad ng monasteryo ng San Michele. Naabot nito ang tugatog ng pag-unlad sa pagitan ng ika-16 at ika-17 siglo dahil sa paglulunsad ng produksiyon ng seda. Mayaman ito sa mga monumento ng arkitektura, karamihan ay relihiyoso, kabilang ang Inang Simbahan na may nakamamanghang inukit na portal, ang Simbahan ng San Felipe at Santiago, ang Abadia ng San Michele Arcangelo na inatasan ni Konde Roger ng Hauteville, ang Kastilyo, at ang Tore ng Piano Croce. Ang bayan, kahit na may isang libong naninirahan lamang, ay naging makasaysayang tirahan ng maraming maharlika, kabilang ang prinsipe ng Sant'Elia Natoli, anak ni Blasco, tagapagtatag ng monasteryo ng Santa Chiara, prinsipe ng Sperlinga at Camporotondo, at gayundin ang mga prinsipe ng Galati, ang prinsipe ng Sant'Antonino, ang prinsesa Isabella ng Cerami, ang mga Lanza, ang mga Spucche, si Francesca Natoli, asawa ng baron Caldarera, kapatid ng markes na si Vincenzo Natoli, pangulo ng Kaharian noong mga taong iyon.<ref>{{cita libro |url=https://books.google.it/books?id=PmUOAAAAQAAJ&pg=PA98&dq=principessa+natoli&hl=it&sa=X&ei=XrAuVemAIaH4ywPXpICICg&ved=0CFEQ6AEwCTgU#v=onepage&q=principessa%20natoli&f=false |autore=[[Filadelfo Mugnos]] |titolo=Delle città d'Italia e sue isole adjacenti compendiose notizie di Cesare Orlandi (conte.)}}</ref> == Mga kilalang mamamayan == * [[Vincenzo Natoli]] (1690–1770), hukom at [[markes]] * [[Emanuele Curcio]] (ipinanganak noong 1953), dating propesyonal na manlalaro ng futbol == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3tdhhkmvixq9uysrpv3uzb1f8dgyqmb 0 136317 2225719 2096248 2026-09-16T23:03:39Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1369204933|Santa Marina Salina]]" 2225719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Marina Salina|official_name=Comune di Santa Marina Salina|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=Coat of arms of Santa Marina Salina.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|34|N|14|52|E|type:city(818)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Lingua|mayor_party=|mayor=Domenico Arabia|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=8.78|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Santamarienesi|elevation_footnotes=|elevation_m=25|istat=|saint=|day=|postal_code=98050|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.santa-marina-salina.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Santa Marina Salina''' ay isa sa mga pangunahing nayon sa [[Salina, Sicilia|Salina]], isa sa mga [[Kapuluang Eolia]]. Sa administratibo, ito ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|140|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Mesina]]. Ito ay may 877 na naninirahan.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref> Ang Santa Marina Salina ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Leni, Sicilia|Leni]] at [[Malfa]]. == Kasaysayan == [[File:Salina_02_10_2017_25.jpg|thumb| Ang sentro ng bayan, ang Simbahan ni Maria Santissima Addolorata at, sa ibaba, ang simbahan ng Santa Marina]] [[File:Via_Risorgimento_-_Santa_Marina_Salina_1.jpg|thumb| Kalye sa Santa Marina Salina]] Pinatutunayan ng mga natuklasang arkeolohiko na ang isla ng Salina ay tinirhan na simula pa noong ika-5 milenyo BK . Ang kolonisasyon ng mga taong may lahing Griyego, malamang na ang mga [[Mga Eolio|Eolio]], sa isla ay nagsimula pa noong ika-3 milenyo BK . Pinatutunayan ng iba pang mga natuklasan ang presensiya ng tao sa teritoryo ng Santa Marina Salina noong ika-15 siglo BK . Kasunod ng pagkawasak ng pamayanang ito, na malamang na isinagawa ng mga [[Mga Ausonio|Ausonio]], ang isla ay malamang na nanatiling walang nakatira hanggang [[Ika-6 na dantaon BC|ika-6 na siglo BK]], nang ang Lipari at dahil dito ang Salina ay pinanirahan ng mga taong [[Mga Dorio|Dorio]], na ginawa ang Santa Marina Salina na pangunahing sentro ng isla. Sa mga sumunod na siglo, ang mga [[Mga Griyego|Griyego]], [[Mga Romano|Romano]], at [[Populasyon ng Imperyong Bisantino|Bisantino]] ay nagtagumpay hanggang sa pananakop ng mga [[Mga Arabe|Arabe]] noong 840. Noong [[Ika-12 dantaon|ika-12 siglo]], ang isla ay tinirhan noon ng mga lumikas mula [[Amalfi]] na dumaong sa [[Malfa]].<ref name="storia">{{Cite web |title=History of Salina |url=http://www.turismoeolie.com/salina/storia-salina/ |access-date=February 2, 2019}}</ref><ref>Racheli (ed. 1986), pp. 155-156.</ref> Kamakailan lamang, noong 1867, ang isla ng Salina, bilang isa sa dalawang siksikang islang Eolia (ang isa pa ay ang Lipari), ay inutusang maging isang awtonomong munisipalidad, na humihiwalay mula sa munisipalidad ng [[Lipari]], na nanatili para sa iba pang anim na isla. Kaya, itinatag ang munisipalidad ng Salina, na ang kabesera ay nasa Santa Marina. Gayunpaman, ang ibang mga bayan sa isla ay nahirapang tiisin ang pagdepende sa kabesera, kaya noong 1909, ang paghihiwalay ay nagresulta sa tatlong munisipalidad ng Santa Marina Salina, Malfa, at Leni.<ref name="diz">{{Cite book |title=Dictionary of Toponymy |publisher=UTET |year=2006 |isbn=978-88-02-07228-9 |page=702}}</ref><ref name="storia" /> == Demograpiko == {{Historical populations|1861|2841|1871|2258|1881|2677|1901|2034|1911|1590|1921|1396|1931|1291|1936|1346|1951|1017|1961|919|1971|759|1981|762|1991|848|2001|808|2011|892|2021|854|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf |archive-date=2025-11-12|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web |title=Resident population - Time series|url=https://esploradati.istat.it/databrowser/#/en/censpop/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref>}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * Opisyal na Website ng Santa Marina Salina ( http://www.comunesantamarinasalina.it/ ) * Impormasyon sa Turismo sa Salina ( http://www.turismoeolie.com/salina/ ) {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] n3m07rffew7v9eyolbw5ns8rukcxicu 2225720 2225719 2026-09-16T23:04:09Z Ryomaandres 8044 2225720 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Marina Salina|official_name=Comune di Santa Marina Salina|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=Coat of arms of Santa Marina Salina.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|34|N|14|52|E|type:city(818)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Lingua|mayor_party=|mayor=Domenico Arabia|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=8.78|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Santamarienesi|elevation_footnotes=|elevation_m=25|istat=|saint=|day=|postal_code=98050|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.santa-marina-salina.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Santa Marina Salina''' ay isa sa mga pangunahing nayon sa [[Salina, Sicilia|Salina]], isa sa mga [[Kapuluang Eolia]]. Sa administratibo, ito ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|140|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Mesina]]. Ito ay may 877 na naninirahan.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref> Ang Santa Marina Salina ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Leni, Sicilia|Leni]] at [[Malfa]]. == Kasaysayan == [[File:Salina_02_10_2017_25.jpg|thumb| Ang sentro ng bayan, ang Simbahan ni Maria Santissima Addolorata at, sa ibaba, ang simbahan ng Santa Marina]] [[File:Via_Risorgimento_-_Santa_Marina_Salina_1.jpg|thumb| Kalye sa Santa Marina Salina]] Pinatutunayan ng mga natuklasang arkeolohiko na ang isla ng Salina ay tinirhan na simula pa noong ika-5 milenyo BK. Ang kolonisasyon ng mga taong may lahing Griyego, malamang na ang mga [[Mga Eolio|Eolio]], sa isla ay nagsimula pa noong ika-3 milenyo BK . Pinatutunayan ng iba pang mga natuklasan ang presensiya ng tao sa teritoryo ng Santa Marina Salina noong ika-15 siglo BK . Kasunod ng pagkawasak ng pamayanang ito, na malamang na isinagawa ng mga [[Mga Ausonio|Ausonio]], ang isla ay malamang na nanatiling walang nakatira hanggang [[Ika-6 na dantaon BC|ika-6 na siglo BK]], nang ang Lipari at dahil dito ang Salina ay pinanirahan ng mga taong [[Mga Dorio|Dorio]], na ginawa ang Santa Marina Salina na pangunahing sentro ng isla. Sa mga sumunod na siglo, ang mga [[Mga Griyego|Griyego]], [[Mga Romano|Romano]], at [[Populasyon ng Imperyong Bisantino|Bisantino]] ay nagtagumpay hanggang sa pananakop ng mga [[Mga Arabe|Arabe]] noong 840. Noong [[Ika-12 dantaon|ika-12 siglo]], ang isla ay tinirhan noon ng mga lumikas mula [[Amalfi]] na dumaong sa [[Malfa]].<ref name="storia">{{Cite web |title=History of Salina |url=http://www.turismoeolie.com/salina/storia-salina/ |access-date=February 2, 2019}}</ref><ref>Racheli (ed. 1986), pp. 155-156.</ref> Kamakailan lamang, noong 1867, ang isla ng Salina, bilang isa sa dalawang siksikang islang Eolia (ang isa pa ay ang Lipari), ay inutusang maging isang awtonomong munisipalidad, na humihiwalay mula sa munisipalidad ng [[Lipari]], na nanatili para sa iba pang anim na isla. Kaya, itinatag ang munisipalidad ng Salina, na ang kabesera ay nasa Santa Marina. Gayunpaman, ang ibang mga bayan sa isla ay nahirapang tiisin ang pagdepende sa kabesera, kaya noong 1909, ang paghihiwalay ay nagresulta sa tatlong munisipalidad ng Santa Marina Salina, Malfa, at Leni.<ref name="diz">{{Cite book |title=Dictionary of Toponymy |publisher=UTET |year=2006 |isbn=978-88-02-07228-9 |page=702}}</ref><ref name="storia" /> == Demograpiko == {{Historical populations|1861|2841|1871|2258|1881|2677|1901|2034|1911|1590|1921|1396|1931|1291|1936|1346|1951|1017|1961|919|1971|759|1981|762|1991|848|2001|808|2011|892|2021|854|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf |archive-date=2025-11-12|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web |title=Resident population - Time series|url=https://esploradati.istat.it/databrowser/#/en/censpop/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref>}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * Opisyal na Website ng Santa Marina Salina ( http://www.comunesantamarinasalina.it/ ) * Impormasyon sa Turismo sa Salina ( http://www.turismoeolie.com/salina/ ) {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mu2vsnu94ecpj0rwolbnotkp7xptjsf 2225749 2225720 2026-09-16T23:43:02Z Ryomaandres 8044 2225749 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Marina Salina|official_name=Comune di Santa Marina Salina|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=Coat of arms of Santa Marina Salina.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|34|N|14|52|E|type:city(818)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Lingua|mayor_party=|mayor=Domenico Arabia|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=8.78|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Santamarienesi|elevation_footnotes=|elevation_m=25|istat=|saint=|day=|postal_code=98050|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.santa-marina-salina.me.it/}}|footnotes=|image_skyline=Salina landscape.jpg}}Ang '''Santa Marina Salina''' ay isa sa mga pangunahing nayon sa [[Salina, Sicilia|Salina]], isa sa mga [[Kapuluang Eolia]]. Sa administratibo, ito ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|140|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Mesina]]. Ito ay may 877 na naninirahan.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref> Ang Santa Marina Salina ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Leni, Sicilia|Leni]] at [[Malfa]]. == Kasaysayan == [[File:Salina_02_10_2017_25.jpg|thumb| Ang sentro ng bayan, ang Simbahan ni Maria Santissima Addolorata at, sa ibaba, ang simbahan ng Santa Marina]] [[File:Via_Risorgimento_-_Santa_Marina_Salina_1.jpg|thumb| Kalye sa Santa Marina Salina]] Pinatutunayan ng mga natuklasang arkeolohiko na ang isla ng Salina ay tinirhan na simula pa noong ika-5 milenyo BK. Ang kolonisasyon ng mga taong may lahing Griyego, malamang na ang mga [[Mga Eolio|Eolio]], sa isla ay nagsimula pa noong ika-3 milenyo BK . Pinatutunayan ng iba pang mga natuklasan ang presensiya ng tao sa teritoryo ng Santa Marina Salina noong ika-15 siglo BK . Kasunod ng pagkawasak ng pamayanang ito, na malamang na isinagawa ng mga [[Mga Ausonio|Ausonio]], ang isla ay malamang na nanatiling walang nakatira hanggang [[Ika-6 na dantaon BC|ika-6 na siglo BK]], nang ang Lipari at dahil dito ang Salina ay pinanirahan ng mga taong [[Mga Dorio|Dorio]], na ginawa ang Santa Marina Salina na pangunahing sentro ng isla. Sa mga sumunod na siglo, ang mga [[Mga Griyego|Griyego]], [[Mga Romano|Romano]], at [[Populasyon ng Imperyong Bisantino|Bisantino]] ay nagtagumpay hanggang sa pananakop ng mga [[Mga Arabe|Arabe]] noong 840. Noong [[Ika-12 dantaon|ika-12 siglo]], ang isla ay tinirhan noon ng mga lumikas mula [[Amalfi]] na dumaong sa [[Malfa]].<ref name="storia">{{Cite web |title=History of Salina |url=http://www.turismoeolie.com/salina/storia-salina/ |access-date=February 2, 2019}}</ref><ref>Racheli (ed. 1986), pp. 155-156.</ref> Kamakailan lamang, noong 1867, ang isla ng Salina, bilang isa sa dalawang siksikang islang Eolia (ang isa pa ay ang Lipari), ay inutusang maging isang awtonomong munisipalidad, na humihiwalay mula sa munisipalidad ng [[Lipari]], na nanatili para sa iba pang anim na isla. Kaya, itinatag ang munisipalidad ng Salina, na ang kabesera ay nasa Santa Marina. Gayunpaman, ang ibang mga bayan sa isla ay nahirapang tiisin ang pagdepende sa kabesera, kaya noong 1909, ang paghihiwalay ay nagresulta sa tatlong munisipalidad ng Santa Marina Salina, Malfa, at Leni.<ref name="diz">{{Cite book |title=Dictionary of Toponymy |publisher=UTET |year=2006 |isbn=978-88-02-07228-9 |page=702}}</ref><ref name="storia" /> == Demograpiko == {{Historical populations|1861|2841|1871|2258|1881|2677|1901|2034|1911|1590|1921|1396|1931|1291|1936|1346|1951|1017|1961|919|1971|759|1981|762|1991|848|2001|808|2011|892|2021|854|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf |archive-date=2025-11-12|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web |title=Resident population - Time series|url=https://esploradati.istat.it/databrowser/#/en/censpop/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref>}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * Opisyal na Website ng Santa Marina Salina ( http://www.comunesantamarinasalina.it/ ) * Impormasyon sa Turismo sa Salina ( http://www.turismoeolie.com/salina/ ) {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] c7sapb06ir3p6x18cem1321y25e4w2i 0 136318 2225722 2096239 2026-09-16T23:07:28Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1353980937|San Teodoro, Sicily]]" 2225722 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Teodoro|official_name=Comune di San Teodoro|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=San Teodoro (Sicilia)-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|51|N|14|42|E|type:city(1,534)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Valentina Costantino|area_footnotes=|area_total_km2=13.97|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santeodoresi|elevation_footnotes=|elevation_m=1150|saint=[[San Cayetano]]|day=|postal_code=98030|area_code=095|website={{official website|http://www.comune.santeodoro.me.it/comunesteodoro.html}}|footnotes=}}Ang '''San Teodoro''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''U Casali''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Teodoro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesarò]] at [[Troina]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] slt512ev64745pbbhrosktcxpfof41r 2225737 2225722 2026-09-16T23:31:09Z Ryomaandres 8044 2225737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Teodoro|official_name=Comune di San Teodoro|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=San Teodoro (Sicilia)-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|51|N|14|42|E|type:city(1,534)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Valentina Costantino|area_footnotes=|area_total_km2=13.97|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santeodoresi|elevation_footnotes=|elevation_m=1150|saint=[[San Cayetano]]|day=|postal_code=98030|area_code=095|website={{official website|http://www.comune.santeodoro.me.it/comunesteodoro.html}}|footnotes=}}Ang '''San Teodoro''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''U Casali''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Teodoro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesarò]] at [[Troina]]. == Kasaysayan == Ang mga unang dokumentadong tala ng sentro ng San Teodoro ay mula pa noong 1303, nang, noong Mayo 23 ng taong iyon, ipinagkaloob ni [[Federico III ng Aragon]] ang [[piyudo]] kay Giordano Romano. Pagkamatay ni Romano, ang piyudo ay napunta sa mga kamay ng kanyang asawang si Margherita Campolo at kalaunan ay napunta sa mga kamay ng kanyang pamilya. Una sa panganay sa kaniyang dalawang anak na babae, si Isolda, at pagkatapos, pagkamatay niya, sa kanyang nakababatang kapatid na babae, si Floretta. Pagkamatay ni Floretta, ang piyudo ay napunta sa kanyang tiyahin na si Bella, na nagbigay nito sa kaniyang pamangkin na si Paolo Campolo noong Oktubre 6, 1402. Si Paolo ay hinalinhan, kasunod ng kaniyang panganay na anak, ng kaniyang bunsong anak na si Geronimo, noong 1510. Noong 1633, si Giacomo Campolo ay pinarangalan ng titulong Markes ng San Teodoro. Noong 1674, isinama ng Korteng Maharlika ang titulo at ipinagbili ito kay Francesco Maria Bruno makalipas ang apat na taon; ang titulo ay ibinalik din sa pamilyang Campolo. Si Francesco Campolo, na walang mga inapo, ay nag-donate ng titulong Markes ng San Teodoro, gamit ang isang notarial na eskritura na may petsang Setyembre 4, 1729, na isinagawa ng notaryong si Diego Bansoti ng Messina, sa kaniyang pamangkin, si Francesco [[Mazzeo (pamilya)|Mazzeo]], na dating Baron ng San Teodoro (o Santo Todaro), na itinalaga noong Marso 1, 1731. Noong Oktubre 17, 1678, ang teritoryo ng San Teodoro ay binili ni Mario Parisi na may titulong baron; ang kaniyang anak na si Francesco ay nagbenta ng piyudo kay Diego Brunaccini, na siyang unang pinangalanang Prinsipe ng San Teodoro. Ang unang pamayanan ay matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Fondachello, sa pampang ng ilog Troina-Serravalle, malapit sa maharlikang kalsada sa bundok ng Palermo-Messina. Ayon sa tradisyon, isang maliit na simbahan ang dating nakatayo roon, bilang paggunita sa pagpanaw ng [[Teodoro ng Amasea|martir na may parehong pangalan]] noong unang bahagi ng ika-4 na siglo. Gayunpaman, isang epidemya ng [[Malaria|malarya]] noong huling bahagi ng ika-17 siglo ang nagtulak sa mga taganayon na permanenteng lumipat sa mas malusog na dalisdis ng Bundok Abate; humantong ito sa isang malaking pagtaas ng populasyon. Noong 1692, itinayo ng Prinsipe ang unang bahay ng nayon at isang simbahan na inialay kay Maria SS. Annunziata, at inilagay ang patronage ng lungsod sa ilalim ng proteksyon ni Saint Cajetan. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7l0yrir6iwgkf0xxckwiiqbmzynj2hg 2225738 2225737 2026-09-16T23:31:27Z Ryomaandres 8044 2225738 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Teodoro|official_name=Comune di San Teodoro|native_name=|imagesize=SanTeodoro Panorama.JPG|image_alt=|image_shield=San Teodoro (Sicilia)-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|51|N|14|42|E|type:city(1,534)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Valentina Costantino|area_footnotes=|area_total_km2=13.97|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santeodoresi|elevation_footnotes=|elevation_m=1150|saint=[[San Cayetano]]|day=|postal_code=98030|area_code=095|website={{official website|http://www.comune.santeodoro.me.it/comunesteodoro.html}}|footnotes=}}Ang '''San Teodoro''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''U Casali''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Teodoro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesarò]] at [[Troina]]. == Kasaysayan == Ang mga unang dokumentadong tala ng sentro ng San Teodoro ay mula pa noong 1303, nang, noong Mayo 23 ng taong iyon, ipinagkaloob ni [[Federico III ng Aragon]] ang [[piyudo]] kay Giordano Romano. Pagkamatay ni Romano, ang piyudo ay napunta sa mga kamay ng kanyang asawang si Margherita Campolo at kalaunan ay napunta sa mga kamay ng kanyang pamilya. Una sa panganay sa kaniyang dalawang anak na babae, si Isolda, at pagkatapos, pagkamatay niya, sa kanyang nakababatang kapatid na babae, si Floretta. Pagkamatay ni Floretta, ang piyudo ay napunta sa kanyang tiyahin na si Bella, na nagbigay nito sa kaniyang pamangkin na si Paolo Campolo noong Oktubre 6, 1402. Si Paolo ay hinalinhan, kasunod ng kaniyang panganay na anak, ng kaniyang bunsong anak na si Geronimo, noong 1510. Noong 1633, si Giacomo Campolo ay pinarangalan ng titulong Markes ng San Teodoro. Noong 1674, isinama ng Korteng Maharlika ang titulo at ipinagbili ito kay Francesco Maria Bruno makalipas ang apat na taon; ang titulo ay ibinalik din sa pamilyang Campolo. Si Francesco Campolo, na walang mga inapo, ay nag-donate ng titulong Markes ng San Teodoro, gamit ang isang notarial na eskritura na may petsang Setyembre 4, 1729, na isinagawa ng notaryong si Diego Bansoti ng Messina, sa kaniyang pamangkin, si Francesco [[Mazzeo (pamilya)|Mazzeo]], na dating Baron ng San Teodoro (o Santo Todaro), na itinalaga noong Marso 1, 1731. Noong Oktubre 17, 1678, ang teritoryo ng San Teodoro ay binili ni Mario Parisi na may titulong baron; ang kaniyang anak na si Francesco ay nagbenta ng piyudo kay Diego Brunaccini, na siyang unang pinangalanang Prinsipe ng San Teodoro. Ang unang pamayanan ay matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Fondachello, sa pampang ng ilog Troina-Serravalle, malapit sa maharlikang kalsada sa bundok ng Palermo-Messina. Ayon sa tradisyon, isang maliit na simbahan ang dating nakatayo roon, bilang paggunita sa pagpanaw ng [[Teodoro ng Amasea|martir na may parehong pangalan]] noong unang bahagi ng ika-4 na siglo. Gayunpaman, isang epidemya ng [[Malaria|malarya]] noong huling bahagi ng ika-17 siglo ang nagtulak sa mga taganayon na permanenteng lumipat sa mas malusog na dalisdis ng Bundok Abate; humantong ito sa isang malaking pagtaas ng populasyon. Noong 1692, itinayo ng Prinsipe ang unang bahay ng nayon at isang simbahan na inialay kay Maria SS. Annunziata, at inilagay ang patronage ng lungsod sa ilalim ng proteksyon ni Saint Cajetan. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] c9xccfuao07mnz3mzhx1qomwjkd8hfy 2225739 2225738 2026-09-16T23:31:44Z Ryomaandres 8044 2225739 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Teodoro|official_name=Comune di San Teodoro|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=San Teodoro (Sicilia)-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|51|N|14|42|E|type:city(1,534)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Valentina Costantino|area_footnotes=|area_total_km2=13.97|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Santeodoresi|elevation_footnotes=|elevation_m=1150|saint=[[San Cayetano]]|day=|postal_code=98030|area_code=095|website={{official website|http://www.comune.santeodoro.me.it/comunesteodoro.html}}|footnotes=|image_skyline=SanTeodoro Panorama.JPG}}Ang '''San Teodoro''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''U Casali''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. Ang San Teodoro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesarò]] at [[Troina]]. == Kasaysayan == Ang mga unang dokumentadong tala ng sentro ng San Teodoro ay mula pa noong 1303, nang, noong Mayo 23 ng taong iyon, ipinagkaloob ni [[Federico III ng Aragon]] ang [[piyudo]] kay Giordano Romano. Pagkamatay ni Romano, ang piyudo ay napunta sa mga kamay ng kanyang asawang si Margherita Campolo at kalaunan ay napunta sa mga kamay ng kanyang pamilya. Una sa panganay sa kaniyang dalawang anak na babae, si Isolda, at pagkatapos, pagkamatay niya, sa kanyang nakababatang kapatid na babae, si Floretta. Pagkamatay ni Floretta, ang piyudo ay napunta sa kanyang tiyahin na si Bella, na nagbigay nito sa kaniyang pamangkin na si Paolo Campolo noong Oktubre 6, 1402. Si Paolo ay hinalinhan, kasunod ng kaniyang panganay na anak, ng kaniyang bunsong anak na si Geronimo, noong 1510. Noong 1633, si Giacomo Campolo ay pinarangalan ng titulong Markes ng San Teodoro. Noong 1674, isinama ng Korteng Maharlika ang titulo at ipinagbili ito kay Francesco Maria Bruno makalipas ang apat na taon; ang titulo ay ibinalik din sa pamilyang Campolo. Si Francesco Campolo, na walang mga inapo, ay nag-donate ng titulong Markes ng San Teodoro, gamit ang isang notarial na eskritura na may petsang Setyembre 4, 1729, na isinagawa ng notaryong si Diego Bansoti ng Messina, sa kaniyang pamangkin, si Francesco [[Mazzeo (pamilya)|Mazzeo]], na dating Baron ng San Teodoro (o Santo Todaro), na itinalaga noong Marso 1, 1731. Noong Oktubre 17, 1678, ang teritoryo ng San Teodoro ay binili ni Mario Parisi na may titulong baron; ang kaniyang anak na si Francesco ay nagbenta ng piyudo kay Diego Brunaccini, na siyang unang pinangalanang Prinsipe ng San Teodoro. Ang unang pamayanan ay matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Fondachello, sa pampang ng ilog Troina-Serravalle, malapit sa maharlikang kalsada sa bundok ng Palermo-Messina. Ayon sa tradisyon, isang maliit na simbahan ang dating nakatayo roon, bilang paggunita sa pagpanaw ng [[Teodoro ng Amasea|martir na may parehong pangalan]] noong unang bahagi ng ika-4 na siglo. Gayunpaman, isang epidemya ng [[Malaria|malarya]] noong huling bahagi ng ika-17 siglo ang nagtulak sa mga taganayon na permanenteng lumipat sa mas malusog na dalisdis ng Bundok Abate; humantong ito sa isang malaking pagtaas ng populasyon. Noong 1692, itinayo ng Prinsipe ang unang bahay ng nayon at isang simbahan na inialay kay Maria SS. Annunziata, at inilagay ang patronage ng lungsod sa ilalim ng proteksyon ni Saint Cajetan. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2nnu64o929ctwf6n73oxnumgqkwcnxc 0 136319 2225721 2096249 2026-09-16T23:06:42Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1367362716|Santa Teresa di Riva]]" 2225721 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Teresa di Riva|official_name=Comune di Santa Teresa di Riva|native_name={{lang|scn|Santa Tresa di Riva}}|image_skyline=Ciumaredda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanawin sa kahabaan ng Via Ciumaredda|image_shield=Santa_Teresa_di_Riva-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|56|N|15|21|E|region:IT_type:city(8897)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicila]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Misserio|mayor_party=|mayor=Danilo Lo Giudice|area_footnotes=|area_total_km2=8|population_footnotes=|population_demonym=Santateresini|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=[[Inang Maria|Madonna]] del Carmelo|day=Hulyo 16|postal_code=98028|area_code=0942|website={{official website|http://www.comune.santateresadiriva.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Santa Teresa di Riva''' ({{Langx|scn|Santa Tiresa di Riva}}) ay isang maliit na bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|15|km|mi|0}} mula sa [[Taormina]]. Ang bayan ay nakilala hanggang 1854 bilang '''Marina di Savoca''' nang palitan ito ng pangalan bilang parangal kay [[Maria Theresa ng Austria (1816–1867)|Teresa d'Austria]]. Ang bayan ay napapaligiran sa hilagang-silangan ng mga bayan ng [[Furci Siculo]] at [[Roccalumera]], sa kanluran ng [[Savoca]], at sa timog-kanluran ng [[Sant'Alessio Siculo]] at ng bulubunduking [[Forza d'Agrò]]. == Kultura == Sa unang katapusan ng linggo ng bawat Agosto, isinasagawa ang Festa della Madonna, na ipinagdiriwang ang Maria di Porto Salvo. Sa Sabado ng gabi, isang estatwa ng Madonna ang dinadala mula sa simbahan patungo sa dagat. Siya ay inilagay sa isang bangka at maraming residente ng bayan ang sumama sa kanya sa paglalayag sakay ng sarili nilang mga bangka. Tuwing Linggo, ang Madonna ay ipinaparada sa paligid ng bayan, na sinusundan ng isang prusisyon ng isang banda at marami sa mga residente ng bayan. Sa panahon ng katapusan ng linggo ng Festa, ang Kalye [[Francesco Crispi|F. Crispi]] (kung saan matatagpuan ang simbahan) ay hinaharangan mula sa trapiko at pinalamutian. Sa pagtatapos ng gabi ng Linggo, may mga paputok na ipinalalabas. == Mga tao == * [[Piero Carnabuci]] (1893–1958) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9g65pq4iy3mr2uxzsyhzoxo74pq5834 2225736 2225721 2026-09-16T23:27:51Z Ryomaandres 8044 2225736 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Teresa di Riva|official_name=Comune di Santa Teresa di Riva|native_name={{lang|scn|Santa Tresa di Riva}}|image_skyline=Ciumaredda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanawin sa kahabaan ng Via Ciumaredda|image_shield=Santa_Teresa_di_Riva-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|56|N|15|21|E|region:IT_type:city(8897)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicila]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Misserio|mayor_party=|mayor=Danilo Lo Giudice|area_footnotes=|area_total_km2=8|population_footnotes=|population_demonym=Santateresini|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=[[Inang Maria|Madonna]] del Carmelo|day=Hulyo 16|postal_code=98028|area_code=0942|website={{official website|http://www.comune.santateresadiriva.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Santa Teresa di Riva''' ({{Langx|scn|Santa Tiresa di Riva}}) ay isang maliit na bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|15|km|mi|0}} mula sa [[Taormina]]. Ang bayan ay nakilala hanggang 1854 bilang '''Marina di Savoca''' nang palitan ito ng pangalan bilang parangal kay [[Maria Theresa ng Austria (1816–1867)|Teresa d'Austria]]. Ang bayan ay napapaligiran sa hilagang-silangan ng mga bayan ng [[Furci Siculo]] at [[Roccalumera]], sa kanluran ng [[Savoca]], at sa timog-kanluran ng [[Sant'Alessio Siculo]] at ng bulubunduking [[Forza d'Agrò]]. == Kultura == Sa unang katapusan ng linggo ng bawat Agosto, isinasagawa ang Festa della Madonna, na ipinagdiriwang ang Maria di Porto Salvo. Sa Sabado ng gabi, isang estatwa ng Madonna ang dinadala mula sa simbahan patungo sa dagat. Siya ay inilagay sa isang bangka at maraming residente ng bayan ang sumama sa kanya sa paglalayag sakay ng sarili nilang mga bangka. Tuwing Linggo, ang Madonna ay ipinaparada sa paligid ng bayan, na sinusundan ng isang prusisyon ng isang banda at marami sa mga residente ng bayan. Sa panahon ng katapusan ng linggo ng Festa, ang Kalye [[Francesco Crispi|F. Crispi]] (kung saan matatagpuan ang simbahan) ay hinaharangan mula sa trapiko at pinalamutian. Sa pagtatapos ng gabi ng Linggo, may mga paputok na ipinalalabas. === Edukasyon === Ang Santa Teresa di Riva ay may limang paaralang elementarya, isang paaralang middle school, at dalawang paaralang estatal: isang klasikal at siyentipikong paaralang mataas. Mayroon ding pribadong paaralan sa pamamahala ng hotel na pinapatakbo ng [[Ancelle Riparatrici]]. == Mga tao == * [[Piero Carnabuci]] (1893–1958) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3ctqfglv7y5n0ziytox7g0ygrlujuy9 0 136320 2225724 1888404 2026-09-16T23:09:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1065495009|Santo Stefano di Camastra]]" 2225724 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santo Stefano di Camastra|official_name=Comune di Santo Stefano di Camastra|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|14|21|E|type:city(5,162)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Re|area_footnotes=|area_total_km2=21.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Stefanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=70|saint=|day=|postal_code=98077|area_code=0921|website={{official website|http://www.comune.santostefanodicamastra.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Santo Stefano di Camastra''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Santu Stèfanu di Camastra''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga 100&nbsp;km sa silangan ng [[Palermo]] at humigit-kumulang 135&nbsp;kilometro sa kanluran ng [[Mesina]]. Ang Santo Stefano di Camastra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Caronia]], [[Mistretta]], at [[Reitano]]. Ang komuna ay naglalaman ng [[Palazzo Trabia]], na kasalukuyang Museong Sibiko ng mga Seramika. Ang bayan, kasama ang ilan pang iba sa Sicilia, ay kilala sa mga seramikong pininturahan ng matingkad na kulay. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9ag7hn7j370mxtui778btk5r5sv9drs 2225743 2225724 2026-09-16T23:36:13Z Ryomaandres 8044 2225743 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santo Stefano di Camastra|official_name=Comune di Santo Stefano di Camastra|native_name=|imagesize=|image_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|14|21|E|type:city(5,162)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Re|area_footnotes=|area_total_km2=21.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Stefanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=70|saint=|day=|postal_code=98077|area_code=0921|website={{official website|http://www.comune.santostefanodicamastra.me.it/}}|footnotes=|image_skyline=Santo Stefano di Camastra2.jpg}}Ang '''Santo Stefano di Camastra''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Santu Stèfanu di Camastra''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga 100&nbsp;km sa silangan ng [[Palermo]] at humigit-kumulang 135&nbsp;kilometro sa kanluran ng [[Mesina]]. Ang Santo Stefano di Camastra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Caronia]], [[Mistretta]], at [[Reitano]]. Ang komuna ay naglalaman ng [[Palazzo Trabia]], na kasalukuyang Museong Sibiko ng mga Seramika. Ang bayan, kasama ang ilan pang iba sa Sicilia, ay kilala sa mga seramikong pininturahan ng matingkad na kulay. == Kasaysayan == Kinuha ng Santo Stefano ang pangalan nito mula sa simbahan ng monasteryong Benedictino ng Santa Croce di Santo Stefano sa Val Demone (isang santuwaryo na itinayo noong panahon ng mga [[Mga Normando|Normando]] at isang lugar ng peregrinasyon). Hanggang 1682, ang petsa ng isang mapaminsalang pagguho ng lupa, ang pangalang "di Mistretta" ay idinagdag sa pangalan ni Santo Stefano. Ang pangalang "di Camastra" ay ginamit upang parangalan si [[Giuseppe Lanza]], Duke ng Camastra, na sumuporta sa muling pagtatayo ng bagong bayan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5dic7jgzmh1rtr693bypzoldq4h91gt 0 136321 2225727 2096250 2026-09-16T23:13:45Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1353982115|Saponara]]" 2225727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Saponara|official_name=Comune di Saponara|native_name={{native name|el|Σαπονάρα}}|image_skyline=Saponara centro.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Saponara|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|26|E|type:city(4,040)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Fabio Vinci|area_footnotes=|area_total_km2=26.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Saponaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=160|saint=San [[Nicolas ng Bari]]|day=Disyembre 6|postal_code=98047|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.saponara.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Saponara''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sapunara''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. May hangganan ang Saponara sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Mesina|Messina]], [[Rometta]], at [[Villafranca Tirrena]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nb6zql7c4jdc11ih2rz2vbis4ecx7io 2225744 2225727 2026-09-16T23:37:20Z Ryomaandres 8044 2225744 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Saponara|official_name=Comune di Saponara|native_name={{native name|el|Σαπονάρα}}|image_skyline=Saponara centro.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Saponara|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|26|E|type:city(4,040)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Fabio Vinci|area_footnotes=|area_total_km2=26.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Saponaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=160|saint=San [[Nicolas ng Bari]]|day=Disyembre 6|postal_code=98047|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.saponara.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Saponara''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Sapunara''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. May hangganan ang Saponara sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Mesina|Messina]], [[Rometta]], at [[Villafranca Tirrena]]. == Kasaysayan == Ang Saponara ay may napakatandang pinagmulan, at mahirap tiyakin ang petsa ng pagkakatatag nito. Ang pinakatinatanggap na pananaw ay ang bayan ay umusbong noong Gitnang Kapanahunan, noong bandang taong 1000. Ang pagkakaroon ng "kastilyo" sa 321-metrong taas na burol na tinatanaw ang bayan ay nagmumungkahi ng isang estrukturang nagmula sa mga Bisantino, na idinisenyo upang subaybayan ang mga galaw ng mga mananakop na Arabe. Mula noong ika-12 siglo, ang Saponara ay lumawak nang malaki at, kasama ang kastilyo at ang "casale," ay naging isang piyudo, na pinamunuan ni Matteo Palizzi, na namatay noong 1353 sa panahon ng isang popular na pag-aalsa na pinasimulan ng kanyang mga pagkakamali sa politika. Ang Palizzi ay pinalitan, noong ikalawang kalahati ng ika-14 na siglo, ni Enrico Rosso, Konde ng Mesina. Ang piyudo ay kalaunan ay naipasa kay Filippo Marino, pagkatapos ay kay Guglielmo Raimondo Montecano, at kay Nicolò Castagna. Ang huli ay namatay nang walang mga tagapagmana, at ang piyudo ay kalaunan ay naipasa sa mga pamilyang La Grua Ventimiglia at Pollicino. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] cd4yb2at09k6c1i7ce9xkb37ul35a0j 0 136322 2225729 2096257 2026-09-16T23:17:22Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1352495672|Scaletta Zanclea]]" 2225729 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scaletta Zanclea|official_name=Comune di Scaletta Zanclea|native_name={{native name|el|Σκαλέττα Ζάνκλεα}}|image_skyline=Scaletta_Zanclea_(ME)_Castello.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyo ng Scaletta Zanclea.|image_shield=Scaletta Zanclea-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|3|N|15|28|E|type:city(2,511)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Guidomandri Marina, [[Guidomandri]] Superiore, Scaletta Superiore|mayor_party=|mayor=Gianfranco Moschella|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Scalettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=8|saint=|day=|postal_code=98029|area_code=090|website={{official website|https://comune.scalettazanclea.me.it/#}}|footnotes=}}Ang '''Scaletta Zanclea''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. == Heograpiyang pisikal == Nakuha ng munisipalidad ang kasalukuyang laki nito noong 1986, nang maisama ang distrito ng Divieto ng munisipalidad ng Mesina. Dati, isinama nito ang mga munisipalidad ng Guidomandri at Itala noong 1928, ngunit ang huli ay muling binuo noong 1947. Ang bayan ng Scaletta ay binubuo ng mga katabing nayon ng Scaletta Marina at Guidomandri Marina, na umaabot sa baybayin ng Ionian nang walang pagkaantala sa pagitan ng Capo Scaletta sa hilaga at ng bayan ng Itala Marina sa timog; sa mas malalim na bahagi ng bansa ay ang mga nayon ng Guidomandri (superiore) at Scaletta Superiore. == Kasaysayan == <templatestyles src="Stack/styles.css" />  Ang Scaletta ay isang lupain ng mga Prinsipeng Ruffo, mga tapat na kaalyado ng mga Español. Noong panahon ng pag-aalsa laban sa mga Español sa Messina, ito ay kinubkob at sinakop ng mga Pranses ilang sandali matapos ang pagbagsak ng [[Taormina]]. Ang walang prinsipyong si Macalda di Scaletta (c. 1240-c. 1308), Baroness ng Ficarra at asawa ni Alaimo di Lentini, isa sa mga pangunahing tauhan ng mga Sicilianong Visperas, ay ipinanganak at ginugol ang kaniyang maagang kabataan sa kastilyo.<ref>[https://comune.scalettazanclea.me.it/vivere-il-comune/ Living the Municipality] comune.scalettazanclea.me.it</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|2238|1871|2488|1881|2565|1901|3236|1911|3284|1921|3224|1931|3368|1936|3415|1951|3265|1961|2982|1971|2964|1981|2740|1991|2677|2001|2578|2011|2249|2021|1871|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{Cite book |last=Mariarosaria Palmieri |title=C'era una volta Macalda |publisher=Guida |year=2010 |location=Naples}} * {{Cite book |last=[[Steven Runciman]] |title=I vespri siciliani |publisher=Rizzoli |year=1975 |location=Milan}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{OSM relation|39508}} * [https://turismoecultura.cittametropolitana.me.it/turismo/itinerari/i-castelli/i-castelli-del-versante-ionico/castello-rufo-ruffo-di-scaletta-zanclea/default.aspx Rufo Ruffo Castle of Scaletta Zanclea] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hognxilftslw32am75toc2e7ykhg8uh 2225750 2225729 2026-09-16T23:43:36Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2225750 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scaletta Zanclea|official_name=Comune di Scaletta Zanclea|native_name={{native name|el|Σκαλέττα Ζάνκλεα}}|image_skyline=Scaletta_Zanclea_(ME)_Castello.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyo ng Scaletta Zanclea.|image_shield=Scaletta Zanclea-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|3|N|15|28|E|type:city(2,511)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Guidomandri Marina, [[Guidomandri]] Superiore, Scaletta Superiore|mayor_party=|mayor=Gianfranco Moschella|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Scalettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=8|saint=|day=|postal_code=98029|area_code=090|website={{official website|https://comune.scalettazanclea.me.it/#}}|footnotes=}}Ang '''Scaletta Zanclea''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. == Heograpiyang pisikal == Nakuha ng munisipalidad ang kasalukuyang laki nito noong 1986, nang maisama ang distrito ng Divieto ng munisipalidad ng Mesina. Dati, isinama nito ang mga munisipalidad ng Guidomandri at Itala noong 1928, ngunit ang huli ay muling binuo noong 1947. Ang bayan ng Scaletta ay binubuo ng mga katabing nayon ng Scaletta Marina at Guidomandri Marina, na umaabot sa baybayin ng Ionian nang walang pagkaantala sa pagitan ng Capo Scaletta sa hilaga at ng bayan ng Itala Marina sa timog; sa mas malalim na bahagi ng bansa ay ang mga nayon ng Guidomandri (superiore) at Scaletta Superiore. == Kasaysayan == Ang Scaletta ay isang lupain ng mga Prinsipeng Ruffo, mga tapat na kaalyado ng mga Español. Noong panahon ng pag-aalsa laban sa mga Español sa Messina, ito ay kinubkob at sinakop ng mga Pranses ilang sandali matapos ang pagbagsak ng [[Taormina]]. Ang walang prinsipyong si Macalda di Scaletta (c. 1240-c. 1308), Baroness ng Ficarra at asawa ni Alaimo di Lentini, isa sa mga pangunahing tauhan ng mga Sicilianong Visperas, ay ipinanganak at ginugol ang kaniyang maagang kabataan sa kastilyo.<ref>[https://comune.scalettazanclea.me.it/vivere-il-comune/ Living the Municipality] comune.scalettazanclea.me.it</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|2238|1871|2488|1881|2565|1901|3236|1911|3284|1921|3224|1931|3368|1936|3415|1951|3265|1961|2982|1971|2964|1981|2740|1991|2677|2001|2578|2011|2249|2021|1871|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{Cite book |last=Mariarosaria Palmieri |title=C'era una volta Macalda |publisher=Guida |year=2010 |location=Naples}} * {{Cite book |last=[[Steven Runciman]] |title=I vespri siciliani |publisher=Rizzoli |year=1975 |location=Milan}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{OSM relation|39508}} * [https://turismoecultura.cittametropolitana.me.it/turismo/itinerari/i-castelli/i-castelli-del-versante-ionico/castello-rufo-ruffo-di-scaletta-zanclea/default.aspx Rufo Ruffo Castle of Scaletta Zanclea] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 683566buh28hmumqye7yjl0fj548zhm 0 136323 2225725 2096256 2026-09-16T23:12:52Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1371767097|Savoca]]" 2225725 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Savoca|official_name=Comune di Savoca|native_name=|image_skyline=Savoca Castello di Pentefur.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Savoca - Kastilyo Pentefur|image_shield=Savoca-Stemma.png|shield_alt=|image_map=Map of comune of Savoca (province of Messina, region Sicily, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Savoca within the metropolitan city of Messina|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|57|21|N|15|20|22|E|type:city(1661)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Botte, Cantidati, Contura, Cucco, Mancusa, Mortilla, Rina, Rogani, Romissa, Scorsonello, San Francesco di Paola|mayor_party=|mayor=Massimo Stracuzzi|area_footnotes=|area_total_km2=9.08|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Monthly demographic balance for the year 2025 (provisional data)|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Savocesi|elevation_footnotes=|elevation_m=330|saint=Santa Lucia|day=Disyembre 13|postal_code=98038|area_code=0942|website={{official website|https://www.comune.savoca.me.it/}}|footnotes=}} {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" | |- | colspan="2" class="infobox-subheader" | |- class="mergedtoprow ib-settlement-official" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data maptable" | |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data adr" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" | | class="infobox-data" | |} Ang '''Savoca''' ([[Wikang Siciliano|Sicilian]]: '''''Sàvuca''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. May hangganan ang Savoca sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Casalvecchio Siculo]], [[Forza d'Agrò]], [[Furci Siculo]], [[Sant'Alessio Siculo]], at [[Santa Teresa di Riva]]. Isa ito sa [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Savoca |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/savoca/ |access-date=19 August 2025 |website=borghipiubelliditalia.it}}</ref> Ang bayan, kasama ang [[Forza d'Agrò]], ang lokasyon para sa mga eksenang itinakda sa [[Corleone]] ng ''[[The Godfather]]'' (1972) ni [[Francis Ford Coppola]].<ref name="TI-Sicil">{{Cite news |date=April 26, 2003 |title=In search of... The Godfather in Sicily |work=[[The Independent]] |publisher=Independent Digital News and Media Limited |url=https://www.independent.co.uk/travel/europe/in-search-of-the-godfather-in-sicily-595994.html |url-status=live |access-date=February 12, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511094252/http://www.independent.co.uk/travel/europe/in-search-of-the-godfather-in-sicily-595994.html |archive-date=May 11, 2015}}</ref> Ang Bar Vitelli sa Savoca, na isa pa ring gumaganang establisyimento, ay itinampok sa pelikula bilang lugar kung saan hiniling ni [[Michael Corleone]] sa ama ni [[Talaan ng mga tauhan sa The Godfather|Apollonia]] na makipagkita sa kaniyang anak na babae. == Galeriya == <gallery> Talaksan:Savoca Chiesa San Michele.jpg|alt=San Michele Church|Simbahan ni San Michele Talaksan:The Godfather 86c1-525a2f9d606c.jpg|alt=Bar Vitelli featured in The Godfather|Itinampok na Bar Vitelli sa [[The Godfather]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.comune.savoca.me.it/}} {{In lang|it}} * {{OSM relation|39435}} {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nypkqoeej1q63anmarxelae5ely29fs 2225726 2225725 2026-09-16T23:13:21Z Ryomaandres 8044 2225726 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Savoca|official_name=Comune di Savoca|native_name=|image_skyline=Savoca Castello di Pentefur.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Savoca - Kastilyo Pentefur|image_shield=Savoca-Stemma.png|shield_alt=|image_map=Map of comune of Savoca (province of Messina, region Sicily, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Savoca within the metropolitan city of Messina|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|57|21|N|15|20|22|E|type:city(1661)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Botte, Cantidati, Contura, Cucco, Mancusa, Mortilla, Rina, Rogani, Romissa, Scorsonello, San Francesco di Paola|mayor_party=|mayor=Massimo Stracuzzi|area_footnotes=|area_total_km2=9.08|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Monthly demographic balance for the year 2025 (provisional data)|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Savocesi|elevation_footnotes=|elevation_m=330|saint=Santa Lucia|day=Disyembre 13|postal_code=98038|area_code=0942|website={{official website|https://www.comune.savoca.me.it/}}|footnotes=}} Ang '''Savoca''' ([[Wikang Siciliano|Sicilian]]: '''''Sàvuca''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Mesina]]. May hangganan ang Savoca sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Casalvecchio Siculo]], [[Forza d'Agrò]], [[Furci Siculo]], [[Sant'Alessio Siculo]], at [[Santa Teresa di Riva]]. Isa ito sa [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Savoca |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/savoca/ |access-date=19 August 2025 |website=borghipiubelliditalia.it}}</ref> Ang bayan, kasama ang [[Forza d'Agrò]], ang lokasyon para sa mga eksenang itinakda sa [[Corleone]] ng ''[[The Godfather]]'' (1972) ni [[Francis Ford Coppola]].<ref name="TI-Sicil">{{Cite news |date=April 26, 2003 |title=In search of... The Godfather in Sicily |work=[[The Independent]] |publisher=Independent Digital News and Media Limited |url=https://www.independent.co.uk/travel/europe/in-search-of-the-godfather-in-sicily-595994.html |url-status=live |access-date=February 12, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511094252/http://www.independent.co.uk/travel/europe/in-search-of-the-godfather-in-sicily-595994.html |archive-date=May 11, 2015}}</ref> Ang Bar Vitelli sa Savoca, na isa pa ring gumaganang establisyimento, ay itinampok sa pelikula bilang lugar kung saan hiniling ni [[Michael Corleone]] sa ama ni [[Talaan ng mga tauhan sa The Godfather|Apollonia]] na makipagkita sa kaniyang anak na babae. == Galeriya == <gallery> Talaksan:Savoca Chiesa San Michele.jpg|alt=San Michele Church|Simbahan ni San Michele Talaksan:The Godfather 86c1-525a2f9d606c.jpg|alt=Bar Vitelli featured in The Godfather|Itinampok na Bar Vitelli sa [[The Godfather]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.comune.savoca.me.it/}} {{In lang|it}} * {{OSM relation|39435}} {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1p668vf7yy745xcrnrkl030jtsnyobp 0 136324 2225728 2096290 2026-09-16T23:14:32Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1350566473|Sinagra, Sicily]]" 2225728 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sinagra|official_name=Comune di Sinagra|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|5|N|14|51|E|type:city(2,900)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Martini, Limari|mayor_party=|mayor=Antonino Musca|area_footnotes=|area_total_km2=23.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sinagresi|elevation_footnotes=|elevation_m=260|saint=|day=|postal_code=98069|area_code=0941|website={{official website|http://www.comunedisinagra.it}}|footnotes=}}Ang '''Sinagra''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|60|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Sinagra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castell'Umberto]], [[Ficarra]], [[Naso, Sicilia|Naso]], [[Raccuja]], [[Sant'Angelo di Brolo]], [[Tortorici]], at [[Ucria]]. [[File:Il_paese_di_Sinagra.jpg|none|thumb| ]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comunedisinagra.it Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kr2l10dqo7kxa75kyu40dshlk9x1udr 2225747 2225728 2026-09-16T23:39:47Z Ryomaandres 8044 2225747 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sinagra|official_name=Comune di Sinagra|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|5|N|14|51|E|type:city(2,900)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Martini, Limari|mayor_party=|mayor=Antonino Musca|area_footnotes=|area_total_km2=23.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sinagresi|elevation_footnotes=|elevation_m=260|saint=|day=|postal_code=98069|area_code=0941|website={{official website|http://www.comunedisinagra.it}}|footnotes=}}[[File:Il_paese_di_Sinagra.jpg|thumb| |left]]Ang '''Sinagra''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|60|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Sinagra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castell'Umberto]], [[Ficarra]], [[Naso, Sicilia|Naso]], [[Raccuja]], [[Sant'Angelo di Brolo]], [[Tortorici]], at [[Ucria]]. == Kasaysayan == Ang lokasyon nito malapit sa ilog, na dating maaaring lakaran at samakatuwid ay ang tanging paraan ng komunikasyon sa pagitan ng liblib na lupain at dagat, ay nagmumungkahi na ang Sinagra ay isa sa mga unang pamayanan sa lugar ng Nebrodi. Ang kahulugan ng pangalan ay nagmula sa pamamahala ng Roma. Ayon sa mga iskolar, ang etimolohiya ng Sinagra ay maaaring magmula sa Latin na "''sinus''" (dagat), isang pangalang naaayon sa lokasyon ng bayan, o mula sa "''sinus agri''" (bukid malapit sa ilog), o kahit na "''sine agro''" (walang mga bukid) dahil natatakpan ito ng kakahuyan. Ang pangwakas na interpretasyon ng pinagmulan ng pangalan ay tumutukoy sa "''sinus aggeris''," isang prinsang daanan. Ang mga bakas ng mga pilapil na ito ay umiiral pa rin ngayon. Gayunpaman, ang mga unang dokumentadong tala ng Sinagra ay nagmula pa sa panahon ng mga [[Normando]]. Isang papal bull mula kay Papa [[Eugenio III]], na may petsang 1082, ang bumanggit, bukod sa iba pang mga bagay, sa pagtatalaga ng nayon ng Sinagra sa simbahan ng Mesina. Sinasabing noong 1053, si Konde Roger, isang panauhin ng Monasteryo ng San Nicolò di Raccuja, isa sa pinakamahalagang monasteryo ng Brazil sa Nebrodi, habang nililibot ang mga kaharian ng Sinagra, Naso, at Ficarra, ay ipinagkaloob ito sa maraming orden, mga komunidad ng monasteryo na aktibo sa lugar. == Ekonomiya == Ang kasalukuyang estrukturang pang-ekonomiya ng munisipalidad ay nakabatay sa mga tradisyunal na gawaing pang-agrikultura, sa kabila ng isang mapanghamon at laganap na kapaligirang puno ng krisis. Ang mga olibo, abelyana, at mga prutas na sidro ang pangunahing mga pananim na itinatanim sa lugar, ngunit ang mga nauna lamang ang nagpapakita ng anumang senyales ng pag-unlad. Noong dekada 1980 at 1990, ang ilang mga produktibong aktibidad, lalo na sa sektor ng tela, ay nagpakita ng ilang sigla, na pangunahing pinapaboran ng mababang gastos sa paggawa. Kasunod nito, ang mga pamayanang ito ay nabigong makayanan ang kompetisyon (sa mga taon pagkatapos ng 2000) mula sa mga bansang Asyano. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comunedisinagra.it Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kksfspyiuq4f1v3ema9yb2qcq9ec61e 0 136325 2225730 2096292 2026-09-16T23:17:40Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1350566601|Spadafora]]" 2225730 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spadafora|official_name=Comune di Spadafora|native_name={{native name|el|Spathofòra}}|image_skyline=Spadafora (ME) Chiesa di San Giuseppe.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San José|image_shield=Spadafora-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|13|25|N|15|22|44|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Grangiara, San Martino, Arcipretato, Verdesca|mayor_party=|mayor=Giuseppe Pappalardo|area_footnotes=|area_total_km2=10.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Spadaforesi|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=[[San Jose]]|day=Marso 19|postal_code=98048|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.spadafora.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Spadafora''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Spatafora''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Cvt|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Cvt|15|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Mesina]]. May hangganan ang Spadafora sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Rometta]], at [[Venetico]]. [[File:Spadafora_-_Il_Castello_-_sera.jpg|none|thumb| Ang kastilyo]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.spadafora.me.it Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 686oq7ifkcy88vcvj697awk53ydkjl9 2225748 2225730 2026-09-16T23:41:58Z Ryomaandres 8044 2225748 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spadafora|official_name=Comune di Spadafora|native_name={{native name|el|Spathofòra}}|image_skyline=Spadafora (ME) Chiesa di San Giuseppe.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San José|image_shield=Spadafora-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|13|25|N|15|22|44|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Grangiara, San Martino, Arcipretato, Verdesca|mayor_party=|mayor=Giuseppe Pappalardo|area_footnotes=|area_total_km2=10.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Spadaforesi|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=[[San Jose]]|day=Marso 19|postal_code=98048|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.spadafora.me.it}}|footnotes=}}[[File:Spadafora_-_Il_Castello_-_sera.jpg|thumb| Ang kastilyo|left]]Ang '''Spadafora''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Spatafora''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Cvt|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Cvt|15|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Mesina]]. May hangganan ang Spadafora sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Rometta]], at [[Venetico]]. == Kasaysayan == [[File:Monumento_ai_caduti_Piazza_VIttorio_Emanuele_III_Spadafora.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Monumento_ai_caduti_Piazza_VIttorio_Emanuele_III_Spadafora.jpg|left|thumb|Piazza Vittorio Emanuele III, Monumento sa mga nabuwal]] Ang pangalan ng bayan ay hango sa isang [[Spadafora (pamilya)|maharlikang pamilya]] na sumakop sa teritoryo noong 1459, ngunit ang pinagmulan nito bilang isang sentro ng tirahan at isang sentro ng masiglang agrikultura, komersiyo, at maritima ay nagsimula pa noong mga sinaunang pamayanan kasabay ng pagsilang ng agrikultura. Ang pangunahing bokasyon ng Spadafora ay naging maritima. Ang dalampasigan nito ay tila madalas puntahan ng mga Fenicio, dahil sa estratehikong lokasyon nito sa pagitan ng Cabo Milazzo at baybayin ng [[Calabria]]. Sa panahon ng mga pamayanang Griyego, ang mga katutubong populasyon ay sinamahan ng mga Griyego, na lumikha ng isang malaking pamayanang Siciliano na hindi kalayuan sa Himera, isang mahalagang sentro ng kultura at komersiyo na itinatag ng mga Griyego. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.spadafora.me.it Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] il87jd5bfdacm2cjvdwlx2g7022pljm 0 136326 2225792 2092027 2026-09-17T00:56:59Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374374068|Taormina]]" 2225792 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Taormina|official_name=Comune di Taormina|native_name={{native name|scn|Taurmina}}|image_skyline=Aerial image of the coast of Taormina (view from the southeast).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw himpapawid ng Taormina|image_shield=Taormina-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|51|8|N|15|17|31|E|type:city(6,716)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Mazzeo, Trappitello, Villagonia, Chianchitta, Spisone, Mazzarò|mayor_party=|mayor=[[Cateno De Luca]]|area_footnotes=|area_total_km2=13.13|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Monthly Demographic Balance|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Taorminesi|elevation_footnotes=|elevation_m=204|istat=|saint=[[San Pancrazio di Taormina]]|day=Hulyo 9|postal_code=98039|area_code=0942|website={{Official website|https://www.comune.taormina.me.it}} {{in lang|it}}|footnotes=}}Ang '''Taormina''' ({{IPA|it|ta.orˈmiːna|lang}} {{Langx|scn|Taurmina}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang Taormina ay isang destinasyon ng turista simula pa noong ika-19 na siglo. Ang mga dalampasigan nito sa [[Dagat Honiko]], kabilang ang sa [[Isola Bella (Sicilia)|Isola Bella]], ay mapupuntahan sa pamamagitan ng isang [[himpapawid na tranvia]] na itinayo noong 1992, at sa pamamagitan ng mga haywey mula [[Mesina]] sa hilaga at [[Catania]] sa timog. == Kasaysayan == {{Pangunahin|Kasaysayan ng Taormina}} [[File:Taormina_2025_scenic_view.jpg|left|thumb|300x300px| Ang Taormina kung titingnan mula sa kastilyong [[Mga Normando|Normando]] na tinatanaw ang bayan.]] Ang kasaysayan ng Taormina ay nagsimula pa bago pa man itinatag ng [[Sinaunang Gresya]] ang unang kolonya nito sa Sicily noong 734 BCE sa [[Magna Graecia]]; ang Griyegong pangalan para sa lungsod ay ''Tauroménion'' ({{Lang|grc|Ταυρομένιον}}), kalaunan ay ginawang Latino bilang ''Tauromenium''. Matapos ang pagbagsak ng Kanlurang Imperyong Romano, ang Taormina ay nanatiling isa sa mga pinakamahalagang bayan ng isla. Sinundan ng Taormina ang kasaysayan ng Sicilia sa pamamagitan ng pamumuno nito ng magkakasunod na dayuhang monarko. Pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]], nagsimulang makaakit ang Taormina ng mga mayayamang turista mula sa hilagang Europa, at ito ay nakilala bilang isang malugod na kanlungan para sa mga baklang lalaki at artista. Ang munisipalidad ng mga mangingisda, magsasaka, at mayayamang burgesya ay naging isang bayan ng mga mangangalakal, may-ari ng hotel, at mga tagapagtayo. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ito ang punong-himpilan ng utos ng Aleman na Wehrmacht, at noong Hulyo 9, 1943, ang araw ng kapistahan ng patron nitong si Obispo Pancras, ang Taormina ay dumanas ng dalawang mapaminsalang pagsalakay ng mga sasakyang panghimpapawid ng Alyado, na sumira sa bahagi ng katimugang bahagi nito at isang pakpak ng Otel ng San Domenico, kung saan nangyari ang isang pagpupulong ng Mataas na Komandong Aleman. == Mga pangunahing tanawin == Ang kasalukuyang bayan ng Taormina ay sumasakop sa sinaunang lugar, sa isang burol na bumubuo sa huling nakausling punto ng tagaytay ng bundok na umaabot sa baybayin mula [[Cabo Pelorus]] hanggang sa puntong ito. Ang kinaroroonan ng lumang bayan ay may layong humigit-kumulang {{Convert|250|m|ft}} sa ibabaw ng dagat, habang ang isang napakatarik at halos nakahiwalay na bato, na kinoronahan ng isang kastilyong Normando, ay tumataas nang humigit-kumulang {{Convert|150|m|ft}} mas mataas. Ito ang malamang na lokasyon ng sinaunang ''Arx'' o kuta, isang mahirap maabot na posisyon na binanggit ng mga sinaunang manunulat. Ang mga bahagi ng sinaunang mga pader ay maaaring masubaybayan nang paminsan-minsan sa paligid ng taluktok ng burol, na ang buong tuktok ay sinakop ng sinaunang lungsod. Maraming mga piraso ng sinaunang gusali ang nakakalat sa ibabaw nito, kabilang ang malalawak na imbakan ng tubig, mga sementeryo, mga daan na may teselasyon, at ang mga labi ng isang maluwang na gusali, na karaniwang tinatawag na ''Naumachia'', na ang tunay na layunin ay mahirap matukoy. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|2926|1871|3023|1881|3189|1901|4110|1911|4941|1921|5181|1931|5829|1936|6214|1951|6690|1961|7722|1971|9106|1981|10209|1991|10120|2001|10780|2011|11084|2021|10473|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sangguniang pangkultura == [[File:G7_Taormina_family_photo_2017-05-26.jpg|thumb| Larawan ng grupo ng mga pinuno ng G7 sa Sinaunang Teatro]] Ang Taormina ang nagbigay inspirasyon sa pagpapangalan ng ' [[Toormina, New South Wales|Toormina]]', isang suburb ng [[Coffs Harbour, New South Wales|Coffs Harbour]], [[New South Wales]], [[Australya]].<ref>{{Cite web |title=Toormina |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL13930 |access-date=3 July 2024 |website=abs.gov.au}}</ref> Isang bahagi ng pelikulang ''[[The Big Blue]]'' (1988) ang isinagawa at kinunan sa Taormina, kung saan ang mga pangunahing tauhan ay nakikilahok sa Kampeonatong Pandaigdig ng [[No-limits apnea|no limits freediving]].<ref>[https://movie-locations.com/movies/g/Grand-Bleu.php Le Grand Bleu] movie-locations.com</ref> Ang ikalawang season ng Amerikanong palabas na ''[[The White Lotus]]'' ay pangunahing nangyayari sa Taormina, at kinunan sa iba't ibang lokasyon sa buong lungsod.<ref>{{Cite web |last=Aurthur |first=Kate |last2=Shanfeld |first2=Ethan |date=January 20, 2022 |title='The White Lotus' Season 2 Will Be Set in Sicily (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2022/tv/news/white-lotus-season-2-sicily-hbo-1235158490/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120192938/https://variety.com/2022/tv/news/white-lotus-season-2-sicily-hbo-1235158490/ |archive-date=January 20, 2022 |access-date=January 20, 2022 |website=Variety}}</ref> Ang album ni [[Mark Knopfler]] na ''[[Tracker (album)|Tracker]]'' (2015) ay may kantang pinamagatang ''"Lights of Taormina"'' (Mga Ilaw ng Taormina). Noong Mayo 26–27, 2017, pinangunahan ng Taormina ang [[ika-43 Kapulungang G7]].<ref>{{Cite news |title=G7, Taormina pronta per il vertice: la città si trasforma in fortezza |language=it |publisher=Repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/cronaca/2017/05/25/news/g7_taormina_pronta_per_il_vertice_la_citta_si_trasforma_in_fortezza-166341741/ |access-date=25 May 2017}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://festivaltaorminarte.it Opisyal na website ng Taormina Arte] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 74zwk334pdu9c1fsu048pui8w2sjojb 0 136327 2225779 2092545 2026-09-17T00:44:24Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1323191654|Terme Vigliatore]]" 2225779 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terme Vigliatore|official_name=Comune di Terme Vigliatore|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|8|N|15|10|E|type:city(6,716)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Terme, Maceo, S. Biagio, Acquitta, Cannotta, Marchesana, Mendola, Pietre Rosse, Ponte Cicero, Pizzicarì, Salicà, Vigliatore, Dromo|mayor_party=|mayor=Bartolo Cipriano|area_footnotes=|area_total_km2=13.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Timminoti, Termensi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=98050|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.termevigliatore.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Terme Vigliatore''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Tèrmini Vigghiatur''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|160|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]] sa bunganga ng ilog [[Longanus|Patrì]]. Ang Terme Vigliatore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barcellona Pozzo di Gotto]], [[Castroreale]], [[Furnari]], [[Mazzarrà Sant'Andrea]], at [[Rodì Milici]]. Isang [[Romanong villa]] noong ika-1 siglo BK, na may 53 silid, ang matatagpuan sa nayon ng Saint Biagio.<ref>The Roman Villa of San Biagio: http://sicilia.indettaglio.it/eng/comuni/me/termevigliatore/turismo/turismo.html</ref> [[File:Merchesana_beach_in_Terme_Vigliatore,_Sicily.JPG|thumb| Ang dalampasigan ng Terme Vigliatore kasama ang Kabo ng [[Tindari|Tyndaris]] at Cabo ng Calavà sa paglubog ng araw]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.termevigliatore.me.it Opisyal na website] {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rc4x1zxrkmmzpy62kog12xn2f7eec6f 2225793 2225779 2026-09-17T00:58:40Z Ryomaandres 8044 2225793 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terme Vigliatore|official_name=Comune di Terme Vigliatore|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|8|N|15|10|E|type:city(6,716)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Terme, Maceo, S. Biagio, Acquitta, Cannotta, Marchesana, Mendola, Pietre Rosse, Ponte Cicero, Pizzicarì, Salicà, Vigliatore, Dromo|mayor_party=|mayor=Bartolo Cipriano|area_footnotes=|area_total_km2=13.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Timminoti, Termensi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=98050|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.termevigliatore.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Terme Vigliatore''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Tèrmini Vigghiatur''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|160|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]] sa bunganga ng ilog [[Longanus|Patrì]]. Ang Terme Vigliatore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barcellona Pozzo di Gotto]], [[Castroreale]], [[Furnari]], [[Mazzarrà Sant'Andrea]], at [[Rodì Milici]]. Isang [[Romanong villa]] noong ika-1 siglo BK, na may 53 silid, ang matatagpuan sa nayon ng Saint Biagio.<ref>The Roman Villa of San Biagio: http://sicilia.indettaglio.it/eng/comuni/me/termevigliatore/turismo/turismo.html</ref> == Kasaysayan == [[File:PALAZZO_MUNICIPALE_DI_TERME_VIGLIATORE_BY_SEBASTIANO_ALIQUO'.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:PALAZZO_MUNICIPALE_DI_TERME_VIGLIATORE_BY_SEBASTIANO_ALIQUO'.JPG|left|thumb|Munisipyo ng Terme Vigliatore]] Ang bayan ng Terme Vigliatore ay may sinaunang mga ugat; alam natin na ang mga tubig nitong may asupre, lalo na ang mga nasa Fons Veneris (Pinagmulan ng Venus), ay kilala na noong panahon ng mga Romano. Kinuha ng Vigliatore ang pangalan nito mula sa kalapit na ilog na may parehong pangalan (tinatawag na ''Vigilator'' noong panahon ng mga Romano) at Terme mula sa mga paliguang termal na dating naroroon sa lugar. Ang buong lugar na ito ay bahagi ng munisipalidad ng [[Castroreale]], kung saan ito humiwalay noong Hulyo 17, 1966, sa ilalim ng Batas Rehiyonal Blg. 15 ng Hunyo 28, 1966 (ang petsa kung kailan inialay ang mahabang kalsadang patayo sa munisipyo). Ang sentro ng munisipyo ay nasa dating Castroreale Terme, isang lugar kung saan matatagpuan ang mga paliguang termal, na sikat sa paggamot ng mga sakit sa paghinga, balat, atay, at metabolismo.[[File:Merchesana_beach_in_Terme_Vigliatore,_Sicily.JPG|thumb| Ang dalampasigan ng Terme Vigliatore kasama ang Kabo ng [[Tindari|Tyndaris]] at Cabo ng Calavà sa paglubog ng araw]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.termevigliatore.me.it Opisyal na website] {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] p62fedfmdwf8ewri9h36n0v5flourqb 0 136328 2225788 2093342 2026-09-17T00:51:48Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374452546|Torregrotta]]" 2225788 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torregrotta|official_name=Comune di Torregrotta|native_name={{native name|el|Τορρεγκρόττα}}|image_skyline=Torregrotta landscape.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Torregrotta-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|21|E|type:city(6,826)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|established_date=October 21, 1923<ref name="coco13">{{Harvtxt|Coco|De Leo|Di Stefano|Pandolfo|1993|p. 13|}}.</ref>|frazioni=|mayor_party=|mayor=Antonino Caselli ([[Civic list (Italy)|civic list]]) since 13-10-2021|area_footnotes=<ref name= "template divisione amministrativa-superficie">{{cite web|url=http://www.istat.it/it/archivio/82599|title=Dati Istat 2011|access-date=May 22, 2014}}</ref>|area_total_km2=4.13|population_footnotes=<ref name= "template divisione amministrativa-abitanti">{{cite web|title=Istat official population estimates|url= https://demo.istat.it/app/?a=2023&i=D7B |accessdate=4 April 2024}}</ref>|population_demonym=Torresi|elevation_footnotes=|elevation_m=44|istat=|saint=[[Paulino ng Nola|San Paulino ng Nola]]|day=Hunyo 22|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.torregrotta.gov.it/}}|footnotes=}}Ang '''Torregrotta''' ([[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto|IPA]] : {{IPA|[tɔrre'grɔtta]}} ''Turri'' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ito ay may 7,297 naninirahan.<ref name="template divisione amministrativa-abitanti"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?a=2023&i=D7B "Istat official population estimates"]<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> Ang bayan, na matatagpuan 44 metro sa ibabaw ng antas ng dagat<ref name="alt">{{Cite web |title=Torregrotta: Clima e Dati Geografici |url=http://www.comuni-italiani.it/083/098/clima.html |access-date=9 January 2016}}</ref> sa [[Lambak ng Niceto]], ay nasa pagitan ng [[Dagat Tireno]] at ng mga unang burol ng [[Peloritani]].<ref name="maim12">{{Harvtxt|Maimone|1993|p=12}}.</ref> Sa simula ay itinayo noong medyebal na panahon bilang isang nayon ng kaharian ng Santa Maria della Scala,<ref>{{Harvtxt|Coco|De Leo|Di Stefano|Pandolfo|1993||pp=59-83}}.</ref> pagkatapos ng isang panahon ng pag-abandona,<ref name="coco70">{{Harvtxt|Coco|De Leo|Di Stefano|Pandolfo|1993||p=70}}.</ref> ito ay muling itinayo simula noong 1526.<ref name="coco69">{{Harvtxt|Coco|De Leo|Di Stefano|Pandolfo|1993||p=69}}.</ref> Sa simula ng ika-19 na siglo, ito ay naging isang submunisipalidad ng [[Roccavaldina]], kung saan ito ay nagkaroon ng awtonomikong pamamahala noong 1923.<ref>{{Harvtxt|Coco|De Leo|Di Stefano|Pandolfo|1993||pp=103-110}}.</ref><ref name="pan7">{{Harvtxt|Pandolfo|1999||p=7}}.</ref> Ang sentro noong ika-16 na siglo ay lumawak pangunahin mula sa ikalawang kalahati ng ika-19 na siglo pataas.<ref name="coco104">{{Harvtxt|Coco|De Leo|Di Stefano|Pandolfo|1993||p=104}}.</ref> Isang sentro na makasaysayang nauugnay sa agrikultura,<ref name="maim26.27">{{Harvtxt|Maimone|1993|pp=26-27}}.</ref><ref name="mini6.72">{{Harvtxt|Ministeri|2009|pp=6-7}}.</ref> ang lugar ng pinagmulan ng [[sbergia]],<ref name="maim47">{{Harvtxt|Maimone|1993|p=47}}.</ref> nawala na nito ang tradisyonal na papel sa agrikultura pabor sa [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|tersiyaryong sektor]].<ref name="mini6.7">{{Harvtxt|Ministeri|2009|pp=6-7}}.</ref><ref name="maim27">{{Harvtxt|Maimone|1993|p=27}}.</ref> Ang industriya ng pagkuha at pagproseso ng luwad ay nagkaroon ng ilang pag-unlad noong ika-20 siglo,<ref name="maim272">{{Harvtxt|Maimone|1993|p=27}}.</ref> ngunit halos tuluyang naglaho noong dekada 2000.<ref name="gazlaterizi">{{cite news |author=Veronica D'Amico |date=5 March 2013 |title=Crisi dei laterizi. Molti stabilimenti chiusi e impianti fatiscenti |periodical=[[Gazzetta del Sud]] |publisher=Società Editrice Sud}}</ref> Nangingibabaw ang mga katamtaman at maliliit na negosyong artesano.<ref name="cifre2010">{{Cite journal |last=AA. VV. |date=2010 |title=Messina in cifre. Edizione 2010 |url=http://www4.istat.it/it/files/2011/07/Messina-in-Cifre_DEF.pdf |publisher=Ufficio Territoriale del Governo di Messina |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104706/http://www4.istat.it/it/files/2011/07/Messina-in-Cifre_DEF.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=2 November 2015}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{Cite book |last=Coco |first=Angelo |title=Torregrotta, una storia ricostruita |last2=De Leo |first2=Nino |last3=Di Stefano |first3=Pietro |last4=Pandolfo |first4=Pippo |publisher=EDAS |year=1993 |isbn=88-7820-080-8 |location=Messina |language=Italian |trans-title=Torregrotta, a reconstructed history}} * {{Cite book |last=Coco |first=Vincenzo |title=Il Consiglio Comunale di Torregrotta. Dall'autonomia ai nostri giorni |publisher=Lombardo Edizioni |year=2022 |isbn=979-12-80566-18-8 |location=Milazzo |language=Italian |trans-title=The Torregrotta Municipal Council: From autonomy to the present day}} * {{Cite book |last=Pandolfo |first=Pippo |title=Torregrotta |publisher=Editoriale Centonove |year=1999 |location=Messina |language=Italian |trans-title=Torregrotta}} * {{Cite book |last=Pandolfo |first=Pippo |title=Torregrotta, finestra sul mare di Ulisse |publisher=Krea |year=2002 |location=Palermo |language=Italian |trans-title=Torregrotta, window on Ulysses' sea}} * {{Cite book |last=Basile |first=P. Nino |title=San Paolino di Nola, Patrono di Torregrotta |publisher=Parrocchia San Paolino V. |year=2007 |location=Torregrotta |language=Italian |trans-title=Saint Paulinus of Nola, Patron of Torregrotta}} * {{Cite book |last=Saporetti |first=Claudio |title=Diana Facellina. Un mistero Siciliano |publisher=Editrice Pungitopo |year=2008 |isbn=978-88-89244-22-7 |location=Marina di Patti |language=Italian |trans-title=Diana Facellina: A Sicilian mystery}} * {{Cite book |last=Scoglio |first=Guglielmo |title=Enigmi Siciliani |publisher=Phasar Edizioni |year=2013 |isbn=978-88-6358-205-5 |location=Firenze |language=Italian |trans-title=Sicilian Enigmas}} * {{Cite book |last=Micale |first=Antonino |title=San Pier Niceto, avvenimenti e personaggi |publisher=Media Editoriale |year=2011 |isbn=978-88-905992-2-4 |language=Italian |trans-title=San Pier Niceto, events and figures}} * {{Cite book |last=Gazzara |first=Piero |title=Archivio Storico Romettese |publisher=Editrice UNI service |year=2006 |isbn=978-88-88859-84-2 |volume=1 |location=Trento |language=Italian |trans-title=Rometta Historical Archive |chapter=La donazione di Re Guglielmo II |trans-chapter=The donation of King William II}} * {{Cite book |last=Scoglio |first=Guglielmo |title=Monforte S.G. e il suo territorio nel medioevo |publisher=Editrice UNI service |year=2007 |isbn=978-88-6178-049-1 |volume=parte seconda |location=Trento |language=Italian |trans-title=Monforte S.G. and its territory in the Middle Ages}} * {{Cite book |last=Di Vita |first=Giuseppe |url=https://www.archive.org/stream/dizionariogeogr00vitagoog |title=Dizionario geografico dei comuni della Sicilia e delle frazioni comunali: con notizie storiche |publisher=ediz. F. Pravatà |year=1906 |location=Palermo |language=Italian |trans-title=Geographical dictionary of Sicilian municipalities and municipal fractions: with historical notes}} * {{Cite book |last=Ministeri |first=Michele |url=http://www.torregrotta.gov.it/wp-content/uploads/2016/11/RELAZIONE-TECNICA.pdf |title=Progetto di massima del P.R.G. - Relazione tecnica |publisher=Comune di Torregrotta |year=2009 |language=Italian |trans-title=Preliminary P.R.G. Project - Technical Report |access-date=3 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105033338/http://www.torregrotta.gov.it/wp-content/uploads/2016/11/RELAZIONE-TECNICA.pdf |archive-date=November 5, 2016 |url-status=dead}} * {{Cite book |last=Maimone |first=Andrea |url=http://www.torregrotta.gov.it/wp-content/uploads/2016/11/Studio_agricolo_forestale_Relazione-tecnica-1993.pdf |title=Studio agricolo forestale del territorio comunale |publisher=Comune di Torregrotta |year=1993 |language=Italian |trans-title=Agricultural and forestry study of the municipal territory |access-date=19 October 2012}} * {{Cite book |last=Pinizzotto |first=Vincenzo |url=http://www.torregrotta.gov.it/wp-content/uploads/2016/11/Relazione-Geologica-2005.pdf |title=Studio geologico-tecnico a supporto del P.R.G. |publisher=Comune di Torregrotta |year=2005 |language=Italian |trans-title=Geological-technical study in support of the P.R.G. |access-date=19 October 2012}} * {{Cite book |last=Crisafulli |first=Mario |url=http://spazioinwind.libero.it/claudioitaliano/ambiente_sicilia_nord_est.htm |title=Aspetti storici, etno-antropologici, e naturalistici presso le foci del Muto e del Niceto |date= |publisher=Legambiente Tirreno |language=Italian |trans-title=Historical, ethno-anthropological, and naturalistic aspects at the mouths of the Muto and Niceto |access-date=19 October 2012}} * {{Cite book |last=Various authors |url=http://www.sitr.regione.sicilia.it/pai/CD_PAI/BACINO_004_NICETO/RELAZIONE_BAC.NICETO.zip |title=Bacino idrografico della fiumara di Niceto |publisher=Regione Siciliana |year=2004 |language=Italian |trans-title=Niceto River hydrographic basin |access-date=3 November 2012}} == Mga panlabas na link == * [https://www.comune.torregrotta.me.it// Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 0ysawkctw9vrcvw65osddol2jme5j0d 0 136329 2225787 2093346 2026-09-17T00:51:47Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1352500816|Torrenova]]" 2225787 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torrenova|official_name=Comune di Torrenova|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|5|N|14|41|E|type:city(3,835)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=13.0|population_footnotes=|population_demonym=Torrenovesi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=98070|area_code=0941|website=|footnotes=}}Ang '''Torrenova''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Turrinova''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 5,635 at may lawak na {{Convert|13.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Torrenova ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Capo d'Orlando]], [[Capri Leone]], [[Militello Rosmarino]], [[San Marco d'Alunzio]], at [[Sant'Agata di Militello]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|638|1871|768|1881|823|1901|1109|1911|1095|1921|1303|1931|1686|1936|1867|1951|1098|1961|1558|1971|1540|1981|2834|1991|3414|2001|3691|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05098.jpg] Piazza @ Torrenova noong Hunyo 2008 * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05265.jpg] Pangunahing Kalye ng Torrenova noong Hunyo 2008 * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05090.jpg] Paglubog ng araw sa Torrenova noong Hunyo 2008 * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05103.jpg] Beach @ Torrenova Hunyo 2008 {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] stp3fb8braidwd305fcip2m8e9g8bco 2225795 2225787 2026-09-17T01:03:09Z Ryomaandres 8044 2225795 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torrenova|official_name=Comune di Torrenova|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|5|N|14|41|E|type:city(3,835)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=13.0|population_footnotes=|population_demonym=Torrenovesi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=98070|area_code=0941|website=|footnotes=}}Ang '''Torrenova''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Turrinova''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 5,635 at may lawak na {{Convert|13.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Torrenova ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Capo d'Orlando]], [[Capri Leone]], [[Militello Rosmarino]], [[San Marco d'Alunzio]], at [[Sant'Agata di Militello]]. == Heograpiyang pisikal == [[File:Lungomare_di_Torrenova_3.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Lungomare_di_Torrenova_3.jpg|left|thumb|Baybayin ng Torrenova]] === Teritoryo === Ang munisipalidad ay may lawak na 1,298 ektarya na may densidad ng populasyon na 326.81 katao bawat kilometro kuwadrado. == Kasaysayan == Dating isang ''[[frazione]]'' ng [[San Marco d'Alunzio]], ito ay nagkaroon ng awtonomiya noong ika-9 ng Disyembre 1984, sa ilalim ng Batas Rehiyonal blg. 96 ng Nobyembre 16. [[File:San_Pietro_in_Deca_3.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:San_Pietro_in_Deca_3.jpg|left|thumb|San Pietro in Deca]] == Mga monumento at tanawin == Kabilang sa mga monumento, itinatampok natin ang simbahang Bisantino ng San Pietro noong Deca at ang Porta di Pietra di Roma noong ika-18 siglo. Malapit dito ay ilang kawili-wiling mga arkeolohikong lugar, kabilang ang mga labi ng isang tulay noong medyebal (sa Valle del Rosmarino), mga artepakto mula sa Panahon ng Tanso, ang mga labi ng isang sakahan ng mga Romano mula ika-2-ika-3 siglo BK, at mga kuweba na tinitirhan mula pa noong panahon ng Neolitiko, sa Scudunì, hilaga ng SS113. Ang tatlong tore, ang Torre Cuffari (isang guho lamang na pinabayaan) sa nayon na may parehong pangalan, ang Torre Gatto, at ang Torre Marco sa sentro ng bayan (ang huli ay nawasak dahil sa kawalang-bahala ng administrasyon). == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|638|1871|768|1881|823|1901|1109|1911|1095|1921|1303|1931|1686|1936|1867|1951|1098|1961|1558|1971|1540|1981|2834|1991|3414|2001|3691|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05098.jpg] Piazza @ Torrenova noong Hunyo 2008 * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05265.jpg] Pangunahing Kalye ng Torrenova noong Hunyo 2008 * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05090.jpg] Paglubog ng araw sa Torrenova noong Hunyo 2008 * [http://i105.photobucket.com/albums/m207/mike_loz/sicily%202008/DSC05103.jpg] Beach @ Torrenova Hunyo 2008 {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6opjjdje8wcf1bvld77gpi4fxg24sf8 0 136330 2225780 2093413 2026-09-17T00:45:24Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1351422117|Tortorici]]" 2225780 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tortorici|official_name=Comune di Tortorici|native_name={{native name|el|Mìra}}|image_skyline=Tortorici.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Tortorici-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|2|N|14|49|E|type:city(7,235)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Batana, Bruca, Capreria, Capuccini, Colla, Casitti, Fiumara, Grandusa, Grazia, Ilombati, Lembo, Martini, Masugna, Mercurio, Marù, Moira, Pagliara, Parisi, Piano Canne, Potame, Pullo, San Leonardo, Salvo, Sant'Andrea, Santa Nagra, Sceti, Sciortino, Serro Alloro, Serro Polino, S. Sergio|mayor_party=|mayor=Carmelo Rizzo Nervo|area_footnotes=|area_total_km2=70.5|population_footnotes=|population_demonym=Oricensi or Tortoriciani|elevation_footnotes=|elevation_m=450|saint=|day=|postal_code=98078|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.tortorici.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Tortorici''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Turturici''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Matatagpuan sa Liwasang Rehiyonal ng [[Nebrodi]], may hangganan ang Tortorici sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bronte, Sicilia|Bronte]], [[Castell'Umberto]], [[Floresta, Sicilia|Floresta]], [[Galati Mamertino]], [[Longi]], [[Randazzo]], [[San Salvatore di Fitalia]], [[Sinagra, Sicilia|Sinagra]], at [[Ucria]]. == Mga mamamayan == * [[Adriana Faranda]] (ipinanganak noong 1950) == Mga pangunahing tanawin == * [[San Francesco, Tortorici|San Francesco]]: simbahan at monasteryo == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.tortorici.me.it/}} {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1l305ygamblhw1jay1e4avm5bqeo7xb 2225794 2225780 2026-09-17T01:00:38Z Ryomaandres 8044 2225794 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tortorici|official_name=Comune di Tortorici|native_name={{native name|el|Mìra}}|image_skyline=Tortorici.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Tortorici-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|2|N|14|49|E|type:city(7,235)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Batana, Bruca, Capreria, Capuccini, Colla, Casitti, Fiumara, Grandusa, Grazia, Ilombati, Lembo, Martini, Masugna, Mercurio, Marù, Moira, Pagliara, Parisi, Piano Canne, Potame, Pullo, San Leonardo, Salvo, Sant'Andrea, Santa Nagra, Sceti, Sciortino, Serro Alloro, Serro Polino, S. Sergio|mayor_party=|mayor=Carmelo Rizzo Nervo|area_footnotes=|area_total_km2=70.5|population_footnotes=|population_demonym=Oricensi or Tortoriciani|elevation_footnotes=|elevation_m=450|saint=|day=|postal_code=98078|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.tortorici.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Tortorici''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Turturici''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|70|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Matatagpuan sa Liwasang Rehiyonal ng [[Nebrodi]], may hangganan ang Tortorici sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bronte, Sicilia|Bronte]], [[Castell'Umberto]], [[Floresta, Sicilia|Floresta]], [[Galati Mamertino]], [[Longi]], [[Randazzo]], [[San Salvatore di Fitalia]], [[Sinagra, Sicilia|Sinagra]], at [[Ucria]]. Dahil sa pagkakaroon ng maraming kakahuyan na mayaman sa mga puno ng abelyana na nakakalat sa 72 na nayon, ang Tortorici ay binansagang "Lungsod ng mga Abelyana", at naaalala rin bilang "Lungsod ng mga Kampana" at "Lambak ng Deskarte".<ref>[https://www.vivasicilia.com/festa-nocciola-tortorici/ Festa della nocciola] vivasicilia.com</ref><ref>[https://www.comune.tortorici.me.it/vivere-il-comune/territorio/la-storia/ la storia] comune.tortorici.me.it</ref> == Heograpiyang pisikal == Ito ay isang munisipalidad sa [[Liwasang Nebrodi]], na nakapalibot sa isang kaakit-akit na lambak, na napapalibutan ng mga bundok at burol na may mga bahay. Ang sentro ng bayan ay pinangungunahan ng [[Monte San Pietro (monte)|Monte San Pietro]]. == Mga mamamayan == * [[Adriana Faranda]] (ipinanganak noong 1950) == Mga pangunahing tanawin == * [[San Francesco, Tortorici|San Francesco]]: simbahan at monasteryo == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.tortorici.me.it/}} {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] qp2s6ffdn3mmrulacrtc61cwh77zhhn 0 136331 2225802 2094716 2026-09-17T01:32:22Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1355215773|Tusa, Sicily]]" 2225802 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tusa|official_name=Comune di Tusa|native_name=|image_skyline=Castel_di_Tusa,_panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Castel di Tusa|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|59|N|14|14|E|type:city(3,248)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Castel di Tusa, Milianni|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=41.07|population_footnotes=<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title= Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |access-date=2026-04-01}} (On the search form, choose the statistical region of the municipality in the Area section, the Region, the Province, and the name of the Municipality)</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title= Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url= https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |access-date=2026-04-01}}The file URL linking on technical dataset.</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=614|istat=|saint=|day=|postal_code=98079|area_code=0921|website=|footnotes=}}Ang '''Tusa''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at humigit-kumulang {{Convert|120|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ito ay may 2,480 na naninirahan. <ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} </ref> <ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> May hangganan ang Tusa sa mga munisipalidad ng [[Motta d'Affermo]], [[Pettineo]], at [[San Mauro Castelverde]]. == Demograpiko == Sa taong 2026, ang populasyon ay 2,480, kung saan 50.1% ay lalaki, at 49.9% ay babae. Ang mga menor de edad ay bumubuo ng 10.6% ng populasyon, at ang mga nakatatanda ay bumubuo ng 30.8%.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} </ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> {{Historical populations|1861|4100|1871|4678|1881|4866|1901|6354|1911|6930|1921|7085|1931|5649|1936|5826|1951|6031|1961|5308|1971|4508|1981|3733|1991|3630|2001|3358|2011|3051|2021|2638|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf |archive-date=2025-11-12|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web |title=Resident population - Time series|url=https://esploradati.istat.it/databrowser/#/en/censpop/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref>}} === Imigrasyon === Noong 2025, sa mga kilalang bansang pinagmulan na may 2,449 residente, ang pinakamarami ay: [[Italya]] (2,388 – 97.5%).<ref>{{Cite web |date=2025-01-01 |title=Resident population by sex, municipality and individual citizenship or country of birth from year 2002 |url=https://demo.istat.it/app/?i=RCS&a=&l=en |access-date=2025-02-27 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} </ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-01 |title=Resident population by sex, municipality and individual citizenship or country of birth from year 2002 |url=https://demo.istat.it/data/rcs/Dati_RCS_nascita_2025.zip |access-date=2025-02-27 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rovlj4ffydffsedeqe0vzap1a81supx 2225805 2225802 2026-09-17T01:36:25Z Ryomaandres 8044 2225805 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tusa|official_name=Comune di Tusa|native_name=|image_skyline=Castel_di_Tusa,_panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Castel di Tusa|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|59|N|14|14|E|type:city(3,248)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Castel di Tusa, Milianni|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=41.07|population_footnotes=<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title= Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |access-date=2026-04-01}} (On the search form, choose the statistical region of the municipality in the Area section, the Region, the Province, and the name of the Municipality)</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title= Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url= https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |access-date=2026-04-01}}The file URL linking on technical dataset.</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=614|istat=|saint=|day=|postal_code=98079|area_code=0921|website=|footnotes=}}Ang '''Tusa''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at humigit-kumulang {{Convert|120|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ito ay may 2,480 na naninirahan. <ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} </ref> <ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> May hangganan ang Tusa sa mga munisipalidad ng [[Motta d'Affermo]], [[Pettineo]], at [[San Mauro Castelverde]]. == Kasaysayan == Ang lungsod ng [[Alesa Arconidea]] sa Siculo-Griyego ay lumitaw sa teritoryo nito, na umunlad sa burol ng Santa Maria delle Palate sa pagitan ng 403 BK at ika-9 na siglo AD. Sa mga huling dekada ng ika-9 na siglo, tila iniwan ng karamihan sa populasyon ng Alesa Arconidea ang lungsod upang lumipat sa lugar kung saan nakatayo ang Tusa ngayon, na matatagpuan sa isang madaling depensahang mabatong plataporma, kung saan marahil ay nakatayo na ang isang nayon. Ang pag-iwan sa Alesa ay tila nangyari kasunod ng isang lindol, marahil noong 856, at samakatuwid ang pagkakatatag ng lungsod ay maiuugnay sa petsang ito. == Demograpiko == Sa taong 2026, ang populasyon ay 2,480, kung saan 50.1% ay lalaki, at 49.9% ay babae. Ang mga menor de edad ay bumubuo ng 10.6% ng populasyon, at ang mga nakatatanda ay bumubuo ng 30.8%.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} </ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> {{Historical populations|1861|4100|1871|4678|1881|4866|1901|6354|1911|6930|1921|7085|1931|5649|1936|5826|1951|6031|1961|5308|1971|4508|1981|3733|1991|3630|2001|3358|2011|3051|2021|2638|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf |archive-date=2025-11-12|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web |title=Resident population - Time series|url=https://esploradati.istat.it/databrowser/#/en/censpop/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref>}} === Imigrasyon === Noong 2025, sa mga kilalang bansang pinagmulan na may 2,449 residente, ang pinakamarami ay: [[Italya]] (2,388 – 97.5%).<ref>{{Cite web |date=2025-01-01 |title=Resident population by sex, municipality and individual citizenship or country of birth from year 2002 |url=https://demo.istat.it/app/?i=RCS&a=&l=en |access-date=2025-02-27 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} </ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-01 |title=Resident population by sex, municipality and individual citizenship or country of birth from year 2002 |url=https://demo.istat.it/data/rcs/Dati_RCS_nascita_2025.zip |access-date=2025-02-27 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nxr68q9kuijtw3gqv15abhtaigw1nh5 0 136332 2225796 1989504 2026-09-17T01:05:47Z Ryomaandres 8044 2225796 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tripi|official_name=Comune di Tripi|native_name=|image_skyline=Panorama (Tripi) 19 05 2024 02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Tripi-Stemma.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|03|N|15|06|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Campogrande, Casale, San Cono|mayor_party=|mayor=Giuseppe Aveni|area_footnotes=|area_total_km2=54|population_footnotes=|population_demonym=Tripensi|elevation_footnotes=|elevation_m=450|saint=[[Vicente ng Saragossa|San Vicente]] martir|day=Disyembre 4 at huling Linggo ng Agosto|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.tripi.me.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Tripi''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], [[Sicilia]], timog [[Italya]]. Matatagpuan ito sa lugar ng [[Abacaenum]], isang sinaunang bayan ng mga [[Sicel]]. Ang mga labi ng sinaunang lungsod ng [[Abaceno]] (''Abakainon'') ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng munisipyo. Dahil dito, kasunod ng isang reperendo, ang pangalan ng munisipyo ay binago ng Batas Rehiyonal Blg. 25 ng Hunyo 10, 2025, na epektibo noong Hunyo 13, 2025. == Kasaysayan == Hinggil sa pinagmulan ng Tripi, iginiit ng mananalaysay na si [[Francesco Maurolico|Maurolico]] na "minsan itong tinawag na Tripium o Steropium ng isa sa mga panday ng [[Vulcan]] na tinatawag na [[Sterope]]". Walang balita hinggil sa bagong bayang ito hanggang 1300 nang, sa ilalim ng paghahari ni [[Pedro I ng Sicilia]], ang Tripi ay ipinagkaloob bilang fief kay Almirante [[Ruggiero di Lauria]], na naging panginoon nito. Kasunod nito, dahil siya ay pinagkaitan ng kaniyang mga ari-arian, ibinigay niya ang bayan kay [[Ruggero di Brindisi]], isang Templar na kabalyero. Sa babdang 1340, ang bayan ay napapailalim sa Matteo Palazzi na, pinilit na umalis sa [[Kaharian ng Sicilia|Sicilia]], ay naging pag-aari ni Giovanni Infante. Hindi nagtagal pagkatapos, si Matteo Palazzi ay pinabalik sa kaniyang tinubuang-bayan, at kinuha ang kaniyang mga ari-arian. Samantala, si Luigi d'Angiò, prinsipe ng [[Napoles]], ay dumating sa [[Mesina]], na, pagkatapos mamatay ni Palazzi, ipinagkatiwala ang mga pag-aari ng Tripi at iba pang mga bansa kay Niccolò Cesaro, bilang isang gantimpala para sa ilang mga pabor. == Mga mamamayan == * [[Francesco Todaro]] (1839–1918) == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.tripi.me.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} a3vicr4pzys21v4em36qtfnopitbwd4 2225797 2225796 2026-09-17T01:05:56Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Tripi]] sa [[Tripi-Abakainon]] 2225796 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tripi|official_name=Comune di Tripi|native_name=|image_skyline=Panorama (Tripi) 19 05 2024 02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Tripi-Stemma.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|03|N|15|06|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Campogrande, Casale, San Cono|mayor_party=|mayor=Giuseppe Aveni|area_footnotes=|area_total_km2=54|population_footnotes=|population_demonym=Tripensi|elevation_footnotes=|elevation_m=450|saint=[[Vicente ng Saragossa|San Vicente]] martir|day=Disyembre 4 at huling Linggo ng Agosto|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.tripi.me.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Tripi''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], [[Sicilia]], timog [[Italya]]. Matatagpuan ito sa lugar ng [[Abacaenum]], isang sinaunang bayan ng mga [[Sicel]]. Ang mga labi ng sinaunang lungsod ng [[Abaceno]] (''Abakainon'') ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng munisipyo. Dahil dito, kasunod ng isang reperendo, ang pangalan ng munisipyo ay binago ng Batas Rehiyonal Blg. 25 ng Hunyo 10, 2025, na epektibo noong Hunyo 13, 2025. == Kasaysayan == Hinggil sa pinagmulan ng Tripi, iginiit ng mananalaysay na si [[Francesco Maurolico|Maurolico]] na "minsan itong tinawag na Tripium o Steropium ng isa sa mga panday ng [[Vulcan]] na tinatawag na [[Sterope]]". Walang balita hinggil sa bagong bayang ito hanggang 1300 nang, sa ilalim ng paghahari ni [[Pedro I ng Sicilia]], ang Tripi ay ipinagkaloob bilang fief kay Almirante [[Ruggiero di Lauria]], na naging panginoon nito. Kasunod nito, dahil siya ay pinagkaitan ng kaniyang mga ari-arian, ibinigay niya ang bayan kay [[Ruggero di Brindisi]], isang Templar na kabalyero. Sa babdang 1340, ang bayan ay napapailalim sa Matteo Palazzi na, pinilit na umalis sa [[Kaharian ng Sicilia|Sicilia]], ay naging pag-aari ni Giovanni Infante. Hindi nagtagal pagkatapos, si Matteo Palazzi ay pinabalik sa kaniyang tinubuang-bayan, at kinuha ang kaniyang mga ari-arian. Samantala, si Luigi d'Angiò, prinsipe ng [[Napoles]], ay dumating sa [[Mesina]], na, pagkatapos mamatay ni Palazzi, ipinagkatiwala ang mga pag-aari ng Tripi at iba pang mga bansa kay Niccolò Cesaro, bilang isang gantimpala para sa ilang mga pabor. == Mga mamamayan == * [[Francesco Todaro]] (1839–1918) == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.tripi.me.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} a3vicr4pzys21v4em36qtfnopitbwd4 2225799 2225797 2026-09-17T01:06:09Z Ryomaandres 8044 2225799 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tripi|official_name=Comune di Tripi|native_name=|image_skyline=Panorama (Tripi) 19 05 2024 02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Tripi-Stemma.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|03|N|15|06|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Campogrande, Casale, San Cono|mayor_party=|mayor=Giuseppe Aveni|area_footnotes=|area_total_km2=54|population_footnotes=|population_demonym=Tripensi|elevation_footnotes=|elevation_m=450|saint=[[Vicente ng Saragossa|San Vicente]] martir|day=Disyembre 4 at huling Linggo ng Agosto|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.tripi.me.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Tripi-Abakainon''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], [[Sicilia]], timog [[Italya]]. Matatagpuan ito sa lugar ng [[Abacaenum]], isang sinaunang bayan ng mga [[Sicel]]. Ang mga labi ng sinaunang lungsod ng [[Abaceno]] (''Abakainon'') ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng munisipyo. Dahil dito, kasunod ng isang reperendo, ang pangalan ng munisipyo ay binago ng Batas Rehiyonal Blg. 25 ng Hunyo 10, 2025, na epektibo noong Hunyo 13, 2025. == Kasaysayan == Hinggil sa pinagmulan ng Tripi, iginiit ng mananalaysay na si [[Francesco Maurolico|Maurolico]] na "minsan itong tinawag na Tripium o Steropium ng isa sa mga panday ng [[Vulcan]] na tinatawag na [[Sterope]]". Walang balita hinggil sa bagong bayang ito hanggang 1300 nang, sa ilalim ng paghahari ni [[Pedro I ng Sicilia]], ang Tripi ay ipinagkaloob bilang fief kay Almirante [[Ruggiero di Lauria]], na naging panginoon nito. Kasunod nito, dahil siya ay pinagkaitan ng kaniyang mga ari-arian, ibinigay niya ang bayan kay [[Ruggero di Brindisi]], isang Templar na kabalyero. Sa babdang 1340, ang bayan ay napapailalim sa Matteo Palazzi na, pinilit na umalis sa [[Kaharian ng Sicilia|Sicilia]], ay naging pag-aari ni Giovanni Infante. Hindi nagtagal pagkatapos, si Matteo Palazzi ay pinabalik sa kaniyang tinubuang-bayan, at kinuha ang kaniyang mga ari-arian. Samantala, si Luigi d'Angiò, prinsipe ng [[Napoles]], ay dumating sa [[Mesina]], na, pagkatapos mamatay ni Palazzi, ipinagkatiwala ang mga pag-aari ng Tripi at iba pang mga bansa kay Niccolò Cesaro, bilang isang gantimpala para sa ilang mga pabor. == Mga mamamayan == * [[Francesco Todaro]] (1839–1918) == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.tripi.me.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Messina}} 75ttivhz1dhqvonqeq0ecutxzkux9wr 2225800 2225799 2026-09-17T01:06:26Z Ryomaandres 8044 2225800 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tripi|official_name=Comune di Tripi|native_name=|image_skyline=Panorama (Tripi) 19 05 2024 02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Tripi-Stemma.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|03|N|15|06|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Campogrande, Casale, San Cono|mayor_party=|mayor=Giuseppe Aveni|area_footnotes=|area_total_km2=54|population_footnotes=|population_demonym=Tripensi|elevation_footnotes=|elevation_m=450|saint=[[Vicente ng Saragossa|San Vicente]] martir|day=Disyembre 4 at huling Linggo ng Agosto|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.tripi.me.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Tripi-Abakainon''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], [[Sicilia]], timog [[Italya]]. Matatagpuan ito sa lugar ng [[Abacaenum]], isang sinaunang bayan ng mga [[Sicel]]. Ang mga labi ng sinaunang lungsod ng [[Abaceno]] (''Abakainon'') ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng munisipyo. Dahil dito, kasunod ng isang reperendo, ang pangalan ng munisipyo ay binago ng Batas Rehiyonal Blg. 25 ng Hunyo 10, 2025, na epektibo noong Hunyo 13, 2025. == Kasaysayan == Hinggil sa pinagmulan ng Tripi, iginiit ng mananalaysay na si [[Francesco Maurolico|Maurolico]] na "minsan itong tinawag na Tripium o Steropium ng isa sa mga panday ng [[Vulcan]] na tinatawag na [[Sterope]]". Walang balita hinggil sa bagong bayang ito hanggang 1300 nang, sa ilalim ng paghahari ni [[Pedro I ng Sicilia]], ang Tripi ay ipinagkaloob bilang fief kay Almirante [[Ruggiero di Lauria]], na naging panginoon nito. Kasunod nito, dahil siya ay pinagkaitan ng kaniyang mga ari-arian, ibinigay niya ang bayan kay [[Ruggero di Brindisi]], isang Templar na kabalyero. Sa babdang 1340, ang bayan ay napapailalim sa Matteo Palazzi na, pinilit na umalis sa [[Kaharian ng Sicilia|Sicilia]], ay naging pag-aari ni Giovanni Infante. Hindi nagtagal pagkatapos, si Matteo Palazzi ay pinabalik sa kaniyang tinubuang-bayan, at kinuha ang kaniyang mga ari-arian. Samantala, si Luigi d'Angiò, prinsipe ng [[Napoles]], ay dumating sa [[Mesina]], na, pagkatapos mamatay ni Palazzi, ipinagkatiwala ang mga pag-aari ng Tripi at iba pang mga bansa kay Niccolò Cesaro, bilang isang gantimpala para sa ilang mga pabor. == Mga mamamayan == * [[Francesco Todaro]] (1839–1918) == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.tripi.me.it/ Opisyal na website] == Mga sanggunian == <references />{{Lalawigan ng Messina}} me3ra8cwhs8xdy3jwd7d97a8x2ol105 0 136333 2225784 2095054 2026-09-17T00:47:27Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1353982235|Ucria]]" 2225784 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ucria|official_name=Comune di Ucria|native_name=|image_skyline=Ucria view.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Ucria-StemmaB.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|3|N|14|53|E|type:city(1,264)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giuseppe Giovanni Lembo|area_footnotes=|area_total_km2=26.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Ucriesi|elevation_footnotes=|elevation_m=710|saint=S.S. Cristo della Pietà|day=Mayo 3|postal_code=98060|area_code=0941|website={{official website|http://www.comune.ucria.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Ucria''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|60|km|mi}} kanluran ng [[Mesina]]. Ito ay bahagi ng Parco dei [[Nebrodi]]. == Pisikal na heograpiya == Ang Ucria ay isang maliit na bayan sa bundok, sa pagitan ng {{Convert|710|and|790|m|ft}} sa ibabaw ng antas ng dagat, sa Kabundukan ng [[Nebrodi]]. Ito ang tagpuan ng tatlong pangunahing lansangan: ang Daang Estatal #116 (Capo d'Orlando - Randazzo), ang Daang Panlalawigan #136 (San Piero Patti - Ucria), at ang Daang Panlalawigan #139. Ang huli sa mga ito ay dumadaan sa Sinagra patungo sa dagat sa Brolo. Ang Via Padre Bernardino (Strada Statale #116) ay humahati sa bayan at nagbibigay ng tanawin ng mga nakapalibot na bundok at lambak. == Kasaysayan == Natagpuan sa lugar ang mga sinaunang kagamitan, malapit sa Rocca di San Marco, at isang silid-imbakan ng mga baryang Romano sa lokalidad ng Arelluso. Ang pinagmulan ng bayan ay nagsimula pa noong panahon ng [[Magna Graecia]], habang ang pangalan ay nagmula sa alinman sa Griyegong ''onchria'', na nangangahulugang "kalawang ng pagkain",<ref name="History">{{Cite web |title=Town of Ucria |url=https://sicilia.indettaglio.it/eng/comuni/me/ucria/ucria.html#:~:text=The%20name%20Ucria%20perhaps%20derives,century%20it%20again%20became%20flourishing. |access-date=9 January 2023 |website=Sicilia.indettaglio.it}}</ref> o sa Arabikong ''kerya'', na nangangahulugang "nayon".  Ang bayan ay ipinaloob ng [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] noong 269 BK, hanggang sa ito ay isinama sa [[Imperyong Romano]] noong 242 BK.<ref name="History" /> == Mga tao == * [[Bernardino da Ucria]] (1739–1796) * [[Antonino Pietro Gullotti]] (1922–1989) * [[Paolo Miraglia-Gulotti]] == Kakambal na bayan == * [[Gozzano, Piamonte|Gozzano, Italya]], mula noong Mayo 2014 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.ucria.me.it Opisyal na website] * [http://dunbrack.org/Ucria Pahina ng Talaangkanan ng Ucria] {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] a6hh6qqhtt12yd6apkmcs1fa2im4iej 0 136334 2225806 2095296 2026-09-17T01:36:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1353981427|Valdina]]" 2225806 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valdina|official_name=Comune di Valdina|native_name=|image_skyline=Valdina La Chiesa 09.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Pancrazio.|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|22|E|type:city(1,253)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Gianfranco Picciotto|area_footnotes=|area_total_km2=2.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Valdinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=213|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.valdina.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Valdina''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Vaddina''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Valdina ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Torregrotta]], at [[Venetico]]. == Tingnan din == * [[Kasaysayan ng Torregrotta]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] obgocc7tynmv3xfo8arfah7ki6jxn7h 2225807 2225806 2026-09-17T01:39:34Z Ryomaandres 8044 2225807 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valdina|official_name=Comune di Valdina|native_name=|image_skyline=Valdina La Chiesa 09.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Pancrazio.|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|22|E|type:city(1,253)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Gianfranco Picciotto|area_footnotes=|area_total_km2=2.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Valdinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=213|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.valdina.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Valdina''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Vaddina''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Valdina ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Torregrotta]], at [[Venetico]]. Matatagpuan sa [[Lambak ng Niceto]], ang munisipalidad ay nahahati sa tatlong tinitirhang sentro ng Valdina (kabesera ng munisipyo), [[Tracoccia]], at [[Fondachello]], ang ''[[frazione]]'' sa tabing-dagat. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Ang teritoryo ng munisipalidad ng Valdina ay may sinaunang pinagmulan, at ayon sa ilan, noong panahon bago ang mga Romano, ang kasalukuyang simbahan ng San Pancrazio ay nagsilbing tore ng bantay para sa mga barkong dumarating mula sa mga Isla ng Eolia. === Panahong medyebal === Noong 1168, ipinagkaloob ni Guillermo II ang Casale del Conte sa abbess ng monasteryo ng [[Simbahan ng Santa Maria della Scala (Mesina)|Santa Maria della Scala]] sa Mesina, at noong 1196, kinumpirma ni Reyna Constancia ang donasyon.<ref>{{cita|Scoglio, 2007|pp. 11-12}}.</ref> == Tingnan din == * [[Kasaysayan ng Torregrotta]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 86wp6984d9rc0qbfef4z5yb8oytvuk6 2225808 2225807 2026-09-17T01:39:56Z Ryomaandres 8044 2225808 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valdina|official_name=Comune di Valdina|native_name=|image_skyline=Valdina La Chiesa 09.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Pancrazio.|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|22|E|type:city(1,253)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Gianfranco Picciotto|area_footnotes=|area_total_km2=2.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Valdinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=213|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.valdina.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Valdina''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Vaddina''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Valdina ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Torregrotta]], at [[Venetico]]. Matatagpuan sa [[Lambak ng Niceto]], ang munisipalidad ay nahahati sa tatlong tinitirhang sentro ng Valdina (kabesera ng munisipyo), [[Tracoccia]], at [[Fondachello]], ang ''[[frazione]]'' sa tabing-dagat. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Ang teritoryo ng munisipalidad ng Valdina ay may sinaunang pinagmulan, at ayon sa ilan, noong panahon bago ang mga Romano, ang kasalukuyang simbahan ng San Pancrazio ay nagsilbing tore ng bantay para sa mga barkong dumarating mula sa mga Isla ng Eolia. === Panahong medyebal === Noong 1168, ipinagkaloob ni Guillermo II ang Casale del Conte sa abadesa ng monasteryo ng [[Simbahan ng Santa Maria della Scala (Mesina)|Santa Maria della Scala]] sa Mesina, at noong 1196, kinumpirma ni Reyna Constancia ang donasyon.<ref>{{cita|Scoglio, 2007|pp. 11-12}}.</ref> == Tingnan din == * [[Kasaysayan ng Torregrotta]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mbpvevzwhvizmag4r915bc3rolsattz 0 136335 2225803 2095300 2026-09-17T01:35:12Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1353981319|Venetico]]" 2225803 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Venetico|official_name=Comune di Venetico|native_name=|image_skyline=Venetico Superiore da sud.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|23|E|type:city(3,763)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Venetico Superiore|mayor_party=|mayor=Francesco Rizzo|area_footnotes=|area_total_km2=4.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Venetichesi|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comunevenetico.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Venetico''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Venèticu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Venetico ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Spadafora]], at [[Valdina]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] r91blmwnflfh93efvvscsxwncdknt7i 2225809 2225803 2026-09-17T01:41:26Z Ryomaandres 8044 2225809 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Venetico|official_name=Comune di Venetico|native_name=|image_skyline=Venetico Superiore da sud.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|23|E|type:city(3,763)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Venetico Superiore|mayor_party=|mayor=Francesco Rizzo|area_footnotes=|area_total_km2=4.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Venetichesi|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comunevenetico.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Venetico''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Venèticu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Venetico ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Spadafora]], at [[Valdina]]. == Ekonomiya == [[File:Lungomare_di_Venetico_Marina.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Lungomare_di_Venetico_Marina.jpg|left|thumb|Baybayin ng Venetico Marina]] Ang ekonomiya ng Venetico ay pangunahing nakabatay sa turismo sa tag-init, ngunit pati na rin sa paggawa ng ladrilyo at mga kaugnay na industriya, pangingisda, at agrikultura. Ang Venetico Marina ay tahanan ng maraming pabrika ng ladrilyo at iba't ibang pasilidad sa paggawa (mga kuwadro ng bintana, mga produktong ladrilyo, mga gawang bakal, atbp.). Sa tag-araw, ang dalampasigan ay umaakit ng maraming manlalangoy mula sa mga kalapit na bayan at Messina. Sa mga nakaraang taon, nagsimula na ring dumating ang mga turista mula sa ibang mga rehiyon ng Italya. Dahil sa mga kadahilanang ito, lalo na sa unang dekada ng ika-21 siglo, maraming proyekto sa impraestruktura (mga dalampasigan, restawran, mga guesthouse) ang itinayo upang samantalahin ang bagong pinagkukunan ng kita na ito. Ang isa pang insentibo ay ang pagtatayo ng bagong paseo sa tabing-dagat, na naging isang sikat na lugar ng pagtitipon para sa mga bakasyunista, kabilang ang mga mula sa mga kalapit na bayan, sa mga gabi ng tag-init. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rgkl9wdxpw3tfocbwefdqr60kkruceg 2225810 2225809 2026-09-17T01:41:37Z Ryomaandres 8044 2225810 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Venetico|official_name=Comune di Venetico|native_name=|image_skyline=Venetico Superiore da sud.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|12|N|15|23|E|type:city(3,763)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Venetico Superiore|mayor_party=|mayor=Francesco Rizzo|area_footnotes=|area_total_km2=4.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Venetichesi|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|http://www.comunevenetico.me.it/}}|footnotes=}}Ang '''Venetico''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Venèticu''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Venetico ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Roccavaldina]], [[Spadafora]], at [[Valdina]]. == Ekonomiya == [[File:Lungomare_di_Venetico_Marina.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Lungomare_di_Venetico_Marina.jpg|left|thumb|Baybayin ng Venetico Marina]] Ang ekonomiya ng Venetico ay pangunahing nakabatay sa turismo sa tag-init, ngunit pati na rin sa paggawa ng ladrilyo at mga kaugnay na industriya, pangingisda, at agrikultura. Ang Venetico Marina ay tahanan ng maraming pabrika ng ladrilyo at iba't ibang pasilidad sa paggawa (mga kuwadro ng bintana, mga produktong ladrilyo, mga gawang bakal, atbp.). Sa tag-araw, ang dalampasigan ay umaakit ng maraming manlalangoy mula sa mga kalapit na bayan at Mesina. Sa mga nakaraang taon, nagsimula na ring dumating ang mga turista mula sa ibang mga rehiyon ng Italya. Dahil sa mga kadahilanang ito, lalo na sa unang dekada ng ika-21 siglo, maraming proyekto sa impraestruktura (mga dalampasigan, restawran, mga guesthouse) ang itinayo upang samantalahin ang bagong pinagkukunan ng kita na ito. Ang isa pang insentibo ay ang pagtatayo ng bagong paseo sa tabing-dagat, na naging isang sikat na lugar ng pagtitipon para sa mga bakasyunista, kabilang ang mga mula sa mga kalapit na bayan, sa mga gabi ng tag-init. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 056f7hzqf8jxhqzfeelkcqg9umotdc2 0 136336 2225804 2190820 2026-09-17T01:35:16Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1351913988|Villafranca Tirrena]]" 2225804 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Villafranca Tirrena|official_name=Comune di Villafranca Tirrena|native_name=|image_skyline=Villafranca Tirrena(ME).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw mula sa burol sa sentro ng bayan|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Villafranca Tirrena (metropolitan city of Messina, region Sicily, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Villafranca Tirrena within the metropolitan city of Messina|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|14|N|15|26|E|type:city(8,921)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=Calvaruso, Castello, Castelluccio, Divieto, Serro|mayor_party=Civic list|mayor=Giuseppe Cavallaro|area_footnotes=|area_total_km2=14.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Villafranchesi (formerly Bausoti)|elevation_footnotes=|elevation_m=22|saint=|day=|postal_code=98049|area_code=090|website={{official website|https://www.comune.villafrancatirrena.me.it}}|footnotes=}}Ang '''Villafranca Tirrena''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Mesina]]. Ang Villafranca Tirrena ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Mesina at [[Saponara]]. == Heograpiya == === Teritoryo === Ang Villafranca Tirrena ay nasa hangganan sa hilaga ng [[Dagat Tireno]], sa timog-silangan ng munisipalidad ng Mesina at sa hilaga-kanluran ng teritoryong munisipal ng Saponara. Sa altimetrikong paraan, ang teritoryo ay umaabot sa pagitan ng 0 at 828 m mula sa antas ng dagat, pangunahing binubuo ng mga maburol na lugar na nag-iiwan ng espasyo malapit sa baybayin patungo sa isang patag na lugar kung saan nakatayo ang malaking bahagi ng sentro ng kalunsuran. Karamihan sa teritoryo ng munisipyo ay ginagamit para sa mga espesyal na pananim (mga taniman ng sitrus, ubasan, mga taniman ng olibo). == Kasaysayan == <templatestyles src="Stack/styles.css" /> {{stack|[[File:Ecce Homo, Santuario di Calvaruso a Villafranca Tirrena.jpg|thumb|upright|''Ecce Homo'', santuwaryo ng Calvaruso]]}} Dating tinatawag na Bauso, ang Villafranca Tirrena ay naging isang malayang munisipalidad noong 1825 na pinanatili ang pangalang Bauso hanggang 1929, nang palitan nito ang pangalan nito sa kasalukuyang Villafranca Tirrena sa pamamagitan ng pag-uugnay ng dalawang bayan ng Calvaruso at Saponara (ang huli ay naging malaya noong 1952).<ref name="comune">[https://www.comune.villafrancatirrena.me.it/altri-contenuti/cenni-storici.aspx Cenni Storici] comune.villafrancatirrena.me.it</ref> == Lipunan == === Ebolusyong demograpiko === {{historical populations|1861|2787|1871|2917|1881|3396|1901|3779|1911|3280|1921|3429|1931|3924|1936|4336|1951|4652|1961|4859|1971|5790|1981|6737|1991|7372|2001|8517|2011|8748|2021|8148|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.comune.villafrancatirrena.me.it/ Opisyal na website] * [https://www.facebook.com/associazioneturisticaprolocovillafrancatirrena/ Pro loco Villafranca Tirrena] * * {{OSM relation|39591}} {{Messina}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] liaivt1lw8xj8m6ns3vry7hzvuhqcvl 10 137369 2225841 1898167 2026-09-17T07:01:36Z Ryomaandres 8044 2225841 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Campania |state = {{{state|}}} |title = {{flagicon|Campania}} [[Campania]] |image = |groupstyle = padding:0.2em 1.0em; line-height:1.1em; <!--reduces wide gap between wrapped groupname lines--> |liststyle = padding:0.4em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> |oddstyle = background:#f7f7f7; |evenstyle = background:transparent; |group1= [[Mga Lalawigan ng Italya|Mga Lalawigan<br> at lugar]] |list1 = [[Lalawigan ng Avellino|Avellino]] • [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] • [[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] • [[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]] • [[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]<br>[[Baybaying Amalfi]] • [[Cilento]] • [[Irpinia]] • [[Kapuluang Campanian|Mga Pulo]] • [[Samnium]] • [[Tangway ng Sorrento|Tangway ng Sorrentine]] • [[Terra di Lavoro]] • [[Vallo di Diano]] • ''[[:Kaurian:Mga Lungsod at Baryo sa Campania|Mga Lungsod, bayan at baryo]]'' |group2= Kasaysayan |list2 = [[Kaharian ng Napoles]] • [[Talaan ng mga monarko ng Naples|Mga Monarko]] • [[Talaan ng mga viceroy ng Naples|Mga Viceroy]] • [[Kaharian ng Dalawang Sicilia|Dalawang Sicilia]] • [[Magna Græcia]] • [[Samnite Wars]] • [[Italia (Imperyong Romano)|Lalawigan ng Italia]] • [[Duchy ng Naples]] • [[Duchy ng Benevento]] • [[Prisipalidad ng Capua]] • [[Prinsipalidad ng Salerno]] • [[Duchy ng Amalfi]] • [[Duchy ng Sorrento]] • [[Talaan ng mga Count at Duke ng Apulia at Calabria|Duchy ng Apulia at Calabria]] |group3 = [[Politika ng Campania|Politika at<br/>gobyerno]] |list3 = [[Halalan sa Campania]] • [[Talaan ng mga pangulo ng Campania]] }}<noinclude> [[Category:Italy region templates|Campania]] </noinclude> 8xm4yzngasbfg4ji7u2st2g7fv5clqn 0 143894 2225670 2096546 2026-09-16T14:19:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225670 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Goito|official_name=Comune di Goito|native_name=|image_skyline=Stanislao Grimaldi Dal Poggetto - primo combattimento di Goito -litografia -ca.1860.JPG|imagesize=|image_alt=Drawing of a battle|image_caption=Labanan sa pagitan ng mga Austriako at mga Piamontes sa Tulay ng Mincio sa Goito noong Abril 8, 1848 Noong panahon ni Virgilio, ang Goito ay tinawag na Andes.|image_shield=Goito-Stemma.gif|shield_alt=The Goito coat of arms|shield_size=px|image_map=|map_alt=Map of Itality, with Goito in the north|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|15|N|10|40|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[lalawigan ng Mantua|Mantua]] (MN)|frazioni=Cerlongo, Solarolo, Marsiletti, Torre, Sacca, Calliero, Vasto, Massimbona, Belvedere, Ca'Vecchia Gobbi, Maglia, Sagrada 1, Borgo Diciotto, Ca' Vagliani, Cascina Palazzetto, Catapane, Aquilone, Terra Nera, Isola, Tezze Vasto, Ronziolo, Barattere, Villabona, Baronina, Loghino, Corte Bellacqua di Sotto, Corte Grandi, Corte Quaresima Vecchia, Sagrada II, Valle Buratto, Cascina Bondi, Corte Bellacqua di Sopra, San Lorenzo, Corte Merlesco, Corte Resenasco<ref>{{Cite web | url=https://www.comuniecitta.it/frazioni-del-comune-di-goito-20026 | title=Frazioni e località Goito &#124; Comuni e Città | access-date=2024-02-15 | archive-date=2023-10-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231011040448/https://www.comuniecitta.it/frazioni-del-comune-di-goito-20026 | url-status=dead }}</ref>|mayor_party=|mayor=Pietro Chiaventi|area_total_km2=79.22|population_footnotes=|population_total=10289|population_as_of=Agosto 31, 2017<ref>Data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=Goitesi|elevation_footnotes=|elevation_m=33|twin1=|twin1_country=|saint=San Pedro at San Pablo|day=Enero 29|postal_code=46044|area_code=0376|website={{official website|http://www.comune.goito.mn.it}}|footnotes=}} Ang '''Goito''' ([[Wikang Emiliano|Mataas na Mantovano]]: {{Lang|egl|Gùit}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Mantua]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. Ang Goito ay {{Convert|20|km|mi}} sa hilaga ng [[Mantua]] sa kalsadang patungo sa [[Brescia]] at [[Lawa ng Garda]], at tumatawid sa lumang silangan–kanluran [[Sa pamamagitan ng Postumia|Via Postumia]] sa pagitan ng [[Cremona]] at [[Verona]]. Ang bayan ay nasa kanang pampang ng [[Ilog Mincio]] sa isang susing tawiran.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Goito|volume=12|page=191}}</ref> Ang lugar ng kapanganakan ng [[Sordello]], ang Goito ay bahagi ng makasaysayang rehiyon na kilala bilang Alto Mantovano ([[Mataas na Mantua]]) at ang lugar ng isang kilalang kuta. === Unang Republika (1948–1994) === Pagkatapos ng digmaan, nakinabang ang Goito sa [[himalang pang-ekonomiya ng Italya]] at pagtaas ng antas ng pamumuhay. Binago ng mga bagong consumer na kalakal, institusyong pang-edukasyon, at amenities ang buhay, at binuksan ang isang sinehan sa Sala Verde noong 1948. Ang populasyon (pangunahin ang mga manggagawang pang-agrikultura at inorganisa sa unyon ng manggagawa ng [[Pambansang Pederasyon ng mga Manggagawa at Empleyado sa Agrikultura ng Italya|Federbraccianti]]) ay nagsimulang suportahan ang [[Partido Komunista ng Italya]], na ginawang isang kuta ng kaliwang bahagi ang bayan. Ang 1949 pambansang welga ng mga manggagawang pang-agrikultura ay lalong makabuluhan, kung saan ilang mga bahay-kanayunan ang dinamita; labing-apat na makakaliwang aktibista, kabilang ang lokal na labor secretary na si Angelo Vincenzi, ay inaresto dahil sa kriminal na pagsasabwatan, iligal na pag-aari ng mga baril at kriminal na pinsala. Ang mga paratang laban kay Vincenzi at anim na iba pa ay ibinaba dahil sa kawalan ng ebidensya noong 1952, at pitong iba pa ang ikinulong.<ref>"Il processo di Mantova control gli attentatori di Goito" ''Corriere dell'Informazione'' 24 Luglio 1952</ref> == Kakambal na bayan == Abf Goito ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa [[Baienfurt]], Alemanya, mula noong 2005. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Mantua}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] krmf2fltnhk4870xu2zgp8rcaurrikq 0 151880 2225849 2148958 2026-09-17T09:39:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225849 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | name = Puella Magi Madoka Magica | image = Mahō Shōjo Madoka Magika (Logo).png | caption = Opisyal na logo ng anime seryes na Puella Magi Madoka Magica | ja_kanji = 魔法少女まどか☆マギカ | ja_romaji = Mahō Shōjo Madoka Magika | genre = [[Magical girl]], [[Madilim na pantasya]], [[Horor]] }} {{Infobox animanga/Video | type = TV series | director = [[Akiyuki Shinbo]] | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = [[Gen Urobuchi]] | music = [[Yuki Kajiura]] | studio = [[Shaft (company)|Shaft]] | network = [[Mainichi Broadcasting System|MBS]] | first = 7 Enero 2011 | last = 21 Abril 2011 | episodes = 12 | episode_list = List of Puella Magi Madoka Magica episodes }} {{Infobox animanga/Other | title = Listahan ng mga Manga | content = *''Puella Magi Madoka Magica'' *''Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice'' *''Puella Magi Oriko Magica'' *''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story'' *''Puella Magi Madoka Magica: Homura's Revenge!'' *''Puella Magi Oriko Magica: Extra Story'' *''Puella Magi Homura Tamura'' *''Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion'' *''Puella Magi Suzune Magica'' *''Puella Magi Tart Magica: The Legend of Jeanne d'Arc'' *''Puella Magi Oriko Magica: Sadness Prayer'' *''Puella Magi Madoka Magica: Wraith Arc'' }} {{Infobox animanga/Print | type = novel | author = Hajime Ninomae | illustrator = Yūpon | publisher = [[Nitroplus|Nitroplus Books]] | demographic = | imprint = | published = 14 Agosto 2011 }} {{Infobox animanga/Game | title = Puella Magi Madoka Magica Portable | developer = [[Banpresto]] | publisher = [[Namco Bandai Games]], [[Nitroplus]] | genre = [[Adventure game]], [[Role-playing game|RPG]] | platforms = [[PlayStation Portable]] | released = 15 Marso 2012 }} {{Infobox animanga/Game | title = Puella Magi Madoka Magica: The Battle Pentagram | developer = [[Artdink]] | publisher = Namco Bandai Games | genre = [[Action game]] | platforms = [[PlayStation Vita]] | released = 19 Disyembre 2013 }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Beginnings | director = [[Akiyuki Shinbo]]<br>[[Yukihiro Miyamoto]] | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = [[Gen Urobuchi]] | music = [[Yuki Kajiura]] | studio = [[Shaft (company)|Shaft]] | licensee = {{English anime network|NA=[[Aniplex of America]]|UK=[[Manga Entertainment]]}} | released = 6 Oktubre 2012 | runtime = 130 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Eternal | director = Akiyuki Shinbo<br>Yukihiro Miyamoto | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = Gen Urobuchi | music = Yuki Kajiura | studio = Shaft | licensee = {{English anime network|NA=Aniplex of America|UK=Manga Entertainment}} | released = 13 Oktubre 2012 | runtime = 110 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Rebellion | director = Akiyuki Shinbo<br>Yukihiro Miyamoto | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = Gen Urobuchi | music = Yuki Kajiura | studio = Shaft | licensee = {{English anime network|NA=Aniplex of America|UK=Manga Entertainment}} | released = 26 Oktubre 2013 | runtime = 116 minuto<ref>{{cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/films/gekijoban-maho-shojo-madoka-magica-shinpen-hangyaku-no-monogatari/|title=Gekijoban: Maho Shojo Madoka Magica — Shinpen — Hangyaku no Monogatari|publisher=[[The Japan Times]]|accessdate=August 12, 2017|archive-date=Agosto 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811033306/https://www.japantimes.co.jp/films/gekijoban-maho-shojo-madoka-magica-shinpen-hangyaku-no-monogatari/|url-status=dead}}</ref> }} {{Infobox animanga/Other | title = Iba pa | content = *''[[Magia Record]]'' (spin-off) }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{Nihongo|'''''Puella Magi Madoka Magica'''''|魔法少女まどか★マギカ|Mahō Shōjo Madoka Magika|''Magical Girl Madoka Magica''}}, karaniwang pinapaikli bilang '''"Madoka Magica"''', ay isang [[Hapon]]es na [[seryeng pantelebisyon]] na [[anime]] na ipinalabas ng [[Shaft (kompanya)|Shaft]] at [[Aniplex]]. Ginabayan ang serye ni [[Akiyuki Shinbo]], disenyong pangtauhan ni [[Ume Aoki]] kasama si Takahiro Kishida na ginawa ang adapsiyong disenyong pangtauhan at isinulat ni Gen Urobuchi. Ginawa naman ni [[Yuki Kajiura]] ang anta para sa seryeng anime.<ref name="title-reveal">{{cite web|title= New Shinbo/Shaft Anime to Be ''Mahō Shōjo Madoka Magica''|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-10-28/new-shinbo/shaft-anime-to-be-maho-shojo-madoka-magika|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=30 Oktubre 2010}}</ref> Tungkol ang seryes sa buhay at karanasan ng isang grupo ng mga magagandang babaeng tinedyer na Haponesang estudyante sa middle-school na naging mga mahikerang babae o [[magical girl]] at sinusubaybayan ng palabas ang kanilang laban sa mga wirdong kalaban na tinatawag na mga "mangkukulam" o witch sa loob ng istorya. Unang inanunsiyo ang serye sa pangkalakalan ''(commercial)'' na haligi{{clarify}} sa tuwing seryeng anime na ''[[Togainu no Chi]]''.<ref name="first-cm">{{cite web|title=''Bakemonogatari''{{'}}s Shinbo, ''Phantom''{{'}}s Urobuchi Launch New Anime|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-10-21/bakemonogatari-shinbo-phantom-urobuchi-launch-new-anime|publisher=Anime News Network|accessdate=30 Oktubre 2010}}</ref> Ang unang mga episodyo ng seryes ay ipinalabas sa Japan sa istasyong TBS at MBS noong Enero hanggang Marso 2011, at ang huling dalawang episodyo ay ipinalabas lamang sa Abril 2011 dahil nakansela ito ng tsunami at lindol sa Japan noong 2011. Isang [[manga]] na base sa seryes at iba pang mga kasamang karagdagang manga ay inilathala ng Houbunsha at ginawa sa North America sa ilalim ng lisensiya ng Yen Press. Gumawa rin ang Nitroplus ng isang nobela noong Agosto 2011, at isang magasing nagngangalang Manga Time Kirara Magica ay inilunsad ng Houbunsha noong Hunyo 2012. Isang laro naman ang ginawa para sa [[PlayStation Portable]] sa Marso 2012 at isa naman para sa [[PlayStation Vita]] sa Disyembre 2013. Meron ding ginawang tatlong pelikula, recap lang ang unang dalawa at ito ay ipinalabas noong Oktubre 2012, pero ang ikatlong pelikula ay may bagong istorya noong 26 Oktubre 2013, at may trailer na nagawa tungkol sa gagawing ika-apat na pelikula na ipinakita noong Disyembre 2015. Isang laro sa selpon, Magia Record ang ginawa noong Agosto 2017 at may bagong anime na mapapalabas sa 2019. Maraming mga kritiko ang nagandahan sa Puella Magi Madoka Magica, nagandahan sila sa istorya, animasyon at sa musika at sa bagong interpretasyon ng genreng magical girl. Kumita ang Madoka Magica, nakabenta ng 50,000+ ang mga Blu-ray disc nito. Nagbunyi din ng maraming gantimpala ang Madoka Magica tulad ng Television Award sa ika-labinganim na Animation Kobe Awards, labindalawang Newtype Anime Awards at isang Grand Prize for Animation sa 2011 Japan Media Arts Awards. == Balangkas == Sa piksyunal na lungsod ng Mitakahara sa bansang Hapon, isang mag-aaral sa gitnang paaralan na si Madoka Kaname at ang kanyang kaibigan na si Miki Sayaka ay natagpo ang isang maliit at mala-pusa na nilalang na nagngangalang Kyubey. Ito ay nagalok ng isang kontrata kung saan maaring matupad ang isang hiling kapalit ng kapangyarihang mahika at trabahong makipaglaban sa mga "witch". Samantala, isang bagong lipat na mag-aaral at magical girl na si Homura Akemi ay pinipigilang makipagkontrata kay Kyubey. Tapos nakilala nila Madoka at Sayaka si Mami Tomoe, isang mas nakakatandang magaaral sa kanilang paaralan na isa ring magical girl at inalok na isama sila sa kanyang pakikiplaglaban sa witch para matutunan ang mga tungkulin sa pagiging isang magical girl. Habang tinatanto ni Madoka kung makikipagkontrata kay Kyubey, nasaksi niya ang pagkamatay ni Mami sa kamay ng isang witch at natanto niya na puno ng panganib at paghihirap ang buhay ng isang magical girl. Nalaman ni Madoka na hindi lamang sinusuko ng isang magical girl ang kanilang kaluluwa upang mabuo ang kanilang mga soul gem, ang pinagmulan ng kanilang mahika, ngunit kapag ang mga Soul Gem na ito ay nadungisan ng kawalan ng pag-asa, sila mismo ay magiging mga witch na kanilang nilalabanan sa simula. Ito ay nakita nang si Sayaka, na nawalan ng tiwala sa mundo, ay tuluyang nawalan ng pagasa at naging witch. Ibinunyag na alien si Kyubey at ang kanilang lahi ay inaani ang mga emosyon ng mga magical girl bilang enerhiya kontra sa entropiya. Nalaman rin ni Madoka na si Homura ay isang magical girl na nagmula sa ibang daloy ng oras na inulit ay parehas na buwan na hindi mabilang na beses upang iligtas siya sa isang masamang tadhana. Matapos ang mga rebelasyon, napagdesisyunan ni Madoka na maging magical girl at hiniling na pigilan ang mga witch bago sila malikha. Ito ay ikinabago ng mga batas ng uniberso, na nagdulot na maging konsepto na lamang si Madoka at si Homura bilang ang natatanging nakakaalala sa kanya sa isang bagong likha na mundo. == Mga Karakter == {{main|Talaan ng mga tauhan ng Puella Magi Madoka Magica}} === Mga Pangunahing Karakter === '''Madoka Kaname''' (鹿目 まどか, ''Kaname Madoka'') ''Binoses ni: Aoi Yuuki (Hapon), Christine Marie Cabanos (Ingles)'' Si Madoka Kaname ay isang babaeng mabait, palakaibigan at mahiyain. Siya ay labingapat na taong gulang at nag-aaral sa middle school. Apat na pulgada lamang ang kanyang tangkad at siya ay may rosas na mga mata at buhok na itinatali niya sa twintails gamit ang kanyang mga pulang laso. Mahal siya ng kanyang pamilya at siya ay napaliligran ng mga mababait at mabubuting kaibigan. Magbabago ang kanyang buhay ng makakita siya ng isang ala-pusang misteryosong nilalang nagngangalang Kyubey at sa pagpirma sa kontrata siya ay magiging isang mahikerang babae/magical girl na ubod ng makapangyarihan. Matatapos ang mga witch at ang Law of Cycles buhat ng kanyang hiling na mabago ang kalawakan at mundo at siya'y magiging isang ala-diyosang nilalang. Gumagamit siya ng pana at ang kaarawan niya ay sa Oktubre 3. '''Homura Akemi''' ( 暁 美 美 む ら ら , Akemi Homura ) ''Binoses ni: Chiwa Saitou (Hapon), Cristina Vee (Ingles)'' Si Homura ay isang Puella Magi o mahikerang babae (magical girl) na nagpakita sa panaginip ni Madoka. Siya ay napakagandang babae na matalino na mataas ang iskor sa iskul at naging sikat siya sa mga estudyante. Itim ang kaniyang mahabang buhok, siya ay maputi at lila ang kaniyang mga mata. Ayaw niyang mamatay ang mga magical girl kaya pinipigil niya ang mga ito sa pagpirma sa kontrata ni Kyubey, kaya naiinis sa kanya si Mami. Siya ay mahilig gumamit ng mga baril at kaya niyang mag-time travel. Ang kaarawan niya ay sa Hulyo 26. '''Sayaka Miki''' ( 美 樹 さ や か, Miki Sayaka) ''Binoses ni: Eri Kitamura (Hapon), Sarah Williams (Ingles)'' Siya ang bestfriend ni Madoka na naging isa ring magical girl. Mabait at matulungin, gusto niyang protektahan ang mga mahal niya sa buhay. Ginamit niya ang kaniyang hiling mula kay Kyubey para magamot ang naparalisang kamay ni Kyousuke Kamijo, ang lalaki niyang jowa upang makatugtog siya ulit ng byolin. Nakilala niya si Kyouko Sakura, isang babae na mukhang hindi mabait at kayang magpursige sa lahat ng sakripisyo na makakabuti sa kanya at makakaaway niya ito dahil iba sila ng paniniwala. Gumagamit siya ng isang espada. Bughaw ang kaniyang buhok at mga mata at ang kaarawan niya ay sa Oktubre 11. '''Tomoe Mami''' ( 巴 マ ミ, Tomoe Mami) ''Binoses ni: Kaori Mizuhashi (Hapon), Carrie Keranen (Ingles)'' Isang estudyante na nasa ikatlong taon sa middle school, ang pinakamatanda sa mga bida na senpai para kina Madoka at Sayaka. Siya ay mabait na gustong protektahan ang kaniyang mga kabibigan. Bagamat itinuturing siya na parang malakas, masayahin at magandang nakakatandang ate, siya ay malungkot dahil nag-iisa siya sa buhay. Ang buhok at mata niya ay dilaw at ang kaniyang hairstyle ay komplikado at mahilig rin siya gumawa ng [[tsaa]] at mga cake. Kaya niyang gawing ripleng baril ang kaniyang mga laso at ang kaarawan niya ay sa Hunyo 5. '''Kyouko Sakura''' ( 佐 倉 杏子, Sakura Kyouko) ''Binoses ni: Ai Nonaka (Hapon), Lauren Landa (Ingles)'' Magical girl na lumitaw sa lungsod sa ika-apat na episodyo, siya ay kalaban ng mga bida nung una. Ang buhok niya ay mahaba, diretso at pula at siya ay palaban. Ang layunin lang niya ay makuha ang mga Grief Seed at siya ay mahilig kumain. Ang tatay niya ay pastor at lider ng simbahan at ang hiling niya kay Kyubey nung una ay madagdagan ang miyembro ng kanilang simbahan. Nakikipaglaban siya gamit ang isang sibat at ang kaarawan niya ay sa Mayo 9. '''Kyubey''' ( キ ュ ゥ べ え, Kyubey) ''Binoses ni: Emiri Katou (Hapon), Cassandra Lee (Ingles)'' Isang misteryosong nilalang na kulay puti, cute at itsurang pusa. Kayang gawing totoo ang lahat ng hiling ng mga babae sa kondisyon na sila ay maging mga Puella Magi o magical girl at kalabanin ang mga gumagalang mangkukulam o "witch". Siya ay isang alien, dayuhan sa daigdig na tinatawag na "Incubator" at nakikita lang siya at naririnig ng mga magical girl. Ang layunin niya ay lihim, at pinipilit niya ang mga babaeng may potensyal na magmahika na sumang-ayon sa kanyang kontrata. === Mga Katuwang na Karakter === '''Nagisa Momoe''' (百江 なぎさ, Momoe Nagisa) ''Binoses ni: Kana Asumi (Hapon), Xanthe Hyunh (Ingles)'' Unang nakilala bilang ang mangkukulam o "witch" na si Charlotte, siya ay unang nagpakita sa tunay niyang anyo sa pelikulang [[Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion.]] Siya ay bata, isip-bata, nakatutuwa pero siya ay makatang magsalita. Siya ay mahilig sa keso at siya ang ika-anim na magical girl na nakilala sa buong serye. Ang buhok niya ay puti at ang mata niya ay dilaw at kahel. '''Hitomi Shizuki''' (志筑 仁美, Shizuki Hitomi) ''Binoses ni: Ryouko Shintani (Hapon), Shelby Lindley (Ingles)'' Kaibigan at kaklase nina Madoka at Sayaka, makikita siya na kasama ng dalawa. Berde ang kanyang buhok at mata. Siya ay nagkagusto sa lalaking si Kyosuke Kamijou kaya nainis sa kanya si Sayaka, Sikat siya sa mga fan na ang babaeng iniisip na lesbiyana at mag-jowa sina Madoka at Sayaka sa unang episodyo kung saan siya ay tumakbo sa popular niyang linya "Girls can't love girls". '''Kyosuke Kamijou''' (上条 恭介, Kamijo Kyosuke) ''Binoses ni: Seiko Yoshida (Hapon), Marianne Miller (Ingles)'' Kaibigan ni Sayaka simula noong bata pa sila, ang talento niya ay magtugtog ng byolin pero hindi na niya kaya ito simula noong siya ay maaksidente. May gusto sa kanya sina Sayaka at Hitomi at ang hiling ni Sayaka kay Kyubey ay magaling ang mga naparalisa niyang kamay upang siya ay makatugtog muli. '''Junko Kaname''' (鹿目 詢子, Kaname Junko) ''Binoses ni: Yuuko Gotou (Hapon), Carrie Savage (Ingles)'' Ang nanay ni Madoka, siya ay nagtatabraho sa isang korporasiyon. Siya ang nagbigay at nagtali ng mga pulang laso sa kanyang anak na si Madoka. == Midya == === Anime === Ang unang titulong gawa sa buong franchise ay ang anime na Puella Magi Madoka Magica na ipinalabas noong 2011. Ginawa ito ng [[Magica Quartet]], ipinrodus ito ng [[Shaft (kompanya)]] at i-dinistribyut ng [[Aniplex]]. Ang istorya ay tungkol sa buhay ng isang babaeng nagngangalang [[Talaan ng mga tauhan ng Puella Magi Madoka Magica|Madoka Kaname]] na binigyan ng tsansang matupad ang hiling sa kondisyong maging isang [[magical girl]] o mahikerang babae at makipaglaban sa mga [[mangkukulam]] o mga "witch". Nagsimula ang paggawa ng sinabi ni [[Akiyuki Shinbo]] ang kanyang kagustuhan na gumawa ng bagong serye tungkol sa magical girl kay Atsuhiro Iwakami habang siya ay abala sa [[Bakemonogatari]] at [[Hidamari Sketch]].<ref name=":4"><bdi>新房昭之×虚淵玄×蒼樹うめ×シャフト 1大プロジェクト始動</bdi>. ''Megami Magazine'' (in Japanese) (127): 115. October 25, 2010.</ref> Ang serye ay inanunsyo sa isang komersyal sa oras ng anime na [[Togainu no Chi]]<ref name="first-cm" />. Pagkayari, marami pang mga komersyal ang ipinalabas sa kaparehong oras na ibinida ang mga karakter at ang mga magboboses nito.<ref name=":4" /> Ang unang mga sampung episodyo ay ipinalabas sa [[MBS]], [[TBS]] at [[CBC]] noong 7 Enero 2011 hanggang 11 Marso 2011.<ref>"魔法少女まどか☆マギカ 番組公式". December 24, 2010.</ref> Ang mga episodyo ay ini-stream naman sa [[Nico Nico Douga]] at sa [[BIGLOBE]]'s Anime One isang linggo pagkayari ng unang pagpalabas sa telebisyon. Pero buhat ng lindol at tsunami sa Japan noong 2011 ay kinansela ang episodes 11 at 12 at sabay ipinalabas lamang noong 21 Abril 2011.<ref>"This Week's ''Madoka Magica'' Not Aired in 'Self-Restraint'". Anime News Network. March 16, 2011. Hinango noong March 16, 2011.</ref><ref>"Madoka Magica's Airing, Streaming Delayed 'For Now' (Updated)". Anime News Network. March 23, 2011. June 12, 2018.</ref> Nagkaroon ng Blu-ray Disc at DVD ang Madoka Magica at ibenenta noong 21 Abril 2011 hanggang Septembre 21, 2011, na-delay ito dahil 30 Marso 2011 sana ilalabas dahil sa lindol, at may bonus CD ang nakalagay sa bawat piraso.<ref name=":7">"Anime/Manga Releases Delayed, Cancelled After Quake". Anime News Network. March 15, 2011. Retrieved June 11, 2018.</ref> Linisensiya ng Aniplex USA ang serye sa Kanluran Amerika at inilibas ang serye sa tatlong bolyum noong Pebrero 14 hanggang 12 Hunyo 2012<ref>"Madoka Magica USA Official Website, News and Trailer". madokamagicausa.com.</ref>. Ang kanta sa opening ay "Connect" (コネクト ''Konekuto'') na inawit ni [[ClariS]] at ang kanta sa ending ay "Magia" na inawit ng grupong [[Kalafina]], parehong inilabas ang dalawang kanta noong 16 Pebrero 2011.<ref name=":11">"News: ''Noragaki'', ''Puella Magi Madoka Magica''Promos Streamed". Anime News Network. December 8, 2010. Retrieved December 24, 2010.</ref> Sa inilabas na DVD at Blu-ray, ang pang-ending na kanta para sa una at ikalawang episodyo ay ang "See you Tomorrow" (また あした ''Mata Ashita'') na inawit ni [[Aoi Yuki]], ang nag-boses kay Madoka, at ang pang-ending na kanta para sa episode 9 ay ang "And I'm Home" na dinuet nina [[Eri Kitamura]] at [[Ai Nonaka]]. May mga Drama CD na kasama sa una, ikatlo at ikalimang bolyum ng DVD/Blu-ray at ang original soundtrack ni [[Yuki Kajiura]] ay nakalagay sa tatlong parts ikalawa, ika-apat at ika-anim na bolyum na kasama rin sa limited edition na release sa North America. ==== Listahan ng mga Episodyo ==== {| class="wikitable" |- ! Bilang !! Titulo !! Petsa ng orihinal na pagpalabas !! Manunulat ng istorya !! Storyboard !! Direktor !! Direktor ng animasyon !! Gumuhit ng guhit sa huli ng episodyo<ref>https://web.archive.org/web/20110820094138/http://www.madoka-magica.com/special/yokokugallery/</ref> |- | 01 || As If We Met in a Dream… (夢の中で逢った、ような…) || 7 Enero 2011 ||rowspan="12"|[[Gen Urobuchi|Gen<br />Urobuchi]] ||rowspan="3"|Yoshiharu Ashino || Yukihiro Miyamoto ||Ryouma Ebata || Hanokage<ref group="n">Manunulat ng opisyal na manga "Puella Magi Madoka Magica".</ref> |- | 02|| That Sounds Wonderful (それはとっても嬉しいなって)||14 Enero 2011 || Masahiro Mukai || Fuyumi Toriyama, Mika Takahashi<br />Noboru Jitsuhara|| [[Hekiru Hikawa]] |- | 03 || I'm Not Afraid Of Anything Anymore (もう何も怖くない) || 21 Enero 2011|| Yuki Yase || Tomohiro Kamitani, Kazuya Shiotsuki || [[Santa Tsuji]] <small>(Nitroplus)</small> |- | 04|| Both Miracles and Magic Exist (奇跡も、魔法も、あるんだよ) ||28 Enero 2011|| Shinsaku Sasaki || Shin'ichi Omata || Miyabi Ozeki || [[Jin Kobayashi]] |- | 05 || There's No Way I'd Regret This (後悔なんて、あるわけない) ||4 Pebrero 2011|| Shin'ichi Omata || Takahiro Majima ||Mino Honda, Mayuko Matsumoto<br />Kazuhisa Kosuga ||Yūpon <small>(Nitroplus)</small><ref group="n">Tagaguhit sa mga larawan sa nobelisasyon ni Hajime Ninomae.</ref> |- | 06 || This Just Isn't Right (こんなの絶対おかしいよ) ||11 Pebrero 2011|| Shinsaku Sasaki || Fujiaki Asari || Jun'ichi Fukunaga, Hitoshi Miyashima || [[Hajime Ueda]] |- | 07 || Can You Face Your True Feelings? (本当の気持ちと向き合えますか？) ||18 Pebrero 2011|| Masayoshi Nishita || Satoaki Kidokoro || Ryou Kobayashi, Tomoaki Kado ||Takashi Tensugi<ref group="n">Tagaguhit ng larawan ng opisyal na manga "Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice".</ref> |- | 08|| I'm Such a Fool (あたしって、ほんとバカ) ||25 Pebrero 2011|| Shin'ichi Omata || Takashi Kawabata || Tomoyuki Matsumoto, Yuuji Kondou ||[[Takuya Fujima]]<br />(Assistant: Kentaro Tanaka) |- | 09 || I'll Never Allow That (そんなの、あたしが許さない) ||7 Marso 2011|| Noriko Shichishima || Masahiro Mukai || Miyuki Katayama, Akihiko Itō<br />Kazuya Shiotsuki, Masahiro Sekiguchi<br />Motoki Matsumoto, Jun Hanzawa<br />Yasutoshi Iwasaki||Namaniku ATK <small>(Nitroplus)</small> |- | 10 || I Won't Depend on Anyone Anymore (もう誰にも頼らない) ||11 Marso 2011|| Shinsaku Sasaki || Yuki Yase || Kazuya Shiotsuki, Yoshiaki Itō ||Kuroe Mura<ref group="n">Manunulat ng opisyal na manga "Puella Magi Oriko Magica".</ref> |- | 11 || The Only Signpost Remaining (最後に残った道しるべ) ||21 Abril 2011|| Tomohiko Ito || Kotono Watanabe || Shin'ichi Miyamae, Toshiyuki Fujisawa || [[Buriki]] |- | 12|| My Best Friend (わたしの、最高の友達) ||21 Abril 2011|| Shinsaku Sasaki || Yukihiro Miyamoto || Jun'ichirō Taniguchi, Mika Takahashi || [[Ume Aoki]]<ref group="n">Tagadisenyo ng mga karakter ng serye.</ref> |} === Tugtog === Ang mga tugtog na ginamit sa serye ay kinompose ni [[Yuki Kajiura]]. Ang buong mga tugtog ay nalagay sa tatlong CD sa mga bolyum 2, 4 at 6&nbsp;ng BD edition sa Japan at sa limited edition sa Estados Unidos. Ang kantang pang-opening ay "Connect" (コネクト ''Konekuto'') na inawit ni [[ClariS|ClariS at ang kanta sa ending ay "Magia" na inawit ng grupong]] [[Kalafina]], parehong inilabas ang dalawang kanta noong 16 Pebrero 2011. Ang pang-ending na kanta para sa episode 9 ay ang "And I'm Home" na dinuet nina [[Eri Kitamura]] at [[Ai Nonaka]]. Ang kantang tinugtog sa unang pelikula ay "Luminous" ( ルミナスRuminasu) na inawit ni [[ClariS]] at ang sa ikalawa ay ang "Hikari Furu" ( ひかりふるLight Falling) na inawit ng [[Kalafina]]. === Pelikula === Ang Puella Magi Madoka Magica: The Movie (劇場版 魔法少女まどか☆マギカ ''Gekijōban Mahō Shōjo Madoka Magika'') ay serye ng mga Hapong pelikulang anime na ginawa ng [[Aniplex]] at [[Shaft (kompanya)|Shaft]] base sa kaparehong anime noong 2011. Ang unang dalawng pelikula, Beginnings (始まりの物語 ''Hajimari no Monogatari'') at Eternal (永遠の物語 ''Eien no Monogatari'') ay inilabas noong Oktubre 2012 at inulit lamang nito ang seryeng anime sa telebisyon bagamat may binagong voice acting at bagong mga scene. Ang ikatlong pelikula, Rebellion (叛逆の物語 ''Hangyaku no Monogatari''), ay isang bagong orihinal na gawa na inilabas noong 26 Oktubre 2013 na ginawan ng manga ng Hanokage at ito'y inilabas ng Houbunsha noong Nobyembre 2013 at Enero 2014. Ang mga pelikula ay i-dinistribyut sa North America ng [[Aniplex]]. Nominado ang Rebellion para sa gantimpala sa Japan Academy Prize for Animation of the Year at nanalo ito ng Best Theatrical Film Award sa 19th Animation Kobe Awards. === Manga === [[File:Puella Magi Madoka Magica x K-On! itasha left side at FF18 20110731a.jpg|thumb|Ang kotse na ito ay linagyan ng mga karakter mula sa Puella Magi Madoka Magica at K-ON! Makikita ang mga karakter mula K-ON! na kinosplay sina Kyubey, Madoka, Sayaka, Homura at Mami. Naging sikat ang parehong anime sa popular na kultura.]] Naglathala ng maraming manga ang Houbunsha tungkol sa Puella Magi Madoka Magica. Isang direktang adaptasiyon ng anime ang ginuhitan ng Hanokage at inilabas sa tatlong tankobon na bolyum na may apat na chapter at ibinenta noong Pebrero 12 hanggang 30 Mayo 2011.<ref name=":8"><bdi>魔法少女まどか☆マギカ×まんがタイムきららフォワード 驚愕の3大プロジェクト始動</bdi> [Puella Magi Madoka Magica × Manga Time Kirara Forward: The Start of Three Large Surprising Projects] (in Japanese). Houbunsha. Retrieved June 1, 2011.</ref><ref name=":7" />. Ito ay linisensiyahan sa North America ng Yen Press.<ref>"Yen Press Adds ''Madoka Magica'', ''Soul Eater Not'', ''Yuki-chan''". Anime News Network. October 14, 2011. Retrieved October 14, 2011.</ref> Isang spin-off na manga na ''Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice'' (魔法少女かずみ☆マギカ〜The innocent malice〜 ''Mahō Shōjo Kazumi Magika: The Innocent Malice'') ay isinulat ni Masaki Hiramatsu at ginuhitan ni Takashi Tensugi at inilathala sa Manga Time Kirara Forward noong Marso 2011 hanggang Enero 2013.<ref name=":8" /> Ikatlong manga, ang ''Puella Magi Oriko Magica'' (魔法少女おりこ☆マギカ ''Mahō Shōjo Oriko Magika'') ay isinulat ni Kuroe Mura at inilabas sa dalawang bolyum na tankobon noong 12 Mayo 2011 hanggang 12 Hunyo 2011. Ang ''Kazumi Magica'' at ''Oriko Magica'' ay linisensiyahan pareho ng Yen Press sa North America.<ref>"Yen Press Adds ''Madoka Magica'' Spinoff Manga, Last ''K-ON'' Volumes". Anime News Network. October 13, 2012. Retrieved October 13, 2012.</ref> Ang unang bolyum ng Kazumi Magica ay inilathala noong Mayo 2013.<ref>"Puella Magi Kazumi Magica by Magica Quartet, story by Masaki Hiramatsu, art by Takashi Tensugi". Yen Press. Retrieved April 26, 2013.</ref> Ang ''Puella Magi Madoka Magica: Wraith Arc'' (魔法少女まどか☆マギカ［魔獣編］) ay isinulat at ginuhitan ni Hanokage, ay nailathala sa ika-benteng issue ng Manga Time Kirara Magica noong 10 Hunyo 2015 at ang kwento ay tungkol sa mga pangyayari sa gitna ng mga pelikulang ''Puella Magi Madoka Magica the Movie: Eternal at Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion.''<ref>"New Madoka Magica Manga by 1st Manga's Hanokage Debuts". Anime News Network. June 9, 2015. Retrieved October 1, 2015.</ref> Ang unang bolyum ng opisyal na anthology na komiks na may mga larawan ng mga guest artist ay inilabas noong Septembre 12, 2011.<ref><bdi>魔法少女まどか☆マギカ　アンソロジーコミック　第1巻</bdi> [Puella Magi Madoka Magica Anthology Comic Vol. 1] (in Japanese). Houbunsha. Retrieved August 18, 2011.</ref> Isang buwanang magasin na para sa serye lamang ay inilathala ng Houbunsha at binigyan ng pangalang ''Manga Time Kirara Magica'' (まんがタイムきらら☆マギカ ''Manga Taimu Kirara Magika''), nalathala ito noong 8 Hunyo 2012 at maraming mga kwentong manga kasama na ang spin-off na Oriko Magica.<ref>''Manga Time Kirara Magica'' (まんがタイムきらら☆マギカ ''Manga Taimu Kirara Magika'')</ref>. Isang mangang adaptasiyon ng mga pelikula na ang ''Puella Magi Madoka Magica: Film Memories'' ay sinumulang ibenta noong 26 Mayo 2012<ref>"''Madoka Magica'' Anime Gets Its Own Dedicated Magazine". Anime News Network. April 23, 2012. Retrieved April 23, 2012.</ref>. ''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story'', isang manga na ginuhitan ni Hanokage ay nailathala sa tatlong tankobon na bolyum noong Oktubre 12 hanggang 12 Nobyembre 2012<ref>''魔法少女まどか☆マギカ ~The different story~ (上)''[''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story (1)''] (in Japanese). Amazon.co.jp. ASIN 4832242032.</ref> at linisensiyahan ng Yen Press noong 2014.<ref>"Puella Magi Madoka Magica: The Different Story story by Magica Quartet, art by Hanokage". Yen Press. Retrieved December 16, 2014.</ref> Ang unang bolyum ng ''Puella Magi Suzune Magica'' (魔法少女すずね☆マギカ) ay isinulat at ginuhitan ni Gan at ini-release noong 12 Nobyembre 2013 bago lumabas sa Manga Time Kirara Magica noong 22 Nobyembre 2013.<ref><bdi>魔法少女すずね☆マギカ (1)</bdi> [''Puella Magi Suzune Magica (1)''] (in Japanese). Amazon.co.jp. ASIN 4832243705.</ref> ''Puella Magi Homura Tamura'' (魔法少女ほむら☆たむら) na isinulat at ginuhitan ni Afro ay nailabas rin sa ''Manga Time Kirara Magica'' at lumabas ang unang bolyum nito sa Oktubre 2013 at linisensiyahan ng Yen Press.<ref name=":9">"Yen Press Adds Durarara!! Novels, Strike the Blood, Black Bullet, Rust Blaster Manga". Anime News Network. January 9, 2015. Retrieved July 21,2015.</ref> ''Puella Magi Homura's Revenge!'' (魔法少女まどか☆マギカ ほむらリベンジ!) na isinulat ni Kawazukuu at ginuhitan ni Masugitsune ay lumabas sa ''Manga Time Kirara Magica'' at nag-release ng dalawang bolyum sa Disyembre 2013 at linisensiyahan ng Yen Press.<ref name=":9" /> Nagsulat si Hajime Nonimae ng nobela ng serye na ginuhitan ni Yūpon at inilathala ng Nitroplus noong 14 Agosto 2011<ref name=":10"><bdi>小説版 魔法少女まどか☆マギカ 初回限定版</bdi> [Novel Edition Puella Magi Madoka Magica Limited Edition] (in Japanese). Amazon.co.jp. Retrieved September 2,2011.</ref>. May mga kopyang pre-release na binenta sa [[Comiket]] 80 noong 12 Agosto 2011.<ref name=":10" /> May libro na ''Puella Magi Madoka Magica: The Beginning Story'', na base sa orihinal na iskrip ni Gen Urobuchi para sa anime na nailathala noong Nobyembre 2011.<ref>"Madoka Magica Anime's Story 'Draft #0' to Be Published". Anime News Network. October 3, 2011. Retrieved October 3, 2011.</ref> ==== Listahan ng mga Opisyal na Manga ng Puella Magi Madoka Magica ==== ===== Manga ng Pangunahing Serye ===== * ''Puella Magi Madoka Magica'' * ''Puella Magi Madoka Magica: The Movie -Rebellion-'' * ''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story'' * ''Puella Magi Madoka Magica: Wraith Arc'' * ''Puella Magi Madoka Magica: Homura's Revenge!'' * ''Puella Magi Homura Tamura'' * ''Mitakihara Kindergarten Mahougumi'' * ''Mitakihara Anti-Materials'' ===== Manga ng Oriko Magica ===== * ''Puella Magi Oriko Magica'' * ''Puella Magi Oriko Magica: Extra Story'' * ''Puella Magi Oriko Magica: Sadness Prayer'' ===== Mga Iba pang Manga na Spin-off ===== * ''Manga Time Kirara Magica'' * ''Madoka Magica'' Comic Anthologies * ''Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice'' * ''Puella Magi Suzune Magica'' * ''Puella Magi Tart Magica: The Legend of "Jeanne d'Arc"'' === Laro === Isang laro na base sa seryes na nagngangalang ''Puella Magi Madoka Magica Portable'' (魔法少女まどか☆マギカ ポータブル ''Mahō Shōjo Madoka Magika Pōtaburu'') ay inilabas para sa [[PlayStation Portable]] at ginawa ng [[Namco Bandai]] noong 15 Marso 2012. Sa laro makakapili ng maraming route ang mga manlalaro at pwede mabago ang ending ng istorya.<ref name=":12">"''Madoka Magica'' Portable PSP Game's 3rd Promo Streamed". Anime News Network. February 24, 2012. Retrieved February 24, 2012.</ref> Si Urobuchi ang manunulat, ang [[Shaft (kompanya)|Shaft]] ang gumawa ng animasyon at sina Yuzuke Tomizawa at Yoshinao Doi naman ang nag-produs.<ref name=":12" /> Ang laro ay inilabas sa dalawang edisyon - isang standard box na may bonus DVD at isang limited edition na kahon na may Madoka Figma, bonus Blu-ray disc, isang Kyubey na pouch, isang "HomuHomu" na panyo at isang special clear card.<ref>"魔法少女まどか☆マギカ ポータブル | バンダイナムコゲームス公式サイト" [Puella Magi Madoka Magica Portable | Namco Bandai Games Official Site] (in Japanese). Namco Bandai Games. Retrieved August 13,2011.</ref> Isang action game para sa [[PlayStation Vita]] ang ''Puella Magi Madoka Magica: The Battle Pentagram'' (魔法少女まどかマギカThe Battle Pentagram) na ginawa ng Artdink at inilathala ng Namco Bandai at nailabas sa Japan noong 19 Disyembre 2013.<ref name=":13">Romano, Sal (September 19, 2013). "''Madoka Magica: The Battle Pentagram'' dated in Japan". Gematsu. Retrieved September 19, 2013.</ref> Ang laro ay may orihinal na kwento na may basbas ni Urobuchi kung saan ang limang magical girl ay magtutulung-tulungan upang matalo ang makapangyarihang witch na Walpurgisnacht.<ref>Romano, Sal (September 17, 2013). "Madoka Magica: The Battle Pentagram details and screenshots". Gematsu. Retrieved April 29, 2014.</ref> Sa pagkarelease ay may isang limited edition version na may code para sa mga costume sa laro at merchandise tulad ng CD ng tugtog sa laro at isang art book na makikita rin sa merkado.<ref name=":13" /> Isang libreng application sa selpon na ''Mami's Heart Pounding Tiro Finale'' (マミのドキドキティロフィナーレ ''Mami no Doki Doki Tiro Fināre'') ay nailabas noong 14 Oktubre 2011.<ref>"''Madoka Magica''‍'s Mami Inspires Free Smartphone Game App". Anime News Network. October 7, 2011. Retrieved October 7, 2011.</ref> Isang third-person shooter na barilan na nagngangalang ''Puella Magi Madoka Magica TPS featuring Homura Akemi'' ay inilabas para sa mga selpong may [[Android]] noong Disyembre 2011.<ref>"''Madoka Magica'' 3rd-Person Shooter App With Homura Unveiled". Anime News Network. December 8, 2011. Retrieved December 8, 2011.</ref> Isa namang larong barilan kung saan bida si Mami ay ginawa noong Agosto 2012<ref>"Mami Stars in New "Madoka Magica" Android Third-Person Shooter". Crunchyroll. August 9, 2012. Retrieved August 9, 2012.</ref> at isa namang bida naman sina Sayaka at Kyouko ay ginawa noong 26 Oktubre 2012.<ref>"New ''Madoka Magica'' Android Game Stars Kyōko, Sayaka With Baseball Bat". Anime News Network. October 16, 2012. Retrieved October 16, 2012.</ref> Isang larong palaisipan para sa mga [[IOS|Apple]] na selpon, ang ''Puella Magi Madoka Magica Puzzle of Memories'' ay ginawa noong 29 Marso 2013.<ref>"News". Shaft. Retrieved March 25, 2013</ref> Mga costume mula sa ''Puella Magi Madoka Magica'' kasama ang ibang mga bagay na galing sa ibang laro at anime ay ma-dadownload bilang [[DLC]] sa Japan sa laro sa PSP na [[Gods Eater Burst]].<ref>"''God Eater Burst'' Adds ''Madoka Magica'', ''Index''Costumes". Anime News Network. July 27, 2011. Retrieved July 27, 2011.</ref> Nasama rin ang mga costume at accessory bilang DLC para sa [[Tales of Xillia 2]]<ref>"''Madoka Magica'' Costumes Offered in ''Tales of Xillia 2''". Anime News Network. September 23, 2012. Retrieved September 23, 2012.</ref> at sa [[Phantasy Star Online 2]] noong Oktubre 2013.<ref>"''Phantasy Star Online 2''‍'s ''Madoka Magica''Costumes Revealed". Anime News Network. October 11, 2013. Retrieved October 12, 2013.</ref> Isang collaboration sa mobile game na Phantom of the Kill ang nagyari para sa isang event noong 8 Agosto 2015 hanggang Septyembre 21, 2015. Sa event na iyon ay nagkaroon ng tsansa ang mga manlalaro na makakuha ng mga playable na Madoka characters sa mga in-game lotteries. Mayroon ding mga Madoka Magica na mga mission, weapon at item sa panahon na iyon.<ref>"ファントム オブ キル×まどか☆マギカ～コラボプロジェクト情報発信ページ～" (in Japanese). Fuji&gumi Games. Retrieved October 1, 2015.</ref> Isang larong pachinko na pang-sugal na nagngangalang ''Slot Puella Magi Madoka Magica'' ay inilabas noong 2013, at isa pang pachikong larong sugal na ''Slot Puella Magi Madoka Magica 2'' ay ginawa noong 2016. Maririnig ang kantang "Naturally" nina Aoi Yuuki at [[Eri Kitamura]] sa Slot Puella Magi Madoka Magica 2.<ref>Loveridge, Lynzee (August 2, 2016). "Madoka Magica Slot Machine Boasts New Animated Footage". Anime News Network. Retrieved August 2,2016.</ref> Noong 2016, ang laro sa selpon na ''Girl Friend Beta'' ay nagkaroon ng collaboration sa Puella Magi Madoka Magica kung saan nakuha ng mga manlalaro ang isang Madoka card bilang log-in bonus.<ref>"Girl Friend Note Rhythm Game Gets Web Anime in October". Anime News Network. August 9, 2016. Retrieved August 9, 2016.</ref> Isang laro sa selpon na nagngangalang ''Magia Record: Puella Magi Madoka Magica Side Story'' ay inilabas sa Japan noong 22 Agosto 2017.<ref>"Madoka Magica Franchise Gets Magia Record Smartphone Game". Anime News Network. September 30, 2016. Retrieved December 27, 2016.</ref><ref>"Madoka Magica Magia Record Smartphone Game Reveals Key Visual, Story". Anime News Network. December 26, 2016. Retrieved December 27, 2016.</ref> May bagong bida sa laro na nagngangalang Iroha Tamaki na nakatira sa Kamihama City para hanapin ang nawawala niyang babaeng kapatid. Maririnig ang "Kakawari" (かかわり ''"Connection"'') sa laro na kinanta ng [[TrySail]].<ref>"Madoka Magica Magia Record Smartphone Game's 1st Video Previews Theme Song". Anime News Network. February 10, 2017. Retrieved February 11, 2017.</ref> Magkakaroon ng anime ang nasabing laro sa 2019.<ref>Alvarez, Simon (September 2, 2018). "''Madoka Magica Magia Record'' Game To Get Anime Series". Inquisitr. Retrieved September 3, 2018.</ref> == Talahulunganan == '''Magical Girl (魔法少女 ''Mahō shōjo'')'''<ref>https://www.madoka-magica.com/tv/special/keyword/junko.html</ref> ''Tagalog: Mahikerang Babae'' Mga babae na sumang-ayon sa kontrata ng sugo ng mahika, at kapalit ay nagkaroon ng kapangyarihan ng mahika. Tungkulin nila ang kalabanin ang mga mangkukulam o "witch". '''Soul gem''' '''(ソウルジェム ''Sōru jemu'')''' ''Tagalog: Hiyas ng Kaluluwa'' Isang hiyas na isinilang mula sa kontrata ng sugo ng mahika. Patunay na ang isa ay isang mahikerang babae o ''magical girl'' at ang pinanggagalingan ng kanyang kapangyarihan. Ang hiyas ng kaluluwa o ''soul gem'' ay ang pinagkukuhanan ng mga mahikal na kapangyarihan ng isang mahikerang babae o ''magical girl'' pero sa kada beses na ginagamit ng magical girl ang kanyang mahikang kapangyarihan, ang soul gem o ang hiyas ay nasisira. Kapag ang soul gem o ang hiyas ay nasira ay nawawala ang kinang nito at nagiging mas madilim ang itsura pati na ang kulay nito. Ang tanging paraan lamang para manumbalik ang soul gem sa dati nitong kinang ay ang paggamit ng ''grief seed''. Ang kaluluwa ng isang magical girl ay nasa loob ng ''soul gem'' at ang kanyang katawan ay isang sisidlan lamang na kontrolado ng ''soul gem''. '''Grief seed (グリーフシード ''Gurīfu shīdo'')''' ''Tagalog: Butil ng Lungkot'' Isang itlog ng mangkukulam o "''witch''" na sumusulpot kapag ka natatalo ang isang witch. Kailangan ng magical girl ang mga bagay na ito para lamnang muli ang kanilang mga naubos na enerhiyang mahika. Ang lahat ng ''grief seed'' ay sumisipsip ng kalungkutan kapag ginamit sa isang madilim na ''soul gem'' at linilinis nito ito. Ngunit binabala ni Kyubey na ang pagsipsip ng masyadong maraming lumbay ay maaring makapagpabuhay sa ''witch''. Minsan ginagamit rin ng mga magical girl ang ''grief seed'' upang subukin kung kaya niyang pakisamahan ang isang magical girl. Ang ibig sabihin ng di-pagtanggap ng ''grief seed'' mula sa isang magical girl ay di-pagtanggap ng pakisama niya at masama ang ipinapahiwatig nito. Gumawa sina Mami at Homura ng mga halimbawa na iksamen. '''Witch''' '''(魔女 ''Majo'')''' ''Tagalog: Mangkukulam'' Ang mga negatibong emosyon tulad ng pagka-nerbyos, masyadong pag-alala o istres, masamang pagbibintang, pagkagalit at masamang hinanakit ay dala ng mga nilalang na nagkakalat ng mga butil ng kapahamakan sa buong daigdig. Kadalasan ay nagtatago sila sa mga harang na kanilang iginagawa o mga ''barrier''. Bagamat ang mga ''witch'' na ito ay mga pinalaking bersyon pala ng mga ''magical girl''. '''Barrier (結界 ''Kekkai'')''' ''Tagalog: Harang'' Isang maliit na alternatibong dimensiyon na ginagamit ng mga ''witch'' upang magtago. Sa sandali na aksidenteng mapasok ang isang ordinaryong tao dito ay hindi na sila makakatakas pa muli. Sa anime, ang mga lokasyon na ito ay idinsenyo at ginuhitan ng animasyon ng [[Gekidan Inu Curry]] sa isang istilo na malaki ang pinagkaiba sa buong serye para mapatibay ang mood na mistulang pang-ibang mundo. Sa anime minsan ay tinatawag silang mga "maze" (迷路 ''meiro'') o "ward'. Ang ''barrier'' ay ang espasyo na ang itsura ng loob ng isipan ng isang magical girl bago siya maging witch. Maaring maging basehan ng ''barrier'' ang mga bagay na may kinalaman sa buhay ng magical girl tulad ng kung saan sila naging witch, ang istilo ng kanilang ''soul gem'', ano ang mga hilig nila at ano ang kanilang naging hiling. '''Familiar (使い魔 ''Tsukaima'')''' ''Tagalog: Katulong na Nilikha'' Mga mababang-uri ng halimaw na ipinaghati mula sa kakanyahan ng isang ''witch''. Bagamat kadalasan sa kanila itinotoka ang responsibilidad ng pagbabantay at pagpapanatili ng mga harang ng kanilang mistress ay minsan ay magkakaroon sila ng kalayaan at lalayas upang gumawa ng kanilang sariling mga ''barrier''. Pagkayari mangain ng ilang mga tao, halos apat o lima ayon kay Kyouko ay magiging mga ''witch'' rin sila. Hindi sila magbibigay ng mga ''grief seed'' papwera na lamang kung lumaki na sila bilang mga buong ganap na ''witch.'' '''Witch's Kiss''' ('''魔女の口づけ ''Majo no kuchizuke'')''' ''Tagalog: Halik ng Mangkukulam'' Isang tanda na lumilitaw sa isang tao na naasintahan ng isang ''witch''. Iba-iba ang itsura ng mga halik ng mga ''witch.'' '''Walpurgisnacht''' '''(ワルプルギスの夜 ''Warupurugisu no yoru'')''' ''Tagalog: Walpurgisnacht'' Isang higanteng ''witch'' na imposible matalo ng mga magical girl ng mag-isa. == Produksiyon == Habang siya ay abala sa [[Hidamari Sketch]] at [[Bakemonogatari]], sinabi ni Akiyuki Shinbo sa produser ng Aniplex na si Atsuhiro Iwakami ng gusto niyang gumawa ng isang bagong serye tungkol sa magical girl at sila ang gumawa ng Puella Magi Madoka Magica. Noong ang palabas ay pinaplano pa lamang sa umpisa, nagdesisyon si Iwakami na wag na lang mag-adapt ng mga lumang gawa para mabigyan ng kalayaan si Shinbo sa direksiyon.<ref name=":0"><bdi>新房昭之×虚淵玄×蒼樹うめ×シャフト 1大プロジェクト始動</bdi> [Akiyuki Shinbo × Gen Urobuchi × Ume Aoki × Shaft: The Start of One Large Project]. ''Megami Magazine'' (in Japanese). Gakken (127): 115. October 25, 2010.</ref> Isang layunin ng proyekto ay makagawa ng anime na papatok sa mas maraming manonood kaysa sa mga tipikal na manonood ng mga magical girl na anime. Layunin nina Iwakami at Shinbo na magustuhan ang serye ng mga pangkaraniwang manonood ng mga anime.<ref name=":1">Manry, Gia (September 7, 2011). "Interview: Atushio Iwakami". Anime News Network. Hinango noong 29 Abril 2014</ref> Kinausap ni Shinbo si Gen Urobuchi na magsulat ng istorya at si Ume Aoki na gawin ang itsura ng mga karakter, na gagamitin naman ni Takahiro Kishida para sa serye.<ref name=":0" /> Hindi pinakialaman gaano ni Iwakami ang mga itinalagang mga tauhan sa paggawa ng anime. Dahil ang Puella Magi Madoka Magica ay isang orihinal na gawa at hindi isang adaptasyon ng lumang gawa, ang layunin ni Iwakami ay gumawa ng isang mataas na kalidad ng gawang makakalibang. Binigyan niya ng kalayaan ang mga tao, sila Urobuchi na gawin ang istorya ng serye at hindi siya nangialam rito at nang tinignan niya ang mga disenyo na ginawa ni Aoki ay nagalingan siya sa talento ng team.<ref>"''Magica'' Anime Adds Composer Kajiura, Durarara's Kishida". Anime News Network. October 28, 2010. Retrieved April 29, 2014.</ref> === Pagsulat ng Istorya === Noong isinusulat ang istorya, sinabi ni Iwakami si Urobuchi na gawing malalim ang istorya. Sinabi ni Shinbo na lagyan ng maraming karahasan at pagiging bayolente, mga tipo na hindi nakikita sa genreng magical girl.<ref name=":1" /> Sinabi rin ni Iwakami na patayin ni Urobuchi ang mga karakter sa istorya.<ref name=":2">"脚本家　虚淵玄さんインタビュー　ウルトラジャンプ本誌『ULTRA NEXT』増補版" [Interview with scriptwriter Gen Urobuchi - ''Ultra Jump'' 'Ultra Next' extended version] (in Japanese). Ultra Jump Egg. July 27, 2011. Retrieved May 6, 2013.</ref> Natuwa naman si Urobuchi, sinabing wala siyang problema rito at ibinida ang kanyang reputasyon at nakaraan bilang isang manunulat ng mga malalalim, malulungkot at katakot-takot na mga istorya, na lingid sa kaalaman ni Shinbo.<ref name=":3">Kajita, Mafia (June 17, 2011). <bdi>鬼哭街」から「沙耶の唄」「魔法少女まどか☆マギカ」までミッチリ質問攻め！</bdi> [Very hard barrage of questions from ''Kikoku street'', ''Song of Saya'' to ''Magical Girl Madoka ☆ Magika''!] (in Japanese). 4Gamer.net. Retrieved May 8, 2014.</ref>[[File:Cosplayer of Madoka Kaname in Akihabara 20111225.jpg|thumb|Kinokosplay ng cosplayer na ito sa Akibahara ang bidang karakter na si Madoka, naging popular ang Madoka Magica kaya naging uso kosplayin ang mga karakter mula rito.]] Isang layunin para sa istorya ay maging ibang-iba sa paraan kung paano inanunsyo ang anime. Pinlano ni Shinbo na ianunsyo ang anime na ito ay magkakaroon ng masaya at makulay na istorya na walang patayan at hindi malalaman agad ng mga fan ang katatakutan at trahedya na susunod.<ref name=":2" /> Halimbawa, ang logo ng palabas ay sadyang idinesenyo gamit ang istilo ng font na mistulang katuwa-tuwa at makulay sa mga fan. Linoko rin ni Urobuchi ang mga fan sa Twitter na kunwari ay masaya at walang patayan ang istorya. Inilihim ang madilim na istorya ng serye dahil gusto ni Shinbo na magulat ang mga manonood.<ref name=":3" /> Dinepensahan naman ni Iwakami ang pangmatandang istorya sa Puella Magi Madoka Magica na kahit seryoso ang istorya nito ay hindi naman ito bawal sa mga bata dahil wala namang gaanong kabastusan na makikita rito. May mamamatay, pero di naman gaanong kabayolente ang pagpapakita, at naaayon ito sa istorya ng serye.<ref name=":1" /> Binigyan ni Shinbo ng kalayaan si Urobuchi sa pagsulat at paggawa ng kwento.<ref name=":5">Ransom, Ko (January 29, 2012). "Report: Kazuo Koike and Gen Urobuchi Chat". Anime News Network. Retrieved May 5, 2012.</ref> Sa pagsasaad ng mga sandaling nakatrabaho niya si Shinbo, sabi ni Urobuchi na hindi nangingialam ang dalawa at hinihintay nila palagi siya sa kung ano ang susunod na gagawin sa istorya.<ref name=":6">Sevakis, Justin (July 27, 2012). "Gen Urobuchi Focus panel". Anime News Network. Retrieved May 8, 2014.</ref> Para makagawa ng magandang re-interpretasiyon ng genreng magical girl ay pinag-aralan ni Urobuchi ang mga aspeto ng mga gawa sa genreng magical girl na di kaaya-aya o di gaanong napapansin.<ref name=":2" /> Sinabi rin niya na ang paggawa ng kwento ay naimpluwensiyahan rin ng mga guhit ng mga karakter na ginawa ni Aoki. Inidagdag rin niya sina [[Stephen King]], ang horror na manunulat at ang mga nakaraang gawa ni Shinbo tulad ng [[Hidamari Sketch]] at [[Magical Girl Lyrical Nanoha]] bilang inspirasiyon.<ref name=":5" /> Ayon kay Urobuchi, naimpluwensiyahan rin siya ng mga screenwriter na sina Ichiro Itano at Yosuke Koruda at sinabi na sila ay mga teacher para sa kanya.<ref name=":6" /> Para magawa ang mood ng kwento ay siya ay gumamit ng teknik na tinatawag sa Hapon na Kuroda - kung saan ang unang episodyo ay ilalagay ang manonood sa isang parte ng istorya ng walang eksposisyon, sa ikalawang episodyo naman ilalathala ang lugar at ang mga detalye tungkol sa kinaroroonan ng istorya at sa ikatlong episodyo magkakaroon ng mga maiinit na rebelasyon na makakapaggulat at makakapanabik sa manonood.<ref name=":5" /> Ang rebelasyon sa ikatlong episodyo ay pinag-usapan sa pagpapalano ng team sa istorya at napag-usapan na mamamatay si Mami, isang bida. Naging kontrobersyal ito at ibinida pa ni Urobuchi na hindi mapakali ang mga empleyado sa paglapit sa kanya na baguhin ang istorya dahil paborito nila si Mami, pero umayaw siya at hindi niya pa rin binago ang istorya. Aminado si Urobuchi na mahirap matatanggap ng mga fan ang pagbabago na ito at baka hindi pa ito magustuhan ng iba pero kaniyang ipinagtanggol ito para maiba ang palabas sa panahon na lahat ng napapanood ay masaya at nakatutuwa, na ang istorya ay hindi nagbabago na parang paulit-ulit ang buhay.<ref name=":2" /> Sa isang panayaw sa Ultra Jump Egg ay ibinida ni Urobuchi kung paano siya nagsusulat, sinabi na naniniwala siya na ang istorya ng isang palabas ay mas importante kaysa sa mga karakter, na iisipin niya muna kung ano ang gagawin ng mga karakter at kung ano ang magyayari sa kanila bago pa man siya makaisip ng mga pangalan nito, imbis na gumawa muna ng mga karakter at saka gawin ang istorya. Idinepensa niya ulit ang kaniyang desisyon na patayin si Mami, na maalala pa raw ng mga fan si Mami dahil rito at sinabi na "Sa tingin ko ay may mga karakter na naging parang imortal dahil sila ay namatay tulad ni Caesar Zeppeli sa [[JoJo's Bizarre Adventure]] o si Raoh sa [[Fist of the North Star]]. Dahil sa pamamaraan kung paano sila namatay sila ay nabuhay habang-buhay." === Disenyo ng mga Karakter === Ayon kay Urobuchi, si Sayaka ang kanyang paboritong karakter dahil nalibang siya sa pagsulat ng kanyang kwento.<ref name=":14">Urobuchi, Gen (July 27, 2013). "Nitro+ Q&A Panel". ''AnimagiC 2013'' (Interview). Bonn, Germany.</ref> Dahil sa kanyang trahedya sa dulo ng serye, na sa paniniwala ni Shinbo ay "unfair" ay sinabi niya kay Urobuchi na pwede bang baguhin ang istorya para mailigtas si Sayaka. Hindi pumayag si Urobuchi dahil ayon sa kanya ay importanta ang pagkamatay ni Sayaka sa buong istorya.<ref name=":6" /> Nagpumilit si Shinbo at kinausap muli si Urobuchi kung papwede bang buhayin si Sayaka dahil napamahal na siya sa kanya. Hindi na naman pumayag muli si Urobuchi, na sumagot na imposible raw ito dahil nagawa na ang balangkas ng kwento.<ref name=":15">Manry, Gia (September 7, 2011). "Interview: Atushio Iwakami". Anime News Network. Retrieved May 9,2014.</ref> Ma-alangang tinanggap ito ni Shinbo pero naniniwala na siya na masyadong mabigat ang pasaning inilagay sa mga karakter na mga batang babaeng estudyante.<ref name=":6" /> Ang karakter na alien na si Kyubey ay naisip rin at ginawa ni Urobuchi. Sinabi ni Iwakami na bilang ang mga pangunahing kontrabida sa serye "the mash-up of cuteness and darkness is the central theme to ''Madoka'', and Kyubey is an epitome of that theme"<ref name=":15" />. Isang layunin sa pagsulat ni Urobuchi ay idiin ang magkasalungat na moralidad at paniniwala sa gitna ni Kyubey at ng mga babaeng magical girls, na naipakita sa serye sa pamamagitan ng mga scene kung saan kinaan ni Kyubey ang sarili niyang bangkay para makatipid sa enerhiya.<ref name=":5" /> Kinompara niya ang karakter sa mga ''Eldritch Abomination'' at halimaw sa mga likha ng manunulat na si [[H.P. Lovecraft]], at sabi niya kay Kyubey na hindi ito masama, kaya siya mukhang masama ay dahil wala siyang nararandaman.<ref>Lamb, Lynzee (April 6, 2012). "Gen Urobuchi, Katsushi Ota and Atsuhiro Iwakami Q&A". Anime News Network. Retrieved May 12, 2014.</ref> Nag-komento rin si Urobuchi sa malabong moralidad na ipinapahiwatig ng serye sa panayam sa [[Asahi Shimbun]] at binanggit ang teroristang Al-Qaeda: "Al-Qaeda brought down the Twin Towers due to their self-righteousness. Justice for some people is an evil for others. Good intentions, kindness, and hope will not necessarily make people happy."<ref>Loo, Egan (August 8, 2011). "''Madoka Magica'' Writer Urobuchi Compares Plot to Al-Qaeda". Anime News Network. Retrieved May 6, 2014.</ref> Dahil sa mga problema sa schedule sa [[Shaft (kompanya)|Shaft]], ang paggawa ng seryes ay naantala ng tatlong taon pagkayari matapos ang istorya. Pagkayari maresolbahan ang mga isyu ay nagpatuloy ulit ang paggawa.<ref name=":15" /> Ang animation studio ang gumawa ng konsepto at disenyo ng mga witch at ginawa ang backstory ng mga indibidwal na karakter.<ref name=":6" /> Unang naisip ni Urobuchi na gawin parang mga pang-karaniwang halimaw ang mga witch tulad ng [[Godzilla]], pero ng makita niya ang surreal at wirdong concept art ng isa sa mga witch na Walpurgisnacht ay naisip niya "Paano ba makakalaban ni Homura ito?". Nagdagdag ang mga designer mula sa Shaft ng mga sipi mula sa German na folkrolist na si [[Faust]] sa serye<ref name=":14" />. Sa paggawa ay may kalayaan ang grupo ng animation production na [[Gekidan Inu Curry]] na magdagdag ng mga bagong detalye at magbago ng mga nasulat na sa iskrip, halimbawa - sa isang scene sa huling episode kung saan nagdagdag ng mga itim na pakpak kay Homura bagamat hindi naman ito kasama sa gawa ni Urobuchi. Pinuri ni Urobuchi ang aspeto nito ng produksiyon at sinabing nakadagdag din sa misteryo at gumanda ang mga karakter dahil sa mga pagbabago ng animation production team at kapagka wala sila ay mahirap magsulat ng mga panibagong kwento sa mundo ng serye.<ref name=":5" /> === Musika === Kinuha nina Iwakami at Shinbo si [[Yuki Kajiura]] para i-kompose ang tugtog sa serye pagkayari siya i-rekomenda ni Urobuchi. Nakatrabaho na ni Shinbo si Kajiura sa [[Le Portrait de Petit Cossette]] at ibinida ni Urobuchi na naging inspirasyon sa kanya ang musika mula sa serye na iyon habang siya ay nagsusulat ng iskrip. Inamin din ni Urobuchi na naging fan siya ng mga tugtog sa anime na gawa ni Kajiura at pinuri ang kanyang istilo ng pagtatrabaho, na aalamin muna ni Kajiura ang kwento ng isang likha bago pa man siya gumawa ng tugtugan para rito.<ref name=":6" /> Ikinuha rin ang [[J-pop|Japanese pop music]] na duo na sina [[ClariS]] para kantahin ang opening theme na "Connect" (コネクト ''Konekuto'')<ref name=":11" />. Binantayan ni Iwakami ang paggawa ng mga kanta para tiyaking babagay ito sa mood ng serye, ito ang mga kaunting beses na siya ay personal na nakihalubilo sa aspeto ng produksiyon.<ref name=":15" /> Parehong ang "Connect" at ang ending theme "Magia" na kinanta nila [[Kalafina]] ay inanunsyo sa isang komersyal sa telebisyon mga linggo bago ang pagpapalabas ng serye sa Japan.<ref name=":11" /> == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} == Malayang pagbabasa == * {{cite journal|last1=Shen|first1=Lien Fan|title=The Dark, Twisted Magical Girls: Shōjo Heroines in ''Puella Magi Madoka Magica''|journal=Heroines of Film and Television|date=April 4, 2014|pages=177-187}} * {{cite journal|last1=Saito|first1=Kumiko|title=Magic, Shōjo, and Metamorphosis: Magical Girl Anime and the Challenges of Changing Gender Identities in Japanese Society|journal=The Journal of Asian Studies|date=2014|volume=73|pages=143-164|url=https://doi.org/10.1017/S0021911813001708}} * {{cite journal|last1=Howard|first1=Christopher|title=The ethics of Sekai-kei: reading Hiroki Azuma with Slavoj Zizek - Academic OneFile.''Puella Magi Madoka Magica''|journal=Science Fiction Film and Television|date=December 2014|volume=7}} * {{cite news|last1=A. Blue|first1=Jed|title=The Very Soil: An Unauthorized Critical Study of ''Puella Magi Madoka Magica''|url=https://www.kobo.com/us/en/ebook/the-very-soil-an-unauthorized-critical-study-of-puella-magi-madoka-magica|work=[[Kobo Inc.]]|date=March 2015}} * {{cite news|last1=Verret|first1=Rachael|title=Psychopathy, Feminism, and Narrative Agency in ''Madoka Magica'': Kyubey’s Story|url=https://www.themarysue.com/psychopathy-feminism-and-narrative-agency-in-madoka-magica/|work=[[The Mary Sue]]|date=June 10, 2015}} * {{cite journal|last1=Greenwood|first1=Forrest|title=The Girl at the End of Time: Temporality, (P)remediation, and Narrative Freedom in ''Puella Magi Madoka Magica''|journal=[[Mechademia]]|date=November 2015|volume=10|pages=195–207|doi=10.5749/mech.10.2015.0195}} * {{cite journal|last1=Cleto|first1=Sara|last2=Bahl|first2=Erin|title=Becoming the Labyrinth: Negotiating Magical Space and Identity in ''Puella Magi Madoka Magica''|journal=Humanities|date=April 6, 2016|volume=5|issue=2|pages=20|doi=10.3390/h5020020|doi-access=free}} * {{cite news|last1=Jensen|first1=Paul|title=Rise of the Dark Magical Girls|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-12-16/rise-of-the-dark-magical-girls/.110004|work=[[Anime News Network]]|date=December 16, 2016}} * {{cite news|last1=Vincent|first1=Brittany|title=Getting to Know the Dark Side of Magical Girl Anime|url=http://www.otakuusamagazine.com/getting-to-know-the-dark-side-of-magical-girl-anime/|work=[[Otaku USA]]|date=January 14, 2017}} * {{cite news|last1=Casas|first1=Darlene|title=The Female Gaze: Magical girls and the death of my childhood innocence|url=https://dailytitan.com/2017/05/female-gaze-magical-girls-death-childhood-innocence/|work=[[The Daily Titan]]|date=May 9, 2017|access-date=Pebrero 9, 2019|archive-date=Agosto 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806114214/https://dailytitan.com/2017/05/female-gaze-magical-girls-death-childhood-innocence/|url-status=dead}} * {{cite journal|last1=Butler|first1=Catherine|title=Shoujo Versus Seinen? Address and Reception in ''Puella Magi Madoka Magica'' (2011)|journal=Children's Literature in Education|date=March 15, 2018|doi=10.1007/s10583-018-9355-9|doi-access=free}} == Mga tanda == {{reflist|group=n}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.madoka-magica.com/ Official website] {{in lang|ja}} * [http://www.aniplex.co.jp/lineup/anime/madokamagica/ ''Puella Magi Madoka Magica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121073511/http://www.aniplex.co.jp/lineup/anime/madokamagica/ |date=2011-01-21 }} at [[Aniplex]] {{in lang|ja}} * {{ann|anime|id=12120}} * [http://www.dokidokivisual.com/madokamagica/ Opisyal na websayt ng manga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207053022/http://www.dokidokivisual.com/madokamagica/ |date=2018-12-07 }} {{in lang|ja}} * [http://madoka-magica-game.channel.or.jp/ Opisyal na websayt ng laro sa PSP] {{in lang|ja}} * [http://madokamagica-game.psvita.bngames.net/ ''Puella Magi Madoka Magica: The Battle Pentagram'' official website] {{in lang|ja}} * [http://www.madokamagicausa.com/ ''Puella Magi Madoka Magica''] at [[Aniplex of America]] {{Puella Magi Madoka Magica}} [[Kategorya:Anime]] [[Kategorya:Manga ng 2011]] [[Kategorya:Anime ng 2011]] [[Kategorya:Malamahikang babaeng anime at manga]] [[Kategorya:Aniplex]] [[Kategorya:Anime series]] [[Kategorya:Seryeng anime]] [[Kategorya:Mga serye ng anime]] [[Kategorya:Pelikulang anime]] a3myvu4wczozmijgl1da62djdynfh61 0 159853 2225811 2083474 2026-09-17T02:21:18Z Ryomaandres 8044 2225811 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Calabria {{collapsible list |titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-size:9pt; |liststyle = text-align:center; |title = Other native names |1 = {{native name|nap|Calàbbria}} |2 = {{native name|scn|Calàvria}} |3 = {{native name|aae|Kalavrì}} |4 = {{native name|el|Καλαβρία}} }}|native_name=|other_name=|native_name_lang=it|settlement_type=[[Rehiyon ng Italya]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=Flag of Calabria.svg|flag_alt=|image_shield=Coat of arms of Calabria.svg|shield_size=50px|shield_alt=|image_blank_emblem=|blank_emblem_size=|blank_emblem_type=|blank_emblem_alt=|nickname=|motto=|anthem=|image_map=Calabria in Italy.svg|mapsize=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_mapsize=|pushpin_map_caption=|coordinates=|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name=Italya|established_title=|established_date=|founder=|named_for=|seat_type=Kabesera|seat=[[Catanzaro]]|seat1_type=Largest city|seat1=[[Reggio Calabria]]|government_footnotes=|government_type=|leader_party=[[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]|leader_title=President|leader_name=[[Roberto Occhiuto]]|leader_title1=|leader_name1=|total_type=|unit_pref=|area_magnitude=|area_footnotes=|area_total_km2=15222|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|elevation_min_m=|population_footnotes=|population_total=1877527|population_as_of=January 1, 2021|population_density_km2=auto|population_demonym={{Lang-en|[[Calabrians|Calabrian]]}}<br>{{lang-it|Calabrese}}|population_note=|population_blank1_title=|population_blank1=|demographics_type1=|demographics1_footnotes=|demographics1_title1=|demographics1_info1=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=|postal_code=|area_code_type=[[ISO 3166 code]]|area_code=IT-78|blank_name_sec1=[[List of Italian regions by GDP|GDP (nominal)]]|blank_info_sec1=€33.3&nbsp;billion (2018)<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tgs00003&plugin=1 |title=Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table |publisher=Epp.eurostat.ec.europa.eu |date=26 February 2013 |access-date=26 March 2013}}</ref>|blank1_name_sec1=[[List of Italian regions by GDP|GDP per capita]]|blank1_info_sec1=€17,000 (2018)<ref name="GDP">{{cite press release |url=https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/10474907/1-05032020-AP-EN.pdf/81807e19-e4c8-2e53-c98a-933f5bf30f58 |title=Regional GDP per capita ranged from 30% to 263% of the EU average in 2018 |publisher=ec.europa.eu |access-date=1 September 2020}}</ref>|blank2_name_sec1=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec1=0.845<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 September 2018}}</ref><br />{{color|green|very high}} · [[List of Italian regions by Human Development Index|20th of 21]]|blank_name_sec2=[[First-level NUTS of the European Union#Italy|NUTS Region]]|blank_info_sec2=ITF|website=[http://www.regione.calabria.it/ www.regione.calabria.it]|footnotes=|name=}} Ang '''Calabria''' ({{IPAc-en|US|k|ə|ˈ|l|eɪ|b|r|i|ə|,_|-|ˈ|l|ɑː|b|-}} <ref>{{Cite web |title=Calabria |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/calabria |access-date=6 May 2019 |website=[[Collins English Dictionary]] |publisher=[[HarperCollins]]}}</ref><ref name="MerWeb">{{Cite Merriam-Webster|Calabria}}</ref>), ay isang [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] sa [[Katimugang Italya]]. Napahangganan ito ng [[Basilicata]] sa hilaga, [[Golpo ng Tarento]] sa silangan, [[Dagat Honiko]] sa timog, [[Kipot ng Messina]] sa timog-kanluran, na naghihiwalay dito sa [[Sicilia]], at [[Dagat Tireno]] sa kanluran. Sa halos 2 milyong residente sa kabuuang lugar na humigit-kumulang {{Convert|15222|km2|sqmi}}, ito ang ikasampung pinakamataong tao at ang ikasampung pinakamalaking rehiyon ng Italy ayon sa lugar. Ang [[Catanzaro]] ay ang kabesera ng rehiyon, habang ang [[Regio de Calabria|Reggio Calabria]] ay ang [[Talaan ng mga lungsod sa Italya|pinakamataong lungsod]] sa rehiyon. Ito ang unang teritoryo sa kasaysayan na kinuha ang pangalan ng ''[[Italya]]''. Sa katagang ito ay tinawag ng mga [[Sinaunang Gresya|Sinaunang Griyego]] ang [[Istmo ng Catanzaro]], na sa kanilang pagdating sa lugar ay nasa ilalim ng kapangyarihan ng haring [[Enotrio]] na si [[Italus]]. Ang rehiyon ay tinatahanan na mula pa noong [[Paleolitiko]], na pinatunayan ng [[Yungib ng Romito]]. Dahil sa estratehikong posisyon nito sa gitna ng [[Dagat Mediteraneo]], nasaksihan nito ang pag-usbong ng ilang mga sibilisasyon at mga tao, kabilang ang mga [[Mga Enotrio|Enotrio]], [[Mga Brucio|Brucio]], [[Sinaunang Gresya|Griyego]], [[Sinaunang Roma|Romano]], [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]], at [[Mga Normando|Normando]]. Ang panahon ng Griyego ay napakarangal para sa Calabria, kung saan ang pundasyon ay simula noong [[Ika-8 dantaon BC|ika-8 siglo BK]] ng mahahalagang lungsod-estado ([[Pólis|póleis]]) na sa loob ng maraming siglo ay kabilang sa pinakamayaman at pinakaabante sa kultura ng kanilang panahon, na bumubuo sa fulcrum ng teritoryo sa kalaunan pinalitan ng pangalang [[Magna Graecia]] (Kalakhang Gresya) ng mga mananakop na Romano. == Pamahalaan == [[File:Map_of_region_of_Calabria,_Italy,_with_provinces-it.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Map_of_region_of_Calabria,_Italy,_with_provinces-it.svg|thumb|Mapa ng mga lalawigan ng Calabria]] === Mga dibisyong administratibo === Nahahati ang Calabria sa limang dibisyon: apat na lalawigan at isang kalakhang lungsod: {| class="wikitable sortable centered" ! style="background:#ccf;" |Lalawigan ! style="background:#ccf;" |Populasyon (2026) ! style="background:#ccf;" |Sakop (km²) ! style="background:#ccf;" |Densidad (inh./km²) ! style="background:#ccf;" |Kabesera ! style="background:#ccf;" |Mga munisipalidad |- |[[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]] |338,160 |2,415.45 |140.0 |[[Catanzaro]] |80 |- |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |667,134 |6,709.75 |99.4 |[[Cosenza]] |150 |- |[[Lalawigan ng Crotone|Crotone]] |161,765 |1,735.68 |93.2 |[[Crotone]] |27 |- |[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio]] [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|de Calabria]] |510,590 |3,210.37 |159.0 |[[Regio de Calabria]] |97 |- |[[Lalawigan ng Vibo Valentia|Vibo Valentia]] |149,922 |1,150.64 |130.3 |[[Vibo Valentia]] |50 |} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Short description matches Wikidata]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with bad settlement type]] [[Kategorya:Mga rehiyon ng Italya]] [[Kategorya:Calabria]] <references />{{Calabria}}{{Regions of Italy}} 7ghi14oru1w4a3ti7nmqvmcyitw9d2n 0 209788 2225829 2090156 2026-09-17T03:46:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225829 wikitext text/x-wiki Si '''Edward "Ned" Kelly''' (Hunyo 1855– 11 Nobyembre 1880) ay ang pinakabantog na ''[[bushranger]]'' ng [[Australia]].<ref name=dfat>{{cite web |url=http://www.dfat.gov.au/facts/national_icons.html |title=About Australia: National Icons |first= |last= |work=Department of Foreign Affairs and Trade |year=2011 |accessdate=2011-10-15 |archive-date=2011-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111019233119/http://dfat.gov.au/facts/national_icons.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111019233119/http://dfat.gov.au/facts/national_icons.html |date=2011-10-19 }}</ref> Siya ay naging isang pigurang [[simboliko]] sa [[kasaysayan ng Australia|kasaysayan]], [[kuwentong-bayan ng Australia|kuwentong-bayan]], mga aklat, sining at pelikula ng Australia. Bilang isang [[Cultural icon|huwarang pangkultura]], ang kaniyang imahe ay ginamit noong seremonya ng pagbubukas ng [[Olimpiks ng Tag-init noong 2000]] sa [[Sydney]].<ref name=dfat/> Naaalala siya sa kasabihang Ingles na "... as game as Ned Kelly"; na ang salitang "game" (literal na "laro") ay may kahulugang "tapang" sa ganitong kaso ng pananalita.<ref name="kp">{{cite web|url=http://vhd.heritage.vic.gov.au/vhd/heritagevic#detail_places;14253|title=Kelly Papers|work=Heritage Places and Objects|publisher=Heritage Council of Victoria|language=|accessdate=2010-02-27|archive-date=2011-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005070220/http://vhd.heritage.vic.gov.au/vhd/heritagevic#detail_places;14253|url-status=dead}}</ref> Habang lumalaki si Kelly noong kaniyang kabataan, ang kaniyang mag-anak ay madalas na napapasubo sa gulo na kasangkot ang [[pulisya]]. Pagkaraang makipag-away sa isang [[pulis]] sa kaniyang tahanan noong 1878, nagpunta si Kelly sa isang [[the bush|lugar na matalahib at magubat]] upang magtago. Pinaslang niya ang tatlong mga pulis na humahanap sa kaniya. Ginawa ng pamahalaan na sina Ned, ang kaniyang kapatid na lalaki, at dalawa pang mga kaibigan bilang mga [[outlaw|manlalabag ng batas]]. Nakilala ang pangkat nila bilang ang ''Kelly Gang'' (literal na "Masamang Barkadahan ni Kelly"). Pinamunuan ni Kelly ang gang na nakawan ang ilang mga bangko, at pati na ang paglusob sa isang buong bayan. Naganap ang isang panghuling magulong pakikipaglaban sa pulisya na nangyari sa [[Glenrowan, Victoria|Glenrowan]]. Si Kelly, na nakasuot ng ginawa niyang [[baluti]] at [[helmet]] na metal, ay nadakip at nilitis. Dahil sa pagkakatagpong siya ay nagkasala ng pagpaslang, binitay siya sa [[Old Melbourne Gaol|Melbourne Gaol]] noong 1880. Isang larawan ni Kelly na ipininta ng Australyanong alagad ng sining na si [[Sidney Nolan]] ang naibenta noong 2010 sa halagang [[AU$]]5.4 na mga milyon, ang pinakamataas na presyong ibinayad para sa isang dibuhong Australyano.<ref>{{cite web |url= http://www.abc.net.au/news/stories/2010/03/25/2856436.htm |title=Nolan's Ned Kelly no steal at $5.4m |first= Michael|last=Vincent |work=Australian Broadcasting Corporation (ABC News) |year=2010-03-26 |accessdate=2011-07-07}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kelly, Ned}} [[Kategorya:Mga bilanggo mula sa Australia]] [[Kategorya:Mga mamamatay-tao mula sa Australia]] [[Kategorya:Mga taong namatay dahil sa pagbitay]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1855]] [[Kategorya:Mga tao mula sa Victoria (Australia)]] [[Kategorya:Namatay noong 1880]] timt4tcm4svdis6gb6vf905ne9uonxt 0 221735 2225660 2136354 2026-09-16T12:26:32Z ~2026-49980-50 166397 Ayusin 2225660 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Love Radio Heneral Santos | callsign = DXWK | logo = | logo_size = 125px | city = [[Heneral Santos]] | area = [[Timog Cotabato]], ilang bahagi ng [[Sarangani]] | branding = 101.5 Love Radio | airdate = {{Start date|1990|1|1}} (bilang K101) | frequency = 101.5 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = | network = Love Radio | owner = [[MBC Media Group]] | sister_stations = [[DXTS|94.3 DZRH News FM]], [[DZRH|DZRH General Santos]] | webcast = [https://www.loveradio.com.ph/radio?station=101.5-love-radio-general-santos Listen Live] | website = [http://www.loveradio.com.ph/general-santos Love Radio General Santos] }} Ang '''DXWK''' (101.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''101.5 Love Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa DVO Bldg., Aparente St., San Isidro, [[Heneral Santos]].<ref>[https://rmn.ph/local-rmn-network-back-to-back-number-1-sa-pinaka-latest-nga-kbp-kantar-media-survey/ RMN Network Back to Back number 1 sa pinaka-latest nga KBP-Kantar Media Survey]</ref><ref>[https://www.mindanews.com/top-stories/2013/05/former-radio-broadcasters-win-city-council-provl-board-seats/ Former radio broadcasters win city council, prov’l board seats]</ref><ref>{{Cite web |url=http://dropdeaderonworks.blogspot.com/2010/11/rock-on-manila-live-in-gensan-bagsakan.html |title=Bagsakan in Gensan!: The Rock on Manila Concert Tour ~ dropdeaderon |access-date=2024-11-04 |archive-date=2020-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202062613/http://dropdeaderonworks.blogspot.com/2010/11/rock-on-manila-live-in-gensan-bagsakan.html |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{General Santos Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Heneral Santos]] pqluv71il7u8gvsxpjuk8w8fpvz1855 0 228242 2225663 2017482 2026-09-16T12:42:48Z Atcovi 50235 mujawwad --> murattal 2225663 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = 88 | number-3 = 088 | name = Al-Ghāshiyah | name-ar = الغاشية | name-en = Ang Kalamidad | prev_sura = Quran 87 | next_sura = Quran 89 | classification = Meccan | othernames-ar = <!-- alternate Arabic names --> | othernames = The Pall, The Overwhelming Calamity, The Enveloper, The Overshadowing Event | juz = 30 | rukus = <!-- if only one ruku, skip this field --> | verses = 26 | words = 92 | letters = 382 | muqattaat = <!-- only if applicable --> | sajdahs = <!-- only if applicable --> | audio = Chapter 88, Al-Ghashiyah (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} Ang '''Sūrat al-Ghāshiya''' (Arabiko: الغاشية‎ Sūrat ul-Ġāšiyä) ang ika-88 sura ng [[Koran]] na may 26 ayat. Ang paksa ng sura ang Paraiso, Impiyerno at milagro ng paglikha ni Allah ng lahat ng bagay. ==Mga bersikulong Arabiko== <span style="font-size:160%;"> بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ # هل اَتٰىکَ حَدِیۡثُ الۡغَاشِیَۃِ # وُجُوۡہٌ یَّوۡمَئِذٍ خَاشِعَۃٌ # عَامِلَۃٌ نَّاصِبَۃٌ # تَصۡلٰی نَارًا حَامِیَۃً # تُسۡقٰی مِنۡ عَیۡنٍ اٰنِیَۃٍ # لَیۡسَ لَہُمۡ طَعَامٌ اِلَّا مِنۡ ضَرِیۡعٍ # لَّا یُسۡمِنُ وَ لَا یُغۡنِیۡ مِنۡ جُوۡعٍ # وُجُوۡہٌ یَّوۡمَئِذٍ نَّاعِمَۃٌ # لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ # فِیۡ جَنَّۃٍ عَالِیَۃٍ # لَّا تَسۡمَعُ فِیۡہَا لَاغِیَۃً # فِیۡہَا عَیۡنٌ جَارِیَۃٌ # فِیۡہَا سُرُرٌ مَّرۡفُوۡعَۃٌ # وَّ اَکۡوَابٌ مَّوۡضُوۡعَۃٌ # وَّ نَمَارِقُ مَصۡفُوۡفَۃٌ # وَّ زَرَابِیُّ مَبۡثُوۡثَۃٌ # اَفَلَا یَنۡظُرُوۡنَ اِلَی الۡاِبِلِ کَیۡفَ خُلِقَتۡ # وَ اِلَی السَّمَآءِ کَیۡفَ رُفِعَتۡ # وَ اِلَی الۡجِبَالِ کَیۡفَ نُصِبَتۡ # وَ اِلَی الۡاَرۡضِ کَیۡفَ سُطِحَتۡ # فَذَکِّرۡ ؕ اِنَّمَاۤ اَنۡتَ مُذَکِّرٌ # لَسۡتَ عَلَیۡہِمۡ بِمُصَۜیۡطِرٍ # اِلَّا مَنۡ تَوَلّٰی وَ کَفَرَ # فَیُعَذِّبُہُ اللّٰہُ الۡعَذَابَ الۡاَکۡبَرَ # اِنَّ اِلَیۡنَاۤ اِیَابَہُمۡ # ثُمَّ اِنَّ عَلَیۡنَا حِسَابَہُمۡ </span> {{Koran}} [[Kategorya:Mga Sura]] 9ndbkiwhc3a73f7ab7vj9f065a97ys2 0 229231 2225666 2225589 2026-09-16T13:41:34Z ~2026-49970-41 166404 /* */ IPhone 18 Pro Vector.svg 2225666 wikitext text/x-wiki {{lowercase title}} {{Infobox computing device | name = iPhone | logo = [[File:IPhone new logo.svg|frameless|class=skin-invert]] | logo_class = skin-invert | image = IPhone 18 Pro Vector.svg | image_upright = | caption = Harapang bahagi ng pinakabagong [[iPhone 18 Pro]], na may kulay ''Burgundy'' | developer = [[Apple Inc.|Apple]] | manufacturer = {{hlist|[[Foxconn]] |[[Pegatron]] |[[Wistron]] | [[Tata Group]]}} | type = [[Smartphone]] | os = [[iOS]] | power = ''Built-in rechargeable lithium-ion battery'' | storage = 128, 256, 512&nbsp;GB, 1 o 2&nbsp;TB flash memory (mga kasalukuyang modelo) | sound = {{flatlist| * [[Bluetooth]] * Stereo speaker ([[iPhone 7]] pataas) * Microphone * 3.5&nbsp;mm headphone jack (hanggang iPhone 7) * 30-pin dock connector (hanggang [[iPhone 5]]) * Lightning port (iPhone 5 – [[iPhone 14]]) * [[USB-C]] port ([[iPhone 15]] pataas) }} | related = {{flatlist| * [[iPad]] }} | website = {{URL|https://www.apple.com/iphone/|apple.com/iphone}} | units_sold = >3&nbsp;billion ({{as of|2025|7|lc=y|df=US}}) | online_services = {{flatlist| * [[App Store (iOS/iPadOS)|App Store]] * [[Apple One]] * [[iCloud]] * [[Apple Pay]] }} | release_date = {{start date and age|2007|06|29}} }} Ang '''iPhone''' ay isang linya ng mga ''[[smartphone]]'' na ginawa at kinalakal ng [[Apple Inc.]] na gumagamit ng [[iOS]], ang sariling [[operating system]] na pangselular ng kumpanya. Unang [[teleponong selular]] ang unang iPhone na tumatanggap ng sabayang pagpindot. Sa [[#Kasaysayan|kasaysayan nito]], nakakuha ang iPhone ng mas malaki at mas malinaw na [[display]], katangiang pagkuha ng [[bidyo]], proteksyon sa paglangoy sa [[tubig]], at marami pang katangiang pang[[may-kapansanan]]. == Kasaysayan == Inanunsyo ng Apple ang unang iPhone noong 9 Enero 2007 at inilabas ito sa Estados Unidos noong 29 Hunyo 2007. Ang 4 GB na modelo ay nagkakahalaga ng US$499, samantalang ang 8 GB na modelo ay nagkakahalaga ng US$599.<ref name="Apple 2007">{{Cite web |title=Apple Reinvents the Phone with iPhone |url=https://www.apple.com/newsroom/2007/01/09Apple-Reinvents-the-Phone-with-iPhone/ |website=Apple Newsroom |date=9 Enero 2007 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> Pinagsama nito ang isang mobile phone, isang bersiyon ng [[iPod]] na may malawak na screen, at isang aparatong pangkomunikasyon sa internet sa iisang device. Gumamit ito ng ''multi-touch'' na screen na maaaring kontrolin gamit ang mga daliri.<ref>{{Cite web |title=iPhone Premieres This Friday Night at Apple Retail Stores |url=https://www.apple.com/newsroom/2007/06/28iPhone-Premieres-This-Friday-Night-at-Apple-Retail-Stores/ |website=Apple Newsroom |date=28 Hunyo 2007 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> Ang ''user interface'' ng iPhone ay nakasentro sa ''multi-touch'' na screen at gumagamit ng isang virtual na keyboard na lumilitaw kapag kinakailangan. Mayroon itong koneksiyon sa Wi-Fi at mga cellular network. Maaaring gamitin ang iPhone para sa pagtawag, pagpapadala at pagtanggap ng mga text message at email, pag-browse sa web, pagkuha ng litrato at bidyo, pagpapatugtog ng musika, paggamit ng GPS at mga mapa, paggawa ng mga tala, pagkalkula, at paggamit ng ''visual voicemail''. Ang pagkuha ng bidyo ay idinagdag sa iPhone 3GS. Sa paglabas ng [[iPhone 3G]] noong 2008, idinagdag din ang built-in na GPS at suporta para sa mga application ng ibang developer.<ref name="Apple 3G">{{Cite web |title=Apple Introduces the New iPhone 3G |url=https://www.apple.com/newsroom/2008/06/09Apple-Introduces-the-New-iPhone-3G/ |website=Apple Newsroom |date=9 Hunyo 2008 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> Noong 11 Hulyo 2008, inilunsad ang [[App Store]], na nagbigay-daan sa mga gumagamit na mag-download at mag-install ng mga mobile application nang direkta sa kanilang iPhone. Sa unang katapusan ng linggo nito, mahigit 10 milyong application ang na-download mula sa App Store.<ref>{{Cite web |title=iPhone App Store Downloads Top 10 Million in First Weekend |url=https://www.apple.com/newsroom/2008/07/14iPhone-App-Store-Downloads-Top-10-Million-in-First-Weekend/ |website=Apple Newsroom |date=14 Hulyo 2008 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> Dahil dito, naging mahalagang bahagi ng iPhone ang mga application para sa mga laro, produktibidad, komunikasyon, social networking, edukasyon, at iba pang gamit. Sa Estados Unidos, nanguna ang Apple sa bahagi ng merkado ng mga tagagawa ng smartphone noong ikatlong quarter ng 2015. Ayon sa comScore, sa tatlong buwang nagtatapos noong Setyembre 2015, may 43.6% na bahagi ng merkado ang Apple, na sinundan ng Samsung (27.6%), LG (9.4%), at Motorola (4.8%).<ref>{{Cite web |title=comScore Reports September 2015 U.S. Smartphone Subscriber Market Share |url=https://www.comscore.com/Insights/Market-Rankings/comScore-Reports-September-2015-US-Smartphone-Subscriber-Market-Share |website=comScore |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> Ang '''[[iPhone X]]''' ay ang ikasampung pangunahing henerasyon ng iPhone at isa sa mga modelong inilabas bilang bahagi ng pagdiriwang ng ika-10 anibersaryo ng produkto. Inanunsyo ito noong 12 Setyembre 2017 kasama ang [[iPhone 8]] at [[iPhone 8 Plus]] sa [[Steve Jobs Theater]] sa [[Apple Park]], at inilabas noong 3 Nobyembre 2017. Kabilang sa mga bagong tampok nito ang isang ''OLED'' na display na halos walang bezel at [[Face ID]], na pumalit sa ''Touch ID'' bilang pangunahing paraan ng pagpapatunay ng gumagamit.<ref name="Apple X">{{Cite web |title=Apple unveils iPhone X |url=https://www.apple.com/newsroom/2017/09/apple-unveils-iphone-x/ |website=Apple Newsroom |date=12 Setyembre 2017 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> Sa mga sumunod na henerasyon, nagdagdag ang Apple ng iba't ibang teknolohiya at tampok, kabilang ang mas mahuhusay na kamera, mas mabilis na mga [[system-on-a-chip|chip]], mga display na may mas mataas na refresh rate, [[5G]], [[MagSafe]], mga kakayahan sa komunikasyon gamit ang satellite, at mga tampok na nakatuon sa [[accessibility]]. Noong 2020, inilabas ang [[iPhone 12]] na may suporta sa 5G, habang noong 2022 ay ipinakilala ang [[iPhone 14]] na may mga tampok na Emergency SOS at Find My sa pamamagitan ng satellite sa mga sinusuportahang rehiyon. Noong Setyembre 2025, ipinakilala ng Apple ang [[iPhone 17]], [[iPhone Air]], [[iPhone 17 Pro]], at [[iPhone 17 Pro Max]] bilang bagong henerasyon ng iPhone.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 17 |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2025/09/apple-debuts-iphone-17/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2025 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> Noong 2 Marso 2026, ipinakilala naman ng Apple ang [[iPhone 17e]] bilang mas abot-kayang modelo sa iPhone 17 lineup. Gumagamit ito ng A19 chip, 48 MP Fusion camera, 6.1-pulgadang Super Retina XDR display, at MagSafe. Inilabas ito noong 11 Marso 2026 na may panimulang storage na 256 GB at presyong US$599.<ref name="Apple 17e">{{Cite web |title=Apple introduces iPhone 17e |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2026/03/apple-introduces-iphone-17e/ |website=Apple Newsroom |date=2 Marso 2026 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> == Mga modelo == Mula noong unang iPhone noong 2007, naglabas ang Apple ng maraming modelo na may iba't ibang laki, disenyo, kakayahan, at presyo. Kabilang sa mga pangunahing linya ng modelo ang karaniwang iPhone, mga modelong Plus, Pro, at Pro Max, pati na rin ang mga modelong may ibang pangalan tulad ng iPhone mini, iPhone SE, iPhone Air, at pinakabagong iPhone Duo. {| class="wikitable" ! Modelo ! Taon ng paglabas ! Mga pangunahing tampok |- | [[iPhone (1st generation)|iPhone]] | 2007 | Unang modelo ng iPhone. Gumamit ito ng 3.5-pulgadang ''multi-touch'' na display at walang App Store noong unang inilabas.<ref name="Apple 2007"/> |- | [[iPhone 3G]] | 2008 | Nagdagdag ng suporta para sa 3G cellular network, GPS, at [[App Store]].<ref name="Apple 3G"/> |- | [[iPhone 3GS]] | 2009 | Mas mabilis na ''processor'' at unang iPhone na may kakayahang magrekord ng bidyo.<ref>{{Cite web |title=Apple Announces the New iPhone 3GS—The Fastest, Most Powerful iPhone Yet |url=https://www.apple.com/newsroom/2009/06/08Apple-Announces-the-New-iPhone-3GS-The-Fastest-Most-Powerful-iPhone-Yet/ |website=Apple Newsroom |date=8 Hunyo 2009 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 4]] | 2010 | Nagpakilala ng Retina display, bagong disenyo, at FaceTime.<ref>{{Cite web |title=Apple Presents iPhone 4 |url=https://www.apple.com/newsroom/2010/06/07Apple-Presents-iPhone-4/ |website=Apple Newsroom |date=7 Hunyo 2010 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 4S]] | 2011 | Nagpakilala ng Siri at A5 chip, kasama ang mga pagpapahusay sa kamera.<ref>{{Cite web |title=Apple Introduces iPhone 4S |url=https://www.apple.com/newsroom/2011/10/04Apple-Introduces-iPhone-4S/ |website=Apple Newsroom |date=4 Oktubre 2011 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 5]] | 2012 | Nagkaroon ng mas malaking 4-pulgadang Retina display, mas manipis na disenyo, at suporta sa LTE.<ref>{{Cite web |title=Apple Introduces iPhone 5 |url=https://www.apple.com/newsroom/2012/09/12Apple-Introduces-iPhone-5/ |website=Apple Newsroom |date=12 Setyembre 2012 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 5S]] | 2013 | Unang iPhone na may 64-bit na A7 chip at [[Touch ID]].<ref>{{Cite web |title=Apple Introduces iPhone 5s—The Most Forward-Thinking Smartphone in the World |url=https://www.apple.com/newsroom/2013/09/10Apple-Introduces-iPhone-5s-The-Most-Forward-Thinking-Smartphone-in-the-World/ |website=Apple Newsroom |date=10 Setyembre 2013 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 6]] at [[iPhone 6 Plus]] | 2014 | Mas malalaking 4.7- at 5.5-pulgadang Retina HD display at bagong disenyo.<ref>{{Cite web |title=Apple Announces iPhone 6 & iPhone 6 Plus—The Biggest Advancements in iPhone |url=https://www.apple.com/newsroom/2014/09/09Apple-Announces-iPhone-6-iPhone-6-Plus-The-Biggest-Advancements-in-iPhone/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2014 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 6S]] at [[iPhone 6S Plus]] | 2015 | Nagpakilala ng 3D Touch, A9 chip, at 12 MP na kamera.<ref>{{Cite web |title=Apple Introduces iPhone 6s & iPhone 6s Plus |url=https://www.apple.com/newsroom/2015/09/09Apple-Introduces-iPhone-6s-iPhone-6s-Plus/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2015 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone SE (1st generation)|iPhone SE]] | 2016 | Mas maliit na modelo na may disenyo na katulad ng iPhone 5S at hardware na katulad ng iPhone 6S.<ref>{{Cite web |title=Apple Introduces iPhone SE |url=https://www.apple.com/newsroom/2016/03/21Apple-Introduces-iPhone-SE/ |website=Apple Newsroom |date=21 Marso 2016 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 7]] at [[iPhone 7 Plus]] | 2016 | Nagpakilala ng resistensiya sa tubig at alikabok, bagong Home button, at dual-camera system sa iPhone 7 Plus. Inalis din ang 3.5 mm na headphone jack.<ref>{{Cite web |title=Apple Introduces iPhone 7 & iPhone 7 Plus—World's Best and Most Advanced iPhone |url=https://www.apple.com/newsroom/2016/09/07Apple-Introduces-iPhone-7-iPhone-7-Plus/ |website=Apple Newsroom |date=7 Setyembre 2016 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 8]] at [[iPhone 8 Plus]] | 2017 | Nagdagdag ng glass back, wireless charging, at A11 Bionic chip.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces iPhone 8 and iPhone 8 Plus |url=https://www.apple.com/newsroom/2017/09/apple-introduces-iphone-8-and-iphone-8-plus/ |website=Apple Newsroom |date=12 Setyembre 2017 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone X]] | 2017 | Nagpakilala ng ''OLED'' display, Face ID, at bagong disenyo na halos walang bezel.<ref name="Apple X"/> |- | [[iPhone XS]] at [[iPhone XS Max]] | 2018 | Mga pagpapahusay sa performance at kamera. Ang iPhone XS Max ay may 6.5-pulgadang ''OLED'' display.<ref name="Apple XS XR">{{Cite web |title=Apple introduces iPhone XS, iPhone XS Max, and iPhone XR |url=https://www.apple.com/newsroom/2018/09/apple-introduces-iphone-xs-iphone-xs-max-and-iphone-xr/ |website=Apple Newsroom |date=12 Setyembre 2018 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone XR]] | 2018 | Mas abot-kayang modelo na may Liquid Retina LCD display at A12 Bionic chip.<ref name="Apple XS XR"/> |- | [[iPhone 11]], [[iPhone 11 Pro]], at [[iPhone 11 Pro Max]] | 2019 | Nagdagdag ng mga pagpapahusay sa kamera at Night mode. Ang mga modelong Pro ay may triple-camera system.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces iPhone 11 |url=https://www.apple.com/newsroom/2019/09/apple-introduces-iphone-11/ |website=Apple Newsroom |date=10 Setyembre 2019 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone SE (2nd generation)|iPhone SE (ika-2 henerasyon)]] | 2020 | Compact na modelo na may disenyo na katulad ng iPhone 8 at A13 Bionic chip.<ref>{{Cite web |title=Apple announces new iPhone SE |url=https://www.apple.com/newsroom/2020/04/apple-announces-new-iphone-se/ |website=Apple Newsroom |date=15 Abril 2020 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 12]] series | 2020 | Nagpakilala ng 5G, bagong disenyo na may patag na gilid, at Mini na modelo.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces iPhone 12 and iPhone 12 mini |url=https://www.apple.com/newsroom/2020/10/apple-introduces-iphone-12-and-iphone-12-mini/ |website=Apple Newsroom |date=13 Oktubre 2020 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 13]] series | 2021 | Mga pagpapahusay sa kamera at baterya, kasama ang Cinematic mode.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces iPhone 13 and iPhone 13 mini |url=https://www.apple.com/newsroom/2021/09/apple-introduces-iphone-13-and-iphone-13-mini/ |website=Apple Newsroom |date=14 Setyembre 2021 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone SE (3rd generation)|iPhone SE (ika-3 henerasyon)]] | 2022 | Gumamit ng A15 Bionic chip at nagdagdag ng suporta sa 5G.<ref>{{Cite web |title=Apple introduces the new iPhone SE |url=https://www.apple.com/newsroom/2022/03/apple-introduces-the-new-iphone-se/ |website=Apple Newsroom |date=8 Marso 2022 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 14]] series | 2022 | Nagpakilala ng Dynamic Island sa mga modelong Pro at mga tampok na Emergency SOS at Find My sa pamamagitan ng satellite sa mga sinusuportahang rehiyon.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 14 and iPhone 14 Plus |url=https://www.apple.com/newsroom/2022/09/apple-debuts-iphone-14-and-iphone-14-plus/ |website=Apple Newsroom |date=7 Setyembre 2022 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 15]] series | 2023 | Gumamit ng USB-C connector; nagpakilala rin ng titanium na disenyo sa mga modelong Pro.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 15 and iPhone 15 Plus |url=https://www.apple.com/newsroom/2023/09/apple-debuts-iphone-15-and-iphone-15-plus/ |website=Apple Newsroom |date=12 Setyembre 2023 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 16]] series | 2024 | Nagdagdag ng Camera Control at mga tampok ng Apple Intelligence sa mga suportadong modelo at rehiyon.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 16 and iPhone 16 Plus |url=https://www.apple.com/newsroom/2024/09/apple-debuts-iphone-16-and-iphone-16-plus/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2024 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 17]] series | 2025 | Nagpakilala ng mga bagong modelo kabilang ang iPhone Air at mga pagpapahusay sa display, kamera, performance, at Apple Intelligence.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 17 |url=https://www.apple.com/ph/newsroom/2025/09/apple-debuts-iphone-17/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2025 |access-date=6 Setyembre 2026 |language=en-US}}</ref> |- | [[iPhone 17e]] | 2026 | Mas abot-kayang modelo na may A19 chip, 48 MP Fusion camera, 6.1-pulgadang Super Retina XDR display, at MagSafe.<ref name="Apple 17e"/> |- | iPhone 18 Pro at iPhone 18 Pro Max | 2026 | Mga modelong Pro na may A20 Pro chip, 48 MP Fusion Main camera na may variable aperture, mga pagpapahusay sa baterya, at Apple Intelligence.<ref>{{Cite web |title=Apple debuts iPhone 18 Pro and iPhone 18 Pro Max |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-debuts-iphone-18-pro-and-iphone-18-pro-max/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2026 |access-date=16 Setyembre 2026 |language=en}}</ref> |- | [[iPhone Duo]] | 2026 | Unang foldable na iPhone ng Apple. May 7.6-pulgadang panloob na display, 5.4-pulgadang panlabas na display, A20 Pro chip, at dual-battery architecture.<ref>{{Cite web |title=Apple unveils iPhone Duo |url=https://www.apple.com/newsroom/2026/09/apple-unveils-iphone-duo/ |website=Apple Newsroom |date=9 Setyembre 2026 |access-date=16 Setyembre 2026 |language=en}}</ref> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Apple Inc.]] j4oy8m8egksmt9l5mgzbo67l0rhxttr 0 231625 2225669 2225581 2026-09-16T14:11:39Z ~2026-49769-72 166371 2225669 wikitext text/x-wiki {{update}} {{Infobox TV channel | name = Acasă TV | logofile = Acasa 2022 flat.png | logosize = | logoalt = | logo2 = | launch = 2 Pebrero 1998 | picture format = [[16:9]] ([[576i]], [[SDTV]]) | share = 6.3% | share as of = Disyembre 2008 | share source =<ref>{{cite news|url=http://www.arma.org.ro/file.do?file=audientaRo524.pdf|title=ARMA 2008_12|publisher=ARMA|date=|access-date=2014-07-22|archive-date=2009-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602114053/http://www.arma.org.ro/file.do?file=audientaRo524.pdf|url-status=dead}}</ref> | network = Media PRO | owner = Central European Media Enterprises | slogan = Acasǎ. E viata ta! <br>(''Acasa. It's your life!'') | country = [[Rumanya]] | broadcast area = Buong bansa; mapapanood din sa <br>[[Moldova]] | headquarters = Bucharest | replaced names = | sister names = Pro TV, Pro Cinema, Acasă Gold, Pro Arena, Pro TV Internațional | timeshift names = | web = [https://www.acasatv.ro/ www.acasatv.ro] }} Ang '''Acasă TV''' (Nakaraang '''PRO 2''', nangagahulugang "Nasa Tahanan" o "At home") sa Ingles ay isang istasyon ng telebisyon na pinapatakbo ng kompanyang nakabase sa [[Bermuda]] ,<ref>{{cite web|title=Company Overview|url=http://www.cetv-net.com/en/about-cme/company-overview.shtml|work=http://www.cetv-net.com/|publisher=Central European Media Enterprises|accessdate=23 March 2012|format=Web page|year=2012|archive-date=7 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407004413/http://www.cetv-net.com/en/about-cme/company-overview.shtml|url-status=dead}}</ref> ang Central European Media Enterprises na sumasahimpapawid sa Rumanya ([[Romania]]). Ito ay isang istasyong aliwan oaentertainment channel, na nagpapalabas ng telenovelas at soap operas, pelikulang pampamilya, talk shows, at balita at mga programang pang-current affairs. Ang kapatid nitong tsanel sa telebisyon ay ang Acasa Gold na inilunsad noong 15 Abril 2012; isinasahimpapapwid nito ang mga reruns ng mga telenovelang umere sa '''Acasa TV''' at lalo na ang mga klasikong telenovela. ==Programming== ===Telenovelas=== {| class="wikitable" |- ! Orihinal na Pamagat !! Orihinal na Bansa !! Taon ng Produksiyon !! Pamagat sa Rumanya |- | [[Antonella]] || [[Argentina]] || 1992 || '''Antonella''' |- | [[Marielena]]|| [[USA]] || 1992 || '''Marielena''' |- | [[Nada personal (TV series)|Nada Personal]] || [[Mexico]] || 1996–1997 || '''Nimic personal''' |- | [[Hombre de Mar]] || [[Argentina]] || 1997 || '''Omul marii''' |- | [[Celeste Siempre Celeste]] || [[Argentina]] || 1993 || '''Celeste se intoarce''' |- | [[Maria de Nadie]] || [[Argentina]] || 1985 || '''Maria''' |- | [[La extraña dama]] || [[Argentina]] || 1989 || '''Misterioasa doamna''' |- | [[Soy Gina]] || [[Argentina]] || 1992 || '''Gina''' |- | [[Guadalupe (telenovela)|Guadalupe]] || [[USA]] || 1993–1994 || '''Guadalupe''' |- | [[De Corazón]] || [[Argentina]] || 1997–1998 || '''Din toata inima''' |- | [[Marimar (telenovela)|Marimar]] || [[Mexico]] || 1994 || '''Marimar''' |- | [[María del Barrio]] || [[Mexico]] || 1995–1996 || '''Sarmana Maria''' |- | [[Lazos de Amor]] || [[Mexico]] || 1995–1996 || '''Lanturile iubirii''' |- | [[Sangue do Meu Sangue]] || [[Brazil]] || 1995–1996 || '''Sange din sangele meu''' |- | [[Flor de Oro]] || [[Colombia]] || 1995–1996 || '''Floare de aur''' |- | [[Mujercitas]] || [[Venezuela]] || 1996 || '''Micutele doamne''' |- | [[Amor Sagrado]] || [[Argentina]] || 1996 || '''Iubire sfanta''' |- | [[El último verano]] || [[Argentina]] || 1996 || '''Ultima vara''' |- | [[Te Sigo Amando]] || [[Mexico]] || 1996–1997 || '''Dragostea nu moare''' |- | [[Luz Clarita]] || [[Mexico]] || 1996–1997 || '''Luz Clarita''' |- | [[90-60-90 Modelos]] || [[Argentina]] || 1996–1997 || '''90 60 90 Fotomodelele''' |- | [[O Rei do Gado]] || [[Brazil]] || 1996–1997 || '''Razboiul pasiunilor''' |- | [[Donkey Kong Country]] || [[France]] || 1996–2000 || '''Donkey Kong Country''' |- | [[Alguna Vez Tendremos Alas]] || [[Mexico]] || 1997 || '''Uneori avem aripi''' |- | [[Milady, La Historia Continúa]] || [[Argentina]] || 1997–1998 || '''Milady''' |- | [[María Isabel]] || [[Mexico]] || 1997–1998 || '''Maria Isabel''' |- | [[Por Amor (1997 telenovela)|Por Amor]] || [[Brazil]] || 1997–1998 || '''Iubire fara limite''' |- | [[Muñeca brava]] || [[Argentina]] || 1998–1999 || '''Inger salbatic''' |- | [[La Usurpadora]] || [[Mexico]] || 1998 || '''Uzurpatoarea''' |- | [[La Mentira]] || [[Mexico]] || 1998 || '''Minciuna''' |- | [[Preciosa (telenovela)|Preciosa]] || [[Mexico]] || 1998 || '''Preciosa''' |- | [[Angela (telenovela)|Ángela]] || [[Mexic]] || 1998–1999 || '''Angela''' |- | [[La Mujer de Mi Vida]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 1998–1999 || '''Femeia vietii mele''' |- | [[Travesuras del Corazón]] || [[Peru]] || 1998 || '''Miracolul iubirii''' |- | [[Perro Amor]] || [[Colombia]] || 1998–1999 || '''Amor de catel''' |- | [[Rosalinda (telenovela)|Rosalinda]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Rosalinda''' |- | [[Amor Gitano]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Renzo si Adriana''' |- | [[Por Tu Amor]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Pentru iubirea ta''' |- | [[Tres Mujeres]] || [[Mexico]] || 1999–2000 || '''Trei femei''' |- | [[El Niño Que Vino del Mar]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Copilul adus de mare''' |- | [[Cuento de Navidad]] || [[Mexico]] || 1999–2000 || '''Poveste de Craciun''' |- | [[Yo Soy Betty, La Fea]] || [[Colombia]] || 1999–2001 || '''Betty cea urata''' |- | [[Luisa Fernanda]] || [[Venezuela]] || 1999 || '''Luisa Fernanda''' |- | [[Mujeres Engañadas]] || [[Mexico]] || 1999–2000 || '''Femei inselate''' |- | [[Terra Nostra (telenovela)|Terra Nostra]] || [[Brazil]] || 1999–2000 || '''Terra Nostra''' |- | [[Ramona]] || [[Mexico]] || 2000 || '''Ramona''' |- | [[Locura de Amor]] || [[Mexico]] || 2000 || '''Dragoste nebuna''' |- | [[Carita de Angel]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Ingerasul''' |- | [[Amantes de Luna Llena]] || [[Venezuela]] || 2000–2001 || '''Seductie''' |- | [[Amor Latino]] || [[Argentina]] || 2000 || '''Amor Latino''' |- | [[Pobre Diabla]] || [[Peru]] || 2000–2001 || '''Fiorella''' |- | [[Primer Amor... A Mil Por Hora]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Prima dragoste''' |- | [[Mariú]] || [[Venezuela]] || 1999–2000 || '''Mariú''' |- | [[Rayito de Luz]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Raza de lumina''' |- | [[A Muralha (2000 TV series)|A Muralha]] || [[Brazil]] || 2000 || '''Cucerirea''' |- | [[Laços de Família]] || [[Brazil]] || 2000–2001 || '''Legaturi de familie''' |- | [[El derecho de nacer (2001)|El Derecho de Nacer]] || [[Mexico]] || 2001 || '''Dreptul la viata''' |- | [[Salomé (telenovela)|Salomé]]|| [[Mexico]] || 2001–2002 || '''Salomé''' |- | [[La Intrusa (Mexican telenovela)|La Intrusa]] || [[Mexico]] || 2001 || '''Intrusa''' |- | [[Cuando Seas Mía]] || [[Mexico]] || 2001–2002 || '''Vei fi a mea Paloma''' |- | [[Ecomoda]] || [[Colombia]] || 2001 || '''Ecomoda''' |- | [[El Manantial]] || [[Mexico]] || 2001–2002 || '''Taina din adancuri''' |- | [[María Belén]] || [[Mexico]] || 2001 || '''María Belén''' |- | [[Sin Pecado Concebido]] || [[Mexico]] || 2001 || '''Iubire fara de pacat''' |- | [[Secreto de Amor]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2001–2002 || '''Secretul iubirii''' |- | [[O Clone]] || [[Brazil]] || 2001–2002 || '''Clona''' |- | [[Solterita y A La Orden]] || [[Colombia]] || 2001 || '''Singura si disponibila''' |- | [[Kachorra]] || [[Argentina]] || 2002 || '''Kachorra micuta impostoare''' |- | [[Franco Buenaventura, El Profe]] || [[Argentina]] || 2002 || '''Profu'''' |- | [[Entre El Amor y El Odio]] || [[Mexico]] || 2002 || '''Intre iubire si ura''' |- | [[Corazón salvaje (1993 TV series)|Corazón salvaje]] || [[Mexico]] || 1993–1994 || '''Inima salbatica''' |- | [[¡Vivan los niños!]] || [[Mexico]] || 2002–2003 || '''Ingerasii''' |- | [[Las Vías del Amor]] || [[Mexico]] || 2002–2003 || '''Perla cararile iubirii''' |- | [[Gata Salvaje]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2002–2003 || '''Pisica salbatica''' |- | [[Juana, La Virgen]] || [[Venezuela]] || 2002 || '''Juana''' |- | [[La Otra]] || [[Mexico]] || 2002 || '''Cealalta femeie''' |- | [[La Venganza (2002 telenovela)|La Venganza]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2002–2003 || '''Razbunarea''' |- | [[Mi Pequeña Mamá]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2002 || '''Micuta mea mama''' |- | [[Todo Sobre Camila]] || [[Peru]]-[[Venezuela]] || 2003 || '''Totul despre Camila''' |- | [[Mi Gorda Bella]] || [[Venezuela]] || 2002–2003 || '''Valentina grasuta mea frumoasa''' |- | [[La Duda]] || [[Mexico]] || 2002 || '''Indoiala''' |- | [[Luz María]] || [[Peru]] || 1998–1999 || '''Luz María''' |- | [[Amor Real]] || [[Mexico]] || 2003 || '''Amor real''' |- | [[Ladrón de Corazones]] || [[USA]]-[[Mexico]] || 2003 || '''Hotul de inimi''' |- | [[Niña, Amada Mía]] || [[Mexico]] || 2003 || '''Amazoana''' |- | [[Amor Descarado]] || [[USA]] || 2003–2004 || '''Iubire cu 2 fete''' |- | [[Mariana de la Noche]] || [[Mexico]] || 2003–2004 || '''Ingerul noptii''' |- | [[Pasión de Gavilanes]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2003 || '''Juramantul''' |- | [[A Casa das Sete Mulheres]] || [[Brazil]] || 2003 || '''Sapte femei''' |- | [[Olá Pai]] || [[Portugal]] || 2003–2004 || '''Ola tati''' |- | [[Bajo la Misma Piel]] || [[Mexico]] || 2003–2004 || '''Suflete pereche''' |- | [[Amar otra vez]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Sa iubesti din nou''' |- | [[Mulheres Apaixonadas]] || [[Brazil]] || 2003 || '''Femei indragostite''' |- | [[Morangos Com Açúcar]] || [[Portugal]] || 2003 || '''Capsune cu zahar''' |- | [[Ángel Rebelde]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2003–2004 || '''Inger rebel''' |- | [[Luciana y Nicolás]] || [[Peru]] || 2003–2004 || '''Luciana si Nicolas''' |- | [[Chocolate com Pimenta]] || [[Brazil]] || 2003–2004 || '''Ciocolata cu piper''' |- | [[Celebridade]] || [[Brazil]] || 2003–2004 || '''Celebritate''' |- | [[Prisionera]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2004 || '''Prizoniera''' |- | [[Mujer de Madera]] || [[Mexico]] || 2004–2005 || '''Padurea blestemata''' |- | [[El Deseo]] || [[Argentina]] || 2004 || '''Dorinta''' |- | [[Estrambótica Anastasia]] || [[Venezuela]] || 2004 || '''Extravaganta Anastasia''' |- | [[Gitanas]] || [[Mexico]] || 2004–2005 || '''Gitanas''' |- | [[Rubí]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Rubi''' |- | [[Amarte es mi Pecado]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Iubirea mea, pacatul''' |- | [[Te Voy a Enseñar a Querer]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2004–2005 || '''Te voi invata sa iubesti''' |- | [[Jesús, El Heredero]] || [[Argentina]] || 2004 || '''Jesus''' |- | [[Luna, La Heredera]] || [[Colombia]] || 2004–2005 || '''Luna''' |- | [[Da Cor do Pecado]] || [[Brazil]] || 2004 || '''Culoarea pacatului''' |- | [[Anita, No Te Rajes]] || [[USA]] || 2004–2005 || '''Anita''' |- | [[Apuesta por un Amor]] || [[Mexico]] || 2004–2005 || '''Pariul iubirii''' |- | [[Inocente de Ti]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2004–2005 || '''Inocenta furata''' |- | [[Amy, la niña de la mochila azul]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Amy, fetita cu ghiozdanul albastru''' |- | [[Senhora do Destino]] || [[Brazil]] || 2004–2005 || '''Stapana destinului''' |- | [[Piel de Otoño]] || [[Mexico]] || 2005 || '''Iubire tarzie''' |- | [[Rebelde]] || [[Mexico]] || 2004–2006 || '''Rebelde''' |- | [[La Madrastra (2005 telenovela)|La Madrastra]] || [[Mexico]] || 2005 || '''Mama vitrega''' |- | [[Amarte Así, Frijolito]] || [[USA]]-[[Argentina]] || 2005 || '''Micutul Frijolito''' |- | [[El Cuerpo del Deseo]] || [[USA]] || 2005–2006 || '''Trupul dorit''' |- | [[Contra Viento y Marea]] || [[Mexico]] || 2005 || '''Impotriva destinului''' |- | [[Los Plateados]] || [[USA]] || 2005 || '''Banditii''' |- | [[Alborada (telenovela)|Alborada]] || [[Mexico]] || 2005–2006 || '''Cantec de iubire''' |- | [[La Tormenta]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2005–2006 || '''La tormenta''' |- | [[Peregrina]] ||[[Mexico]]-[[USA]] || 2005–2006 || '''Peregrina''' |- | [[Soñar No Cuesta Nada]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2005–2007 || '''Visuri fara pret''' |- | [[Amor a Palos]] || [[Venezuela]] || 2005–2006 || '''Barbatul visurilor mele''' |- | [[Corazón Partido]] || [[USA]]-[[Mexico]] || 2005–2006 || '''Iubire de mama''' |- | [[Olvidarte Jamás]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2005–2006 || '''Razbunarea Victoriei''' |- | [[Belíssima]] || [[Brazil]] || 2005–2006 || '''Belíssima''' |- | [[Tierra de Pasiones]] || [[USA]] || 2006 || '''Taramul pasiunii''' |- | [[Sos Mi Vida]] || [[Argentina]] || 2006–2007 || '''SOS, viata mea!''' |- | [[Mundo de Fieras]] || [[Mexico]] || 2006–2007 || '''O lume a fiarelor''' |- | [[Heridas de Amor]] || [[Mexico]] || 2006 || '''Suflete ranite''' |- | [[Duelo de Pasiones]] || [[Mexico]] || 2006 || '''Duelul pasiunilor''' |- | [[Amores de Mercado]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2006–2007 || '''Iubiri''' |- | [[Montecristo]] || [[Argentina]] || 2006 || '''Montecristo''' |- | [[La Viuda de Blanco]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2006–2007 || '''Vaduva Blanco''' |- | [[Las Dos Caras de Ana]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2006–2007 || '''Cele doua fete ale Anei''' |- | [[Acorralada]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2007 || '''Destine furate''' |- | [[Páginas da Vida]] || [[Brazil]] || 2006–2007 || '''Pagini de viata''' |- | [[Marina]] || [[USA]]-[[Mexico]] || 2006–2007 || '''Marina''' |- | [[En Los Tacones de Eva]] || [[Colombia]] || 2006–2007 || '''Pe tocurile Evei''' |- | [[Sinhá Moça]] || [[Brazil]] || 2006 || '''Micuta domnisoara''' |- | [[Cobras & Lagartos]] || [[Brazil]] || 2006 || '''Cuibul de vipere''' |- | [[Hannah Montana]] || [[USA]] || 2006 || '''Hannah Montana''' |- | [[Amazônia, de Galvez a Chico Mendes]] || [[Brazil]] || 2007 || '''Amazonia''' |- | [[El Zorro, la espada y la rosa]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2007 || '''Zorro''' |- | [[Destilando Amor]] || [[Mexico]] || 2007 || '''Tequila cu suflet de femeie''' |- | [[Patito Feo]] || [[Argentina]] || 2007 || '''Ratusca cea urata''' |- | [[Pasión (telenovela)|Pasión]] || [[Mexico]] || 2007–2008 || '''Pasiune''' |- | [[RBD, La Familia]] || [[Mexico]] || 2007 || '''RBD, familia''' |- | [[Amor sin Maquillaje]] || [[Mexico]] || 2007 || '''Iubire fara machiaj''' |- | [[Victoria (Telemundo series)|Victoria]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2007–2008 || '''Victoria''' |- | [[Nuevo Rico, Nuevo Pobre]] || [[Colombia|Columbia]] || 2007–2008 || '''Totul sau nimic''' |- | [[Madre Luna]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2007–2008 || '''Luna fermecata''' |- | [[Pura Sangre]] || [[Colombia]] || 2007–2008 || '''Onoare si noblete''' |- | [[Palabra de Mujer]] || [[Mexico]] || 2007–2008 || '''Pe cuvant de femeie''' |- | [[Pecados Ajenos]] || [[USA]] || 2007–2008 || '''Umbrele trecutului''' |- | [[Tormenta En El Paraíso]] || [[Mexico]] || 2007–2008 || '''Paradisul blestemat''' |- | [[Sete Pecados]] || [[Brazil]] || 2007–2008 || '''Sapte pacate''' |- | [[La Traición]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2008 || '''Tradarea''' |- | [[Cuidado con el Ángel]] || [[Mexico]] || 2008–2009 || '''Iubire cu chip rebel''' |- | [[Las Tontas No Van al Cielo]] || [[Mexico]] || 2008 || '''Toantele nu merg in Rai''' |- | [[Amanda O]] || [[Argentina]] || 2008 || '''Amanda O''' |- | [[Fuego En La Sangre]] || [[Mexico]] || 2008 || '''Focul iubirii''' |- | [[Valeria (telenovela)|Valeria]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2008–2009 || '''Valeria''' |- | [[Sin Senos No Hay Paraíso]] || [[Colombia]]-[[Mexico]]-[[USA]] || 2008–2009 || '''Fara sani nu exista Paradis''' |- | [[Doña Bárbara]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2008–2009 || '''Doña Bárbara''' |- | [[En Nombre del Amor]] || [[Mexico]] || 2008–2009 || '''In numele iubirii''' |- | [[Mañana Es Para Siempre]] || [[Mexico]] || 2008–2009 || '''Impreuna pentru totdeauna''' |- | [[El Rostro de Analía]] || [[USA]] || 2008–2009 || '''Cealalta fata a Analiei''' |- | [[El Juramento]] || [[USA]] || 2008 || '''Legamantul''' |- | [[Caminho das Índias]] || [[Brazil]] || 2009 || '''India''' |- | [[Camaleones]] || [[Mexico]] || 2009–2010 || '''Cameleonii''' |- | [[Sortilegio]] || [[Mexico]] || 2009 || '''Predestinati''' |- | [[María Mercedes (telenovela)|María Mercedes]] || [[Mexico]] || 1992–1993 || '''Maria Mercedes''' |- | [[Niños Ricos, Pobres Padres]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2009–2010 || '''Saracii tineri bogati''' |- | [[Mar de Amor]] || [[Mexico]] || 2009–2010 || '''O mare de pasiune''' |- | [[Mi Pecado]] || [[Mexico]] || 2009 || '''Fructul oprit''' |- | [[Esmeralda (telenovela)|Esmeralda]] || [[Mexico]] || 1997 || '''Esmeralda''' |- | [[Clase 406]] || [[Mexico]] || 2002–2003 || '''Clase 406''' |- | [[Más Sabe el Diablo]] || [[USA]] || 2009–2010 || '''Demon si inger''' |- | [[¿Dónde está Elisa?]] || [[USA]] || 2010 || '''Cautand-o pe Elisa''' |- | [[Bella Calamidades]] || [[Colombia]] || 2010 || '''Suflet ratacit''' |- | [[Teresa]] || [[Mexico]] || 2010–2011 || '''Teresa''' |- | [[Los Herederos del Monte]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2011 || '''Mostenitorii''' |- | [[Querida Enemiga]] || [[Mexico]] || 2008 || '''Impostoarea''' |- | [[Kassandra (TV series)|Kassandra]] || [[Venezuela]] || 1992–1993 || '''Kassandra''' |- | [[Aurora (telenovela)|Aurora]] || [[USA]] || 2010–2011 || '''Aurora''' |- | [[Corazón salvaje (2009 telenovela)|Corazón Salvaje]] || [[Mexico]] || 2009–2010 || '''Inima salbatica''' |- | [[Cielo Rojo]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Sub cerul in flacari''' |- | [[Triunfo del Amor]] || [[Mexico]] || 2010–2011 || '''Triumful dragostei''' |- | [[Soy Tu Dueña]] || [[Mexico]] || 2010 || '''Stapana''' |- | [[Perro Amor]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2010 || '''Jocul seductiei''' |- | [[Mi Corazón Insiste… en Lola Volcán]] || [[USA]] || 2011 || '''Lola''' |- | [[Abrázame Muy Fuerte]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Imbratisari patimase''' |- | [[Eva Luna]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2010–2011 || '''Eva Luna''' |- | [[El Fantasma de Elena]] || [[USA]] || 2010 || '''Iubire blestemata''' |- | [[Cuando me enamoro]] || [[Mexico]] || 2010–2011 || '''Secrete din trecut''' |- | [[La que no podía amar]] || [[Mexico]] || 2011–2012 || '''Suflet vandut''' |- | [[La Fuerza del Destino]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Forta Destinului''' |- | [[Emperatriz]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Emperatriz''' |- | [[Larin izbor]] || [[Croatia]] || 2011 || '''Lara''' |- | [[Relaciones Peligrosas]] || [[USA]] || 2011 || '''Legaturi riscante''' |- | [[Un Refugio para el Amor]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Refugiul''' |- | [[Dos Hogares]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Dragoste la indigo''' |- | [[Abismo de pasion]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Abisul pasiunii''' |- | [[La Reina del Sur (telenovela)|La Reina del Sur]] || [[Spain]]-[[USA]]-[[Colombia]] || 2011 || '''Regina Sudului''' |- | [[Cachito de Cielo]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Un colt de Rai''' |- | [[Amor Bravio]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Dragoste si lupta''' |- | [[Corazón Apasionado]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2011–2012 || '''Patimile Inimii''' |- | [[Rosa Diamante]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2012–2013 || '''Rosa Diamante''' |- | [[Porque el amor manda]] || [[Mexico]] || 2012 -2013|| '''Îţi ordon să mă iubeşti!''' |- | [[Qué bonito amor]] || [[Mexico]] || 2012 -2013|| '''Que bonito amor''' |- | [[Amores verdaderos]] || [[Mexico]] || 2012 -2013|| '''Iubiri vinovate''' |- | [[Corazón Indomable]] || [[Mexico]] || 2013 || '''Maricruz''' |- | [[La Otra Cara del Alma]] || [[Mexico]] || 2012–2013 || '''Suflet de gheata''' |- | [[La Patrona]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2012–2013 || '''Diamantul noptii''' |- | [[La Tempestad]] || [[Mexico]] || 2013 || '''Furtuna din adancuri''' |- | [[Mentir para vivir]] || [[Mexico]] || 2013 || '''Viata de Imprumut''' |- | [[Santa Diabla]] || [[USA]] || 2013-2014 || '''Santa Diabla''' |- | [[Corona de lágrimas]] || [[Mexico]] || 2012-2013 || '''Cununa de Lacrimi''' |- | [[Dama y Obrero (2013 telenovela)|Dama y Obrero]] || [[USA]] || 2013 || '''Chemarea Inimii ''' |- | *[[Lo Que La Vida Me Robó]] || [[Mexico]] || 2013-2014 || '''Spune-mi ca esti a mea ''' |- |} ==Ipapalabas Na== *[[Pasión Prohibida]] (2013) *[[De Que Te Quiero, Te Quiero]] (2013-2014) *[[Marido en Alquiler]] (2013-2014) ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [http://www.pro2.ro Opisyal na website] {{stub|telebisyon}} [[Kategorya:Romania]] [[Kategorya:Mga network pantelebisyon]] syfs5lgc3xikfukugnuyl7papvf4pun 2225702 2225669 2026-09-16T18:04:32Z LNTG 151755 Kinansela ang pagbabagong 2225669 ni [[Special:Contributions/~2026-49769-72|~2026-49769-72]] ([[User talk:~2026-49769-72|Usapan]]) 2225702 wikitext text/x-wiki {{update}} {{Infobox TV channel | name = Acasă TV | logofile = Acasa 2022 flat.png | logosize = | logoalt = | logo2 = | launch = 2 Pebrero 1998 | picture format = [[16:9]] ([[576i]], [[SDTV]]) | share = 6.3% | share as of = Disyembre 2008 | share source =<ref>{{cite news|url=http://www.arma.org.ro/file.do?file=audientaRo524.pdf|title=ARMA 2008_12|publisher=ARMA|date=|access-date=2014-07-22|archive-date=2009-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602114053/http://www.arma.org.ro/file.do?file=audientaRo524.pdf|url-status=dead}}</ref> | network = Media PRO | owner = Central European Media Enterprises | slogan = Acasǎ. E viata ta! <br>(''Acasa. It's your life!'') | country = [[Rumanya]] | broadcast area = Buong bansa; mapapanood din sa <br>[[Moldova]] | headquarters = Bucharest | replaced names = | sister names = Pro TV, Pro Cinema, Acasă Gold, Pro Arena, Pro TV Internațional | timeshift names = | web = [https://www.acasatv.ro/ www.acasatv.ro] }} Ang '''Acasă TV''' (Nakaraang '''PRO 2''', nangagahulugang "Nasa Tahanan" o "At home") sa Ingles ay isang istasyon ng telebisyon na pinapatakbo ng kompanyang nakabase sa [[Bermuda]] ,<ref>{{cite web|title=Company Overview|url=http://www.cetv-net.com/en/about-cme/company-overview.shtml|work=http://www.cetv-net.com/|publisher=Central European Media Enterprises|accessdate=23 March 2012|format=Web page|year=2012|archive-date=7 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407004413/http://www.cetv-net.com/en/about-cme/company-overview.shtml|url-status=dead}}</ref> ang Central European Media Enterprises na sumasahimpapawid sa Rumanya ([[Romania]]). Ito ay isang istasyong aliwan oaentertainment channel, na nagpapalabas ng telenovelas at soap operas, pelikulang pampamilya, talk shows, at balita at mga programang pang-current affairs. Ang kapatid nitong tsanel sa telebisyon ay ang Acasa Gold na inilunsad noong 15 Abril 2012; isinasahimpapapwid nito ang mga reruns ng mga telenovelang umere sa '''Acasa TV''' at lalo na ang mga klasikong telenovela. ==Programming== ===Telenovelas=== {| class="wikitable" |- ! Orihinal na Pamagat !! Orihinal na Bansa !! Taon ng Produksiyon !! Pamagat sa Rumanya |- | [[Antonella]] || [[Argentina]] || 1992 || '''Antonella''' |- | [[Marielena]]|| [[USA]] || 1992 || '''Marielena''' |- | [[Nada personal (TV series)|Nada Personal]] || [[Mexico]] || 1996–1997 || '''Nimic personal''' |- | [[Hombre de Mar]] || [[Argentina]] || 1997 || '''Omul marii''' |- | [[Celeste Siempre Celeste]] || [[Argentina]] || 1993 || '''Celeste se intoarce''' |- | [[Maria de Nadie]] || [[Argentina]] || 1985 || '''Maria''' |- | [[La extraña dama]] || [[Argentina]] || 1989 || '''Misterioasa doamna''' |- | [[Soy Gina]] || [[Argentina]] || 1992 || '''Gina''' |- | [[Guadalupe (telenovela)|Guadalupe]] || [[USA]] || 1993–1994 || '''Guadalupe''' |- | [[De Corazón]] || [[Argentina]] || 1997–1998 || '''Din toata inima''' |- | [[Marimar (telenovela)|Marimar]] || [[Mexico]] || 1994 || '''Marimar''' |- | [[María del Barrio]] || [[Mexico]] || 1995–1996 || '''Sarmana Maria''' |- | [[Lazos de Amor]] || [[Mexico]] || 1995–1996 || '''Lanturile iubirii''' |- | [[Sangue do Meu Sangue]] || [[Brazil]] || 1995–1996 || '''Sange din sangele meu''' |- | [[Flor de Oro]] || [[Colombia]] || 1995–1996 || '''Floare de aur''' |- | [[Mujercitas]] || [[Venezuela]] || 1996 || '''Micutele doamne''' |- | [[Amor Sagrado]] || [[Argentina]] || 1996 || '''Iubire sfanta''' |- | [[El último verano]] || [[Argentina]] || 1996 || '''Ultima vara''' |- | [[Te Sigo Amando]] || [[Mexico]] || 1996–1997 || '''Dragostea nu moare''' |- | [[Luz Clarita]] || [[Mexico]] || 1996–1997 || '''Luz Clarita''' |- | [[90-60-90 Modelos]] || [[Argentina]] || 1996–1997 || '''90 60 90 Fotomodelele''' |- | [[O Rei do Gado]] || [[Brazil]] || 1996–1997 || '''Razboiul pasiunilor''' |- | [[Alguna Vez Tendremos Alas]] || [[Mexico]] || 1997 || '''Uneori avem aripi''' |- | [[Milady, La Historia Continúa]] || [[Argentina]] || 1997–1998 || '''Milady''' |- | [[María Isabel]] || [[Mexico]] || 1997–1998 || '''Maria Isabel''' |- | [[Por Amor (1997 telenovela)|Por Amor]] || [[Brazil]] || 1997–1998 || '''Iubire fara limite''' |- | [[Muñeca brava]] || [[Argentina]] || 1998–1999 || '''Inger salbatic''' |- | [[La Usurpadora]] || [[Mexico]] || 1998 || '''Uzurpatoarea''' |- | [[La Mentira]] || [[Mexico]] || 1998 || '''Minciuna''' |- | [[Preciosa (telenovela)|Preciosa]] || [[Mexico]] || 1998 || '''Preciosa''' |- | [[Angela (telenovela)|Ángela]] || [[Mexic]] || 1998–1999 || '''Angela''' |- | [[La Mujer de Mi Vida]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 1998–1999 || '''Femeia vietii mele''' |- | [[Travesuras del Corazón]] || [[Peru]] || 1998 || '''Miracolul iubirii''' |- | [[Perro Amor]] || [[Colombia]] || 1998–1999 || '''Amor de catel''' |- | [[Rosalinda (telenovela)|Rosalinda]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Rosalinda''' |- | [[Amor Gitano]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Renzo si Adriana''' |- | [[Por Tu Amor]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Pentru iubirea ta''' |- | [[Tres Mujeres]] || [[Mexico]] || 1999–2000 || '''Trei femei''' |- | [[El Niño Que Vino del Mar]] || [[Mexico]] || 1999 || '''Copilul adus de mare''' |- | [[Cuento de Navidad]] || [[Mexico]] || 1999–2000 || '''Poveste de Craciun''' |- | [[Yo Soy Betty, La Fea]] || [[Colombia]] || 1999–2001 || '''Betty cea urata''' |- | [[Luisa Fernanda]] || [[Venezuela]] || 1999 || '''Luisa Fernanda''' |- | [[Mujeres Engañadas]] || [[Mexico]] || 1999–2000 || '''Femei inselate''' |- | [[Terra Nostra (telenovela)|Terra Nostra]] || [[Brazil]] || 1999–2000 || '''Terra Nostra''' |- | [[Ramona]] || [[Mexico]] || 2000 || '''Ramona''' |- | [[Locura de Amor]] || [[Mexico]] || 2000 || '''Dragoste nebuna''' |- | [[Carita de Angel]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Ingerasul''' |- | [[Amantes de Luna Llena]] || [[Venezuela]] || 2000–2001 || '''Seductie''' |- | [[Amor Latino]] || [[Argentina]] || 2000 || '''Amor Latino''' |- | [[Pobre Diabla]] || [[Peru]] || 2000–2001 || '''Fiorella''' |- | [[Primer Amor... A Mil Por Hora]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Prima dragoste''' |- | [[Mariú]] || [[Venezuela]] || 1999–2000 || '''Mariú''' |- | [[Rayito de Luz]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Raza de lumina''' |- | [[A Muralha (2000 TV series)|A Muralha]] || [[Brazil]] || 2000 || '''Cucerirea''' |- | [[Laços de Família]] || [[Brazil]] || 2000–2001 || '''Legaturi de familie''' |- | [[El derecho de nacer (2001)|El Derecho de Nacer]] || [[Mexico]] || 2001 || '''Dreptul la viata''' |- | [[Salomé (telenovela)|Salomé]]|| [[Mexico]] || 2001–2002 || '''Salomé''' |- | [[La Intrusa (Mexican telenovela)|La Intrusa]] || [[Mexico]] || 2001 || '''Intrusa''' |- | [[Cuando Seas Mía]] || [[Mexico]] || 2001–2002 || '''Vei fi a mea Paloma''' |- | [[Ecomoda]] || [[Colombia]] || 2001 || '''Ecomoda''' |- | [[El Manantial]] || [[Mexico]] || 2001–2002 || '''Taina din adancuri''' |- | [[María Belén]] || [[Mexico]] || 2001 || '''María Belén''' |- | [[Sin Pecado Concebido]] || [[Mexico]] || 2001 || '''Iubire fara de pacat''' |- | [[Secreto de Amor]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2001–2002 || '''Secretul iubirii''' |- | [[O Clone]] || [[Brazil]] || 2001–2002 || '''Clona''' |- | [[Solterita y A La Orden]] || [[Colombia]] || 2001 || '''Singura si disponibila''' |- | [[Kachorra]] || [[Argentina]] || 2002 || '''Kachorra micuta impostoare''' |- | [[Franco Buenaventura, El Profe]] || [[Argentina]] || 2002 || '''Profu'''' |- | [[Entre El Amor y El Odio]] || [[Mexico]] || 2002 || '''Intre iubire si ura''' |- | [[Corazón salvaje (1993 TV series)|Corazón salvaje]] || [[Mexico]] || 1993–1994 || '''Inima salbatica''' |- | [[¡Vivan los niños!]] || [[Mexico]] || 2002–2003 || '''Ingerasii''' |- | [[Las Vías del Amor]] || [[Mexico]] || 2002–2003 || '''Perla cararile iubirii''' |- | [[Gata Salvaje]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2002–2003 || '''Pisica salbatica''' |- | [[Juana, La Virgen]] || [[Venezuela]] || 2002 || '''Juana''' |- | [[La Otra]] || [[Mexico]] || 2002 || '''Cealalta femeie''' |- | [[La Venganza (2002 telenovela)|La Venganza]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2002–2003 || '''Razbunarea''' |- | [[Mi Pequeña Mamá]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2002 || '''Micuta mea mama''' |- | [[Todo Sobre Camila]] || [[Peru]]-[[Venezuela]] || 2003 || '''Totul despre Camila''' |- | [[Mi Gorda Bella]] || [[Venezuela]] || 2002–2003 || '''Valentina grasuta mea frumoasa''' |- | [[La Duda]] || [[Mexico]] || 2002 || '''Indoiala''' |- | [[Luz María]] || [[Peru]] || 1998–1999 || '''Luz María''' |- | [[Amor Real]] || [[Mexico]] || 2003 || '''Amor real''' |- | [[Ladrón de Corazones]] || [[USA]]-[[Mexico]] || 2003 || '''Hotul de inimi''' |- | [[Niña, Amada Mía]] || [[Mexico]] || 2003 || '''Amazoana''' |- | [[Amor Descarado]] || [[USA]] || 2003–2004 || '''Iubire cu 2 fete''' |- | [[Mariana de la Noche]] || [[Mexico]] || 2003–2004 || '''Ingerul noptii''' |- | [[Pasión de Gavilanes]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2003 || '''Juramantul''' |- | [[A Casa das Sete Mulheres]] || [[Brazil]] || 2003 || '''Sapte femei''' |- | [[Olá Pai]] || [[Portugal]] || 2003–2004 || '''Ola tati''' |- | [[Bajo la Misma Piel]] || [[Mexico]] || 2003–2004 || '''Suflete pereche''' |- | [[Amar otra vez]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Sa iubesti din nou''' |- | [[Mulheres Apaixonadas]] || [[Brazil]] || 2003 || '''Femei indragostite''' |- | [[Morangos Com Açúcar]] || [[Portugal]] || 2003 || '''Capsune cu zahar''' |- | [[Ángel Rebelde]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2003–2004 || '''Inger rebel''' |- | [[Luciana y Nicolás]] || [[Peru]] || 2003–2004 || '''Luciana si Nicolas''' |- | [[Chocolate com Pimenta]] || [[Brazil]] || 2003–2004 || '''Ciocolata cu piper''' |- | [[Celebridade]] || [[Brazil]] || 2003–2004 || '''Celebritate''' |- | [[Prisionera]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2004 || '''Prizoniera''' |- | [[Mujer de Madera]] || [[Mexico]] || 2004–2005 || '''Padurea blestemata''' |- | [[El Deseo]] || [[Argentina]] || 2004 || '''Dorinta''' |- | [[Estrambótica Anastasia]] || [[Venezuela]] || 2004 || '''Extravaganta Anastasia''' |- | [[Gitanas]] || [[Mexico]] || 2004–2005 || '''Gitanas''' |- | [[Rubí]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Rubi''' |- | [[Amarte es mi Pecado]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Iubirea mea, pacatul''' |- | [[Te Voy a Enseñar a Querer]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2004–2005 || '''Te voi invata sa iubesti''' |- | [[Jesús, El Heredero]] || [[Argentina]] || 2004 || '''Jesus''' |- | [[Luna, La Heredera]] || [[Colombia]] || 2004–2005 || '''Luna''' |- | [[Da Cor do Pecado]] || [[Brazil]] || 2004 || '''Culoarea pacatului''' |- | [[Anita, No Te Rajes]] || [[USA]] || 2004–2005 || '''Anita''' |- | [[Apuesta por un Amor]] || [[Mexico]] || 2004–2005 || '''Pariul iubirii''' |- | [[Inocente de Ti]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2004–2005 || '''Inocenta furata''' |- | [[Amy, la niña de la mochila azul]] || [[Mexico]] || 2004 || '''Amy, fetita cu ghiozdanul albastru''' |- | [[Senhora do Destino]] || [[Brazil]] || 2004–2005 || '''Stapana destinului''' |- | [[Piel de Otoño]] || [[Mexico]] || 2005 || '''Iubire tarzie''' |- | [[Rebelde]] || [[Mexico]] || 2004–2006 || '''Rebelde''' |- | [[La Madrastra (2005 telenovela)|La Madrastra]] || [[Mexico]] || 2005 || '''Mama vitrega''' |- | [[Amarte Así, Frijolito]] || [[USA]]-[[Argentina]] || 2005 || '''Micutul Frijolito''' |- | [[El Cuerpo del Deseo]] || [[USA]] || 2005–2006 || '''Trupul dorit''' |- | [[Contra Viento y Marea]] || [[Mexico]] || 2005 || '''Impotriva destinului''' |- | [[Los Plateados]] || [[USA]] || 2005 || '''Banditii''' |- | [[Alborada (telenovela)|Alborada]] || [[Mexico]] || 2005–2006 || '''Cantec de iubire''' |- | [[La Tormenta]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2005–2006 || '''La tormenta''' |- | [[Peregrina]] ||[[Mexico]]-[[USA]] || 2005–2006 || '''Peregrina''' |- | [[Soñar No Cuesta Nada]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2005–2007 || '''Visuri fara pret''' |- | [[Amor a Palos]] || [[Venezuela]] || 2005–2006 || '''Barbatul visurilor mele''' |- | [[Corazón Partido]] || [[USA]]-[[Mexico]] || 2005–2006 || '''Iubire de mama''' |- | [[Olvidarte Jamás]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2005–2006 || '''Razbunarea Victoriei''' |- | [[Belíssima]] || [[Brazil]] || 2005–2006 || '''Belíssima''' |- | [[Tierra de Pasiones]] || [[USA]] || 2006 || '''Taramul pasiunii''' |- | [[Sos Mi Vida]] || [[Argentina]] || 2006–2007 || '''SOS, viata mea!''' |- | [[Mundo de Fieras]] || [[Mexico]] || 2006–2007 || '''O lume a fiarelor''' |- | [[Heridas de Amor]] || [[Mexico]] || 2006 || '''Suflete ranite''' |- | [[Duelo de Pasiones]] || [[Mexico]] || 2006 || '''Duelul pasiunilor''' |- | [[Amores de Mercado]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2006–2007 || '''Iubiri''' |- | [[Montecristo]] || [[Argentina]] || 2006 || '''Montecristo''' |- | [[La Viuda de Blanco]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2006–2007 || '''Vaduva Blanco''' |- | [[Las Dos Caras de Ana]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2006–2007 || '''Cele doua fete ale Anei''' |- | [[Acorralada]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2007 || '''Destine furate''' |- | [[Páginas da Vida]] || [[Brazil]] || 2006–2007 || '''Pagini de viata''' |- | [[Marina]] || [[USA]]-[[Mexico]] || 2006–2007 || '''Marina''' |- | [[En Los Tacones de Eva]] || [[Colombia]] || 2006–2007 || '''Pe tocurile Evei''' |- | [[Sinhá Moça]] || [[Brazil]] || 2006 || '''Micuta domnisoara''' |- | [[Cobras & Lagartos]] || [[Brazil]] || 2006 || '''Cuibul de vipere''' |- | [[Amazônia, de Galvez a Chico Mendes]] || [[Brazil]] || 2007 || '''Amazonia''' |- | [[El Zorro, la espada y la rosa]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2007 || '''Zorro''' |- | [[Destilando Amor]] || [[Mexico]] || 2007 || '''Tequila cu suflet de femeie''' |- | [[Patito Feo]] || [[Argentina]] || 2007 || '''Ratusca cea urata''' |- | [[Pasión (telenovela)|Pasión]] || [[Mexico]] || 2007–2008 || '''Pasiune''' |- | [[RBD, La Familia]] || [[Mexico]] || 2007 || '''RBD, familia''' |- | [[Amor sin Maquillaje]] || [[Mexico]] || 2007 || '''Iubire fara machiaj''' |- | [[Victoria (Telemundo series)|Victoria]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2007–2008 || '''Victoria''' |- | [[Nuevo Rico, Nuevo Pobre]] || [[Colombia|Columbia]] || 2007–2008 || '''Totul sau nimic''' |- | [[Madre Luna]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2007–2008 || '''Luna fermecata''' |- | [[Pura Sangre]] || [[Colombia]] || 2007–2008 || '''Onoare si noblete''' |- | [[Palabra de Mujer]] || [[Mexico]] || 2007–2008 || '''Pe cuvant de femeie''' |- | [[Pecados Ajenos]] || [[USA]] || 2007–2008 || '''Umbrele trecutului''' |- | [[Tormenta En El Paraíso]] || [[Mexico]] || 2007–2008 || '''Paradisul blestemat''' |- | [[Sete Pecados]] || [[Brazil]] || 2007–2008 || '''Sapte pacate''' |- | [[La Traición]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2008 || '''Tradarea''' |- | [[Cuidado con el Ángel]] || [[Mexico]] || 2008–2009 || '''Iubire cu chip rebel''' |- | [[Las Tontas No Van al Cielo]] || [[Mexico]] || 2008 || '''Toantele nu merg in Rai''' |- | [[Amanda O]] || [[Argentina]] || 2008 || '''Amanda O''' |- | [[Fuego En La Sangre]] || [[Mexico]] || 2008 || '''Focul iubirii''' |- | [[Valeria (telenovela)|Valeria]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2008–2009 || '''Valeria''' |- | [[Sin Senos No Hay Paraíso]] || [[Colombia]]-[[Mexico]]-[[USA]] || 2008–2009 || '''Fara sani nu exista Paradis''' |- | [[Doña Bárbara]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2008–2009 || '''Doña Bárbara''' |- | [[En Nombre del Amor]] || [[Mexico]] || 2008–2009 || '''In numele iubirii''' |- | [[Mañana Es Para Siempre]] || [[Mexico]] || 2008–2009 || '''Impreuna pentru totdeauna''' |- | [[El Rostro de Analía]] || [[USA]] || 2008–2009 || '''Cealalta fata a Analiei''' |- | [[El Juramento]] || [[USA]] || 2008 || '''Legamantul''' |- | [[Caminho das Índias]] || [[Brazil]] || 2009 || '''India''' |- | [[Camaleones]] || [[Mexico]] || 2009–2010 || '''Cameleonii''' |- | [[Sortilegio]] || [[Mexico]] || 2009 || '''Predestinati''' |- | [[María Mercedes (telenovela)|María Mercedes]] || [[Mexico]] || 1992–1993 || '''Maria Mercedes''' |- | [[Niños Ricos, Pobres Padres]] || [[USA]]-[[Colombia]] || 2009–2010 || '''Saracii tineri bogati''' |- | [[Mar de Amor]] || [[Mexico]] || 2009–2010 || '''O mare de pasiune''' |- | [[Mi Pecado]] || [[Mexico]] || 2009 || '''Fructul oprit''' |- | [[Esmeralda (telenovela)|Esmeralda]] || [[Mexico]] || 1997 || '''Esmeralda''' |- | [[Clase 406]] || [[Mexico]] || 2002–2003 || '''Clase 406''' |- | [[Más Sabe el Diablo]] || [[USA]] || 2009–2010 || '''Demon si inger''' |- | [[¿Dónde está Elisa?]] || [[USA]] || 2010 || '''Cautand-o pe Elisa''' |- | [[Bella Calamidades]] || [[Colombia]] || 2010 || '''Suflet ratacit''' |- | [[Teresa]] || [[Mexico]] || 2010–2011 || '''Teresa''' |- | [[Los Herederos del Monte]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2011 || '''Mostenitorii''' |- | [[Querida Enemiga]] || [[Mexico]] || 2008 || '''Impostoarea''' |- | [[Kassandra (TV series)|Kassandra]] || [[Venezuela]] || 1992–1993 || '''Kassandra''' |- | [[Aurora (telenovela)|Aurora]] || [[USA]] || 2010–2011 || '''Aurora''' |- | [[Corazón salvaje (2009 telenovela)|Corazón Salvaje]] || [[Mexico]] || 2009–2010 || '''Inima salbatica''' |- | [[Cielo Rojo]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Sub cerul in flacari''' |- | [[Triunfo del Amor]] || [[Mexico]] || 2010–2011 || '''Triumful dragostei''' |- | [[Soy Tu Dueña]] || [[Mexico]] || 2010 || '''Stapana''' |- | [[Perro Amor]] || [[Colombia]]-[[USA]] || 2010 || '''Jocul seductiei''' |- | [[Mi Corazón Insiste… en Lola Volcán]] || [[USA]] || 2011 || '''Lola''' |- | [[Abrázame Muy Fuerte]] || [[Mexico]] || 2000–2001 || '''Imbratisari patimase''' |- | [[Eva Luna]] || [[Venezuela]]-[[USA]] || 2010–2011 || '''Eva Luna''' |- | [[El Fantasma de Elena]] || [[USA]] || 2010 || '''Iubire blestemata''' |- | [[Cuando me enamoro]] || [[Mexico]] || 2010–2011 || '''Secrete din trecut''' |- | [[La que no podía amar]] || [[Mexico]] || 2011–2012 || '''Suflet vandut''' |- | [[La Fuerza del Destino]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Forta Destinului''' |- | [[Emperatriz]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Emperatriz''' |- | [[Larin izbor]] || [[Croatia]] || 2011 || '''Lara''' |- | [[Relaciones Peligrosas]] || [[USA]] || 2011 || '''Legaturi riscante''' |- | [[Un Refugio para el Amor]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Refugiul''' |- | [[Dos Hogares]] || [[Mexico]] || 2011 || '''Dragoste la indigo''' |- | [[Abismo de pasion]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Abisul pasiunii''' |- | [[La Reina del Sur (telenovela)|La Reina del Sur]] || [[Spain]]-[[USA]]-[[Colombia]] || 2011 || '''Regina Sudului''' |- | [[Cachito de Cielo]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Un colt de Rai''' |- | [[Amor Bravio]] || [[Mexico]] || 2012 || '''Dragoste si lupta''' |- | [[Corazón Apasionado]] || [[USA]]-[[Venezuela]] || 2011–2012 || '''Patimile Inimii''' |- | [[Rosa Diamante]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2012–2013 || '''Rosa Diamante''' |- | [[Porque el amor manda]] || [[Mexico]] || 2012 -2013|| '''Îţi ordon să mă iubeşti!''' |- | [[Qué bonito amor]] || [[Mexico]] || 2012 -2013|| '''Que bonito amor''' |- | [[Amores verdaderos]] || [[Mexico]] || 2012 -2013|| '''Iubiri vinovate''' |- | [[Corazón Indomable]] || [[Mexico]] || 2013 || '''Maricruz''' |- | [[La Otra Cara del Alma]] || [[Mexico]] || 2012–2013 || '''Suflet de gheata''' |- | [[La Patrona]] || [[Mexico]]-[[USA]] || 2012–2013 || '''Diamantul noptii''' |- | [[La Tempestad]] || [[Mexico]] || 2013 || '''Furtuna din adancuri''' |- | [[Mentir para vivir]] || [[Mexico]] || 2013 || '''Viata de Imprumut''' |- | [[Santa Diabla]] || [[USA]] || 2013-2014 || '''Santa Diabla''' |- | [[Corona de lágrimas]] || [[Mexico]] || 2012-2013 || '''Cununa de Lacrimi''' |- | [[Dama y Obrero (2013 telenovela)|Dama y Obrero]] || [[USA]] || 2013 || '''Chemarea Inimii ''' |- | *[[Lo Que La Vida Me Robó]] || [[Mexico]] || 2013-2014 || '''Spune-mi ca esti a mea ''' |- |} ==Ipapalabas Na== *[[Pasión Prohibida]] (2013) *[[De Que Te Quiero, Te Quiero]] (2013-2014) *[[Marido en Alquiler]] (2013-2014) ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [http://www.pro2.ro Opisyal na website] {{stub|telebisyon}} [[Kategorya:Romania]] [[Kategorya:Mga network pantelebisyon]] nq0sbxo158yd7klebhmdcpbdncwi9qb 0 240617 2225815 2083482 2026-09-17T02:24:06Z Ryomaandres 8044 2225815 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Friul-Venecia Julia''' o '''Friuli-Venezia Giulia''' ({{IPA-it|friˈuːli veˈnɛttsja ˈdʒuːlja|}}; {{lang-hu|Furlánia–Júliai Velence}}, {{lang-de|link=no|Friaul–Julisch Venetien}}) ay isa sa mga 20 [[mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Italya]], at isa sa limang rehiyong nagsasarili na may natatanging batas. Ang kabesera ay [[Trieste]]. Ang rehiyon ay tinatawag na {{Lang|fur|Friûl Vignesie Julie}} sa [[Wikang Friulano|Friulano]], {{Lang|sl|Furlanija Julijska krajina}} sa [[Wikang Eslobeno|Eslobeno]], at {{Lang|de|Friaul Julisch Venetien}} sa [[Wikang Aleman|Aleman]], tatlong wikang sinasalita sa rehiyon. Ang lungsod ng [[Venecia]] ({{Lang|it|Venezia}} sa Italyano) ay wala sa rehiyong ito, sa kabila ng pangalan. Ang Friuli-Venezia Giulia ay may lawak na {{Convert|7,924|km2}} at humigit-kumulang 1.2 milyong naninirahan. Isang natural na pagbubukas sa dagat para sa maraming bansa sa [[gitnang Europa]], ang rehiyon ay dinadaanan ng mga pangunahing ruta ng transportasyon sa pagitan ng silangan at kanluran ng [[Katimugang Europa]]. Sinasaklaw nito ang historikal-heograpikal na rehiyon ng [[Friul|Friuli]] at isang maliit na bahagi ng makasaysayang rehiyon ng {{Lang|it|Venezia Giulia}} – kilala rin sa Ingles bilang [[Julian Marso|Julian March]] – bawat isa ay may sariling natatanging kasaysayan, tradisyon, at pagkakakilanlan. ==Mga sanggunian== <references />{{stub|Italya}}{{Friuli-Venezia Giulia}}{{Regions of Italy}} [[Kategorya:Mga rehiyon ng Italya]] 4mimdv6qrtzqesvzmweadlftbkvl0mb 0 240619 2225816 2083475 2026-09-17T02:24:06Z Ryomaandres 8044 2225816 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Emilia-Romaña''' ({{IPA-it|eˈmiːlja roˈmaɲɲa|pron}}, [[wikang Romagnol|Romagnol]]: ''Emélia-Rumâgna'') ay rehiyong administratibo sa [[mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Hilagang Italya]], na binubuo ng rehiyong pang-kasaysayan ng Emilia at Romagna. Ang kabesera nito ay [[Bologna|Bolonia]]. Ang Emilia-Romaña ay isa sa pinakamayaman at pinakamaunlad na rehiyon sa Europa, na may ikatlong pinakamataas na [[kabuuang domestikong produkto]] per capita sa Italya.<ref name="epp.eurostat.ec.europa.eu">[https://web.archive.org/web/20080216020135/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_02/1-12022008-EN-AP.PDF Regional GDP per inhabitant in the EU27: GDP per inhabitant in 2005 ranged from 24% of the EU27 average in Nord-Est Romania to 303% in Inner London].</ref> Ang Bolonia, ang kabesera nito, ay may isa sa pinakamataas na mga indeks ng[[kaledad ng buhay]] ng Italya<ref>{{Cite web |title=Qualita' della vita: il dossier |url=http://www.ilsole24ore.com/includes2007/speciali/qualita-della-vita/scheda_finale.shtml |access-date=28 November 2013 |publisher=Il Sole 24 ORE}}</ref> at mga abaneteng serbisyong panlipunan. Ang Emilia-Romaña ay isa ring sentrong pangkultura, pang-ekonomiya, at panturista, na tahanan ng [[Unibersidad ng Bologna|Unibersidad ng Bolonia]], ang pinakamatandang unibersidad sa mundo;<ref>{{Cite web |date=21 October 2006 |title=Università di Bologna (oldest university in the world) |url=http://virtualglobetrotting.com/map/universit-di-bologna-oldest-university-in-the-world/ |access-date=28 November 2013 |publisher=Virtual Globetrotting}}</ref> naglalaman ng mga lungsod Romaniko at [[Renasimyento]] (tulad ng [[Modena]], [[Parma]], at [[Ferrara]]) at ang dating [[Imperyong Romano|Imperyong Romanong]] kabesera na [[Ravena]]; sumasaklaw sa labing-isang pamanang pook ng [[UNESCO]];<ref>{{Cite web |date=16 February 2017 |title=UNESCO SITES in Emilia Romagna |url=https://blog.travelemiliaromagna.com/unesco-emilia-romagna |access-date=13 April 2018 |website=UNESCO SITES in Emilia Romagna |ref=UNESCO}}</ref> pagiging sentro para sa produksiyon ng [[pagkain]] at [[Kotse|sasakyan]] (tahanan ng mga kompanya ng sasakyan tulad ng [[Ferrari]], [[Lamborghini]], [[Maserati]], [[Pagani (kompanya)|Pagani]], [[De Tomaso]], [[Dallara]], at [[Ducati]]); at pagkakaroon ng mga sikat na resort sa baybayin tulad ng [[Cervia]], [[Cesenatico]], [[Rimini]], at [[Riccione]]. Noong 2018, pinangalanan ng gabay ng [[Lonely Planet]] ang Emilia-Romaña bilang pinakamagandang lugar na makikita sa Europa.<ref>{{Cite web |last=Planet |first=Lonely |title=10 best places to visit in Europe in 2019 |url=https://www.lonelyplanet.com/best-in-europe |website=Lonely Planet}}</ref> == Mga pagkakahating pampangasiwaan == Ang Emilia-Romaña ay binubuo ng siyam na lalawigan. Bukod sa pagkakabuo ng [[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]], ang mga plano upang ang siyam na lalawigan ay gawing apat ay hindi itinuloy. [[File:Map_of_region_of_Emilia-Romagna,_Italy,_with_provinces-it.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Map_of_region_of_Emilia-Romagna,_Italy,_with_provinces-it.svg|center|350x350px]] {| class="wikitable centered" ! style="background:#ccf;" |Lalawigan ! style="background:#ccf;" |Sakop (km²) ! style="background:#ccf;" |Populasyon ! style="background:#ccf;" |Densidad (naninirahan/km²) ! style="background:#ccf;" |Rehiyon |- |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |3,702 |1,011,291 |262.9 |[[Emilia (rehiyon ng Italya)|Emilia]] - [[Romaña]] |- |[[Lalawigan ng Ferrara]] |2,632 |357,471 |135.8 |[[Emilia (rehiyon ng Italya)|Emilia]] |- |[[Lalawigan ng Forlì-Cesena]] |2,377 |387,200 |162.9 |[[Romaña]] |- |[[Lalawigan ng Modena]] |2,689 |686,104 |255.1 |[[Emilia (rehiyon ng Italya)|Emilia]] |- |[[Lalawigan ng Parma]] |3,449 |431,419 |125.1 |[[Emilia (rehiyon ng Italya)|Emilia]] |- |[[Lalawigan ng Piacenza|Lalawigan ng Plasencia]] |2,589 |284,885 |110.0 |[[Emilia (rehiyon ng Italya)|Emilia]] |- |[[Lalawigan ng Ravena]] |1,858 |383,945 |206.6 |[[Romaña]] |- |[[Lalawigan ng Reggio Emilia]] |2,293 |517,374 |225.6 |[[Emilia (rehiyon ng Italya)|Emilia]] |- |[[Lalawigan ng Rimini]] |863 |325,219 |377.0 |[[Romaña]] |} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Mga rehiyon ng Italya]] <references />{{stub|Italya}} {{Emilia-Romagna}}{{Regions of Italy}} clu4zc6q3nbmam373iokj3bkoburah4 0 245519 2225785 2222735 2026-09-17T00:48:33Z Ivan P. Clarin 84769 2225785 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Yolanda''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. Ang pangalang "Yolanda" ay pinalitan sa pangalang [[Bagyong Yasmin|Yasmin]] sa mga susunod na panahon. * {{tcname unused|Bagyong Yolanda (2005)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yolanda (2009)}} - {{grey|N/A}} * [[Super Bagyong Yolanda]] (2013)- ay isang super bagyo na tumama sa [[Pilipinas]] partikular sa [[Kabisayaan]]. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Wilma|Wilma]]|title=Pacific typhoon season names|years=Yolanda|after=[[Bagyong Zoraida|Zoraida]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Yolanda}} {{paglilinaw}} lssco2hlmb1imh1noa0dm3gze8qr4or 0 246022 2225867 1934360 2026-09-17T10:58:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225867 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox Organization |name = Rotaract |image = |image_border = |size = 250px |caption = |formation = 1968 |area_served = World Wide |origins = [[Rotary International]] |focus = ''Fellowship and Service'' (Pagbubuklod-buklod at Paglilingkod) |type = Klub na panglingkuran |headquarters = [[Evanston, Illinois]] |location = Global |motto = ''Self Development - Fellowship Through Service'' (Sariling Pagpapaunlad - Pagbubuklod-buklod sa Pamamagitan ng Paglilingkod) |membership = 307,690 (Disyembre 31, 2011) |number of clubs = 9,030 (Disyembre 31, 2011) |non-profit_slogan = |non-profit_elaboration = Rotary in Action |language = Ingles, Suweko, Portuges, Italyano, Pranses, Espanyol, Aleman, Koreano, at Hapones |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = |budget = |website = [http://www.rotaract.org/ www.rotaract.org] }} Ang '''''Rotaract''''' ay unang nagsimula bilang programang pangkabataan ng [[Rotary International]] noong 1968 sa [http://www.CharlotteNorthRotaryClub.org Charlotte North Rotary Club] sa Charlotte, Hilagang Carolina, Estados Unidos, lumago bilang pangunahing organisasyong tinataguyod (''sponsored'') ng Rotary na mayroong halos 9,539 klub sa buong mundo na mayroong 219,397 kasapi.<ref>[http://rotaract.org/ ''The Official Rotaract Website''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604185727/http://www.rotaract.org/ |date=2016-06-04 }}, Accessed May 6, 2008].</ref><ref>[http://www.rotary.org/en/aboutus/rotaryinternational/ataglance/pages/ridefault.aspx "Rotary At A Glance"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703041424/http://www.rotary.org/en/aboutus/rotaryinternational/ataglance/pages/ridefault.aspx |date=2013-07-03 }}, Accessed May 16, 2012].</ref> Ito ay isang organisasyon para sa paglilingkod at pamumuno para sa mga kabataang nasa hustong gulang na 18–30.<ref>[http://www.rotary.org/en/MediaAndNews/News/Pages/110522_IC11_RAcouncil.aspx '' Rotaract Council tackles age limit, dues ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121216034622/http://www.rotary.org/en/MediaAndNews/News/Pages/110522_IC11_RAcouncil.aspx |date=2012-12-16 }}, Accessed May 23, 2011].</ref> Nakatuon ang Rotaract sa paghuhulma ng mga batang nasa hustong gulang bilang mga pinuno sa kanilang mga pamayanan at lugar sa trabaho. Nakikibahagi rin ang mga klub sa buong mundo sa mga internasyonal na proyekto panglingkod, sa pangmundong pagsisikap na ihatid ang kapayapaan at pangmundong pagkakaunawaan sa mundo.<ref>[http://www.uowrotaract.org/node/33 '' Rotaract Club of UOW - About Rotaract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728144828/http://www.uowrotaract.org/node/33 |date=2011-07-28 }}, '' Accessed May 6, 2008].</ref> Ang '''Rotaract''' ay nangangahulugang ''"Rotary in Action"'' (Rotaryo sa Pagkilos),<ref>[http://www.rotaract9470.org/southperth/about/history/index.php '' Rotaract Club of South Perth ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090914114250/http://www.rotaract9470.org/southperth/about/history/index.php |date=2009-09-14 }}, Accessed May 6, 2008].</ref> bagama't nanggaling talaga ang pangalan nito mula sa mga tinambal na salitang "Rotary" at "Interact" (pakikipagtalamitan, pakikihalubilo) (''International'' + ''Action''), ang programang pang-antas ng mataas na paaralan, na nilikha ng ''Rotary International'' noong 1962.<ref>{{Cite web |title="Interact Handbook" |url=http://rotary.org/RIdocuments/en_pdf/654en.pdf |access-date=2016-06-10 |archive-date=2013-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130717065416/http://www.rotary.org/RIdocuments/en_pdf/654en.pdf |url-status=dead }}</ref> Layunin ng Rotaract ang makapagbigay ng oportunidad sa mga kabataan upang mapabuti ang kaalaman at kakayahan na makakatulong sa kanila sa personal na pagpapaunlad, bigyang-tuon ang pisikal at pampamayananang pangangailangan ng kanilang komunidad, at upang palaganapin ang higit na mabuting ugnayan sa lahat ng tao sa buong mundo sa pamamagitan ng anyong-pambalangkas na pagkakaibigan at paglilingkod.<ref>[http://www.rotarnet.com.au/users/R/darwin/Index1024.htm '' Darwin Rotaract Club ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120410044728/http://www.rotarnet.com.au/users/R/darwin/Index1024.htm |date=2012-04-10 }}, Accessed May 6, 2008].</ref><ref>[http://www.racnicosia.wordpress.com Rotaract Club of Nicosia]</ref> Upang maging karapat-dapat o elehibleng maging kasapi ng Rotaract, nararapat na nasa 18-30 ang edad ng mga maaari o inaasahang kasapi, nakikitang entregado sa Rotaract, at pinapakitaang mayroong silang magandang katayuan sa kanilang pamayanan. Matapos mahirang o maaprobahan ng klub, ang mga inaasahang kasapi ay isasa-ilalim sa 'induksyon' o 'pagsasaluklok' upang maging ganap na kasapi, na kilala rin bilang mga 'Rotaractors'. Kadalasang naniningil ang klub ng maliit na bayad na taunan upang masakop ang mga gastusin. Ang ''San Diego State Rotaract'', ''Rotaract Club of Heritage Institute of Technology Kolkata'' at ''Rotaract Club Chandigarh Himalayan'' ang tanging mga kilalang klub Rotaract na nagsasagawa ng proseso ng pakiki-panayam (''interview'').<ref>[http://www.rotarnet.com.au/users/R/R9750DIS/PDF/Draft%20Training%20Manual.pdf Rotaract District 9750 '' Training Manual for Rotaract Clubs of District 9750, '' Accessed May 6, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304223501/http://www.rotarnet.com.au/users/R/R9750DIS/PDF/Draft%20Training%20Manual.pdf |date=Marso 4, 2012 }}.</ref> ==Sanggunian== {{reflist}} ==Kawing Panlabas== *{{Official|http://www.rotaract.org Rotary}} *[http://www.rotaractorwiki.org Rotaractor Wiki]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, an unofficial wiki project for Rotaractors by Rotaractors. *[http://www.happynewyear2017.club Happy new year 2017 Rotaractor Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200204045314/http://www.happynewyear2017.club/ |date=2020-02-04 }}, an unofficial celebration project for Rotaractors by Rotaractors. {{Usbong}} [[Category:Rotary International]] 33fk55nz3tjkwo0hjmhg2r61ifu3f73 0 250998 2225838 2214201 2026-09-17T06:06:56Z Seav 4 /* Galeriya */ palitan ang letrato 2225838 wikitext text/x-wiki [[File:Blood Compact historical marker.JPG|200px|thumbnail|right|Estilo ng mga panandang ikinabit ng Komite sa Pananaliksik Pangkasaysayang Filipino at mga Pananda, ang nauna sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.]] [[File:Jose Rizal historical marker (Calamba monument).jpg|200px|thumbnail|right|Kasalukuyang estilo ng mga ikinakabit ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan]] Ang mga '''[[panandang pangkasaysayan]]''' ay inilalagay ng [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]] (''National Historical Commission of the Philippines'' o NHCP) sa Pilipinas at mga piling lugar sa labas ng bansa na nagpapahayag ng mahahalagang pangyayari, personalidad,<ref>{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/118778|title=Cardinal's historical marker unveiled|date=7 Setyembre 2008|accessdate=20 Hunyo 2016|newspaper=[[GMA News]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/790311/nhcp-corrects-error-over-true-hero-of-battle-of-bangkusay|title=NHCP corrects error over true hero of Battle of Bangkusay|last=Orejas|first=Tonette|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=13 Hunyo 2016|accessdate=20 Hunyo 2016}}</ref> estruktura,<ref>{{cite news|url=http://devsite.mb.com.ph/historical-marker-in-subic-unveiled/|title=Historical marker in Subic unveiled|last=Reyes|first=Jonas|newspaper=[[Manila Bulletin]]|date=27 Nobyembre 2013|accessdate=20 Hunyo 2016}}{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> at mga institusyon mula sa pambansa at lokal na kasaysayan ng Pilipinas.<ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/cebu-news/635334/cebu-unveils-historical-marker|title=UP Cebu unveils historical marker|first=Mellanie|last=Rosales|newspaper=[[The Philippine Star|The Freeman]]|date=3 Disyembre 2010|accessdate=20 Hunyo 2016}}</ref> Ang mga plakang ito ay nagsisilbing permanenteng pahiwatig na ikinakabit sa pampublikong lokasyon ng mga gusali, monumento, o natatanging lugar. Ang mga lokal na munisipalidad at lungsod ay maaari ring maglagay ng mga pananda ng mahahalagang personalidad o pangyayari na mahalaga sa lokalidad. Maaari silang makakuha ng permiso mula sa komisyon, ngunit hindi pinahihintulutan ang paglalagay ng [[Eskudo ng Pilipinas|sagisag ng Republika ng Pilipinas]].<ref>https://drive.google.com/file/d/0B9c6mrxI4zoYN0Ewdlk4WG9Ha28/view</ref> Bagaman maraming [[Tala ng mga Pagmamay-aring Pangkultura ng Pilipinas|Pagmamay-aring Pangkultura]] ay may mga nakakabit na panandang pangkasaysayan, hindi lahat ng mga pananda ay nakaayon sa isa sa mga tiyak na kategorya ng mga Pagmamay-aring Pangkultura. Noong Enero 2012, ang buong bilang ng mga panandang pangkasaysayan ay 459.<ref>{{cite web|url=http://www.nhcp.gov.ph/downloads/List%20of%20Sites%20&%20Structures%20with%20Markers%20as%20of%20Jan-16-2012.pdf|title=LIST OF HISTORIC SITES AND STRUCTURES INSTALLED WITH HISTORICAL MARKERS|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731011929/http://www.nhcp.gov.ph/downloads/List%20of%20Sites%20%26%20Structures%20with%20Markers%20as%20of%20Jan-16-2012.pdf|archive-date=31 July 2013|website=National Historical Commission of the Philippines|date=16 January 2012|accessdate=20 Hunyo 2016|url-status=live}}</ref> Ngunit sa mga listahang ito, ang bilang ng mga pananda ay umaabot ng higit sa 1,300. == Kasaysayan == [[File:Historical marker for Fort Santiago.jpg|thumbnail|left|"Fort Santiago" (1934)]] {{Main article|Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas}} Bago ang 1933, ilang sibikong pagkilos ang magsumikap na maglagay ng palatandaan sa mga makasaysayang pook at magtaguyod ng mga bantayog, gaya ng sa [[Sigaw ng Pugad Lawin]], [[Bantayog ni Rizal]], at lugar ng kapanganakan ni [[Andrés Bonifacio]]. Ang pinakanauna sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan o ''National Historical Commission of the Philippines'' (''NHCP'') ay ang Komite sa Pananaliksik Pangkasaysayang Filipino at mga Pananda. Itinatag noong Oktubre 23, 1933<ref>''Historical Markers Placed by the Philippine Historical Committee''. Maynila: Bureau of Printing. 1958.</ref> sa ilalim ng Executive Order 451 sa ilalim ni [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador]] [[Frank Murphy]] sa [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahong kolonyal ng Amerika]], isa sa mga pangunahing tungkulin nito ay itakda ang mga pangkultura at pangkasaysayang mga niluma sa Maynila, na kung saan ginawa na rin sa buong Pilipinas. Ang mga unang marker na ikinabit noong 1934 ay [[Simbahan ng San Agustin|Church of San Agustin]], [[Moog Santiago|Fort Santiago]], [[Plaza de Roma|Plaza McKinley]], [[Katedral ng Maynila|Roman Catholic Cathedral of Manila]], [[Basilica Minore de San Sebastian|San Sebastian Church]], [[Dalubhasaang Concordia|Concordia College]], [[Estasyong daangbakal ng Tutuban|Manila Railroad Company]], [[Dr. Lorenzo Negrao]], at [[Unibersidad ng Santo Tomas]] (kinalalagyan sa Intramuros). Ang ilan sa mga pananda ay nawala o nasira noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at mga bagong pananda ang ikinabit bilang pamalit para sa Simbahan ng San Agustin at Katedral ng Maynila. Ang batayan na hugis ng mga pananda ay nagbago sa pagdaan ng panahon. Sa pagdaan ng mga panahon, may mga pananda na naitatalang nawawala o ninanakaw at ibinebenta bilang mga bakal na ikakalakal.<ref>Ocampo, Ambeth R. [http://opinion.inquirer.net/81352/circumnavigators-paradox "Circumnavigator's paradox"]. Retrieved 2017-12-21.</ref> Ang paglalagay ng mga pananda ay itinuloy ng mga sumunod sa PHRMC: ang Philippines Historical Committee (PHC), Pambansang Suriang Pangkasaysayan (''National Historical Institute'' o ''NHI''), at ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan o (''National Historical Commission of the Philippines'' o ''NHCP''). Nag-iba rin ang estilo ng mga pananda sa pagdaan ng mga taon. Ang wika ng mga pananda ay pangunahin at nakararami sa [[Wikang Filipino|Filipino]], na mayroon din sa Ingles ay Espanyol. Ang unang pananda sa isang wikang rehiyonal ay inilagay sa [[Kapitolyo ng Lalawigan ng Cebu]] sa Lungsod Cebu. Ang mga pananda, sa parehong [[Wikang Sebwano|Cebuano]] at Filipino, ay inilagay noong 2008. Ang unang pananda sa [[Wikang Iloko|Ilocano]] ay ikinabit sa Mansion House sa Lungsod Baguio noong 2009. Ang unang pananda sa [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]] at ikinabit upang ipagpunyagi ang Simbahan ng Lungsod Angeles noong 2017. Ang [[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa ibang bansa|mga pananda sa labas ng bansa]] ay maaari ring nakasulat sa lokal na wika ng lugar kung saan ito ikinabit, gaya ng sa Berlin, Alemanya<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q23854678</ref> na nakasulat sa Aleman at sa Ghent, Belhika,<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q30127147.</ref> na nakasulat sa Pranses (parehong pinagpupunyagi ng mga pananda si [[José Rizal]]). Dalawa sa mga unang pananda sa labas ng Pilipinas ay ikinabit sa Ghent, Belhika, kung saan tumira si José Rizal habang inilathala ang ''[[El Filibusterismo]]'', at sa [[Dezhou]], [[Tsina]], kung saan si [[Paduka Pahala|Paduka Batara]], isang [[Talaan ng mga Sultan ng Sulu|Hari ng Sulu]] na nagbigay ng tributo sa [[Emperador Yongle]], ay tumira roon. Parehong ikinabit ang mga pananda noong 1959. Pinakamarami ang mga pananda na may kinalaman kay Rizal, at nabanggit ng historyador na si Teodoro A. Agoncillo na noong panahon niya (nanilbihan siya sa NHCP mula 1963 hanggang 1985), na ang kanilang mga pinagsisikapan ay kalakhang nauubos sa pag-apruba, pagtatalakay, at muling pagsulat ng mga nakasulat sa mga pananda. Sa dami ng mga pananda na may kinalaman kay Rizal, biniro niya, “''Aba! Pati ba naman eskinitang inihian ni Rizal ibig lagyan ng marker!''”<ref>[http://opinion.inquirer.net/81352/circumnavigators-paradox Ocampo, Ambeth R.] [http://opinion.inquirer.net/81352/circumnavigators-paradox "Circumnavigator's paradox"]. Retrieved 2017-12-21.</ref> Noong 200, habang isinasagawa ang seremonyas ng pag-aalis ng tabing ng panandang National Federation of Women's Clubs in the Philippines sa [[Manila Hotel]], nagbiro ang dating pangulo na si [[Fidel Ramos]] na ang paghahawi ng tabing pataas ay nagpaalala sa kaniya ng [[Sayaw ng paghuhubo't hubad|streaptease]], at napatawa ang lahat. Iyon na ang huling pagkakataon na hinahawi ang tabing pataas, at mula noon, hinihila na lamang ang mga tabing.<ref>[https://www.pressreader.com/philippines/philippine-daily-inquirer/20100129/283089885288131 "PressReader.com - Connecting People Through News"]. ''www.pressreader.com''. Retrieved 2018-01-29.</ref> Noong 2011, sinabi ng NHCP na magsisikap pa ito na maglakay ng mas maraming pananda sa Visayas at Mindanao para sa kanilang lalong paglaki ng papel sa pambansang kasaysayan, sapagkat kalakhan ng mga pananda ay sa Luzon. Ang [[Kudan]] o ang gusali ng embahada ng Pilipinas sa Tokyo ay itinakda bilang isang palatandaang pangkasaysayan ng NHCP at ginawaran ng pananda noong marso 3, 2004. Ito ang una at kasalukuyang natatanging pook sa labas na maging palatandaang pangkasaysayan.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/news/pinoyabroad/351042/envoy-s-residence-in-japan-becomes-phl-s-1st-overseas-historical-landmark/story/ "Envoy's residence in Japan becomes PHL's 1st overseas historical landmark"]. ''GMA News Online''. Retrieved 2018-01-29.</ref> Sa paghahawi ng tabing, binanggit ni Embahador Manuel Lopez na ang gusali bilang ''isang hiyas ng paglilingkod panlabas ng Pilipinas''.<ref>[https://tokyo.philembassy.net/02events/philippine-ambassadors-official-residence-in-tokyo-proclaimed-philippine-national-historical-landmark/ "Philippine Ambassador's Official Residence in Tokyo Proclaimed Philippine "National Historical Landmark" | Philippine Embassy – Tokyo, Japan"]. ''tokyo.philembassy.net''. Retrieved 2018-01-29.</ref> Noong Hunyo 3, 2016, nagbigay ng pananda ang NHCP sa isang walang pangalang personalidad sa unang pagkakataon. Isang pananda ang inilagay sa Macabebe, pinararangalan ang [[Tarik Sulayman|pinuno]] ng [[Labanan ng Bangkusay]], ang "unang katutubo na nagbuwis ng buhay para sa kalayaan."<ref>[https://www.pressreader.com/philippines/sunstar-pampanga/20160608/281792808294613 "PressReader.com - Connecting People Through News"]. ''www.pressreader.com''. Retrieved 2017-12-20.</ref> == Mga panandang pangkasaysayan sa mga Rehiyon == Ang mga talaan ng mga [[panandang pangkasaysayan]] na ikinabit ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ay isang anotadong talaan ng mga tao, lugar, at pangyayari sa kasaysayan na inalala ng nasabing komisyon sa pamamagitan ng mga plakang cast-iron. Mayroon ding mga panandang ikinabit ang Pambansang Komisyong Pangkasaysayan sa labas ng Pilipinas na may kinalaman sa bansa, at may hiwalay na talaan sa mga panandang ito. *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Rehiyong Ilocos|Rehiyon I: Rehiyong Ilocos]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Lambak ng Cagayan|Rehiyon II: Lambak ng Cagayan]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Gitnang Luzon|Rehiyon III: Gitnang Luzon]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Calabarzon|Rehiyon IV-A: Calabarzon]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Mimaropa|Rehiyon IV-B: Mimaropa]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Rehiyong Bicol|Rehiyon V: Rehiyong Bicol]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Kanlurang Kabisayaan|Rehiyon VI: Kanlurang Kabisayaan]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Negros|Pulo ng Negros]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Gitnang Kabisayaan|Rehiyon VII: Gitnang Kabisayaan]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Silangang Kabisayaan|Rehiyon VIII: Silangang Kabisayaan]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Tangway ng Zamboanga|Rehiyon IX: Tangway ng Zamboanga]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Hilagang Mindanao|Rehiyon X: Hilagang Mindanao]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Rehiyong ng Davao|Rehiyon XI: Rehiyong ng Davao]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Soccsksargen|Rehiyon XII: Soccsksargen]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Caraga|Rehiyon XIII: Caraga]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa Awtonomong Rehiyon sa Muslim Mindanao|Awtonomong Rehiyon sa Muslim Mindanao]] *[[Talaan ng mga panandang pangkasaysayan ng Pilipinas sa ibayong bansa|Sa ibayong bansa]] == Galeriya == <gallery> Ateneo de Manila HistoricalMarker NHCPStorageManila.JPG|Ateneo de Manila, Intramuros, Maynila (kasalukuyang nasa Komisyon) NielsonTower HistoricalMarker MakatiCity.jpg|Nielson Tower, Ayala, Lungsod Makati Pang-alaalang Bantayog.jpg|Pang-alaalang Bantayog (World War II heroes of Pasig memorial), Abenida Caruncho, Malinao, Lungsod Leon Ma. Guerrero (1915–1982).jpg|[[León María Guerrero III|Leon Ma. Guerrero (1915 - 1982)]], Nuestra Señora de Guia Plaza, Ermita, Maynila Baguio Teachers' Camp historical marker vicinity - NHCP - 2.jpg|Baguio Teachers' Camp, Lungsod Baguio Mansion Syquia PHC historical marker.jpg|Mansion Syquia, Lungsod Vigan, Ilocos Sur Tumauini Church Marker.jpg|Simbahan ng Tumauini, Tumauini, Isabela Republika Pilipina marker (Malolos).jpg|Republika Pilipina 1898-1901, Simbahan ng Inmaculada Concepcion, Lungsod Malolos, Bulacan Church of Ibaan historical marker.jpg|Simbahan ng Ibaan, Ibaan, Batangas Historical marker of the 15 Martyrs of Bicol at Naga City.jpg|Labinlimang Martir ng Bicol, Lungsod Naga, Camarines Sur Miagao Church NHCP historical marker.jpg|Simbahan ng Miag-ao, Miag-ao, Iloilo Carlos P. Garcia House NHI historical marker.jpg|Tahanan ni Carlos P. Garcia, Lungsod Tagbilaran, Bohol Historical marker of Fort Pilar .jpg|Kutang Pilar, Lungsod Zamboanga Church of the Immaculate Conception of Tamontaka Seal.JPG|Simbahang Inmaculada Concepcion ng Tamontaka, Lungsod Cotabato </gallery> ==Tingnan din== *[[Talaan ng mga Pagmamamay-aring Pangkultura ng Pilipinas]] *[[Talaan ng mga Pambansang Yamang Pangkultura ng Pilipians]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== {{Commons category|Historical markers in the Philippines}} *[http://www.nhcp.gov.ph/downloads/List%20of%20Sites%20&%20Structures%20with%20Markers%20as%20of%20Jan-16-2012.pdf Isang talaan ng mga lugar at estruktura na may mga panandang pangkasaysayan noong 16 Enero 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731011929/http://www.nhcp.gov.ph/downloads/List%20of%20Sites%20%26%20Structures%20with%20Markers%20as%20of%20Jan-16-2012.pdf |date=31 Hulyo 2013 }} *[http://www.nhcp.gov.ph/downloads/List%20of%20Institutions%20with%20Markers%20as%20of%20Jan-16-2012.pdf Isang talaan ng mga institusyon na may mga panandang pangkasaysayan noong 16 Enero 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502005220/http://www.nhcp.gov.ph/downloads/List%20of%20Institutions%20with%20Markers%20as%20of%20Jan-16-2012.pdf |date=2 Mayo 2013 }} *[http://www.nhcphistoricsites.blogspot.com/ National Registry of Historic Sites and Structures in the Philippines] *[http://nhcp.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=133&Itemid=4 Mga Palatuntunan sa Pagkabit ng mga Panandang Pangkasaysayan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731013306/http://nhcp.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=133&Itemid=4 |date=2013-07-31 }} {{Historical Markers of the Philippines|state=expanded}} {{Philippine Registry of Cultural Property}} {{DEFAULTSORT:Historical markers}} [[Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga palatandang pook sa Pilipinas]] g9k8vx5nkzvti1idvee13xkgza7gqj3 0 251613 2225762 2221011 2026-09-17T00:18:59Z Ivan P. Clarin 84769 2225762 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''Generation Y''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. ==Tingnan rin== * [[Mga zilenyal]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] hhmeeng5uua2yqojwacxdxxbvwtrkep 2225763 2225762 2026-09-17T00:19:57Z Ivan P. Clarin 84769 2225763 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''[[Henerasyong Y]]''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. ==Tingnan rin== * [[Mga zilenyal]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] g3zksfkfpqbrjyyij0ldrrrp27tjnn6 0 252155 2225831 2091599 2026-09-17T04:36:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225831 wikitext text/x-wiki Ang '''Nutella''' ({{IPAc-en|n|uː|ˈ|t|ɛ|l|ə}}; {{IPA-it|nuˈtɛlla}}) ay isang tatak ng pinatamis na ''[[hazelnut]] [[cocoa]]'' na [[palaman]]<ref>[http://www.brandrepublic.com/News/732842/Nutella-hands-4m-job-Krow-ahead-relaunch/ Nutella hands £4m job to Krow ahead of relaunch – Brand Republic News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111216201317/http://www.brandrepublic.com/News/732842/Nutella-hands-4m-job-Krow-ahead-relaunch |date=2011-12-16 }}. Brandrepublic.com (2007-08-22). Retrieved on 2011-03-18.</ref> na ginawa ng [[Ferrero SpA|Ferrero]] at ito ay ipinakilala noong 1964.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/news/magazine-27438001|title=Nutella: How the world went nuts for a hazelnut spread|last=Mitzman|first=Dany|publisher=[[BBC News Magazine]]|date=17 May 2014|accessdate=18 May 2014}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Tatak}} [[Kategorya:Mga tatak ng pagkaing palaman]] dfj3u7gp7aj6ubazbhq27ef6lfplief 0 263232 2225786 2202239 2026-09-17T00:49:41Z Ivan P. Clarin 84769 /* Pagretiro */ 2225786 wikitext text/x-wiki {{Infobox hurricane | Name =Bagyong Winnie | Type = Tropical na depresyon | Year = 2004 | Basin = WPac | Image location = Winnie 2004-11-29 0520Z.jpg | Image name = Si Bagyong Winnie noong 2004 | Warning Center = [[PAGASA]] | Formed = Nobyembre 27, 2004 | Dissipated = Nobyembre 30, 2004 | 10-min winds = 30 | Pressure = 1002 | Fatalities = 1, 600 (kumpirmado) | Damages = 14.6 | Inflated = 1 | Areas = [[Pilipinas]] | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2004]] }} Ang '''Bagyong Winnie''', (Pagtatalagang pandaigdig: '''Depresyong Winnie'''), ay isang mahinang bagyo sa [[Pilipinas]] na dumaan noong Nobyembre 28 hanggang 30 taong 2004, ngunit nagpalubog at nagpaguho ito sa [[CALABARZON]], [[Bicol]] at sa Silangang Bisaya, sumunod rito nanalasa si [[Bagyong Yoyong]] na nanalasa rin sa nasabing lugar.<ref>https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-after-effects-tropical-depression-winnie-december-2-2004-500-am</ref><ref>http://www.typhoon2000.ph/stormarchives/2004/summaries/23winnie.htm</ref><ref>https://noaahrd.wordpress.com/2014/11/29/10th-anniversary-of-tropical-depression-winnie</ref>Ito ay nag landfall sa mga bayan ng: [[Capalonga, Camarines Norte]], [[Atimonan, Quezon]], [[San Pedro, Laguna]] at [[Mariveles, Bataan]]. {{Location map many |Philippines |relief=1 | label = [[Capalonga, Camarines Norte|Capalonga]] | lat=14.19 | long=122.29 | mark = Star.png | marksize = 40 | position = bottom | width = 260 | float = none | caption = Ang unang pagtama ng Bagyong Winnie }} ==Pinsala== ===Pilipinas=== Nagiwan si Winnie nang malaking pinsala sa probinsya nang [[Quezon]] sa bayan ng Real natabunan ito nang mga ilang bahay galing sa paahan nang bundok at tinagurian, itong "2004 Trahedya sa Quezon", Nagtala rin si Winnie nang patay naitala nito ang 1, 600 na katao ang patay dahil sa pagdaan nito, ilang kabuhayan sa imprastraktura, kabahayan at iba pang panghanap buhay ang winasak nang bagyo. Bagamat katatapos lamang dumaan ni Bagyong Violeta (Merbok) sa gitnang Luzon, ngunit mahinang bagyo lamang ito, sumunod naman rito si Winnie nanalasa sa rehiyon nang CALABARZON at Bicol, Maihahambing si Bagyong Winnie sa mga Bagyong Ondoy, Bagyong Sendong, Bagyong Pepeng at Bagyong Yoyong. ==Tropikal Storm Warning Signal== {|class="wikitable" style="margin:1em auto 1 em auto;"| Nobyembre 29, 2004 |- ! PSWS !! LUZON !! BISAYAS |- | style="background-color:lightyellow;" |PSWS #1 || [[Albay]], [[Batangas]], [[Camarines Norte]], [[Camarines Sur]], [[Catanduanes]], [[Cavite]], '''[[Kalakhang Maynila]]''', [[Marinduque]], [[Masbate]] at [[Burias]], [[Laguna]], [[Occidental Mindoro]], [[Oriental Mindoro]], [[Quezon]], [[Palawan]], [[Romblon]] || [[Aklan]], [[Antique]], [[Biliran]], [[Capiz]], [[Cebu]], [[Hilagang Samar]], [[Leyte]], [[Samar]], [[Silangang Samar]] |} ===Pagretiro=== Ayon sa PAGASA ang pangalang #Winnie ay hindi na kailanman gagamitin dulot nang malawakang pinsala at mga buhay na nawala, Ang ipapalit sa pangalan nang bagyo ay ''{{grey|Warren}}'' na gagamitin sa taon 2028. == Tingnan rin == * [[Bagyong Viring (2003)|Bagyong Viring]] * [[Bagyong Weng (2003)|Bagyong Weng]] {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Violeta|Violeta]]|title=Kapalitan|years={{tcname unused|Warren}}|after=[[Bagyong Yoyong (2004)|Yoyong]]}} {{S-end}} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2004 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Rinetirong pangalan ng bagyo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2004]] {{usbong|Kalikasan}} 9gix323mbfumynvw1yqmlyg5mxy3q3q 0 272021 2225752 2094186 2026-09-16T23:49:46Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2225752 wikitext text/x-wiki Ang ''' Pambansang Unibersidad ng Uzbekistan''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''National University of Kazakhstan'') ay ang pinakamatanda at pinakamalaking unibersidad ng [[Uzbekistan]]. Ito ay may 13 paaralan. Ang unibersidad ay itinatag noong 1918 bilang Turkestan People's University, na may 1,200 mag-aaral; sa 1920 ito ay nireorganisa bilang Pampamahalaang Unibersidad ng Turkestan ({{Lang-ru|Туркестанский государственный университет}}), at noong Hulyo 1923 ito ay naging Unang '''Central Asian State University''' ({{Lang-ru|Первый Среднеазиатский Государственный Университет}}), isang pangalan na ginamit hanggang dekada '50s. Noong 1960 ang mga pangalan ay binago bilang V. I. Lenin '''Tashkent State University''' ({{Lang-ru|Ташкентский государственный университет им. В. И. Ленина}}). Sa [[kasarinlan|pagsasarili]] ng Uzbekistan ito ay naging Pambansang Unibersidad ng Uzbekistan. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|World War II]] sa maraming mga akademya ay inalis mula sa mga lungsod sa kanlurang USSR papuntang [[Gitnang Asya]], at ang [[Taskent|Tashkent]], kasama ng [[Almaty|Alma-Ata]], ay pinaboran para sa imprastruktura nitong gaya ng sa Europa at ang pagkakaroon ng malaking bilang ng mga marunong magsalita ng Ruso; gayunman isang pangkat ng mga propesor mula sa Mosku (Moscow) ang nagprotesta nang mailipat sa Tashkent .<ref>Paul Stronski, ''Tashkent: Forging ng isang Sobiyet Lungsod, 1930-1966'' (University of Pittsburgh Pindutin ang, 2010: {{ISBN|0-8229-6113-X}}0-8229-6113-X), pp. 94-95.</ref> Ang unibersidad ay binubuo ng 12 fakultad.<ref>http://nuu.uz/</ref> Sa ''QS World University Rankings 2026'', ito ay nasa ika-66 na ranggo sa buong mundo at nananatiling pinakamataas ang ranggo ng unibersidad sa Kazakhstan<ref>{{Cite web |title=Farabi University (former Al - Farabi Kazakh National University) : Rankings, Fees & Courses Details {{!}} TopUniversities |url=https://www.topuniversities.com/universities/farabi-university-former-al-farabi-kazakh-national-university |access-date=2026-09-16 |website=www.topuniversities.com |language=en}}</ref>. == Kilalang alumno == * Elyor Karimov * Maimul Ahsan Khan<ref>{{Cite web|title=Maimul Ahsan Khan|url=http://www.scholarrescuefund.org/ten-years/maimul-ahsan-khan|access-date=2017-09-24|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720180308/http://www.scholarrescuefund.org/ten-years/maimul-ahsan-khan|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190720180308/http://www.scholarrescuefund.org/ten-years/maimul-ahsan-khan |date=2019-07-20 }}</ref> * Jahangir Mamatov * Vladimir Vapnik, debeloper ng support vector machines ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] pirus5tzdypq2hkxoc5neadwt7a5oyr 0 276655 2225751 1826079 2026-09-16T23:46:42Z Aubreyjanev 159817 nagdagdag ng sanggunian 2225751 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sheffield_Uni.jpg|thumb|Firth Court (1905)]] [[Talaksan:Octagon_1.jpg|thumb|Octagon Centre]] Ang '''Unibersidad ng Sheffield''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''University of Sheffield'', impormal bilang ''Sheffield University'') ay isang pampublikong unibersidad sa pamananaliksik sa [[Sheffield]], South Yorkshire, [[Inglatera]]. Ito ay nakatanggap ng royal charter ng 1905 bilang kahalili ng '''University College of Sheffield''', na itinatag noonf 1897 sa pamamagitan ng pagsama-sama ng Sheffield Medical School (itinatag noong 1828), Firth College (1879) at Sheffield Technical School (1884). Ito ay isa sa mga orihinal na pred brick universities, isang miyembro ng Russell Group, na samahan ng mga pamantasang intensibo sa pananaliksik, ng Worldwide Universities Network, ng N8 Group na kinabibilangan ng walong  pinakaintensibong unibersidad sa pananaliksik sa Hilagang Inglatera, at ng White Rose University Consortium. Mayroong anim na mga Nobel laureates na konektado sa Sheffield bilang akademiko, nagtapos o kawani<ref>{{Cite web |date=2024-11-11 |title=Nobel Laureates |url=https://sheffield.ac.uk/research/people/nobel-laureates |access-date=2026-09-16 |website=sheffield.ac.uk |language=en}}</ref>. {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan sa United Kingdom]] gopto2mbm0hy9150et414gpyoagcla7 0 277682 2225668 1879620 2026-09-16T13:59:19Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225668 wikitext text/x-wiki {{Update|date=May 2017}} {{redirect|Ghost Face|other uses|ghostface (disambiguation)}} <!-- Largely missing information pertaining to the MTV incarnation of the character. --> {{Infobox character | colour = #bf9696 | name = Ghostface | series = [[Scream (franchise)|Scream]] | image = Ghostface.jpg | image_size = 250px | image_upright = | alt = | caption = | first = '''Film series''': <br>''[[Scream (1996 film)|Scream]]'' (1996) <br> '''Television''': <br>''[[Scream (TV series)|Scream]]'' (2018) | last = '''Film series''': <br>''[[Scream 4]]'' (2011) | creator = [[Wes Craven]]<br>[[Kevin Williamson (screenwriter)|Kevin Williamson]] | portrayer = [[Matthew Lillard]]<br>[[Skeet Ulrich]]<br>[[Laurie Metcalf]]<br>[[Timothy Olyphant]]<br>[[Scott Foley]]<br>[[Emma Roberts]]<br>[[Rory Culkin]] | voice = [[Roger L. Jackson]] (film and television series) | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | info-hdr = | noinfo = | fullname = | nickname = | alias = Father Death<br>The Icon of Halloween<ref>{{cite web|url=http://www.ghostface.co.uk/news.html|title=Ghostface News|publisher=Ghostface.co.uk|accessdate=August 1, 2012|archive-date=Hulyo 3, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120703152401/http://www.ghostface.co.uk/news.html|url-status=dead}}</ref> | species = <!-- for non-humans only --> | gender = | occupation = | affiliation = | title = | family = | spouse = | significantother = | children = | relatives = | religion = | nationality = | lbl21 = Pathology | data21 = [[Serial killer]] | lbl22 = [[Signature weapon]] | data22 = [[Hunting knife|Buck Knife]] | lbl23 = [[Modus operandi|M.O.]] | data23 = Taunting victims by phone Stabbing, Throat Slitting, Disembowling (Gutting) | extra-hdr = | lbl31 = Location | data31 = Woodsboro, California<ref name="Scream1">{{cite video|people = Wes Craven (Director)|title = Scream|medium = DVD|location=United States|publisher =Dimension Films|date = 1996}}</ref><br>Windsor College, Ohio<ref name="Scream2">{{cite video|people = Wes Craven (Director)|title = Scream 2|medium = DVD|location=United States|publisher =Dimension Films|date = 1997}}</ref><br>Hollywood, California<ref name="Scream3">{{cite video|people = Wes Craven (Director)|title = Scream 3|medium = DVD|location=United States|publisher =Dimension Films|date = 2000}}</ref><br>Atlanta, Georgia<ref>{{cite web|url=http://radiotvtalk.blog.ajc.com/2017/09/04/mtv-moves-scream-to-atlanta-from-louisiana-for-third-season/|title=MTV moves ‘Scream’ to Atlanta from Louisiana for third season|work=The Atlanta Journal-Constitution|accessdate=September 18, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041913/http://radiotvtalk.blog.ajc.com/2017/09/04/mtv-moves-scream-to-atlanta-from-louisiana-for-third-season/|url-status=dead}}</ref> | lbl32 = | data32 = | lbl33 = | data33 = }} Si '''Ghostface''' ay isang karakter sa mga [[pelikulang katatakutan]]. ==Sanggunian== {{reflist|30em}} ==Kawing panlabas== * [http://www.ghostface.co.uk/ Ghostface.co.uk] * [http://www.hellosidney.com/ HelloSidney] [[Kategorya:Mga karakter sa pelikulang katatakutan]] {{stub|Pelikula|Estados Unidos}} [[Kategorya:Mga serial killer sa pelikula]] [[Kategorya:Mga serial killer na pangkaisipan]] 13dl5fi66i6lahrzxkvl3shz4f6s0ic 0 280041 2225674 2092320 2026-09-16T14:47:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225674 wikitext text/x-wiki {{Other uses|Hagibis}} Si '''Hagibis''' ay isang karakter sa [[komiks]] na kinatha ni [[Francisco V. Coching]] noong [[1947]] na tinaguriang "[[Tarzan]] ng Pilipinas." Ito ang isa sa mga unang karakter na bayani sa kasaysayan ng komiks sa [[Pilipinas]]. Nilikha ito ni Coching, na tinagurian bilang ang "ama" o "lolo" ng Pilipinong komiks, bilang parang si Tarzan<ref name=CArt>{{Cite web |title=1950 Hagibis by Francisco V. Coching (sa Ingles) |url=http://www.comicartfans.com/gallerypiece.asp?piece=748887&gsub=112820 |access-date=2019-06-17 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928163432/http://www.comicartfans.com/gallerypiece.asp?piece=748887&gsub=112820 |url-status=dead }}</ref> at ang anyo ni Hagibis ay batay din sa isa pang [[bayani]] sa komiks na si [[Kulafu]] na nilikha ng isa pang tagapanguna sa komiks sa Pilipinas na si Francisco Reyes.<ref name=Trivia>[http://www.philippine-trivia.com/Literature/Featuring-Great-Achievers-in-Philippine-Art-comics.html Featuring Great Achievers in Philippine Art (comics) - (sa Ingles)]</ref> Isa ang Hagibis sa naging matagal na tumakbong serye ng mga kuwento sa kasaysayan ng Pilipinong komiks, na umabot sa labing-limang taon sa mga pahina ng magasin na ''[[Liwayway]]''.<ref name=Trivia/> Isang halimbawa ng kuwento tungkol kay Hagibis na lumabas sa magasin na ''Liwayway'' ang ''Si Hagibis sa Ibang Daigdig''.<ref name=Gal>{{Cite web |url=http://www.comicartfans.com/gallerypiece.asp?piece=430590&gsub=67519 |title=pahina ng Coching HAGIBIS mula sa Liwayway (1948) |access-date=2019-06-17 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923205638/http://www.comicartfans.com/gallerypiece.asp?piece=430590&gsub=67519 |url-status=dead }}</ref> Ang mga karugtong na serye ng mga kuwento sa komiks ay ang ''Anak ni Hagibis'' at ''Si Gat Sibasib''.<ref name=Trivia/> Nagawan sa kalaunan sa pelikula ang Hagibis<ref name=Alanguilan>{{Cite web |title=Francisco V. Coching |url=http://www.alanguilan.com/museum/coching.html |access-date=2019-06-17 |archive-date=2011-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623043216/http://alanguilan.com/museum/coching.html |url-status=dead }}</ref> at ginampanan ni [[Fernando Poe, Sr.]] ang papel na Hagibis. ==Tingnan din== * [[Lagim (komiks)|Lagim]] * [[Darna]] * [[Captain Barbell]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Tauhan (panitikan)]] [[Kaurian:Mga karakter sa komiks mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Telebisyon]] [[Kaurian:Pelikula]] [[Kaurian:Mga taong gubat]] qtnfltgr0n2sy6mtb7xkh28px0a44dz 0 281381 2225828 2094118 2026-09-17T03:13:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225828 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Nobyembre 2020}} {{Infobox film |name = Mumbai-Pune-Mumbai |image = |caption = Theatrical release poster |director = [[Satish Rajwade]]<ref>{{cite web|url=http://www.marathimovieworld.com/moviedetail/mumbai-pune-mumbai.php/|title=Mumbai Pune Mumbai|publisher=|accessdate=2 February 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031347/http://www.marathimovieworld.com/moviedetail/mumbai-pune-mumbai.php/|url-status=dead}}</ref> |producer = Mirah Entertainments Pvt. Ltd. |story = Parag Kulkarni <br> Satish Rajwade |screenplay = Parag Kulkarni <br> Satish Rajwade |starring = [[Mukta Barve]]<br />[[Swwapnil Joshi]] |music = [[Avinash-Vishwajeet]] |cinematography = Suhas Gujrati |editing = Rajesh Rao |studio = Mirah Entertainment Pvt. Ltd |distributor = Twinkle Group |released = {{Film date|2010|6|11|df=y}} |runtime = 101 min |country = India |language = Marathi |budget = |gross = }} Ang '''''Mumbai-Pune-Mumbai''''' ay isang pelikulang Indiyano ng 2010 na nilabas noong 11 Hunyo 2010. Ito ay sa produksyon ng Mirah Entertainment Pvt Ltd at sa distribyusyon ng Twinkle Group. ==Cast== *[[Mukta Barve]] as from Mumbai *[[Swwapnil Joshi]] as from Pune ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa India]] {{stub|Pelikula}} kbosrzrj1qh6vc90nf6qyqoczw87sfq 0 282822 2225857 1897086 2026-09-17T10:29:15Z Ryomaandres 8044 2225857 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:UniversitàNapoli.jpg|thumb|Pangunahing gusali]] Ang '''Unibersidad ng Napoles Federico II '''([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''University of Naples Federico II'', [[wikang Italyano|Italyano]]: ''Università degli Studi di Napoli Federico II'') ay isang unibersidad na matatagpuan sa [[Napoles (lungsod)|Naples]], Italya. Itinatag noong 1224, ito ang pinakamatandang unibersidad sa mundo na hindi konektado sa relihiyon, at ngayon ay organisado sa 13 fakultad. Ito ang unang unibersidad sa Europa na nakatuon sa pagsasanay ng sekular na administratibong kawani, at isa sa mga pinakamatandang akademikong institusyon na may tuloy-tuloy na operasyon. Ang Federico II din ang ikatlo sa may pinakamaraming mag-aaral sa Italya,{{citation needed|date=May 2016}} at isa sa pinakamahusay sa bansa. Ang unibersidad ay ipinangalan sa tagapagtatag nitong si [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]].{{citation needed|date=May 2016}} Ito ang unang unibersidad sa Europa na nakatuon sa pagsasanay ng mga sekular na kawani ng administrasyon,<ref>{{cite encyclopedia |year=2013 |title=Introduction: 'Naples is the whole world' |encyclopedia=A Companion to Early Modern Naples |publisher=Brill |location=Leiden |page=2 |author=Astarita, Tommaso}}</ref> at isa sa mga pinakamatandang institusyong akademiko sa mundo na patuloy na tumatakbo. May mahigit 90,000 estudyante (2022) ito ay kabilang sa pinakamalaking unibersidad sa Europa, matagal nang nag-iisang unibersidad ng estado sa Naples, hanggang sa pagkakatatag ng [[Unibersidad ng Campania Luigi Vanvitelli]] noong 1991, na dating Seconda Università di Napoli. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] 2xzgvldzsns90g7gr51t49etfi8ecf4 0 283016 2225823 2207438 2026-09-17T02:43:29Z Ivan P. Clarin 84769 2225823 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Vinta|Vinta]]''' ay pangalan ng [[bagyo]] na ginamit ng [[PAGASA]]. Ito ay mula sa sasakyang pandagat na [[vinta]] na makikita sa Mindanao. * {{tcname unused|Bagyong Vinta (2001)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Vinta (2005)}} - {{grey|N/A}} * Bagyong Vinta (2009) (T0922, 26W, Nida) * [[Bagyong Vinta (2013)]] (T1329, 29W, Krosa) * [[Bagyong Vinta]] (T1727, 33W, Tembin) Ang pangalang “Vinta” ay niretiro na ng PAGASA at papalitan ng bagong pangalan na gagamitin sa 2021. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Urduja (paglilinaw)|Urduja]]|title=Pacific typhoon season names|years=Vinta|after=[[Bagyong Wilma|Wilma]]}} {{S-end}} {{paglilinaw}} 8ax1r161f5aua0wyxgffd7xidxu1nym 2225824 2225823 2026-09-17T02:44:02Z Ivan P. Clarin 84769 2225824 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Vinta|Vinta]]''' ay pangalan ng [[bagyo]] na ginamit ng [[PAGASA]]. Ito ay mula sa sasakyang pandagat na [[vinta]] na makikita sa Mindanao. * {{tcname unused|Bagyong Vinta (2001)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Vinta (2005)}} - {{grey|N/A}} * Bagyong Vinta (2009) (T0922, 26W, Nida) * [[Bagyong Vinta (2013)]] (T1329, 29W, Krosa) * [[Bagyong Vinta]] (2017), 33W, Tembin) Ang pangalang “Vinta” ay niretiro na ng PAGASA at papalitan ng bagong pangalan na gagamitin sa 2021. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Urduja (paglilinaw)|Urduja]]|title=Pacific typhoon season names|years=Vinta|after=[[Bagyong Wilma|Wilma]]}} {{S-end}} {{paglilinaw}} b1l8kootd1og39ncxtmau1jz9g3jqqj 0 284404 2225692 2093910 2026-09-16T15:48:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225692 wikitext text/x-wiki {{Infobox comedian | name = Hiroaki Ogi | native_name = 小木 博明 | native_name_lang = ja | birth_name = Hiroaki Kogi | birth_date = {{birth date and age|1971|8|16|df=yes}} | birth_place = Tokiwa, [[Itabashi, Tokyo|Itabashi]], [[Tokyo]] | education = Tokyo Metropolitan Kitano High School | spouse = {{marriage|Naho Moriyama|2006}}"hindi para sa 'musikal na artist'; hindi ipinapakita sa 'presenter'" | domesticpartner = Ken Yahagi | relatives = {{hlist|[[Ryoko Moriyama]] (biyenang babae)<ref>{{cite web|url=https://www.news-postseven.com/archives/20170406_507906.html|title=小木博明、義母・森山良子と住む3億円豪邸に1億円を出す|work=News Post Seven|language=ja|date=6 Abril 2017|accessdate=29 Disyembre 2018}}</ref>|[[Naotarō Moriyama]] (bayaw)<ref>{{cite web|url=http://news.livedoor.com/article/detail/14731220/|title=おぎやはぎ小木博明 義理の弟・森山直太朗の結婚相手を絶賛|work=livedoor|language=ja|date=18 Mayo 2018|accessdate=29 Disyembre 2018|archive-date=9 Agosto 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809215257/http://news.livedoor.com/article/detail/14731220/|url-status=dead}}</ref>|[[Hiroshi Kamayatsu]] (kamag-anak sa pamamagitan ng kasal)}} | website = {{official website|1=http://www.p-jinriki.com/talent/ogiyahagi/|2=Mga profile ni Jinrikisha}} }} Si {{nihongo|'''Hiroaki Ogi'''|小木 博明|Ogi Hiroaki|ipinanganak Agosto 16, 1971}} ay isang komedyante at artista sa bansang [[Hapon]]. Ang kanyang tunay na pangalan ay {{nihongo|'''Hiroaki Kogi'''|小木 博明|Kogi Hiroaki}}. Ipinanganak siya sa [[Itabashi, Tokyo]]. Siya ang ''[[Manzai|Boke at tsukkomi]]'' ng OgiYahagi, nakipagsosyo sa Ken Yahagi. Ang kanyang palayaw ay {{nihongo|Ogi-kun|小木くん}}, {{nihongo|Sense Ogi|センス小木|Sensu Ogi}}, at {{nihongo|Oggy-bun|オギーブン|Ogībun}}. Ang ilang mga mas batang entertainers tulad ng [[Bananaman (komedya duo)|Bananaman]] at tinawag siya ni Teruyuki Tsuchida na {{nihongo|'''Ogi-san'''|小木さん}} kahit na sila ang kanyang senior o junior. Siya ay kinakatawan ng [[Production Jinrikisha]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== *{{official website|1=http://www.p-jinriki.com/talent/ogiyahagi/|2=Mga profile ng OgiYahagi ni Jinrikisha}} {{ja icon}} *{{imdb name|nm2196741}} [[Kaurian:Ipinanganak noong 1971|Ogi, Hiroaki]] [[Kaurian:Mga artista mula sa Hapon]] kyc3a0rq07lif8b8n8nstfttw1s49d7 0 292890 2225745 2209090 2026-09-16T23:38:07Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2225745 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=Central Luzon State University |native_name=''Pamantasang Pampamahalaan ng Gitnang Luzon'' |latin_name=<!--[[:la:Pambansang Pilipinas|Pambansang Pilipinas]] this is not a Latin name--> |image_name= CLSU Logo.jpg |image_size=200px |caption=The CLSU Seal |motto=Where Difference is Created |established=1907 |type=State University |president=Tereso A. Abella |city=Maharlika Highway,<br> [[Muñoz, Nueva Ecija|Muñoz]] |province=[[Nueva Ecija]] |country=[[Pilipinas]] |coor={{Coord|15.7326606|120.9309769|type:edu_region:PH|display=inline,title}} |former_names=Central Luzon Agricultural School (1907), Central Luzon Agricultural College (1954) |free_label=University Hymn |free=[https://www.youtube.com/watch?v=vZ3vueIkGz4 CLSU Hymn] |students=10,000 |colors=[[Lunti]]{{Color box|green|border=darkgray}} at [[Dilaw]]{{Color box|yellow|border=darkgray}} |nickname=CLSU Green Cobras/Lady Cobras |affiliations=Accrediting Agency of Chartered Colleges and Universities in the Philippines|website={{URL|www.clsu.edu.ph}} |footnotes= }} Ang '''Pamantasang Pampamahalaan ng Gitnang Luzon''' ([[Ingles]]: ''Central Luzon State University'', dinadaglat bilang '''CLSU''') ay isang pamantasang estado na may 658-ektaryang nasasakupan sa Lungsod Agham ng [[Muñoz]], [[Nueva Ecija]], [[Pilipinas]]. Ito ang pangunahing ahensya ng Muñoz Science Community at ang tahanan ng Regional Research and Development Center sa [[Gitnang Luzon]]. Sa ngayon, ang CLSU ay isa sa mga pangunahing institusyon para sa [[agrikultura]] ng Pilipinas at sa [[Timog-silangang Asya|Timog Silangang Asya na]] kilala sa pagsasaliksik nito sa [[Akuwakultura|aquaculture]], [[:en:Ruminants|ruminants]], [[:en:Crops|pananim]], [[:en:Orchard|halamanan]], at [[:en:water management|pamamahala ng tubig]] . Naitala din ito sa pagitan ng ikaanim at dalawampu't isang lugar para sa pinkamahusay sa pang-akademikong unibersidad sa bansa para sa iba't ibang mga taon, na labis na nakararami sa mga paaralan sa [[Kalakhang Maynila]]. Naitala din ito sa 100 pinaka-makabuluhang mga paaralan sa Asya ng maraming beses.<ref>{{cite web|title=Central Luzon State University Official Website|url=http://clsu.edu.ph/f_about.htm|access-date=2006-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20061107180009/http://clsu.edu.ph/f_about.htm|archive-date=2006-11-07|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061107180009/http://clsu.edu.ph/f_about.htm |date=2006-11-07 }}</ref> Ang CLSU ay ang unang komprehensibong unibersidad ng estado na sumailalim sa akreditasyong institusyonal. Ito ay ipinahayag na Pag- ''aari ng Kultura ng Pilipinas na'' may code na PH-03-0027 dahil sa mataas na kahalagahang kasaysayan, pang-kultura, pang-akademiko, at kahalagahan ng agrikultura sa bansa.<ref>{{cite web |title=The Philippine Registry of Cultural Property |url=http://ncca.gov.ph/philippine-registry-cultural-property-precup/ |website=National Commission for Culture and Arts |publisher=Republic of the Philippines, National Commission for Culture and Ars |accessdate=25 Oktubre 2018 |archive-date=31 Agosto 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831204524/https://ncca.gov.ph/philippine-registry-cultural-property-precup/ |url-status=dead }}</ref> Ito ay isa sa apat na kilalang unibersidad sa Nueva Ecija at ang pinaka-akademikong-mahusay sa buong Gitnang Luzon. Nakatala din ito bilang isa sa mga may pinakamagagandang kampus na paaralan sa Pilipinas dahil sa malawak at inspirasyong kagubatan at taniman ng bukid at arkitektura, na nakatuon sa pagpapanatili at pagbalanseng ekolohikal kasama ang mga kanayunan at modernong arkitektura. == Kasaysayan == Ang Pamantasang Pampamahalaan ng Gitnang Luzon ay nasa Lungsod Agham ng Muñoz, Nueva Ecija, Pilipinas. Nagsimula ito bilang isang paaralan ng agrikultura at noong 1907 ay naging Paaralang pang-Agrikultura ng Gitnang Luzon (Central Luzon Agricultural School o CLAS) na may hangarin na isulong ang agrikultura at mekanika arts. Nang maglaon, kasama nito ang pagsulong ng singing pangbahay ay isa sa mga pangako nito.<ref>{{cite news|last=Roque|first=Anselmo|title=An educational ‘Camelot’ in Nueva Ecija|url=http://services.inquirer.net/mobile/07/04/19/html_output/xmlhtml/20070418-61008-xml.html|archive-url=https://archive.today/20130222032536/http://services.inquirer.net/mobile/07/04/19/html_output/xmlhtml/20070418-61008-xml.html|url-status=dead|archive-date=Pebrero 22, 2013|newspaper=Inquirer|date=Abril 18, 2007}}</ref> Noong 1954, ang CLAS ay binago bilang Kolehiyong Pang-agrikultura ng Gitnang Luzon (Central Luzon Agricultural College o CLAC)<ref>{{cite web|url=http://www.newuniversitylist.com/2011/03/about-central-luzon-state-university.html|title=About Central Luzon State University|publisher=newuniversitylist.com|access-date=2019-11-19|archive-date=2018-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214014527/http://www.newuniversitylist.com/2011/03/about-central-luzon-state-university.html|url-status=dead}}</ref> kasama ang misyon ng pagsusulong ng edukasyon sa agrikultura. Noong 1964, naitaas naman ito bilang Pamantasang Pampamahalaan ng Gitnang Luzon o Central Luzon State University - upang magbigay ng makabagong pagtuturo at pagsasanay sa teknikal at propesyonal na pagsasanay sa agrikultura at sining mekanika, at itaguyod ang pananaliksik, panitikan, pilosopiya, agham, teknolohiya at sining. Sa paglipas ng mga taon, ang CLSU ay nakilala bilang isang institusyon na nakatuon sa agrikultura. Noong Abril 2007, ipinagdiwang ng CLSU ang sentenaryo nito. === Kasalukuyang panahon === Ngayon, ito ay naging isang komprehensibong pamantasan na nag-aalok ng mga kurso sa pagtatapos at pagdadalubhasa. Kamakailan lamang, ito ay itinalaga bilang isang pamantasan sa Luzon bilang isa sa mga iginagalang na institusyon ng mas mataas na pag-aaral sa Pilipinas. Ang unibersidad ay ang nangungunang ahensya ng Muñoz Science Community at ang tahanan ng Regional Research and Development Center sa Central Luzon. Sa ngayon, ang CLSU ay isa sa mga nangungunang institusyon ng agrikultura sa Timog Silangang Asya na kilala sa mga pambihirang tagumpay na pananaliksik sa kulturang pantubig (nanguna sa pagbabago ng kasarian ng tilapia),<ref>{{cite web|url=http://www.agribusinessweek.com/update-on-tilapia-sex-reversal/|title=Update On Tilapia Sex Reversal|publisher=Agriculture Business Week}}</ref> ruminant, pananim, halamanan, at pananaliksik sa pamamahala ng tubig. == Kampus == Ang CLSU ay nasa 658 ektaryang pangunaning nasasakupan sa Lungsod Agham ng Muñoz, 150 &nbsp; km hilaga ng Maynila. Mayroon itong higit sa 1000-ektaryang lugar para sa produksyon ng pang-bukid na uri ng kalabaw at pag-linang ng kagubatan hanggang sa mga burol ng bayan ng Carranglan, sa hilagang Nueva Ecija, 40 &nbsp; km mula sa pangunahing kampus. === Ang Pangunahing Pasukan === [[Talaksan:GJG_1130.jpg|thumb|350x350px| Pasukan ng ng CLSU ]] Ipinapakita ang isang magsasaka gamit ang kanyang kalabaw at araro. Ang mga opisyal at estudyante ng paaralan agad na isinasaalang-alang ang CLSU na pinakamalaking lpalatandaan sa Muñoz. Noong unang bahagi ng 1900s, ang CLSU ay gumawa ng isang pangalan sa pamamagitan ng pangunguna sa pagsasakang pang-agham, pag-gamit sa kalahating araw na gawaing pang-akademiko at kalahating araw na praktika, at isinusulong ang pagsasanay sa pagkamamamayan. Hanggang sa naging pamantasan ito noong 1964, pinamamahalaan ng gobyerno ng mag-aaral ang mga usapin ng kung ano ang tinawag na "Little Republic." Ang pamamahala nito ay hango ayon sa pambansang pamahalaan at ang taunang halalan ay isang inaasahang kaganapan.<ref>{{cite web|title=‘Educational Camelot’ of the North - CLSU Main gate|url=http://newsinfo.inquirer.net/650190/educational-camelot-of-the-north|publisher=inquirer.net}}</ref> === Ang Reimer's Hall === [[Talaksan:CLSU_Reimers_Hall_Painting.jpg|thumb|350x350px| Ang pagpipinta ng Reimer's Hall ]] Itinayo noong panahon ng superintendente na si William Wade Head (1935-1936), at dinisenyo upang ipalabas ang mga pelikulang nagsasalita, noon ay kauna-unahan sa lalawigan.<ref name="auto">{{cite news |last1=Roque |first1=Anselmo |title=‘Educational Camelot’ of the North |url=https://newsinfo.inquirer.net/650190/educational-camelot-of-the-north |accessdate=12 Nobyembre 2018 |publisher=Inquirer.net |date=Nobyembre 12, 2014}}</ref> Gawa sa kahoy, balangkas na bakal at kongkreto, na may bubong na galbanisadong yero, ang gusali kalaunan ay nilagyan ng mga akustika para sa mga pag-gamit sa sinehan at [[:en:bowling|bolingan]]. Pinangalanan itong Concordia Hall noong panahon ng superintendente na si Christian Reimer at kalaunan ay pinalitan ang pangalan na Reimer's Hall. Nilagyan ng isang malaking entablado, ang 500-upuang bulwagan ay ginamit upang gamitin sa mga dula na ginagawa ng mga mag-aaral. Noong 1939, ang unang Pilipinong namuno ng paaralan na si Emeterio Asinas, ay isinaayos ang istraktura nito upang maaari itong humawak ng mga pag-ganap at panlipunang gawain. Ang pinaka makabuluhang pangyayari na ginanap doon ay ang pagpapasinaya ng CLAC noong Enero 6, 1952. Ang Pangulong [[Elpidio Quirino]] at ang kanyang kalihim sa pagtatanggol, Ramon Magsaysay, ay ang mga gumanap. Kabilang sa iba pang mga kilalang panauhin ay ang mga senador, kongresista, mga miyembro ng Gabinete, diplomat, opisyal ng paaralan at kinatawan ng mga pangunahing pamantasan at kolehiyo ng bansa. Nakabalik sana si Magsaysay sa Reimer's Hall noong Abril 5, 1955, bilang pangulo ng Pilipinas sa panahon ng gintong anibersaryo at programa sa pagtatapos, ngunit namatay siya sa isang pag-bagsak ng eroplano noong Marso 17, 1955. Bibigyan sana siya ng parangal na antas ng doktor ng edukasyon sa agrikultura, ipinagpatuloy pa din ng CLAC ang programa. Ang dalawang walang laman na upuan, may kulay itim, at panindigan ng tagapagsalita ay pinalamutian ng pang-akademikong regalia, diploma at mga pagsipi para kay Magsaysay ay inilagay sa entablado upang alalahanin ang yumaong pangulo.<ref name="auto"/> Ang isang modernong awditoryum ay itinayo kalaunan sa tabi ng Reimer's Hall noong panahon na ang pangulo ng CLSU ay si Amado Campos, na nagbago ng kutis ng campus kasama ang kanyang higit sa P45-milyon na imprastraktura sa pagpapatayo ng gusali sa kanyang termino mula 1972 hanggang 1986.<ref>{{cite web|title=‘Educational Camelot’ of the North - Reimer’s Hal|url=http://newsinfo.inquirer.net/650190/educational-camelot-of-the-north|publisher=inquirer.net}}</ref> == Maikling kasaysayan == Ang Pamantasang Pampamahalaan ng Gitnang Luzon (Central Luzon State University o CLSU) ay isa sa mga kilala at prestihiyosong institusyon ng mas mataas na pag-aaral sa Pilipinas. Patuloy itong gumagawa ng mga mahusay na bihasang propesyonal at mga tekniko, na nagbibigay ng mga serbisyo na may markang kahusayan. '''CLAS''' : Noong Abril 12, 1907, nagsimula ito bilang isang paaralan ng pagsasaka, ang Central Luzon Agricultural School (CLAS), sa pamamagitan ng Executive Order No. 10 na inilabas ni Gobernador Heneral James F. Smith, [https://web.archive.org/web/20120422020151/http://elibrary.judiciary.gov.ph/index3.php?justicetype=Associate%20Justice&justiceid=a45475a11ec72b843d74959b60fd7bd6455e3ecb632ed James F. Smith] . Ang paunang pagbibigay diin nito ay ang pagbuo ng mga kasanayan at technician-type na mga nagtapos upang matugunan ang mga pangangailan ng tao sa pagbubukas at paglilinang ng mga mayamang bukid.<ref>{{cite news|last=Anselmo|first=Roque|title=An educational ‘Camelot’ in Nueva Ecija|url=http://services.inquirer.net/mobile/07/04/19/html_output/xmlhtml/20070418-61008-xml.html|archive-url=https://archive.today/20130222032536/http://services.inquirer.net/mobile/07/04/19/html_output/xmlhtml/20070418-61008-xml.html|url-status=dead|archive-date=Pebrero 22, 2013|newspaper=Inquirer|date=Abril 18, 2007}}</ref> Bilang isang paaralan, ang CLAS ay nagmarka ng isang klase na sarili nito. Sa natatanging kurikulum nito, isinulong nito ang agrikultura at mekanikong sining na pinagsama ang praktikal at gawaing pang-akademiko. Nang maglaon, naging kilala ang CLAS bilang "ina ng mga paaralang pang-agrikultura" sa bansa.<ref>{{cite web|title=Agriculture Studies of Central Luzon State University|url=http://www.educationpinoy.com/central-luzon-state-university.html|publisher=educationpinoy.com|access-date=2019-11-19|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041958/http://www.educationpinoy.com/central-luzon-state-university.html|url-status=dead}}</ref> '''CLAC''' : Ang paaralan ay na-bago bilang Central Luzon Agricultural College (CLAC) noong Disyembre 31, 1950 ayon sa Executive Order No. 393 na inilabas ni Pangulong Elpidio Quirino upang maitaguyod ang edukasyon sa agrikultura. Bilang isang mas mataas na institusyon ng pag-aaral, ang CLAC ay nakilala bilang unang kolehiyo ng estado na itinatag ng pamahalaan ng Pilipinas upang maitaguyod ang edukasyon sa agrikultura, inhinyeryang pang-agrikultura at ekonomiyang pangbahay, bukod sa iba pa.<ref>{{cite web|url=http://philippinelaw.info/statutes/ra1174-amending-the-charter-of-central-luzon-agricultural-college.html|title=AN ACT TO AMEND CERTAIN SECTION OF EXECUTIVE ORDER NUMBERED THREE HUNDRED NINETY-THREE, OTHERWISE KNOWN AS THE CHARTER OF THE CENTRAL LUZON AGRICULTURAL COLLEGE|publisher=philippinelaw.info|access-date=2012-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120531174155/http://philippinelaw.info/statutes/ra1174-amending-the-charter-of-central-luzon-agricultural-college.html|archive-date=2012-05-31|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531174155/http://philippinelaw.info/statutes/ra1174-amending-the-charter-of-central-luzon-agricultural-college.html |date=2012-05-31 }}</ref> '''CLSU''' : Noong Hunyo 18, 1964, ang CLAC ay naitaas bilang Pamantasang Pampamahalaan ng Gitnang Luzon (Central Luzon State University o CLSU) ayon sa Republic Act No. 4067 "upang magbigay ng propesyonal at teknikal na pagsasanay sa agrikultura at mekanikong sining; magbigay ng paunang pagtuturo; magsulong ng pananaliksik, panitikan, pilosopiya, agham, teknolohiya at sining. ” Mula sa pagiging pang-agrikultura, ang CLSU ay naging isang komprehensibong institusyon ng mas mataas na edukasyon na nag-aalok ng iba't ibang mga kurso sa pagtatapos at pagdadalubhasa. Ang kampus ng CLSU ay isang malawak na lugar na may 658-ektarya sa [[Muñoz]], 150 &nbsp; km hilaga ng Maynila. Noong Oktubre 19, 2001, inilunsad ang CLSU bilang Model Agri-Tourism Site para sa Luzon sa ilalim ng Philippine Agri-Tourism Program, isang pinagsamang proyekto ng [[Kagawaran ng Agrikultura]] at Kagawaran ng Turismo.<ref>{{cite web|title=Local Wonders|url=http://www.visitmyphilippines.com/index.php?title=LocalWonders&func=all&pid=4353&tbl=0|publisher=Department of Tourism}}</ref> == Pamamahala at samahan == === University Council === {| class="wikitable collapsible collapsed" !Name |- |'''DR. TERESO A. ABELLA''' University President |- |'''DR. MELISSA E. AGULTO''' Acting Vice President for Academic Affairs |- |'''DR. CHERYL G. RAMOS''' Acting Vice President for Administration and concurrent Director, Administrative Services |- |'''DR. EDGAR A. ORDEN''' Vice President for Business Affairs |- |'''DR. FE L. PORCIUNCULA''' Vice President for Research, Extension and Training |- |'''DR. IRENEO C. AGULTO''' Dean, College of Engineering |- |'''DR. VIRGINA M. VENTURINA''' Dean, College of Veterinary Science and Medicine |- |'''DR. ERNESTO A. MARTIN''' Dean, College of Agriculture |- |'''DR. EMMANUEL M. VERA CRUZ''' Dean, College of Fisheries and concurrent Director, Freshwater Aquaculture Center |- |'''DR. MINERVA D. MAYLEM''' Dean, College of Business Administration and Accountancy and concurrent Director, Auxiliary Services |- |'''DR. EVARISTO A. ABELLA''' Acting Dean, College of Arts and Sciences |- |'''DR. JUDITH P. ANTONINO''' Dean, College of Home Science and Industry |- |'''DR. REGIDOR G. GABOY''' Dean, College of Education |- |'''PROF. JULIE C. DOMINGO''' Principal, University Science High School |- |'''DR. LUZVIMINDA S. VICMUDO''' Principal, Agricultural Science and Technology School |- |'''DR. FLOR AMOR B. MONTA''' Dean, Open University |- |'''NUELAH SJ. REYES''' University Librarian |- |'''PROF. BIENVENIDO SI. KANAPI, JR.''' Director, Institute of Sports, Physical Education and Recreation |- |'''DR. PONCIANO D. CUARESMA''' Director, Center for Central Luzon Studies |- |'''DR. NEMESIO A. MACABALE, JR.''' Director, Information Systems Institute |- |'''JOEL M. TORRES''' Program Director, Expanded Tertiary Education Equivalency and Accreditation Program |- |'''DR. REGIDOR G. GABOY''' Director, Center for Educational Resources Development and Services |- |'''PROF. MILAGROS A. SANTOS''' Director, CLSU Testing and Evaluation Center and concurrent Acting Dean, Office Students Affairs |- |'''DR. SOFRONIO P. KALAW''' Director, Center for Tropical Mushroom, Research and Development |- |'''DR. ANNIE MELINDA P. ALBERTO''' Director, Institute of Climate Change and Environmental Management |- |'''DR. MICHAEL C. MABALAY''' Director, National Service Training Program |- |'''DR. THEODY B. SAYCO''' Acting Dean, Office of Admission |- |'''DR. RENATO G. REYES''' Director, International Affairs Office |- |'''MS. EVELYN Y. HILARIO''' Director, Financial Management Services |- |'''ENGR. BIENVENIDO M. DANIEL, JR.''' Acting Director, Physical Plant and Site Development Office |- |'''DR. IRENE J. DOMINGO''' Director, Animal Production Office |- |'''DR. APOLINARIO L. DOMINGO''' Director, Crop Production Office |- |'''DR. PABLO J. RAFAEL, JR.''' Officer-In-Charge, Commercial and Business Development Office and concurrent Manager, Agriculture and Food Technology Business Incubator |- |'''DR. MARIA EXCELSIS M. ORDEN''' Director, Research Office |- |'''DR. PASTORA S. COLOMA''' Director, Extension Office |- |'''DR. JOCELYN L. AVENO''' Director, Training Office |- |'''DR. DANIEL L. AQUINO''' Director, Philippine Carabao Center at CLSU |- |'''DR. VICTORINO T. TAYLAN''' Director, CLSU-Affiliated Renewable Energy Center |- |'''DR. ARMANDO N. ESPINO, JR.''' Director, Land and Water Resources Management Center |- |'''DR. FE L. PORCIUNCULA''' Director, Ramon Magsaysay - Center for Agricultural Resources and Environmental Studies |- |'''ENGR. ADORABLE P. PINEDA''' Director, Presidential Management Office and concurrent President, CLSU Labor Union of Teachers and Employees |- |'''MS. VIRGINIA V. DIZON''' Chief, Internal Audit Services Unit |- |'''DR. ANGELITA V. SEEPING''' Chief, Human Resources Development Office |- |'''DR. ZENAIDA M. SERNA''' Chief, Alumni Relations Office |- |'''ERWINDA J. ABULENCIA''' Acting University and Board Secretary |- |'''ASSOC. PROF. NEMESIO V. TORRES''' President, Faculty Association Incorporated |- |'''MS. PAULINA A. VALERIANO''' President, Non-Academic Staff Association |- |'''DR. EMMANUEL V. SICAT''' Director, Philippine-Sino Center of Agricultural Technology |} === Lupon ng mga Regent === {| class="wikitable collapsible collapsed" ! Posisyon ! Pangalan ! Pagtatalaga |- | Tagapangulo ng Tagapangulo | HON. PATRICIA B. LICUANAN | Tagapangulo, CHED |- | Vice Chair | HON. RUBEN C. SEVILLEJA | Pangulo ng CLSU |- | Miyembro | HON. EDGARDO J. ANGARA | Chair, Senate Committee on Education, Kultura at Sining |- | Miyembro | HON. JUAN EDGARDO M. ANGARA | Tagapangulo, House Committee sa Mas Mataas at Edukasyon sa Teknikal |- | Miyembro | HON. ANDREW B. VILLACORTA | Regional Director, DA, RFU III |- | Miyembro | HON. SEVERINO C. SANTOS | Regional Director, NEDA, RO3 |- | Miyembro | HON. VICTOR B. MANRIANO | Regional Director, DOST, RO3 |- | Miyembro | HON. TEOTIMO M. AGANON | Kinatawan ng Alumni |- | Miyembro | HON. EDGARDO A. ALFONSO | Representante ng Pribadong Sektor |- | Miyembro | HON. FIRMA C. VIRAY | Kinatawan ng Faculty |- | Miyembro | G. PAUL A. CARDEÑO | Kinatawan ng Mag-aaral |- | Miyembro | G. EDGARDO C. IBAÑEZ | Kalihim ng Unibersidad at Lupon |} === Mga nakaraang pangulo === {{Col-begin}} {{col-2}} ;Central Luzon Agricultural School (CLAS) 1907-1954 {| class="wikitable" |+ The American Superintendents |- ! Name !! Term |- | T.W. Thompson || 1907-1909 |- | C.D. Whipple || 1909 |- | George Whiting || 1909-1910 |- | Allen Helms || 1910-1913 |- | Kilmer Moe || 1913-1922 |- | James A. Wright || 1922 |- | Ernest H. Oesch || 1923-1925 |- | Sylvester G. Kelleher || 1925-1928 |- | Frederick Roth || 1928-1929 |- | Harry Comer || 1929-1931 |- | Carl Hartman || 1931-1934 |- | Arthur G. Spiller || 1934-1935 |- | William Wade Head || 1935-1936 |- | Christian Reimers || 1936-1938 |} {| class="wikitable" |+ The Filipino Superintendents |- ! Name !! Term |- | Emeterio A. Asinas || 1938-1941 |- | Apolonio Ramos || 1942-1945 |- | Jose C. Saddul || 1945-1949 |- | Arcadio G. Matela || 1945-1954 |} {{col-2}} ;Central Luzon Agricultural College (CLAC) 1954-1964 {| class="wikitable" |+ The College Presidents |- ! Name !! Term |- | Arcadio G. Matela || 1954-1959 |- | Elias M. Caray || 1959-1960 |- | Dr. Hilario J. Santos || 1961-1964 |} ;Central Luzon State University (CLSU) {| class="wikitable" |+ University presidents |- ! Name !! Term |- | Dr. Hilario J. Santos || 1964-1970 |- | Dr. Amado C. Campos || 1970-1986 |- | Dr. Pedro A. Abella ''(Acting President)'' || 1986-1987 |- | Dr. Eliseo L. Ruiz || 1987-1992 |- | Dr. Fortunato A. Battad || 1992-1999 |- | Dr. Rodolfo C. Undan || 1999–2007 |- | Dr. Ruben C. Sevilleja || 2007–2014 |- | Dr. Tereso A. Abella || 2015–2019 |- | Dr. Edgar A. Orden || 2019–2023 |- | Dr. Evaristo A. Abella || 2023–Present |} {{Col-end}} == Pananaliksik == Pangunahing nagsimula ang Programang Pananaliksik noong 1976 upang matulungan ang mga mag-aaral na nagtapos sa kanilang mga pananaliksik sa agrikultura. Ang pagkakaroon ng momentum at pagkilala sa kahalagahan ng pananaliksik sa isang pamayanang pang-akademiko, ang pagsulong nito ay lumawak at sumakop sa ilang mga teknikal na pananaliksik sa mga napiling mga kalakal sa agrikultura. Noong 1978, pinagsama ang mga Research and Extension Programs na nagsilang sa Research and Development Center (R& DC). Pinagtibay ng R& DC ang ''pipeline approach'' bilang diskarte nito upang mapalaganap ang pangkat ng kanayunan para sa pagpapalaganap ng impormasyon at teknolohiya at mag-ambag sa pagsasakatuparan ng mga hangarin sa pag-unlad ng unibersidad. Ito ay nagbigay-daan sa pinakamataas na "pag-unlad na gamit ang pananaliksik". Ang pananaliksik, samakatuwid, ay nangarap na magtatag ng isang pundasyon na magagawa ang isa sa mga tatlong akda ng mga gawa ng pamantasan. Ang pagpapatupad sa pangakong ito, ang R& DC ay naging Pananaliksik, Pagpapalawig at Pagsasanay (Research, Extension and Training o RET) noong 1987 kung saan ang mga naunang programa sa pananaliksik ay mga mahahalagang tampok at nakatuon sa pagpapabuti ng kalidad ng buhay ng mga taong pinaglilingkuran nito. Ngayon, ang Research Office ay nakatanggap ng katanyagan at nagtatag ng isang matatag na batayan sa patuloy na walang tigil na pagsisikap tungo sa pag-ambag sa kaunlaran sa bansa. == Ranggo == Ang pagsisiyasat noong 2010 ay nagraranggo sa Central Luzon State University bilang pang-anim sa siyam na Nangungunang Mga Unibersidad para sa mga sumusunod: Center of Excellence (COE) sa Agrikultura, Inhinyeryang Pang-Agrikultura, Fisheries, Veterinary Medicine,Guro; at bilang Centers of Development (COD) sa Biology at Chemistry.<ref>{{cite web|title=Top Universities of the Philippines|url=http://academic-clinic.com/2011/01/top-universities-of-the-philippines-cheds-center-of-excellence-and-center-of-developmentas-of-oct-4-2010/|publisher=academic-clinic.com|access-date=2019-11-19|archive-date=2011-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114123714/http://academic-clinic.com/2011/01/top-universities-of-the-philippines-cheds-center-of-excellence-and-center-of-developmentas-of-oct-4-2010/|url-status=dead}}</ref><ref name="Top 9 Universities in the Philippines 2012">{{cite journal|title=Top 9 Universities in the Philippines 2012|journal=Bayan Pages|year=2012|url=http://bayanpages.com/top-9-universities-in-the-philippines-2012/|access-date=2012-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029141852/http://bayanpages.com/top-9-universities-in-the-philippines-2012/|archive-date=2012-10-29|url-status=dead}}</ref> Noong 2014 ang ranggo ng unibersidad ay bumaba sa ikapito para sa sumusunod na Center of Excellence (COE): Inhinyeryang Pang-Agrikultura, agrikultura, biology, pangingisda, guro, beterinaryo at sa Centers of Development (COD): kimika.<ref name="2014 University Rankings">{{cite journal|title=University rankings: Find out how your school does!|journal=PhilStar|year=2014|url=http://www.philstar.com/campus/2014/05/26/1327524/university-rankings-find-out-how-your-school-does|access-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703185502/http://www.philstar.com/campus/2014/05/26/1327524/university-rankings-find-out-how-your-school-does|archive-date=2017-07-03|url-status=dead}}</ref> Noong 2015, inilabas ng World Ranking Web of Universities ang listahan ng nangungunang 100 mga kolehiyo at pamantasan na kung saan ang Central Luzon State University ay na-ranggo sa ika-39.<ref>{{cite web|title=2015 Top 100 Colleges and Universities in the Philippines|url=http://www.webometrics.info/en/Asia/Philippines|publisher=webometric.info}}</ref><ref>{{cite web|title=Top 100 Colleges and Universities in the Philippines|url=http://www.localpulse.net/education/2015-top-100-colleges-and-universities-in-the-philippines-5428/#sthash.gSYd4BDW.gbpl|publisher=localpulse.net|access-date=2019-11-19|archive-date=2020-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220073138/https://www.localpulse.net/education/2015-top-100-colleges-and-universities-in-the-philippines-5428/#sthash.gSYd4BDW.gbpl|url-status=dead}}</ref> Noong Hunyo 2015, ang Nationwide Ranking of Unibersities batay sa mga nakapasa sa pagususlit, ang Central Luzon State University ay nairanggo sa ika-21. == Mga institusyon at sentro == * University Graduate Program Office * Information System Institute * Institute of Sports, Physical Education and Recreation * Institute for Climate Change and Environmental Management * Center for Educational Resources and Development Services * Center for Central Luzon Studies * Expanded Tertiary Education Equivalency and Accreditation Program * CLSU Open University == Akademiko == Ang CLSU ay binubuo ng mga kolehiyo at paaralan: Mga Kolehiyo * College of Agriculture ''(Kolehiyo ng Agrikultura)'' * College of Arts and Social Sciences ''(Kolehiyo ng mga Sining at Agham Panlipunan)'' * College of Business and Accountancy ''(Kolehiyo ng Negosyo at Akawntansiya)'' * College of Education ''(Kolehiyo ng Edukasyon)'' * College of Engineering ''(Kolehiyo ng Inhinyeriya)'' * College of Fisheries ''(Kolehiyo ng Pangingisda)'' * College of Home Science and Industry ''(Kolehiyo ng Agham Pantahanan at Industriya)'' * College of Science ''(Kolehiyo ng Agham)'' * College of Veterinary Science and Medicine ''(Kolehiyo ng Agham Beterinarya at Medisina)'' * Institute of Graduate Studies Mga Paaralan * Agricultural Science and Technology School * University Science High School * Elementary School * Pre-school Bilang karagdagan, nandito ang pahina ng [http://ushs.clsu.edu.ph/ University Science High School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191126202309/http://ushs.clsu.edu.ph/ |date=2019-11-26 }} === Mga programang pagdadalubhasa === '''Doctor of Philosophy degree major in:''' *Agricultural Engineering; Agricultural Entomology; Animal Science; Aquaculture; Biology; Crop Science; Development Communication; Development Education; Environmental Management; Plant Breeding; Rural Development; Soil Science; and Sustainable Food Systems by Research Program (DOTUni). '''Master's degree major in:''' * Agribusiness Management; Biology; Business Administration; Chemistry; Environmental Management (DOTUni); and Local Government Management (DOTUni). '''Master of Arts degree major in:''' * Language and Literature '''Master of Science degree major in:''' * Agricultural Economics; Agricultural Engineering; Animal Science; Aquaculture; Biology; Biology Education; Chemistry Education; Crop Protection; Crop Science; Development Communication; Education; Environmental Management; Grain Science; Guidance and Counseling; Renewable Energy Systems (DOTUni); Rural Development; and Soil Science. '''Diploma major in:''' * Land Use Planning; and Local Government Management. '''Certificate major in:''' * Agricultural Mechanics; Agricultural Research Management; Basic Environmental Impact Assessment; Basic Local Governance; Entrepreneurship; Local Development Planning; Physical Education; Project Feasibility Preparation and Implementation; Teaching; and Training Management. === Mga programang undergraduate === ==== College of Agriculture (CAg) ==== * BS in Agribusiness * BS in Agriculture ==== College of Arts and Social Sciences (CASS) ==== * BA in Filipino * BA in International Studies * BA in Literature * BA in Social Sciences * BS in Development Communication * BS in Psychology ==== College of Business and Accountancy (CBA) ==== * BS in Accountancy * BS in Business Administration * BS in Entrepreneurship * BS in Management Accounting ==== College of Education (CEd) ==== * Bachelor of Culture and Arts Education * Bachelor of Early Childhood Education * Bachelor of Elementary Education * Bachelor of Physical Education * Bachelor of Secondary Education * Bachelor of Technology and Livelihood Education ==== College of Engineering (CEn) ==== * BS in Agricultural and Biosystems Engineering * BS in Civil Engineering * BS in Information Technology ==== College of Fisheries (CF) ==== * BS in Fisheries ==== College of Home Science and Industry (CHSI) ==== * BS in Fashion and Textile Technology * BS in Food Technology * BS in Hospitality Management * BS in Tourism Management ==== College of Science (CS) ==== * BS in Biology * BS in Chemistry * BS in Environmental Science * BS in Mathematics * BS in Meteorology * BS in Statistics ==== College of Veterinary Science and Medicine (CVSM) ==== * Doctor of Veterinary Medicine == Ang mga program na akreditado == Mga programa na kinilala ng [http://www.aaccupqa.org.ph/ Accrediting Agency ng Chartered Colleges at Unibersidad sa Pilipinas] {| class="wikitable collapsible collapsed" ! Mga Programa ! Antas |- |Accountancy |Level IV Accredited |- | Agribusiness | Level IV Accredited |- | Agriculture | Level IV Accredited |- | Agricultural and Biosystems Engineering | Level IV Accredited |- | Biology | Level IV Accredited |- | Business Administration | Level IV Accredited |- |Chemistry |Level IV Accredited |- | Elementary Education | Level IV Accredited |- | Fisheries | Level IV Accredited |- | Secondary Education | Level IV Accredited |- | Veterinary Medicine | Level IV Accredited |- | Civil Engineering | Level III Accredited |- | Development Communication | Level III Accredited |- | Social Sciences | Level III Accredited |- | Statistics | Level III Accredited |- | Hospitality Management | Level II Accredited |- | Information Technology | Level II Accredited |- | Psychology | Level II Accredited |- | Environmental Science | Level I Accredited |- | Mathematics | Level I Accredited |} Pinagmulan: Accrediting Agency ng Chartered Colleges at Unibersidad sa Pilipinas [https://web.archive.org/web/20100330114557/http://www.aaccupqa.org.ph/CentralLuzonStateUniversity.html AACCUP] == Tambalang pamantasan == Ang Central Luzon State University (CLSU), Wesleyan University - Philippines (WU-P), Nueva Ecija University of Science and Technology (NEUST), at PHINMA - Araullo University (PHINMA-AU) ay "tinagurian" bilang "Eagle Universities" sa Nueva Ecija. Ang apat na unibersidad ay ang pangunahing institusyong pang-edukasyon sa lalawigan na kung saan, lahat ay may iba't ibang mga espesyalisasyon. Dalubhasa ang CLSU sa agrikultura, akwakultura, pangangasiwa ng negosyo at akawntansiya, medisinang pambeterinaryo, biyolohiya, kimika, at inhinyeriya. == Mga bagong institusyon == Ang pamantasan ay kasalukuyang gumagalaw pabor sa posibleng pagtatatag ng isang hiwalay na School of Fine Arts and Architecture at isang hiwalay na School of Literary Arts and Linguistics. Ang rehiyon ng Gitnang Luzon ay walang sapat na mga artista, arkitekto, at manunulat ng panitikan na nagmula sa mga silangang lalawigan. Ang kakulangan ay inilaan na maisakatuparan sa pamamagitan ng pagtatatag ng mga nasabing paaralan sa loob ng Central Luzon State University, isang angkop na tahanan bilang pamantasang pinakatanyag sa rehiyon. Ang pagtatatag ng naturang mga paaralan ay isang pasimula sa hinaharap na pagtatatag ng unang galerya ng sining sa pamantasan. == Aktibismo ng mag-aaral == Sa panahon ng 1950s, ang unibersidad ay may isang aktibong kultura ng aktibismo na nakatuon sa reporma sa lupa at mga karapatan ng mga magsasaka. Ang aktibismo ng mag-aaral ay muling tumalop sa pamantasan sa panahon ng People Power Revolution na bumagsak sa diktadurang Marcos sa Maynila. Ang protesta ay isang simbolismo mula sa mga mag-aaral sa unibersidad upang maalis ang pamamahala ng martial at alisin si Marcos sa pagkapangulo. Sa pagdating ng demokrasya, nawala ang aktibismo at kalaunan ay na-ibaba noong 1990s.<ref>{{Cite web|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/51446-carol-araullo-from-first-quarter-storm-to-edsa|title=FQS: The uprising that created and nurtured people power|first=Dr Carol|last=Araullo|website=Rappler|access-date=2019-11-19|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111194039/https://www.rappler.com/thought-leaders/51446-carol-araullo-from-first-quarter-storm-to-edsa|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/philippines/29.htm|title=Philippines - From Aquino's Assassination to People's Power|website=countrystudies.us}}</ref> Sa kasalukuyan ay walang kulturang aktibismo sa unibersidad. Gayunpaman, iminungkahi ng ilang mga organisasyon ng mag-aaral na bumalik ito sa kultura ng kampus upang itaguyod ang pakikilahok ng mag-aaral sa aktibistang antas ng pambansa, dahil ang mga pagpatay sa extrajudicial ay tumaas at isang banta mula sa isang bagong edad na martial rule ay paulit-ulit na inihayag sa pamamagitan ng mga talumpati ng pangulo. Noong 2017, ang kinatawan ng mag-aaral sa pamantasan ay nabigo na lumahok sa pambansang Araw ng Protesta laban sa ekstrahudisyal na pagpatay na lumampas sa 11,000 pagkamatay, banta ng gobyerno na magdeklara ng martial rule, at ang pagdeklara ng mga kabayanihan na pahayag para kay Marcos sa pamamagitan ng pangulo ng Pilipinas na si Duterte. Gayunpaman, ang IMPACT, isang samahan ng mag-aaral, ay lumahok sa Setyembre 21, 2017 Araw ng Protesta sa pamamagitan ng rally ng Alpas, na naging unang samahan ng mag-aaral na lumahok sa naturang kaganapan mula pa noong 1986. Ipinangako ng samahan na simulan ang rally taun-taon upang mapakilos ang pakikilahok ng mag-aaral at positibong aktibismo.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/CLSUCollegian.Official/photos/a.614546038666027/1465295903591032/?type=3|title=CLSU Collegian|website=www.facebook.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas]] n7welk0ork0zbvx56n02u6sm5siph90 0 296087 2225712 2214190 2026-09-16T22:50:53Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225712 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Maddie_Ziegler_May_2015-adj.jpg|link=https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Maddie_Ziegler_May_2015-adj.jpg|thumb|Si{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ziegler sa pagbubukas ng studio ng sayaw ni [[ Abby Lee Miller|Abby Lee Miller]] sa [[Santa Monica (California)|Santa Monica, California]], Mayo 2015]] '''Madison Nicole Ziegler''' ( {{IPAc-en|ˈ|z|ɪ|g|l|ər}} ZIG -lər ; ipinanganak Setyembre 30, 2002) ay isang Amerikanong mananayaw, artistang babae at modelo. Una siyang nakilala sa paglitaw sa reality show ng [[ Lifetime (TV network)|Lifetime]] 's ''[[ Dance Moms|Dance Moms]]'' mula 2011 (sa edad na 8) hanggang 2016. Mula sa 2014 hanggang 2017, nakakuha siya ng mas malawak na katanyagan para sa pag-star sa isang serye ng mga video ng musika ni [[Sia Furler|Sia]], kasama ang " [[ Chandelier (Sia song)|Chandelier]] " at " [[ Malas na Puso|Elastic Heart]] ", na pinagsama-samang naakit ng higit sa 4 bilyong mga tanawin sa [[YouTube]] . Si Ziegler ay lumitaw sa mga pelikula, telebisyon at mga konsyerto, at may modelo sa mga takip ng magazine at sa mga ad para sa [[ Capezio|Capezio]], [[ Ralph Lauren|Ralph Lauren]], [[ Mga tela|Fabletics]] at [[ Target Corporation|Target]], bukod sa iba pang mga tatak. Kasama siya sa magazine na ''[[Time]]'' sa listahan nito ng "30 pinaka-maimpluwensyang kabataan" sa bawat 2015, 2016 at 2017. Si Ziegler ay isang hukom sa 2016 na panahon ng ''[[ Kaya Sa tingin Mo Maaari kang Sumayaw: Ang Susunod na Pagbubuo (serye sa TV sa Amerika)|So You Think You Can Dance: The Next Generation]]'', [[ Nostalgic para sa Kasalukuyang Paglibot|nilibot kasama si Sia]] sa North America at Australia noong 2016 at 2017 at nag-tour sa Australia at New Zealand kasama ang kanyang kapatid na si [[ Mackenzie Ziegler|Mackenzie]], sa 2017 at 2018. Ang kanyang 2017 memoir, ''The Maddie Diaries'', ay isang [[ Ang listahan ng New York Times Best Seller|''New York Times'' Best Seller]] . <ref name="Bestseller2017">[https://www.nytimes.com/books/best-sellers/young-adult-hardcover/?action=click&contentCollection=Books&referrer&region=Footer&module=WeeklyListsIndex&version=Childrens&pgtype=Reference "NYT Bestsellers Young Adult Hardcover"], ''The New York Times'' Best Seller list, March 26, 2017, accessed March 17, 2017</ref> Inihayag niya ang karakter na si Camille Le Haut sa animated film na ''[[ Ballerina (2016 film)|Ballerina]]'' (2016) at lumitaw bilang Christina Sickleman sa tampok na pelikulang ''[[ Ang Aklat ni Henry|The Book of Henry]]'' (2017). Ang kanyang presensya sa social media ay may kasamang isang Instagram account na may higit sa 13 milyong mga tagasunod. <ref name="InstagramFollowers">[https://instagram.com/maddieziegler @MaddieZiegler], Instagram, accessed April 20, 2019; and Alocada, Vincent. [http://www.christianpost.com/news/maddie-ziegler-news-former-dance-moms-student-reaches-10-million-followers-on-instagram-196339 "Maddie Ziegler News: Former ''Dance Moms'' Student Reaches 10 Million Followers on Instagram"], ''Christian Post'', August 22, 2017</ref> == Maagang buhay at edukasyon == Si Ziegler ay ipinanganak sa [[Pittsburgh|Pittsburgh, Pennsylvania]], kina Melissa Ziegler-Gisoni at Kurt Ziegler, na nagmamay-ari ng isang kumpanya ng mortgage. <ref name="Facts">Ziegler, Maddie. [http://maddieziegler.com/dance-moms-facts "Fun Facts"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503074331/http://maddieziegler.com/dance-moms-facts/ |date=2015-05-03 }}, MaddieZiegler.com. Retrieved May 4, 2015</ref> Siya ay taga-Poland, Aleman at Italyanong inapo. <ref name="OldBio">Ziegler, Maddie. [http://maddieziegler.com "Bio: Maddie Ziegler – ''Dance Moms'' Dancer"], maddieziegler.com, accessed January 15, 2018</ref> Naghiwalay ang kanyang mga magulang noong 2011, <ref>De Bertodano, Helena. [https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopfeatures/11585577/Maddie-Ziegler-interview-the-tiny-dancer-with-1bn-YouTube-views.html "Maddie Ziegler interview: the tiny dancer with 1bn YouTube views"], ''The Telegraph'', May 10, 2015, accessed March 8, 2017</ref> at pinakasalan ng kanyang ina na si Greg Gisoni noong 2013. <ref>LaCroix, Emy. [http://www.lifeandstylemag.com/posts/does-jill-from-dance-moms-have-another-daughter-142755/photos/dance-moms-greg-gisoni-257412 "Yes, Jill From ''Dance Moms'' Has Two Other Daughters, and They're Just as Gorgeous as Kendall"], ''[[Life & Style (magazine)|Life & Style]]'', September 26, 2017</ref> Sinimulan ni Ziegler ang mga aralin sa sayaw sa edad na dalawa at sumali sa Abby Lee Dance Company sa edad na apat, kung saan nagsanay siya sa tap, ballet, lyrical, kontemporaryong, acro, jazz at aerial dance. <ref name="OldBio" /> <ref name="Sorren">Sorren, Martha. [https://www.womansday.com/life/entertainment/a28212160/melissa-ziegler-dance-moms "Melissa Ziegler Happily Left Fame Behind After ''Dance Moms''"], ''[[Woman's Day]]'', July 1, 2019</ref> Si Ziegler ay may isang nakababatang kapatid na babae, si [[ Mackenzie Ziegler|Mackenzie]], isang mananayaw at mang-aawit na lumitaw kasama niya sa ''[[ Dance Moms|Dance Moms]]'', <ref>[http://www.ziegler-girls.com/mackenzie-about "Mackenzie – About"] {{Webarchive}}, accessed February 6, 2015; Davis, Emma. [http://www.today.com/parents/maddie-mackenzie-ziegler-life-after-dance-moms-t101012 "Maddie and Mackenzie Ziegler on life after ''Dance Moms''"], Today.com, July 22, 2016; and [http://www.twistmagazine.com/posts/twist-exclusive-twist-chats-with-maddie-mackenzie-ziegler-9254 "''Twist'' Chats with Maddie & Mackenzie Ziegler!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805143926/http://www.twistmagazine.com/posts/twist-exclusive-twist-chats-with-maddie-mackenzie-ziegler-9254 |date=2017-08-05 }}, ''Twist'' magazine, February 26, 2013, accessed March 24, 2016</ref> dalawang mas matandang kalahating kapatid na lalaki mula sa nakaraang kasal ng kanyang ama, at dalawang mas matandang hakbang na magkakapatid mula sa nakaraang kasal ng kanyang step-father, Si Greg Gisoni, isang bise-presidente sa Westinghouse Electric Company. <ref name="Facts" /> <ref>Cabrera, Daniela. [http://www.bustle.com/articles/101073-how-many-siblings-does-maddie-ziegler-have-the-ziegler-clan-expands-far-beyond-dance-moms "How Many Siblings Does Maddie Ziegler Have?"], Bustle.com, July 30, 2015, accessed December 27, 2015</ref> Nag-aral si Ziegler sa Sloan Elementary School hanggang 2013, nang umalis siya upang maging [[Pag-aaral sa tahanan|homechooled]] . <ref>Daly, Sean. [http://thetvpage.com/2013/11/15/melissa-gisoni-dance-moms-season-4/2 "''Dance Moms'': Is Someone Getting Kicked Out In Season 4?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716140545/http://thetvpage.com/2013/11/15/melissa-gisoni-dance-moms-season-4/2/ |date=2018-07-16 }}, TheTVPage.com, November 15, 2013, accessed January 15, 2018</ref> Si Ziegler at ang kanyang pamilya ay matagal nang nanirahan sa [[ Murrysville, Pennsylvania|Murrysville, Pennsylvania]], malapit sa [[Pittsburgh]], <ref>Rouvalis,Cristina. [http://www.pittsburghmagazine.com/Pittsburgh-Magazine/November-2013/Inside-the-Dance-Moms-Empire "Inside the ''Dance Moms'' Empire"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706022746/http://www.pittsburghmagazine.com/Pittsburgh-Magazine/November-2013/Inside-the-Dance-Moms-Empire/ |date=2018-07-06 }}, ''Pittsburgh Magazine'', October 21, 2013, accessed January 15, 2018</ref> at gumugol din ng bahagi ng kanilang oras sa Los Angeles. <ref>Harrop, JoAnne Klimovich. [http://triblive.com/aande/moreaande/9685334-74/maddie-dancer-dance#axzz3vVDeCAMt "Maddie Ziegler returns to Pittsburgh with stop at Dancer's Closet in Murrysville"], ''Pittsburgh Tribune-Review'', December 25, 2015</ref> Mula sa unang bahagi ng 2017 hanggang kalagitnaan ng 2018, si Ziegler ay nakikipag-date sa binatilyong Australian na si Jack Kelly, <ref>Bergado, Gabe. [https://www.teenvogue.com/gallery/maddie-ziegler-boyfriend-jack-kelly-instagrams#1 "9 Times Maddie Ziegler and Her Boyfriend Jack Kelly Were Relationship Goals"], ''Teen Vogue'', September 2017; Wiest, Brianna. [https://www.teenvogue.com/story/maddie-ziegler-boyfriend-first-anniversary "Maddie Ziegler and Boyfriend Jack Kelly Celebrate Their First Anniversary"], "[[ Kabataan Vogue |Teen Vogue]]'', January 3, 2018; and Diana, Alyssa. [http://blog.feelingthevibe.com/news/maddie-and-mackenzie-ziegler-have-tons-of-fun-on-tour-in-australia-see-photos "Maddie and Mackenzie Ziegler Have Tons of Fun on Tour in Australia"] {{Webarchive}}, FeelingTheVibe.com, July 15, 2018''</ref> ang anak ng dating [[ New York Yankees|New York Yankees]] infielder na si [[ Pat Kelly (infielder)|Pat Kelly]] . <ref>Iannella, Antimo. [http://www.adelaidenow.com.au/entertainment/confidential/social-media-snaps-of-dance-superstar-maddie-ziegler-on-new-years-holiday-in-sa-with-adelaide-boyfriend-jack-kelly/news-story/3b12ff772ebcace90703604f61062541 "Social media snaps of dance superstar Maddie Ziegler on New Year's holiday in SA with Adelaide boyfriend Jack Kelly"], ''[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]'', January 3, 2018; Iannella, Antimo. [https://www.adelaidenow.com.au/entertainment/confidential/dance-moms-star-maddie-ziegler-splits-with-adelaide-boyfriend-jack-kelly/news-story/d1d83850591e86b09853bd551445e310 "Dance Moms star Maddie Ziegler splits with Adelaide boyfriend Jack Kelly"], ''The Advertiser'', August 22, 2018</ref> == Karera == ==== ''Dance Moms'' at mga music video ==== Sa Abby Lee Dance Company, nanalo si Ziegler ng maraming mga titulo sa mga pang-rehiyon, estado at pambansang mga kumpetisyon sa sayaw, <ref name="OldBio2">Ziegler, Maddie. [http://maddieziegler.com "Bio: Maddie Ziegler – ''Dance Moms'' Dancer"], maddieziegler.com, accessed January 15, 2018</ref> <ref>[http://abbyleedancecompany.com/category/competition-results "Competition results" (12 pages)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221202537/http://abbyleedancecompany.com/category/competition-results/ |date=2020-02-21 }}, Abby Lee Dance Company, accessed January 15, 2018</ref> kasama na ang 2014 Dancers Choice Award para sa Paboritong mananayaw 17 at Sa ilalim. <ref name="DCA2015">[http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2014/nominees "Industry Dance Awards Dancers Choice Awards 2014: Nominees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160117010725/http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2014/nominees |date=2016-01-17 }}, Industrydanceawards.com, accessed January 15, 2018}</ref> Noong 2010, si Ziegler ay gumanap para sa programa sa telebisyon sa katotohanan ng [[ Paula Abdul|Paula Abdul na]] ''Live to Dance'' . <ref name="LiveToDance">Chestang, Raphael. [http://www.etonline.com/tv/187162_maddie_ziegler_is_a_multi_millionaire_and_the_youngest_judge_so_you_think_you_can_dance_history "Maddie Ziegler Is a Multi-Millionaire and the Youngest Judge in ''So You Think You Can Dance'' History"], ETOnline.com, April 20, 2016, accessed January 15, 2018</ref> Noong 2011, ang walong taong gulang na si Ziegler at ang kanyang ina ay lumitaw sa unang panahon ng ''[[ Dance Moms|Dance Moms]]'' ng [[ Lifetime (TV network)|Lifetime]] 's, <ref name="BustleLeaving">Gallagher, Caitlin. [http://www.bustle.com/articles/158489-will-maddie-ziegler-return-to-dance-moms-in-season-7-dont-count-on-a-cameo-folks "Will Maddie Ziegler Return to ''Dance Moms'' In Season 7? Don't Count on a Cameo, Folks"], Bustle.com, May 3, 2016</ref> isang reality show tungkol sa mga batang mananayaw sa [[ Abby Lee Miller|Abby Lee Miller]] 's Abby Lee Dance Company Elite Competition Team at kanilang madalas nag-aaway na ina. <ref name="ID">Weinstock, Tish. [https://i-d.vice.com/en_us/article/theres-something-about-maddie-ziegler "There's something about Maddie Ziegler"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151129204118/https://i-d.vice.com/en_us/article/theres-something-about-maddie-ziegler |date=2015-11-29 }}, ''[[i-D]]'', August 14, 2015</ref> <ref name="Hunger1">Fraser, Holly. [http://www.hungertv.com/feature/maddie-ziegler-tells-us-why-shes-leaving-reality-tv-behind/ "Maddie Ziegler tells us why she's leaving reality TV behind"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116081116/http://www.hungertv.com/feature/maddie-ziegler-tells-us-why-shes-leaving-reality-tv-behind/ |date=2018-01-16 }}, ''Hunger'' magazine, March 21, 2016</ref> "Ziegler" lumitaw bilang preternaturally makintab na standout sa anim na mga panahon "sa palabas, <ref name="Milzoff1">Milzoff, Rebecca. [http://www.vulture.com/2016/07/maddie-ziegler-our-first-digital-dance-star.html "How Maddie Ziegler Became Our 'First Digital Dance Star'"], ''[[New York (magazine)|New York]]'' magazine, July 11, 2016</ref> kung saan siya ay patuloy na lumitaw sa tabi ng kanyang ina at nakababatang kapatid na si Mackenzie, hanggang sa 2016, ang kanilang huling panahon sa palabas. <ref name="LeavingPeople">Alexander, Reagan and Aurelie Corinthios. [http://www.people.com/article/maddie-ziegler-leaving-dance-moms-will-judge-so-you-think-you-can-dance "Maddie Ziegler Is Leaving ''Dance Moms'' to Judge ''So You Think You Can Dance''"], ''People'' magazine, March 14, 2016</ref> <ref>Thompson, Avery. [http://hollywoodlife.com/2016/03/14/maddie-ziegler-leaving-dance-moms-confirms-moving-on-interview "Maddie Ziegler Confirms She's Leaving ''Dance Moms'' – I'm 'Moving On'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190422123555/https://hollywoodlife.com/2016/03/14/maddie-ziegler-leaving-dance-moms-confirms-moving-on-interview/ |date=2019-04-22 }}, ''Hollywood Life'', March 14, 2016</ref> Noong 2013, gumawa si Ziegler ng mga panauhin na panauhin sa isang programa ng pag [[ Spin-off (media)|-ikot-off]], ''[[ Ultimate Dance Competition ni Abby|ang Ultimate Dance Competition ni Abby]]'' . <ref name="glamorosi.blogspot.com">[http://glamorosi.blogspot.com/2013/09/735-Abbys-Ultimate-Dance-Gods-Mortals-S2-E3-Recap.html "'Abby's Ultimate Dance Competition' S2 E3 Recap: Gods and Mortals"], ''Glamorosi Magazine'', September 18, 2013</ref> Tumulong ang ''Dance Moms'' na gawin si Ziegler na "isa sa mga pinakasikat na mananayaw sa mundo ng entertainment. . . . [Binibigyang inspirasyon niya] ang iba pang mga mananayaw upang ituloy ang kanilang mga pangarap na may pagka-orihinal at biyaya. " <ref name="BustleLeaving" /> Si Ziegler ay lumitaw sa mga [[ Music video|video ng musika]] para sa mga tulad ng mga artista tulad nina [[ Alexx Calise|Alexx Calise]], Sia at [[ Todrick Hall|Todrick Hall]] . <ref name="Collinsave289">Palmer, Bill. [http://www.collinsave.com/in-the-news/289-dance-moms-maddie-stars-in-alexx-calise-music-video-for-cry "Dance Moms' Maddie stars in Alexx Calise music video for "Cry""] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213031433/http://www.collinsave.com/in-the-news/289-dance-moms-maddie-stars-in-alexx-calise-music-video-for-cry |date=2014-02-13 }}, Collins Avenue, February 14, 2014</ref> <ref name="Lipshutz">Lipshutz, Jason. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6077552/sia-chandelier-video-dance-moms-maddie-ziegler "Sia Taps ''Dance Moms'' Star For 'Chandelier' Video: Watch"], ''Billboard'', May 6, 2014. Retrieved May 5, 2015</ref> Nakakuha siya ng malawak na paunawa, sa edad na 11, sa pamamagitan ng pag-star sa 2014 video para sa " [[ Chandelier (Sia song)|Chandelier]] " ni Sia, na natuklasan siya sa ''Dance Moms'' . <ref name="Milzoff12">Milzoff, Rebecca. [http://www.vulture.com/2016/07/maddie-ziegler-our-first-digital-dance-star.html "How Maddie Ziegler Became Our 'First Digital Dance Star'"], ''[[New York (magazine)|New York]]'' magazine, July 11, 2016</ref> Ang video ay nanalo ng [[ ARIA Music Awards ng 2014|ARIA Music Award]] para sa Pinakamagandang Video <ref>Brandle, Lars. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6327868/sia-chet-faker-win-big-at-aria-awards "Sia, Chet Faker Win Big at ARIA Awards"], ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'', November 26, 2014, accessed March 11, 2017</ref> at nakatanggap ng mga nominasyon sa [[ 2014 MTV Video Music Awards|2014 MTV Video Music Awards]] para sa Video ng Taon at Pinakamagandang Choreography, na nanalo sa huli. <ref>Kreps, Daniel. [https://www.rollingstone.com/music/news/vma-winners-recap-arcade-fire-score-first-award-but-beyonce-triumphs-20140825 "VMAs 2014 Winners: Beyonce Dominates MTV's Big Night"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205024109/http://www.rollingstone.com/music/news/vma-winners-recap-arcade-fire-score-first-award-but-beyonce-triumphs-20140825 |date=2017-12-05 }}, ''[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone]]'', August 25, 2014, accessed March 11, 2017</ref> Hinirang din ito para sa [[ Grammy Award para sa Pinakamagandang Music Video|Grammy Award para sa Pinakamagandang Music Video]] [[ Ika-57 Taunang Grammy Awards|noong 2015]] . <ref>[http://www.billboard.com/articles/6363565/grammys-2015-nominations-57th-annual "Grammys 2015: See the Full List of Nominees"], ''Billboard'', December 5, 2014, accessed October 3, 2018</ref> Nakatanggap ito ng higit sa 2 bilyon na pagtingin sa YouTube, at sa isang punto ito ang ika-13 na pinapanood na video sa YouTube sa lahat ng oras. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6_gJwLeoMMA "20 Most Viewed Videos on YouTube of All Time (2016)"], Top Trends YouTube channel, June 23, 2016. ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' listed it at 12th, but they included only music videos, excluding ''Wheels on the Bus'': Schneider, Marc. [http://www.billboard.com/articles/news/6842798/billion-views-youtube-videos-club "A Billion Views on YouTube? Once Exclusive Club Is Getting Crowded"], ''Billboard'', January 12, 2016. "Chandelier" has since moved lower on the list of YouTube's [https://www.youtube.com/playlist?list=PLirAqAtl_h2r5g8xGajEwdXd3x1sZh8hC Most Viewed Videos of All Time].</ref> Sinabi ni Ziegler tungkol sa koreograpya: "Ito ay talagang kakaiba at kakaiba para sa akin, dahil karaniwang hindi ko, alam mo, maging isang mabaliw na tao sa bawat oras. Nakatutuwang gawin ito at talagang nasa labas ng kahon at napalawak ako ng maraming, dahil nasanay ako sa mga sayaw ng kumpetisyon kung saan ka tulad, ''Ituro ang iyong mga binti!'' Ngunit sa oras na ito ay tulad ng, kailangan mo lamang pakawalan at maramdaman ito. " <ref>Jung, E. Alex. [http://www.vulture.com/2014/05/maddie-ziegler-sia-chandelier-video-chat.html "Maddie Ziegler on Sia's 'Chandelier' Video, ''Dance Moms'' and Drew Barrymore"], ''New York'' magazine, May 21, 2014, accessed July 11, 2016</ref> Noong 2015, si Ziegler ay naka-star kay [[Shia LaBeouf]] sa " [[ Malas na Puso|Elastic Heart]] ", isa pang Sia video, na naipon ng higit sa 1 bilyong mga view sa YouTube. <ref>Furler, Sia. [https://www.youtube.com/watch?v=KWZGAExj-es "Sia – 'Elastic Heart' feat. Shia LaBeouf & Maddie Ziegler (Official Video)"], SiaVEVO, January 7, 2015, accessed March 26, 2019</ref> Kalaunan sa taong iyon, si Ziegler ay naka-star sa music video para sa " [[ Umiiyak ang Malaking Mga Batang Babae|Big Girls Cry]] " upang makumpleto ang kanyang trilogy ng mga video mula sa album ni Sia na ''[[ 1000 Mga Porma ng Takot|1000 Mga Forms of Fear]]'' . <ref name="Smirke">[https://www.youtube.com/results?search_query=big+girls+cry "Big Girls Cry"], SiaVEVO, accessed March 15, 2016</ref> Sumayaw si Ziegler sa mga boses ni Sia sa ilang mga palabas sa telebisyon sa 2014 at 2015, kasama ang ''[[ Ang Ellen DeGeneres Show|The Ellen DeGeneres Show]]'', ''[[ Sayawan kasama ang Mga Bituin (US)|Sayawan kasama ang Mga Bituin]]'', ''[[ Jimmy Kimmel Live!|Jimmy Kimmel Live!]]'' at ''[[Saturday Night Live|Sabado Night Live]]'', pati na rin sa [[ Hollywood Bowl|Hollywood Bowl]] . <ref>Schumann, Rebecka. [http://www.ibtimes.com/dance-moms-star-maddie-ziegler-responds-snl-sia-chandelier-spoof-video-1713850 "''Dance Moms'' Star Maddie Ziegler Responds to ''SNL'' Sia 'Chandelier' Spoof"], ''International Business Times'', October 27, 2014, accessed December 2, 2015</ref> <ref>[http://www.post-gazette.com/ae/tv-radio/2015/01/27/Murrysville-dancer-Maddie-Ziegler-formerly-of-Dance-Moms-steps-into-pop-culture-fame/stories/201501270021 "From Sia videos to ''Dance Moms'', Murrysville dancer steps into pop culture fame"], ''[[Pittsburgh Post-Gazette]]'', January 27, 2015</ref> Sa pagtatapos ng 2015, si Ziegler ay gumanap kasama si Sia sa ''Ellen DeGeneres Show nang'' tatlong beses. <ref name="Alive">Geslani, Michelle. [http://consequenceofsound.net/2015/12/sia-and-dance-prodigy-maddie-ziegler-deliver-gripping-performance-on-ellen-watch "Sia and dance prodigy Maddie Ziegler deliver gripping performance on Ellen – watch"], ConsequenceofSound.net, December 1, 2015; and Bailey, Alyssa. [http://www.elle.com/culture/celebrities/news/a32257/sia-maddie-ziegler-ellen-degeneres-show "Watch Sia and Maddie Ziegler's Chilling Live Performance of 'Alive'"], ''Elle'' magazine, December 1, 2015</ref> Gumanap din siya sa "Chandelier", kasama sina Sia at [[ Kristen Wiig|Kristen Wiig]], sa 2015 Grammy Awards. <ref name="Swift">Swift, Andy. [http://tvline.com/2015/02/08/sia-kristen-wiig-grammy-performance-2015-grammys-chandelier "Sia Enlists Kristen Wiig for 'Chandelier' Performance at 2015 Grammy Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160926150710/http://tvline.com/2015/02/08/sia-kristen-wiig-grammy-performance-2015-grammys-chandelier/ |date=2016-09-26 }}, Tvline.com, February 8, 2015</ref> Ang "Chandelier" at "Elastic Heart" na mga video ay kapwa napili bilang bahagi ng listahan ng [[ PopSugar|PopSugar]] 's 2016 na listahan ng "25 ng Pinakamagandang Dance Video ng Huling Dekada". <ref>Durkin, Chloé. [http://www.popsugar.com/entertainment/Music-Videos-Best-Choreography-41280119?stream_view=1#photo-41280339 "25 of the Best Dance Videos of the Last Decade"], ''PopSugar'', May 17, 2016</ref> Noong 2016, si Ziegler ay naka-star sa isang pang-apat na video ng Sia, " [[ Murang thrills (kanta)|Cheap thrills]] ", mula sa album na ''[[ Ito ay Acting|This Is Acting]]'' . <ref name="CheapBillboard">[http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7263981/sia-releases-captivating-cheap-thrills-video-featuring-maddie-ziegler "Sia Releases Captivating 'Cheap Thrills' Video Featuring Maddie Ziegler"], ''Billboard'', March 21, 2016</ref> Ang isang tagasuri ng ''[[ Kabataan Vogue|Teen Vogue ay]]'' sumulat na si Ziegler "ay naghahatid ng isa pang malakas na pagganap". <ref>Briones, Isis. [http://www.teenvogue.com/story/sia-maddie-ziegler-cheap-thrills-music-video "Sia's Music Video of New Single 'Cheap Thrills' With Maddie Ziegler Will Blow You Away"], ''Teen Vogue'', March 21, 2016</ref> Sinundan ito ng isang ikalimang video ng Sia, mamaya sa taong iyon, para sa " [[ Ang Pinakadakilang (Sia song)|The Greatest]] ". <ref name="Greatest">Vulpo, Mike. [http://www.eonline.com/news/792586/sia-s-music-video-tribute-to-orlando-with-maddie-ziegler-and-kendrick-lamar-will-take-your-breath-away "Sia's Music Video Tribute to Orlando With Maddie Ziegler and Kendrick Lamar Will Take Your Breath Away"], Eonline.com, September 6, 2016; Murphy, Desiree. [http://www.etonline.com/news/197320_maddie_ziegler_rocks_black_wig_rainbow_face_paint_sia_the_greatest_music_video_orlando_victims_tribute "Maddie Ziegler Rocks a Black Wig, Rainbow Face Paint in Sia's Haunting Tribute Video to Orlando Victims"], ETonline.com, September 6, 2016; and Adams, Char. [http://www.people.com/article/sia-the-greatest-video-orlando-shooting "Sia Releases Haunting 'The Greatest' Music Video: Is It an Orlando Shooting Tribute?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909055020/http://www.people.com/article/sia-the-greatest-video-orlando-shooting |date=2016-09-09 }}, ''People'' magazine, September 6, 2016</ref> <ref>Furler, Sia. [https://www.youtube.com/watch?v=GKSRyLdjsPA Sia – The Greatest"], SiaVEVO, September 5, 2016</ref> Ang video ng kanta ay naipon ang higit sa 600 milyong mga pagtingin sa YouTube. <ref>Furler, Sia. [https://www.youtube.com/watch?v=GKSRyLdjsPA "Sia – 'The Greatest'"], SiaVEVO, January 7, 2015, accessed February 24, 2019</ref> Sinusuri ang pagganap ni Ziegler, isinulat ni Kathleen Hildebrand sa ''[[ Süddeutsche Zeitung|Süddeutsche Zeitung]]'' na ang sinumang nakakita sa "iconic" na kilusan ni Ziegler ay hindi na muling babalik sa "boringly ordinaryong" mga video ng MTV. <ref>Hildebrand, Kathleen. [http://www.sueddeutsche.de/kultur/tanz-maddie-ziegler-1.3165119 "Maddie Ziegler"], ''[[Süddeutsche Zeitung]]'', September 16, 2016</ref> Ipinagpatuloy ni Ziegler ang pakikipagtulungan kay Sia at ng grupong [[ LSD (pangkat)|LSD]] sa mga music video para sa ''[[ Thunderclouds (kanta)|Thunderclouds]]'' (2018) at " [[ Walang Bagong Kaibigan (kanta ng LSD)|Walang Bagong Kaibigan]] " (2019). <ref name="BillThunderclouds">Pedrosa, Marina. [https://www.billboard.com/articles/news/dance/8472978/sia-diplo-labrinth-maddie-ziegler-lsd-thunderclouds-video "Maddie Ziegler Flies High in Sia, Diplo & Labrinth's Psychedelic 'Thunderclouds' Video"], ''Billboard'', August 30, 2018</ref> <ref name="Shaffer">Shaffer, Claire. [https://www.rollingstone.com/music/music-news/sia-diplo-labyrinth-lsd-no-new-friends-video-822990 "Sia, Diplo and Labrinth Frolic in Seussian Paradise in 'No New Friends' Video"], ''Rolling Stone'', April 16, 2019; and Diplo. [https://www.youtube.com/watch?v=kkUIdK9eaIk "LSD – No New Friends (Official Video) ft. Labrinth, Sia, Diplo"], YouTube, March 21, 2019</ref> === Iba pang mga aktibidad, 2012-kasalukuyan === ==== Pag-arte ==== Noong 2012, napunta sa Ziegler ang kanyang unang propesyonal na trabaho na kumikilos, na inilalarawan ang karakter na Young Deb sa isang yugto ng Lifetime series na ''[[ I-drop ang Patay na Diva|Drop Dead Diva]]'' . <ref name="Screener">Harber, Jen. [http://screenertv.com/news-features/dance-moms-maddie-lands-spot-on-drop-dead-diva-and-jill-keeps-spot-on-abby-lee-millers-hit-list/ "''Dance Moms'': Maddie lands spot on 'Drop Dead Diva' and Jill keeps spot on Abby Lee Miller's hit list"], ScreenerTV.com, July 24, 2012, accessed October 3, 2018</ref> Noong 2014, lumitaw si Ziegler bilang isang guest star sa Episode 34 ng ''HitStreak Summer'', isang gawa-para-mobile na serye. <ref>Martin, Rebecca. [http://www.wetpaint.com/2014-06-26-catch-dance-momss-maddie-ziegler/ "Catch Dance Moms's Maddie Ziegler on New Mobile TV Show!"], Wetpaint.com, June 26, 2014. Retrieved May 11, 2015; and ShowMobile. [https://www.youtube.com/watch?v=b-6pnKc0vyE "HitStreak Episode Thirty Four feat. Maddie Ziegler"]. YouTube, July 31, 2014. Retrieved May 11, 2015</ref> Ipinagpatuloy niya ang kanyang karera sa pag-arte noong 2015 kasama ang mga panauhin sa serye ng [[Disney Channel]] na ''Austin & Ally'' at ang ''[[Pretty Little Liars|Pretty Little Liars ng]]'' [[Freeform|Pamilya]] . <ref name="m-magazine.com">Thompson, Heather. [http://www.m-magazine.com/posts/disney-channel-austin-ally-episode-homework-hidden-talents-airs-tonight-54450 "Disney Channel ''Austin & Ally'' Episode 'Homework & Hidden Talents' Airs Tonight"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518085743/http://www.m-magazine.com/posts/disney-channel-austin-ally-episode-homework-hidden-talents-airs-tonight-54450 |date=2015-05-18 }}, ''M'' magazine, March 28, 2015</ref> <ref name="PLL">Highfill, Samantha. [http://www.ew.com/article/2015/07/01/pretty-little-liars-maddie-ziegler-dance-scene "The story behind Maddie Ziegler's creepy ''Pretty Little Liars'' dance number"], ''[[Entertainment Weekly]]'', July 1, 2015; Norwin, Alyssa. [http://hollywoodlife.com/2015/06/30/pretty-little-liars-lesli-radley-new-a-suspect-season-6-episode-5-recap/ "''Pretty Little Liars'' Recap: A Shocking New 'A' Suspect Revealed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226171906/https://hollywoodlife.com/2015/06/30/pretty-little-liars-lesli-radley-new-a-suspect-season-6-episode-5-recap/ |date=2021-02-26 }}, ''HollywoodLife.com, June 30, 2015; Corriston, Michele. [http://www.people.com/article/maddie-ziegler-instagram-pretty-little-liars "''Pretty Little Liars'': Guest Star Maddie Ziegler Could Not Be Creepier"], ''People'', May 12, 2015; and Abel, Alex. [http://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/news/a31183/maddie-ziegler-dishes-on-her-upcoming-role-in-pll/ "Maddie Ziegler Reveals 5 ~Creepy~ New Deets About Her Role on ''Pretty Little Liars!''"], ''Seventeen'', May 29, 2015''</ref> Noong Enero 2016, panauhin niya ang naka-star sa episode na "Ballet and the Beasts" sa [[Nickelodeon]] ''Nicky, Ricky, Dicky & Dawn'' . <ref name="Beasts">[http://www.teen.com/videos/2016/01/13/tv-clips/maddie-ziegler-nickelodeon-nicky-ricky-dicky-dawn-episode-clip/ "Your First Look at Maddie's Epic Nickelodeon Debut"] {{Webarchive}}, Teen.com, January 13, 2016</ref> Bumalik siya sa ''Nicky, Ricky, Dicky & Dawn'' noong Enero 2017 sa episode na "Keeping Up with Quadashians". <ref name="Quad">Haar, Kara. [http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/gabby-douglas-guest-star-nickelodeons-nicky-ricky-dicky-dawn-963892 "Gabby Douglas to Guest-Star on Nickelodeon's ''Nicky, Ricky, Dicky, & Dawn''"], ''[[The Hollywood Reporter]]'', January 17, 2016</ref> Inihayag ni Ziegler ang karakter na Camille sa animated film, ''[[ Ballerina (2016 film)|Ballerina]]'' (2016), na inilabas sa US noong 2017 bilang ''Leap!'', <ref name="Wiest">Wiest, Brianna. [http://www.teenvogue.com/story/maddie-ziegler-elle-fanning-ballerina-movie-trailer "Maddie Ziegler and Elle Fanning's New ''Ballerina'' Movie Trailer Is Here"], ''Teen Vogue'', October 6, 2016; and Moniuszko, Sara M. [https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2017/08/24/maddie-ziegler-talks-first-voice-acting-r-leap-how-relates-her-dance-experience-and-her-dream-projec/589839001 "'Leap!' is a major jump for Maddie Ziegler's budding acting career"], ''USA Today'', August 24, 2017</ref> At pinatugtog si Christina sa tampok na pelikulang ''[[ Ang Aklat ni Henry|The Book of Henry]]'' (2017). <ref name="BOH">[https://www.youtube.com/watch?v=vGELFhQAfGA, "Meet The 3 Young Stars of ''The Book of Henry''"], ''Today'', June 12, 2017; Elizabeth, De. [http://www.teenvogue.com/story/maddie-ziegler-jacob-tremblay-jaeden-lieberher-recreate-instagram "Maddie Ziegler, Jacob Tremblay, and Jaeden Lieberher Recreate Each Other's Instagram Posts"], ''Teen Vogue'', June 14, 2017; and [https://www.msn.com/en-us/sports/nba/the-talk-the-hosts-take-on-maddie-zieglers-7-second-challenge/vp-BBCU9Lw "''The Talk'' – The Hosts Take on Maddie Ziegler's '7 Second Challenge'"] , MSN.com, June 19, 2017</ref> [[ Colin Trevorrow|Si Colin Trevorrow]], ang director ng ''The Book of Henry'', ay nagsabi sa ''[[ Libangan Lingguhan|Entertainment Weekly]]'' na si Ziegler "ay labis na may kakayahan. . . . Nahanap niya ang anumang emosyon na kailangan niyang i-dial nang napakabilis. Walang nagturo sa kanya kung paano gawin iyon ang alam lang niya. " <ref>Kinane, Ruth. [http://ew.com/movies/2017/04/25/the-book-of-henry-colin-trevorrow-interview "''The Book of Henry'': Colin Trevorrow explains his post-''Jurassic World'' left turn"], ''Entertainment Weekly'', April 25, 2017</ref> Isinulat ng isang tagasuri para sa ''[[ Araw-araw na Press Press ng Santa Monica|Santa Monica Daily Press]]'' na, sa ''The Book of Henry'', "Ziegler ... gumagawa ng isang kahanga-hangang trabaho sa isang character na sapilitang itago ang kanyang sakit". <ref>Boole, Kathryn Whitney. [http://smdp.com/film-review-the-book-of-henry/161502 "Film Review: ''The Book of Henry''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704083357/http://smdp.com/film-review-the-book-of-henry/161502 |date=2017-07-04 }}, ''[[Santa Monica Daily Press]]'', June 30, 2017</ref> <ref>Strauss, Bob. [http://www.dailynews.com/arts-and-entertainment/20170615/la-film-festivals-book-of-henry-a-deceptively-modest-film-from-star-wars-jurassic-world-director "LA Film Festival's ''Book of Henry'' a deceptively modest film from ''Star Wars, Jurassic World'' director"], ''[[Los Angeles Daily News]]'', June 15, 2017</ref> Si Ziegler ay nakatakda sa co-star sa isang pelikula na pinamunuan ng Sia, ''[[ Music (paparating na pelikula)|Music]]'', na inaasahang mai-release sa 2020. <ref>Chikhoune, Ryma. [https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kate-hudson-chats-happyxnature-sustainability-and-starring-in-sias-anticipated-film-music-1203400388 "Kate Hudson Chats HappyxNature, Sustainability and Starring in Sia's Anticipated Film ''Music''"], WWD, December 13, 2019</ref> at lalabas bilang Velma sa paparating na remake ni [[Steven Spielberg]] ng ''[[ Kwento ng West Side (2020 film)|West Side Story]]'' . <ref name="Sorren2">Sorren, Martha. [https://www.womansday.com/life/entertainment/a28212160/melissa-ziegler-dance-moms "Melissa Ziegler Happily Left Fame Behind After ''Dance Moms''"], ''[[Woman's Day]]'', July 1, 2019</ref> ==== Pagmomodelo, pag-endorso at fashion ==== Si Ziegler ay nag-modelo para sa, o kinakatawan, tulad ng mga tatak bilang [[Clean & Clear|Malinis at Maliwanag]], <ref>Gaynor, Emily. [http://www.teenvogue.com/story/maddie-mackenzie-ziegler-clean-and-clear-makeup "Maddie and Mackenzie Ziegler Team Up with Clean & Clear"], ''Teen Vogue'', July 20, 2016</ref> [[ Capezio|Capezio]], <ref>Brooke, Eliza. [http://fashionista.com/2015/05/maddie-ziegler-capezio "Maddie Ziegler Takes Her Rightful Place as Capezio's Brand Ambassador"], Fashionista.com, May 21, 2015; and Borge, Jonathan. [http://www.instyle.com/news/maddie-ziegler-capezio-campaign-video "See Maddie Ziegler Show Off Her Dance Skills in Capezio's New Campaign Video"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316080033/http://www.instyle.com/news/maddie-ziegler-capezio-campaign-video |date=2016-03-16 }}, ''In Style'' magazine, February 8, 2016</ref> <ref name="PeopleCapezio">Calderone, Ana. [http://www.people.com/article/dance-moms-maddie-ziegler-capezio-video "''Dance Moms''{{'}} Maddie Ziegler Inspires Young Dancers in New Capezio Campaign Video"], ''People'' magazine, February 10, 2016</ref> kabilang ang kanilang linya ng [[ Betsey Johnson|Betsey Johnson]], <ref>Melby Leah. [http://www.glamour.com/fashion/blogs/dressed/2015/07/betsey-johnson-takes-on-baller "Betsey Johnson Taps Dance Moms' Maddie Ziegler for an Adorable New Collaboration"], ''Glamour'', July 1, 2015</ref> [[ Target Corporation|Target]], <ref>[https://corporate.target.com/article/2015/07/back-to-school-campaign "Target Kicks Off Back-to-School Season With a New Class of Kids"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803162952/https://corporate.target.com/article/2015/07/back-to-school-campaign |date=2020-08-03 }}, Target.com, July 14, 2015</ref> [[ Ralph Lauren|Ralph Lauren]], <ref>Hoff, Victoria Dawson. [http://www.elle.com/fashion/news/a29683/polo-ralph-lauren-childrens-show/ "Maddie Ziegler Is Now a Runway Model"], Elle.com, August 6, 2015; and Schumann, Rebecka. [http://www.ibtimes.com/dance-moms-star-mackenzie-ziegler-walks-polo-ralph-lauren-runway-big-sister-maddie-2042532 "'Dance Moms' Star Mackenzie Ziegler Walks Polo Ralph Lauren Runway With Big Sister Maddie"], IBTimes.com, August 6, 2015</ref> [[ Pop Tarts|Pop-Tarts]] <ref>Copelton, Melissa. [https://www.lifeandstylemag.com/posts/maddie-ziegler-says-shes-not-in-contact-with-abby-lee-miller "Exclusive: Former ''Dance Moms'' Star Maddie Ziegler Says She's 'Not in Contact' With Abby Lee Miller"], ''Life & Style'', April 9, 2019</ref> at mga [[ Mga tela|Tela]] . <ref>[https://www.peoplemagazine.co.za/celebrity-news/international-celebrities/fabletics-taps-maddie-ziegler-for-new-collection "Fabletics taps Maddie Ziegler for new collection"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607174336/https://www.peoplemagazine.co.za/celebrity-news/international-celebrities/fabletics-taps-maddie-ziegler-for-new-collection/ |date=2019-06-07 }}, ''People", June 6, 2019; and Huber, Eliza. [https://www.refinery29.com/en-us/2020/02/9395572/maddie-ziegler-fabletics-kate-hudson-second-activewear-collection "Maddie Ziegler’s Latest Fabletics Line Is All Grown Up"], Refinery29.com, February 11, 2020''</ref> Din siya itinampok sa maraming mga magazine cover at sa fashion editorials <ref name="Time30">McCluskey, Megan. [http://time.com/4081618/most-influential-teens-2015 "The 30 Most Influential Teens of 2015"], ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine, October 27, 2015</ref> para ''[[ Schön!|Schön!]]'', <ref>[http://www.schonmagazine.com/schon28 "''Schön!'' 28 Maddie Ziegler"], ''Schön!'', April 2015</ref> ''[[ Elle (magazine)|Elle]]'', ''Sayaw ng Sayaw'', ''[[ Nylon (magazine)|Nylon]]'', <ref>[http://www.designntrend.com/articles/50149/20150509/dance-moms-star-maddie-ziegler-5-reasons-why-sia-bff-everyone-favorite-girl.htm "Heimbrod, Mimi. ''Dance Moms''{{'}} Star Maddie Ziegler: 5 Reasons Why Sia's BFF Is Everyone's Favorite Girl"] {{Webarchive}}, ''Design & Trend'', May 9, 2015</ref> ''[[ Vs. (magazine)|Sal.]]'', <ref>[https://web.archive.org/web/20141021021358/http://www.ziegler-girls.com/gallery/thumbnails.php?album=158 Photos], Ziegler-Girls.com. Retrieved May 5, 2015</ref> ''[[ Labimpito (magasin sa Amerika)|labing-pito]]'', <ref>Stanley, Andrea. [http://www.seventeen.com/celebrity/news/a47982/maddie-ziegler-seventeen-july-august-2017 "Maddie Ziegler Can't Text"], ''[[ Labimpito (magasin sa Amerika) |Seventeen]]'' magazine, June 14, 2017; Abidor, Jennifer. [http://www.seventeen.com/celebrity/news/a41482/maddie-ziegler-opens-up-about-life-after-dance-moms "Maddie Ziegler Opens Up About Life After ''Dance Moms''], ''Seventeen'' magazine, June 29, 2016; and Heimbrod, Mimi. [http://www.designntrend.com/articles/47998/20150419/dance-moms-star-maddie-ziegler-compares-herself-miley-cyrus-hanna.htm "''Dance Moms'' Star Maddie Ziegler Compares Herself to Miley Cyrus' 'Hanna Montana' Character In ''Seventeen'' Magazine Interview"] {{Webarchive}}, ''Design & Trend'', April 19, 2015</ref> ''[[ Bazaar ng Harper|Harper's Bazaar]]'', <ref>Fisher, Lauren. [http://www.harpersbazaar.com/culture/features/a10641/24-hours-with-maddie-ziegler/ "24 Hours With Maddie Ziegler"], ''Harpers Bazaar'', April 21, 2015</ref> ''[[ Mga Tao (magazine)|Tao]]'', <ref name="Schwartz">Schwartz, Alison. [http://www.people.com/article/maddie-ziegler-sia-instagram "A Friendly Reminder Sia Muse Maddie Ziegler Is Only 12 Years Old"], ''People'', April 3, 2015</ref> ''[[ Nakasimangot|Dazed]]'', <ref name="Sandberg">Sandberg, Patrik. [http://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/21257/1/maddie-ziegler-pre-teen-drama-queen "Maddie Ziegler: Pre-Teen Drama Queen"], ''Dazed'', Autumn 2014. Retrieved May 5, 2015</ref> ''[[ Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]'', <ref>Butterworth, Lisa. [http://www.cosmopolitan.com/entertainment/music/q-and-a/a35070/sia-video-maddie-ziegler-shia-labeouf-interview/ "''Dance Moms'' Star Maddie Ziegler on Starring in Sia's Intense New Video and Shia LaBeouf's Dance Moves"], ''Cosmopolitan'', January 8, 2015</ref> ''[[ ID|iD]]'', <ref name="ID2">Weinstock, Tish. [https://i-d.vice.com/en_us/article/theres-something-about-maddie-ziegler "There's something about Maddie Ziegler"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151129204118/https://i-d.vice.com/en_us/article/theres-something-about-maddie-ziegler |date=2015-11-29 }}, ''[[i-D]]'', August 14, 2015</ref> ''Billboard'', <ref name="Lipshutz2">Lipshutz, Jason. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6077552/sia-chandelier-video-dance-moms-maddie-ziegler "Sia Taps ''Dance Moms'' Star For 'Chandelier' Video: Watch"], ''Billboard'', May 6, 2014. Retrieved May 5, 2015</ref> ''Teen Vogue'', <ref>Mathews, Dana. [http://www.teenvogue.com/entertainment/2015-04/maddie-ziegler-teen-vogue-may-exclusive-interview "Exclusive! Get to Know Maddie Ziegler, Sia's Tiny Dancer"], ''Teen Vogue'', April 2015</ref> ''[[ Stella (magasin na Norwegian)|Stella]]'', <ref>[https://twitter.com/StellaMagazine/status/597003594055815168/photo/1 "The Prodigy" cover feature], ''[[Stella (Norwegian magazine)|Stella]]'', May 10, 2015</ref> ''Maniac'', <ref>[http://issuu.com/maniacmagazine ''Maniac'' Magazine], September/October 2015 issue, cover and pp. 13–21</ref> [[ Vanity Fair (magazine)|''Vanity Fair Italia'']], <ref>Ferri, Fabrizio. [https://models.com/work/vanity-fair-italy-maddie-ziegler "''Vanity Fair Italy'': Maddie Ziegler], Models.com, August 2015, accessed January 15, 2018</ref> ''[[ Malambing|Flaunt]]'', <ref>Gross, Zach. [http://www.zachgross.com/blog/FLAUNT-Magazine-Maddie-Ziegler "''Flaunt'' Magazine – Maddie Ziegler"] {{Webarchive}}, ZachGross.com, September 25, 2015</ref> ''[[ Papel (magazine)|Papel]]'' <ref>Navarro, Andrea. [http://www.teenvogue.com/story/maddie-ziegler-glitter-makeup "See Maddie Ziegler Try Glitter Freckles in her Latest Photo Shoot"], ''Teen Vogue'', April 12, 2016</ref> at ''Galore'' . <ref>Uzer, Ashley. [https://galoremag.com/maddie-ziegler-interview-photo-shoot-ellen-von-unwerth/ "Teen queen Maddie Ziegler dances to her own beat"], ''Galore'' magazine, September 5, 2017</ref> Ang Ziegler ay kinakatawan ng mga [[ Mga Modelong IMG|Modelong IMG]] . <ref>Moore, Booth. [https://www.hollywoodreporter.com/news/top-modeling-agencies-moving-la-as-hollywood-adjacent-talent-flock-fashion-1010396 "Top Modeling Agencies Moving to L.A. as 'Hollywood-Adjacent' Talent Flock to Fashion"], ''[[The Hollywood Reporter]]'', June 7, 2017</ref> Noong 2014, pinakawalan ni Ziegler at ang kanyang kapatid na babae ang isang linya ng fashion, ''Ang Maddie & Mackenzie Collection'', sa pamamagitan ng Mod Angel. <ref>[http://lartmagazine.co.uk/dance-moms-stars-launch-limited-fashion-collection/ "Dance Moms Stars Launch Limited Fashion Collection"] {{Webarchive}}, L'Art Magazine, October 13, 2014; and [http://tommy2.net/content/?p=53080 (Untitled)], Tommy2.net, September 29, 2014</ref> Sa 2015 [[ Linggo ng Fashion sa New York|New York Fashion Week]], kumilos si Ziegler bilang isang sulat para kay ''Elle'' . <ref>Ziegler, Maddie. [http://www.elle.com/fashion/g25795/maddie-zieglers-behind-the-scenes-fashion-week-photo-journal/? "Exclusive: Maddie Ziegler's Behind the Scenes Fashion Week Photo Journal"], ''Elle'', February 2015</ref> Inilunsad niya ang isang eponymous na kaswal na linya ng fashion, para sa mga batang babae at juniors, noong Oktubre 2016, kabilang ang mga tuktok, damit, jackets at iba pang mga item. <ref>Mendez, Michele. [http://celebmix.com/maddie-style-clothing-line-maddie-ziegler-launches-online "'Maddie Style' Clothing Line by Maddie Ziegler Launches Online"], Celebmix.com, October 3, 2016; Kanter, Sharon Clott. [http://site.people.com/style/maddie-ziegler-clothing-line-maddie-style "Exclusive First Look: Maddie Ziegler's Launching a Clothing Line"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922235102/http://site.people.com/style/maddie-ziegler-clothing-line-maddie-style/ |date=2016-09-22 }}, ''People'' magazine, September 1, 2016; and Bauknecht, Sara. [http://www.post-gazette.com/life/fashion/2016/10/23/Stylebook-snapshot-Murrysville-native-Maddie-Ziegler-of-Dance-Moms-fame-debuts-new-clothing-line/stories/201610230020 "Stylebook snapshot: Murrysville native Maddie Ziegler of ''Dance Moms'' fame debuts new clothing line"], ''[[Pittsburgh Post-Gazette]]'', October 23, 2016</ref> <ref>Soo Hoo, Fawnia. [http://fashionista.com/2016/11/maddy-ziegler-millie-bobbie-brown "Maddie Ziegler Says Millie Bobby Brown Is the Muse for Her New Eponymous Fashion Line"], Fashionista.com, November 15, 2016</ref> Noong 2017, lumitaw si Ziegler bilang isang bisita na hukom sa isang yugto ng ''[[ Project Runway|Project Runway]]'' <ref name="Montgomery">Montgomery, Daniel. [http://www.goldderby.com/article/2017/project-runway-poll-a-leap-of-innovation-news-706958413 "''Project Runway'' poll: Who really deserved to win the design challenge in 'A Leap of Innovation'?"], GoldDerby.com, September 1, 2017</ref> at nagsimula ng isang endorsement deal sa [[ Kalahari Resorts|Kalahari Resorts]] . <ref>Freydkin, Donna. [https://www.today.com/parents/maddie-ziegler-opens-about-being-bullied-i-learned-love-my-t118056 "Maddie Ziegler opens up about being bullied: 'I learned to love my flaws'"], Today.com, October 27, 2017</ref> Lumilitaw siya sa takip ng 2017 album ni Sia ''[[ Araw-araw ba ang Pasko (album)|Araw-araw ay Pasko]]'' . <ref>Kaufman, Gil. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7998752/sia-everyday-is-christmas-album-track-list-cover "Sia Reveals ''Everyday Is Christmas'' Cover, Track List & Release Date"], ''Billboard'', October 16, 2017</ref> Sa 2018, Ziegler ay itinampok sa isang kampanya ng ad para sa Tiffany & Co. <ref>Riccardi, Alex. [http://www.lifeandstylemag.com/posts/what-is-maddie-ziegler-doing-now-156804 "Maddie Ziegler Might Be Done With ''Dance Moms'' but She Hasn't Slowed Down One Bit"], ''Life & Style'', March 26, 2018; and Price, Scarlett. [https://www.richardmagazine.com/maddie-ziegler-tiffany-co "Maddie Ziegler Stars In Tiffany & Co. Jewelry Campaign Video"], RichardMagazine.com, March 21, 2018</ref> <ref>Espinoza, Joshua. [http://www.complex.com/music/2018/05/elle-fanning-stars-tiffanys-campaign-with-asap-ferg-verse "ASAP Ferg Shares New Verse for Tiffany & Co.'s Latest Campaign Starring Elle Fanning"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180627091342/http://www.complex.com/music/2018/05/elle-fanning-stars-tiffanys-campaign-with-asap-ferg-verse |date=2018-06-27 }}, Complex.com, May 3, 2018</ref> Sa 2019, siya ay isinalaysay isang pagkilala film tungkol sa kanyang kaibigan [[ Simone Biles|Simone Biles]] para sa [[ BBC Sport|BBC Sport]] . <ref>[https://www.bbc.com/sport/av/gymnastics/48736733 "'Who is this little firecracker?' – Why I love Simone Biles by Maddie Ziegler"], BBC, June 26, 2019, accessed August 1, 2019</ref> ==== Pagsayaw at pagsayaw ==== Si Ziegler ay lumitaw bilang ang itinatampok na mananayaw sa espesyal na ABC TV na ''[[ Ang Kamangha-manghang Mundo ng Disney: Disneyland 60|The Wonderful World of Disney: Disneyland 60]]'' noong Pebrero 2016, sa panahon ng kantang " [[ Bahagi ng Iyong Mundo|Bahagi ng Iyong Mundo]] ", inaawit ni [[ Kelsea Ballerini|Kelsea Ballerini]] at ginawaran ng [[ Travis Wall|Travis Wall]] . <ref name="Disney60">[http://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/Tori-Kelly-Jessie-J-More-to-Perform-on-ABCs-DISNEYLAND-60-2-Hour-Special-20160129# "Tori Kelly, Jessie J & More to Perform on ABC's ''Disneyland 60'' 2-Hour Special"], Broadwayworld.com, January 29, 2016</ref> Ang isang reporter ng ''[[ Huffington Post|Huffington Post ay]]'' tinawag ang bilang na "nakamamanghang at kaaya-aya". <ref>Besser, Haley. [http://www.huffingtonpost.com/haley-besser/disneyland-60-a-review_b_9291526.html "''Disneyland 60'': A Review"], ''Huffington Post'', February 23, 2016</ref> Sa buwan ng Abril 2016, anim na ng kanyang pre-tape performances ay projected papunta sa malaking screen sa panahon ni Sia [[ Music Festival ng Coachella Valley at Sining|Coachella]] set, <ref>Parker, Lyndsey. [https://www.yahoo.com/music/this-is-acting-sia-stuns-with-theatrical-180537878.html "This Is Acting: Sia Stuns With Theatrical Coachella Spectacle"], Yahoo!, April 18, 2016</ref> at Ziegler lumitaw ang live kay Sia sa Brandcast kaganapan ng YouTube sa New York City. <ref>Hurwitz, Daniel. [https://www.usatoday.com/story/life/tv/2016/05/06/sia-big-bird-woo-advertisers-youtube/84020566 "Sia, Big Bird woo advertisers for YouTube"], ''USA Today'', May 6, 2016</ref> Noong Mayo 2016, lumitaw si Ziegler sa season finale ng ''[[ Ang Voice (serye sa TV sa US)|The Voice]]'' kasama si Sia, sumasayaw sa "Cheap thrills". <ref name="VoiceFinale">Molinari, Jessica. [http://www.bustle.com/articles/163011-sia-performs-cheap-thrills-on-the-voice-season-10-finale-but-its-maddie-ziegler-who-steals "Sia Performs 'Cheap Thrills' on ''The Voice'' Season 10 Finale, But It's Maddie Ziegler Who Steals the Show"], Bustle.com, May 24, 2016</ref> Nang sumunod na buwan, nag-star siya sa isa pang video na Todrick Hall, "Taylor in Wonderland", batay sa ''[[ Alice sa Wonderland|Alice sa Wonderland]]'', nagsasayaw sa isang mash-up ng mga kanta ng [[Taylor Swift]] . <ref name="AliceTodrick">Hall, Todrick. [https://www.youtube.com/watch?v=gdxdtW1I38Y "Taylor in Wonderland"], YouTube, June 2, 2016</ref> Gayundin noong Hunyo, sumali si Ziegler sa [[Fox Broadcasting Company|Fox]] 's ''[[ Kaya Sa tingin Mo Maaari kang Sumayaw: Ang Susunod na Henerasyon (US)|So You Think You Can Dance: The Next Generation]]'', isang kumpetisyon sa telebisyon para sa mga mananayaw, edad 8 hanggang 14, kung saan siya ay isa sa mga hurado at isang tagapalabas ng panauhin, <ref name="Connolly">Connolly, Kelly. [http://www.ew.com/article/2016/03/03/so-you-think-you-can-dance-maddie-ziegler-judge "Maddie Ziegler joins ''So You Think You Can Dance: The Next Generation'' as judge"], ''Entertainment Weekly'', March 3, 2016; and Gallagher, Caitlin. [http://www.bustle.com/articles/181381-travis-wall-maddie-ziegler-perform-a-duet-in-honor-of-so-you-think-you-can "Travis Wall & Maddie Ziegler Perform a Duet In Honor of ''So You Think You Can Dance's'' 250th Episode & It Was as Superbly Epic as You'd Expect"], Bustle.com, August 29, 2016</ref> at sumayaw sa Sia's konsiyerto sa [[ Mga Red Rocks Amphitheater|Red Rocks Amphitheater]] sa Colorado. <ref>Owens, Dylan. [http://www.heyreverb.com/blog/2016/06/23/welcome-sias-theater-dreams-red-rocks-seriesfest/118235/#16 "For SeriesFest, Sia welcomes Red Rocks to her theater of dreams"] {{Webarchive}}, HeyReverb.com, ''[[ Ang Post ng Denver |The Denver Post]]'', June 23, 2016</ref> Noong Setyembre 2016, ginanap ni Ziegler kasama si Sia sa paglulunsad ng [[Apple Inc.|Apple]] 's [[ IPhone 7|iPhone 7]] <ref>Moss, Rachel. [http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/maddie-ziegler-apple-launch-performance_uk_57d16502e4b0d45ff871392a "13-Year-Old Dancer Maddie Ziegler Totally Stole The Show At The Apple iPhone 7 Launch"], ''Huffington Post'', September 8, 2016; and Robinson, Melia. [http://www.businessinsider.com/dancing-girl-apple-event-2016-9 "Meet the 13-year-old dancing sensation who stunned people at the big Apple event"], ''[[Business Insider]]'', September 7, 2016</ref> at sa [[ IHeartRadio Music Festival|iHeartRadio Music Festival]] . <ref>[https://au.be.yahoo.com/entertainment/celebrity/a/32716971/sia-hits-the-iheartradio-stage-with-sidekick-maddie-ziegler-yahoo7/#page1 "Sia hits the iHeartRadio stage with sidekick Maddie Ziegler"], Yahoo7 Be, September 24, 2016</ref> Sumali siya kay Sia sa " [[ Nostalgic para sa Kasalukuyang Paglibot|Nostalgic para sa Kasalukuyang Paglibot]] " mula Setyembre hanggang Nobyembre 2016. <ref>Smith, Owen R. [http://www.seattletimes.com/entertainment/music/did-sia-need-to-come-to-her-own-show-at-the-key-thursday "Did Sia need to come to her own show at the Key Thursday?"], ''[[The Seattle Times]]'', September 30, 2016; and Craddock, Lauren. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7446785/maddie-ziegler-sia-nostalgic-for-the-present-tour "Maddie Ziegler to Join Sia's Nostalgic for the Present Tour"], ''Billboard'', July 25, 2016</ref> Si Ziegler at ang kanyang kapatid na babae ay nagsagawa ng isang dance workshop tour ng Australia noong Enero 2017. <ref name="Garvey">Garvey, Cas. [http://www.chinchillanews.com.au/news/spotted-dance-moms-stars-share-whitsundays-snaps/3130311 "Spotted: Dance Moms stars share Whitsundays snaps"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602004824/https://www.chinchillanews.com.au/news/spotted-dance-moms-stars-share-whitsundays-snaps/3130311/ |date=2020-06-02 }}, ''Chinchilla News'', January 10, 2017; and Ziegler, Maddie and Mackenzie. [http://www.ziegleraustraliatour.com "Australian Tour: Ziegler Girls 2017"] {{Webarchive}}, ziegleraustraliatour.com, accessed December 11, 2016</ref> Noong Marso 2017, ginanap ni Ziegler sa [[ Dubai World Cup|Dubai World Cup]] kasama si Sia. <ref>Hamad, Marwa. [http://gulfnews.com/life-style/music/sia-dons-her-wig-during-theatrical-dubai-gig-1.2000413 "Sia dons her wig during theatrical Dubai gig"], ''Gulf News'', March 26, 2017</ref> Noong Setyembre, sumayaw si Ziegler sa awit ni Sia na [[ Rainbow (Sia song)|"Pelangi"]], mula [[ Aking Little Pony: Ang Pelikula (soundtrack)|sa soundtrack hanggang sa ''My Little Pony: The Movie'' "]], nagbihis ng isang peluka at sangkap na gayahin ang hitsura ng karakter ni Sia sa pelikula. <ref name="RainbowVid">Heldman, Breanne L. [http://ew.com/music/2017/09/19/sia-maddie-ziegler-rainbow-video-mlp "Watch Sia's latest video with Maddie Ziegler ... for ''My Little Pony: The Movie''"], ''Entertainment Weekly'', September 19, 2017</ref> Muli siyang gumanap kasama si Sia sa isang mini-tour ng Australasia noong Nobyembre at Disyembre 2017, <ref>Styles, Aja. [http://www.smh.com.au/entertainment/music/sia-brings-first-australian-tour-in-five-years-to-melbourne-sydney-only-20170528-gweqk4.html "Sia brings first Australian tour in five years to Melbourne, Sydney only"], ''The Sydney Morning Herald'', May 28, 2017; and Fenwick, George. [http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=11921417 "Charli XCX, MØ, Theia and Maddie Ziegler to support Sia's New Zealand show"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913223726/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=11921417 |date=2017-09-13 }}, ''[[The New Zealand Herald]]'', September 14, 2017</ref> <ref name="Transcends">He, Richard S. [https://www.theguardian.com/music/2017/dec/01/sia-review-when-she-transcends-spectacle-she-soars "Sia review – when she transcends spectacle, she soars"], ''The Guardian'', November 30, 2017</ref> at kalaunan sa Disyembre, bumalik siya at Sia sa palabas ng ''Ellen'' upang gumanap ang kanta ni Sia na "Snowman". <ref name="EllenSnowman">Aniftos, Rania. [https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8070501/sia-maddie-ziegler-reunite-perform-snowman-ellen "Sia & Maddie Ziegler Reunite to Perform 'Snowman' on ''Ellen'': Watch"], ''Billboard'', December 13, 2017</ref> Si Ziegler at ang kanyang kapatid ay nagsagawa ng isa pang dance workshop tour ng Australia at New Zealand noong Hulyo 2018. <ref>[https://www.newshub.co.nz/home/entertainment/2018/06/dancing-sisters-maddie-and-mackenzie-ziegler-talk-sibling-rivalry.html "Dancing sisters Maddie and Mackenzie Ziegler talk sibling rivalry"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180613234627/https://www.newshub.co.nz/home/entertainment/2018/06/dancing-sisters-maddie-and-mackenzie-ziegler-talk-sibling-rivalry.html |date=2018-06-13 }}, ''Newshub'', June 13, 2018; and Ziegler, Maddie and Mackenzie. [https://maddiemackenzietour.com "Maddie and Mackenzie"] {{Webarchive}}, MaddieMackenzieTour.com, accessed June 30, 2018</ref> ==== Pagsulat at social media ==== Isinulat ni Ziegler ang paunang salita sa memoir ni Abby Lee Miller sa 2014, ''Lahat ng Nalaman Ko tungkol sa Buhay, Natutunan Ko sa Dance Class'' . <ref>Miller, Abby Lee; foreword by Maddie Ziegler (2014). [https://books.google.com/books?id=5a8CVRskfPEC ''Everything I Learned about Life, I Learned in Dance Class''], Harper Collins, {{ISBN|0062304887}}</ref> Ziegler interviewed kanyang mga kaibigan [[ Millie Bobby Brown|Millie Bobby Brown]] para sa isang cover artikulo sa Nobyembre 2016 isyu ng ''[[ Panayam (magazine)|Interview]]'' magazine. <ref>Ziegler, Maddie. [http://www.interviewmagazine.com/culture/millie-bobby-brown#_ "Millie Bobby Brown"], ''[[Interview (magazine)|Interview]]'', October 25, 2016</ref> Noong 2017, inilabas niya ang kanyang sariling memoir, ''The Maddie Diaries'', <ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/dance-prodigy-maddie-ziegler-advice-teen-girls-surprise/story?id=45958616 "Dance prodigy Maddie Ziegler gives advice to teen girls, gets surprise from Sia"], ''ABC News'', March 7, 2017</ref> na naging isang [[ Ang listahan ng New York Times Best Seller|''New York Times'' Best Seller]] . <ref name="Bestseller20172">[https://www.nytimes.com/books/best-sellers/young-adult-hardcover/?action=click&contentCollection=Books&referrer&region=Footer&module=WeeklyListsIndex&version=Childrens&pgtype=Reference "NYT Bestsellers Young Adult Hardcover"], ''The New York Times'' Best Seller list, March 26, 2017, accessed March 17, 2017</ref> Sumulat din si Ziegler ng isang trilogy ng mga nobela para sa mga mambabasa sa gitnang grade. Ang mga serye ay nakasentro sa isang 12 taong gulang na mananayaw, si Harper, na ang pamilya ay lumipat sa isang bagong estado at pinag-uusapan ang mga hamon ng pre-tinedyer ng paggawa ng mga bagong kaibigan habang nakakuha ng kanyang lugar sa isang mapagkumpitensya na koponan ng sayaw. <ref name="AboutTrilogy">[http://about.simonandschuster.biz/news/ziegler "Gallery Books and Aladdin to Publish Books by Maddie Ziegler"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170826183742/http://about.simonandschuster.biz/news/ziegler |date=2017-08-26 }}, [[Simon & Schuster]], August 1, 2016; and Kimble, Lindsay. [http://www.people.com/article/maddie-ziegler-releasing-memoir-book-series "13-Year-Old Dance Star Maddie Ziegler is Releasing a Memoir and Young Adult Novel Trilogy"], ''People'' magazine, August 1, 2016</ref> Ang unang nobela, ''The Audition'', ay pinakawalan noong 2017, <ref name="Audition">Fuhrer, Margaret. [http://www.dancespirit.com/here-are-the-deets-on-maddie-zieglers-new-novel-2390698444.html "All the Deets on Maddie Ziegler's New Novel"], ''Dance Spirit'' magazine, May 3, 2017, accessed January 15, 2017</ref> ''The Callback ay'' pinakawalan noong 2018, <ref>Rearick, Lauren. [https://www.teenvogue.com/story/maddie-ziegler-release-next-book "Maddie Ziegler Announced the Release of Her Next Book"], ''Teen Vogue'', March 10, 2018</ref> at sinundan ang ''The Competition'' noong 2019. <ref>[https://www.simonandschuster.com/books/The-Competition/Maddie-Ziegler/Maddie-Ziegler/9781481486422 "''The Competition''"], Simon & Schuster, accessed November 4, 2019</ref> Ang Ziegler ay mayroong isang aktibong pagkakaroon ng social media, na may higit sa 13 milyong mga tagasunod ng Instagram, <ref name="InstagramFollowers2">[https://instagram.com/maddieziegler @MaddieZiegler], Instagram, accessed April 20, 2019; and Alocada, Vincent. [http://www.christianpost.com/news/maddie-ziegler-news-former-dance-moms-student-reaches-10-million-followers-on-instagram-196339 "Maddie Ziegler News: Former ''Dance Moms'' Student Reaches 10 Million Followers on Instagram"], ''Christian Post'', August 22, 2017</ref> higit sa 1,4 milyong mga tagasunod sa Twitter <ref>[https://twitter.com/maddieziegler @MaddieZiegler], Twitter, accessed November 4, 2019</ref> at higit sa 1 milyong mga tagasunod sa Facebook. <ref>[https://www.facebook.com/maddieziegler/?fref=ts Maddie Ziegler], Facebook, accessed November 4, 2019</ref> Ang mga video ng kanyang pagsayaw ay naipon ang higit sa apat na bilyong kabuuang mga tanawin sa YouTube. <ref>[https://www.youtube.com/results?search_query=Maddie+ziegler&search_sort=video_view_count Maddie Ziegler – most viewed videos], YouTube; and Furler, Sia. [https://www.youtube.com/user/SiaVEVO/videos?sort=p&view=0&flow=grid Sia – most viewed videos], YouTube, both accessed April 22, 2018</ref> Ang kanyang YouTube channel ay may higit sa 3.5 milyong mga tagasuskribi. <ref>Ziegler, Maddie. [https://www.youtube.com/watch?v=ExK6_Y7VKlE Maddie Ziegler Official YouTube channel], accessed November 4, 2019</ref> == Philanthropiya == Noong 2012, si Ziegler, kasama ang kanyang ina at kapatid na babae, ay nakipagtulungan sa [[ Foundation ng Bata ng Starlight|Starlight Children Foundation]] upang makatulong na mapataas ang kamalayan para sa mga batang may sakit na may sakit. <ref>Daly, Sean. [http://thetvpage.com/2013/11/15/melissa-gisoni-dance-moms-season-4/2 "''Dance Moms'': Is Someone Getting Kicked Out In Season 4?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716140545/http://thetvpage.com/2013/11/15/melissa-gisoni-dance-moms-season-4/2/ |date=2018-07-16 }}, TheTVPage.com, November 15, 2013, accessed December 27, 2016</ref> <ref>[http://okmagazine.com/get-scoop/dance-moms-stars-team-starlight-childrens-foundation-show-renewed-third-season "''Dance Moms'' Stars Team Up With Starlight Children's Foundation; Show Is Renewed for Third Season"], ''OK!'' magazine, October 10, 2012, accessed December 30, 2016</ref> Noong 2016, si Ziegler at ang kanyang kapatid na babae ay gumawa ng isang pahayag sa pampublikong serbisyo para sa kampanya ng Kaarawan ng Kaarawan ng DoSomething.org, na nagpapahintulot sa mga tao na magpadala ng mga homemade birthday cards sa mga batang nakatira sa mga walang tirahan na tirahan. <ref>Kassoy, Ben. [http://www.teenvogue.com/story/maddie-mackenzie-ziegler-dosomething-birthday-mail-campaign "How Maddie and Mackenzie Ziegler Are Brightening the Birthdays of Homeless Kids"], ''Teen Vogue'', May 9, 2016; and DoSomething.org. [https://www.youtube.com/watch?v=mHh44r82TzA "Maddie and Mackenzie Ziegler + DoSomething.org Birthday Mail"], Youtube, May 9, 2016</ref> Ang parehong samahan ay naglagay ng mga kapatid na Ziegler sa kanilang 2016 na listahan ng mga batang charity celebrity. <ref>Jacobsen, Kevin. [http://www.enstarz.com/articles/182954/20161229/most-charitable-celebrities-beyonce-lady-gaga-taylor-swift-among-stars-gone-good-video.htm "Most Charitable Celebrities: Beyonce, Lady Gaga, Taylor Swift Among Stars 'Gone Good'"], ''EnStars'', December 29, 2016</ref> Nagsagawa rin si Ziegler kasama ang [[ Travis Wall|Travis Wall]] sa [[ Nigel Lythgoe|Dagat Nizel Lythgoe]] 's Dizzy Feet Foundation noong 2016 upang makalikom ng pondo para sa mga programa sa edukasyon sa sayaw para sa mga batang may mababang kita at mga scholarship para sa mga mahuhusay na mag-aaral sa mga paaralan ng sayaw sa US <ref>[http://www.broadwayworld.com/bwwdance/article/Stars-Celebrate-the-Dizzy-Feet-Foundations-6th-Annual-CELEBRATION-OF-DANCE-Gala-20160911 "Stars Celebrate the Dizzy Feet Foundation's 6th Annual Celebration of Dance Gala"], BroadwayWorld.com, September 11, 2016</ref> Mula noong 2016, si Ziegler ay nakipagtulungan sa Dancers Laban sa Kanser, na lumilitaw sa mga anunsyo sa serbisyo ng publiko upang itaas ang kamalayan at pondo para sa mga taong nakikipaglaban sa kanser. <ref>Cruz, Rainbow. [http://en.yibada.com/articles/177794/20161208/dance-moms-alums-maddie-mackenzie-ziegler-jojo-siwa-team-up-for-a-new-project-after-leaving-lifetime-show.htm "'Dance Moms' alums Maddie, Mackenzie Ziegler, JoJo Siwa team up for a new project after leaving Lifetime show?"], ''Yibada'', December 8, 2016; Tracy, Brianne. [http://people.com/celebrity/maddie-ziegler-dancers-against-cancer-psa "Maddie Ziegler Opens Up About Losing Her Grandmother to Cancer: 'She Makes Me a Stronger Dancer'"], ''People'', August 31, 2017; and Chiu, Melody. [https://people.com/tv/maddie-mackenzie-zieger-dancers-against-cancer "Maddie and Mackenzie Ziegler Support Young Dancers Battling Cancer in Touching PSA"], ''People'', July 5, 2018</ref> Siya ay naka-star sa isang 2017 [[ Pahayag ng serbisyo sa publiko|anunsyo ng serbisyo sa Pampublikong]] [[ ASPCA|ASPCA]], na nakatakda sa awit ni Sia na "Puppies Are Forever", upang hikayatin ang mga tao na mag-ampon ng mga aso at iligtas. <ref name="ASPCAUS">Vacco-Bolanos, Jessica. [https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/sia-teams-up-with-the-aspca-to-encourage-pet-adoption "Sia Teams Up With the ASPCA to Encourage Pet Adoption This Holiday Season"], ''US Weekly'', December 12, 2017</ref> Noong 2018, si Ziegler ay nakipagtulungan sa Sia at [[ MAC Cosmetics|MAC Cosmetics]], na may isang ad, na-choreographed sa awit ni Sia na "Helium", para sa isang lipstick na may lahat ng nalikom upang makinabang ang Fund ng AIDS ng kumpanya. <ref>George, Rachel. [https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8096455/sia-helium-remix-david-guetta-afrojack-mac-aids-fund "Sia Teams Up with David Guetta & Afrojack on 'Helium' Remix Benefiting MAC Cosmetics AIDS Fund"], ''Billboard'', January 26, 2018</ref> Nagpakita siya sa ''[[ Kilalang tao sa pamilya ng kilalang tao|Celebrity Family Feud]]'' noong Hulyo 7, 2019, kasama ang kanyang kapatid na babae, ina, tiyahin at mananayaw Charlize Glass, naglalaro para sa "Aking Kaibigan ng Lugar", kung saan sila ay nagboluntaryo sa nakaraan, na nagbibigay ng mga pagkain para sa mga walang-bahay na kabataan sa Los Angeles . <ref name="CFF">Booth, Ali. [http://tigerbeat.com/video/maddie-ziegler-family-feud "Maddie Ziegler Faces Off Against Gaten Matarazzo in a Round of ''Celebrity Family Feud''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727181300/http://tigerbeat.com/video/maddie-ziegler-family-feud/ |date=2019-07-27 }}, ''Tiger Beat'', July 8, 2019; [https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/Scoop-Coming-Up-on-a-New-Episode-of-CELEBRITY-FAMILY-FEUD-on-ABC-Sunday-July-7-2019-20190626 "Scoop: Coming Up on a New Episode of ''Celebrity Family Feud'' on ABC – Sunday, July 7, 2019"], BroadwayWorld.com, June 26, 2019; and Gardner, Chris. [https://www.hollywoodreporter.com/rambling-reporter/halsey-set-be-honored-by-la-homeless-youth-organization-1193150 "Halsey Set to be Honored by L.A. Homeless Youth Organization"], ''Hollywood Reporter'', March 11, 2019</ref> == Reputasyon at pag-accolade == Sa magazine na ''Billboard'', ang manunulat ng musika na si Jason Lipshutz, ay tinawag ang akda ni Ziegler sa "Chandelier" "isang nakasisilaw na pagganap ng sayaw". <ref>Lipshutz, Jason. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6077552/sia-chandelier-video-dance-moms-maddie-ziegler "Sia's 'Chandelier' Video: ''Dance Moms'' Star Maddie Ziegler Delivers Dazzling Performance"], ''Billboard'', May 6, 2014, accessed August 18, 2015</ref> ''[[ Ang tagapag-bantay|Kinomento ng Tagapangalaga]]'' na "sumasayaw siya sa gayong kamangha-manghang kakayahang umangkop". <ref>[https://www.theguardian.com/music/2014/jun/02/watch-one-take-version-sia-chandelier-music-video "Watch an exclusive one-take version of Sia's Chandelier video"], ''The Guardian'', June 2, 2014, accessed August 18, 2015</ref> Inisip ng ''[[ Gumugulong na bato|Rolling Stone]]'' na ang kanyang "malulutong na galaw at pag-iisip ng pag- [[ Ryan Heffington|theotical]] ay isang mahusay na akma para sa mapanlikha na imahinasyon ni [[ Ryan Heffington|Ryan Heffington]] " at pinuri ang kanyang "karisma na gumagawa ng video na ito: [[ Ryan Heffington|Nakakainis ang]] kanyang pagsasayaw sa iyong memorya." <ref>[https://www.rollingstone.com/music/lists/10-best-music-videos-of-2014-20141229/sia-chandelier-20141222 "10 Best Music Videos of 2014"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206195505/http://www.rollingstone.com/music/lists/10-best-music-videos-of-2014-20141229/sia-chandelier-20141222 |date=2017-12-06 }}, ''Rolling Stone'', December 29, 2014, accessed August 18, 2015</ref> ''Dazed'' magazine ay sumulat na "Ziegler binibigyang-kahulugan ng mga lyrics ng kanta sa isang bagay na sira ang bait, ihiwalay, isang buhok at malalim na." <ref name="Sandberg2">Sandberg, Patrik. [http://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/21257/1/maddie-ziegler-pre-teen-drama-queen "Maddie Ziegler: Pre-Teen Drama Queen"], ''Dazed'', Autumn 2014. Retrieved May 5, 2015</ref> ''Ang'' magazine ng mga ''tao ay'' tinawag siyang "isang super-human na kaaya-aya na dayuhan na ipinadala mula sa Planet Talented upang gawin kaming mga mortal lamang na magmukhang malabo". <ref name="Schwartz2">Schwartz, Alison. [http://www.people.com/article/maddie-ziegler-sia-instagram "A Friendly Reminder Sia Muse Maddie Ziegler Is Only 12 Years Old"], ''People'', April 3, 2015</ref> Ang isang tampok na 2015 sa ''The Huffington Post'' ay pinuri rin ang kanyang kasining: {{quote|Her ... jétés and pirouettes juxtapose self-containment with a sort of reckless abandon. But it is her face ... that truly captivates her audience thanks to the tantalizing allure of catharsis through art. [Ziegler's] work ethic, not to mention her evident love for the art, has made her relentlessly relevant. She has something to say with her performances, whether in a music video for Sia or in a solo at nationals. Her technique is lovely, especially for a 12-year-old. She has stretched knees, pointed feet, and arms that float on clouds, her fingers perfectly placed. But still more important is her virtuosity, her connection with the public. She tells a narrative that resonates with the viewer, whether portraying a scorned lover or a werewolf. This maturity is astounding for a preteen – she just gets it. She's meant to perform, meant to communicate with people. She has defied the odds of Generation Z's competitive, egocentric mentality to make her career about the work, not the celebrity.<ref>Villarreal, Alexandra. [http://www.huffingtonpost.com/alexandra-villarreal/why-maddie-ziegler-matter_b_6610384.html "Why Maddie Ziegler Matters to the Dance World"], ''The Huffington Post'', April 7, 2015, accessed August 18, 2015</ref>|}} Ballore choreographer [[ Troy Schumacher|Troy Schumacher]] sinabi sa ''New York'' magazine sa 2016: "Siya ay, kamangha-manghang, talagang nilikha ang kanyang sariling mundo ng sayaw. Kung pinag-uusapan natin ang tungkol sa mahusay na mga mananayaw, tiyak na isang persona na nag-iiwan ng isang pangmatagalang impression - hindi kinakailangan ang pinaka technically perpekto na mananayaw. Siya ay lamang 13, ngunit may isang malakas na kahulugan ng pagkatao na nanggagaling sa kaniyang mga kilusan na ay medyo iconic. " <ref name="Milzoff13">Milzoff, Rebecca. [http://www.vulture.com/2016/07/maddie-ziegler-our-first-digital-dance-star.html "How Maddie Ziegler Became Our 'First Digital Dance Star'"], ''[[New York (magazine)|New York]]'' magazine, July 11, 2016</ref> ' ''Billboard'' Jason Lipshutz ay sumulat na live na partisipasyon ni Ziegler sa ni Sia Nostalhik para sa Present Tour "transform nakaplanong iibigan sa isang live na isa, at isang mahusay na lineup na ito sa isang kailangang-kailangan na karanasan arena" <ref>Lipshutz, Jason. [http://www.fuse.tv/2016/07/maddie-ziegler-sia-tour "Here's Why Maddie Ziegler Joining Sia's Tour Rules"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160727151213/http://www.fuse.tv/2016/07/maddie-ziegler-sia-tour |date=2016-07-27 }}, ''Fuse TV'', July 26, 2016</ref> at na Ziegler "nagtataglay ng isang lubhang kataka-taka na kontrol ng kanyang pisikal. . . . [Ang kanyang] presence ay nagdadagdag ng isang malikot na enerhiya, na parang kinokopya paggalaw ay hindi maaaring makuha ang puso sa likod ng mga malawak na mga mata at sira ang bait mga ngiti. " <ref>Lipshutz, Jason. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7556901/sia-live-review-2016 "Sia Remains an Essential Live Performer in 2016"], ''Billboard'', October 26, 2016</ref> Binanggit ni Leslie Ventura ng ''[[ Lingguhang Las Vegas|Las Vegas Weekly]]'' na, sa paglilibot, "Ziegler ... sumayaw nang galit sa tabi ng mang-aawit, pagdaragdag ng sukat at bigat sa mga dramatikong tinig." <ref name="Ventura">Ventura, Leslie. [http://lasvegasweekly.com/ae/music/2016/oct/12/concert-review-sia-mandalay-bay/#/0 "Concert review: Sia brings her singular artistry to Mandalay Bay"], ''[[Las Vegas Weekly]]'', October 12, 2016</ref> Dagdag ni Britt Robson ng ''[[ Star Tribune|Star Tribune]]'', "Ang clear-cut star ay si Ziegler, malinaw naman ang pagbabago ego ni Sia. . . . Si Ziegler ay isang riveting whirlwind, nakikipagtunggali sa kanyang mga appendage at facial expression na may pantay na aplomb, na nangunguna sa pamamagitan ng pasulong na flips ". <ref>Robson, Britt. [http://www.startribune.com/sia-s-dancers-steal-the-show-in-daring-target-center-concert/397101681 "Sia's dancers steal the show in daring Target Center concert"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019075427/http://www.startribune.com/sia-s-dancers-steal-the-show-in-daring-target-center-concert/397101681/ |date=2016-10-19 }}, ''[[Star Tribune]]'', October 14, 2016</ref> Sinulat ni [[ Jon Pareles|Jon Pareles]] ng ''[[ Ang New York Times|The New York Times]]'' na ang mga frenetic na paggalaw ni Ziegler at mga flickering expression ay sumasaklaw sa mga emosyonal na pusta ng mga kanta. <ref>Pareles, Jon. [https://www.nytimes.com/2016/10/23/arts/music/sia-furler-a-shy-woman-hiding-under-a-big-wig.html "Sia Furler, a Shy Woman Hiding Under a Big Wig"], ''[[The New York Times]]'', October 19, 2016</ref> Sinusuri ang konsiyerto ni Sia noong 2017, tinawag ni Richard He of ''The Guardian'' na si Ziegler na "isang pisikal na virtuoso upang tumugma sa mga vocal acrobatics ni Sia, na isinasama ang mga emosyonal na kaguluhan ng mga kanta." <ref name="Transcends2">He, Richard S. [https://www.theguardian.com/music/2017/dec/01/sia-review-when-she-transcends-spectacle-she-soars "Sia review – when she transcends spectacle, she soars"], ''The Guardian'', November 30, 2017</ref> Nadama ni David James Young ng ''[[ Junkee|Junkee]]'' na ang pagganap ni Ziegler "ay humihigop sa kanyang katayuan bilang isa sa mga mahusay na mananayaw ng modernong panahon. . . . Iniwan niya ang lahat doon sa entablado ". <ref>Young, David James. [http://junkee.com/sia-weeknd-sydney-review/137835 "What Happened When Sia and the Weeknd Hit Sydney on the Same Night"], ''[[Junkee]]'', December 5, 2017</ref> Sinulat ni Bonnie Malkin ng ''The Guardian'' na ang "mukha at katawan ni Ziegler ay pambihira. . . . Kaya't nagpapahayag, napaka ligaw sa kanyang paggalaw, kaya magnetic. " <ref>Malkin, Bonnie. [https://www.theguardian.com/music/2017/dec/06/the-sia-conundrum-if-fame-is-so-damaging-why-pass-it-on-to-a-child "The Sia conundrum: if fame is so damaging, why pass it on to a child?"], ''The Guardian'', December 5, 2017</ref> Si Ziegler ay pinangalanan ng magazine na ''[[Time]]'' bilang isa sa "30 pinaka-maimpluwensyang kabataan ng 2015" <ref name="Time302">McCluskey, Megan. [http://time.com/4081618/most-influential-teens-2015 "The 30 Most Influential Teens of 2015"], ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine, October 27, 2015</ref> ginawa niya muli ang listahan noong 2016 <ref>Bruner, Raisa. [http://time.com/4532104/most-influential-teens-2016 "The 30 Most Influential Teens of 2016"], ''Time'' magazine, October 19, 2016</ref> at noong 2017. <ref>McCluskey, Megan. [http://time.com/5003930/most-influential-teens-2017/ "The 30 Most Influential Teens of 2017"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171103221200/http://time.com/5003930/most-influential-teens-2017/ |date=2017-11-03 }}, ''Time'' magazine, November 2, 2017</ref> Siya ay nasa listahan din ng ''Harpers Bazaar'' 2015 ng "19 Rising Style Icon na Mag-edad 19 at Sa ilalim". <ref>Gonzales, Erica. [http://www.harpersbazaar.com/celebrity/red-carpet-dresses/g6394/stylish-celebrity-teenagers/?slide=1 "19 Rising Style Icons Aged 19 and Under"], ''Harpers Bazaar'', October 26, 2015</ref> Napili ni ''Billboard sina'' Sia at Ziegler na pagganap ng "Elastic Heart" sa ''[[Saturday Night Live]]'' 2015 bilang isa sa 10 Pinakamahusay na SNL na pagtatanghal ng musikal mula noong 1990s, "salamat sa bahagi ng 12 taong gulang na sayawan na si Maddie Ziegler, na ... nagpakita ng kapangyarihan, kahinaan, at higit pa sa isang maliit na kakatwang ". <ref>Partridge, Kenneth. [http://www.billboard.com/articles/news/list/7526476/saturday-night-live-best-musical-performances-snl "10 Best ''Saturday Night Live'' Musical Performances Since the '90s"], ''Billboard'', September 30, 3016</ref> Nanalo si Ziegler ng isang 2016 [[ Ika-42 na Mga Tao sa Pagpipilian ng Tao|People's Choice Award]], <ref name="Robinson">Robinson, Will. [http://www.ew.com/article/2016/01/06/peoples-choice-awards-2016-winners-list "People's Choice Awards 2016 full winners list"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109221425/http://www.ew.com/article/2016/01/06/peoples-choice-awards-2016-winners-list |date=2016-01-09 }}, ''Entertainment Weekly'', January 6, 2016</ref> isang [[ 2016 Awards Choice ng Kabataan|2016 Teen Choice Award]] <ref name="GeierTCA">Geier, Thom. [http://www.thewrap.com/teen-choice-awards-2016-complete-winners-list-bieber-gomez "Teen Choice Awards 2016: The Complete Winners List"], ''The Wrap'', July 31, 2016</ref> at isang [[ 2017 Mga Gantimpala sa Pagpipilian sa Teen|2017 Teen Choice Award]] . <ref name="TC2017">Vulpo, Mike. [http://www.eonline.com/news/873075/teen-choice-awards-2017-winners-the-complete-list " Teen Choice Awards 2017 Winners: The Complete List"], E! Online, August 13, 2017</ref> Siya ay hinirang para sa isang [[ 8th Shorty Awards|2016 Shorty Award]] <ref name="Shorty2016">Lee, Ashley. [http://www.hollywoodreporter.com/news/shorty-awards-2016-nominees-adele-857025 "Shorty Awards Nominees Include Adele, Kevin Hart, Amy Schumer"], ''The Hollywood Reporter'', January 19, 2016</ref> at apat na [[ 9th Shorty Awards|2017 Shorty Awards]], kung saan nanalo siya sa isang kategorya at tumanggap ng isang karangalan sa tagapakinig sa isa pa. <ref name="Lee2017">Lee, Ashley. [http://www.hollywoodreporter.com/lists/shorty-awards-2017-nominees-include-ryan-reynolds-kristen-bell-leslie-jones-964507 "Shorty Awards 2017 nominees"], ''The Hollywood Reporter'', accessed January 17, 2017</ref> <ref name="MaddieWearShorty">[http://shortyawards.com/9th/feelgoods-2 "Maddie – Wear What Moves You"], ShortyAwards.com, accessed April 18, 2017</ref> Noong 2018 at 2019, pinangalanan ng ''[[The Hollywood Reporter|The Hollywood Reporter na si]]'' Ziegler sa mga nangungunang tatlumpung bituin sa Hollywood sa ilalim ng labing walong taong gulang. <ref>Sandberg, Bryn Elise. [https://www.hollywoodreporter.com/lists/hollywoods-top-30-stars-under-age-18-1130157/item/top-kids-iain-1130127 "Hollywood's Top 30 Stars Under Age 18"], ''The Hollywood Reporter'', August 8, 2018</ref> <ref>Sandberg, Bryn Elise. [https://www.hollywoodreporter.com/lists/young-hollywood-2019-top-30-stars-under-age-18-1231169/item/young-hollywood-2019-asher-angel-1231168 "Young Hollywood 2019: Top 30 Stars Under Age 18"], ''The Hollywood Reporter'', August 16, 2019</ref> Noong 2018, para sa ikatlong taon nang sunud-sunod, nanalo si Ziegler ng award para sa Choice Dancer sa [[ 2018 Awards Choice ng Teen|Teen Choice Awards]] . <ref name="Johnson2018">Johnson, Zach. [https://www.eonline.com/news/956235/teen-choice-awards-2018-winners-the-complete-list "Teen Choice Awards 2018 Winners: The Complete List"], EOnline.com, August 12, 2018</ref> == Mga parangal at nominasyon == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="6" style="background:#B0C4DE;" |List of accolades |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Parangal ! scope="col" |Categorya ! scope="col" |Work ! scope="col" |Resulta ! scope="col" |{{Abbr|Ref(s)|Reference(s)}} |- |2013 |Industry Dance Awards |Dancers Choice Awards: Favorite Dancer| Dancers Choice Awards: Favorite Dancer |Di-nauugnay |Nominado |<ref>[http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2013/nominees "Dancers Choice Awards 2013 | Nominees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151224041058/http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2013/nominees |date=2015-12-24 }}. Industry Dance Awards, accessed December 4, 2015</ref> |- |2014 |Industry Dance Awards |Dancers Choice Awards: Favorite Dancer 17 & Under| Dancers Choice Awards: Favorite Dancer 17 & Under |Di-nauugnay |Nanalo |<ref name="DCA20153">[http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2014/nominees "Industry Dance Awards Dancers Choice Awards 2014: Nominees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160117010725/http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2014/nominees |date=2016-01-17 }}, Industrydanceawards.com, accessed January 15, 2018}</ref> |- |2015 |[[:en:The_Dance_Awards|The Dance Awards]] |Female Best Dancer (Junior)| Female Best Dancer (Junior) |Di-nauugnay |Pangatlo |<ref name="danceawards152">{{cite web|url=http://thedanceawards.com/results2015_bestdancers_nyc.php|title=The Dance Awards 2015 Results|publisher=The Dance Awards|accessdate=March 24, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305073105/http://thedanceawards.com/results2015_bestdancers_nyc.php|archivedate=March 5, 2016}}</ref> |- |2015 |[[:en:2015_Teen_Choice_Awards|Teen Choice Awards]] |Choice Dancer| Choice Dancer |Di-nauugnay |Nominado |<ref>Sollosi, Mary. [http://www.ew.com/article/2015/07/08/teen-choice-award-nominees-announced "Teen Choice Awards add more nominees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160126161648/http://www.ew.com/article/2015/07/08/teen-choice-award-nominees-announced |date=2016-01-26 }}, ''Entertainment Weekly'', July 8, 2015</ref> |- |2015 |Industry Dance Awards |Dancers Choice Awards: Favorite Dancer 17 & Under| Dancers Choice Awards: Favorite Dancer 17 & Under |Di-nauugnay |Nominado |<ref>[http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2015/vote/82/favorite-dancer-17-under "Dancers Choice Awards 2015: Nominees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730221808/http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2015/vote/82/favorite-dancer-17-under |date=2015-07-30 }}, Industry Dance Awards, accessed August 16, 2015</ref> |- |2016 |[[:en:42nd_People's_Choice_Awards|People's Choice Awards]] |DailyMail.com Seriously Popular Award| DailyMail.com Seriously Popular Award |Di-nauugnay |Nanalo |<ref name="Robinson3">Robinson, Will. [http://www.ew.com/article/2016/01/06/peoples-choice-awards-2016-winners-list "People's Choice Awards 2016 full winners list"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109221425/http://www.ew.com/article/2016/01/06/peoples-choice-awards-2016-winners-list |date=2016-01-09 }}, ''Entertainment Weekly'', January 6, 2016</ref> |- |2016 |[[:en:8th_Shorty_Awards|Shorty Awards]] |Best In Dance| Best In Dance |Di-nauugnay |Nominado |<ref name="Shorty20163">Lee, Ashley. [http://www.hollywoodreporter.com/news/shorty-awards-2016-nominees-adele-857025 "Shorty Awards Nominees Include Adele, Kevin Hart, Amy Schumer"], ''The Hollywood Reporter'', January 19, 2016</ref> |- |2016 |[[:en:2016_Teen_Choice_Awards|Teen Choice Awards]] |Choice Dancer| Choice Dancer |Di-nauugnay |Nanalo |<ref name="GeierTCA3">Geier, Thom. [http://www.thewrap.com/teen-choice-awards-2016-complete-winners-list-bieber-gomez "Teen Choice Awards 2016: The Complete Winners List"], ''The Wrap'', July 31, 2016</ref> |- |2016 |Industry Dance Awards |Dancers Choice Awards: Favorite Dancer 17 & Under| Dancers Choice Awards: Favorite Dancer 17 & Under |Di-nauugnay |Nominado |<ref>[http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2016/vote/128/favorite-dance-17-under "Dancers Choice Awards 2016: Nominees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160727083055/http://industrydanceawards.com/dancers-choice-awards/2016/vote/128/favorite-dance-17-under |date=2016-07-27 }}, Industry Dance Awards, accessed July 19, 2016</ref> |- |2016 |Industry Dance Awards |Breakthrough Performer| Breakthrough Performer |Di-nauugnay |Nanalo |<ref>[http://industrydanceawards.com/news/2016/08/2016-breakthrough-performer-presented-to-maddie-ziegler/ "2016 breakthrough performer presented to Maddie Zielger"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728214911/http://industrydanceawards.com/news/2016/08/2016-breakthrough-performer-presented-to-maddie-ziegler/ |date=2017-07-28 }}, Industry Dance Awards, accessed August 11, 2016</ref> |- |2017 |[[:en:Shorty_Awards|Shorty Awards]] |Best In Dance| Best In Dance |Di-nauugnay |Nominado |<ref name="Lee20173">Lee, Ashley. [http://www.hollywoodreporter.com/lists/shorty-awards-2017-nominees-include-ryan-reynolds-kristen-bell-leslie-jones-964507 "Shorty Awards 2017 nominees"], ''The Hollywood Reporter'', accessed January 17, 2017</ref> |- |2017 |Shorty Awards |Medium-Length Video |"Maddie – Wear What Moves You"| "Maddie – Wear What Moves You" |Nominado |<ref name="MaddieWearShorty3">[http://shortyawards.com/9th/feelgoods-2 "Maddie – Wear What Moves You"], ShortyAwards.com, accessed April 18, 2017</ref> |- |2017 |Shorty Awards |Brand Identity |"Maddie – Wear What Moves You"| "Maddie – Wear What Moves You" |Nanalo |<ref name="MaddieWearShorty3" /> |- |2017 |Shorty Awards |Fashion |"Maddie – Wear What Moves You" |Audience Honor |<ref name="MaddieWearShorty3" /> |- |2017 |[[:en:2017_Teen_Choice_Awards|Teen Choice Awards]] |Choice Dancer| Choice Dancer |Di-nauugnay |Nanalo |<ref name="TC20173">Vulpo, Mike. [http://www.eonline.com/news/873075/teen-choice-awards-2017-winners-the-complete-list " Teen Choice Awards 2017 Winners: The Complete List"], E! Online, August 13, 2017</ref> |- |2018 |[[:en:2018_Teen_Choice_Awards|Teen Choice Awards]] |Choice Dancer| Choice Dancer |Di-nauugnay |Nanalo |<ref name="Johnson20183">Johnson, Zach. [https://www.eonline.com/news/956235/teen-choice-awards-2018-winners-the-complete-list "Teen Choice Awards 2018 Winners: The Complete List"], EOnline.com, August 12, 2018</ref> |- |2019 |[[:en:2019_Teen_Choice_Awards|Teen Choice Awards]] |Choice Female Web Star| Choice Female Web Star |Di-nauugnay |Nominado |<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2019-winners-list-updating-live-1229486/item/choice-action-movie-1229382 "Teen Choice Awards: Full List of Winners"], ''The Hollywood Reporter'', accessed August 12, 2019</ref> |} == Filmograpiya == ==== Pelikula ==== {| class="wikitable" !Taon !Titulo !Ginampanan !Notes !{{Abbr|Ref.|References}} |- |2015 |''Lucky Thirteen'' |Herself | style="text-align:left;" |Short film | style="text-align:center;" |<ref>Heimbrod, Mimi. [http://www.designntrend.com/articles/61518/20150925/dance-moms-cast-maddie-ziegler-stars-lucky-thirteen-video.htm "''Dance Moms'' Cast Maddie Ziegler Stars In 'Lucky Thirteen' Video"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017224341/http://www.designntrend.com/articles/61518/20150925/dance-moms-cast-maddie-ziegler-stars-lucky-thirteen-video.htm|date=October 17, 2015}}, September 25, 2015</ref> |- |2016 |''[[:en:Ballerina_(2016_film)|Ballerina]]'' |Camille (voice) |Released in the UK in 2016 and in the US in 2017 under the title ''Leap!'' |<ref name="Wiest2">Wiest, Brianna. [http://www.teenvogue.com/story/maddie-ziegler-elle-fanning-ballerina-movie-trailer "Maddie Ziegler and Elle Fanning's New ''Ballerina'' Movie Trailer Is Here"], ''Teen Vogue'', October 6, 2016; and Moniuszko, Sara M. [https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2017/08/24/maddie-ziegler-talks-first-voice-acting-r-leap-how-relates-her-dance-experience-and-her-dream-projec/589839001 "'Leap!' is a major jump for Maddie Ziegler's budding acting career"], ''USA Today'', August 24, 2017</ref> |- |2017 |''[[:en:The_Book_of_Henry|The Book of Henry]]'' |Christina Sickleman | |<ref>Lang, Brent. [https://variety.com/2016/film/news/colin-trevorrow-book-of-henry-release-date-delayed-1201828885 "Colin Trevorrow's ''Book of Henry'' Pushed Back to 2017"], ''[[Variety (magazine)|Variety]]'', August 2, 2016</ref> |- |2020 |''[[:en:Music_(upcoming_film)|Music]]'' | |Post-production |<ref>Kaufman, Gil. [https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8491681/sia-new-album-feature-length-musical-2019 "Sia Promises New Album, Feature Length Musical in 2019"], '|-'[[Billboard (magazine)|Billboard]]'', December 28, 2018''</ref> |- |2020 |''[[:en:West_Side_Story_(2020_film)|West Side Story]]'' |Velma |Post-production |<ref name="Sorren3">Sorren, Martha. [https://www.womansday.com/life/entertainment/a28212160/melissa-ziegler-dance-moms "Melissa Ziegler Happily Left Fame Behind After ''Dance Moms''"], ''[[Woman's Day]]'', July 1, 2019</ref> |- |2020 |''[[:en:To_All_the_Boys:_P.S._I_Still_Love_You|To All the Boys: P.S. I Still Love You]]'' |Cheerleader |Cameo |<ref>Ellman, Lucinda. [https://www.elitedaily.com/p/maddie-zieglers-cameo-in-to-all-the-boys-ps-i-still-love-you-is-everything-21799215 "Maddie Ziegler's Cameo In ''To All The Boys: P.S. I Still Love You'' Is Everything'"], ''Elite Daily'', February 12, 2020</ref> |} ==== Television ==== {| class="wikitable" !Taon !Titulo !Ginampanan !Network !Notes |- |2010 |''[[:en:Live_to_Dance|Live to Dance]]'' |Herself |[[:en:CBS|CBS]] |Episode did not air |- |2011–2016 |''[[:en:Dance_Moms|Dance Moms]]'' |Herself |[[:en:Lifetime_(TV_network)|Lifetime]] |Main cast, 162 episodes |- |2012–2015 |''[[:en:The_View_(talk_show)|The View]]'' |Herself / Performer |[[:en:American_Broadcasting_Company|ABC]] |3 episodes |- |2012 |''[[:en:Drop_Dead_Diva|Drop Dead Diva]]''{{*|alt=Acting credits of Ziegler}} |Young Deb |Lifetime |Episode: "Lady Parts" |- |2013 |''[[:en:Abby's_Ultimate_Dance_Competition|Abby's Ultimate Dance Competition]]'' |Herself |Lifetime |2 episodes |- |2014–2019 |''[[:en:The_Ellen_DeGeneres_Show|The Ellen DeGeneres Show]]'' |Herself / Performer |[[:en:NBCUniversal|NBCUniversal]] |6 episodes (5 with Sia) |- |2014–2015 |''[[:en:Dancing_with_the_Stars_(American_TV_series)|Dancing with the Stars]]'' |Performer |ABC |Sia: "Chandelier", with [[:en:Allison_Holker|Allison Holker]] (Season 19, Ep. 4) Josh Groban: "Somewhere Over the Rainbow" (Season 20, Ep. 9) |- |2014 |''[[:en:Jimmy_Kimmel_Live!|Jimmy Kimmel Live!]]'' |Herself, Dancer |ABC |Sia: "Chandelier"; Ziegler teaches hosts "Chandelier" dance (Season 12, Ep. 95) |- |2015 |''[[:en:Saturday_Night_Live|Saturday Night Live]]'' |Performer |[[:en:NBC|NBC]] |Sia: "[[:en:Elastic_Heart|Elastic Heart]]" (Season 40, Ep. 11) |- |2015 |''[[:en:57th_Annual_Grammy_Awards|57th Annual Grammy Awards]]'' |Performer |CBS |Sia: "Chandelier" with [[:en:Kristen_Wiig|Kristen Wiig]] |- |2015 |''[[:en:Austin_&_Ally|Austin & Ally]]''{{*|alt=Acting credits of Ziegler}} |Shelby Hayden |[[:en:Disney_Channel|Disney Channel]] |Episode: "Homework and Hidden Talents" |- |2015 |''[[:en:Pretty_Little_Liars|Pretty Little Liars]]''{{*|alt=Acting credits of Ziegler}} |Creepy Dancer |[[:en:ABC_Family|ABC Family]] |Episode: "She's No Angel" |- |2016–2017 |''[[:en:Nicky,_Ricky,_Dicky_&_Dawn|Nicky, Ricky, Dicky & Dawn]]''{{*|alt=Acting credits of Ziegler}} |Eiffel |[[:en:Nickelodeon|Nickelodeon]] |2 episodes |- |2016 |''[[:en:The_Wonderful_World_of_Disney:_Disneyland_60|The Wonderful World of Disney: Disneyland 60]]'' |Performer |ABC |[[:en:Kelsea_Ballerini|Kelsea Ballerini]]: "[[:en:Part_of_Your_World|Part of Your World]]" |- |2016 |''[[:en:The_Voice_(American_TV_series)|The Voice]]'' |Performer |NBC |[[:en:Sia_(musician)|Sia]]: "[[:en:Cheap_Thrills_(song)|Cheap Thrills]]" (Season 10 finale) |- |2016 |''[[:en:So_You_Think_You_Can_Dance:_The_Next_Generation_(American_TV_series)|So You Think You Can Dance: The Next Generation]]'' |Judge and guest dancer |[[:en:Fox_Broadcasting_Company|Fox]] |10 episodes, including 8 as a judge and 2 as a guest dancer |- |2016–2017 |''[[:en:Harry_(talk_show)|Harry]]'' |Herself |[[:en:NBCUniversal_Television_Distribution|NBCUniversal Television Distribution]] |2 episodes |- |2017 |''[[:en:Project_Runway|Project Runway]]'' |Guest judge |Lifetime |August 31 episode |- |2018 |''Hollywood Medium with [[:en:Tyler_Henry|Tyler Henry]]'' |Herself |E! Television Network |April 18 episode |- |2018 |''[[:en:Dancing_with_the_Stars_(American_season_27)|Dancing with the Stars]]'' |Herself |ABC |October 15 episode – tango with [[:en:Alexis_Ren|Alexis Ren]] and Alan Bersten |- |2018 |''[[:en:Dancing_with_the_Stars:_Juniors|Dancing with the Stars: Juniors]]'' |Herself |ABC |November 18 episode – samba with her sister and Sage Rosen |- |2019 |''[[:en:Spirit_Riding_Free|Spirit Riding Free]]''{{*|alt=Acting credits of Ziegler}} |Rose |Netflix |Voice role |- |2019 |''[[:en:Celebrity_Family_Feud|Celebrity Family Feud]]'' |Herself |ABC |Charity contestant |} ==== Mga Komersyo ==== {| class="wikitable" !Taon !Companya at produkto !Musikang ginamit !Diskription !{{Abbr|Ref.|References}} |- |2015 ! scope="row" |[[:en:Target_Corporation|Target]] blue jeans |"[[:en:ABC_(The_Jackson_5_song)|ABC]]" ([[:en:Tori_Kelly|Tori Kelly]] cover) |"Back to School 2015: Jeans Jam". Ziegler and others dancing in Target jeans. The commercial had 1,092 national TV airings. |<ref>Thurmond, Alexandra. [http://www.teenvogue.com/story/tori-kelly-maddie-ziegler-target-back-to-school-campaign "Tori Kelly and Maddie Ziegler Star in Target's Back-to-School Campaign"], Teenvogue.com, July 22, 2015</ref> |- |2015 ! scope="row" |[[:en:WowWee|WowWee]] snap pets | {{n/a|None}} |Ziegler and her sister take pictures of themselves with the mini Bluetooth cameras. |<ref>[http://www.ziegler-girls.com/snap-pets-commercial/ "Snap Pets Commercial"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160214182205/http://www.ziegler-girls.com/snap-pets-commercial/|date=February 14, 2016}}, Ziegler-girls.com, October 5, 2015</ref> |- |2016 ! scope="row" |[[:en:Capezio|Capezio]] |"Trying Time" (Raph Parpex) |"Dance In You". Zielger stars as a disruptive force for self-expression in a ballet class. Choreography by [[:en:Troy_Schumacher_(dancer)|Troy Schumacher]]. |<ref name="PeopleCapezio2">Calderone, Ana. [http://www.people.com/article/dance-moms-maddie-ziegler-capezio-video "''Dance Moms''{{'}} Maddie Ziegler Inspires Young Dancers in New Capezio Campaign Video"], ''People'' magazine, February 10, 2016</ref><ref>Bon, Duke. [https://vimeo.com/154906887 "Capezio – Dance in You"], February 9, 2016</ref> |- |2017 ! scope="row" |[[:en:ASPCA|ASPCA]] |"Puppies Are Forever" (Sia) |Christmas-themed [[:en:Public_service_announcement|PSA]] in which Ziegler blows soap bubbles and plays with Frank the French bulldog. |<ref name="ASPCAUS2">Vacco-Bolanos, Jessica. [https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/sia-teams-up-with-the-aspca-to-encourage-pet-adoption "Sia Teams Up With the ASPCA to Encourage Pet Adoption This Holiday Season"], ''US Weekly'', December 12, 2017</ref><ref>[http://www.wjbdradio.com/music-news/2017/12/07/sia-teams-up-with-the-aspca-to-remind-people-that-puppies-are-forever "Sia teams up with the ASPCA to remind people that 'Puppies Are Forever'"]{{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, WJBD Online, [[ABC Radio (United States)|ABC Radio]], December 7, 2017</ref> |} ==== Mga video ng musika ==== {| class="wikitable" !Taon !Titulo !Artist !Notes !{{Abbr|Ref.|References}} |- |2011 |"It's Like Summer" |LUX |Supporting |<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rJ45dMBjz3Y "LUX – 'It's Like Summer' (Official Video)"], Youtube, January 20, 2012, accessed January 31, 2016</ref> |- |2012 |"Cry" |[[:en:Alexx_Calise|Alexx Calise]] |Lead |<ref name="Collinsave2892">Palmer, Bill. [http://www.collinsave.com/in-the-news/289-dance-moms-maddie-stars-in-alexx-calise-music-video-for-cry "Dance Moms' Maddie stars in Alexx Calise music video for "Cry""] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213031433/http://www.collinsave.com/in-the-news/289-dance-moms-maddie-stars-in-alexx-calise-music-video-for-cry |date=2014-02-13 }}, Collins Avenue, February 14, 2014</ref> |- |2012 |"Summer Love Song" |Brooke Hyland |Supporting |<ref>Lifetime. [https://www.youtube.com/watch?v=869IPBn_m3I "Brooke Hyland – 'Summer Love' (Official Video)"], Youtube, September 5, 2012, accessed January 31, 2016</ref> |- |2014 |"It's a Girl Party" |[[:en:Mackenzie_Ziegler|Mack Z]] | |<ref>Schumann, Rebecka. [http://www.ibtimes.com/who-maddie-ziegler-meet-sia-chandelier-music-video-dancer-dance-moms-reality-star-1584244 "Who Is Maddie Ziegler? Meet The Sia 'Chandelier' Music Video Dancer, 'Dance Moms' Reality Star"], ''International Business Times'', May 14, 2014, accessed January 31, 2016</ref> |- |2014 |"Freaks Like Me" |[[:en:Todrick_Hall|Todrick Hall]] |Supporting, vocals | style="text-align:center;" |<ref>Heimbrod, Mimi. [http://www.designntrend.com/articles/64534/20151112/dance-moms-maddie-ziegler-vs-chloe-lukasiak-who-s-popular.htm "''Dance Moms'' Maddie Ziegler Vs. Chloe Lukasiak: Who's The Most Popular Young Talent?"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160226043815/http://www.designntrend.com/articles/64534/20151112/dance-moms-maddie-ziegler-vs-chloe-lukasiak-who-s-popular.htm|date=February 26, 2016}}, ''Design & Trend'', November 12, 2015, accessed January 31, 2016</ref> |- |2014 |"[[:en:Chandelier_(Sia_song)|Chandelier]]" |[[:en:Sia_(musician)|Sia]] |Lead |<ref name="Lipshutz3">Lipshutz, Jason. [http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6077552/sia-chandelier-video-dance-moms-maddie-ziegler "Sia Taps ''Dance Moms'' Star For 'Chandelier' Video: Watch"], ''Billboard'', May 6, 2014. Retrieved May 5, 2015</ref> |- |2014 |"Shine" |Mack Z |Supporting |<ref>Mack Z. [https://www.youtube.com/watch?v=0Ldrgse6JYI "Mack Z – 'Shine' (Official Video)"], Youtube, October 4, 2014, accessed January 31, 2016</ref> |- |2015 |"[[:en:Elastic_Heart|Elastic Heart]]" |[[:en:Sia_(musician)|Sia]] |Lead, alongside [[:en:Shia_LaBeouf|Shia LaBeouf]] |<ref>Ranscombe, Siân. [https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopfeatures/11585580/The-10-most-controversial-music-videos.html "The 10 most controversial music videos"], ''The Telegraph'', May 10, 2015</ref> |- |2015 |"[[:en:Big_Girls_Cry|Big Girls Cry]]" |Sia |Lead |<ref name="Smirke2">[https://www.youtube.com/results?search_query=big+girls+cry "Big Girls Cry"], SiaVEVO, accessed March 15, 2016</ref> |- |2015 |"Wear Em Out" |Kendall K |Assistant choreographer |<ref>[http://www.ibtimes.com/dance-moms-star-kendall-vertes-had-maddie-ziegler-help-choreograph-wear-em-out-music-1876150 "Dance moms star Kendall Vertes had Maddie Ziegler help choreograph wear em out music video"], ibttimes.com, April 9, 2015</ref> |- |2016 |"[[:en:Cheap_Thrills_(song)|Cheap Thrills]]" |[[:en:Sia_(musician)|Sia]] |Lead, alongside two male dancers |<ref name="CheapBillboard2">[http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7263981/sia-releases-captivating-cheap-thrills-video-featuring-maddie-ziegler "Sia Releases Captivating 'Cheap Thrills' Video Featuring Maddie Ziegler"], ''Billboard'', March 21, 2016</ref> |- |2016 |"Taylor in Wonderland" |[[:en:Todrick_Hall|Todrick Hall]] |Lead |<ref name="AliceTodrick2">Hall, Todrick. [https://www.youtube.com/watch?v=gdxdtW1I38Y "Taylor in Wonderland"], YouTube, June 2, 2016</ref> |- |2016 |"[[:en:The_Greatest_(Sia_song)|The Greatest]]" |[[:en:Sia_(musician)|Sia]] |Lead |<ref name="Greatest2">Vulpo, Mike. [http://www.eonline.com/news/792586/sia-s-music-video-tribute-to-orlando-with-maddie-ziegler-and-kendrick-lamar-will-take-your-breath-away "Sia's Music Video Tribute to Orlando With Maddie Ziegler and Kendrick Lamar Will Take Your Breath Away"], Eonline.com, September 6, 2016; Murphy, Desiree. [http://www.etonline.com/news/197320_maddie_ziegler_rocks_black_wig_rainbow_face_paint_sia_the_greatest_music_video_orlando_victims_tribute "Maddie Ziegler Rocks a Black Wig, Rainbow Face Paint in Sia's Haunting Tribute Video to Orlando Victims"], ETonline.com, September 6, 2016; and Adams, Char. [http://www.people.com/article/sia-the-greatest-video-orlando-shooting "Sia Releases Haunting 'The Greatest' Music Video: Is It an Orlando Shooting Tribute?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909055020/http://www.people.com/article/sia-the-greatest-video-orlando-shooting |date=2016-09-09 }}, ''People'' magazine, September 6, 2016</ref> |- |2017 |"Outlaws" Music: "[[:en:Feel_It_Still|Feel It Still]]" |[[:en:Portugal._The_Man|Portugal. The Man]] |Co-lead with 5 other dancers [[:en:Brian_Friedman|Brian Friedman]], choreographer |<ref>[[Brian Friedman|Friedman, Brian]]. [https://www.youtube.com/watch?v=1T73xhutNXQ "'Outlaw': Portugal. The Man, Feel It Still, Brian Friedman Choreography, Artist Request"], DanceOn, Youtube, June 30, 2017</ref> |- |2017 |"[[:en:Rainbow_(Sia_song)|Rainbow]]" |[[:en:Sia_(musician)|Sia]] |Lead |<ref name="RainbowVid2">Heldman, Breanne L. [http://ew.com/music/2017/09/19/sia-maddie-ziegler-rainbow-video-mlp "Watch Sia's latest video with Maddie Ziegler ... for ''My Little Pony: The Movie''"], ''Entertainment Weekly'', September 19, 2017</ref> |- |2018 |"[[:en:Thunderclouds_(song)|Thunderclouds]]" |[[:en:LSD_(group)|LSD]] |Co-lead with [[:en:Diplo|Diplo]] and [[:en:Labrinth|Labrinth]] |<ref name="BillThunderclouds2">Pedrosa, Marina. [https://www.billboard.com/articles/news/dance/8472978/sia-diplo-labrinth-maddie-ziegler-lsd-thunderclouds-video "Maddie Ziegler Flies High in Sia, Diplo & Labrinth's Psychedelic 'Thunderclouds' Video"], ''Billboard'', August 30, 2018</ref> |- |2019 |"Bitch" |[[:en:Lennon_&_Maisy|Lennon Stella]] |Cameo |<ref>Contreras, Cydney. [https://www.eonline.com/news/1026232/viral-music-duo-lennon-maisy-are-all-grown-up-and-still-making-music "Viral Music Duo 'Lennon & Maisy' Are All Grown Up and Still Making Music"], Eonline.com, March 22, 2019; and Stella, Lennon. [https://www.youtube.com/watch?v=eWCCw8P1MNk "Lennon Stella – Bitch // Official Video"], YouTube, March 21, 2019</ref> |- |2019 |"[[:en:No_New_Friends_(LSD_song)|No New Friends]]" |[[:en:LSD_(group)|LSD]] |Co-lead with [[:en:Diplo|Diplo]] and [[:en:Labrinth|Labrinth]] |<ref name="Shaffer2">Shaffer, Claire. [https://www.rollingstone.com/music/music-news/sia-diplo-labyrinth-lsd-no-new-friends-video-822990 "Sia, Diplo and Labrinth Frolic in Seussian Paradise in 'No New Friends' Video"], ''Rolling Stone'', April 16, 2019; and Diplo. [https://www.youtube.com/watch?v=kkUIdK9eaIk "LSD – No New Friends (Official Video) ft. Labrinth, Sia, Diplo"], YouTube, March 21, 2019</ref> |- |2019 |"[[:en:Graduation_(Benny_Blanco_and_Juice_Wrld_song)|Graduation]]" |[[:en:Benny_Blanco|Benny Blanco]] and [[:en:Juice_Wrld|Juice Wrld]] |Cameo ("Kristen") |<ref>Cantor, Brian. [https://headlineplanet.com/home/2019/08/30/hailee-steinfeld-dove-cameron-david-dobrik-maddie-ziegler-more-appear-in-benny-blanco-juice-wrlds-graduation-video "Hailee Steinfeld, Dove Cameron, David Dobrik, Maddie Ziegler, More Appear In Benny Blanco & Juice WRLD's 'Graduation' Video"], HeadlinePlanet.com, August 30, 2019; and Blanco, Benny and Juice Wrld. [https://www.youtube.com/watch?v=M3N06KyK3s0 "benny blanco, Juice WRLD – Graduation (Official Music Video)"], YouTube, August 30, 2019</ref> |} == Mga tour == * [[:en:Nostalgic_for_the_Present_Tour|Nostalgic for the Present Tour]] with Sia (2016–17) * The Ziegler Girls 2017 tour of Australia (with Mackenzie Ziegler)<ref name="Garvey2">Garvey, Cas. [http://www.chinchillanews.com.au/news/spotted-dance-moms-stars-share-whitsundays-snaps/3130311 "Spotted: Dance Moms stars share Whitsundays snaps"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602004824/https://www.chinchillanews.com.au/news/spotted-dance-moms-stars-share-whitsundays-snaps/3130311/ |date=2020-06-02 }}, ''Chinchilla News'', January 10, 2017; and Ziegler, Maddie and Mackenzie. [http://www.ziegleraustraliatour.com "Australian Tour: Ziegler Girls 2017"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614045338/https://www.ziegleraustraliatour.com/ |date=June 14, 2018 }}, ziegleraustraliatour.com, accessed December 11, 2016</ref> * Maddie & Mackenzie Australia & New Zealand Tour 2018 (with Mackenzie Ziegler)<ref>La Ruffa, Nicole. [https://fashionjournal.com.au/life/dance-moms-maddie-and-mackenzie-are-returning-to-aus "Maddie and Mackenzie Ziegler are set to tour Australia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701030456/https://fashionjournal.com.au/life/dance-moms-maddie-and-mackenzie-are-returning-to-aus/ |date=2018-07-01 }}, ''Fashion Journal'', May 2, 2018</ref> == Mga Sanggunian == <references group="" responsive="1"></references> == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.thezieglergirls.com/about-maddie/}} * {{IMDb name|4675650}} * [https://www.youtube.com/watch?v=dbdOJ_yDDac Maddie at Mackenzie Ziegler Dance Tulad ng Fall's Major Trends "], sayaw na video ng magazine na ''[[ Glamour (magazine)|Glamor]]'' (2015) * [https://www.youtube.com/watch?v=RpfS-yBu1_U Natuto si Ziegler ng isang regular na bakasyon] kasama ang [[ Ang Rockettes|The Rockettes]] sa loob ng 1 oras para sa ''[[ Kabataan Vogue|Teen Vogue]]'' (2015) * [https://www.youtube.com/watch?v=6Re2zNxFPvc Ziegler at Travis Wall duet] sa [https://www.youtube.com/watch?v=6Re2zNxFPvc duet] sa Sa ''[[ Kaya Sa tingin Mo Maaari kang Sumayaw: Ang Susunod na Pagbubuo (serye sa TV sa US)|tingin Mo Maaari kang Sumayaw]]'' (2016) gp0w6b2tllcle53dnoaooaavkxgljph 0 296111 2225847 2189325 2026-09-17T08:47:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225847 wikitext text/x-wiki [[File:Kajal Aggarwal at 'Sarbjit' premiere.jpg|thumb|Si Kajal Aggarwal sa ''[[Sarbjit (pelikula)|Sarbjit]]'']] Si [[Kajal Aggarwal]] ay isang aktres na [[Indya]]n na lumabas sa mga pelikulang [[Tamil cinema|Tamil]] at [[Telugu cinema|Telugu]].<ref>{{cite web | url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/kajal_agarwal/ | title=Kajal Agarwal | publisher=[[Rotten Tomatoes]] | accessdate=21 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212904/https://www.rottentomatoes.com/celebrity/kajal_agarwal/ | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> Ang kauna-unahan niyang pagganap sa pelikula sa sarong minor na papel sa pelikulang [[Hindi]] na ''[[Kyun! Ho Gaya Na...]]'' ay hindi naging matagumpay. Siya ay pumirma sa pelikulang Tamil na ''[[Bommalattam (2008 film)|Bommalattam]]'' ni [[P. Bharathiraja]], na pinakauna niyang pelikula sa wikang ini, subalit natagalan bago maipalabas. Si Aggarwal ang pinakaunang niyang Telugu cinema sa pelikulang ''[[Lakshmi Kalyanam (2007 film)|Lakshmi Kalyanam]]'' (2007), na kaunaunahan niyang pagganap subalit hindi ito naging matagumpay. Ang iba pa niyang mga pelikulang Telugu ng taong iyo na ''[[Chandamama (2007 film)|Chandamama]]'' ay ang pinakauna niyang pelikula na naging matagumpay.<ref>{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Kajal-Flying-high/articleshow/3134580.cms |title=Kajal: Flying high |website=The Times of India |access-date=13 August 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170930053139/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Kajal-Flying-high/articleshow/3134580.cms |archivedate=30 September 2017 |df=dmy-all }}</ref> Ang kauna-unahan niyang pagganap sa pelikulang Tamil ay ang ''[[Pazhani (2008 film)|Pazhani]]'' na lumabas sa sumunod na taon, katulad ng ''Bommalattam'', na lumabas lamang matapos ang matagal na paghihintay. Noong sumunod na taon, nagkaroon siya ng apat na pelikula. Isa sa mga ini - an pelikulang Telugu na ''[[Magadheera]]'' ni [[S. S. Rajamouli]] - ay naging isang malaking pagkakataon para saiya, at nakatanggap siya sa pagganap rito ng isang nominasyon para sa [[Filmfare Award for Best Actress&nbsp;– Telugu]]. An kauna-unahang pagganap ni Aggarwal ay noong 2010 sa isang romantikong komedya, an ''[[Darling (2010 film)|Darling]]'', na naging matagumpay sa takilya,<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/an-average-fare/645827/4|title=An Average Fare| work=[[The Indian Express]]|accessdate=16 July 2010}}</ref> at nakapagbigay sa kanya ng isa pang nominasyon sa Filmfare para sa Best Actress in Telugu. Ang iba pa niyang pelikula sa taong iyo &nbsp;— ang Tamil thriller na ''[[Naan Mahaan Alla (2010 film)|Naan Mahaan Alla]]'' at isa pang romantikong komedyang ''[[Brindavanam (2010 film)|Brindavanam]]'' - ay naging matagumpay kung saan ang huli ay nagbigay sa kanya ng [[CineMAA Awards#Best Actor - Female|CineMAA Award for Best Actress]]. Noong sumunod na taon, gumanap siya sa ''[[Mr. Perfect (film)|Mr. Perfect]]'', kun saan nabigyan muli siya ng isang nominasyon para sa Filmfare for Best Actress in Telugu. Sa parehong taon, nagbalik siya sa Hindi cinema sa pelikulang ''[[Singham]]'', sa isang remake ng pelikulang Tamil noong 2010 na ''[[Singam]]''. Dahil dito, nakatanggap siya ng nominasyon para sa [[Filmfare Award for Best Female Debut]]. Ang pagganap ni Aggarwal sa ''[[Thuppakki]]'' (2012) ni [[AR Murugadoss]] ay nakapagpanalo sa kanya ng [[CineMAA Awards#Best Actor - Female (Tamil)|CineMAA Award for Best Tamil Actress]], at ang ''[[Govindudu Andarivadele]]'' (2014) ay nakatanggap ng isang nominasyon sa Filmfare for Best Telugu Actress.<!-- http://indiatoday.intoday.in/story/kajal-aggarwal-becomes-the-eighth-most-searched-person-on-google-in-2015/1/549575.html --><!-- http://www.dnaindia.com/entertainment/report-nana-patekar-s-decade-old-film-set-to-release-2137836 --> == Mga pelikula == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- ! Taon ! Titulo ! Papel ! Direktor ! Wika ! class="unsortable" | Notes ! class="unsortable" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | 2004 |scope="row"| ''[[Kyun! Ho Gaya Na...]]'' | Diya's sister |[[Samir Karnik]] | [[Hindi]] | | <ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Kajal-to-star-with-Ajay-Devgn/articleshow/7482720.cms? | title=Kajal to star with Ajay Devgn | work=[[The Times of India]] | date=13 February 2011 | accessdate=21 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427063343/http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Kajal-to-star-with-Ajay-Devgn/articleshow/7482720.cms | archivedate=27 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |2007 |''[[Lakshmi Kalyanam (2007 film)|Lakshmi Kalyanam]]'' | Lakshmi | [[Teja (film director)|Teja]] | rowspan="3" | [[Telugu language|Telugu]] | | <ref>{{cite web | url=http://www.rediff.com/movies/review/lakshmi/20070219.htm | title=Lakshmi Kalyanam--a tired love story | publisher=Rediff.com | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422125514/http://www.rediff.com/movies/review/lakshmi/20070219.htm | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |2007 |''[[Chandamama (2007 film)|Chandamama]]'' | Mahalakshmi |[[Krishna Vamsi]] | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sschanda/20070910.htm|title=Chandamama, a good entertainer|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422130112/http://www.rediff.com/movies/review/sschanda/20070910.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2008 |''[[Pourudu]]'' | Samyukhta |Raj Aditya | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sspour/20080114.htm|title=Review: Pourudu is just average|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427062731/http://www.rediff.com/movies/review/sspour/20080114.htm|archivedate=27 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2008 |''[[Pazhani (2008 film)|Pazhani]]'' | Deepti |[[Perarasu]] | [[Tamil language|Tamil]] | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sspaz/20080115.htm|title=South review: An insipid Pazhani|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422131149/http://www.rediff.com/movies/review/sspaz/20080115.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2008 |''[[Aatadista]]'' | Sunanda |Ravikumar Chowdary | Telugu | | <ref>{{Cite web|url=http://movies.fullhyderabad.com/aatadista/telugu/aatadista-movie-reviews-24-2.html|title=Aatadista Movie Review|website=movies.fullhyderabad.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427052510/http://movies.fullhyderabad.com/aatadista/telugu/aatadista-movie-reviews-24-2.html|archivedate=27 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2008 |''[[Saroja (2008 film)|Saroja]]'' | Pooja |[[Venkat Prabhu]] | rowspan="3" | Tamil |Cameo appearance | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sss/20080904.htm|title=Review: Saroja|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422135758/http://www.rediff.com/movies/review/sss/20080904.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2008 |''[[Bommalattam (2008 film)|Bommalattam]]'' | Anita |[[P. Bharathiraja]] | | <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/bommalattam-review-tamil-pclwPSebieidi.html |title=Bommalattam |date=12 December 2008 |website=Sify |archive-url=https://archive.today/20170422040758/http://www.sify.com/movies/bommalattam-review-tamil-pclwPSebieidi.html |archive-date=22 April 2017 |url-status=dead |accessdate=22 April 2017 }}</ref> |- |2009 |''[[Modhi Vilayadu]]'' | L. R. Easwari |[[Saran (director)|Saran]] | | <ref>{{cite web | url=http://movies.rediff.com/report/2009/jul/27/tamil-film-review-modhi-vilaiyadu.htm | title=Unimpressive Modhi Vilaiyadu | publisher=Rediff.com | accessdate=21 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423152131/http://movies.rediff.com/report/2009/jul/27/tamil-film-review-modhi-vilaiyadu.htm | archivedate=23 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |2009 |''[[Magadheera]]'' | Mithravindha Devi / Indira{{efn|Aggarwal played one character (Mithravindha) who is reincarnated (as Indira).}} |[[S. S. Rajamouli]] | rowspan="5" | Telugu | Nominated&nbsp;— [[Filmfare Award for Best Actress&nbsp;– Telugu]] | <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/crowds-gather-to-catch-a-glimpse-of-kajal/article4237397.ece|title=Crowds gather to catch a glimpse of Kajal|date=25 December 2012|work=The Hindu|accessdate=21 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102015401/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/crowds-gather-to-catch-a-glimpse-of-kajal/article4237397.ece|archivedate=2 January 2013|df=dmy-all}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://ssrajamouli.in/filmography/magadheera/|title=Magadheera|website=ssrajamouli.in|accessdate=21 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423062437/http://ssrajamouli.in/filmography/magadheera/|archivedate=23 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2009 |''[[Ganesh Just Ganesh]]'' | Divya |[[M. Saravanan (film director)|M. Saravanan]] | | <ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/sep/24/south-telugu-movie-review-ganesh.htm|title=Review: Ganesh is fun|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170929001044/http://movies.rediff.com/report/2009/sep/24/south-telugu-movie-review-ganesh.htm|archivedate=29 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2009 |''[[Arya 2]]'' | Geetha |[[Sukumar (director)|Sukumar]] | | <ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/nov/27/south-telugu-review-arya2.htm|title=Review: Arya 2 is disappointing|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150314172110/http://movies.rediff.com/report/2009/nov/27/south-telugu-review-arya2.htm|archivedate=14 March 2015|df=dmy-all}}</ref> |- |2010 |''[[Om Shanti (film)|Om Shanti]]'' | Meghana |Prakash Dantuluri | | <ref>{{Cite web|url=http://movies.fullhyderabad.com/om-shanti/telugu/om-shanti-movie-reviews-3369-2.html|title=Om Shanti Movie Review|website=movies.fullhyderabad.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161117011820/http://movies.fullhyderabad.com/om-shanti/telugu/om-shanti-movie-reviews-3369-2.html|archivedate=17 November 2016|df=dmy-all}}</ref> |- |2010 |''[[Darling (2010 film)|Darling]]'' | Nandini |[[A. Karunakaran]] | Nominated&nbsp;— Filmfare Award for Best Actress&nbsp;– Telugu | <ref>{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/darling-review-telugu-pclx8eiegfbji.html |title=Darling |website=Sify |language=en |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212755/http://www.sify.com/movies/darling-review-telugu-pclx8eiegfbji.html |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref> |- |2010 |''[[Naan Mahaan Alla (2010 film)|Naan Mahaan Alla]]'' | Priya Sudharsan |[[Suseenthiran]] | Tamil | | <ref>{{cite web|title=Naan Mahaan Alla|url=https://www.rottentomatoes.com/m/naan_mahaan_alla|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=21 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215120040/http://www.rottentomatoes.com/m/naan_mahaan_alla/|archivedate=15 December 2012|df=dmy-all}}</ref> |- |2010 |''[[Brindavanam (2010 film)|Brindavanam]]'' | Bhumi |[[Vamsi Paidipally]] | rowspan="3" | Telugu | | <ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/review/2010/oct/14/south-review-brindavanam-is-predictable.htm|title=Brindavanam is predictable|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202085732/http://movies.rediff.com/review/2010/oct/14/south-review-brindavanam-is-predictable.htm|archivedate=2 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |- |2011 |''[[Mr. Perfect (film)|Mr. Perfect]]'' | Priya |[[K. Dasarath]] | Nominated&nbsp;— [[Filmfare Award for Best Actress&nbsp;– Telugu]] | <ref>{{Cite news |url=http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews//articleshow/21620957.cms? |title=Mr Perfect: Nearly perfect |work=[[Bangalore Mirror]] |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422214029/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews//articleshow/21620957.cms |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref> |- |2011 |''[[Veera (2011 film)|Veera]]'' | Chitti | Ramesh Varma | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-veera/20110520.htm|title=Review: Veera is a tedious watch|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170203001751/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-veera/20110520.htm|archivedate=3 February 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2011 |''[[Singham]]'' | Kaavya Bhosle |[[Rohit Shetty]] | Hindi | Nominated&nbsp;— [[Filmfare Award for Best Female Debut]] | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/aseem-chhabra-reviews-singham/20110722.htm|title=Review: Singham is for Ajay Devgn fans only|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422135305/http://www.rediff.com/movies/review/aseem-chhabra-reviews-singham/20110722.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2011 |''[[Dhada]]'' | Rhea | Ajay Bhuyan | rowspan="2" | Telugu | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-dhada-lacks-punch/20110811.htm|title=Review: Dhada lacks punch|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423061801/http://www.rediff.com/movies/report/south-review-dhada-lacks-punch/20110811.htm|archivedate=23 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2012 |''[[Businessman (film)|Businessman]]'' | Chitra |[[Puri Jagannadh]] | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-businessman-is-a-treat-for-mahesh-fans/20120113.htm |title=Review: Businessman is a treat for Mahesh fans |publisher=Rediff.com |accessdate=22 April 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222154640/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-businessman-is-a-treat-for-mahesh-fans/20120113.htm |archivedate=22 February 2015 }}</ref> |- |2012 |''[[Maattrraan]]'' | Anjali |[[K. V. Anand]] | rowspan="2" | Tamil | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-maattraan-is-not-up-to-the-mark/20121012.htm|title=Review: Maattrraan is not up to the mark|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170115161957/http://www.rediff.com/movies/report/south-review-maattraan-is-not-up-to-the-mark/20121012.htm|archivedate=15 January 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2012 |''[[Thuppakki]]'' | Nisha |[[AR Murugadoss]] | | <ref>{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/india/thuppakki-review-this-tamil-film-is-well-written-521708.html|title='Thuppakki' Review: This Tamil film is well written|date=14 November 2012|work=News18|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212708/http://www.news18.com/news/india/thuppakki-review-this-tamil-film-is-well-written-521708.html|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2012 |''[[Sarocharu]]'' | Sandhya |[[Parasuram (director)|Parasuram]] | rowspan="2" | Telugu | | <ref>{{cite news | url=http://indiatoday.intoday.in/story/sarocharu-movie-review/1/239031.html | title=Telugu movie review: Sarocharu | work=India Today | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422213454/http://indiatoday.intoday.in/story/sarocharu-movie-review/1/239031.html | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |2013 |''[[Naayak]]'' | Madhu |[[V. V. Vinayak]] | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-naayak-is-a-masala-pot-boiler/20130109.htm|title=Review: Naayak is a masala pot-boiler|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150201125747/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-naayak-is-a-masala-pot-boiler/20130109.htm|archivedate=1 February 2015|df=dmy-all}}</ref> |- |2013 |''[[Special 26]]'' | Priya Chauhan |[[Neeraj Pandey]] | Hindi | | <ref>{{cite web | url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/movie-review-special-26-781 | title=Movie review: Special 26 | publisher=[[NDTV]] | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212502/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/movie-review-special-26-781 | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref><br /><ref>{{Cite news |url=http://www.freepressjournal.in/entertainment/i-had-never-ridden-a-cycle/142243 |title=I had never ridden a cycle |work=[[The Free Press Journal]] |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422141510/http://www.freepressjournal.in/entertainment/i-had-never-ridden-a-cycle/142243 |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref> |- |2013 |''[[Baadshah (2013 film)|Baadshah]]'' | Janaki |[[Srinu Vaitla]] | Telugu | | <ref>{{cite web | url=http://www.ebay.in/itm/BAADSHAH-N-T-R-KAJAL-AGARWAL-TELUGU-INDIAN-DVD-/151088441339 | title=BAADSHAH (N.T.R, KAJAL AGARWAL) - TELUGU INDIAN DVD | publisher=[[eBay]] | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422214819/http://www.ebay.in/itm/BAADSHAH-N-T-R-KAJAL-AGARWAL-TELUGU-INDIAN-DVD-/151088441339 | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |2013 |''[[All in All Azhagu Raja]]'' | Chitra Devi Priya |[[M. Rajesh]] | rowspan="2" | Tamil | | <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-all-in-all-azhagu-raja-is-a-waste-of-time-south/20131105.htm|title=Review: All in All Azhagu Raja is a waste of time|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427063220/http://www.rediff.com/movies/review/review-all-in-all-azhagu-raja-is-a-waste-of-time-south/20131105.htm|archivedate=27 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2014 |''[[Jilla]]'' | Shanthi |[[R. T. Neason]] | | <ref>{{Cite news|url=http://www.pressreader.com/south-africa/the-new-age-free-state/20140124/282849368849907|title=Jilla|date=24 January 2014|work=[[The New Age (South African newspaper)|The New Age]]|location=South Africa|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422213522/http://www.pressreader.com/south-africa/the-new-age-free-state/20140124/282849368849907|archive-date=22 April 2017|url-status=live|accessdate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2014 |''[[Yevadu]]'' | Deepthi |[[Vamsi Paidipally]] | rowspan="3" | Telugu | Cameo appearance | <ref>{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/yevadu-review-telugu-pcmbigigfhidi.html |title=Yevadu |website=Sify |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422134922/http://www.sify.com/movies/yevadu-review-telugu-pcmbigigfhidi.html |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref> |- |2014 |''[[Govindudu Andarivadele]]'' | Satya |[[Krishna Vamsi]] | Nominated&nbsp;— [[Filmfare Award for Best Actress&nbsp;– Telugu]] | <ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/entertainment/govindudu-andarivadele-film-review-treat-family/46927|title=Govindudu Andarivadele Review, Rating & Trailer. Latest Tollywood Telugu Movie|website=in.bookmyshow.com|language=en-US|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150529212103/http://in.bookmyshow.com/entertainment/govindudu-andarivadele-film-review-treat-family/46927|archivedate=29 May 2015|df=dmy-all}}</ref> |- |scope="row"| 2015 |''[[Temper (film)|Temper]]'' | Shanvi |[[Puri Jagannadh]] | | <ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/150214/entertainment-movie-review/article/movie-review-temper-jr-ntr-back-bang|title=Movie review 'Temper': Jr NTR is back with a bang|date=14 February 2015|work=Deccan Chronicle|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150214054920/http://www.deccanchronicle.com/150214/entertainment-movie-review/article/movie-review-temper-jr-ntr-back-bang|archivedate=14 February 2015|df=dmy-all}}</ref> |- |2015 |''[[Maari (film)|Maari]]'' | Sridevi |[[Balaji Mohan]] | rowspan="2" | Tamil | | <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/cinema/maari-some-nice-bits-cant-save-a-grindingly-ordinary-movie/article7434590.ece | title=Maari: Some nice bits can’t save a grindingly ordinary movie | work=The Hindu | accessdate=22 April 2017 | last=Rangan | first=Baradwaj | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20161128100235/http://www.thehindu.com/features/cinema/maari-some-nice-bits-cant-save-a-grindingly-ordinary-movie/article7434590.ece | archivedate=28 November 2016 | df=dmy-all }}</ref> |- |2015 |''[[Paayum Puli (2015 film)|Paayum Puli]]'' | Sowmya |Suseenthiran | | <ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/150905/entertainment-movie-review/article/movie-review-paayum-puli-pure-entertainer|title=Movie review 'Paayum Puli': A pure entertainer|date=5 September 2015|work=Deccan Chronicle|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905091302/http://www.deccanchronicle.com/150905/entertainment-movie-review/article/movie-review-paayum-puli-pure-entertainer|archivedate=5 September 2015|df=dmy-all}}</ref> |- |2015 |''[[Size Zero]]'' | rowspan=2| Herself | rowspan=2|[[Prakash Kovelamudi]] | Telugu | rowspan=2|Guest appearance | <ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/anushka-shettys-size-zero-opens-to-positve-response/|title=Anushka Shetty’s ‘Size Zero’ opens to positive response|date=27 November 2015|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422214115/http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/anushka-shettys-size-zero-opens-to-positve-response/|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2015 |''[[Inji Iduppazhagi]]'' | Tamil | <ref>{{cite news | url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/inji-iduppazhagi-review-more-a-fitness-ad-than-an-engaging-story/story-yzlatBYfHtqE5BfEswqqDN.html | title=Inji Iduppazhagi review: More a fitness ad than an engaging story | work=[[Hindustan Times]] | date=30 November 2015 | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422222225/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/inji-iduppazhagi-review-more-a-fitness-ad-than-an-engaging-story/story-yzlatBYfHtqE5BfEswqqDN.html | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |scope="row"| 2016 | ''[[Sardaar Gabbar Singh]]'' | Arshi |[[K. S. Ravindra]] | rowspan="2" | Telugu | | <ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-sardaar-gabbar-singh-review-an-action-fest-for-pawan-kalyan-fans-2199732|title='Sardaar Gabbar Singh' Review: An action fest for Pawan Kalyan fans|date=8 April 2016|work=Daily News & Analysis|accessdate=22 April 2017|language=en-US|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422142853/http://www.dnaindia.com/entertainment/review-sardaar-gabbar-singh-review-an-action-fest-for-pawan-kalyan-fans-2199732|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2016 | ''[[Brahmotsavam (film)|Brahmotsavam]]'' | Kasi |[[Srikanth Addala]] | | <ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/210516/brahmotsavam-movie-review-mahesh-babu-the-saving-grace.html|title=Brahmotsavam movie review: Mahesh Babu the saving grace|date=21 May 2016|work=Deccan Chronicle|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924155144/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/210516/brahmotsavam-movie-review-mahesh-babu-the-saving-grace.html|archivedate=24 September 2016|df=dmy-all}}</ref> |- |2016 | ''[[Do Lafzon Ki Kahani (film)|Do Lafzon Ki Kahani]]'' | Jenny |[[Deepak Tijori]] | Hindi | | <ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/do-lafzon-ki-kahani-review-randeep-hooda-makes-you-believe-in-fairytale-love/story-TseTVN1XIuYP7eaxpiyDhK.html|title=Do Lafzon Ki Kahani review: Randeep makes you believe in fairytale love|date=10 June 2016|work=Hindustan Times|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422135734/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/do-lafzon-ki-kahani-review-randeep-hooda-makes-you-believe-in-fairytale-love/story-TseTVN1XIuYP7eaxpiyDhK.html|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |2016 |''[[Janatha Garage]]'' | Herself |[[Koratala Siva]] | Telugu | [[Item number|Special appearance]] in the song "Pakka Local" | <ref>{{cite web| author=Lahari Music |publisher=T-Series|title=Pakka Local Video Song|date=10 October 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=GFEj1vnhvxA|accessdate=21 April 2017}}</ref> |- |2016 |''[[Kavalai Vendam]]'' | Divya | Deekay | Tamil | | <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/entertainment/reviews/Kavalai-Vendam-In-sickness-and-in-wealth/article16700041.ece | title=Kavalai Vendam: In sickness and in wealth | work=The Hindu | accessdate=22 April 2017 | last=Menon | first=Vishal | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427064216/http://www.thehindu.com/entertainment/reviews/Kavalai-Vendam-In-sickness-and-in-wealth/article16700041.ece | archivedate=27 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |scope="row"| 2017 |''[[Khaidi No. 150]]'' | Lakshmi |[[V. V. Vinayak]] | rowspan="2" | Telugu | | <ref>{{cite news | url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2017/jan/11/khaidi-no150-review-boss-is-back-but-is-it-good-enough-1558529.html | title=Khaidi No.150 Review: Boss is back, but is it good enough? | work=The New Indian Express | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422123915/http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2017/jan/11/khaidi-no150-review-boss-is-back-but-is-it-good-enough-1558529.html | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref> |- |2017 |''[[Nene Raju Nene Mantri]]'' | Radha | [[Teja (film director)|Teja]] | | <ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/nene-raju-nene-mantri-movie-review-rana-daggubati-kajal-shine-in-this-riveting-political-drama-3919591.html|title=Nene Raju Nene Mantri movie review: Rana Daggubati, Kajal shine in this riveting political drama|last=Kumar|first=Hemanth|date=11 August 2017|work=[[Firstpost]]|access-date=12 August 2017|archive-url=https://archive.today/20170812044442/http://www.firstpost.com/entertainment/nene-raju-nene-mantri-movie-review-rana-daggubati-kajal-shine-in-this-riveting-political-drama-3919591.html|archive-date=12 August 2017|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- |2017 |''[[Vivegam]]'' | Yazhini | [[Siva (director)|Siva]] | rowspan="2" | Tamil | | <ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/vivegam-review-fast-without-fury/article19551775.ece |title=‘Vivegam’ review: Fast without fury |date=24 August 2017 | work=The Hindu |last=Ramanujam |first=Srinivasa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170824082935/http://www.thehindu.com/entertainment/movies/vivegam-review-fast-without-fury/article19551775.ece |archivedate=24 August 2017}}</ref> |- |2017 |''[[Mersal (film)|Mersal]]'' |Anupallavi |[[Atlee Kumar|Atlee]] | | <ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mersal-movie-review-what-is-better-than-one-vijay-three-vijays/story-CdvJzyDYEXgEpCmCBDY42N.html|title=Mersal movie review: For Vijay and his fans, Atlee has delivered a celebratory film|last=Sundar|first=Priyanka|date=18 October 2017|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=19 October 2017|archiveurl=https://archive.today/20171019051945/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mersal-movie-review-what-is-better-than-one-vijay-three-vijays/story-CdvJzyDYEXgEpCmCBDY42N.html|archivedate=19 October 2017}}</ref> |- |2018 |''[[Awe (film)|Awe]]'' | Kali | Prasanth Varma | rowspan="5" | Telugu | | <ref>{{Cite news |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/awe-movie-review-in-awe-of-this-nani-film-its-director-prasanth-varma/story-DtVNKVlpQxLMNrhLiDUMXM.html |title=Awe movie review: Nani and Prasanth Varma’s film is technically brilliant |last=Sundar |first=Priyanka |date=16 February 2018 |work=[[Hindustan Times]] |access-date=17 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180217112612/https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/awe-movie-review-in-awe-of-this-nani-film-its-director-prasanth-varma/story-DtVNKVlpQxLMNrhLiDUMXM.html |archive-date=17 February 2018}}</ref> |- |2018 |''[[MLA (2018 film)|MLA]]'' | Indu |[[Upendra Madhav]] | | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/mla/movie-review/63427634.cms|title=MLA Movie Review|last=Adivi|first=Sridhar|date=23 March 2018|work=The Times of India|access-date=25 March 2018|archive-url=https://archive.today/20180325083525/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/mla/movie-review/63427634.cms|archive-date=25 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |- |2018 |''[[Kavacham (2018 film)|Kavacham]]'' | Samyukta |Sreenivas Mamilla | |<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kavacham-movie-review-bellamkonda-sai-sreenivas-kajal-aggarwal-cant-save-this-low-impact-action-thriller-5691251.html|title=Kavacham movie review: Bellamkonda Sai Sreenivas, Kajal Aggarwal can't save this low-impact action-thriller|last=Kumar|first=Hemanth|date=7 December 2018|website=Firstpost|url-status=live|access-date=22 December 2018}}</ref> |- |2019 |''[[Sita (2019 film)|Sita]]'' | V. Sita Mahalakshmi |[[Teja (director)|Teja]] | |<ref>{{Cite web|url=http://www.123telugu.com/reviews/sita-telugu-movie-review.html|title=Sita movie review: Only for Kajal’s act|date= 24 May 2019|website=123Telugu|url-status=live|access-date=25 May 2018}}</ref> |- |2019 |''[[Ranarangam]]'' | Geetha |[[Sudheer Varma]] | |<ref>{{Cite web|url=http://www.123telugu.com/reviews/ranarangam-telugu-movie-review.html|title=Ranarangam – Slow Paced Crime Drama|date=15 August 2019|website=123Telugu|access-date=2019-08-28}}</ref> |- |2019 |''[[Comali]]'' | Rithika Mohan |Pradeep Ranganathan |Tamil | |<ref>{{Cite web|url=https://www.in.com/entertainment/regional/a-whacky-title-for-jayam-ravis-school-boy-drama-255045.htm|title=A whacky title for Jayam Ravi’s school boy drama!|last=Srinivas|first=Siddarth|date=30 November 2018|website=[[In.com]]|access-date=2019-02-02|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023801/https://www.in.com/entertainment/regional/a-whacky-title-for-jayam-ravis-school-boy-drama-255045.htm|url-status=dead}}</ref> |- |2020 | scope="row" style="background:#ffc; " | ''[[Mosagallu]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | Anu | Jeffrey Gee Chin |English<br>Telugu | Filming, [[Hollywood]] film |<ref>{{Cite news|url=http://www.telugucinema.com/news/kajal-aggarwals-hollywood-movie-underway|title=Kajal Aggarwal's Hollywood movie underway|date=7 July 2019|website=Telugucinema|access-date=2019-08-28|archive-date=2019-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707135525/https://www.telugucinema.com/news/kajal-aggarwals-hollywood-movie-underway|url-status=dead}}</ref> |- |2020 | scope="row" style="background:#ffc; " | ''[[Mumbai Saga]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | Jamuna | [[Sanjay Gupta (director)|Sanjay Gupta]] |Hindi | Filming |<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/john-abraham-to-team-up-with-kajal-aggarwal-for-mumbai-saga/articleshow/70864760.cms|title=John Abraham to team up with Kajal Aggarwal for Mumbai Saga|date=28 August 2019|website=Mumbai Miror|access-date=2019-08-28|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626065149/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/john-abraham-to-team-up-with-kajal-aggarwal-for-mumbai-saga/amp_articleshow/70864760.cms?__twitter_impression=true|url-status=dead}}</ref> |- |2020 | scope="row" style="background:#ffc; " | ''Hey Sinamika'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | {{TBA}} | [[Brinda (choreographer)|Brinda ]] |Tamil | Filming |<ref>{{cite news |title=Aditi Rao Hydari, Kajal Aggarwal, Dulquer team up for first time for 'Hey Sinamika' |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/120320/aditi-rao-hydari-kajal-aggarwal-dulquer-team-up-for-first-time-for.html |publisher=Deccan Chronicle}}</ref> |- |2020 | scope="row" style="background:#ffc; "|''Acharya'' |{{TBA}} | [[Koratala Siva]] |Telugu |Filming | |- |2021 |scope="row" style="background:#ffc; " | ''[[Indian 2]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | {{TBA}} |[[S. Shankar]] |Tamil |Filming |<ref>{{Cite news|url=http://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kajal-aggarwal-confirms-being-part-kamal-haasans-indian-2-says-i-never-walked-out-film-467542%3famp|title=Kajal Aggarwal CONFIRMS being a part of Kamal Haasan's Indian 2, Says 'I never walked out of the film'|date=14 August 2019|website=Pinkvilla|access-date=2019-08-28|archive-date=2019-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829074849/http://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kajal-aggarwal-confirms-being-part-kamal-haasans-indian-2-says-i-never-walked-out-film-467542%253Famp|url-status=dead}}</ref> |- |{{TBA}} | scope="row" style="background:#ffc; " |''[[Paris Paris]]'' | Parameshwari | [[Ramesh Aravind]] | Tamil | Post-production | |} == Serye sa web == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Titulo ! scope="col" | (Mga) papel ! scope="col" | Direktor <!-- ! scope="col" | (Mga) wika--> ! scope="col" class="unsortable" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | 2020 ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" | ''Live Telecast''{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | {{TBA}} | [[Venkat Prabhu]] | Filming |<ref>{{Cite news|url=http://behindwoods.com/amp/tamil-movies-cinema-news-16/kajal-aggarwal-roped-in-for-venkat-prabhus-web-series.html|title=Wow! Kajal Aggarwal teams up with Maanaadu director again!|date=20 July 2019|website=Behindwoods|access-date=2019-08-28}}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |} == Notes == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} {{start}} [[Category:Mga pilmograpiya]] 3fmv9qzvwdff3euh9ssutufigiq3lj1 0 299101 2225700 2135888 2026-09-16T17:16:00Z ~2026-49940-88 166409 2225700 wikitext text/x-wiki This IP address has been blocked from editing Wikipedia. This does not affect your ability to read Wikipedia pages. Most people who see this message have done nothing wrong. Some kinds of blocks restrict editing from specific service providers or telecom companies in response to recent abuse or vandalism, and can sometimes affect other users who are unrelated to that abuse. Review the information below for assistance if you do not believe that you have done anything wrong. The IP address or range 2600:387:1:803:0:0:0:0/64 has been blocked by ‪Yamla‬ for the following reason(s): To edit, please log in. Editing by unregistered users from your shared IP address or address range may be currently disabled due to abuse. However, you are still able to edit if you sign in with an account. If you are currently blocked from creating an account, and cannot create one elsewhere in the foreseeable future, you may follow the instructions at Wikipedia:Request an account to request that volunteers create your username for you. Please use an email address issued to you by your ISP, school or organization so that we may verify that you are a legitimate user on this network. Please reference this block in the comment section of the form. Please check on this list that the username you choose has not already been taken. We apologize for any inconvenience. This block will expire on 21:10, 8 May 2028. Your current IP address is 2600:387:1:803::82. Even when blocked, you will usually still be able to edit your user talk page. For information on how to proceed, please read the FAQ for blocked users and the guideline on block appeals. The guide to appealing blocks may also be helpful. Other useful links: Blocking policy · Help:I have been blocked dz850w6a9cnbqn7ubjy6ebdf5jnfdyv 2225701 2225700 2026-09-16T17:17:12Z NDG 153598 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-49940-88|~2026-49940-88]] ([[User talk:~2026-49940-88|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:QuantumFoam66|QuantumFoam66]] 2135888 wikitext text/x-wiki Ang '''''Sonic the Hedgehog''''' ay isang serye ng [[larong bidyo]] ng Hapon at franchise ng media na nilikha at pagmamay-ari ng [[Sega]]. Ang prangkisa ay sumusunod sa Sonic, isang asthropomorphic blue hedgehog na nakikipaglaban sa masamang Doctor Eggman, isang baliw na siyentipiko. Ang pangunahing laro ng Sonic the Hedgehog ay ang mga platformer na kadalasang binuo ng Sonic Team; iba pang mga laro, na binuo ng iba't ibang mga studio, ay may kasamang mga pag-ikot sa karera, pakikipaglaban, mga kasarian sa partido at palakasan. Isinasama rin ng prangkisa ang naka-print na media, animasyon, isang [[Sonic the Hedgehog (pelikula)|2020 tampok na pelikula]], at paninda. {{Stub|Larong bidyo|Hapon}} [[Kategorya:Mga serye ng video game]] {{DEFAULTSORT:Sonic the Hedgehog}} hkkrrfukl15fxkur40emdf2b4gear25 2225703 2225701 2026-09-16T18:30:06Z ~2026-50166-59 166411 Kinansela ang pagbabagong 2225701 ni [[Special:Contributions/NDG|NDG]] ([[User talk:NDG|Usapan]]) 2225703 wikitext text/x-wiki This IP address has been blocked from editing Wikipedia. This does not affect your ability to read Wikipedia pages. Most people who see this message have done nothing wrong. Some kinds of blocks restrict editing from specific service providers or telecom companies in response to recent abuse or vandalism, and can sometimes affect other users who are unrelated to that abuse. Review the information below for assistance if you do not believe that you have done anything wrong. The IP address or range 2600:387:1:803:0:0:0:0/64 has been blocked by ‪Yamla‬ for the following reason(s): To edit, please log in. Editing by unregistered users from your shared IP address or address range may be currently disabled due to abuse. However, you are still able to edit if you sign in with an account. If you are currently blocked from creating an account, and cannot create one elsewhere in the foreseeable future, you may follow the instructions at Wikipedia:Request an account to request that volunteers create your username for you. Please use an email address issued to you by your ISP, school or organization so that we may verify that you are a legitimate user on this network. Please reference this block in the comment section of the form. Please check on this list that the username you choose has not already been taken. We apologize for any inconvenience. This block will expire on 21:10, 8 May 2028. Your current IP address is 2600:387:1:803::82. Even when blocked, you will usually still be able to edit your user talk page. For information on how to proceed, please read the FAQ for blocked users and the guideline on block appeals. The guide to appealing blocks may also be helpful. Other useful links: Blocking policy · Help:I have been blocked dz850w6a9cnbqn7ubjy6ebdf5jnfdyv 2225704 2225703 2026-09-16T18:33:24Z Tegel 23664 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-50166-59|~2026-50166-59]] ([[User talk:~2026-50166-59|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:NDG|NDG]] 2135888 wikitext text/x-wiki Ang '''''Sonic the Hedgehog''''' ay isang serye ng [[larong bidyo]] ng Hapon at franchise ng media na nilikha at pagmamay-ari ng [[Sega]]. Ang prangkisa ay sumusunod sa Sonic, isang asthropomorphic blue hedgehog na nakikipaglaban sa masamang Doctor Eggman, isang baliw na siyentipiko. Ang pangunahing laro ng Sonic the Hedgehog ay ang mga platformer na kadalasang binuo ng Sonic Team; iba pang mga laro, na binuo ng iba't ibang mga studio, ay may kasamang mga pag-ikot sa karera, pakikipaglaban, mga kasarian sa partido at palakasan. Isinasama rin ng prangkisa ang naka-print na media, animasyon, isang [[Sonic the Hedgehog (pelikula)|2020 tampok na pelikula]], at paninda. {{Stub|Larong bidyo|Hapon}} [[Kategorya:Mga serye ng video game]] {{DEFAULTSORT:Sonic the Hedgehog}} hkkrrfukl15fxkur40emdf2b4gear25 2225705 2225704 2026-09-16T18:41:30Z NDG 153598 Protected "[[Sonic the Hedgehog]]": Persistent vandalism ([[m:GS|global sysop]] action) ([Magbago=Iharang ang mga hindi nakarehistrong mga tagagamit] (magtatapos sa 18:41, 23 Setyembre 2026 (UTC)) [Ilipat=Iharang ang mga hindi nakarehistrong mga tagagamit] (magtatapos sa 18:41, 23 Setyembre 2026 (UTC))) 2135888 wikitext text/x-wiki Ang '''''Sonic the Hedgehog''''' ay isang serye ng [[larong bidyo]] ng Hapon at franchise ng media na nilikha at pagmamay-ari ng [[Sega]]. Ang prangkisa ay sumusunod sa Sonic, isang asthropomorphic blue hedgehog na nakikipaglaban sa masamang Doctor Eggman, isang baliw na siyentipiko. Ang pangunahing laro ng Sonic the Hedgehog ay ang mga platformer na kadalasang binuo ng Sonic Team; iba pang mga laro, na binuo ng iba't ibang mga studio, ay may kasamang mga pag-ikot sa karera, pakikipaglaban, mga kasarian sa partido at palakasan. Isinasama rin ng prangkisa ang naka-print na media, animasyon, isang [[Sonic the Hedgehog (pelikula)|2020 tampok na pelikula]], at paninda. {{Stub|Larong bidyo|Hapon}} [[Kategorya:Mga serye ng video game]] {{DEFAULTSORT:Sonic the Hedgehog}} hkkrrfukl15fxkur40emdf2b4gear25 0 301910 2225733 2207057 2026-09-16T23:22:17Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2225733 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]], [[Tuscany]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16115 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 051001 | Anghiari | 130.92 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5384<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051002 | Arezzo | 384.7 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 96260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051003 | Badia Tedalda | 118.72 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 970<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051004 | Bibbiena | 86.51 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 11833<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051005 | Bucine | 131.47 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9929<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051006 | Capolona | 47.56 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5209<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051007 | Caprese Michelangelo | 66.53 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1341<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051008 | Castel Focognano | 56.63 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2963<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051010 | Castel San Niccolò | 83.27 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2487<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051011 | Castiglion Fibocchi | 25.46 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051012 | Castiglion Fiorentino | 111.58 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 12918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051013 | Cavriglia | 60.87 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9414<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051014 | Chitignano | 14.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 852<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051015 | Chiusi della Verna | 102.33 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1890<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051016 | Civitella in Val di Chiana | 100.19 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8748<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051017 | Cortona | 342.97 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 21133<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051018 | Foiano della Chiana | 40.77 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9019<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051020 | Loro Ciuffenna | 86.52 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5869<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051021 | Lucignano | 44.81 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3383<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051022 | Marciano della Chiana | 23.75 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3431<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051023 | Montemignaio | 25.94 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 517<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051024 | Monterchi | 29.42 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1694<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051025 | Monte San Savino | 89.87 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8550<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051026 | Montevarchi | 56.67 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 24081<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051027 | Ortignano Raggiolo | 36.3 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051030 | Pieve Santo Stefano | 156.1 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2965<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051031 | Poppi | 97.09 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5823<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051033 | San Giovanni Valdarno | 21.45 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 16571<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051034 | Sansepolcro | 91.19 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 15125<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051035 | Sestino | 80.22 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1201<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051037 | Subbiano | 77.84 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6281<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051038 | Talla | 59.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 984<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051039 | Terranuova Bracciolini | 85.88 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 11959<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051040 | Castelfranco Piandiscò | 55.96 km² | 9774<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051041 | Pratovecchio Stia | 138.24 km² | 5437<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051042 | Laterina Pergine Valdarno | | 6366<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 36 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Arezzo]] 89vqx74zp68bml08zy4h8jxm0alu591 0 303935 2225850 2214384 2026-09-17T09:44:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225850 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Roma-isola_tiberina01.jpg|thumb|250x250px| Tanaw mula sa timog-silangan ng pulo ng Tiber]] [[Talaksan:Tiber_in_flood_2.jpg|thumb|250x250px| Isang kaparehong tanaw noong Diysembre 13 2008 - pinakamataas na nibel ng Tiber sa loob ng mahigit 40 taon]] Ang '''Pulo ng Tiber''' ({{Lang-it|Isola Tiberina}}, [[Wikang Latin|Latin]]: ''Insula Tiberina'') ay ang nag-iisang isla sa bahagi ng [[Ilog Tiber|Tiber]] na dumaraan sa [[Roma]]. Ang Pulo ng Tiber ay matatagpuan sa katimugang liko ng Tiber. == Mga sanggunian == == Mga panlabas na link == * [http://www.italyrome.info/isolatiberina/isola-tiberina-3d-eng.php Pagbubuo ng Virtual 3D ng Island ng Tiber]{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - [http://www.italyrome.info www.italyrome.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190301172314/http://www.italyrome.info/ |date=2019-03-01 }} a45y55g2mp9b2n1ugfbgz5rhi01t7mg 0 307446 2225882 2105831 2026-09-17T11:21:00Z Ryomaandres 8044 2225882 wikitext text/x-wiki {{Infobox diocese|jurisdiction=Arkidiyosesis<!-- Type of jurisdiction: i.e. Diocese or Archdiocese -->|bishop_title=Arsobispo|rite=[[Ritung Romano]]|established=1st century|cathedral=Basilica Cattedrale di Maria SS. Assunta in Cielo (Reggio Calabria)|cocathedral=Concattedrale della Presentazione della Beata Vergine Maria (Bova)|patron=|priests=119 (diyosesano)<br />53 (Ordeng relihiyoso)<!-- Number of priests in the diocese --> <!---- Current leadership ---->|pope={{Incumbent pope}} <!-- DO NOT CHANGE. This will update the Popes Automatically as they change -->|bishop=Giuseppe Fiorini Morosini, [[Minim (ordeng relihiyoso)|O.M.]]|members=<!-- Number of members in the diocese --> <!---- Information ---->|coadjutor=|auxiliary_bishops=|vicar_general=|emeritus_bishops=<!---- Map ---->|map=Roman Catholic Archdiocese of Reggio Calabria-Bova in Italy.svg|map_alt=|map_caption=<!---- Website ---->|website=|denomination=[[Katoliko Romano]]|schools=<!-- Number of church supported schools in the diocese -->|name=Reggio Calabria-Bova|territory=|latin=Archidioecesis Rheginensis-Bovensis|local=<!-- Name in the native language -->|image=Il prospetto principale del duomo.jpg|image_size=255px|image_alt=|caption=Katedral ng [[Reggio Calabria]] <!---- Locations ---->|country=[[Italya]]|metropolitan=|province=Reggio Calabria-Bova|congregations=<!-- Number of congregations in the diocese -->|coordinates=<!-- Use {{coord}} --> <!---- Statistics ---->|area_km2=1,004|population=283,720 (tantiya)|population_as_of=2014|catholics=279,260 (tantiya)<!-- Number of Catholics in the diocese -->|catholics_percent=98.4|parishes=119<!-- Number of parishes in the diocese -->|churches=<!-- Number of churches in the diocese -->|footnotes=}}Ang '''Arkidiyosesis ng Reggio Calabria-Bova''' ({{Lang-la|Archidioecesis Rheginensis-Bovensis}}) ay isang eklesyastikong teritoryo ng [[Simbahang Katolika Romana|Simbahang Katolika]] sa [[Calabria]], [[katimugang Italya]].<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/12717a.htm Reggio di Calabria] - [[Catholic Encyclopedia]] article</ref> Natanggap nito ang kasalukuyang pamagat nito noong 1986, nang buwagin ang malayang [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Bova|Diyosesis ng Bova]], <ref name="CathHierReggioCala">[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/drecb.html "Archdiocese of Reggio Calabria-Bova"] ''[[Catholic-Hierarchy.org]]''. David M. Cheney. Retrieved October 7, 2016</ref><ref name="GCathReggioCala">[http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/regg0.htm "Metropolitan Archdiocese of Reggio Calabria–Bova"] ''GCatholic.org''. Gabriel Chow. Retrieved October 7, 2016</ref> at ang [[teritoryo]] at titulo ng diyosesis ay idinagdag sa Arkidiyosesis ng Reggio. == Kasaysayan == Noong 1594, ang lungsod ng Reggio ay dumanas ng mapaminsalang pag-atake ng plota ng Turkiya, na nagdulot ng matinding pinsala sa mga simbahan, monasteryo, at ospital.<ref>Bolani, II, p. 247</ref> Noong 1783, isang lindol ang tumama sa lungsod at nasira ang Katedral ng Pag-akyat sa Langit ng Katawan ng Mahal na Birheng Maria.<ref name="D'Avino, p. 563">D'Avino, p. 563.</ref> Noong Disyembre 28, 1908, isang malakas na lindol ang lubhang napinsala ang Katedral ng Reggio. Agad na sinimulan ni Arsobispo Rinaldo Rousset ang muling pagtatayo.<ref>{{cite book |author=Giuseppe Santagata |url=https://books.google.com/books?id=KpBNAAAAYAAJ |title=Calabria sacra: compendio storico-artistico della monumentalità chiesastica calabrese |publisher=Parallelo 38 |year=1974 |page=356 |language=it}}</ref> Ang katedral ay pinaglilingkuran ng isang Kabildo na binubuo ng apat na dignidad at dalawampu't apat na Kanon. Ang mga dignidad ay: ang Dekano, ang Kantor, ang Arkidyakono, at ang Ingat-yaman. Sa simula ay labindalawang Kanon lamang ang mayroon, ngunit dinagdagan ni Arsobispo Centelles ang bilang sa labingwalo, at dinagdagan naman ito ni Arsobispo Gaspare de Creales sa dalawampu't apat.<ref name="D'Avino, p. 5632">D'Avino, p. 563.</ref> Ipinagkaloob ni Papa Benedicto XIV, sa isang Bula noong ika-25 ng Setyembre 1741, sa mga Kanon ang karapatang magsuot ng [[mitra]] at isang cope. == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} ttdqb6u28c5ggqz919ckehjdzywjsoi 0 312310 2225817 2212254 2026-09-17T02:25:22Z Ryomaandres 8044 2225817 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Mga kalakhang lungsod ng Italya|Kalakhang Lungsod]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=Palazzo Foti, ang luklukang panlalawigan|image_flag=Flag of the province of Reggio Calabria.svg|flag_alt=|image_shield=Coat_of_Arms_of_the_Province_of_Reggio-Calabria.svg|shield_alt=|image_map=Reggio di Calabria in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Kinaroroonan ng Kalakhang Lungsod sa Calabria|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flagu|Italy}}|subdivision_type1=Region|subdivision_name1={{Flagicon image|Flag of Calabria.svg}} [[Calabria]]|established_title=Established|established_date=1 January 2017|seat_type=Capital(s)|seat=[[Reggio di Calabria]]|parts_type=[[Comune|Comuni]]|parts_style=para|p1=97|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Metropolitan Mayor|leader_name=[[Giuseppe Falcomatà]]|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=3183|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_total=559215|population_as_of=31-8-2014|population_footnotes=|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=280<ref>{{cite web|title=Codici delle città metropolitane al 1° gennaio 2017|url=https://www.istat.it/it/archivio/145343|website=www.istat.it|language=it|date=23 December 2016|access-date=31 Agosto 2022|archive-date=21 Pebrero 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221112846/https://www.istat.it/it/archivio/145343|url-status=dead}}</ref>|website=|footnotes=}}Ang '''Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria''' ({{Lang-it|Città metropolitana di Reggio Calabria}}) ay isang lugar ng pamahalaang lokal sa antas ng kalakhang [[Mga kalakhang lungsod ng Italya|lungsod]] sa [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Calabria]] ng Republika ng [[Italya]]. Binubuo ito ng teritoryo ng lungsod ng [[Regio de Calabria|Reggio Calabria]] at 97 iba pang mga munisipalidad (mga ''comune'') sa ilahas ng lungsod. May higit na 600,000 mga naninirahan, ito ay isa sa mga pangunahing kalakhang pook. Pinalitan nito ang [[Lalawigan ng Regio Calabria]] noong 2017. == Kasaysayan == Ang Kalakhang Lungsod ay nilikha ng [[Mga kalakhang lungsod ng Italya|reporma ng mga lokal na awtoridad (Batas 142/1990)]], at pagkatapos ay itinatag ng Batas 56/2014.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JxS9BgAAQBAJ|title=Governing the Metropolitan City of Venice|last=OECD|date=2015-02-20|publisher=OECD Publishing|isbn=9789264223592|language=en}}</ref> == Pamahalaan == Ang Kalakhang Lungsod ay pinamumunuan ng Kalakhang Alkalde (''Sindaco metropolitano'') at ng Kalakhang Konseho (''Consiglio metropolitano''). === Talaan ng mga Kalakhang Alkalde ng Regio de Calabria === {| class="wikitable" ! class="unsortable" | !Kalakhang alkalde !Pagsisimula ng termino !Katapusan ng termino !Partido |- ! style="background:#FF0000;" |1 |[[Giuseppe Falcomatà]] | align="center" |Pebrero 2, 2017 | align="center" |''nanunungkulan'' |[[Partido Demokratiko (Italya)|Partido Demokratiko]] |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad sa Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|it}} [http://www.provincia.rc.it/ Opisyal na website ng Lalawigan ng Reggio Calabria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222204305/http://www.provincia.rc.it/ |date=2011-02-22 }} * {{In lang|it}} [http://www.comune.reggio-calabria.it/on-line/Home.html Opisyal na website ng Città di Reggio Calabria]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210916185643/http://www.comune.reggio-calabria.it/on-line/Home.html |date=2021-09-16 }} * [https://web.archive.org/web/20160406170448/http://naples.usconsulate.gov/info.html Ang impormasyon tungkol sa Timog Italya Naples, Italya], Konsulado Heneral ng Estados Unidos. (May kasamang mga link sa mga nauugnay na opisyal na website, Italyano at Amerikano, kabilang ang mga pamahalaang lugar, kolehiyo at unibersidad, mga site sa kultura, paglalakbay at turismo na nauugnay sa rehiyon. ) {{Coord|38.1114|N|15.6619|E|source:wikidata}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|38.1114|N|15.6619|E|source:wikidata}}{{Calabria}}{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} lq49cwjtfce882gblqmv47nwu00lu9r 0 312313 2225851 1926850 2026-09-17T10:21:36Z Ryomaandres 8044 2225851 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 97 munisipalidad (mga ''[[Komuna|comune]]'') ng [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], [[Calabria]], [[Italya]].<ref name="ISTAT2">{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Statistics|work=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]|lang=it}}</ref> == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo [[Istat|ISTAT]] !Mga [[Komuna]] !Populasyon <br />(2005) |- |080001 |[[Africo]] | align="right" |3,376 |- |080002 |[[Agnana Calabra]] | align="right" |709 |- |080003 |[[Anoia, Calabria|Anoia]] | align="right" |2,313 |- |080004 |[[Antonimina]] | align="right" |1,430 |- |080005 |[[Ardore]] | align="right" |4,822 |- |080006 |[[Bagaladi]] | align="right" |1,241 |- |080007 |[[Bagnara Calabra]] | align="right" |11,078 |- |080008 |[[Benestare]] | align="right" |2,442 |- |080009 |[[Bianco]] | align="right" |4,233 |- |080010 |[[Bivongi]] | align="right" |1,540 |- |080011 |[[Bova, Calabria|Bova]] | align="right" |471 |- |080012 |[[Bovalino]] | align="right" |8,406 |- |080013 |[[Bova Marina]] | align="right" |3,870 |- |080014 |[[Brancaleone, Calabria|Brancaleone]] | align="right" |3,923 |- |080015 |[[Bruzzano Zeffirio]] | align="right" |1,331 |- |080016 |[[Calanna]] | align="right" |1,095 |- |080017 |[[Camini]] | align="right" |762 |- |080018 |[[Campo Calabro]] | align="right" |4,193 |- |080019 |[[Candidoni]] | align="right" |399 |- |080020 |[[Canolo]] | align="right" |901 |- |080021 |[[Caraffa del Bianco]] | align="right" |605 |- |080022 |[[Cardeto]] | align="right" |2,195 |- |080023 |[[Careri]] | align="right" |2,427 |- |080024 |[[Casignana]] | align="right" |801 |- |080025 |[[Caulonia]] | align="right" |7,542 |- |080026 |[[Ciminà]] | align="right" |652 |- |080027 |[[Cinquefrondi]] | align="right" |6,511 |- |080028 |[[Cittanova]] | align="right" |10,640 |- |080029 |[[Condofuri]] | align="right" |5,076 |- |080030 |[[Cosoleto]] | align="right" |1,006 |- |080031 |[[Delianuova]] | align="right" |3,542 |- |080032 |[[Feroleto della Chiesa]] | align="right" |1,849 |- |080033 |[[Ferruzzano]] | align="right" |863 |- |080034 |[[Fiumara (RC)|Fiumara]] | align="right" |1,158 |- |080035 |[[Galatro]] | align="right" |2,077 |- |080036 |[[Gerace]] | align="right" |2,938 |- |080037 |[[Giffone]] | align="right" |2,154 |- |080038 |[[Gioia Tauro]] | align="right" |18,028 |- |080039 |[[Gioiosa Ionica]] | align="right" |7,027 |- |080040 |[[Grotteria]] | align="right" |3,476 |- |080041 |[[Laganadi]] | align="right" |458 |- |080042 |[[Laureana di Borrello]] | align="right" |5,520 |- |080043 |[[Locri]] | align="right" |13,038 |- |080044 |[[Mammola]] | align="right" |3,334 |- |080045 |[[Marina di Gioiosa Ionica]] | align="right" |6,436 |- |080046 |[[Maropati]] | align="right" |1,655 |- |080047 |[[Martone]] | align="right" |601 |- |080048 |[[Melicuccà]] | align="right" |1,041 |- |080049 |[[Melicucco]] | align="right" |5,024 |- |080050 |[[Melito di Porto Salvo]] | align="right" |10,724 |- |080051 |[[Molochio]] | align="right" |2,700 |- |080052 |[[Monasterace]] | align="right" |3,511 |- |080053 |[[Montebello Ionico]] | align="right" |6,685 |- |080054 |[[Motta San Giovanni]] | align="right" |6,430 |- |080055 |[[Oppido Mamertina]] | align="right" |5,487 |- |080056 |[[Palizzi]] | align="right" |2,559 |- |080057 |[[Palmi, Calabria|Palmi]] | align="right" |19,523 |- |080058 |[[Pazzano]] | align="right" |752 |- |080059 |[[Placanica]] | align="right" |1,383 |- |080060 |[[Platì]] | align="right" |3,786 |- |080061 |[[Polistena]] | align="right" |11,488 |- |080062 |[[Portigliola]] | align="right" |1,297 |- |080063 |[[Regio de Calabria|Reggio Calabria]] | align="right" |183,041 |- |080064 |[[Riace]] | align="right" |1,703 |- |080065 |[[Rizziconi]] | align="right" |7,926 |- |080066 |[[Roccaforte del Greco]] | align="right" |743 |- |080067 |[[Roccella Ionica]] | align="right" |6,769 |- |080068 |[[Roghudi]] | align="right" |1,323 |- |080069 |[[Rosarno]] | align="right" |15,155 |- |080070 |[[Samo, Calabria|Samo]] | align="right" |1,041 |- |080071 |[[San Giorgio Morgeto]] | align="right" |3,356 |- |080072 |[[San Giovanni di Gerace]] | align="right" |577 |- |080073 |[[San Lorenzo, Calabria|San Lorenzo]] | align="right" |3,141 |- |080074 |[[San Luca]] | align="right" |4,186 |- |080075 |[[San Pietro di Caridà]] | align="right" |1,552 |- |080076 |[[San Procopio]] | align="right" |592 |- |080077 |[[San Roberto]] | align="right" |2,034 |- |080078 |[[Santa Cristina d'Aspromonte]] | align="right" |1,086 |- |080079 |[[Sant'Agata del Bianco]] | align="right" |708 |- |080080 |[[Sant'Alessio in Aspromonte]] | align="right" |396 |- |080081 |[[Sant'Eufemia d'Aspromonte]] | align="right" |4,061 |- |080082 |[[Sant'Ilario dello Ionio]] | align="right" |1,346 |- |080083 |[[Santo Stefano in Aspromonte]] | align="right" |1,382 |- |080084 |[[Scido]] | align="right" |1,029 |- |080085 |[[Scilla, Calabria|Scilla]] | align="right" |5,163 |- |080086 |[[Seminara]] | align="right" |3,300 |- |080087 |[[Serrata, Italya|Serrata]] | align="right" |922 |- |080088 |[[Siderno]] | align="right" |17,371 |- |080089 |[[Sinopoli]] | align="right" |2,303 |- |080090 |[[Staiti]] | align="right" |335 |- |080091 |[[Stignano]] | align="right" |1,367 |- |080092 |[[Stilo]] | align="right" |2,777 |- |080093 |[[Taurianova]] | align="right" |15,933 |- |080094 |[[Terranova Sappo Minulio]] | align="right" |556 |- |080095 |[[Varapodio]] | align="right" |2,279 |- |080096 |[[Villa San Giovanni]] | align="right" |13,392 |- |080097 |[[San Ferdinando (RC)|San Ferdinando]] | align="right" |4,487 |- | |Kabuaan | align="right" |565,866 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian == &nbsp;{{Reflist}}{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} c6g12bp9mtuwpr5myp1idymest7xbon 0 312315 2225852 2004018 2026-09-17T10:23:39Z Ryomaandres 8044 2225852 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Africo|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89030|day=Mayo 12|saint=San Leon|elevation_m=15|elevation_footnotes=|population_demonym=Africesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=51|area_footnotes=|mayor=Domenico Versaci|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Africo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|03|N|16|8|E|region:IT_type:city(3463)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Africo-Stemma.svg|image_caption=Tanaw ng Africo Nuovo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name={{native name|el|Άφρικο}}|footnotes=}} Ang '''Africo''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabre]]: {{Lang|scn|Africu}}; {{Lang-el|Άφρικο|Aphriko}}) ay isang [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], sa Timog Italyano na rehiyon ng [[Calabria]] na matatagpuan {{Convert|74|km|mi}} mula sa [[Regio de Calabria]]. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipalidad ng Africo ay natatangi dahil ito ay nahahati sa dalawang bahagi, na matatagpuan sa malayong distansiya mula sa isa't isa. Ang mas bagong nabuo na bahagi ay isang maliit na [[engklabo]] sa loob ng munisipalidad ng [[Bianco]], habang ang mas luma at mas orihinal na bahagi ay matatagpuan sa mga dalisdis ng [[Aspromonte]], kung saan nananatili ang mga guho ng mga nayon ng Africo Vecchio at Casalnuovo. == Kultura == === Kasaysayang Pangkultura === Sa kabila ng kawalan ng mga nakasulat na sanggunian na nagpapahintulot sa atin na muling buuin ang kulturang popular ng Africo sa paglipas ng mga siglo, pinaniniwalaan na nanatili itong nauugnay sa kulto ni San Leon sa loob ng mahabang panahon; habang ang mga unang pagbanggit ay matatagpuan sa mga dokumentong mula pa noong ika-14 na siglo, ang tradisyonal na salaysay ng buhay ng santo ay matatagpuan sa isang raziuni o canzuna na nag-uugnay ng iba't ibang himala sa kanya; sa Africo, ang kapistahan ng patron na santo ay nagaganap pa rin tuwing ika-12 ng Mayo.<ref>{{cita|Vito Teti 2014|p. 217 e 218}}.</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2009 text:2009 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1346 bar:1871 from: 0 till:1431 bar:1881 from: 0 till:1780 bar:1901 from: 0 till:1812 bar:1911 from: 0 till:1819 bar:1921 from: 0 till:1868 bar:1931 from: 0 till:2008 bar:1936 from: 0 till:2189 bar:1951 from: 0 till:2542 bar:1961 from: 0 till:3304 bar:1971 from: 0 till:3518 bar:1981 from: 0 till:3543 bar:1991 from: 0 till:3223 bar:2001 from: 0 till:3465 bar:2009 from: 0 till:3339 PlotData= bar:1861 at:1346 fontsize:XS text: 1346 shift:(-8,5) bar:1871 at:1431 fontsize:XS text: 1431 shift:(-8,5) bar:1881 at:1780 fontsize:XS text: 1780 shift:(-8,5) bar:1901 at:1812 fontsize:XS text: 1812 shift:(-8,5) bar:1911 at:1819 fontsize:XS text: 1819 shift:(-8,5) bar:1921 at:1868 fontsize:XS text: 1868 shift:(-8,5) bar:1931 at:2008 fontsize:XS text: 2008 shift:(-8,5) bar:1936 at:2189 fontsize:XS text: 2189 shift:(-8,5) bar:1951 at:2542 fontsize:XS text: 2542 shift:(-8,5) bar:1961 at:3304 fontsize:XS text: 3304 shift:(-8,5) bar:1971 at:3518 fontsize:XS text: 3518 shift:(-8,5) bar:1981 at:3543 fontsize:XS text: 3543 shift:(-8,5) bar:1991 at:3223 fontsize:XS text: 3223 shift:(-8,5) bar:2001 at:3465 fontsize:XS text: 3465 shift:(-8,5) bar:2009 at:3339 fontsize:XS text: 3339 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga kilalang mamamayan == * [[Giuseppe Morabito]] (ipinanganak noong 1934), isang kilalang boss na 'Ndrangheta * [[Rocco Morabito (mobster, ipinanganak noong 1966)|Rocco Morabito]] (ipinanganak noong 1966), isang kilalang Italyanong gangster at ang boss ng [['Ndrangheta]] sa Africo == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.mangeruca.com/africo.htm Africa, Reggio Calabria, Calabria, Italya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211155101/http://www.mangeruca.com/africo.htm |date=2021-02-11 }} - Mga Rekord Sibil noong 1866 hanggang 1910. * {{In lang|it}} [http://inchieste.repubblica.it/it/repubblica/rep-it/2011/08/06/news/nella_tana_del_brigante_musolino_in_mezzo_ai_picchi_dellaspromonte-20087402/?ref=HREC2-3 Nella tana del brigante Musolino in mezzo ai picchi dell'Aspromonte], ni [[Paolo Rumiz]], La Repubblica / L'Espresso, August 6, 2011 {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} jufpj4688dd2ut79buz7elirwm2v6j7 2225853 2225852 2026-09-17T10:25:00Z Ryomaandres 8044 2225853 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Africo|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89030|day=Mayo 12|saint=San Leon|elevation_m=15|elevation_footnotes=|population_demonym=Africesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=51|area_footnotes=|mayor=Domenico Versaci|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Africo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|03|N|16|8|E|region:IT_type:city(3463)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Africo-Stemma.svg|image_caption=Tanaw ng Africo Nuovo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Capo Bruzzano, Africo, Calabria.jpg|native_name={{native name|el|Άφρικο}}|footnotes=}} Ang '''Africo''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabre]]: {{Lang|scn|Africu}}; {{Lang-el|Άφρικο|Aphriko}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], sa [[Katimugang Italya|Timog]] [[Italya|Italyanong]] rehiyon ng [[Calabria]] na matatagpuan {{Convert|74|km|mi}} mula sa [[Regio de Calabria]]. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipalidad ng Africo ay natatangi dahil ito ay nahahati sa dalawang bahagi, na matatagpuan sa malayong distansiya mula sa isa't isa. Ang mas bagong nabuo na bahagi ay isang maliit na [[engklabo]] sa loob ng munisipalidad ng [[Bianco]], habang ang mas luma at mas orihinal na bahagi ay matatagpuan sa mga dalisdis ng [[Aspromonte]], kung saan nananatili ang mga guho ng mga nayon ng Africo Vecchio at Casalnuovo. == Kultura == === Kasaysayang Pangkultura === Sa kabila ng kawalan ng mga nakasulat na sanggunian na nagpapahintulot sa atin na muling buuin ang kulturang popular ng Africo sa paglipas ng mga siglo, pinaniniwalaan na nanatili itong nauugnay sa kulto ni San Leon sa loob ng mahabang panahon; habang ang mga unang pagbanggit ay matatagpuan sa mga dokumentong mula pa noong ika-14 na siglo, ang tradisyonal na salaysay ng buhay ng santo ay matatagpuan sa isang raziuni o canzuna na nag-uugnay ng iba't ibang himala sa kanya; sa Africo, ang kapistahan ng patron na santo ay nagaganap pa rin tuwing ika-12 ng Mayo.<ref>{{cita|Vito Teti 2014|p. 217 e 218}}.</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2009 text:2009 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1346 bar:1871 from: 0 till:1431 bar:1881 from: 0 till:1780 bar:1901 from: 0 till:1812 bar:1911 from: 0 till:1819 bar:1921 from: 0 till:1868 bar:1931 from: 0 till:2008 bar:1936 from: 0 till:2189 bar:1951 from: 0 till:2542 bar:1961 from: 0 till:3304 bar:1971 from: 0 till:3518 bar:1981 from: 0 till:3543 bar:1991 from: 0 till:3223 bar:2001 from: 0 till:3465 bar:2009 from: 0 till:3339 PlotData= bar:1861 at:1346 fontsize:XS text: 1346 shift:(-8,5) bar:1871 at:1431 fontsize:XS text: 1431 shift:(-8,5) bar:1881 at:1780 fontsize:XS text: 1780 shift:(-8,5) bar:1901 at:1812 fontsize:XS text: 1812 shift:(-8,5) bar:1911 at:1819 fontsize:XS text: 1819 shift:(-8,5) bar:1921 at:1868 fontsize:XS text: 1868 shift:(-8,5) bar:1931 at:2008 fontsize:XS text: 2008 shift:(-8,5) bar:1936 at:2189 fontsize:XS text: 2189 shift:(-8,5) bar:1951 at:2542 fontsize:XS text: 2542 shift:(-8,5) bar:1961 at:3304 fontsize:XS text: 3304 shift:(-8,5) bar:1971 at:3518 fontsize:XS text: 3518 shift:(-8,5) bar:1981 at:3543 fontsize:XS text: 3543 shift:(-8,5) bar:1991 at:3223 fontsize:XS text: 3223 shift:(-8,5) bar:2001 at:3465 fontsize:XS text: 3465 shift:(-8,5) bar:2009 at:3339 fontsize:XS text: 3339 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga kilalang mamamayan == * [[Giuseppe Morabito]] (ipinanganak noong 1934), isang kilalang boss na 'Ndrangheta * [[Rocco Morabito (mobster, ipinanganak noong 1966)|Rocco Morabito]] (ipinanganak noong 1966), isang kilalang Italyanong gangster at ang boss ng [['Ndrangheta]] sa Africo == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.mangeruca.com/africo.htm Africa, Reggio Calabria, Calabria, Italya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211155101/http://www.mangeruca.com/africo.htm |date=2021-02-11 }} - Mga Rekord Sibil noong 1866 hanggang 1910. * {{In lang|it}} [http://inchieste.repubblica.it/it/repubblica/rep-it/2011/08/06/news/nella_tana_del_brigante_musolino_in_mezzo_ai_picchi_dellaspromonte-20087402/?ref=HREC2-3 Nella tana del brigante Musolino in mezzo ai picchi dell'Aspromonte], ni [[Paolo Rumiz]], La Repubblica / L'Espresso, August 6, 2011 {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 1fc3xafl7flzyrp70j5kg40nvxte7mx 0 312316 2225856 2004002 2026-09-17T10:28:15Z Ryomaandres 8044 2225856 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Agnana Calabra|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{Official website|http://www.comune.agnana.rc.it/}}|area_code=0964|postal_code=89040|day=|saint=|elevation_m=210|elevation_footnotes=|population_demonym=Agnanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=8.49|area_footnotes=|mayor=Caterina Furfaro|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Agnana Calabra|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|18|N|16|13|E|type:city(709)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=[[Griyegong Calabres|Griko]]: {{lang|el|Aniàna}}|footnotes=}} Ang '''Agnana Calabra''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang Agnana Calabra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canolo]], [[Gerace]], [[Mammola]], at [[Siderno]]. == Kasaysayan at heolohiya == Ang maliit na nayon ng Agnana Calabra ay ipinagmamalaki ang isang mahalagang kasaysayan ng industriya na nauugnay sa pagmimina. Noong ika-19 na siglo, sa panahon ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]], ang mahahalagang minahan ng lignito at antrasita ay aktibong pinagsamantalahan sa teritoryo nito. Ang karbon na nakuha sa Agnana ay ginamit sa iba't ibang lokasyon sa timog Italya, na nagpapatakbo pa nga sa unang tren sa makasaysayang linya ng riles ng Napoles-Portici at sumuporta sa pagtatayo ng linya ng Roma-Frascati.<ref>{{Cita news|url=https://www.promovideotv.com/agnana-un-geotour-delle-miniere-di-lignite-per-fare-turismo/|titolo=Agnana - Un geotour delle miniere di lignite per fare turismo|pubblicazione=Promovideo Tv News|data=6 novembre 2024}}</ref> Gayunpaman, kasunod ng pag-iisa ng Italya, ang aktibidad ng pagmimina ay sumailalim sa isang progresibong pagbaba dahil sa pagbawas sa pondo, hanggang sa tuluyang itinigil ang operasyon ng mga lugar noong 1910. Malaki rin ang kahalagahan ng Agnana mula sa pananaw ng paleontolohiya: isang bihirang fossil ng ''[[Anthracotherium]]'' (isang sinaunang mamalya na mula pa noong mga 30 milyong taon na ang nakalilipas) ang natagpuan sa mga lokal na deposito ng lignita, na ngayon ay itinatago sa Museo ng Paleontolohiya ng Federico II Unibersidad ng Napoles.<ref>{{Cita web|url=https://www.yescalabria.com/calabria-una-terra-non-solo-bella-il-suo-sottosuolo-nasconde-un-prezioso-tesoro-da-valorizzare/|titolo=Calabria, una terra non solo bella. Il suo sottosuolo nasconde un prezioso tesoro da valorizzare|sito=Yes Calabria|data=11 gennaio 2021}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} o7g0hpuahgfxsqleh290vmnl29sk448 0 312317 2225862 2004001 2026-09-17T10:33:32Z Ryomaandres 8044 2225862 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Antonimina|coordinates_footnotes=|website={{official website|https://web.archive.org/web/20070503045019/http://www.antonimina.org:80/}}|area_code=0964|postal_code=89040|elevation_m=327|elevation_footnotes=|population_demonym=Antoniminesi|population_as_of=31 August 2015|population_total=1322|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=22.91|area_footnotes=|coordinates={{coord|38|16|N|16|9|E|type:city(1,430)_region:IT|display=inline}}|official_name=Comune di Antonimina|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_size=90px|image_shield=Antonimina-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Antonimina.jpg|native_name={{native name|el|Antonymina}}|footnotes=}} Ang '''Antonimina''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria|Reggio Calabria]]. Ang Antonimina ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ciminà]], [[Cittanova]], [[Gerace]], [[Locri]], [[Portigliola]], at [[Sant'Ilario dello Ionio]]. Ang bayan ay itinatag noong bandang 1400 at may partikular na kahalagahan dahil sa mga bukal nito na may kloro, na malawakang ginagamit para sa mga layuning panggamot sa [[spa]] na may parehong pangalan. == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo ng munisipalidad ay matatagpuan sa loob ng [[Liwasang Pambansa ng Aspromonte]]. Ang pinakakilalang bundok ay ang [[Monte Tre Pizzi|Bundok San Pietro]], na kilala rin bilang Tre Pizzi dahil sa katangian nitong tatlong tore. Ito ay may taas na 708 metro mula sa antas ng dagat. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika na may petsang Hulyo 29, 1993. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.calabriaexchange.com/Antonimina/index.html Antonimina Extractions] - {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} gpyni8z9tyapzi9leq2se2a952oupa8 0 312318 2225859 2158018 2026-09-17T10:31:37Z Ryomaandres 8044 2225859 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Anoia|coordinates_footnotes=|website={{Official website|http://www.comune.anoia.rc.it}}|area_code=0966|postal_code=89020|elevation_m=210|elevation_footnotes=|population_demonyms=Sanoiesi, Anoiani|population_as_of=1 January 2017|population_total=2179|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=10.17|area_footnotes=|coordinates={{coord|38|26|N|16|05|E|display=inline,title}}|official_name=Comune di Anoia|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Anoia-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=AnoiaRC.jpg|native_name={{native name|el|Anòyia}}|footnotes=}} Ang '''Anoia''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Anòi}} ) ay isang [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], [[Calabria]] ([[Katimugang Italya]]) Ito ay may hangganan sa [[Melicucco]] at [[Primogenito]] sa timog-kanluran, [[Maropati]] sa hilagang-silangan, at [[Cinquefrondi]] sa timog timog-silangan.<ref name="GM2">{{cite map|title=Maps|publisher=[[Google Maps]]}}</ref> Ang Anoia ay nabuo ng dalawang magkakahiwalay na mga pamayanan, ang ''[[frazione]]'' ng Anoia Inferiore at Anoi Superiore, ang huli na matatagpuan mga c. 800&nbsp;m sa timog-silangan ng iba pang kasama ang SS536 na kalsada sa pagitan ng Cinquefrondi at Maropati.<ref name="GM">{{Cite map}}</ref> Ang taas ng munisipalidad ay mula 44 hanggang 343 metro mula sa antas ng dagat, habang ang kabuuang taas ay 299 metro. Binubuo ito ng dalawang [[Frazione|''frazione'']], ang Anoia Inferiore at Anoia Superiore. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan, ayon kay Gerhard Rohlfs, ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] άνωγεον, na nangangahulugang "mataas" o sa halip ay "lugar na matatagpuan sa mataas na lugar",<ref name=":0">{{Cita libro |url=https://archive.org/details/dizionarioditopo00unse/page/30 |isbn=88-11-30500-4 |p=30|AA.|VV.|Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani.|1996|Garzanti|Milano}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|autore=Domenico Caruso|url=http://www.classitaly.com/comuni/index.php?id_g=7157|titolo=Origini e vicende feudali di Anoia|accesso=|data=|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150327012504/http://www.classitaly.com/comuni/index.php?id_g=7157|dataarchivio=27 marzo 2015|urlmorto=sì}}</ref> at dapat magpahiwatig ng paninirahan ng Anoia Superiore.<ref>{{Cita libro |autore=Laganà E., Catalano G. |titolo=Calabria Stemmario civico |editore=iiriti}}</ref> == Kasaysayan == Isang baroniya mula noong 1270, ito ay naging isang markesado noong 1664 at isang munisipalidad noong Mayo 4, 1811. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.anoia.rc.it Opisyal na website]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 4teex0c39jjmfe8hiaenoserca8s7y5 2225860 2225859 2026-09-17T10:31:54Z Ryomaandres 8044 2225860 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Anoia|coordinates_footnotes=|website={{Official website|http://www.comune.anoia.rc.it}}|area_code=0966|postal_code=89020|elevation_m=210|elevation_footnotes=|population_demonyms=Sanoiesi, Anoiani|population_as_of=1 January 2017|population_total=2179|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=10.17|area_footnotes=|coordinates={{coord|38|26|N|16|05|E|display=inline,title}}|official_name=Comune di Anoia|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Anoia-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=AnoiaRC.jpg|native_name={{native name|el|Anòyia}}|footnotes=}} Ang '''Anoia''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Anòi}}) ay isang [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], [[Calabria]] ([[Katimugang Italya]]) Ito ay may hangganan sa [[Melicucco]] at [[Primogenito]] sa timog-kanluran, [[Maropati]] sa hilagang-silangan, at [[Cinquefrondi]] sa timog timog-silangan.<ref name="GM2">{{cite map|title=Maps|publisher=[[Google Maps]]}}</ref> Ang Anoia ay nabuo ng dalawang magkakahiwalay na mga pamayanan, ang ''[[frazione]]'' ng Anoia Inferiore at Anoi Superiore, ang huli na matatagpuan mga c. 800&nbsp;m sa timog-silangan ng iba pang kasama ang SS536 na kalsada sa pagitan ng Cinquefrondi at Maropati.<ref name="GM">{{Cite map}}</ref> Ang taas ng munisipalidad ay mula 44 hanggang 343 metro mula sa antas ng dagat, habang ang kabuuang taas ay 299 metro. Binubuo ito ng dalawang [[Frazione|''frazione'']], ang Anoia Inferiore at Anoia Superiore. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan, ayon kay Gerhard Rohlfs, ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] άνωγεον, na nangangahulugang "mataas" o sa halip ay "lugar na matatagpuan sa mataas na lugar",<ref name=":0">{{Cita libro |url=https://archive.org/details/dizionarioditopo00unse/page/30 |isbn=88-11-30500-4 |p=30|AA.|VV.|Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani.|1996|Garzanti|Milano}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|autore=Domenico Caruso|url=http://www.classitaly.com/comuni/index.php?id_g=7157|titolo=Origini e vicende feudali di Anoia|accesso=|data=|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150327012504/http://www.classitaly.com/comuni/index.php?id_g=7157|dataarchivio=27 marzo 2015|urlmorto=sì}}</ref> at dapat magpahiwatig ng paninirahan ng Anoia Superiore.<ref>{{Cita libro |autore=Laganà E., Catalano G. |titolo=Calabria Stemmario civico |editore=iiriti}}</ref> == Kasaysayan == Isang baroniya mula noong 1270, ito ay naging isang markesado noong 1664 at isang munisipalidad noong Mayo 4, 1811. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.anoia.rc.it Opisyal na website]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} arwg1bfh9x9gktnddy07wfodlr1my16 0 312320 2225865 2004009 2026-09-17T10:37:14Z Ryomaandres 8044 2225865 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ardore|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89031|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=32.7|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Ardore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|11|N|16|10|E|type:city(4,822)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Kastilyo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castelloardore.jpg|native_name={{lang-el|Ardor}}|footnotes=}} Ang '''Ardore''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Ardùri}}; {{Lang-grc|Άρδωρ}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Regio Calabria|Lalawigan ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|45|km|mi}} silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 4,822 at sakop na {{Convert|32.7|km2|mi2}} Ang Ardore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Benestare]], [[Bovalino]], [[Ciminà]], [[Platì]], at [[Sant'Ilario dello Ionio]]. == Kasaysayan == Ang Ardore Marina, isang nayon ng Munisipalidad ng Ardore, San Nicola, at Bombile, ay umusbong noong ikalawang kalahati ng ika-19 na siglo at nakaranas ng malaking pagtaas ng populasyon simula noong 1866, nang magsimula ang pagtatayo ng riles, na natapos noong 1871. Noong 1881, mayroon lamang itong 471 na naninirahan, na tumaas sa 1,233 noong 1905. Mula noon, ang populasyon ng Marina ay patuloy na tumaas, mabilis na nalampasan ang lumang bayan, na, tulad ng ibang mga bayan sa tuktok ng burol, ay nagsimulang mawalan ng marami sa mga naninirahan nito, na naakit ng mas madaling kondisyon ng pamumuhay sa baybayin. Nagsimula ang emigrasyon noong unang bahagi ng ika-20 siglo, na humantong sa maraming residente ng Ardore na lumipat sa mas industriyalisadong mga lungsod ng [[Hilagang Italya]] o sa mga dayuhang bansa. Marami sa mga bansang ito ay may mga asosasyon ng mga emigrante, kabilang ang Samahang Ardoresi ng [[Montreal]], [[Canada]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:8500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:4850 bar:1871 from: 0 till:5225 bar:1881 from: 0 till:5824 bar:1901 from: 0 till:6078 bar:1911 from: 0 till:6788 bar:1921 from: 0 till:7941 bar:1931 from: 0 till:7419 bar:1936 from: 0 till:7593 bar:1951 from: 0 till:7846 bar:1961 from: 0 till:6482 bar:1971 from: 0 till:5200 bar:1981 from: 0 till:5130 bar:1991 from: 0 till:5037 bar:2001 from: 0 till:4820 PlotData= bar:1861 at:4850 fontsize:XS text: 4850 shift:(-8,5) bar:1871 at:5225 fontsize:XS text: 5225 shift:(-8,5) bar:1881 at:5824 fontsize:XS text: 5824 shift:(-8,5) bar:1901 at:6078 fontsize:XS text: 6078 shift:(-8,5) bar:1911 at:6788 fontsize:XS text: 6788 shift:(-8,5) bar:1921 at:7941 fontsize:XS text: 7941 shift:(-8,5) bar:1931 at:7419 fontsize:XS text: 7419 shift:(-8,5) bar:1936 at:7593 fontsize:XS text: 7593 shift:(-8,5) bar:1951 at:7846 fontsize:XS text: 7846 shift:(-8,5) bar:1961 at:6482 fontsize:XS text: 6482 shift:(-8,5) bar:1971 at:5200 fontsize:XS text: 5200 shift:(-8,5) bar:1981 at:5130 fontsize:XS text: 5130 shift:(-8,5) bar:1991 at:5037 fontsize:XS text: 5037 shift:(-8,5) bar:2001 at:4820 fontsize:XS text: 4820 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} hqp2w3thzsym5hibv1j9r7w5ru1jfsz 0 312321 2225868 2083838 2026-09-17T11:03:46Z Ryomaandres 8044 2225868 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagaladi|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.bagaladi.rc.it/}}|area_code=0965|postal_code=89060|day=|saint=|elevation_m=460|elevation_footnotes=|population_demonym=Bagaladesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=30.8|area_footnotes=|mayor=Santo Monorchio|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Bagaladi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|2|N|15|49|E|type:city(1,241)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bagaladi.jpg|native_name={{native name|el|Βαγαλάδες}}|footnotes=}} Ang '''Bagaladi''' ({{Lang-el|Βαγαλάδες}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang Bagaladi ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cardeto]], [[Montebello Ionico]], [[Regio de Calabria|Reggio Calabria]], [[Roccaforte del Greco]], at [[San Lorenzo, Calabria|San Lorenzo]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryong munisipal ng Bagaladi ay umaabot sa katimugang bahaging Honiko ng Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria, na sumasakop sa isang lawak na humigit-kumulang 30 km². Ang pangunahing bayan ay matatagpuan sa taas na 473 metro mula sa antas ng dagat, na nakapatong sa isang dalisdis ng bundok sa paanan ng Bundok Sant'Angelo.<ref name="reggiocal_turismo">[https://turismo.reggiocal.it/area-metropolitana/aspromonte/bagaladi Profilo geografico e urbanistico della Vallata del Tuccio, su ReggioCal Turismo - Portale della Città Metropolitana di Reggio Calabria]</ref> Ang orograpiya ng munisipyo ay karaniwang Aspromonte at may magaspang at hindi regular na altimetrikong katangian, na may mga altitud na mula sa minimum na altitud na humigit-kumulang 335 metro sa sahig ng lambak hanggang sa mahigit 1,600 metro malapit sa mga panloob na relief ng bundok.<ref name="topographic_bagaladi">[https://it-ch.topographic-map.com/map-3fsf9m/Bagaladi/ Mappa topografica e rilievi altimetrici del territorio di Bagaladi, su Topographic-Map Portal]</ref> Ang sentro ng lungsod ay ayon sa kasaysayan ay nahahati sa dalawang sektor dahil sa daloy ng agos ng Zervo.<ref name="fai_bagaladi">[https://fondoambiente.it/luoghi/bagaladi Il borgo di Bagaladi e la Valle del Tuccio, su I Luoghi del Cuore - Fondo Ambiente Italiano (FAI)]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.bagaladi.rc.it/ Opisyal na website] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} jaqll8fpnxl77habk567rzuremqwi5n 0 312322 2225873 2148238 2026-09-17T11:10:06Z Ryomaandres 8044 2225873 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Benestare|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|https://web.archive.org/web/20060706020725/http://www.comunedibenestare.it:80/}}|area_code=0964|postal_code=89030|day=|saint=|elevation_m=250|elevation_footnotes=|population_demonym=Benestaresi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=18.6|area_footnotes=|mayor=Domenico Mantegna|mayor_party=|frazioni={{lang|it|Ammendolare}}, Ancone {{Lang-el|Angon}}, Armerà, Belloro, Bosco, Bruca, Canale, Collura, Drafà, Esopo {{Lang-el|Aesopos}}, Fego, Gistratico {{Lang-el|Geostratiko}}, Ientile, Martilli, Meta, Nasida {{Lang-el|Nesida}}, Palmieri, Pignatarco, Piraino, Ricciolio, Rodia {{Lang-el|Rhodià}}, Russellina, S.Giovanni, Scarparina, Schianata, Varraro, Zopà|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Benestare|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|11|N|16|8|E|type:city(2,442)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Benestare-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=}} Ang '''Benestare''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|40|km|mi}} silangan ng [[Regio de Calabria]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ayon sa popular na tradisyon, ang pangalan ng munisipalidad ay nagmula sa mahusay na lokasyon nito. Ayon sa ilang makasaysayang sanggunian, ito ay orihinal na ''Buonostare'', isang pangalang ibinigay dito ng mga magsasaka at pastol na naninirahan sa lugar kung saan nakatayo ang bayan ngayon,<ref>Vincenzo Garreffa, ''Benestare. Oltre la speranza...'', Tip. Eurograf, Bovalino, p. 7.</ref> habang ang iba ay naniniwala na ang pangalan ay nagmula sa Latin na ''bostar-are'' na nangangahulugang "kuwadra ng mga baka", o dahil sa kaaya-ayang lugar. == Kultura == === Mga tradisyon === Ang mga bahay-bukid at iba't ibang kapitbahayan ay pawang nakasentro sa lugar na kilala bilang Timpa, na siyang pinakamatandang bahagi ng Benestare. Kinuha nito ang pangalang ito dahil nakatayo ito sa isang bangin. Sa gitna ng lugar na ito ay ang pinakamatandang plaza ng bayan, ang Ariaporu, isang lugar ng pagpupulong sa loob ng maraming henerasyon. Sa plaza na ito, ang mga magsasaka at pastol ay nagtitipon sa gabi, pagod mula sa mahirap na trabaho, sa paligid ng isang malaking siga upang magkwentuhan sa isa't isa ng kanilang mga kuwento. Kabilang sa mga pinakamatandang ''[[rione]]'' ay ang Zzimbegli, Zzimba, Vaccaru, at Terrata. Ang pinakamahalaga, at talagang kakaiba, na katangian na nagpapaiba sa bayang ito mula sa iba pang mga sentro sa lugar ng Locrideo ay ang sinaunang sentro nito. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060706020725/http://www.comunedibenestare.it/ Opisyal na website] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} q3e9puc1f0l5j9kxqyqssvapokke9hm 0 312323 2225869 2003911 2026-09-17T11:06:41Z Ryomaandres 8044 2225869 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnara Calabra|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comunebagnara.it/}}|area_code=0966|postal_code=89011|day=Disyembre 6|saint=[[San Nicolas ng Bari]]|elevation_m=50|elevation_footnotes=|population_demonym=Bagnaresi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=24|area_footnotes=|mayor=Francesco Albanese Agostino|mayor_party=|frazioni=Ceramida ([[Griyegong Calabres]]: Keramida), Solano, Pellegrina|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Bagnara Calabra|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|17|N|15|49|E|region:IT_type:city(10914)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Bagnara Calabra-Stemma.png|image_caption=Simbahan ng Carmine|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bagnara Calabra Chiesa Carmelo.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bagnara Calabra''' (o simpleng '''Bagnara''') ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Calabria]], [[Katimugang Italya]]. Matatagpuan ito sa mga burol na nakaharap sa [[Dagat Tireno]] sa katimugang dulo ng rehiyon, mga {{Convert|100|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang orihinal na toponimo ay "Bagnara": Ang "''Bagnara Calabra''" ay itinalaga kasunod ng pag-iisa ng Italya upang maiba ang munisipalidad ng Calabria mula sa [[Bagnara di Romagna]]. == Kasaysayan == Ang unang tinirhang nukleo na mayroong tiyak na ebidensiya sa kasaysayan ay isinilang noong bandang 1085, sa panahon ni [[Roger I ng Altavilla|Roger I ng]] [[Roger I ng Altavilla|Altavilla]]. == Sport == === Futbol === Ang pangunahing koponan ng futbol ng lungsod ay ang A.C. Bagnarese Calcio, na naglalaro sa unang dibisyon, Group D. Ang mga kulay nito ay puti at asul. Ang simbolo nito ay ang Swordfish. Itinatag ito noong 1947. == Mga mamamayan == * [[Vincenzo Fondacaro]] (Bagnara 3 Marso 1844 – Dagat Atlantiko Oktubre 1893), mandaragat, kapitan ng hukbong dagat, opisyal ng ''Merchant Royal'' * [[Mia Martini]] (1947–1995), mang-aawit at manunulat ng kanta * [[Loredana Bertè]] (ipinanganak noong 1950), mang-aawit at manunulat ng kanta * [[Benito Carbone]] (ipinanganak 1971), manlalaro ng [[futbol]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comunebagnara.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901143122/http://www.comunebagnara.it/ |date=2006-09-01 }} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} cbcla8h9w9miszymxmexz5s5kw2a2at 2225872 2225869 2026-09-17T11:07:11Z Ryomaandres 8044 2225872 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnara Calabra|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comunebagnara.it/}}|area_code=0966|postal_code=89011|day=Disyembre 6|saint=[[San Nicolas ng Bari]]|elevation_m=50|elevation_footnotes=|population_demonym=Bagnaresi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=24|area_footnotes=|mayor=Francesco Albanese Agostino|mayor_party=|frazioni=Ceramida ([[Griyegong Calabres]]: Keramida), Solano, Pellegrina|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Bagnara Calabra|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|17|N|15|49|E|region:IT_type:city(10914)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Bagnara Calabra-Stemma.png|image_caption=Simbahan ng Carmine|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bagnara Calabra Chiesa Carmelo.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bagnara Calabra''' (o simpleng '''Bagnara''') ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Calabria]], [[Katimugang Italya]]. Matatagpuan ito sa mga burol na nakaharap sa [[Dagat Tireno]] sa katimugang dulo ng rehiyon, mga {{Convert|100|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang orihinal na toponimo ay "Bagnara": Ang "''Bagnara Calabra''" ay itinalaga kasunod ng pag-iisa ng Italya upang maiba ang munisipalidad ng Calabria mula sa [[Bagnara di Romagna]]. == Kasaysayan == Ang unang tinirhang nukleo na mayroong tiyak na ebidensiya sa kasaysayan ay isinilang noong bandang 1085, sa panahon ni [[Roger I ng Altavilla|Roger I ng]] [[Roger I ng Altavilla|Altavilla]]. == Sport == === Futbol === Ang pangunahing koponan ng futbol ng lungsod ay ang A.C. Bagnarese Calcio, na naglalaro sa unang dibisyon, Group D. Ang mga kulay nito ay puti at asul. Ang simbolo nito ay ang isdang-espada. Itinatag ito noong 1947. == Mga mamamayan == * [[Vincenzo Fondacaro]] (Bagnara 3 Marso 1844 – Dagat Atlantiko Oktubre 1893), mandaragat, kapitan ng hukbong dagat, opisyal ng ''Merchant Royal'' * [[Mia Martini]] (1947–1995), mang-aawit at manunulat ng kanta * [[Loredana Bertè]] (ipinanganak noong 1950), mang-aawit at manunulat ng kanta * [[Benito Carbone]] (ipinanganak 1971), manlalaro ng [[futbol]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comunebagnara.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901143122/http://www.comunebagnara.it/ |date=2006-09-01 }} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} tsnjkwweno6olifjp1v9ks9d7uywk1y 0 312325 2225874 2003924 2026-09-17T11:11:22Z Ryomaandres 8044 2225874 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bianco|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89032|day=Agosto 15|saint=Madonna ng Pugliano|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Bianchesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=31|area_footnotes=|mayor=Cosimo Marafioti|mayor_party=|frazioni=Pardesca|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Bianco|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|05|N|16|09|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=bianco-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bianco-Panorama (2026).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bianco''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], sa [[Katimugang Italya]]. Ito ay isang bayan sa tabing dagat at isang tanyag na resort pangturista. Ang mga pangunahing tanawin ay ang mga labi ng isang matandang [[abadia]] at mga pook na may mag guho isang [[Sinaunang Roma|Romanong]] bahay. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pinagmulan ng pangalan ay nagmula sa puting kulay ng lupang luwad na tipikal ng bayan ng Calabria, kung saan iniugnay ng mga mandaragat ang pangalang "Bianco" (Puti) dahil mula sa malayo, mula sa malawak na dagat, madali itong makilala, na lumilitaw bilang isang puting batik sa pagitan ng mga teritoryo ng mga kalapit na munisipalidad. == Kasaysayan == === Pinagmulan === Ang lugar ng Bianco, sa rehiyon ng Locride, ay nag-ugat sa isang pamayanang Greco-Romano na tinatawag na Butroto, na matatagpuan ilang kilometro mula sa kasalukuyang sentro at kinilala bilang isang posibleng daungan ng sinaunang Locri Epizephyrii noong panahon ng [[Magna Graecia]]. Gayunpaman, ang pinagmulang ito ay nananatiling hipotetikal dahil walang direktang sinaunang dokumento na nagpapatunay sa ebolusyon mula sa Butroto patungo sa medyebal na komunidad ng Bianco. == Tingnan din == * [[Alak na Calabres]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} i42g6kpx48xk4jqbmxslbajgujj5sue 0 312326 2225875 2195913 2026-09-17T11:13:43Z Ryomaandres 8044 2225875 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bivongi|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89040|day=|saint=|elevation_m=270|elevation_footnotes=|population_demonym=Bivongesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=25.3|area_footnotes=|mayor=Vincenzo Valenti|mayor_party=|frazioni=Melodari, Condoianni|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Bivongi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|29|N|16|27|E|type:city(1,540)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Bivongi-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Town of Bivongi.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bivongi''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Bivungi}} o {{Lang|scn|Bigungi}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]] sa [[Stilaro Valley|Lambak Stilaro]], sa paanan ng [[Monte Consolino]]. == Kasaysayan == [[File:Grangia_degli_apostoli.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Grangia_degli_apostoli.JPG|left|thumb|Kamalig ng mga Apostol]] [[File:Grangia_degli_apostoli_interno_Bivongi.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Grangia_degli_apostoli_interno_Bivongi.jpg|left|thumb|200x200px|Kamalig ng mga Apostol (looban)]] Mula sa datos na nakuha sa isang imbestigasyong arkeolohiko noong 1995 sa simbahan ng San Giovanni Decollato, pinaniniwalaang mayroong unang pamayanan o Chorion noong ika-9 na siglo.<ref>{{cita|Bova 2008|p. 269}}.</ref> Ang pinakamatandang pamayanan sa Bivongi ay tiyak na Mangioni, sa kanan ng batis ng Melodare (isang sanga ng Stilaro), isang termino mula sa Huling Bahagi ng Gitnang Panahon na marahil ay nagpapahiwatig ng pagkakaroon ng isang kusinang sopas na ibinigay ng sinaunang Monasteryo-Simbahan ng Santo Nicola (madalas na ginagamit hanggang ika-19 na siglo at kalaunan ay inalis sa konseho ng bayan; ito na ngayon ang kinaroroonan ng silid ng konseho ng bayan). Kalaunan ay pinalitan ito ng Simbahan ng San Giovanni Decollato, kung saan tanging ang kampana na lamang ang natitira sa bagong Inang Simbahan ng San Giovanni Battista Decollato. == Kapatid na lungsod == * {{Flagicon|Argentina}} [[La Plata]] ([[Arhentina]]) 2012 == Tingnan din == * [[Alak na Calabres]] * [[Vallata dello Stilaro Allaro]] * [[Ecomuseo delle ferriere e fonderie di Calabria]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20080312210659/http://www.locride.net/bivongi.htm Bivongi sa site ni Locride] * [http://web.tiscali.it/stilaroallaro/ Comunità Montana Stilaro Allaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210917033814/http://web.tiscali.it/stilaroallaro/ |date=2021-09-17 }} * [https://web.archive.org/web/20170525042029/http://bivongi.eu/ Isang access point sa mga mapagkukunan ng Bivongi internet] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} h5xec7zloa1uv3btq23ialinqaig6tj 0 312327 2225879 2003952 2026-09-17T11:17:14Z Ryomaandres 8044 2225879 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bovalino|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.bovalino.rc.it/}}|area_code=0964|postal_code=89034|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Bovalinesi|area_total_km2=18.0|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Bosco S. Ippolito, Belloro, Russellina, Bricà, S. Nicola, Pozzo, Bovalino Superiore, Biviera, Rosa, Cipparello|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Bovalino|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|9|N|16|10|E|type:city(8,406)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Simbahan ng San Nicola da Bari at Munisipyo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bovalino.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bovalino''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan tungkol mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|46|km|mi}} silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 8,406 at sakop na {{Convert|18.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> Si [[Antonio Lentini]], isang restawrador ngayon sa [[Newburgh (lungsod), New York|Newburgh, New York]], ay umalis sa Bovalino noong 1909 at nagpunta sa Amerika sa SS San Giovanni palabas ng Napoles. Ipinanganak siya sa San Vito sullo Ionio, sa Calabria, noong 1893. Ang munisipalidad ng Bovalino ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga pagkakahati, pangunahin na mga nayon at komunidad) ng Bosco S. Ippolito ({{Lang-el|Aghios Ippolytos}}), Belloro, Russellina, Bricà, S. Nicola, Pozzo, Bovalino Superiore, Biviera, Rosa, at Cipparello. Ang Bovalino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ardore]], [[Benestare]], [[Casignana]], at [[San Luca]]. Si Bovalino ay ang pook ng kapanganakan ni Pinagpalang [[Camillus Costanzo]].<ref>{{Cite web|url=http://catholicsaints.info/blessed-camillus-costanzo|title=Blessed Camillus Costanzo|date=26 September 2012}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Malaki ang kahalagahan ng pagpapaunlad ng dalampasigan at ng malakristal na dagat, hindi lamang para sa turismo kundi pati na rin sa pagpapagaan ng klima sa Bovalino. Bukod sa Bovalino Marina, nariyan din ang nayon ng Bovalino Superiore, na matatagpuan humigit-kumulang 200 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang sinaunang nayon na ito ay naglalaman ng mga guho ng isang kastilyong Normando at maraming makasaysayan at arkitekturang labi ng orihinal na bayan. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:8500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2152 bar:1871 from: 0 till:2617 bar:1881 from: 0 till:3666 bar:1901 from: 0 till:4530 bar:1911 from: 0 till:5250 bar:1921 from: 0 till:5364 bar:1931 from: 0 till:6131 bar:1936 from: 0 till:6469 bar:1951 from: 0 till:7435 bar:1961 from: 0 till:6929 bar:1971 from: 0 till:6463 bar:1981 from: 0 till:6989 bar:1991 from: 0 till:8307 bar:2001 from: 0 till:8358 PlotData= bar:1861 at:2152 fontsize:XS text: 2152 shift:(-8,5) bar:1871 at:2617 fontsize:XS text: 2617 shift:(-8,5) bar:1881 at:3666 fontsize:XS text: 3666 shift:(-8,5) bar:1901 at:4530 fontsize:XS text: 4530 shift:(-8,5) bar:1911 at:5250 fontsize:XS text: 5250 shift:(-8,5) bar:1921 at:5364 fontsize:XS text: 5364 shift:(-8,5) bar:1931 at:6131 fontsize:XS text: 6131 shift:(-8,5) bar:1936 at:6469 fontsize:XS text: 6469 shift:(-8,5) bar:1951 at:7435 fontsize:XS text: 7435 shift:(-8,5) bar:1961 at:6929 fontsize:XS text: 6929 shift:(-8,5) bar:1971 at:6463 fontsize:XS text: 6463 shift:(-8,5) bar:1981 at:6989 fontsize:XS text: 6989 shift:(-8,5) bar:1991 at:8307 fontsize:XS text: 8307 shift:(-8,5) bar:2001 at:8358 fontsize:XS text: 8358 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.bovalino.rc.it/ www.comune.bovalino.rc.it/] 7ivj32raz1k95vftyvidt6nfsvdcihq 2225880 2225879 2026-09-17T11:17:30Z Ryomaandres 8044 2225880 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bovalino|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.bovalino.rc.it/}}|area_code=0964|postal_code=89034|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Bovalinesi|area_total_km2=18.0|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Bosco S. Ippolito, Belloro, Russellina, Bricà, S. Nicola, Pozzo, Bovalino Superiore, Biviera, Rosa, Cipparello|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Bovalino|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|9|N|16|10|E|type:city(8,406)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Simbahan ng San Nicola da Bari at Munisipyo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bovalino.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bovalino''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan tungkol mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|46|km|mi}} silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 8,406 at sakop na {{Convert|18.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> Si [[Antonio Lentini]], isang restawrador ngayon sa [[Newburgh (lungsod), New York|Newburgh, New York]], ay umalis sa Bovalino noong 1909 at nagpunta sa Amerika sa SS San Giovanni palabas ng Napoles. Ipinanganak siya sa San Vito sullo Ionio, sa Calabria, noong 1893. Ang munisipalidad ng Bovalino ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga pagkakahati, pangunahin na mga nayon at komunidad) ng Bosco S. Ippolito ({{Lang-el|Aghios Ippolytos}}), Belloro, Russellina, Bricà, S. Nicola, Pozzo, Bovalino Superiore, Biviera, Rosa, at Cipparello. Ang Bovalino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ardore]], [[Benestare]], [[Casignana]], at [[San Luca]]. Si Bovalino ay ang pook ng kapanganakan ni Pinagpalang [[Camillus Costanzo]].<ref>{{Cite web|url=http://catholicsaints.info/blessed-camillus-costanzo|title=Blessed Camillus Costanzo|date=26 September 2012}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Malaki ang kahalagahan ng pagpapaunlad ng dalampasigan at ng malakristal na dagat, hindi lamang para sa turismo kundi pati na rin sa pagpapagaan ng klima sa Bovalino. Bukod sa Bovalino Marina, nariyan din ang nayon ng Bovalino Superiore, na matatagpuan humigit-kumulang 200 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang sinaunang nayon na ito ay naglalaman ng mga guho ng isang [[Kastilyo|kastilyong]] Normando at maraming makasaysayan at arkitekturang labi ng orihinal na bayan. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:8500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2152 bar:1871 from: 0 till:2617 bar:1881 from: 0 till:3666 bar:1901 from: 0 till:4530 bar:1911 from: 0 till:5250 bar:1921 from: 0 till:5364 bar:1931 from: 0 till:6131 bar:1936 from: 0 till:6469 bar:1951 from: 0 till:7435 bar:1961 from: 0 till:6929 bar:1971 from: 0 till:6463 bar:1981 from: 0 till:6989 bar:1991 from: 0 till:8307 bar:2001 from: 0 till:8358 PlotData= bar:1861 at:2152 fontsize:XS text: 2152 shift:(-8,5) bar:1871 at:2617 fontsize:XS text: 2617 shift:(-8,5) bar:1881 at:3666 fontsize:XS text: 3666 shift:(-8,5) bar:1901 at:4530 fontsize:XS text: 4530 shift:(-8,5) bar:1911 at:5250 fontsize:XS text: 5250 shift:(-8,5) bar:1921 at:5364 fontsize:XS text: 5364 shift:(-8,5) bar:1931 at:6131 fontsize:XS text: 6131 shift:(-8,5) bar:1936 at:6469 fontsize:XS text: 6469 shift:(-8,5) bar:1951 at:7435 fontsize:XS text: 7435 shift:(-8,5) bar:1961 at:6929 fontsize:XS text: 6929 shift:(-8,5) bar:1971 at:6463 fontsize:XS text: 6463 shift:(-8,5) bar:1981 at:6989 fontsize:XS text: 6989 shift:(-8,5) bar:1991 at:8307 fontsize:XS text: 8307 shift:(-8,5) bar:2001 at:8358 fontsize:XS text: 8358 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.bovalino.rc.it/ www.comune.bovalino.rc.it/] nma02d9oxrt228b448gqto7ybgqm4pv 0 312328 2225878 2004016 2026-09-17T11:16:10Z Ryomaandres 8044 2225878 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Bova|elevation_footnotes=|area_total_km2=46.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_total=461|population_as_of=2007|pop_density_footnotes=|population_demonym=Bovesi|elevation_m=820|mayor=Giovanni Andrea Casile|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=89033|area_code=0965|website={{official website|https://web.archive.org/web/20060818213222/http://www.comunedibova.it:80/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Bova|image_map=|native_name={{native name|el|Χώρα του Βούα/Chóra tu Vúa}}|image_skyline=Bova - View from Palizzi - Photo by Filippo Parisi.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Bova-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|0|N|15|56|E|type:city(471)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|footnotes=}}Ang '''Bova''' ([[Griyegong Calabres]]: {{Lang|el|Χώρα του Βούα}}, ''Chòra tu Vùa''; [[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Vùa}}; {{Lang-grc|ὁ Βούας}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|25|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria|Regio]]. Ito ay isa sa mga nayon ng [[Bovesia]] na nagsasalita ng [[Griyegong Calabres|Griyego-Bovese]], isa sa dalawang pook na nagsasalita ng [[Wikang Griko|Griko]] sa [[katimugang Italya]]. Ang nayon ay nakatala rin bilang ''[[Ako Borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia.]]<ref>{{Cite web|url=http://borghipiubelliditalia.it/project/bova/|title=Bova|date=30 January 2017}}</ref>'' Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang bayan ay lubos na binomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] noong 1943. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Ang Bova ay may napakasinaunang pinagmulan, gaya ng pinatutunayan ng maraming natuklasang mga sandatang batong Neolitiko sa buong lugar. Maging sa loob ng bayan, sa loob ng mga pader ng [[Kastilyo ng Bova|kastilyo]], natagpuan ang mga piraso ng obsidiana, na nagpapatunay sa sinaunang kalakalan na isinagawa ng mga naninirahan sa [[Kapuluang Eolia]] sa mga kalapit na tao simula noong ika-4 na milenyo BK. Samakatuwid, ang mga bato ng kastilyo ay tiyak na tahanan ng isang sinaunang pamayanan ng tao. Bukod pa rito, ang maraming piraso ng plorera, na may mga disenyo ng paliku-liko o ''[[greca]]'', na gawa sa makintab na itim na impasto, tiyak na gawa sa gawang Griyego, mula sa unang panahon ng kolonisasyon, ay nagpapatunay sa sinaunang pagkakaroon ng mga tirahan sa lugar ng kastilyo at nagdodokumento ng iba't ibang pamayanan ng tao sa paglipas ng mga siglo. Kabilang sa mga sinaunang populasyon na nanirahan sa mga bato at kuweba ng Bova ay ang mga [[Mga Ausonio|Ausonio]], pangunahin na mga tagapag-alaga ng hayop, na kalaunan ay nasakop ng mga kolonistang Griyego. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:400 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1813 bar:1871 from: 0 till:2356 bar:1881 from: 0 till:2208 bar:1901 from: 0 till:2448 bar:1911 from: 0 till:2293 bar:1921 from: 0 till:2476 bar:1931 from: 0 till:2375 bar:1936 from: 0 till:2512 bar:1951 from: 0 till:2155 bar:1961 from: 0 till:1893 bar:1971 from: 0 till:1401 bar:1981 from: 0 till:1175 bar:1991 from: 0 till:602 bar:2001 from: 0 till:474 PlotData= bar:1861 at: 1813 fontsize:XS text: 1813 shift:(-8,5) bar:1871 at: 2356 fontsize:XS text: 2356 shift:(-8,5) bar:1881 at: 2208 fontsize:XS text: 2208 shift:(-8,5) bar:1901 at: 2448 fontsize:XS text: 2448 shift:(-8,5) bar:1911 at: 2293 fontsize:XS text: 2293 shift:(-8,5) bar:1921 at: 2476 fontsize:XS text: 2476 shift:(-8,5) bar:1931 at: 2375 fontsize:XS text: 2375 shift:(-8,5) bar:1936 at: 2512 fontsize:XS text: 2512 shift:(-8,5) bar:1951 at: 2155 fontsize:XS text: 2155 shift:(-8,5) bar:1961 at: 1893 fontsize:XS text: 1893 shift:(-8,5) bar:1971 at: 1401 fontsize:XS text: 1401 shift:(-8,5) bar:1981 at: 1175 fontsize:XS text: 1175 shift:(-8,5) bar:1991 at: 602 fontsize:XS text: 602 shift:(-8,5) bar:2001 at: 474 fontsize:XS text: 474 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060818213222/http://www.comunedibova.it/ Opisyal na website] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} nnqn0o36d1hau8gtd7brk8wylbzsoaw 0 312329 2225883 2003967 2026-09-17T11:21:40Z Ryomaandres 8044 2225883 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Brancaleone|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89036|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=35.9|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Brancaleone|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|37|58|N|16|6|E|type:city(3,923)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=}} Ang '''Brancaleone''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|65|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 3,923 at sakop na {{Convert|35.9|km2|mi2}} . Ang Brancaleone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bruzzano Zeffirio]], [[Palizzi]], at [[Ang Staiti|Staiti]]. Ang sikat na makatang Italyano at nobelistang si [[Cesare Pavese]] ay ipinatapon dito noong 1935. Ang mga bahagi ng kaniyang nobelang ''[[Ang Buwan at ang mga Bonfires|The Moon at the Bonfires]]'' ay tumutukoy sa kaniyang oras na ginugol dito. == Pinagmulan ng pangalan == Ang bayan ay dating tinawag na Sperlonga o Sperlinga. Ang pangalang ito ay kalaunan ay pinalitan ng Mottaleonis, isang kombinasyon ng motta (burol) at leone (leon), na malamang ay metaporikal. Ang kasalukuyang pangalan ay pinaniniwalaang isang palayaw. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1137 bar:1871 from: 0 till:1282 bar:1881 from: 0 till:1421 bar:1901 from: 0 till:2250 bar:1911 from: 0 till:2457 bar:1921 from: 0 till:2838 bar:1931 from: 0 till:3364 bar:1936 from: 0 till:3875 bar:1951 from: 0 till:4543 bar:1961 from: 0 till:4245 bar:1971 from: 0 till:3915 bar:1981 from: 0 till:3931 bar:1991 from: 0 till:4014 bar:2001 from: 0 till:3882 PlotData= bar:1861 at:1137 fontsize:XS text: 1137 shift:(-8,5) bar:1871 at:1282 fontsize:XS text: 1282 shift:(-8,5) bar:1881 at:1421 fontsize:XS text: 1421 shift:(-8,5) bar:1901 at:2250 fontsize:XS text: 2250 shift:(-8,5) bar:1911 at:2457 fontsize:XS text: 2457 shift:(-8,5) bar:1921 at:2838 fontsize:XS text: 2838 shift:(-8,5) bar:1931 at:3364 fontsize:XS text: 3364 shift:(-8,5) bar:1936 at:3875 fontsize:XS text: 3875 shift:(-8,5) bar:1951 at:4543 fontsize:XS text: 4543 shift:(-8,5) bar:1961 at:4245 fontsize:XS text: 4245 shift:(-8,5) bar:1971 at:3915 fontsize:XS text: 3915 shift:(-8,5) bar:1981 at:3931 fontsize:XS text: 3931 shift:(-8,5) bar:1991 at:4014 fontsize:XS text: 4014 shift:(-8,5) bar:2001 at:3882 fontsize:XS text: 3882 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} sm8joebmjsr4vdhnblglru04jawxfvb 2225884 2225883 2026-09-17T11:22:07Z Ryomaandres 8044 2225884 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Brancaleone|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89036|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=35.9|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Brancaleone|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|37|58|N|16|6|E|type:city(3,923)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Katedral ng Maria Santissima Annunziata|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Chiesa di Maria Santissima Annunziata (Brancaleone Superiore) - Brancaleone (Reggio Calabria) - Italy - 24 April 2016.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Brancaleone''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|65|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 3,923 at sakop na {{Convert|35.9|km2|mi2}} . Ang Brancaleone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bruzzano Zeffirio]], [[Palizzi]], at [[Ang Staiti|Staiti]]. Ang sikat na makatang Italyano at nobelistang si [[Cesare Pavese]] ay ipinatapon dito noong 1935. Ang mga bahagi ng kaniyang nobelang ''[[Ang Buwan at ang mga Bonfires|The Moon at the Bonfires]]'' ay tumutukoy sa kaniyang oras na ginugol dito. == Pinagmulan ng pangalan == Ang bayan ay dating tinawag na Sperlonga o Sperlinga. Ang pangalang ito ay kalaunan ay pinalitan ng Mottaleonis, isang kombinasyon ng motta (burol) at leone (leon), na malamang ay metaporikal. Ang kasalukuyang pangalan ay pinaniniwalaang isang palayaw. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1137 bar:1871 from: 0 till:1282 bar:1881 from: 0 till:1421 bar:1901 from: 0 till:2250 bar:1911 from: 0 till:2457 bar:1921 from: 0 till:2838 bar:1931 from: 0 till:3364 bar:1936 from: 0 till:3875 bar:1951 from: 0 till:4543 bar:1961 from: 0 till:4245 bar:1971 from: 0 till:3915 bar:1981 from: 0 till:3931 bar:1991 from: 0 till:4014 bar:2001 from: 0 till:3882 PlotData= bar:1861 at:1137 fontsize:XS text: 1137 shift:(-8,5) bar:1871 at:1282 fontsize:XS text: 1282 shift:(-8,5) bar:1881 at:1421 fontsize:XS text: 1421 shift:(-8,5) bar:1901 at:2250 fontsize:XS text: 2250 shift:(-8,5) bar:1911 at:2457 fontsize:XS text: 2457 shift:(-8,5) bar:1921 at:2838 fontsize:XS text: 2838 shift:(-8,5) bar:1931 at:3364 fontsize:XS text: 3364 shift:(-8,5) bar:1936 at:3875 fontsize:XS text: 3875 shift:(-8,5) bar:1951 at:4543 fontsize:XS text: 4543 shift:(-8,5) bar:1961 at:4245 fontsize:XS text: 4245 shift:(-8,5) bar:1971 at:3915 fontsize:XS text: 3915 shift:(-8,5) bar:1981 at:3931 fontsize:XS text: 3931 shift:(-8,5) bar:1991 at:4014 fontsize:XS text: 4014 shift:(-8,5) bar:2001 at:3882 fontsize:XS text: 3882 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} gdsgtiyy6ijpo2lst862ziqpidf59ni 0 312330 2225881 2158023 2026-09-17T11:18:52Z Ryomaandres 8044 2225881 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Bova Marina|elevation_footnotes=|area_total_km2=29.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_total=4125|population_as_of=31 Disyembre 2012|pop_density_footnotes=|population_demonym=Bovesi|elevation_m=20|mayor=Saverio Zavettieri|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=89035|area_code=0965|website={{official website|http://www.comune.bovamarina.rc.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Bova Marina|image_map=|native_name={{native name|el|Γιαλός του Βούα}}|image_skyline=Panoramic view of Bova Marina - Province of Reggio Calabria - Italy - 16 Aug. 2014.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Panroamikong tanaw ng Bova Marina|image_shield=|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Mesofugna, Amigdalà, Borgo, Centro, Costa dei Saraceni, Apambero, San Pasquale|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|56|N|15|55|E|type:city(3,870)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|footnotes=}}Ang '''Bova Marina''' ([[Griyegong Calabres]]: {{Lang|el|Γιαλός του Βούα}} , ''Jalò tu Vunà''; [[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|A Marìna}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang Bova Marina ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bova, Calabria|Bova]], [[Condofuri]], at [[Palizzi]]. == Kasaysayan == Ang Bova Marina ay itinatag ni Monsignor Dalmazio D'Andrea, [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Reggio Calabria-Bova|Obispo ng Reggio-Bova]], noong bandang 1870 nang bumili siya ng isang piraso ng lupa mula sa Maharlikang Ahensiya ng mga Pagmamay-ari, na nasa hangganan ng Ilog Siderone at nakapalibot sa mga kanayunan na walang nakatira. Hinati ni D'Andrea ang lupang binili mula sa estado at ibinigay ito sa mga magsasakang gustong lumipat mula sa mga bundok, kaya nabuo ang isang maliit na urban area. Ang Bova Marina ay itinayo sa mga sinaunang pamayanang Hudyo, Bisantino, at Griyego, na ang mga labi ay nakikita pa rin sa mga nakapalibot na lugar. Noong 1908, isang Dekretong Maharlika ang nagdeklara dito bilang isang malayang munisipalidad. Dumating ang riles sa parehong panahon. Mula sa mga unang taon ng kasaysayan nito, ang Bova Marina ay isang sentro ng komersiyo: bawat buwan, isang malaki at mahalagang perya ang ginaganap, na nagpapakita ng mga alagang hayop at mga produktong artesano. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.bovamarina.rc.it/ www.comune.bovamarina.rc.it/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325050918/http://www.comune.bovamarina.rc.it/ |date=2009-03-25 }} * [https://www.nytimes.com/1986/03/04/science/italian-synagogue-may-be-oldest-in-europe.html?sec=health ''Ang artikulo sa New York Times'' tungkol sa pagtuklas ng sinagoga ng Bova Marina] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} lliv415aekgb18zzi8866uspwe7yoth 0 312333 2225893 2083848 2026-09-17T11:43:05Z Ryomaandres 8044 2225893 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Calanna|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.calanna.rc.it/}}|area_code=0965|postal_code=89050|day=|saint=|elevation_m=511|elevation_footnotes=|population_demonym=Calannesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=10.97|area_footnotes=|mayor=Domenico Romeo|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Calanna|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|11|N|15|43|E|type:city(1,095)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name={{Lang-el|Kalanne}}|footnotes=}} Ang '''Calanna''' ({{Lang-el|Kalanne}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|9|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang Calanna ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Fiumara (RC)|Fiumara]], [[Laganadi]], [[Regio de Calabria]], [[San Roberto]]. == Heograpiyang pisikal == Kahit ngayon, maraming labi ng fossil ang maaaring hangaan na nakabaon sa mga mabuhanging pader, lalo na ang mga nasa pamilyang "Pectinidae". Sa pagitan ng ika-19 at ika-20 siglo, ginamit ng populasyon ng Calannese ang ilan sa mga pormasyong ito ng batong-buhangin upang lumikha ng mga silungan para sa mga hayop, pati na rin mga kanlungan noong mga dakilang digmaan. Sa katunayan, sa mga dalisdis ng burol, kung saan nakatayo ang kastilyong medyebal, madaling makita ang ilang nagdudugtong na bukana. == Kasaysayan == Noong sinaunang panahon, ang Calanna ay isa sa mga nayon ng Regio at, noong Gitnang Kapanahunan, isa sa mga sistemang depensa nito sa tuktok ng burol. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreo ng Pangulo ng Republika noong Marso 6, 1950. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} cyl41pae7rrfnf1kbbgjxqujuhsiffw 0 312334 2225818 2206245 2026-09-17T02:27:54Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374804369|Bruzzano Zeffirio]]" 2225818 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bruzzano Zeffirio|official_name=Comune di Bruzzano Zeffirio|native_name={{Langx|el|Zephyrion}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|16|5|E|type:city(1,331)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Cuzzola|area_footnotes=|area_total_km2=20.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=89030|area_code=0964|website=|footnotes=}}Ang '''Bruzzano Zeffirio''' ({{Langx|el|Zephyrion}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], rehiyon ng [[Calabria]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|40|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang teritoryo nito ay kasama sa [[Liwasang Pambansa ng Aspromonte]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Reggio Calabria}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pswqygnybba5kpumy0nmj11cymkhaqk 2225819 2225818 2026-09-17T02:29:52Z Ryomaandres 8044 2225819 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bruzzano Zeffirio|official_name=Comune di Bruzzano Zeffirio|native_name={{Langx|el|Zephyrion}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|16|5|E|type:city(1,331)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Cuzzola|area_footnotes=|area_total_km2=20.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=89030|area_code=0964|website=|footnotes=}}Ang '''Bruzzano Zeffirio''' ({{Langx|el|Zephyrion}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], rehiyon ng [[Calabria]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|40|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang teritoryo nito ay kasama sa [[Liwasang Pambansa ng Aspromonte]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa promontoryo ng Bruzio (Bruzzano) o mula sa Bruzi pati na rin sa banayad na hangin na tinatawag na "Zefiro" na nagpapasaya sa klima ng lugar at nagtulak sa mga Griyego na mapadpad sa Cape Bruzzano.<ref>Comune di Bruzzano, ''http://www.comune.bruzzanozeffirio.rc.it/''.</ref> Ang pangalan ng Bruzzano noong sinaunang panahon ay Bursana, ayon sa ulat ng mga Arabong kartograpo. Ang kastilyo ay itinatag ng mga tropa ni emperador Nicephorus Phocas ang Nakatatanda, marahil noong ikasiyam na siglo. Ang pangalang Armenian ng Bruzzano ay BUr sa nan, literal sa medyebal na Armenian, lahat ay mabango. == Kasaysayan == Ang Bruzzano ay may sinaunang pinagmulan. Ayon sa isang teorya, ito ay itinatag ng mga kolonyalistang Griyego. Nang, dahil sa paglaki ng populasyon at kabihasnan, ang lugar ay naging napakaliit upang mapunan at mapakain sila, ang mga tagapagmana ng mga kolonyalista ay naghiwalay: ang isang grupo ay nakapasok sa loob ng bayan at itinatag ang Bruzzano, at ang isa naman ay lumipat sa baybayin at itinatag muna ang Locri Zefiria, na matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Palazzi sa kanayunan ng Bianco, at kalaunan ay ang Locri Epizefirii. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Reggio Calabria}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 55dsfj40j1j9bo1gdoe3ojs80otqmfd 2225885 2225819 2026-09-17T11:22:36Z Ryomaandres 8044 2225885 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bruzzano Zeffirio|official_name=Comune di Bruzzano Zeffirio|native_name={{Langx|el|Zephyrion}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|1|N|16|5|E|type:city(1,331)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Cuzzola|area_footnotes=|area_total_km2=20.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=89030|area_code=0964|website=|footnotes=|image_skyline=Bruzzano Zeffirio (Reggio Calabria) - Italy - 24 April 2016.jpg}}Ang '''Bruzzano Zeffirio''' ({{Langx|el|Zephyrion}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], rehiyon ng [[Calabria]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|40|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang teritoryo nito ay kasama sa [[Liwasang Pambansa ng Aspromonte]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa promontoryo ng Bruzio (Bruzzano) o mula sa Bruzi pati na rin sa banayad na hangin na tinatawag na "Zefiro" na nagpapasaya sa klima ng lugar at nagtulak sa mga Griyego na mapadpad sa Cape Bruzzano.<ref>Comune di Bruzzano, ''http://www.comune.bruzzanozeffirio.rc.it/''.</ref> Ang pangalan ng Bruzzano noong sinaunang panahon ay Bursana, ayon sa ulat ng mga Arabong kartograpo. Ang kastilyo ay itinatag ng mga tropa ni emperador Nicephorus Phocas ang Nakatatanda, marahil noong ikasiyam na siglo. Ang pangalang Armenian ng Bruzzano ay BUr sa nan, literal sa medyebal na Armenian, lahat ay mabango. == Kasaysayan == Ang Bruzzano ay may sinaunang pinagmulan. Ayon sa isang teorya, ito ay itinatag ng mga kolonyalistang Griyego. Nang, dahil sa paglaki ng populasyon at kabihasnan, ang lugar ay naging napakaliit upang mapunan at mapakain sila, ang mga tagapagmana ng mga kolonyalista ay naghiwalay: ang isang grupo ay nakapasok sa loob ng bayan at itinatag ang Bruzzano, at ang isa naman ay lumipat sa baybayin at itinatag muna ang Locri Zefiria, na matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Palazzi sa kanayunan ng Bianco, at kalaunan ay ang Locri Epizefirii. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Reggio Calabria}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3p78s0btkngwcbtm4gpvvknb3r124b9 0 312335 2225895 2004274 2026-09-17T11:44:54Z Ryomaandres 8044 2225895 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Camini|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0964|postal_code=89040|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Caminesi|population_footnotes=|area_total_km2=17.2|area_footnotes=|mayor=Giuseppe Alfarano|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Camini|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|26|N|16|29|E|type:city(762)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Camini-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Benvenuti a Camini.jpg|native_name={{Lang-el|Cameno|script=Latn}}|footnotes=}} Ang '''Camini''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa rehiyon ng [[Calabria]] ng [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]] . Ang Camini ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Riace]], [[Stignano]], at [[Stilo]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Camini ay nagmula sa [[Sinaunang Griyego|sinaunang Griyegong]] pangalang Kaminion (Καμίνιον) na nangangahulugang "tsimenea" o "hurno", dahil ang bayan ay nailalarawan sa pagkakaroon ng ilang mga hurno para sa paggawa ng mga seramikong artepakto. == Kasaysayan == [[File:Chiesa_Santa_Maria_di_Camini.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_Santa_Maria_di_Camini.JPG|left|thumb|Simbahan ng Santa Maria Assunta in Cielo]] Ang Camini, na kilala rin bilang "Cameno," ay umusbong bilang isang nayon ng [[Stilo]] noong bandang ika-7 siglo, isang maunlad na panahon para sa bayan, bagaman may mga bakas ng mga pamayanan bago ang panahong ito. Sa katunayan, sa distrito ng Jeritano, malapit sa baybayin, isang libingan na gawa sa lupa noong ika-6 na siglo BK na may takip na ladrilyo ang natagpuan, na maiuugnay sa isang sakahang [[Mga Brucio|Brucio]].<ref>{{cita libro |ISBN=978-88-498-5393-3 |p=386 |nome=Fabrizio |cognome=Mollo |titolo=Guida archeologica della Calabria antica |anno=2018 |editore=Rubbettino |città=Soveria Mannelli}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * ''A Turri'', mga ika-16 siglong tore * ''Santa Maria Assunta in Cielo'', isang ika-12 siglong simbahan na may mga fresco == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 2fm0bglpw548ok9pcoqxoz1cif078sk 0 312336 2225896 2004276 2026-09-17T11:47:04Z Ryomaandres 8044 2225896 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campo Calabro|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.campocalabro.rc.it/}}|area_code=0965|postal_code=89052|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=7.5|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Campo Calabro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|13|N|15|40|E|type:city(4,193)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Muog ng Siacci|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Foto del forte.jpg|native_name=[[Griyegong Calabres|Griko]]: {{lang|el|Campos}}|footnotes=}} Ang '''Campo Calabro''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya|Italyonong]] rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} hilaga ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 4,193 at sakop na {{Convert|7.5|km2|mi2}}. Ang Campo Calabro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Fiumara (RC)|Fiumara]], [[Regio de Calabria]], at [[Villa San Giovanni]]. == Kasaysayan == Ang pangalan nito ay nagmula sa salitang Latin na ''campus'', na nangangahulugang "bukid," na nangangahulugang "kanayunan." Ito ay naging isang malayang munisipalidad noong 1950, na dating pinakamataong nayon sa bundok sa munisipalidad ng , na kilala rin bilang Villa San Giovanni Superiore upang maiba ito mula sa kilalang bayan sa tabing-dagat sa ibaba. Ang pinagmulan nito ay napakatanda na, bagaman walang tiyak na ebidensiya ng pagkakatatag nito. Ang Campo Calabro ay ang lugar ng kapanganakan din ni [[Antonino Scopelliti]], isang mahistrado na pinatay ng [[mafia]] noong tag-araw ng 1991. Ang [[Antipasista|antipasistang]] guro at abogado na si [[Francesco Geraci]] ay ipinanganak din dito. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1998 bar:1871 from: 0 till:2248 bar:1881 from: 0 till:2336 bar:1901 from: 0 till:2739 bar:1911 from: 0 till:2603 bar:1921 from: 0 till:2718 bar:1931 from: 0 till:2862 bar:1936 from: 0 till:2958 bar:1951 from: 0 till:3142 bar:1961 from: 0 till:3084 bar:1971 from: 0 till:3084 bar:1981 from: 0 till:3459 bar:1991 from: 0 till:3801 bar:2001 from: 0 till:4074 PlotData= bar:1861 at:1998 fontsize:XS text: 1998 shift:(-8,5) bar:1871 at:2248 fontsize:XS text: 2248 shift:(-8,5) bar:1881 at:2336 fontsize:XS text: 2336 shift:(-8,5) bar:1901 at:2739 fontsize:XS text: 2739 shift:(-8,5) bar:1911 at:2603 fontsize:XS text: 2603 shift:(-8,5) bar:1921 at:2718 fontsize:XS text: 2718 shift:(-8,5) bar:1931 at:2862 fontsize:XS text: 2862 shift:(-8,5) bar:1936 at:2958 fontsize:XS text: 2958 shift:(-8,5) bar:1951 at:3142 fontsize:XS text: 3142 shift:(-8,5) bar:1961 at:3084 fontsize:XS text: 3084 shift:(-8,5) bar:1971 at:3084 fontsize:XS text: 3084 shift:(-8,5) bar:1981 at:3459 fontsize:XS text: 3459 shift:(-8,5) bar:1991 at:3801 fontsize:XS text: 3801 shift:(-8,5) bar:2001 at:4074 fontsize:XS text: 4074 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.campocalabro.rc.it/ www.comune.campocalabro.rc.it/] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} ce6ggsixgsjhdh17x5g1vl3iw3xou7k 0 312338 2225898 2004382 2026-09-17T11:50:38Z Ryomaandres 8044 2225898 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Candidoni|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.candidoni.rc.it/}}|area_code=0966|postal_code=89020|day=|saint=|elevation_m=239|elevation_footnotes=|population_demonym=Candidonesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=26.6|area_footnotes=|mayor=Vincenzo Cavallaro|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Candidoni|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|30|N|16|5|E|type:city(399)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Pangunahing kalye|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Candidoni via principale.jpg|native_name={{Lang-el|Athidòn|script=Latn}}|footnotes=}} Ang '''Candidoni''' ({{Lang-el|Anthedon}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. == Heograpiya == Ang Candidoni ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Laureana di Borrello]], [[Limbadi]], [[Mileto]], [[Nicotera]], [[Rosarno]], [[San Calogero (VV)|San Calogero]], at [[Serrata, Italya|Serrata]]. == Lipunan == === Relihiyon === Ang pinakalaganap na relihiyon ay ang [[Katolisismong Romano|Katolisismo Romano]]. Ang lungsod ay bahagi ng [[Diyosesis ng Oppido Mamertina-Palmi]] at ng [[Mga parokya ng Diyosesis ng Oppido Mamertina-Palmi|Bikariato ng Polista]]. Ang teritoryo ng munisipalidad ay kasalukuyang pagmamay-ari ng iisang parokya, na inialay kay San Nicolas na Obispo.<ref>{{Cita web|url=http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/pls/oppido/bd_dioc_annuario_css.singolo_ente?p_pagina=22851&id_dioc=19&cod_icsc=1170003&id_en=7&colore1=&colore2=&layout=0&rifi=&rifp=&vis=1|titolo=Parrocchia di San Nicola - Candidoni|accesso=25 marzo 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150402144511/http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/pls/oppido/bd_dioc_annuario_css.singolo_ente?p_pagina=22851&id_dioc=19&cod_icsc=1170003&id_en=7&colore1=&colore2=&layout=0&rifi=&rifp=&vis=1|urlmorto=sì}}</ref> Sa loob din ng komunidad ng mga Katoliko, mayroong isang institusyong pangrelihiyon ng kababaihan sa Candidoni, na binubuo ng mga Anak na Kababaihan ni Santa Veronica, mga Misyonero ng Banal na Mukha.<ref>{{Cita web|url=http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/home_diocesi/diocesi/00022882_Istituti_Religiosi.html|titolo=Istituti religiosi femminili della diocesi|accesso=25 marzo 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20151026201633/http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/home_diocesi/diocesi/00022882_Istituti_Religiosi.html|urlmorto=sì}}</ref> == Impraestruktura at transportasyon == Ang munisipalidad ay apektado ng Daang Panlalawigang 4. == Mga demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:481 bar:1871 from: 0 till:452 bar:1881 from: 0 till:408 bar:1901 from: 0 till:548 bar:1911 from: 0 till:579 bar:1921 from: 0 till:653 bar:1931 from: 0 till:774 bar:1936 from: 0 till:995 bar:1951 from: 0 till:1072 bar:1961 from: 0 till:982 bar:1971 from: 0 till:743 bar:1981 from: 0 till:563 bar:1991 from: 0 till:497 bar:2001 from: 0 till:410 bar:2011 from: 0 till:389 PlotData= bar:1861 at:481 fontsize:S text: 481 shift:(-8,5) bar:1871 at:452 fontsize:S text: 452 shift:(-8,5) bar:1881 at:408 fontsize:S text: 408 shift:(-8,5) bar:1901 at:548 fontsize:S text: 548 shift:(-8,5) bar:1911 at:579 fontsize:S text: 579 shift:(-8,5) bar:1921 at:653 fontsize:S text: 653 shift:(-8,5) bar:1931 at:774 fontsize:S text: 774 shift:(-8,5) bar:1936 at:995 fontsize:S text: 995 shift:(-8,5) bar:1951 at:1072 fontsize:S text: 1,072 shift:(-8,5) bar:1961 at:982 fontsize:S text: 982 shift:(-8,5) bar:1971 at:743 fontsize:S text: 743 shift:(-8,5) bar:1981 at:563 fontsize:S text: 563 shift:(-8,5) bar:1991 at:497 fontsize:S text: 497 shift:(-8,5) bar:2001 at:410 fontsize:S text: 410 shift:(-8,5) bar:2011 at:389 fontsize:S text: 389 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == {{commonscat-inline|Candidoni}} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 52gg96lci9bhmtmstr0un31effwlt0w 0 312339 2225901 2158024 2026-09-17T11:56:20Z Ryomaandres 8044 2225901 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canolo|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|area_code=0964|postal_code=89040|day=Disyembre 6|saint=San Nicolas ng Bari|elevation_m=432|elevation_footnotes=|population_demonym=Canolesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=28.2|area_footnotes=|mayor=Wala (binuwagng ang komuna dahil sa katapatan sa Mafia)|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Canolo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|19|N|16|12|E|type:city(901)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Canolo_-_Piazza_Umberto.jpg|native_name={{Lang-el|Canàlo}}|website={{official website|http://www.comune.canolo.rc.it/}}}} Ang '''Canolo''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon [[Calabria]], na matatagpuan tungkol sa {{Convert|70|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]] . Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 901 at sakop na {{Convert|28.2|km2|mi2}} . Ang Canolo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Agnana Calabra]], [[Cittanova]], [[Gerace]], [[Mammola]], at [[San Giorgio Morgeto]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Canolo ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] κάναλος (kanal o pinagmulan; sa [[Wikang Latin|Latin]] ay canalis). Ang mga diyalektong anyong "Canalo", "Canalu", at "Canulu" ay karaniwan din sa mga tao. == Kasaysayan == === Pinagmulang kasaysayan === Ayon sa pinakatanggap na hipotesis sa kasaysayan, ang pagkakatatag ng Canolo ay nagsimula pa noong mga pagsalakay ng mga Saraseno. Sa pagitan ng ika-7 at ika-9 na siglo, ang Calabria ay sumailalim sa malupit na pagsalakay ng mga Arabe, na, gayunpaman, ay hindi nagresulta sa isang pangmatagalang pananakop (tulad ng sa Sicilia), ngunit limitado sa mga pagsalakay at pandarambong. Noong 952, sinalakay ng mga Arabe ang lungsod ng Gerace at napilitang tumakas ang karamihan sa populasyon patungo sa mas malalayong lugar sa looban. Malamang na sa panahong ito lumitaw ang unang paninirahan sa Canolo. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.canolo.rc.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210923165544/http://comune.canolo.rc.it/ |date=2021-09-23 }} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} phjrtyxy5wxnnln07bmvhpp2j5b5y2d 2225902 2225901 2026-09-17T11:56:38Z Ryomaandres 8044 2225902 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canolo|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|area_code=0964|postal_code=89040|day=Disyembre 6|saint=San Nicolas ng Bari|elevation_m=432|elevation_footnotes=|population_demonym=Canolesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=28.2|area_footnotes=|mayor=Wala (binuwagng ang komuna dahil sa katapatan sa Mafia)|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Canolo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|19|N|16|12|E|type:city(901)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Canolo_-_Piazza_Umberto.jpg|native_name={{Lang-el|Canàlo}}|website={{official website|http://www.comune.canolo.rc.it/}}}} Ang '''Canolo''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon [[Calabria]], na matatagpuan tungkol sa {{Convert|70|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]] . Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 901 at sakop na {{Convert|28.2|km2|mi2}} . Ang Canolo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Agnana Calabra]], [[Cittanova]], [[Gerace]], [[Mammola]], at [[San Giorgio Morgeto]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Canolo ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] κάναλος (kanal o pinagmulan; sa [[Wikang Latin|Latin]] ay canalis). Ang mga diyalektong anyong "Canalo", "Canalu", at "Canulu" ay karaniwan din sa mga tao. == Kasaysayan == === Pinagmulang kasaysayan === Ayon sa pinakatanggap na hipotesis sa kasaysayan, ang pagkakatatag ng Canolo ay nagsimula pa noong mga pagsalakay ng mga Saraseno. Sa pagitan ng ika-7 at ika-9 na siglo, ang Calabria ay sumailalim sa malupit na pagsalakay ng mga Arabe, na, gayunpaman, ay hindi nagresulta sa isang pangmatagalang pananakop (tulad ng sa [[Sicilia]]), ngunit limitado sa mga pagsalakay at pandarambong. Noong 952, sinalakay ng mga Arabe ang lungsod ng [[Gerace]] at napilitang tumakas ang karamihan sa populasyon patungo sa mas malalayong lugar sa looban. Malamang na sa panahong ito lumitaw ang unang paninirahan sa Canolo. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.canolo.rc.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210923165544/http://comune.canolo.rc.it/ |date=2021-09-23 }} {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 445d3ekw5ubwfqisc1oa5fpe7m2fqwl 0 312341 2225903 2004375 2026-09-17T11:58:20Z Ryomaandres 8044 2225903 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Caraffa del Bianco|frazioni=|website={{official website|https://web.archive.org/web/20110722030519/http://www.comunecaraffadelbianco.it/}}|area_code=0964|postal_code=89030|day=|saint=|istat=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=12.3|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|official_name=Comune di Caraffa del Bianco|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Group 18.svg|image_map=|region=[[Calabria]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|6|N|16|5|E|type:city(605)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Caraffa del Bianco''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], mga {{Convert|100|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 605 at isang lugar na {{Convert|12.3|km2|mi2}}. Ang Caraffa del Bianco ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bianco]], [[Casignana]], [[Ferruzzano]], at [[Sant'Agata del Bianco]]. == Heograpiyang == Ang Caraffa del Bianco ay matatagpuan sa isang burol na may taas na humigit-kumulang 355 m sa silangang dalisdis ng [[Aspromonte]], sa silangan ng Regio de Calabria. Ang teritoryo nito ay tinatanaw ang lambak ng ilog [[Laverde]] at napapalibutan ng mga kakahuyan ng mga sinaunang puno ng olibo, roble, kastanyas at mga puno ng seresa, gayundin ang pagkakaroon ng maraming pinagmumulan ng tubig at isang napaka-malusog na klima.<ref>{{cita web|url=http://caraffadelbianco.asmenet.it/|titolo=Benvenuti nel sito del Comune di Caraffa del Bianco}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Caraffa del Bianco ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Abril 5, 1995.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?5275|titolo=Caraffa del Bianco, decreto 1995-04-05 DPR, concessione di stemma e gonfalone|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=13 luglio 2022}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:962 bar:1871 from: 0 till:935 bar:1881 from: 0 till:1106 bar:1901 from: 0 till:1533 bar:1911 from: 0 till:1745 bar:1921 from: 0 till:1690 bar:1931 from: 0 till:1582 bar:1936 from: 0 till:1761 bar:1951 from: 0 till:1784 bar:1961 from: 0 till:1347 bar:1971 from: 0 till:1026 bar:1981 from: 0 till:940 bar:1991 from: 0 till:808 bar:2001 from: 0 till:622 PlotData= bar:1861 at:962 fontsize:XS text: 962 shift:(-8,5) bar:1871 at:935 fontsize:XS text: 935 shift:(-8,5) bar:1881 at:1106 fontsize:XS text: 1106 shift:(-8,5) bar:1901 at:1533 fontsize:XS text: 1533 shift:(-8,5) bar:1911 at:1745 fontsize:XS text: 1745 shift:(-8,5) bar:1921 at:1690 fontsize:XS text: 1690 shift:(-8,5) bar:1931 at:1582 fontsize:XS text: 1582 shift:(-8,5) bar:1936 at:1761 fontsize:XS text: 1761 shift:(-8,5) bar:1951 at:1784 fontsize:XS text: 1784 shift:(-8,5) bar:1961 at:1347 fontsize:XS text: 1347 shift:(-8,5) bar:1971 at:1026 fontsize:XS text: 1026 shift:(-8,5) bar:1981 at:940 fontsize:XS text: 940 shift:(-8,5) bar:1991 at:808 fontsize:XS text: 808 shift:(-8,5) bar:2001 at:622 fontsize:XS text: 622 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}}{{Clear}} t7737qnw6k4vanxsj0sitfimbw1ird9 0 312483 2225891 2029491 2026-09-17T11:33:21Z Ryomaandres 8044 2225891 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Taurianova|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.taurianova.rc.it/}}|area_code=0966|postal_code=89029|day=Setyembre, 8|saint=Maria ng Bundok|elevation_m=210|elevation_footnotes=|population_demonym=''taurianovesi''|population_footnotes=|area_total_km2=47.8|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=San Martino, Amato, Pegara, Donna Livia|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Taurianova|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|21|N|16|1|E|type:city(15,933)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CollageTaurianova.png|native_name=|footnotes=}} Ang '''Taurianova''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa katimugang [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan tungkol mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 15,933 at sakop na {{Convert|47.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ito ang ikalimang munisipalidad sa kalakhang lungsod ayon sa bilang ng mga naninirahan. == Kasaysayan == Opisyal na isinilang ang lungsod ng Taurianova bilang isang makro-munisipalidad noong Marso 12, 1928, mula sa dating munisipalidad ng Terranova (na kalaunan ay nabawi ang kalayaang administratibo nito noong Abril 23, 1946), pinagsama sa mga lokalidad ng Radicena at Jatrinoli, kasama ang pagsasanib ng mga nayon at distrito tulad ng [[San Martino di Taurianova|San Martino]], Amato, Pegara, at Scroforio (ang huli ay kalaunan ay ibinigay sa munisipalidad ng [[Terranova Sappo Minulio]]).<ref name=":0">{{Cita web|url=http://www.comune.taurianova.rc.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Taurianova}}</ref> == Mga tanawin == Ang mga lansangan ng lungsod ay may hanay ng maraming mararangal na palasyo na may dakilang kagandahan, na partikular na hinahangaan dahil sa kanilang mga pintuan. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:20000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:7608 bar:1871 from: 0 till:8701 bar:1881 from: 0 till:9637 bar:1901 from: 0 till:11926 bar:1911 from: 0 till:14136 bar:1921 from: 0 till:16638 bar:1931 from: 0 till:17717 bar:1936 from: 0 till:17132 bar:1951 from: 0 till:19456 bar:1961 from: 0 till:17742 bar:1971 from: 0 till:16078 bar:1981 from: 0 till:15591 bar:1991 from: 0 till:16056 bar:2001 from: 0 till:15799 PlotData= bar:1861 at:7608 fontsize:XS text: 7608 shift:(-8,5) bar:1871 at:8701 fontsize:XS text: 8701 shift:(-8,5) bar:1881 at:9637 fontsize:XS text: 9637 shift:(-8,5) bar:1901 at:11926 fontsize:XS text: 11926 shift:(-8,5) bar:1911 at:14136 fontsize:XS text: 14136 shift:(-8,5) bar:1921 at:16638 fontsize:XS text: 16638 shift:(-8,5) bar:1931 at:17717 fontsize:XS text: 17717 shift:(-8,5) bar:1936 at:17132 fontsize:XS text: 17132 shift:(-8,5) bar:1951 at:19456 fontsize:XS text: 19456 shift:(-8,5) bar:1961 at:17742 fontsize:XS text: 17742 shift:(-8,5) bar:1971 at:16078 fontsize:XS text: 16078 shift:(-8,5) bar:1981 at:15591 fontsize:XS text: 15591 shift:(-8,5) bar:1991 at:16056 fontsize:XS text: 16056 shift:(-8,5) bar:2001 at:15799 fontsize:XS text: 15799 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.taurianova.rc.it/ www.comune.taurianova.rc.it/] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} dh43x7znxzw3no91rad12ofd3gb1vrt 2225892 2225891 2026-09-17T11:33:32Z Ryomaandres 8044 2225892 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Taurianova|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.taurianova.rc.it/}}|area_code=0966|postal_code=89029|day=Setyembre, 8|saint=Maria ng Bundok|elevation_m=210|elevation_footnotes=|population_demonym=''taurianovesi''|population_footnotes=|area_total_km2=47.8|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=San Martino, Amato, Pegara, Donna Livia|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Taurianova|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|21|N|16|1|E|type:city(15,933)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CollageTaurianova.png|native_name=|footnotes=}} Ang '''Taurianova''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa katimugang [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan tungkol mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 15,933 at sakop na {{Convert|47.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ito ang ikalimang munisipalidad sa kalakhang lungsod ayon sa bilang ng mga naninirahan. == Kasaysayan == Opisyal na isinilang ang lungsod ng Taurianova bilang isang makro-munisipalidad noong Marso 12, 1928, mula sa dating munisipalidad ng Terranova (na kalaunan ay nabawi ang kalayaang administratibo nito noong Abril 23, 1946), pinagsama sa mga lokalidad ng Radicena at Jatrinoli, kasama ang pagsasanib ng mga nayon at distrito tulad ng [[San Martino di Taurianova|San Martino]], Amato, Pegara, at Scroforio (ang huli ay kalaunan ay ibinigay sa munisipalidad ng [[Terranova Sappo Minulio]]).<ref name=":0">{{Cita web|url=http://www.comune.taurianova.rc.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Taurianova}}</ref> == Mga tanawin == Ang mga lansangan ng lungsod ay may hanay ng maraming mararangal na palasyo na may dakilang kagandahan, na partikular na hinahangaan dahil sa kanilang mga pintuan. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:20000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:7608 bar:1871 from: 0 till:8701 bar:1881 from: 0 till:9637 bar:1901 from: 0 till:11926 bar:1911 from: 0 till:14136 bar:1921 from: 0 till:16638 bar:1931 from: 0 till:17717 bar:1936 from: 0 till:17132 bar:1951 from: 0 till:19456 bar:1961 from: 0 till:17742 bar:1971 from: 0 till:16078 bar:1981 from: 0 till:15591 bar:1991 from: 0 till:16056 bar:2001 from: 0 till:15799 PlotData= bar:1861 at:7608 fontsize:XS text: 7608 shift:(-8,5) bar:1871 at:8701 fontsize:XS text: 8701 shift:(-8,5) bar:1881 at:9637 fontsize:XS text: 9637 shift:(-8,5) bar:1901 at:11926 fontsize:XS text: 11926 shift:(-8,5) bar:1911 at:14136 fontsize:XS text: 14136 shift:(-8,5) bar:1921 at:16638 fontsize:XS text: 16638 shift:(-8,5) bar:1931 at:17717 fontsize:XS text: 17717 shift:(-8,5) bar:1936 at:17132 fontsize:XS text: 17132 shift:(-8,5) bar:1951 at:19456 fontsize:XS text: 19456 shift:(-8,5) bar:1961 at:17742 fontsize:XS text: 17742 shift:(-8,5) bar:1971 at:16078 fontsize:XS text: 16078 shift:(-8,5) bar:1981 at:15591 fontsize:XS text: 15591 shift:(-8,5) bar:1991 at:16056 fontsize:XS text: 16056 shift:(-8,5) bar:2001 at:15799 fontsize:XS text: 15799 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.taurianova.rc.it/ www.comune.taurianova.rc.it/] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 4iw7nw9j1o1gtmhfa98erg71ipvcfnz 0 312490 2225889 2029480 2026-09-17T11:30:23Z Ryomaandres 8044 2225889 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terranova Sappo Minulio|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comune.terranovasappominulio.rc.it/}}|area_code=0966|postal_code=89010|day=|saint=|elevation_m=250|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=9.0|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Terranova Sappo Minulio|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|19|N|16|0|E|type:city(556)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Terranova S M - Piazza C Battisti.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Terranova Sappo Minulio''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan tungkol sa {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 556 at sakop na {{Convert|9.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Terranova Sappo Minulio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Molochio]], [[Taurianova]], at [[Varapodio]]. == Heograpiyang pisikal == Matatagpuan sa kaliwa ng batis ng Marro sa isang terasa sa timog-silangang sulok ng [[Kapatagan ng Gioia Tauro]], ang Terranova Sappo Minulio ay nasa pagitan ng Taurianova at Varapodio; ang altitud ng lugar ay lubhang nag-iiba mula 109 hanggang 325 metro sa ibabaw ng dagat, na nagreresulta sa kabuuang saklaw ng pagtaas na 216 metro. == Kasaysayan == Noong ika-9 ng Agosto 1887, isang "Samahan ng Komun na Tulong ng mga Manggagawa" ang itinatag, sa pangunguna ng kalihim ng munisipyo na si Agostino Germanò (na lubos na kinilala bilang Pangulo nito) at binubuo ng tatlumpung miyembrong nagtatag, na kalaunan ay sinamahan ng iba pang mga ordinaryong miyembro. Ang konstitusyon ay pinagtibay ng isang kasulatan na ginawa ng notaryo na si Gaetano Alessio di Vincenzo di Molochio, na siyang bumuo rin ng Batas na binubuo ng tatlumpu't walong artikulo.<ref>Agostino Formica, ''Solidarismo a Terranova Sappo Minulio nel tardo Ottocento. L'inedita "Società Agricola Operaja di Mutuo Soccorso"'', Gruppo Editoriale L'Espresso, Roma 2009.</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:964 bar:1871 from: 0 till:1111 bar:1881 from: 0 till:1156 bar:1901 from: 0 till:1461 bar:1911 from: 0 till:1666 bar:1921 from: 0 till:1761 bar:1931 from: 0 till:1489 bar:1936 from: 0 till:1578 bar:1951 from: 0 till:1285 bar:1961 from: 0 till:1039 bar:1971 from: 0 till:751 bar:1981 from: 0 till:668 bar:1991 from: 0 till:545 bar:2001 from: 0 till:537 PlotData= bar:1861 at:964 fontsize:XS text: 964 shift:(-8,5) bar:1871 at:1111 fontsize:XS text: 1111 shift:(-8,5) bar:1881 at:1156 fontsize:XS text: 1156 shift:(-8,5) bar:1901 at:1461 fontsize:XS text: 1461 shift:(-8,5) bar:1911 at:1666 fontsize:XS text: 1666 shift:(-8,5) bar:1921 at:1761 fontsize:XS text: 1761 shift:(-8,5) bar:1931 at:1489 fontsize:XS text: 1489 shift:(-8,5) bar:1936 at:1578 fontsize:XS text: 1578 shift:(-8,5) bar:1951 at:1285 fontsize:XS text: 1285 shift:(-8,5) bar:1961 at:1039 fontsize:XS text: 1039 shift:(-8,5) bar:1971 at:751 fontsize:XS text: 751 shift:(-8,5) bar:1981 at:668 fontsize:XS text: 668 shift:(-8,5) bar:1991 at:545 fontsize:XS text: 545 shift:(-8,5) bar:2001 at:537 fontsize:XS text: 537 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.terranovasappominulio.rc.it/ www.comune.terranovasappominulio.rc.it/] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} s2hvkpmj6x3f4r4lwvqb9nsafd1xzzv 0 312492 2225888 2029944 2026-09-17T11:27:27Z Ryomaandres 8044 2225888 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Varapodio|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://comunevarapodio.it}}|area_code=0966|postal_code=89010|day=Disyembre 6 at Nobyembre 16|saint=San Nicolas ng Bari, Mahal na Ina ng Bundok Carmelo|elevation_m=208|elevation_footnotes=|population_demonym=Varapodiesi|population_footnotes=|area_total_km2=29.0|area_footnotes=|mayor=Orlando Fazzolari|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Varapodio|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|19|N|15|59|E|type:city(2,279)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Varapodio-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Piazza San Nicola - Varapodio (Reggio Calabria) - Italy - 15 May 2016 - (1).jpg|native_name={{Lang-el|Varapodion}}|footnotes=}} Ang '''Varapodio''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabrian]]: {{Lang|scn|Marrapòdi}}; {{Lang-el|Bαραποδιον}}) ay isang [[komuna]]<ref name="comuneVarapodio">[http://www.comunevarapodio.it Comune di Varapodio]</ref> (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa katimugang rehiyon ng [[Calabria]] sa [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang Varapodio, {{Convert|20|km|mi}} mula sa baybayin ng [[Gioia Tauro]], ay isa sa mga bayan sa kapatagan ng Gioia Tauro. May hangganan ito sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ciminà]], [[Molochio]], [[Oppido Mamertina]], [[Platì]], [[Taurianova]], at [[Terranova Sappo Minulio]]. == Kasaysayan == Ang bayan ay orihinal na umusbong sa kasalukuyang lokasyon ng "Il Salvatore" noong bandang taong 951. Ang orihinal na pangalan nito ay "Marrapodi" ([[Wikang Griyego|Griyego]]: Μαραποδιον), na nagbago sa Barapodi, Baropedium, Varapodio, at sa huli ay Varapodio noong unang bahagi ng ika-19 na siglo. Noong bandang 1600, ang bayan ay nagsimulang lumipat sa kasalukuyang lokasyon nito, na dating inookupahan ng kumbento ng mga Agustino. Sa pamamagitan ng isang atas na may petsang Mayo 4, 1811 (bilang 922), ang bayan ay naging isang malayang munisipalidad. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay pangunahing agrikultural (langis, mga prutas na sidro, mga gulay, prutas) habang ang industriya ay naroroon na may mga pabrika na pangunahing pinapatakbo ng pamilya at ilang pabrika ng pagproseso ng mga prutas na sidro. == Mga sanggunian == <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 184o2kiwbv975g4e3e76ghdaon2b8lg 0 312493 2225887 2030199 2026-09-17T11:26:13Z Ryomaandres 8044 2225887 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Villa San Giovanni|population_demonym=Villesi|area_footnotes=|area_total_km2=12|population_footnotes=<ref>[http://www.demo.istat.it/bilmens2010gen/ Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2010</ref>|population_total=13747|population_as_of=2010|pop_density_footnotes=|elevation_footnotes=|mayor_party=|elevation_m=15|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|postal_code=89018|area_code=0965|mayor=Rocco La Valle|frazioni=Acciarello, Cannitello, Case Alte, Ferrito, Pezzo, Piale, Porticello|official_name=Comune di Villa San Giovanni|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Villa san giovanni.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Villa_San_Giovanni-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|13|N|15|38|E|region:IT_type:city(13084)|display=inline titleline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|website={{official website|http://www.comune.villasangiovanni.rc.it}}}}Ang '''Villa San Giovanni''' ay isang [[Daungan|pantalang lungsod]] at isang [[munisipalidad]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]], sa rehiyon ng [[Calabria]] ng [[Italya]]. Noong 2010 ang populasyon nito ay 13,747 na may pagbawas ng 2.5% hanggang 2016 at noong 2020 ay may pagtaas ng 3.7%. Ito ay isang mahalagang terminal ng ugnayan sa [[Sicilia]] at kilala rin dahil sa lokasyon ng maraming mga pelikulang pulis. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ng Villa San Giovanni ay katabi ng urbanong pook ng [[Regio de Calabria|Regio]] [[Regio de Calabria|de Calabria]] sa timog, sa lugar ng [[Bolano]], na nasa hangganan ng munisipalidad ng [[Scilla, Calabria|Scilla]] sa hilaga, sa lugar ng Marina di San Gregorio, sa bunganga ng ilog San Gregorio (38° 14<nowiki>' 45''</nowiki> hilagang latitud), ang munisipalidad ng [[Campo Calabro]] sa silangan, at sa huli, nasa hangganan sa kanluran ng dagat ng [[Kipot ng Mesina]]. Ang teritoryo ng munisipalidad ay pangunahing umaabot sa isang patag na guhit na tumatakbo sa kipot, na salitan patungo sa silangan at hilagang-silangan na may mababang burol na umaabot sa katamtamang taas. Sa kasalukuyan, ito ay lubos na urbanisado at siksik ang populasyon. == Galeriya == <gallery widths="180"> Talaksan:Fontanavecchia.jpg|Ang lumang balong ng Villa San Giovanni Talaksan:Campanile santuario ss cosma damiano.JPG|Ang kampanaryo ng simbahan ng San Cosma e Damiano sa Villa San Giovanni </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline}} * {{In lang|it}} * [http://www.comune.villasangiovanni.rc.it Opisyal na website ng Villa San Giovanni] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} i46awmfif42y0tymirtf4gruitxnmyj 0 312494 2225886 2083708 2026-09-17T11:24:33Z Ryomaandres 8044 2225886 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Ferdinando|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0966|postal_code=89026|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanferdinandesi|population_footnotes=|area_total_km2=14.0|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Eranova, Villaggio Praia|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Ferdinando|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|29|N|15|55|E|type:city(4,487)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Ferdinando (RC) - Municipio02.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Ferdinando''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|San Ferdinandu}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa rehiyon ng [[Italya]] ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 4,487 at sakop na {{Convert|14.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng San Ferdinando ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga pagkakahati, pangunahing mga nayon at pamayanan) ng Eranova at Villaggio Praia. Ang San Ferdinando ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Nicotera]], [[Gioia Tauro]], at [[Rosarno]]. == Kasaysayan == Ang lugar sa paligid ng San Ferdinando ay matatagpuan sa loob ng mga hangganan ng sinaunang makasaysayang lungsod ng [[Medma]], na ngayon ay Rosarno. == Ekonomiya == Ang pangunahing gawaing pang-ekonomiya ay agrikultura (pangunahin ang mga prutas na [[sidro]]) at pangingisda. Mayroon ding pagsasaka ng mga hayop. Kabilang sa mga gawaing pang-industriya ang iba't ibang maliliit na negosyo, pangunahin na sa mga sektor ng paglata, konstruksiyon, at mekanikal. Ang [[Daungan ng Gioia Tauro]], na matatagpuan malapit sa bayan, ay nagbibigay ng isang mahalagang pinagmumulan ng paglago. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:784 bar:1871 from: 0 till:813 bar:1881 from: 0 till:1014 bar:1901 from: 0 till:1640 bar:1911 from: 0 till:2081 bar:1921 from: 0 till:2283 bar:1931 from: 0 till:2559 bar:1936 from: 0 till:2897 bar:1951 from: 0 till:3866 bar:1961 from: 0 till:3901 bar:1971 from: 0 till:3928 bar:1981 from: 0 till:4286 bar:1991 from: 0 till:4335 bar:2001 from: 0 till:4339 PlotData= bar:1861 at:784 fontsize:XS text: 784 shift:(-8,5) bar:1871 at:813 fontsize:XS text: 813 shift:(-8,5) bar:1881 at:1014 fontsize:XS text: 1014 shift:(-8,5) bar:1901 at:1640 fontsize:XS text: 1640 shift:(-8,5) bar:1911 at:2081 fontsize:XS text: 2081 shift:(-8,5) bar:1921 at:2283 fontsize:XS text: 2283 shift:(-8,5) bar:1931 at:2559 fontsize:XS text: 2559 shift:(-8,5) bar:1936 at:2897 fontsize:XS text: 2897 shift:(-8,5) bar:1951 at:3866 fontsize:XS text: 3866 shift:(-8,5) bar:1961 at:3901 fontsize:XS text: 3901 shift:(-8,5) bar:1971 at:3928 fontsize:XS text: 3928 shift:(-8,5) bar:1981 at:4286 fontsize:XS text: 4286 shift:(-8,5) bar:1991 at:4335 fontsize:XS text: 4335 shift:(-8,5) bar:2001 at:4339 fontsize:XS text: 4339 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> ==Mga sanggunian== <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} 0bw438h69iegyc6sngxod133jsiq6kv 0 312705 2225899 2028419 2026-09-17T11:53:40Z Ryomaandres 8044 2225899 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Calogero|province=[[Lalawigan ng Vibo Valentia]] (VV)|website=|area_code=0963|postal_code=89842|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Sancalogeresi|population_footnotes=|area_total_km2=25.1|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Calimera|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Calogero|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|34|N|16|1|E|type:city(4,571)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name={{native name|el|Άγιος Καλόγερος}}|footnotes=}} Ang '''San Calogero''' ({{Lang-el|Άγιος Καλόγερος|Aghios Kalogeros}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Vibo Valentia|Lalawigan ng Vibo Valentia]] sa rehiyon ng [[Italya]] ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|13|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Vibo Valentia]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 4,571 at sakop na {{Convert|25.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang San Calogero ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Candidoni]], [[Filandari]], [[Limbadi]], [[Mileto]], at [[Rombiolo]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Canolo ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] κάναλος (kanal o pinagmulan; sa [[Wikang Latin|Latin]] ay canalis). Ang mga diyalektong anyong "Canalo", "Canalu", at "Canulu" ay karaniwan din sa mga tao. == Heograpiyang pisikal == Ang San Calogero ay matatagpuan sa taas na 261 metro mula sa antas ng dagat, timog-kanluran ng Vibo Valentia. Ang teritoryo ng munisipalidad ay nasa pagitan ng 37 at 381 metro mula sa antas ng dagat. Ang kabuuang taas ay 344 metro. Napapaligiran ng mga halaman, ang lugar ay napapaligiran ng dalawang ilog na walang tigil ang agos, ang Mammella at ang San Marino, na nagpapadali sa pagsasaka ng mga bukid, kung saan itinatanim ang mga ubas na may alak, mga gulay, prutas, olibo, mga prutas na citrus, at mga cereal. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2348 bar:1871 from: 0 till:2349 bar:1881 from: 0 till:2706 bar:1901 from: 0 till:2976 bar:1911 from: 0 till:3376 bar:1921 from: 0 till:3255 bar:1931 from: 0 till:3462 bar:1936 from: 0 till:3757 bar:1951 from: 0 till:4018 bar:1961 from: 0 till:4115 bar:1971 from: 0 till:4480 bar:1981 from: 0 till:4774 bar:1991 from: 0 till:4777 bar:2001 from: 0 till:4649 PlotData= bar:1861 at:2348 fontsize:XS text: 2348 shift:(-8,5) bar:1871 at:2349 fontsize:XS text: 2349 shift:(-8,5) bar:1881 at:2706 fontsize:XS text: 2706 shift:(-8,5) bar:1901 at:2976 fontsize:XS text: 2976 shift:(-8,5) bar:1911 at:3376 fontsize:XS text: 3376 shift:(-8,5) bar:1921 at:3255 fontsize:XS text: 3255 shift:(-8,5) bar:1931 at:3462 fontsize:XS text: 3462 shift:(-8,5) bar:1936 at:3757 fontsize:XS text: 3757 shift:(-8,5) bar:1951 at:4018 fontsize:XS text: 4018 shift:(-8,5) bar:1961 at:4115 fontsize:XS text: 4115 shift:(-8,5) bar:1971 at:4480 fontsize:XS text: 4480 shift:(-8,5) bar:1981 at:4774 fontsize:XS text: 4774 shift:(-8,5) bar:1991 at:4777 fontsize:XS text: 4777 shift:(-8,5) bar:2001 at:4649 fontsize:XS text: 4649 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Vibo Valentia}} 0mikf1sqakfa9ypxyqidqal9zz0yhnc 2225900 2225899 2026-09-17T11:55:32Z Ryomaandres 8044 2225900 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Calogero|province=[[Lalawigan ng Vibo Valentia]] (VV)|website=|area_code=0963|postal_code=89842|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Sancalogeresi|population_footnotes=|area_total_km2=25.1|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Calimera|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Calogero|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|34|N|16|1|E|type:city(4,571)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name={{native name|el|Άγιος Καλόγερος}}|footnotes=}} Ang '''San Calogero''' ({{Lang-el|Άγιος Καλόγερος|Aghios Kalogeros}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Vibo Valentia|Lalawigan ng Vibo Valentia]] sa rehiyon ng [[Italya]] ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|13|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Vibo Valentia]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 4,571 at sakop na {{Convert|25.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang San Calogero ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Candidoni]], [[Filandari]], [[Limbadi]], [[Mileto]], at [[Rombiolo]]. == Heograpiyang pisikal == Ang San Calogero ay matatagpuan sa taas na 261 metro mula sa antas ng dagat, timog-kanluran ng Vibo Valentia. Ang teritoryo ng munisipalidad ay nasa pagitan ng 37 at 381 metro mula sa antas ng dagat. Ang kabuuang taas ay 344 metro. Napapaligiran ng mga halaman, ang lugar ay napapaligiran ng dalawang ilog na walang tigil ang agos, ang Mammella at ang San Marino, na nagpapadali sa pagsasaka ng mga bukid, kung saan itinatanim ang mga ubas na may alak, mga gulay, prutas, olibo, mga prutas na citrus, at mga cereal. == Kasaysayan == Ang pinakahuling bahagi ng sentro ng bayan ng San Calogero ay nabuo pagkatapos ng dekada '60, at ngayon ay mayroon itong medyo modernong urbanong pagkakaayos. Sa kabila ng ilang lindol, parehong nananatili ang San Calogero at Calimera ng isang kawili-wiling makasaysayang sentro na may mga sinaunang gusali. Ipinagmamalaki rin ng lugar ang mga kawili-wiling kuweba na inukit sa tuff, at ang pagkakaroon ng isang sinaunang nekropolis ay naitala sa lugar na "Piane". Sa mga nakaraang dekada, ang San Calogero ay nakaranas ng malaking pag-unlad sa mga sektor ng artesano, agrikultura, at komersiyo. == Sport == === Futbol === Ang tanging koponan ng football sa lugar ay ang U.S. San Calogero Calimera. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2348 bar:1871 from: 0 till:2349 bar:1881 from: 0 till:2706 bar:1901 from: 0 till:2976 bar:1911 from: 0 till:3376 bar:1921 from: 0 till:3255 bar:1931 from: 0 till:3462 bar:1936 from: 0 till:3757 bar:1951 from: 0 till:4018 bar:1961 from: 0 till:4115 bar:1971 from: 0 till:4480 bar:1981 from: 0 till:4774 bar:1991 from: 0 till:4777 bar:2001 from: 0 till:4649 PlotData= bar:1861 at:2348 fontsize:XS text: 2348 shift:(-8,5) bar:1871 at:2349 fontsize:XS text: 2349 shift:(-8,5) bar:1881 at:2706 fontsize:XS text: 2706 shift:(-8,5) bar:1901 at:2976 fontsize:XS text: 2976 shift:(-8,5) bar:1911 at:3376 fontsize:XS text: 3376 shift:(-8,5) bar:1921 at:3255 fontsize:XS text: 3255 shift:(-8,5) bar:1931 at:3462 fontsize:XS text: 3462 shift:(-8,5) bar:1936 at:3757 fontsize:XS text: 3757 shift:(-8,5) bar:1951 at:4018 fontsize:XS text: 4018 shift:(-8,5) bar:1961 at:4115 fontsize:XS text: 4115 shift:(-8,5) bar:1971 at:4480 fontsize:XS text: 4480 shift:(-8,5) bar:1981 at:4774 fontsize:XS text: 4774 shift:(-8,5) bar:1991 at:4777 fontsize:XS text: 4777 shift:(-8,5) bar:2001 at:4649 fontsize:XS text: 4649 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Vibo Valentia}} n7b87grhk5o6x05l4cow4n2l874gg8d 0 313254 2225676 2217675 2026-09-16T14:51:56Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225676 wikitext text/x-wiki {{Infobox Election | election_name = Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2028 | country = Pilipinas | type = Presidential | ongoing = no | previous_election = Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2022 | previous_year = 2022 | election_date = 8 Mayo 2028 | next_election = Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2034 | next_year = 2034 | turnout = | image1 = | candidate1 = | party1 = | alliance1 = | running_mate1 = | popular_vote1 = | percentage1 = | image2 = | candidate2 = | color2 = | party2 = | alliance2 = | running_mate2 = | popular_vote2 = | percentage2 = | image4 = | candidate4 = | color4 = | party4 = | alliance4 = | running_mate4 = | popular_vote4 = | percentage4 = | image5 = | candidate5 = | party5 = | alliance5 = | running_mate5 = | popular_vote5 = | percentage5 = | map_image = | map_size = | map_caption = | title = Pangulo | before_election = [[Bongbong Marcos]] | before_party = [[Partido Federal ng Pilipinas|PFP]] | after_election = | after_party = }} {{Politika sa Pilipinas}} Ginanap noong 8 Mayo 2028, ikalawang Lunes ng buwan ng Mayo ang isang halalang pampanguluhan ng Pilipinas. Inihalal sa araw na ito ang ika-18 Pangulo ng Pilipinas na hahalili kay [[Bongbong Marcos]], na hindi na maaaring tumakbo muli sa naturang katungkulan alinsunod sa Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987. Ito ang ika-anim na halalang sa pagkapangulo at pangalawang pangulo sa ilalim ng 1987 [[Saligang Batas ng Pilipinas]]. ==Mga kandidato== ===Para sa pagkapangulo=== ====Deklarado==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Sanggunian |- |[[File:VPSDPortrait (cropped) (3).jpg|100px]] | [[Sara Duterte]] | [[Hugpong ng Pagbabago|HNP]] | Pangalawang Pangulo ng Pilipinas (2022–kasalukuyan) | <ref name="sara 2028">{{cite news |last= |first= |title=VP Sara, inanunsyong tatakbong Pangulo sa 2028! Sara |url=https://balita.mb.com.ph/2026/02/18/vp-sara-inanunsyong-tatakbong-pangulo-sa-2028/ |work=[[Manila Bulletin|Balita]] |date=18 Pebrero 2026 |access-date=18 Pebrero 2026 |archive-date=7 Marso 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307063838/https://balita.mb.com.ph/2026/02/18/vp-sara-inanunsyong-tatakbong-pangulo-sa-2028/ |url-status=dead }}</ref> |} ====Interesado==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Sanggunian |- |[[File:Lady Senators 3rd Regular Session Hontiveros (cropped).jpg|100px]] | [[Risa Hontiveros]] | [[Akbayan]] | Senador ng Pilipinas (2016–kasalukuyan) | <ref name="hontiveros">{{cite news |last1=Escudero |first1=Malou |title=Hontiveros ‘bukas’ sa posibilidad na tumakbo sa 2028 presidential race |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2025/05/22/2444931/hontiveros-bukas-sa-posibilidad-na-tumakbo-sa-2028-presidential-race |access-date=22 Mayo 2025 |work=[[The Philippine Star|Pilipino Star Ngayon]] |date=22 Mayo 2025}}</ref><ref name="risa">{{cite news |last1=de Leon |first1=Richard |title=Sen. Risa, posibleng tumakbo sa 2028 presidential race? |url=https://balita.mb.com.ph/2025/05/21/sen-risa-posibleng-tumakbo-sa-2028-presidential-race/ |access-date=22 Mayo 2025 |work=[[Manila Bulletin|Balita]] |date=21 Mayo 2025 }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="risa hontiveros">{{cite news |last1= |first1= |title=Sen. Hontiveros, bukas sa posibilidad na tumakbong presidente sa Eleksyon 2028? |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/balita/946905/sen-hontiveros-bukas-sa-posibilidad-na-tumakbong-presidente-sa-eleksyon-2028/story/ |access-date=22 Mayo 2025 |work=[[GMA Network]] |date=21 Mayo 2025}}</ref> |} ====Ispekulasyon==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Sanggunian |- |[[File:Bicam Final Reading Balik Scientist Act cropped.png|100px]] | [[Bam Aquino]] | [[Katipunan ng Nagkakaisang Pilipino|KANP]] | Senador ng Pilipinas (2013–2019; 2025–present) |<ref name="bam">{{Cite web |last=Santiago |first=Ervin |title=Tambalang Bam Aquino-Risa Hontiveros sa Eleksyon 2028 pinu-push ni Ogie Diaz |url=https://bandera.inquirer.net/433036/tambalang-bam-aquino-risa-hontiveros-sa-eleksyon-2028-pinu-push-ni-ogie-diaza |date=18 Pebrero 2026 |access-date=18 Pebrero 2026|publisher=[[Philippine Daily Inquirer|Bandera]]}}</ref> |- |[[File:Baste Duterte 2022 2.jpg|100px]] | [[Sebastian Duterte|Baste Duterte]] | [[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]] | Alkalde ng Lungsod ng Davao (2022–kasalukuyan) | <ref name="d3">{{cite news |last1= |first1= |title=3 Duterte tatakbong senador sa 2025; Mayor Baste kandidatong pangulo sa 2028 |url=https://tnt.abante.com.ph/2024/06/25/3-duterte-tatakbong-senador-sa-2025-mayor-baste-kandidatong-pangulo-sa-2028/news/ |access-date=9 Marso 2025 |work=[[Abante]] |date=25 Hunyo 2024}}</ref> |- |[[File:Vice Ganda in Tarlac (cropped).jpg|100px]] | [[Vice Ganda]] | Independyente | Komedyante | <ref name="vice">{{cite news |last1=Santiago |first1=Ervin |title= Bakbakang Vice Ganda vs Sara Duterte for President sa 2028: Havey o Waley! |url=https://bandera.inquirer.net/427356/bakbakang-vice-ganda-vs-sara-duterte-for-president-sa-2028-havey-o-waley |access-date=9 Marso 2025 |work=[[Philippine Daily Inquirer|Bandera]] |date=15 Setyembre 2025}}</ref> |- |[[File:Robin Padilla.jpg|100px]] | [[Robin Padilla]] | [[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]] | Senador ng Pilipinas (2022–kasalukuyan) | <ref name="sara 2028" /> |- |[[File:Governor Jonvic Remulla (cropped).png|100px]] | [[Jonvic Remulla]] | [[National Unity Party|NUP]] | Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal (2024–kasalukuyan) | <ref name="remulla 2028">{{cite news |last= |first= |title=Johnvic Remulla para sa Pangulo sa 2028? |url=https://www.diskurso.ph/editorial/2025/01/30/johnvic-remulla-para-sa-pangulo-sa-2028? |work=Diskurso PH |date=30 Enero 2025 |access-date=1 Marso 2025}}</ref> |- |[[File:Gilbert Teodoro, 2023 official portrait.jpg|100px]] | [[Gilbert Teodoro|Gibo Teodoro]] | [[People's Reform Party|PRP]] | Kalihim ng Tanggulang Pambansa (2023–kasalukuyan) | <ref name="gibo">{{cite news |last1=Alano |first1=Kokoy |title=Gibo sa 2028? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2023/08/23/2290665/gibo-sa-2028 |access-date=9 Marso 2025 |work=Pang-Masa |date=23 Agosto 2023}}</ref> |} ====Mga tumanggi==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Tala ! Sanggunian |- | [[File:IskoMorenoOfficialPortrait.jpg|100px]] | [[Isko Moreno]] | [[Aksyon Demokratiko|Aksyon]] | Alkalde ng Maynila (2019–2022; 2025–kasalukuyan) | Tatakbo muli sa kasalukuyang posisyon | <ref name="isko">{{cite news |last1=Marcelo |first1=Nicole Therise |title=Isko Moreno, hindi na umano tatakbo sa mas mataas na posisyon sa 2028 |url=https://balita.mb.com.ph/2025/05/20/isko-moreno-hindi-na-umano-tatakbo-sa-mas-mataas-na-posisyon-sa-2028/ |access-date=22 Mayo 2025 |work=[[Manila Bulletin|Balita]] |date=20 Mayo 2025 }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[File:Leni_Robredo_Portrait.png|100px]] | [[Leni Robredo]] | [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] | Alkalde ng Naga, Camarines Sur (2025–kasalukuyan) | Tatakbo muli sa kasalukuyang posisyon |<ref name="robredo">{{cite news |last1=Cantos |first1=Joy |last2=Hallare |first2=Jorge |title=Leni ‘di tatakbong Pangulo sa 2028! |url=https://www.philstar.com/Pilipino-star-ngayon/bansa/2024/10/06/2390468/leni-di-tatakbong-pangulo-sa-2028 |access-date=January 31, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=6 Oktubre 2024|access-date=28 Pebrero 2025}}</ref> |- |[[File:Rep. Ferdinand Martin Romualdez (19th Congress).jpg|100px]] | [[Martin Romualdez]] | [[Lakas–CMD]] | Miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan (2019–kasalukuyan) | Mag-reretiro | <ref name="romualdez">{{cite news |last1= |first1= |title=Palasyo hindi puntirya ni Romualdez sa 2028 |url=https://saksipinas.com/bansa/palasyo-hindi-puntirya-ni-romualdez-sa-2028/ |access-date=9 Marso 2025 |work=Saksi Pinas |date=14 Hunyo 2025 }}</ref> |- |[[File:Sen. Raffy Tulfo in a privilege speech on November 7, 2022.jpg|100px]] | [[Raffy Tulfo]] | Independyente | Senador ng Pilipinas (2022–kasalukuyan) | Tatakbo para sa Senado | <ref name="tulfo">{{cite news |last1=Salcedo |first1=MJ |title=Sen. Tulfo, ‘di raw tatakbong pangulo sa 2028: ‘Sakit sa ulo lang 'yan’ |url=https://balita.mb.com.ph/2024/05/09/sen-tulfo-di-raw-tatakbong-pangulo-sa-2028-sakit-sa-ulo-lang-yan/ |access-date=9 Marso 2025 |work=Balita |date=9 Mayo 2024 }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ====Hindi maaaring tumakbo==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Tala ! Sanggunian |- |[[File:President Rodrigo Duterte portrait (cropped).jpg|100px]] | [[Rodrigo Duterte]] | [[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]] | Pangulo ng Pilipinas (2016–2022) | Dating pangulo, ipinagbababawal ang pagkandidato ayon sa konstitusyon | <ref name="digong 2028">{{cite news |last=Cantos |first=Joy |title=Duterte tatakbong Presidente sa 2028 |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2025/02/13/2421169/duterte-tatakbong-presidente-sa-2028 |work=[[The Philippine Star|Pilipino Star Ngayon]] |date=13 Pebrero 2025 |access-date=30 Marso 2025}}</ref> |- |[[File:Rep. Ferdinand Alexander Marcos (19th Congress).jpg|100px]] | [[Sandro Marcos]] | [[Partido Federal ng Pilipinas|PFP]] | Miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan (2022–kasalukuyan) | Wala pa sa ganap na taong gulang; hindi pa 40 taong gulang | <ref name="sandro 2028">{{cite news |last=Escudero |first=Malou |title=Marcos itinangging inihahanda si Sandro para maging presidente |url=https://qa.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2023/01/25/2240074/marcos-itinangging-inihahanda-si-sandro-para-maging-presidente/ |work=[[The Philippine Star|Pilipino Star Ngayon]] |date=25 Enero 2023 |access-date=18 Abril 2025}}</ref> |- | [[File:VicoSotto2024 (cropped).png|100px]] | [[Vico Sotto]] | Independyente | Alkalde ng Pasig (2019–kasalukuyan) | Wala pa sa ganap na taong gulang; hindi pa 40 taong gulang | <ref name="sotto 2028">{{cite news |last=Santiago |first=Ervin |title= Vic: Ito na po ang susunod na presidente ng Pilipinas, Mayor Vico Sotto |url= https://bandera.inquirer.net/411212/ito-na-po-ang-susunod-na-presidente-ng-pilipinas-mayor-vico-sotto/amp |work=[[Philippine Daily Inquirer|Bandera]] |date=Marso 2025 |access-date=18 Abril 2025}}</ref> |} ===Para sa pagkapangalawang pangulo=== ====Ispekulasyon==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Sanggunian |- |[[File:President Rodrigo Duterte portrait (cropped).jpg|100px]] | [[Rodrigo Duterte]] | [[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]] | Pangulo ng Pilipinas (2016–2022) | <ref name="rodrigo 2028">{{cite news |last=Garcia |first=Gemma |title=Duterte-Duterte sa 2028 itinutulak |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2024/09/01/2382039/duterte-duterte-sa-2028-itinutulak |work=[[The Philippine Star|Pilipino Star Ngayon]] |date=1 Setyembre 2024 |access-date=28 Pebrero 2025}}</ref> |- |[[File:Lady Senators 3rd Regular Session Hontiveros (cropped).jpg|100px]] | [[Risa Hontiveros]] | [[Akbayan]] | Senador ng Pilipinas (2016–kasalukuyan) | <ref name="bam" /> |- |[[File:Imee Marcos COC 2019 elections filing (cropped).jpg|100px]] | [[Imee Marcos]] | [[Partido Nacionalista|Nacionalista]] | Senador ng Pilipinas (2019–kasalukuyan) | <ref name="imee 2028">{{cite news |last= |first= |title= Sara-Imee tandem matunog sa 2028 |url= https://www.abante.com.ph/2023/11/14/sara-imee-tandem-matunog-sa-2028/ |work=[[Abante]] |date=14 Nobyembre 2023 |access-date=21 Abril 2025}}</ref> |} ====Mga tumanggi==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidato ! Partido ! Kasalukuyang position ! Tala ! Sanggunian |- |[[File:Escudero19th.jpg|100px]] | [[Francis Escudero|Chiz Escudero]] | [[Nationalist People's Coalition|NPC]] | Pangulo ng Senado ng Pilipinas (2024–kasalukuyan) | Ikinikonsidera mag-retiro | <ref name="escudero">{{cite news |last1=Garcia |first1=Kate |title=SP Chiz, nilinaw na 'di interesado maging Vice President |url=https://balita.mb.com.ph/2025/02/23/sp-chiz-nilinaw-na-di-interesado-maging-vice-president/ |access-date=9 Marso 2025 |work=Balita |date=23 Pebrero 2025 }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[File:IskoMorenoOfficialPortrait.jpg|100px]] | [[Isko Moreno]] | [[Aksyon Demokratiko|Aksyon]] | Alkalde ng Maynila (2019–2022; 2025–kasalukuyan) | Tatakbo muli sa kasalukuyang posisyon | <ref name="isko" /> |- |[[File:Migz Zubiri - 2021.jpg|100px]] | [[Juan Miguel Zubiri|Migz Zubiri]] | Independyente | Senador ng Pilipinas (2016–kasalukuyan) | Mag-reretiro | <ref name="zubiri">{{cite news |last1=Salcedo |first1=MJ |title=Zubiri, pinag-iisipan na raw ang pagreretiro sa politika |url=https://balita.mb.com.ph/2024/04/02/zubiri-pinag-iisipan-na-raw-ang-pagreretiro-sa-politika/ |access-date=9 Marso 2025 |work=Balita |date=2 Abril 2024 }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==Mga isurbey== ===Pangulo=== <div style="overflow-y:auto;"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:85%;line-height:14px;" ! rowspan="2" | Fieldwork<br>date(s) ! rowspan="2" | Pollster ! rowspan="2" data-sort-type="number" | Sample<br />size ! rowspan="2" data-sort-type="number" | <abbr title="Margin of error">MoE</abbr> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Rodrigo Duterte|R. Duterte]]{{efn|name=ineligible|Ineligible}}<br /><small>[[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Sara Duterte|Sa. Duterte]]<br /><small>[[Hugpong ng Pagbabago|HNP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Risa Hontiveros|Hontiveros]]<br /><small>[[Akbayan]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Imee Marcos|Marcos]]<br /><small>[[Nacionalista Party|Nacionalista]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Isko Moreno|Moreno]]{{efn|name=declined|Declined to run}}<br /><small>[[Aksyon Demokratiko|Aksyon]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Manny Pacquiao|Pacquiao]]<br /><small>[[Partido Federal ng Pilipinas|PFP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Robin Padilla|Padilla]]<br /><small>[[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Grace Poe|Poe]]<br /><small>[[Independent politician|Ind.]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Leni Robredo|Robredo]]{{efn|name=declined}}<br /><small>[[Liberal Party (Philippines)|Liberal]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Martin Romualdez|Romualdez]]{{efn|name=declined}}<br /><small>[[Lakas–CMD|Lakas]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Raffy Tulfo|R. Tulfo]]{{efn|name=declined}}<br /><small>[[Independent politician|Ind.]]</small> ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | Others ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | {{abbr|Und.|Undecided}}/<br />None ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | {{abbr|Ref.|Refused}} ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | Lead |- ! {{party color cell|PDP–Laban}} ! {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} ! {{party color cell|Akbayan}} ! {{party color cell|Nacionalista Party}} ! {{party color cell|Aksyon Demokratiko}} ! {{party color cell|Partido Federal ng Pilipinas}} ! {{party color cell|PDP–Laban}} ! {{party color cell|Independent}} ! {{party color cell|Liberal Party (Philippines)}} ! {{party color cell|Lakas–CMD}} ! {{party color cell|Independent}} |- | data-sort-value="2025-2-10" | 31 Marso—7 Abril 2025 | WR Numero<ref name="WR NumeroApril2025">{{Cite web |date=12 Abril 2025 |title=Luistro: Impeachment vs VP Sara, tuloy pa rin kahit manguna ito sa survey |url=https://brigada.ph/articles/read/luistro-impeachment-vs-vp-sara-tuloy-pa-rin-kahit-manguna-ito-sa-survey_8648.html |access-date=13 Abril 2025 |website=Brigada |language=tl }}</ref>|| {{formatnum:—}} || — | — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''30.2'''</span> || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''Sa. Duterte +12.3'''</span> |- | data-sort-value="2025-2-10" | 20—26 Pebrero 2025 | Pulse Asia<ref name="Pulse AsiaFebruary2025">{{Cite web |date=14 Marso 2025 |title=VP Sara, nangunguna pa rin sa 2028 presidential survey |url=https://brigada.ph/articles/read/vp-sara-nangunguna-pa-rin-sa-2028-presidential-survey_7439.html |access-date=17 Marso 2025 |website=Brigada |language=tl }}</ref>|| {{formatnum:—}} || — | — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''39'''</span> || 5 || — || — || — || — || 14 || — || 1 || 28 || — || — || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''Sa. Duterte +11'''</span> |- | data-sort-value="2024-11-18" | 5—23 Setyembre 2024 | WR Numero<ref name="WR NumeroSeptember2024">{{Cite web |date=19 Nobyembre 2024 |title=VP Sara at Sen. Raffy, nanguna sa survey para sa pagkapangulo ng ‘Pinas |url=https://balita.mb.com.ph/2024/11/19/vp-sara-at-sen-raffy-nanguna-sa-survey-para-sa-pagkapangulo-ng-pinas/ |access-date=9 Marso 2025 |website=[[Manila Bulletin|Balita]] |language=tl }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|| {{formatnum:1729}} || ±2.0% || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white"> '''24'''</span> || 4 || 5 || — || 4 || 3 || 5 || 9 || 1 || {{party color cell|Independent}} '''24''' || — || 18 || — || Tie |- | data-sort-value="2024-06-25" | 25—30 Hunyo 2024 | Oculum<ref name="OculumJune2024">{{Cite web |date=12 Agosto 2024 |title=VP Duterte, nangunguna sa presidential survey para sa 2028 elections |url=https://www.net25.com/news/vp-duterte-nangunguna-sa-presidential-survey-para-sa-2028-elections |access-date=16 Marso 2025 |website=[[Net25]] |language=tl |archive-date=18 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318030544/https://www.net25.com/news/vp-duterte-nangunguna-sa-presidential-survey-para-sa-2028-elections |url-status=dead }}</ref>|| {{formatnum:1200}} || ±3.0% || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white"> '''42'''</span> || — || 4 || 4 || 4 || 2 || — || 10 || 0.4 || 17 || 2 || 14 || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''Sa. Duterte +5'''</span> |- |- | data-sort-value="2024-05-23" | May 23—26, 2024 | Tangere<ref name="TangereMay2024">{{Cite web |last= |first= |date=21 Hunyo 2024 |title=VP Sara at Sen. Tulfo, tabla sa mga napipisil na maging presidente sa 2028 — Survey |url=https://radyolaverdad.com/vp-sara-at-sen-tulfo-tabla-sa-mga-napipisil-na-maging-presidente-sa-2028-survey/ |access-date=17 Marso 2025 |website=Radyo La Verdad |language=tl }}</ref>|| {{formatnum:—}} || ±2.5% | — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''27.67'''</span> || 3.73 || 4.13 || 6.60 || 1.73 || 0.60 || 10.20 || 14.33 || — || ''27.07'' || 3.93 || — || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''Sa. Duterte +0.6'''</span> |- | data-sort-value="2024-11-18" | 6—10 Marso 2024 | Pulse Asia<ref name="Pulse AsiaApril2024">{{Cite web |date=3 Abril 2024 |title=Sen. Tulfo, VP Duterte nanguna sa Pulse Asia pre-election poll |url=https://www.abs-cbn.com/news/2024/4/3/sen-tulfo-vp-duterte-nanguna-sa-pulse-asia-pre-election-poll-1935 |access-date=14 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN]] |language=tl }}</ref>|| {{formatnum:—}} || — || 0.2 || 34 || 1 || 5 || 0.1 || 3 || 2 || — || 11 || 0.5 || {{party color cell|Independent}} '''35''' || — || — || 7 || {{party color cell|Independent}} '''R. Tulfo +1''' |- | data-sort-value="2024-11-18" | 24 Nobyembre—24 Disyembre 2023 | WR Numero<ref name="WR NumeroJanuary2024">{{Cite web |date=26 Enero 2024 |title=VP Duterte, Tulfo nangunguna sa 2028 presidential survey |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2024/01/26/2328711/vp-duterte-tulfo-nangunguna-sa-2028-presidential-survey |access-date=14 Marso 2025 |website=[[The Philippine Star|Pilipino Star Ngayon]] |language=tl }}</ref><ref name="WR NumeroJanuary2024copy">{{Cite web |date=27 Enero 2024 |title=Romualdez, nangulelat sa presidential bet survey |url=https://balita.mb.com.ph/2024/01/27/romualdez-nangulelat-sa-presidential-bet-survey/ |access-date=14 Marso 2025 |website=[[Manila Bulletin|Balita]] |language=tl }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|| {{formatnum:1457}} || — || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white"> '''35.6'''</span> || 1.2 || 6.9 || — || 5.0 || 4.6 || — || 9 || 0.8 || 22.5 || — || 14.3 || — || {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} <span style="color:white">'''Sa. Duterte +13'''</span> |- |}</div> ===Pangalawang pangulo=== <div style="overflow-y:auto;"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:85%;line-height:14px;" ! rowspan="2" | Fieldwork<br>date(s) ! rowspan="2" | Pollster ! rowspan="2" data-sort-type="number" | Sample<br />size ! rowspan="2" data-sort-type="number" | <abbr title="Margin of error">MoE</abbr> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Rodrigo Duterte|R. Duterte]]<br /><small>[[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Sara Duterte|Sa. Duterte]]<br /><small>[[Hugpong ng Pagbabago|HNP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Sebastian Duterte|Se. Duterte]]<br /><small>[[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Bong Go|Go]]<br /><small>[[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Risa Hontiveros|Hontiveros]]<br /><small>[[Akbayan]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Imee Marcos|Marcos]]<br /><small>[[Nacionalista Party|Nacionalista]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Manny Pacquiao|Pacquiao]]<br /><small>[[Partido Federal ng Pilipinas|PFP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Robin Padilla|Padilla]]<br /><small>[[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Francis Pangilinan|Pangilinan]]<br /><small>[[Liberal Party (Philippines)|Liberal]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Grace Poe|Poe]]<br /><small>[[Independent politician|Ind.]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Martin Romualdez|Romualdez]]{{efn|name=declined}}<br /><small>[[Lakas–CMD|Lakas]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Gilbert Teodoro|Teodoro]]<br /><small>[[People's Reform Party|PRP]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Raffy Tulfo|R. Tulfo]]{{efn|name=declined}}<br /><small>[[Independent politician|Ind.]]</small> ! class="unsortable" style="width:60px;" | [[Juan Miguel Zubiri|Zubiri]]{{efn|name=declined}}<br /><small>[[Independent politician|Ind.]]</small> ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | Others ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | {{abbr|Und.|Undecided}}/<br />None ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | {{abbr|Ref.|Refused}} ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:60px;" | Lead |- ! {{party color cell|PDP–Laban}} ! {{party color cell|Hugpong ng Pagbabago}} ! {{party color cell|PDP–Laban}} ! {{party color cell|PDP–Laban}} ! {{party color cell|Akbayan}} ! {{party color cell|Nacionalista Party}} ! {{party color cell|Partido Federal ng Pilipinas}} ! {{party color cell|PDP–Laban}} ! {{party color cell|Liberal Party (Philippines)}} ! {{party color cell|Independent}} ! {{party color cell|Lakas–CMD}} ! {{party color cell|People's Reform Party}} ! {{party color cell|Independent}} ! {{party color cell|Independent}} |- |- | data-sort-value="2024-03-06" | 6—10 Marso 2024 | Pulse Asia<ref name="Pulse AsiaApril2024" />|| — || — | 0.001 || 0.01 || 0.004 || 0.3 || 0.05 || 16 || 14 || 14 || 0.02 || {{party color cell|Independent}} '''35''' || 1 || 4 || 0.5 || 7 || — || 6 || 2 || {{party color cell|Independent}} '''Poe +19''' |- |}</div> == Mga tala == {{Notelist}} ==Sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://www.comelec.gov.ph Official website of the Commission on Elections] {{Halalan sa Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Presidential Election, Philippines 2028}} [[Kategorya:Halalan sa Pilipinas]] [[Kategorya:2028 sa Pilipinas]] {{usbong|Politiko|Pilipinas}} mixef5vdv5kzda4r7hui6wnd3pjl20u 0 315611 2225696 2225508 2026-09-16T16:19:26Z A09 112294 Restored revision 2172960 by [[Special:Contributions/JWilz12345|JWilz12345]] ([[User talk:JWilz12345|talk]]): Rvv LTA (TwinkleGlobal) 2225696 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Advanced Media Broadcasting System | num_employees = | net_income = | key_people = {{ubl|[[Manuel Villar|Manuel "Manny" B. Villar Jr]] (Chairman)|Manuel "Paolo" A. Villar III (Vice-Chairman)|Maribeth Tolentino (President)|Cecille Bernardo (CFO)}} | aum = <!-- Only used with financial services companies --> | assets = | equity = | owner = Prime Asset Ventures, Inc. | parent = Planet Cable ([[Streamtech]]) | divisions = | revenue = | subsid = | footnotes = | caption = | foundation = {{Start date|1994}} | hq_location = 9/P Paragon Plaza, EDSA cor. Reliance St. |hq_location_city = [[Lungsod Mandaluyong|Mandaluyong]] | hq_location_country = [[Pilipinas]] | operating_income = | services = | native_name = | predecessor = | native_name_lang = <!-- Use ISO 639-2 code, e.g. "fr" for French. If there is more than one native name, in different languages, enter those names using {{tl|lang}}, instead. --> | trading_name = | type = [[:en:Private company|Pribado]] | logo = AMBS 2 (2022).svg | image = | image_caption= | traded_as = | successor = | production = | founder = Jose Luis "Bobet" Vera<br>Jinji Buhain | defunct = | fate = | area_served = | industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]] | genre = | products = [[DWOW|All Radio 103.5]], [[All TV|ALLTV]] | brands = | homepage = {{url|alltv.ph}} }} Ang '''Advanced Media Broadcasting System''' (AMBS) ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid. Itinatag noong 1994 ng pamilya Vera, kasalukuyang pagmamay-ari ito ng Prime Asset Ventures ng [[Manny Villar|Villar Group]] sa pamamagitan ng Planet Cable. == Kasaysayan == === Mga simula === Itinatag ang Advanced Media Broadcasting System noong 1994 sa pangunguna ng pamilya Vera. Noong 1995, ipinagkaloob ng Kongreso ang prangkisa ng kumpanya.<ref>{{cite web|title=Republic Act No. 8061|url=https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-8061.php|website=The Corpus Juris|date=15 June 1995}}</ref> Sa tulong ni Jinji Buhain (na pamangkin ng dating Manila Auxiliary Bishop Teodoro Buhain), binili ng AMBS ang himpilang DWCS 103.5 mula sa Arkdyosis ng Maynila , at pinalitan ang tatak pantawag ng himpilan patungo sa DWKX, na nagbigay-daan sa pagsasahimpapawid ng himpilang K-Lite. Ang istasyon, kabilang ang apat pang istasyong kontrolado ng pamilya Vera sa kalakhang Maynila - ([[DWJM|Jam 88.3]], [[DWAV|Wave 89.1]], [[DWTM|Magic 89.9]] at [[DWRT-FM|99.5 RT]]) at ng kalambatang pamprobinsya na Killerbee ay naging dahilan ng pagkakabuo ng The Radio Partners noong unang bahagi ng 2000s bago isinaayos noong 2011 sa ilalim ng bagong grupo na [[:en:Tiger_22_Media_Corporation|Tiger 22 Media]]. === Sa ilalim ng pagmamay-ari ni Villar === Noong 2019, pinagkalooban ang AMBS ng panibagong prangkisa sa ilalim ng Batas Republika 11253 kahit ito ay walang pirma ni Pangulong [[Rodrigo Duterte|Rodrigo Roa Duterte]] dahil ang panukalang batas ay naging batas matapos ang 30 araw na hindi inaaksyunan.<ref>{{cite web|title=Republic Act No. 11253|url=https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-11253.php|website=The Corpus Juris}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2019/07/17/republic-act-no-11253/ |title=Archive copy |access-date=2022-02-14 |archive-date=2022-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126122233/https://www.officialgazette.gov.ph/2019/07/17/republic-act-no-11253/ |url-status=dead }}</ref> Gayunpaman, nagpasya ang pamilya Vera at ang dating pangulo ng AMBS na si Andrew Santiago na ibenta ang kumpanya sa Planet Cable na pagmamay-ari ng negosyante at dating Senador na si [[Manny Villar]] dahil sa epekto ng [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|pandemya ng COVID-19]] sa kumpanya at sa himpilan nito sa FM (K-Lite).<ref>{{cite web|title=House Concurrent Resolution No. 21|url=https://legacy.senate.gov.ph/lisdata/3631132745!.pdf}}</ref><ref>{{cite news|last1=Fernandez|first1=Daniza|title=4 broadcasting franchise applications get Senate panel's nod|url=https://newsinfo.inquirer.net/1491922/4-broadcasting-franchise-applications-get-senate-panels-nod|access-date=November 27, 2021|work=Inquirer.net|date=September 23, 2021}}</ref> Noong Enero 5, 2022, iginawad ng [[Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon|National Telecommunications Commission]] (NTC) sa AMBS ng pansamantalang awtoridad upang patakbuhin ang prikwensiya na digital Channel 16 (dating nakatalaga sa [[ABS-CBN Corporation]]) sa loob ng 18 buwan; kabilang ang prikwensiya ng analog Channel 2 sa ilalim ng pansamantalang pagtatalaga para sa layunin ng simulcast hanggang sa pagsasara ng analog sa 2023.<ref>{{cite news|last1=Amojelar|first1=Darwin|title=Villar firm bags NTC license, to use ABS-CBN frequencies|url=https://manilastandard.net/business/it-telecom/314173327/villar-firm-bags-ntc-license-to-use-abs-cbn-frequencies.html|access-date=January 25, 2022|work=[[Manila Standard]]|date=January 25, 2022}}</ref><ref>{{cite news|last1=Rey|first1=Aika|title=Manny Villar gets ABS-CBN frequencies|url=https://www.rappler.com/business/manny-villar-gets-abs-cbn-frequencies/|access-date=January 25, 2022|work=[[Rappler]]|date=January 25, 2022}}</ref> Mayroong ilang ulat o ispekulasyon na ang AMBS ay diumano'y kumukuha ng mga prominenteng personalidad at interesadong partido para sa nasabing himpilan. Kabilang sa mga nauulat ay ang ABS-CBN, na dating umookupa sa iginawad na prikwensiya.<ref>{{cite news|last1=Serato|first1=Arniel|title=Is Manny Villar interested in a partnership with ABS-CBN?; eyes industry veterans for AMBS|url=https://www.pep.ph/news/local/163669/manny-villar-interested-abs-cbn-partnership-a718-20220207|access-date=8 February 2022|work=PEP.ph|date=7 February 2022}}</ref>Kasama rin sa listahan ng napapabalitang kinukuha ay ang TV host at malapit na kaibigan ni Villar na si [[Willie Revillame]]. == Mga istasyon == === Telebisyon === ====Analog==== {| class="wikitable" !Tatak pantawag !Tsanel ! Lokasyon ! Lakas ! Uri |- | [[DZMV-TV]] | 2 | [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]] | 30 kW | Originating |- | {{n/a}} | 3 | [[Kalakhang Cebu|Metro Cebu]] | 5 kW | Relay |- |} ==== Digital ==== {| class="wikitable sortable" !Tatak-pantwag !Tsanel !Prikwensiya !Lakas ! class="unsortable" | Lugar na Saklaw |- | [[DZMV-TV]] | 16 | 485.143&nbsp;MHz | 10 kW (Max: 30 kW) | [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]] |} === Radyo === {| class="wikitable" ! Tawag ! Tatak-pantwag ! Prikwensiya ! Lokasyon |- | All Radio | [[DWOW]] | 103.5&nbsp;MHz | [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]] |- | | [[DXKM (General Santos)|DXKM]] | 106.3&nbsp;MHz | [[Heneral Santos]] |} ; Mga Tala : {{Reflist|group=Note}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Telebisyon sa Pilipinas}} {{Radio in the Philippines}} [[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]] 215iiwzzwczk6zcxdsqgp8g11epdbvn 0 315639 2225801 2225632 2026-09-17T01:28:08Z ~2026-50107-14 166419 /* Current affairs */ Ayusin 2225801 wikitext text/x-wiki Ito ang '''listahan ng mga kasalukuyang programa ng [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]''', isang Pilipinong himpilang panterestriyal. Ang kalambatan ay nakahimpil sa [[TV5 Media Center]], Reliance, [[Mandaluyong|Lungsod Mandaluyong]], na may alternatibong estudyo at transmitter na matatagpuan sa [[Novaliches]], [[Quezon City|Lungsod Quezon]]. Kabilang sa mga programa ng himpilan ay ang programang pambalitaan at impormasyon mula sa [[News5]], programang pampalakasan mula [[One Sports]], mga programa mula sa [[ABS-CBN|ABS-CBN Entertainment]], [[Brightlight Productions]], [[Cignal TV|Cignal Entertainment]], [[Regal Entertainment]], [[VIVA Entertainment]] at Cornerstone Studios, [[Anime|seryeng anime]], [[cartoons]], mga pelikula, ispesyal na programa, at programang panrelhiyon. Para sa mga programang dating inere ng himpilan, tingnan ang [[Talaan ng mga dating palabas ng TV5 (Pilipinas)]]. == Kasalukuyang Original na programa == ''Tanda:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod, na sinusundan ng taon ng pasinaya sa mga panaklong === Balita === * ''[[Aksyon]]'' {{small|(2010)}} * ''[[Aksyon|Aksyon Breaking News]]'' {{small|(2010)}} * ''[[Aksyon|Aksyon Express]]'' {{small|(2024)}} * ''[[Aksyon|Aksyon News Alert]]'' {{small|(2010)}} * ''[[Aksyon|Aksyon sa Umaga]]'' {{small|(2014)}} * ''[[Aksyon|Aksyon Tonite]]'' {{small|(2014)}} * ''[[Aksyon#Weekend editions|Aksyon Weekend]]'' {{small|(2010)}} * ''[[Balitang 60]]'' {{small|(2013)}} * ''[[Frontline Pilipinas]]'' {{small|(2020)}} * ''[[Pilipinas News]]'' {{small|(2012)}} * ''Sapul sa Singko'' {{small|(2010)}} * ''[[Failon Ngayon|Ted Failon at DJ Chacha sa Radyo5]]'' {{small|(2020; simulcast sa [[One PH]] and [[DWLA|105.9 True FM]])}} * ''Una sa Lahat'' {{small|(2025)}} === Current affairs === * ''Alagang Kapatid'' {{small|(2010)}} * ''Anggulo'' {{small|(2013)}} * ''Bitag'' {{small|(2002)}} * ''Budol Alert'' {{small|(2024)}} * ''Gus Abelgas Forensics'' {{small|(2023)}} * ''Insider'' {{small|(2012)}} * ''Journo'' {{small|(2010)}} * ''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' {{small|(2024)}} * ''Reaksyon'' {{small|(2012)}} * ''Rescue 5'' {{small|(2013)}} * ''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' {{small|(2011)}} * ''Tutok Tulfo'' {{small|(2010)}} * ''USI: Under Special Investigation'' {{small|(2010)}} * ''Wanted'' {{small|(2011)}} === Drama === ; Weekends * ''#ParangNormal Activity'' {{small|(muling pagpapalabas; 2021)}} === Pang-aliw === * ''[[Eat Bulaga!]]'' {{small|(2024)}} === Reyalidad === * ''[[Sing Galing (2021 TV program)|Sing Galing!]]'' {{small|(2021)}} ** ''Sing Galing! Sing-lebrity Edition'' {{small|(2021)}} === Komedya === * ''Happy Naman D'yan!'' {{small|(2022)}} ** ''[[Lokomoko]]'' {{small|(re-run; 2022)}} ** ''[[Lokomoko High]]'' {{small|(re-run; 2022)}} ** ''[[Tropa Mo Ko Unli]]'' {{small|(re-run; 2022)}} ** ''[[Wow Mali|Wow Mali Doble Tama!]]'' {{small|(2023)}} === Pamumuhay === * ''From Helen's Kitchen'' {{small|(2020)}} === Ugnayang pampubliko === * ''[[Rated Korina]]'' {{small|(2020; pinapalabas rin sa [[One PH]], [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]], [[Kapamilya Channel]] at [[The Filipino Channel|TFC]])}} == Iba pang mga programa == ''Tandaan:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod, na sinusundan ng taon ng pasinaya sa mga panaklong. === Drama === * ''[[Sigabo]]'' {{small|(2026)}} * ''[[Someone, Someday]]'' {{small|(2026)}} === Anime === * ''[[Cooking Master Boy]]'' {{small|(2026)}} === Cartoons === * ''[[44 Cats]]'' {{small|(2020)}} * ''[[Moonbug Cartoons]]'' {{small|(2024)}} * ''[[PJ Masks]]'' {{small|(2024)}} * ''[[SpongeBob SquarePants]]'' {{small|(muling pagpapalabas; 2024)}} * ''[[Jurrasic World Camp Creataceous]]'' {{small|(2024)}} * ''[[Regal Academy]]'' {{small|(2020)}} * ''[[Fast and Furious: Spy Racers]]'' {{small|(2024)}} * ''[[Winx Club]]'' {{small|(muling pagpapalabas; 2020)}} === Espesyal na programa at pampelikula === * ''Cine Cinco sa Umaga'' {{small|(2024)}} * ''Cine Cinco Hollywood Edition'' {{small|(2022)}} * ''Cine Cinco: Hit na Hit'' {{small|(2024)}} * ''Cine Cinco: Astig Sunday'' {{small|(2024)}} * ''Cine Cinco: Weekend Saya'' {{small|(2024)}} * ''[[Regal Entertainment|Regal Movies]]'' {{small|(2023)}} * ''Sari-Sari Presents: Viva Cinema'' {{small|(2021)}} === Panrelihiyon === * ''Kape't Pandasal'' {{efn|Promoted by TV5 as ''Kape't Pandasal (JesCom) ''|name=sunday}} {{small|(mula sa produksyon ng JesCom Foundation, [[ABS-CBN]] 2004-2020, TV5 2022; pinapalabas din sa [[SolarFlix]], [[TV Maria]] at [[Bilyonaryo News Channel]])}} * ''Healing Mass sa Veritas''{{efn|Promoted by TV5 as ''Sunday Mass''|name=sunday}} {{small|(2020; napapakinggan din sa [[DZRV-AM|Veritas 846]], at napapanod sa [[One PH]] at [[DWLA|105.9 True FM]])}} * ''[[In Touch Ministries|In Touch with Dr. Charles Stanley]]'' {{small|(2020)}} * ''Oras ng Himala'' {{small|(2022; pinapalabas din sa [[People's Television Network|PTV]], [[DZRJ-DTV|RJ DigiTV]], [[SolarFlix]], [[Solar Sports]], [[DZRJ-AM|Radyo Bandido TV]] at [[One PH]])}} * ''Oras ng Katotohanan'' {{small|(2025)}} === Mga serye mula sa Timog Korea === ; Drama * ''[[Reply 1988]]'' {{small|(2021; muling pagpapalabas)}} * ''[[Remember (TV series)|Remember: War of the Son]]'' {{small|(2022)}} === Sports === * ''[[National Basketball Association|NBA]]'' ([[2021–22 NBA season|2021–22 season]]) {{small|(2021; napapanood rin sa [[One Sports (TV channel)|One Sports]])}} == Programang panrehiyon == === Balita === * ''Aksyon North Central Luzon'' {{small|(TV5 North Central Luzon)}} * ''Aksyon Ilokano'' {{small|(TV5 Ilocos Norte)}} * ''Aksyon Bikol'' {{small|(TV5 Bicol)}} * ''Aksyon Western Visayas'' {{small|(TV5 Iloilo/Bacolod)}} * ''Aksyon Central Visayas'' {{small|(TV5 Cebu)}} * ''Aksyon Eastern Visayas'' {{small|(TV5 Leyte)}} * ''Aksyon Chavacano'' {{small|(TV5 Zamboanga)}} * ''Aksyon Northern Mindanao'' {{small|(TV5 Cagayan de Oro/TV5 Butuan)}} * ''Aksyon Southern Mindanao'' {{small|(TV5 Davao/TV5 General Santos)}} * ''Dateline TeleRadyo'' {{small|(GBPI-TV5 Zamboanga)}} * ''Dateline Zamboanga'' {{small|(GBPI-TV5 Zamboanga)}} == Paparating na Programa == ''Tandaan'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod, na sinusundan ng petsa ng ''premiere'' sa mga panaklong. === Orihinal na programa === ; Mga serye * ''For Your Eyes Only'' {{small|(2022)}} * ''Nurse Lovely'' {{small|(2022)}} * ''Ninja Kids'' {{small|(2022)}} * ''Nakagapos na Puso'' {{small|(2022)}} * ''Republika Origins'' {{small|(2022)}} ; Komedya * ''Oh My Korona'' {{small|(2022)}} ; Reyalidad * ''Lakwatsika'' {{small|(2022)}} * ''The Biggest Search'' {{small|(2022)}} * ''The Comeback'' {{small|(2022)}} * ''[[Masked Singer Pilipinas]]'' (season 2) {{small|(bagong season; Marso 2022)}}<ref>{{Cite web|title=Masked Singer Pilipinas magbabalik sa January 2022|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/160889/masked-singer-pilipinas-january-2022-a734-20210923|access-date=2021-10-01|website=PEP.ph|language=en}}</ref> ; Pang-aliw * ''Rolling In It Philippines'' (season 2) {{small|(2022)}} * ''[[The Wall Philippines]]'' (season 2) {{small|(2022)}} === Acquired programming === ; Mga serye ng ABS-CBN * ''[[Too Good to Be True (Philippine TV series)|2 Good 2 Be True]]''<ref name="ABSCBN2022Shows">{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=W9YMidYjLXA|title=ABS-CBN Upcoming Shows and Offerings in 2022|publisher=ABS-CBN Entertainment|website=YouTube|date=December 19, 2021|access-date=December 19, 2021}}</ref> {{small|(2022)}} * ''[[Darna (2022 TV series)|Darna: The TV Series]]''<ref name="ABSCBN2022Shows" /> {{small|(2022)}} * ''Love in 40 Days''<ref name="ABSCBN2022Shows" /> {{small|(2022)}} ==== Cooking Show ==== * ''[[Wok With Yan]]'' (2022) == Dapat tandaan == {{noteslist}} == Tingnan din == * [[List of TV5 (Philippine TV network) specials aired|List of TV5 specials aired]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Iba pang sanggunian == * [http://www.tv5.com.ph TV5 official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006055529/http://www.tv5.com.ph/ |date=2012-10-06 }} {{TV5 (current original and upcoming programming)}} {{Programs}} rg2u5rxev9vebqsdh59s53u4ctv1qcj 0 318515 2225753 2023309 2026-09-17T00:01:42Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Altes Museum]] sa [[Museong Altes]] 2023309 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Altes_Museum_(Berlin)_(6339770591).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Altes_Museum_(Berlin)_(6339770591).jpg|250x250px]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<mapframe zoom="10" frameless="1" align="center" longitude="13.398333333333" latitude="52.519444444444" height="200" width="250">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[13.398333333333333,52.519444444444446],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Altes Museum","marker-symbol":"museum"}}</mapframe> |- class="adr" ! scope="row" class="infobox-label" |Lokasyon | class="infobox-data locality" |[[Pulo ng mga Museo]], [[Berlin]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |[[Heograpikong sistemang koordinato|Mga koordinato]] | class="infobox-data" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Altes_Museum&params=52_31_10_N_13_23_54_E_region:DE-BE_type:landmark <span class="geo-default"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dms"><span class="latitude">52°31′10″N</span> <span class="longitude">13°23′54″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dec">52.51944°N 13.39833°E</span> / <span class="geo">52.51944; 13.39833</span></span>]</span><span id="coordinates">[[:en:Geographic coordinate system|Coordinates]]: <span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Altes_Museum&params=52_31_10_N_13_23_54_E_region:DE-BE_type:landmark <span class="geo-default"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dms"><span class="latitude">52°31′10″N</span> <span class="longitude">13°23′54″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dec">52.51944°N 13.39833°E</span> / <span class="geo">52.51944; 13.39833</span></span>]</span></span> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Daanan mula sa pampublikong transito | class="infobox-data" |'''[[Berlin U-Bahn|U]]:''' [[Museumsinsel (Berlin U-Bahn)|Museumsinsel]] ([[File:Berlin transit icons - U5.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/U5_(Berlin_U-Bahn)|24x24px]]) |- ! scope="row" class="infobox-label" |Website | class="infobox-data" |[https://www.smb.museum/en/museums-institutions/altes-museum/home/ Altes Museum] |} Ang '''Altes Museum'''<!-- ang "Altes Museum" ay nasa wikang Aleman, hindi Ingles --> (Tagalog: ''Lumang Museo'') ay isang [[nakatalang gusali]] sa [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Mitte (lokalidad)|sentrong pangkasaysayan]] ng Berlin at bahagi ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]]. Itinayo mula 1825 hanggang 1830 sa pamamagitan ng utos ni Haring [[Federico Guillermo III ng Prusya]] ayon sa mga plano ni [[Karl Friedrich Schinkel]], ito ay itinuturing na isang pangunahing obrang Aleman na [[arkitekturang Neoklasiko]].<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/denkmal/liste_karte_datenbank/de/denkmaldatenbank/daobj.php?obj_dok_nr=09030059 Altes Museum](in German) Landesdenkmalamt Berlin {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413163755/http://www.stadtentwicklung.berlin.de/denkmal/liste_karte_datenbank/de/denkmaldatenbank/daobj.php?obj_dok_nr=09030059|date=2019-04-13}}</ref> Napapaligiran ito ng [[Katedral ng Berlin]] sa silangan, ng [[Palasyo ng Berlin]] sa timog, at ng [[Zeughaus]] sa kanluran. Sa kasalukuyan, ang Altes Museum ay tahanan ng Antikensammlung at mga bahagi ng Münzkabinett.<ref>[https://www.smb.museum/en/museums-institutions/altes-museum/home/ Altes Museum] (in English) Staatliche Museen zu Berlin</ref> == Pagpaplano at lokasyon == Noong unang bahagi ng ikalabinsiyam na siglo, ang burgesya ng Alemanya ay naging mas may kamalayan sa sarili at tiwala sa sarili. Ang lumalagong uring ito ay nagsimulang yakapin ang mga bagong ideya hinggil sa kaugnayan sa pagitan ng sarili nito at ng sining, at ang mga konsepto na ang sining ay dapat na bukas sa publiko at ang mga mamamayan ay dapat magkaroon ng puntahan sa isang komprehensibong kultural na edukasyon ay nagsimulang lumaganap sa lipunan. Si Haring [[Federico Guillermo III|Friedrich Wilhelm III]] ng Prusya ay isang malakas na tagapagtaguyod ng kaisipang [[Alexander von Humboldt|humboldt]] na ito para sa edukasyon at isinugo si Karl Friedrich Schinkel sa pagpaplano ng pampublikong museo para sa koleksiyon ng sining ng hari. == Mga talababa == {{Reflist}} == Karagdagang pagbabasa == * Michael S. Cullen, Tilmann von Stockhausen: ''Das Alte Museum'' . Berlin-Edition, Berlin 1998,{{ISBN|3-8148-0002-8}} . * Wolf-Dieter Heilmeyer, Huberta Heres, Wolfgang Maßmann: ''Schinkels Pantheon.'' ''Die Statuen der Rotunde im Alten Museum'' . Von Zabern, Mainz 2004,{{ISBN|3-8053-3255-6}} . * Andreas Scholl, Gertrud Platz-Horster (Hrsg. ): ''Altes Museum.'' ''Pergamonmuseum.'' ''Antikensammlung Staatlichen Museen zu Berlin'' . 3., vollständig überarbeitete und erweiterte Auflage. Von Zabern, Mainz 2007,{{ISBN|978-3-8053-2449-6}} . * Jörg Trempler: ''Das Wandbildprogramm ni Karl Friedrich Schinkel, Altes Museum Berlin'' . Si Gebr. Mann, Berlin 2001,{{ISBN|3-7861-2333-0}} . * Elsa van Wezel: ''Die Konzeptionen des Alten und Neuen Museums zu Berlin und das sich wandelnde historische Bewusstsein'' . Si Gebr. Mann, Berlin 2003,{{ISBN|3-7861-2443-4}} (= ''Jahrbuch der Berlin Museen'' NF Bd. 43, 2001, Beiheft). == Mga panlabas na link == * [https://www.smb.museum/en/museums-institutions/altes-museum/home.html Altes Museum] sa website ng Berlin State Museums. * [https://web.archive.org/web/20070227121016/http://www.greatbuildings.com/buildings/Altes_Museum.html Altes Museum] sa GreatBuildings.com. * [http://two.archiseek.com/2010/1828-altes-museum-berlin/ Altes Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150603141142/http://two.archiseek.com/2010/1828-altes-museum-berlin/ |date=2015-06-03 }} sa Archiseek.com. * {{In lang|de}} [https://web.archive.org/web/20070509041215/http://www.museum-location.de/am.htm Altes Museum] sa museum-location.de. {{Karl Friedrich Schinkel}}{{Museum Island, Berlin}} [[Kategorya:Mga museo sa Alemanya]] fdis3cuw91jk6ntu01wvmanq3mavima 2225755 2225753 2026-09-17T00:02:28Z Jojit fb 38 2225755 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Altes_Museum_(Berlin)_(6339770591).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Altes_Museum_(Berlin)_(6339770591).jpg|250x250px]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<mapframe zoom="10" frameless="1" align="center" longitude="13.398333333333" latitude="52.519444444444" height="200" width="250">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[13.398333333333333,52.519444444444446],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Altes Museum","marker-symbol":"museum"}}</mapframe> |- class="adr" ! scope="row" class="infobox-label" |Lokasyon | class="infobox-data locality" |[[Pulo ng mga Museo]], [[Berlin]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |[[Heograpikong sistemang koordinato|Mga koordinato]] | class="infobox-data" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Altes_Museum&params=52_31_10_N_13_23_54_E_region:DE-BE_type:landmark <span class="geo-default"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dms"><span class="latitude">52°31′10″N</span> <span class="longitude">13°23′54″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dec">52.51944°N 13.39833°E</span> / <span class="geo">52.51944; 13.39833</span></span>]</span><span id="coordinates">[[:en:Geographic coordinate system|Coordinates]]: <span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Altes_Museum&params=52_31_10_N_13_23_54_E_region:DE-BE_type:landmark <span class="geo-default"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dms"><span class="latitude">52°31′10″N</span> <span class="longitude">13°23′54″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dec">52.51944°N 13.39833°E</span> / <span class="geo">52.51944; 13.39833</span></span>]</span></span> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Daanan mula sa pampublikong transito | class="infobox-data" |'''[[Berlin U-Bahn|U]]:''' [[Museumsinsel (Berlin U-Bahn)|Museumsinsel]] ([[File:Berlin transit icons - U5.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/U5_(Berlin_U-Bahn)|24x24px]]) |- ! scope="row" class="infobox-label" |Website | class="infobox-data" |[https://www.smb.museum/en/museums-institutions/altes-museum/home/ Museong Altes] |} Ang '''Museong Altes'''<!-- ang "Altes Museum" ay nasa wikang Aleman, hindi Ingles --> (Tagalog: ''Lumang Museo'') ay isang [[nakatalang gusali]] sa [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Mitte (lokalidad)|sentrong pangkasaysayan]] ng Berlin at bahagi ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]]. Itinayo mula 1825 hanggang 1830 sa pamamagitan ng utos ni Haring [[Federico Guillermo III ng Prusya]] ayon sa mga plano ni [[Karl Friedrich Schinkel]], ito ay itinuturing na isang pangunahing obrang Aleman na [[arkitekturang Neoklasiko]].<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/denkmal/liste_karte_datenbank/de/denkmaldatenbank/daobj.php?obj_dok_nr=09030059 Altes Museum](in German) Landesdenkmalamt Berlin {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413163755/http://www.stadtentwicklung.berlin.de/denkmal/liste_karte_datenbank/de/denkmaldatenbank/daobj.php?obj_dok_nr=09030059|date=2019-04-13}}</ref> Napapaligiran ito ng [[Katedral ng Berlin]] sa silangan, ng [[Palasyo ng Berlin]] sa timog, at ng [[Zeughaus]] sa kanluran. Sa kasalukuyan, ang Museong Altes ay tahanan ng Antikensammlung at mga bahagi ng Münzkabinett.<ref>[https://www.smb.museum/en/museums-institutions/altes-museum/home/ Altes Museum] (in English) Staatliche Museen zu Berlin</ref> == Pagpaplano at lokasyon == Noong unang bahagi ng ikalabinsiyam na siglo, ang burgesya ng Alemanya ay naging mas may kamalayan sa sarili at tiwala sa sarili. Ang lumalagong uring ito ay nagsimulang yakapin ang mga bagong ideya hinggil sa kaugnayan sa pagitan ng sarili nito at ng sining, at ang mga konsepto na ang sining ay dapat na bukas sa publiko at ang mga mamamayan ay dapat magkaroon ng puntahan sa isang komprehensibong kultural na edukasyon ay nagsimulang lumaganap sa lipunan. Si Haring [[Federico Guillermo III|Friedrich Wilhelm III]] ng Prusya ay isang malakas na tagapagtaguyod ng kaisipang [[Alexander von Humboldt|humboldt]] na ito para sa edukasyon at isinugo si Karl Friedrich Schinkel sa pagpaplano ng pampublikong museo para sa koleksiyon ng sining ng hari. == Mga talababa == {{Reflist}} == Karagdagang pagbabasa == * Michael S. Cullen, Tilmann von Stockhausen: ''Das Alte Museum'' . Berlin-Edition, Berlin 1998,{{ISBN|3-8148-0002-8}} . * Wolf-Dieter Heilmeyer, Huberta Heres, Wolfgang Maßmann: ''Schinkels Pantheon.'' ''Die Statuen der Rotunde im Alten Museum'' . Von Zabern, Mainz 2004,{{ISBN|3-8053-3255-6}} . * Andreas Scholl, Gertrud Platz-Horster (Hrsg. ): ''Museong Altes.'' ''Pergamonmuseum.'' ''Antikensammlung Staatlichen Museen zu Berlin'' . 3., vollständig überarbeitete und erweiterte Auflage. Von Zabern, Mainz 2007,{{ISBN|978-3-8053-2449-6}} . * Jörg Trempler: ''Das Wandbildprogramm ni Karl Friedrich Schinkel, Museong Altes Berlin'' . Si Gebr. Mann, Berlin 2001,{{ISBN|3-7861-2333-0}} . * Elsa van Wezel: ''Die Konzeptionen des Alten und Neuen Museums zu Berlin und das sich wandelnde historische Bewusstsein'' . Si Gebr. Mann, Berlin 2003,{{ISBN|3-7861-2443-4}} (= ''Jahrbuch der Berlin Museen'' NF Bd. 43, 2001, Beiheft). == Mga panlabas na link == * [https://www.smb.museum/en/museums-institutions/altes-museum/home.html Museong Altes] sa website ng Berlin State Museums. * [https://web.archive.org/web/20070227121016/http://www.greatbuildings.com/buildings/Altes_Museum.html Museong Altes] sa GreatBuildings.com. * [http://two.archiseek.com/2010/1828-altes-museum-berlin/ Museong Altes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150603141142/http://two.archiseek.com/2010/1828-altes-museum-berlin/ |date=2015-06-03 }} sa Archiseek.com. * {{In lang|de}} [https://web.archive.org/web/20070509041215/http://www.museum-location.de/am.htm Museong Altes] sa museum-location.de. {{Karl Friedrich Schinkel}}{{Museum Island, Berlin}} [[Kategorya:Mga museo sa Alemanya]] ntidbe2g687eu3s5ochil5jge32f82t 0 318776 2225757 2019563 2026-09-17T00:09:57Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Deutsches Historisches Museum]] sa [[Museong Deutsches Historisches]] 2019563 wikitext text/x-wiki {{unsourced|date=Agosto 2022}} [[Talaksan:Fassade_der_Stiftung_Deutsches_Historisches_Museum_(ehem._Zeughaus)_-_Berlin.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Fassade_der_Stiftung_Deutsches_Historisches_Museum_%28ehem._Zeughaus%29_-_Berlin.jpg/220px-Fassade_der_Stiftung_Deutsches_Historisches_Museum_%28ehem._Zeughaus%29_-_Berlin.jpg|thumb| Patsada ng [[Zeughaus]], ang pangunahing gusali ng Museo]] [[Talaksan:Treppenturm,_Deutsches_Historisches_Museum,_Berlin,_150118,_ako.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Treppenturm%2C_Deutsches_Historisches_Museum%2C_Berlin%2C_150118%2C_ako.jpg/220px-Treppenturm%2C_Deutsches_Historisches_Museum%2C_Berlin%2C_150118%2C_ako.jpg|thumb| Ang ekstensiyon ng museo]] Ang '''Museong Pangkasaysayang Aleman''' ({{Lang-de|'''Deutsches Historisches Museum'''}}), na kilala sa acronym na '''DHM''', ay isang [[museo]] sa [[Berlin]], [[Alemanya]] na nakatuon sa [[kasaysayan ng Alemanya]]. Inilalarawan nito ang sarili bilang isang lugar ng "kaliwanagan at pag-unawa sa ibinahaging kasaysayan ng mga Aleman at Europeo". Ito ay madalas na tinitingnan bilang isa sa mga pinakamahalagang museo sa [[Berlin]] at isa sa mga madalas na binibisita. Ang museo ay matatagpuan sa [[Zeughaus]] (taguan ng armas) sa [[Unter den Linden]] pati na rin sa katabing Exhibition Hall na idinisenyo ni [[I. M. Pei|IM Pei]]. Ang Museong Pangkasaysayang Aleman ay nasa ilalim ng legal na anyo ng isang pundasyong nakarehistro ng Republikang Federal ng Alemanya. Ang pinakamataas na ranggo na katawan nito ay ang Lupon ng mga Katiwala (Kuratorium) na may mga kinatawan ng pederal na pamahalaan, ang [[German Bundestag|Aleman na Bundestag]] (Parlamento) at ang mga pamahalaan ng [[Länder ng Alemanya|Aleman na Länder]], o mga estado. == Mga pasilidad == === Mga bulwagan ng eksibisyon === Ang Zeughaus ay sarado para sa mga kinakailangang pagsasaayos at para sa pagpapanumbalik ng Permanenteng Eksibisyon mula noong Hunyo 28, 2021. Inaasahang magbubukas muli ito sa katapusan ng 2025. Ang apat na palapag ng Bulwagang Eksibisyong IM Pei ay nakatuon sa mga pansamantalang eksibisyon ng Museo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Coord|52|31|06|N|13|23|46|E|display=title}} [[Kategorya:Mga museo sa Alemanya]] 0aqz95rbbgftzz2ts729tbm0whzw2ws 0 318777 2225781 1961239 2026-09-17T00:45:26Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Museong Deutsches Historisches]] 2225781 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Museong Deutsches Historisches]] h5b31ldf89e4l12d7w8jsgzi3d2og53 0 320079 2225778 2202192 2026-09-17T00:42:38Z Ivan P. Clarin 84769 2225778 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Chedeng''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Chedeng (2003) - ay isang bagyo na tumama sa Pilipinas at Japan na may internasyonal na pangalang Linfa. * Bagyong Chedeng (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Taiwan]] at [[Macau]] na may internasyonal na pangalang Pabuk. * Bagyong Chedeng (2011) - ay isang malakas na bagyo sa [[Dagat Pilipinas]], na may internasyonal na pangalang Songda. * Bagyong Chedeng (2015) - ay isang malakas na bagyo, papunta sa [[Pilipinas]], na may internasyonal na pangalang Maysak. * Bagyong Chedeng (2019) - ay isang tropikal depresyon na tumama sa Mindanao. * Bagyong Chedeng (2023) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Guchol. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Betty|Betty]]|title=Kapalitan|years=Chedeng|after=[[Bagyong Dodong (paglilinaw)|Dodong]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Chedeng}} {{paglilinaw}} hb5sach9bkjq7po77o1vpv0di9rv6sh 0 320296 2225825 2179170 2026-09-17T02:45:25Z Ivan P. Clarin 84769 2225825 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''[[Urduja|Urduja]]''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko at Atlantiko. * Bagyong Urduja (2009) - ay isang maulang bagyo sa [[Mindanao]]. * [[Bagyong Urduja (2013)]] - ay isang malakas na bagyo sa [[Karagatang Pasipiko]], na may internasyonal na pangalang Francisco. * [[Bagyong Urduja]] (2017)- ay isang maulang bagyo sa [[Silangang Kabisayaan]], na may internasyonal na pangalang Kai-tak. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Tino (paglilinaw)|Tino]]|title=Pacific typhoon season names|years=Urduja|after=[[Bagyong Vinta (paglilinaw)|Vinta]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Urduja}} [[Kategorya:Bagyo sa Atlantiko]] {{paglilinaw}} dk5nyp1doz9iamrzbqcm8b0phq0yj59 2225826 2225825 2026-09-17T02:45:33Z Ivan P. Clarin 84769 2225826 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''[[Urduja]]''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko at Atlantiko. * Bagyong Urduja (2009) - ay isang maulang bagyo sa [[Mindanao]]. * [[Bagyong Urduja (2013)]] - ay isang malakas na bagyo sa [[Karagatang Pasipiko]], na may internasyonal na pangalang Francisco. * [[Bagyong Urduja]] (2017)- ay isang maulang bagyo sa [[Silangang Kabisayaan]], na may internasyonal na pangalang Kai-tak. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Tino (paglilinaw)|Tino]]|title=Pacific typhoon season names|years=Urduja|after=[[Bagyong Vinta (paglilinaw)|Vinta]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Urduja}} [[Kategorya:Bagyo sa Atlantiko]] {{paglilinaw}} 5li5i0whyb9ffqlzgoei42a648sk7to 0 321134 2225699 2163624 2026-09-16T16:53:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225699 wikitext text/x-wiki Nagsimula ang '''[[Islam]] sa [[Asya]]''' noong buhay pa si [[Muhammad]]. Noong 2020, tinatayang nasa 1.3 bilyong [[Muslim]] ang naninirahan sa kontinente, o lagpas 60% ng kabuuang populasyon ng mga Muslim.<ref name="Survey1">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|title=The Global Religious Landscape|trans-title=Ang Pandaigdigang Tanawing Panrelihiyon|lang=en|publisher=Pewforum.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|access-date=26 Nobyembre 2022|archive-date=25 Enero 2017}}</ref><ref name="islamSEA">{{cite web|url=https://asiasociety.org/education/islam-southeast-asia|lang=en|title=Islam in Southeast Asia|trans-title=Islam sa Timog-silangang Asya|website=Asia Society|access-date=26 Nobyembre 2022|last=Laffan|first=Michael}}</ref><ref name="islamAsia">{{cite book|url=https://www.asianstudies.org/wp-content/uploads/the-demographics-of-islam-in-asia.pdf|lang=en|format=PDF|title=The Demographics of Islam in Asia|trans-title=Ang Demograpiko ng Islam sa Asya|publisher=Association for Asian Studies|access-date=26 Nobyembre 2022|year=2005|last=Sjoquist|first=Douglas P.|volume=10|archive-date=2022-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126081528/https://www.asianstudies.org/wp-content/uploads/the-demographics-of-islam-in-asia.pdf|url-status=dead}}</ref> Pinangungunahan ito ng [[Indonesia]], [[Pakistan]], [[India]], at [[Banglades]], gayundin ang mga bansa sa [[Kanlurang Asya|Kanluran]] (kabilang na ang [[Gitnang Silangan]]), [[Gitnang Asya|Gitna]], [[Timog Asya|Timog]], at [[Timog-silangang Asya]].<ref name="islamAsia"/> Simula pa noong umusbong ang relihiyon sa [[Tangway ng Arabia]], maraming mga Muslim ang nanirahan sa kontinente sa malaking bahagi ng [[Kasaysayan ng Islam|kasaysayan]] nito.<ref name="islamAsia"/> == Kasaysayan == {{main|Kasaysayan ng Islam}} Ang [[Daang Sutla]], bukod pa sa iba pang mga mahahalagang daanang pangkalakal na kumokonekta sa [[Europa]] at Asya, ang naging daan upang [[Pagkalat ng Islam|mabilis na kumalat ang relihiyon]] sa malaking bahagi ng mundo.<ref>{{cite web|url=https://en.unesco.org/silkroad/content/did-you-know-spread-islam-southeast-asia-through-trade-routes|title=Did you know?: The Spread of Islam in Southeast Asia through the Trade Routes|trans-title=Alam mo ba?: Ang Pagkalat ng Islam sa Timog-silangang Asya sa pamamagitan ng mga daang pangkalakal|lang=en|website=[[UNESCO]]|access-date=26 Nobyembre 2022}}</ref> Suportado ng [[pamilya Barmakid]] ang [[Rebolusyong Abbasid]] laban sa [[Kalipatong Umayyad]] at kay [[As-Saffah]].<ref name="brit">{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Barmakids|title=Barmakids|trans-title=Mga Barmakid|lang=en|website=[[Britannica]]|access-date=26 Nobyembre 2022|last=Omar|first=Farouk}}</ref> Naging dahilan ito upang magkaroon si [[Khalid ibn Barmak]] ng impluwensiya, bukod pa sa pagiging [[bisir]] ({{lang-en|vizier}}) para sa kalipa ({{lang-en|caliph}}) na si [[al-Mahdi]] (nanungkulan {{CE|775-785|link=y}}) ng kanyang anak na si [[Yahya ibn Khalid]] (namatay {{CE|806}}), na naging tutor din ni [[Harun al-Rashid]] (nanungkulan {{CE|786-809}}).<ref name="brit"/> Matataas ang mga puwesto ng mga anak ni Yahya na sina [[al-Fadl]] at [[Ja'far]] ({{CE|767-803}}) sa ilalim ni Harun.<ref name="brit"/> Marami sa mga Barmakid ang sumuporta sa mga [[agham]], na nagpabilis sa pagpasok sa [[mundong Arabo]] ng mga agham mula India sa pamamagitan ng kalapit na [[Pamantasan ng Gundishapur]]. Sinuportahan nila ang mga akademikong tulad nina [[Gebir]] at [[Jabril ibn Bukhtishu]]. Sila rin ang kinikilalang unang nagpagawa sa isang pagawaan ng mga [[papel]] sa lungsod ng [[Baghdad]]. Ipinakita sa ''[[Isang Libo't Isang Gabi]]'' ang kapangyarihan na ito ng mga Barmakid; nagpakita ang bisir na si Ja'far nang ilang beses sa mga kuwento, gayundin sa isang kuwentong nagpasikat sa katagang "barmesidang pagdiriwang" ({{lang-en|barmecide feast}}, maraming ipinangako pero walang resulta).<ref name="brit"/> {{quote|Kilala natin si [[Yaḥyā ibn Khālid al-Barmakī]] (namatay {{CE|805}}) bilang isang tagasuporta ng mga manggagamot at, partikular na sa, mga salin ng mga gawang pangmedisina sa Hindu papuntang Arabo at Persyano. Malamang sa malamang, gayunpaman, ginawa niya ang mga ito sa paligid ng korte ng kalipato sa [[Irak]], kung saan, sa utos ni [[Hārūn ar-Rashīd]] ({{CE|786–809}}), isinalin ang mga aklat na yon sa [[wikang Arabo]]. Ibig sabihin, nilampasan nila ang [mga lugar ng] [[Khorasan|Khurāsān]] at [[Transoxiana]] sa paglipat ng kaalamang ito mula India papuntang Islam, kahit na, hindi maitatangging nanggaling ang ganitong pagtingin ni Barmakī sa kultura sa kanilang lupaing pinagmulan, hilagang [[Apganistan]], at nanggaling naman ang interes sa medisina ni Yaḥyā al-Barmakī mula sa isang tradisyon ng [kanilang] pamilya na hindi na ngayon matukoy.{{efn|{{lang-en|We know of Yaḥyā ibn Khālid al-Barmakī (d. 805 CE) as a patron of physicians and, specifically, of the translation of Hindu medical works into both Arabic and Persian. In all likelihood, however, his activity took place in the orbit of the caliphal court in Iraq, where at the behest of Hārūn ar-Rashīd (786–809), such books were translated into Arabic. Thus Khurāsān and Transoxiana were effectively bypassed in this transfer of learning from India to Islam, even though, undeniably the Barmakī's cultural outlook owed something to their land of origin, northern Afghanistan, and Yaḥyā al-Barmakī's interest in medicine may have derived from no longer identifiable family tradition.}}}}<ref>{{cite book|title=History of Civilizations of Central Asia|trans-title=Kasaysayan ng mga Sibilisasyon sa Gitnang Asya|volume=4|last1=Bosworth|first1=C.E.|last2=Asimov|first2=M.S.|page=300}}</ref>}} Marami sa mga unang gobernador ng kalipato ay Barmakid. Itinatag ni [[Khalid ibn Barmak]] ang [[Mansira, Sindh|Mansura]] sa [[Sindh]] gayundin ang Baghdad. Naging gobernador naman ng ngayo'y [[Aserbayan]] ang anak niya.<ref name="brit"/> == Demograpiya == {{small|'''Paalala:''' ang mga estadistikang makikita sa baba ay mga pagtataya mula sa iba't-ibang sanggunian (madalas ang ulat ng International Religious Freedom ng [[Estados Unidos]]). Ibig sabihin, posibleng hindi ito sumasalamin sa aktwal na bilang ng mga Muslim sa naturang lugar. Posible ring iba-iba ang mga taon ng pagtataya para sa bawat lugar. ''Nakahilis'' ang mga teritoryo o dependensiyang nakalista sa baba.}} === Gitnang Asya === {{main|Islam sa Gitnang Asya}} [[File:Memorial complex "Registan" in Samarkand (10).jpg|250px|thumb|Ang [[Registan]], ang tatlong madrasah nito. Makikita ito sa [[Samarkand]] sa [[Usbekistan]].]] {| class="wikitable sortable" |+ !Bansa !Kabuuan (pop) !Mga Muslim (%) !Mga Muslim (pop) |- |{{Flag|Kazakhstan|name=Kasakistan}} |19,200,000 |70.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/kazakhstan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Kazakhstan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Kasakistan|lang=en|publisher=Office of International Religious Freedom|website=U.S. Department of State|date=2 Hunyo 2022|access-date=27 Nobyembre 2022}}</ref> |13,440,000 |- |{{Flag|Kyrgyzstan|name=Kirgistan}} |6,000,000 |90.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/kyrgyzstan/|title=2020 Report on International Religious Freedom: Kyrgyz Republic|trans-title=Ulat noong 2020 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Republikang Kirgis|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=12 Mayo 2021|access-date=27 Nobyembre 2022|lang=en}}</ref> |5,400,000 |- |{{Flag|Tayikistan}} |8,700,000 |90.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2019-report-on-international-religious-freedom/tajikistan/|title=2019 Report on International Religious Freedom: Tajikistan|trans-title=Ulat noong 2019 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Tayikistan|lang=en|publisher=Office of International Religious Freedom|website=U.S. Department of State|date=2020|access-date=27 Nobyembre 2022}}</ref> |7,830,000 |- |{{Flag|Turkmenistan}} |5,600,000 |89.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/turkmenistan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Turkmenistan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Turkmenistan|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=27 Nobyembre 2022}}</ref> |4,984,000 |- |{{Flag|Uzbekistan|name=Usbekistan}} |33,000,000 |94.0%<ref>{{cite web|url=https://uz.usembassy.gov/2018-report-on-international-religious-freedom-uzbekistan/|title=2018 Report on International Religious Freedom: Uzbekistan|trans-title=Ulat noong 2018 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Usbekistan|lang=en|website=U.S. Embassy in Uzbekistan|publisher=U.S. Mission Uzbekistan|date=8 Mayo 2019|access-date=27 Nobyembre 2022|archive-date=4 Disyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155110/https://uz.usembassy.gov/2018-report-on-international-religious-freedom-uzbekistan/|url-status=dead}}</ref> |31,020,000 |- |'''Gitnang Asya''' |'''72,500,000''' |'''86.4%''' |'''62,674,000''' |} === Kanlurang Asya === [[File:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|thumb|Ang [[Kaaba]] sa [[Masjid al-Haram]] sa [[Mecca]], [[Saudi]]. Dito pumupunta ang mga Muslim na nagsasagawa ng ''[[hajj]]''.]] [[File:MASJID NABAVI 12122008215.jpg|thumb|Ang [[Al-Masjid an-Nabawi]] sa [[Medina]], Saudi.]] {| class="wikitable sortable" |+ !Bansa !Kabuuan (pop) !Mga Muslim (%) !Mga Muslim (pop) |- |{{Flag|Armenia|name=Armenya}} |3,000,000 |1.00%<ref>{{cite web|url=https://moderndiplomacy.eu/2020/06/12/armenia-and-islam-how-armenias-historical-connections-with-islam-can-shape-its-diplomacy-today/|title=How Armenia’s Historical Connections with Islam can Shape its Diplomacy Today|trans-title=Paano Mahuhulma ng mga Makasaysayang Koneksyon ng Armenya sa Islam sa Diplomasya Nito Ngayon|lang=en|website=Modern Diplomacy|last=Hussain|first=Shahid|access-date=27 Nobyembre 2022|date=12 Hunyo 2020}}</ref> |30,000 |- |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |10,300,000 |96.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/azerbaijan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Azerbaijan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Aserbayan|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=27 Nobyembre 2022}}</ref> |9,888,000 |- |{{Flag|Bahrain|name=Bareyn}} |1,700,000 |74.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/bahrain/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Bahrain|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Bareyn|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=27 Nobyembre 2022}}</ref> |1,258,000 |- |{{Flag|United Arab Emirates|name=Emiratos}} |9,900,000 |76.00%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/united-arab-emirates/|title=2021 Report on International Religious Freedom: United Arab Emirates|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Emiratos|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |7,524,000 |- |{{Flag|Georgia|name=Heorhiya}} |4,900,000 |10.7%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/georgia/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Georgia|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Heorhiya|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |524,300 |- |{{Flag|Jordan|name=Hordanya}} |10,900,000 |97.1%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/jordan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Jordan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Hordanya|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |10,583,900 |- |{{Flag|Iraq|name=Irak}} |39,700,000 |97.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/iraq/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Iraq|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Irak|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |38,509,000 |- |{{Flag|Iran}} |85,900,000 |99.4%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/iran/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Iran|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Iran|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |85,384,600 |- |{{Flag|Israel}} |9,431,000 |18.1%<ref>{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/en/mediarelease/pages/2022/the-muslim-population-in-israel-2022.aspx|title=The Muslim Population in Israel 2022|trans-title=Ang Populasyon ng Muslim sa Israel noong 2022|date=6 Hulyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022|publisher=Central Bureau of Statistics|lang=en}}</ref> |1,707,011 |- |{{Flag|Qatar|name=Katar}} |3,059,000 |67.7%<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Qatar|title=Qatar|trans-title=Katar|lang=en|website=[[Britannica]]|last=Crystal|first=Jill Ann|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |2,070,943 |- |{{Flag|Kuwait}} |4,467,000 |76.7%<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Kuwait|title=Kuwait|website=[[Britannica]]|access-date=28 Nobyembre 2022|lang=en|last=Crystal|first=Jill Ann}}</ref> |3,426,189 |- |{{Flag|Lebanon|name=Libano}} |5,300,000 |64.9%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/lebanon/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Lebanon|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Libano|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |3,439,700 |- |{{Flag|Oman}} |4,674,000 |85.9%<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Oman|title=Oman|website=[[Britannica]]|access-date=28 Nobyembre 2022|lang=en|last=Crystal|first=Jill Ann}}</ref> |4,014,966 |- |{{Flag|Palestine|name=Palestina}} |5,101,000 |96.5%<ref>{{cite web|url=https://fanack.com/palestine/population-of-palestine/|title=Population of Palestine|trans-title=Populasyon ng Palestina|lang=en|website=Fanack|date=10 Agosto 2020|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |4,922,465 |- |{{Flag|Saudi Arabia|name=Saudi}} |34,800,000 |90.5%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/saudi-arabia/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Saudi Arabia|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Saudi|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |31,500,000 |- |{{Flag|Syria|name=Siria}} |20,400,000 |87.0%<ref>{{Cite web|url=https://www.indexmundi.com/syria/religions.html|title=Syria Religions|trans-title=Mga relihiyon [sa] Siria|lang=en|website=Index Mundi|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |17,748,000 |- |{{Flag|Cyprus|name=Tsipre}} |1,300,000 |1.8%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/cyprus/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Cyprus|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Tsipre|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |23,400 |- |{{Flag|Turkey|name=Turkiya}} |82,500,000 |99.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/turkey/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Turkey|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Turkiya|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |81,675,000 |- |{{Flag|Yemen}} |30,400,000 |99.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/yemen/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Yemen|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Yemen|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=28 Nobyembre 2022}}</ref> |30,096,000 |- |'''Kanlurang Asya''' |'''367,732,000''' |'''90.9%''' |'''334,325,474''' |} === Silangang Asya === [[File:Huaisheng Mosque Dec 2007.jpg|thumb|Ang [[Moske ng Huaisheng]] sa [[Guangzhou]], [[Tsina]]. Ito ang pinakalumang moske sa naturang bansa.]] {| class="wikitable sortable" |+ !Bansa !Kabuuan (pop) !Mga Muslim (%) !Mga Muslim (pop) |- |{{Flag|Japan|name=Hapon}} |124,700,000 |0.2%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/japan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Japan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Hapon|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |230,000 |- |{{Flag|Hong Kong|name=''Hong Kong''}} |7,200,000 |4.2%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/china/hong-kong/|title=2020 Report on International Religious Freedom: China—Hong Kong|trans-title=Ulat noong 2020 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Tsina—Hong Kong|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=12 Mayo 2021|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |300,000 |- |{{Flag|North Korea|name=Hilagang Korea}} |25,610,672 |0.01%<ref name=Pew>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/|title=Table: Muslim Population by Country|trans-title=Talahanayan: Populasyon ng mga Muslim sa kada Bansa|lang=en|publisher=Pew Research Center|date=27 Enero 2011|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |3,000 |- |{{Flag|South Korea|name=Timog Korea}} |51,700,000 |0.3%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/south-korea/|title=2021 Report on International Religious Freedom: South Korea|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Timog Korea|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |150,000 |- |{{Flag|Macau|name=''Macau''}} |614,000 |1.6%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/china/macau/|title=2020 Report on International Religious Freedom: China—Macau|trans-title=Ulat noong 2020 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Tsina—Macau|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=12 Mayo 2021|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |10,000 |- |{{Flag|Mongolia}} |3,300,000 |3.2%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/mongolia/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Mongolia|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Mongolia|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |105,851 |- |{{Flag|Taiwan}} |23,570,000 |0.3%<ref>{{cite web|url=https://taiwantoday.tw/news.php?unit=10,11,12&post=185982|title=Muslim-friendly Taiwan embraces religious diversity|trans-title=Tanggap sa Kaibigan ng mga Muslim na Taiwan ang pagkakaiba-iba sa relihiyon|lang=en|website=Taiwan Today|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of China|date=25 Setyembre 2020|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |60,000 |- |{{Flag|China|name=Tsina}} |1,400,000,000 |1.8%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/china/|title=2021 Report on International Religious Freedom: China (Includes Tibet, Xinjiang, Hong Kong, and Macau)|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Tsina (Kasama Tibet, Xinjiang, Hong Kong, at Macau)|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |25,200,000 |- |'''Silangang Asya''' |'''1,628,880,672''' |'''1.6%''' |'''25,748,851''' |} === Timog Asya === {{main|Islam sa Timog Asya}} [[File:The Badshahi in all its glory during the Eid Prayers.JPG|thumb|Ang makasaysayang [[Moske ng Badshahi]] sa [[Lahore]], [[Pakistan]]. Ito ang pangalawang pinakamalaking moske sa Timog Asya.]] {| class="wikitable sortable" |+ !Bansa !Kabuuan (pop) !Mga Muslim (%) !Mga Muslim (pop) |- |{{Flag|Afghanistan|name=Apganistan}} |37,500,000 |99.7%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/afghanistan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Afghanistan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Apganistan|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |37,387,500 |- |{{Flag|Bangladesh|name=Banglades}} |164,100,000 |89.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/bangladesh/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Bangladesh|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Banglades|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |146,049,000 |- |{{Flag|Bhutan|name=Butan}} |685,502 |1.0%<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2011/jan/28/muslim-population-country-projection-2030|title=Muslim populations by country: how big will each Muslim population be by 2030?|trans-title=Mga populasyon ng Muslim kada bansa: gaano kalaki ang bawat populasyon ng Muslim pagdating ng 2030?|lang=en|website=[[The Guardian]]|date=28 Enero 2011|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |7,000 |- |{{Flag|India}} |1,300,000,000 |14.2%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/india/|title=2021 Report on International Religious Freedom: India|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: India|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |184,600,000 |- |{{Flag|Maldives|name=Maldibas}} |543,620 |100.0%<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/pictures/most-heavily-muslim-countries-on-earth/|title=The most heavily Muslim countries on Earth|trans-title=Ang mga pinaka-Muslim na bansa sa Daigdig|last=Fieldstadt|first=Elisha|date=22 Nobyembre 2017|access-date=30 Nobyembre 2022|website=[[CBS News]]|lang=en}}</ref> |543,620 |- |{{Flag|Nepal}} |30,400,000 |4.4%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/nepal/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Nepal|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Nepal|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |1,337,600 |- |{{Flag|Pakistan}} |238,200,000 |96.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/pakistan/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Pakistan|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Pakistan|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |228,672,000 |- |{{Flag|Sri Lanka}} |23,000,000 |9.7%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/sri-lanka/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Sri Lanka|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Sri Lanka|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |2,231,000 |- |'''Timog Asya''' |'''1,794,429,122''' |'''33.5%''' |'''600,827,720''' |} === Timog-silangang Asya === {{main|Islam sa Timog-silangang Asya}} {| class="wikitable sortable" |+ !Bansa !Kabuuan (pop) !Mga Muslim (%) !Mga Muslim (pop) |- |{{Flag|Vietnam|name=Biyetnam}} |102,000,000 |0.08%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/vietnam/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Vietnam|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Biyetnam|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |80,000 |- |{{Flag|Brunei}} |471,000 |78.8%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/brunei/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Brunei|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Brunei|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |371,148 |- |{{Flag|Indonesia}} |275,100,000 |87.2%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/indonesia/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Indonesia|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Indonesia|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |239,887,200 |- |{{Flag|Cambodia|name=Kamboya}} |16,500,000 |5.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/cambodia/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Cambodia|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Kamboya|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |825,000 |- |{{Flag|Laos}} |7,600,000 |0.01%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/laos/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Laos|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Laos|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |1,000 |- |{{Flag|Malaysia|name=Malasya}} |33,500,000 |61.3%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/malaysia/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Malaysia|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Malasya|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |20,535,500 |- |{{Flag|Myanmar}} |57,100,000 |4.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/burma/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Burma|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Burma|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |2,284,000 |- |{{Flag|Philippines|name=Pilipinas}} |105,200,000 |6.01%<ref>{{cite web|url=http://rsso11.psa.gov.ph/article/factsheet-islam-mindanao|title=Factsheet on Islam in Mindanao|trans-title=Factsheet sa Islam sa Mindanao|lang=en|website=[[Philippine Statistics Authority]]|date=28 Setyembre 2017|access-date=30 Nobyembre 2022|archive-date=2023-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806200734/https://rsso11.psa.gov.ph/article/factsheet-islam-mindanao|url-status=dead}}</ref> |6,064,744 |- |{{Flag|Singapore|name=Singapura}} |5,900,000 |15.6%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/singapore/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Singapore|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Singapura|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |920,400 |- |{{Flag|Thailand|name=Taylandiya}} |69,500,000 |5.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/thailand/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Thailand|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Taylandiya|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |3,475,000 |- |{{Flag|East Timor|name=Silangang Timor}} |1,400,000 |1.0%<ref>{{cite report|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/timor-leste/|title=2021 Report on International Religious Freedom: Timor-Leste|trans-title=Ulat noong 2021 ukol sa Pandaigdigang Kalayaan sa relihiyon: Timor-Leste|lang=en|website=U.S. Department of State|publisher=Office of International Religious Freedom|date=2 Hunyo 2022|access-date=30 Nobyembre 2022}}</ref> |14,000 |- |'''Timog-silangang Asya''' |'''674,271,000''' |'''40.7%''' |'''274,457,992''' |} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} == Link sa labas == {{commons category|Islam in Asia}} * [http://www.dmoz.org/Regional/Asia/India/Society_and_Culture/Religion/Islam/ Islam sa Asya sa Open Directory Project] (sa wikang Ingles) [[Kategorya:Islam sa Asya| ]] tdznksa4nrwztcqo33d1dy79znobj1h 0 327219 2225657 2224813 2026-09-16T12:07:07Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225657 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> 12laphs14aldtn6mbz4l47q7zkndssi 0 327950 2225746 2213824 2026-09-16T23:38:21Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2225746 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{unreferenced|date=Marso 2024}} {{MOS|date=Marso 2024}} {{cleanup|date=Marso 2024|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} }}{{Infobox military installation|name=Khotyn Fortress|type=Fort <!-- images -->|image=73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg|caption=Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates -->|country=[[Ukraine]] <!-- stats -->}} Ang '''Kuta ng Khotyn''' (Ukrainian: Хотинська фортеця, Polish: twierdza w Chocimiu, Turkish: Hotin Kalesi, Romanian: Cetatea Hotinului) ay isang fortification complex na matatagpuan sa kanang pampang ng [[Ilog Dniester]] sa [[Khotyn]], [[Chernivtsi Oblast]] (probinsya) ng timog-[[Ukraine]]. Ito ay matatagpuan sa isang teritoryo ng makasaysayang hilagang [[Bukovina]], isang rehiyon ng [[Romania]] na inookupahan noong 1940 ng [[Unyong Sobyet]] kasunod ng [[Kasunduang Molotov-Ribbentrop]]. Matatagpuan din ang kuta sa malapit sa isa pang sikat na istrukturang nagtatanggol, ang Old Kamianets Castle ng [[Kamianets-Podilskyi]]. Ang pagtatayo sa kasalukuyang batong Kuta ng Khotyn ay sinimulan noong 1375, habang ang mga malalaking pagpapabuti ay ginawa noong 1380s at noong 1460s, sa ilalim ng mga prinsipe ng Moldavian, [[Alejandro ang Mabuti]], at [[Esteban ang Dakila]]. == Kasaysayan == === Bilang kuta ng isang Rus === Ang simula ng Khotyn Fortress ay bumalik sa Khotyn Fort, na itinayo noong ika-10 siglo ni Prinsipe [[Volodymyr Sviatoslavovych]] bilang isa sa mga kuta sa hangganan ng timog-kanlurang [[Kievan Rus']], pagkatapos niyang idagdag ang lupain ng kasalukuyang Bukovina sa kanyang kontrol. Ang kuta, na kalaunan ay itinayong muli ng isang kuta, ay matatagpuan sa mahahalagang ruta ng komersiyo, na nag-uugnay sa [[Scandinavia]] at [[Kyiv]] sa [[Ponyzia]] (mababang lupain), [[Podillia]], [[Genoese]] at mga kolonya ng Griyego sa [[Dagat Itim]], sa pamamagitan ng [[Moldavia]] at [[Wallachia]], sa sikat na ruta ng kalakalan mula sa mga Varangian hanggang sa mga Griyego". Ang kuta ay matatagpuan sa isang mabatong teritoryo, na nilikha ng mataas na kanang baybayin ng Dniester at ng lambak. Noong una ay isa lamang itong malaking bunton ng dumi na may mga dingding na gawa sa kahoy at mga kagamitang proteksiyon. Ito ay dinisenyo upang protektahan ang pamayanan ng Khotyn sa kabila ng ilog. Ang unang pagtatayo ng bato ay medyo maliit. Ito ay eksaktong matatagpuan kung saan matatagpuan ang hilagang tore ngayon. Sa buong mga siglo, ang kuta na ito ay sumailalim sa maraming muling pagtatayo at pagpapalawak, at nasira ng mga bagong mananakop, na sa kalaunan ay muling itatayo ito. Sa pagtatapos ng ika-11 siglo, ang kuta ng Khotyn ay kabilang sa punong-guro ng Terebovlia. Noong 1140s ang kuta ay naging bahagi ng [[Prinsipado ng Galisya]], at noong 1199 ay bahagi ng Halych-Volhynian Kingdom. === Muling pagtatayo at pagpapatibay === [[Talaksan:Chocim_stronghold.jpg|left|thumb|250x250px| Panoramic view ng mga pader ng fortress]] Noong 1250–64, muling itinayo ni Prinsipe Danylo ng Halych at ng kanyang anak na si Lev, ang kuta. Nagdagdag sila ng kalahating metro (20 in) na pader na bato at 6 na metro (20 ft) na lapad na moat sa paligid ng kuta. Sa hilagang bahagi ng kuta, idinagdag din ang mga bagong gusali ng militar. Sa ikalawang kalahati ng ika-13 siglo, ito ay itinayong muli ng mga Genoese. Noong 1340s ang Fortress ay kinuha ni Moldavian prince Dragos, isang basalyo ng Kaharian ng Hungary. Pagkatapos ng 1375 ito ay bahagi ng Principality ng Moldavia. Sa ilalim ng pamumuno ni Alexander the Good, at pagkatapos ay Stephen the Great ng Moldavia ang lumang kuta ay itinayong muli mula sa bato at lubos na pinalawak, sa aktwal na anyo nito. Sa ilalim ng kanyang pamumuno, itinayo ang mga bagong 5–6 na metro (16–20 ft) ang lapad at 40 metro (130 ft) na mataas na pader. Nagdagdag din siya ng tatlong tore at itinaas ang courtyard nang 10 metro (33 ft). Ang patyo ay nahahati sa kalahati ng mga prinsipe at mga sundalo. Naghukay din siya ng malalalim na silong na nagsisilbing kuwartel ng mga sundalo. Ang muling pagtatayo na ito ay nagdala ng kuta sa istraktura na mayroon ito ngayon. Sa panahon ng ika-14-16 na siglo ang Fortress ay nagsilbing tirahan ng mga Prinsipe ng Moldavian. Noong 1476, matagumpay na nahawakan ng garison ang Fortress laban sa hukbo ng Turko ni Sultan Mehmed II. Sa pagtatapos ng ika-16 na siglo ang Moldavia ay naging isang tributary principality ng Ottoman Empire. Pagkatapos noon, isang yunit ng janissary ang nakalagay sa loob ng kuta, kasama ng mga tropang Moldavia. Sa panahong ito pinalawak at pinatibay ng mga Turko ang Fortress. Ang Fortress ay nakuha ng [[Sampamahalaang Polako-Litwano]] forces sa ilalim ng pamumuno ng Great Crown Hetman Jan Tarnowski noong 1538. Ang mga pwersa ng Commonwealth ay nagpasira sa mga pader ng Fortress, sinira ang tatlong tore at bahagi ng western wall. Matapos itong makuha, ang Khotyn Citadel ay inayos sa pagitan ng 1540 at 1544. Noong 1563 si Dmytro Vyshnevetsky kasama ang limang daang Zaporozhian Cossacks ay nakuha ang Fortress at hinawakan ito sa loob ng ilang panahon. === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === [[Talaksan:Flag_of_Khotyn.png|thumb|200x200px| Ang Khotyn Fortress ay kinakatawan sa bandila ng lungsod ng Khotyn .]] Noong 1600 ama ni Petru Movilă, si Simion, ang dating pinuno ng parehong Moldavia at Wallachia, at ang kanyang kapatid na Prinsipe ng Moldavia na si Ieremia Movilă, na may suporta sa Poland, ay sumilong sa Fortress. Nakipaglaban sila sa isang dynastic na labanan laban sa mga puwersa ng Moldavia at Wallachia na pinamumunuan ni Michael the Brave, na sinusubukang makuha ito, pagkatapos ay sumilong sa Poland. Noong 1611 ang Voivode Stefan Tomsa II ay namuno sa Moldova sa suporta ng Ottoman Empire at hinawakan ang Khoytn Fortress hanggang sa siya ay mapatalsik noong 1615. Noong 1615, muling nabihag ng hukbong Poland si Khotyn, ngunit ibinalik ito sa mga Turko noong 1617. Noong 1620 ang lungsod ay muling nabihag ng hukbong Poland. Noong Setyembre–Oktubre 1621, matagumpay na napigilan ng hukbong Komonwelt sa ilalim ng pamumuno ni hetman Jan Karol Chodkiewicz at Petro Sahaidachny, Yatsko Borodavka (mga 50,000 tropa) ang hukbo ng Turkish sultan, Osman II (tinatayang nasa 100,000), sa Labanan ng Khotyn . Noong Oktubre 8, 1621, nilagdaan ang Khotyn Peace Treaty, na huminto sa pagsulong ng Ottoman sa Commonwealth at kinumpirma ang hangganan ng Commonwealth-Ottoman sa ilog Dniester (ang hangganan ng Principality of Moldavia), kaya ibinalik si Khotyn sa Moldavia bilang vassal. ng imperyong Ottoman. Si Bohdan Khmelnytsky, ay unang dumating bilang isang kaalyado ng Principalities ng Moldavia at Wallachia, pagkatapos ay sinakop ang Khotyn Fortress sa loob ng isang yugto ng panahon noong tagsibol ng 1650. Noong 1653, sa Zhvanets Battle sa kaliwang bangko ng Dniester, isang garison ng Turks mula sa Si Khotyn ay nakipaglaban sa labanan kasama ang mga pwersa ng Principality of Moldavia. Noong Nobyembre 1673, ang Khotyn Fortress ay nawala ng mga Turko at si Jan Sobieski ay nagsimulang sakupin si Khotyn kasama ang isang Polish-Cossack na hukbo. Kilala si Jan Sobieski na inilarawan ang labanan bilang "Higit sa 60 baril ang walang tigil na dumadagundong, ang langit ay nagniningas at nababalot ng usok, ang lupa ay nanginginig, ang mga pader ay umuungol, ang mga bato ay nahati-hati. ang aking mga mata na nakunan sa buong araw ay hindi maipaliwanag. Imposibleng ihatid ang pagpupursige at katapangan, o sa halip ay kawalan ng pag-asa, kung saan ang magkabilang panig ay nakikipaglaban". Noong unang bahagi ng Agosto 1674 ang kuta ay nakuha pabalik ng mga pwersang Turko; Si Jan Sobieski, ang haring Polako noon, ay nakuhang muli noong 1684. Sa pamamagitan ng 1699 Karlowitz Peace Treaty, ang kuta ay inilipat mula sa Polish-Lithuanian Commonwealth patungo sa Moldavia. Noong 1711, muling kinuha si Khotyn ng mga Turko. Pagkatapos ay pinatibay ng mga Turko ang Khotyn kasunod ng anim na taon (1712–18) na muling pagtatayo at ito ang naging pangunahing muog ng pagtatanggol ng Ottoman sa [[Silangang Europa]]. Noong 1739, matapos talunin ng mga Ruso ang mga Turko sa Labanan ng Stavuchany (sa ngayon ay Stavceane) kung saan lumaban ang mga Ukrainians, Russian, Georgian, at Moldavians, kinubkob nila ang kuta ng Khotyn. Ang kumander ng mga pwersang Turko, si Iliaş Colceag ay isinuko ang kuta sa kumander ng Russia na si Burkhard Christoph von Münnich. Noong 1769 at 1788, muling matagumpay na nilusob ng mga Ruso ang kuta, ngunit sa tuwing ibinabalik ito ayon sa mga kasunduan sa kapayapaan. Pagkatapos lamang ng Russo-Turkish War (1806-1812) naging permanenteng bahagi ng Russia at sentro ng distrito sa Bessarabia ang Khotyn. Gayunpaman, nang umatras ang mga Turko, halos ganap nilang nawasak ang kuta. Noong 1826, binigyan ng coat of arm ang lungsod ng Khotyn. Noong 1832, ang bagong simbahan ng Oleksandr Nevskiy ay itinayo sa teritoryo sa loob ng kuta. Noong 1856, tinapos ng gobyerno ang katayuan ng Khotyn Fortress bilang isang entidad ng militar. === ika-20 at ika-21 siglo === [[Talaksan:Хотинська_фортеця_в_місячну_ніч.jpg|thumb| Ang kuta na nakikita mula sa hilaga]] Ang [[Unang Digmaang Pandaigdig]] at ang Digmaang Sibil ng Russia ay nagdulot ng matinding pinsala sa mga tao ng Hotin. Noong Enero 1918, ang Moldovan Democratic Republic ay nagpahayag ng kalayaan nito at noong Marso, nakipag-isa sa Romania. Noong Enero 1919, naganap ang isang pag-aalsang anti-Romanian na isinaayos ng mga bolshevik mula sa Russia. Ang Direktoryo ng Hotin ay nakakuha ng awtoridad sa higit sa isang daang nayon sa lugar at Y. I. Voloshenko-Mardaryev (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ang namamahala. Ang pag-aalsa ay tumagal lamang ng sampung araw at noong Pebrero 1, nakapasok ang mga Romaniano sa Hotin. Ang Hotin ay kinilala sa buong mundo bilang bahagi ng Romania pagkatapos ng [[Paris]] Peace Conference, na nananatiling bahagi ng Romania sa loob ng 22 taon, bilang sentro ng administratibo ng Hotin County. Noong 28 ng Hunyo 1940, sinakop ng [[Unyong Sobyet]] ang Bessarabia at Northern Bukovina at sa utos ng Moscow, ang hilagang bahagi ng Bessarabia, kasama ang bayan ng Hotin ay isinama sa [[Ukrainian Soviet Socialist Republic]]. Noong Hulyo 6, 1941, si Hotin ay muling nasakop ng mga hukbong Nazi German-Romanian, at bumalik sa Romania bilang bahagi ng Bukovina Governorate. Noong tag-araw ng 1944, muling sinakop ng [[Pulang Hukbo]] ang rehiyon. Noong Setyembre 1991, sa panahon ng pagdiriwang ng 370 taon mula noong Labanan ng Khotyn ng 1621, isang monumento na ginawa bilang parangal sa Ukrainian Hetman, [[Petro Sahaidachnyi]] ni sculptor I. Hamal' (І. Гамаль). Ngayon, ang Khotyn ay isa sa mga pinakamalaking lungsod at isang mahalagang sentro ng industriya, turista, at kultura ng [[oblast ng Chernivtsi]]. Isinasaalang-alang ang mayamang makasaysayang tradisyon ng lungsod, ang Khotyn fortress architectural preserve ay nilikha ng Gabinete ng mga Ministro ng Ukraine noong 2000. Noong Setyembre 2002, ipinagdiwang ng sinaunang lungsod ang ika-1000 taong anibersaryo nito.{{Panorama|image=WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|height=300|width=300|alt=|caption=Panorama of the fortress in evening light, July 2016|dir=|align=}}{{Wide image|Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|773px|Khotyn fortress screened from a drone|}} == Khotyn Fortress sa mga pelikula == [[Talaksan:Khotyn_fortress_5.jpg|thumb| Close up view ng madilim na lugar]] Maraming makasaysayang adventure movie ang kinunan sa Khotyn fortress: The Viper (1965), Zakhar Berkut (1971), The Arrows of Robin Hood (1975), Old Fortress (1976), d'Artagnan and Three Musketeers (1978), The Ballad ng Valiant Knight Ivanhoe (1983), The Black Arrow (1985) at Taras Bulba (2009). Sa mga pelikulang ito, karaniwang kinakatawan ng kuta ang iba't ibang mga kastilyong Pranses at Ingles, kabilang ang La Rochelle. == Mga alamat == Mayroon ding maraming mga alamat tungkol sa kuta, na nilikha sa daan-daang taon ng pagkakaroon nito. Ang ilang mga tanyag na alamat ay nagsasangkot ng mga pinagmulan ng malaking madilim na lugar sa gilid ng dingding ng kuta. Sinasabi ng isang alamat na ang lugar ay nilikha ng mga luha ng mga rebeldeng Khotyn laban sa mga Ottoman Turks na pinatay sa loob ng kuta. Sinasabi ng isa pang alamat na ang lugar ay nilikha mula sa mga luha ng isang batang babae na nagngangalang Oksana, na inilibing ng mga Turko ng buhay sa mga dingding ng kuta. == Khotyn sa sining == <gallery> Talaksan:Battle_of_Khotyn_1673.PNG|alt=Battle of Khotyn, 1673|Labanan sa Khotyn, 1673 Talaksan:Józef_Brandt,_Bitwa_pod_Chocimiem.jpg|alt=Battle of Khotyn, 1673|Labanan sa Khotyn, 1673 Talaksan:John_III_Sobieski_in_battle_of_Khotyn_1673.PNG|alt=John III Sobieski in battle of Khotyn, 1673|John III Sobieski sa labanan ng Khotyn, 1673 Talaksan:Battle_of_Chocim_1621.PNG|alt=Battle of Chocim, 1621. Joseph Brandt.|Labanan sa Chocim, 1621. Joseph Brandt. Talaksan:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|Chocim treaty, 1621. Franciszek Smuglewicz, 1785. Talaksan:Chodkiewicz_wife2.JPG|alt=Farewell before the Khotyn battle, 1621|Paalam bago ang labanan sa Khotyn, 1621 Talaksan:Chodkiewicz_death.JPG|alt=Chodkiewicz death|kamatayan ni Chodkiewicz Talaksan:Rubens_Prince_Władysław_Vasa.jpg|alt=Prince Władysław Vasa (1624)|Prinsipe Władysław Vasa (1624) Talaksan:Anonymous_Stanisław_Lubomirski_in_the_camp.jpg|alt=Stanisław Lubomirski in the camp (1647)|Stanisław Lubomirski sa kampo (1647) Talaksan:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|alt=Apoteoza Zygmunta III after the Khotyn battle|Apoteoza Zygmunta III pagkatapos ng labanan sa Khotyn </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist|33em}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20070928005127/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{In lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Mga larawan ng Khotyn Fortress sa LiveJournal] {{In lang|ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=mm-nUNTmGWQ Video na "Khotyn Fortress, aerial survey (4k Ultra HD)"] * [https://www.youtube.com/watch?v=hXJPVDhc7zs Ang Khotyn Fortress ay na-screen mula sa isang drone] . {{Seven Wonders of Ukraine}}{{National symbols of Ukraine}}{{Castles in Ukraine}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] gw70rpjna0mgsc9j9rxdn0ysjrfxamv 0 327977 2225846 2218714 2026-09-17T08:41:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225846 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Marso 2024}} {{cleanup|date=Marso 2024|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} }}{{Infobox food|name=Pierogi|image=Pierogi z masłem - 2023.03.31.jpg|caption=Pierogi with butter|region=[[Poland]], [[Central Europe]], [[Eastern Europe]], [[Southeastern Europe]]|country={{ubl|[[Asia]] (historically)<ref name=Minrol />|[[Europe]] (contemporary)}}|course=Appetizer, main, dessert|served=|type=[[Dumplings]]|main_ingredient={{ubl|Dough: flour, eggs, water|Filling: various}}|variations={{ubl|'''savory''': {{lang|sk|bryndzové pirohy}} or {{lang|pl|pierogi z mięsem}}), {{lang|pl|pierogi z kapustą i grzybami}} and {{lang|pl|pierogi ruskie}} from [[Poland]] |'''sweet''': with fruit, often accompanied by pastry sauces or breadcrumbs mixed in butter}}|associated_cuisine=[[Poland]] (as pierogi)}} Ang '''Pierogi''' o '''Pierogies''' ay filled [[dumpling]]s, na ginawa sa pamamagitan ng pagbabalot ng [[tapay]] na walang [[pampaalsa]] sa paligid ng isang palaman, at paminsan-minsan ay may lasa na may masarap o matamis na palamuti, sa wakas ay niluto sa kumukulong tubig. Ang Pierogi o ang kanilang mga varieties ay nauugnay sa mga lutuin ng Central, Eastern at [[Timog-silangang Europa]]. Ang mga dumpling ay malamang na nagmula sa [[Asya]] at dumating sa Europa sa pamamagitan ng kalakalan noong [[Gitnang Kapanahunan]].<ref name="Minrol">{{Cite web |date=n.d. |title=Pierogi z kaszą gryczaną |url=http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pierogi-z-kasza-gryczana |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519021030/http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pierogi-z-kasza-gryczana |archive-date=19 May 2017 |access-date=30 December 2021 |website=minrol.gov.pl |publisher=Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Ministry of Agriculture and Rural Development) |language=pl}}</ref> Ang malawakang ginagamit na pangalang Ingles na '''pierogi''' ay nagmula sa [[wikang Polako]]. Sa Silangang Europa at mga bahagi ng Canada sila ay kilala bilang '''varenyky''' '', <ref name="COD varenyky">{{Cite encyclopedia |year=2005 |title=varenyky |encyclopedia=Canadian Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195418163.001.0001/m_en_ca0075754?rskey=lUHqHM&result=1 |isbn=9780191735219}}</ref>'' o, sa ilang dialekto, '''pyrohy''' . Ang Pierogi ay sikat din sa modernong panahon [[lutuing Amerikano]] kung saan kung minsan ay kilala sila sa ilalim ng iba't ibang lokal na pangalan. Kasama sa mga karaniwang palaman ang [[patatas]], [[keso]], quark, [[sauerkraut]], giniling na karne, mushroom, prutas, at/o berry. Ang masarap na pierogi ay kadalasang inihahain na may kasamang topping ng kulay-gatas, pritong sibuyas, o pareho.<ref>{{Cite news |last=Severson |first=Kim |date=2018-06-26 |title=A Guide to Soft Fresh Cheeses: Cottage Cheese, Mascarpone and More (Published 2018) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/26/dining/types-of-soft-cheese.html |access-date=2020-11-06 |issn=0362-4331}}</ref> [[Talaksan:Rogsss.jpg|thumb]] == Terminolohiya == [[Talaksan:04565_Christmas_dumplings_with_dried_plums.JPG|thumb| Tradisyunal [[Noche Buena|na Bisperas ng Pasko]] pierogi, na ang pangalan ay nagmula sa salitang-ugat na nangangahulugang 'festival']] Ang salitang Ingles na "pierogi" ay nagmula sa salitang Polako ''{{Lang|pl|pierogi}}'' ({{IPA-pl|pʲɛˈrɔgʲi|}}), na pangmaramihang anyo ng ''{{Lang|pl|pieróg}}' ({{IPA-pl|ˈpʲɛruk|}}), isang generic na termino para sa isang punong dumpling. Nagmula ito sa Old East Slavic {{Lang|orv|[[wikt:пиръ|пиръ]]}}</link> ( ''{{Transl|orv|pirŭ}}'' ) at higit pa mula sa Proto-Slavic *pirъ, "kapistahan". <ref>''Food Culture in Russia and Central Asia'', 2005, p 75, By Glenn Randall Mack, Asele Surina</ref> Habang ang mga dumpling ay matatagpuan sa buong [[Eurasya]], ang partikular na pangalang ''pierogi'', kasama ang Proto-Slavic na ugat nito at ang mga kaugnay nito sa Kanluran at Silangang Slavic na mga wika, kabilang ang Russian {{Lang|ru|пирог}} ( ''{{Transl|ru|[[pirog]]}}'', "pie") at {{Lang|ru|пирожки}} ( ''{{Transl|ru|[[pirozhki]]}}'', "maliit na pie"), ay nagpapakita ng mga karaniwang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo na pinagmulan]] ng pangalan, na sinusunod ang mga modernong estado ng bansa at ang kanilang mga standardized na wika . Sa karamihan ng mga wikang ito ang salita ay nangangahulugang "pie". Gayunpaman, ang isang kamakailang teorya ay nag-isip na ang mga salitang ''bierock'', ''pierogi'' o ''pirog'' ay maaaring hango sa Turkic ''bureg'' . <ref>{{Cite web |date=25 June 1997 |title=You Say Purek, I Say Beerock |url=http://articles.latimes.com/1997-06-25/food/fo-6599_1_borek |access-date=15 April 2023 |website=Los Angeles Times}}</ref> Sa mga Ukrainians, Russian at kanilang mga diasporas, kilala sila bilang ''varenyky'' ( [[wiktionary:вареники|вареники]] ). <ref name="COD varenyky"/> <ref>{{Cite news |last=Ellick |first=Adam B. |date=2007-09-30 |title=Dumplings for the Lord |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/09/30/nyregion/thecity/30ukra.html |access-date=2022-04-09 |issn=0362-4331}}</ref> Ang salita ay ang pangmaramihang anyo ng {{Lang|uk|вареник}}</link> ( ''{{Transl|uk|varenyk}}'' ), na nagmula sa Ukrainian {{Lang|uk|вар}}</link> ( ''{{Transl|uk|var}}'' ) "boiling liquid", na nagpapahiwatig ng pagkulo bilang pangunahing paraan ng pagluluto para sa ganitong uri ng dumpling. <ref>{{Cite magazine|magazine=The New Yorker}}</ref> Ang parehong termino ay ginagamit sa komunidad ng Mennonite, kung minsan ay binabaybay na ''varenikie'' o ''wareniki'' ; at ''vareniki'' sa mga Canadian Doukhobors <ref>{{Cite web |last=Popoff |first=D. E. (Jim) Popoff |title=A Glossary of Traditional Doukhobor Cuisine |url=https://www.usccdoukhobors.org/cuisine/aboutcuisine.htm |access-date=31 July 2023 |website=USCC Doukhobors |publisher=Union of Spiritual Communities of Christ |quote=With permission from 'Hospitality, Cooking the Doukhobor Way' (1995)}}</ref> ''Ang Bryndzové pirohy'' ay ang Slovak na termino para sa mga dumpling na puno ng keso ng gatas ng tupa.<ref>{{Cite web |title=Bryndza Pierogi (Bryndzové Pirohy) recipe – Slovak Cooking |url=http://www.slovakcooking.com/2010/recipes/pierogi/ |access-date=2016-07-27 |website=www.slovakcooking.com}}</ref> ''Ang Colțunași'' ay ang terminong [[Wikang Rumano|Rumano]] para sa mga punong dumplings. <ref name="coltunas">{{Cite web |title=COLŢUNÁŞ |url=http://www.dexonline.news20.ro/cuvant/coltunas.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224163723/http://www.dexonline.news20.ro/cuvant/coltunas.html |archive-date=2021-02-24 |access-date=2012-03-05 |publisher=DEX on line |language=ro}}</ref> Ito ay nagmula sa Greek {{Lang|el|καλτσούνι}}, ''kaltsúni'', mismong isang paghiram mula sa Italian calzoni . Ang isang katulad na pinangalanang uri ng dumpling na nauugnay sa, o itinuturing na iba't ibang, pierogi, ay kilala sa Belarus bilang ''калдуны́'', sa Lithuania bilang ''koldūnai'', at sa Poland bilang ''kołduny'' . Ang Pierogi ay may lokal na variant sa Poland na kilala bilang pierogi ng Saint Peter o ''pierogi Świętego Piotra'' . == Pinagmulan == Habang ang pinagmulan ng pierogi ay madalas na pinagtatalunan, ang eksaktong pinanggalingan ng ulam ay hindi alam at hindi mabe-verify. Ang mga dumpling ay malamang na nagmula sa [[Tsina]] at naging laganap sa Europa noong [[Gitnang Kapanahunan]] o mas huling mga panahon. <ref name="Minrol"/> Sinasabi ng ilan na ang pierogi ay ikinalat ng mga ekspedisyon ni [[Marco Polo]] sa pamamagitan ng [[Daang Seda]], kaya nagmumungkahi ng koneksyon sa Chinese mantou . <ref>{{Cite news |last=Shelby Pope |title=The dumpling that comforts Poland |language=en |url=http://www.bbc.com/travel/gallery/20181218-the-dumpling-that-comforts-poland |access-date=2020-12-26}}</ref> May teorya ang iba pang mga pinagkukunan na noong ika-13 siglo, ang pierogi ay dinala ni Saint Hyacinth ng Poland mula sa [[Asya|Malayong Silangan (Asya)]] sa pamamagitan ng kung ano noon ang [[Kievan Rus']]. <ref name=":5">{{Cite web |last=Kasprzyk-Chevriaux |first=Magdalena |date=May 22, 2014 |title=Polish Food 101 ‒ Pierogi {{!}} Artykuł {{!}} Culture.pl |url=http://culture.pl/en/article/polish-food-101-pierogi |access-date=2016-07-27}}</ref> Naging katangian ang mga ito sa mga lutuing Central at East European, kung saan naimbento ang iba't ibang uri (paraan ng paghahanda, sangkap, pagpuno). == Mga sangkap at paghahanda == === Mga pagpupuno === Ang Pierogi ay maaaring palaman (singularly o sa mga kumbinasyon) na may niligis na patatas, pritong sibuyas, quark o farmer cheese, [[repolyo]], [[sauerkraut]], giniling na karne, mushroom, [[espinaka]], o iba pang sangkap depende sa kagustuhan ng magluto. Ang mga bersyon ng dessert ng dumpling ay maaaring lagyan ng matamis na quark o ng sariwang prutas na palaman tulad ng [[seresa]], strawberry, [[prambuwesas]], bilberry, blueberry, [[mansanas]], o plum ; minsan ginagamit ang mga stoned [[pruno]], pati na rin ang jam . Para sa higit pang lasa, maaaring idagdag ang kulay-gatas sa pinaghalong kuwarta, at ito ay may posibilidad na gumaan ang kuwarta. === Paghahanda === Ang kuwarta, na ginawa sa pamamagitan ng paghahalo ng harina at maligamgam na tubig, kung minsan ay may itlog, ay iginugulong patag at pagkatapos ay gupitin sa mga parisukat gamit ang isang kutsilyo o mga bilog gamit ang isang [[tasa]] o inuming baso . Ang kuwarta ay maaaring gawin gamit ang ilang mashed patatas, na lumilikha ng mas makinis na texture. Ang isa pang variation, na tanyag sa Slovakia, ay gumagamit ng masa na gawa sa harina at curd na may mga itlog, asin, at tubig. Ang pagpuno ay inilalagay sa gitna at ang kuwarta ay nakatiklop upang bumuo ng kalahating bilog o parihaba o tatsulok (kung ang kuwarta ay hiwa nang parisukat). Pinagsasama-sama ang mga tahi upang ma-seal ang pierogi upang manatili ang laman sa loob kapag ito ay luto na. Ang pierogi ay kumukulo hanggang sa lumutang, matuyo, at kung minsan ay pinirito o iluluto sa mantikilya bago ihain o iprito bilang mga tira. Maaari silang ihain ng tinunaw na mantikilya o kulay gatas, o palamutihan ng maliliit na piraso ng pritong [[bacon]], sibuyas, at mushroom. Maaaring lagyan ng sarsa ng mansanas, jam, o ''varenye'' ang mga uri ng dessert.<gallery widths="170px" heights="140px"> Talaksan:Pierogi_preparation_07.JPG|alt=Cutting the dough into circles|Pagputol ng kuwarta sa mga bilog Talaksan:Pierogi_preparation_09.JPG|alt=Placing the filling into a dough pocket|Inilalagay ang pagpuno sa isang bulsa ng kuwarta Talaksan:Pierogi_preparation_10.JPG|alt=Closing the dough pocket|Isinasara ang bulsa ng kuwarta Talaksan:Pierogi_preparation_11.JPG|alt=Sealing the pierogi|Tinatakan ang pierogi </gallery> == Mga bansa == === Poland === [[Talaksan:Pierogi_6.jpg|thumb| ''Pierogi'' festival sa [[Cracovia]], [[Polonya]], na nangyayari sa Araw ng St. Hyacinth]] Tradisyonal na itinuturing na pagkain ng mga magsasaka, ang pierogi sa kalaunan ay nakakuha ng katanyagan at kumalat sa lahat ng mga uri ng lipunan, kabilang ang mga maharlika . Inilalarawan ng mga cookbook mula sa ika-17 siglo kung paano noong panahong iyon, ang pierogi ay itinuturing na pangunahing pagkain ng Polish, at bawat holiday ay may sariling espesyal na uri ng pierogi na nilikha. Mayroon silang iba't ibang mga hugis, pagpuno at paraan ng pagluluto. Ang mga mahahalagang kaganapan tulad ng mga kasalan ay may sariling espesyal na uri ng pierogi kurniki - inihurnong pie na puno ng [[Manok (pagkain)|manok]] . Gayundin, ang pierogi ay ginawa lalo na para sa mga pagluluksa o wakes, at ang ilan ay para sa caroling season noong Enero. Sa silangan ang inihurnong pierogi ay isang pangkaraniwan at gustung-gustong ulam ng Pasko. Sila ay pinalamanan ng patatas, keso, repolyo, mushroom, bakwit, o dawa. Ang pinakasikat ay ang Biłgoraj pierogi na pinalamanan ng bakwit, patatas, at keso at pagkatapos ay inihurnong sa oven. <ref>{{Cite web |title=Pierogi nowodworskie |url=http://www.minrol.gov.pl:80/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-lubelskie/Pierogi-nowodworskie |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628235235/http://www.minrol.gov.pl:80/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-lubelskie/Pierogi-nowodworskie |archive-date=2018-06-28}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Baked pierogi |url=https://www.wilanow-palac.pl/stanislaw_czerniecki_s_old_polish_pierogi.html |access-date=2024-03-24 |archive-date=2024-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621193805/https://www.wilanow-palac.pl/stanislaw_czerniecki_s_old_polish_pierogi.html |url-status=dead }}</ref> Ang Pierogi ay isang mahalagang bahagi ng Polish festive seasons, partikular na ang [[Noche Buena|Bisperas ng Pasko]] ( Hapunan ng Wigilia ) at Christmastide . Hinahain din ang mga ito sa mga pampublikong kaganapan, palengke o pagdiriwang sa iba't ibang anyo at panlasa, mula sa matamis hanggang sa maalat at maanghang. Sa 2007 Pierogi Festival sa Kraków, 30,000 pierogi ang kinakain araw-araw. <ref>{{Cite web |title=Pierogi Festival |url=https://rove.me/to/krakow/pierogi-festival |publisher=rove.me}}</ref> Ang Polish pierogi ay kadalasang puno ng sariwang quark, pinakuluang at tinadtad na patatas, at piniritong sibuyas. Ang uri na ito ay kilala sa Polish bilang ''pierogi ruskie'' (" Ruthenian pierogi"). Ang iba pang tanyag na pierogi sa Poland ay puno ng giniling na karne, mushroom at repolyo, o para sa dessert ng iba't ibang prutas (mga berry, na may mga strawberry o blueberry ang pinakakaraniwan). Ang matamis na pierogi ay karaniwang inihahain na may kulay-gatas na may halong asukal, at masarap na pierogi na may taba ng bacon at mga piraso ng bacon. Ang mga pole ay tradisyonal na naghahain ng dalawang uri ng pierogi para sa hapunan sa [[Noche Buena|Bisperas ng Pasko]] . Ang isang uri ay puno ng pinaasim na repolyo at pinatuyong mushroom, isa pa{{Spaced en dash}}maliit ''na uszka'' na puno lamang ng mga tuyong ligaw na mushroom{{Spaced en dash}}hinahain sa malinaw na ''[[barszcz]]'' . <ref name="pierogifest">{{Cite web |title=Annual Pierogi Festival in Whiting, Indiana |url=http://www.pierogifest.net/ |publisher=[[Pierogi Fest]]}}</ref> ''Ang Leniwe pierogi'' ("lazy pierogi") ay ibang uri ng pagkain, katulad ng lazy vareniki (tingnan sa ibaba), ''kopytka'', o ''halušky'' . === Ukraine === Ang Varenyky sa Ukraine ay isang sikat na pambansang ulam, na inihahain kapwa bilang pang-araw-araw na pagkain at bilang bahagi ng ilang tradisyonal na pagdiriwang, gaya ng Hapunan sa Bisperas ng pasko ( {{Lang-uk|Свята Вечеря|lit=Holy Supper|translit=Sviata Vecheria}}). Sa ilang rehiyon sa o karatig ng modernong-panahong Kanlurang Ukraine, partikular sa Carpathian Ruthenia at Galicia, ang mga terminong varenyky at pyrohy ay ginagamit upang tukuyin ang parehong ulam. Gayunpaman, ang Ukrainian varenyky ay madalas na hindi pinirito. [[Talaksan:Varenyky_Ukrainian.jpg|thumb| Tradisyunal na Ukrainian {{Lang|uk|varenyky}}</link> , bago lutuin at may crimped na mga gilid]] Ang Varenyky ay itinuturing ng mga Ukrainians bilang isa sa kanilang mga pambansang pagkain at gumaganap ng isang pangunahing papel sa kultura ng Ukrainian. Taliwas sa maraming iba pang mga bansa na nagbabahagi ng mga dumpling na ito, ang mga Ukrainians ay madalas na gumamit ng mga produktong fermented milk( sored milk o ryazhanka ) upang itali ang masa; gayunpaman, ngayon ang mga itlog ay kadalasang ginagamit sa halip. Kasama sa karaniwang Ukrainian fillings para sa varenyky ang curd cheese, patatas, pinakuluang beans, repolyo, mushy peas, plum, currants, sour cherries (at iba pang prutas), karne, isda, at bakwit. Sa Ukraine, ang varenyky ay tradisyonal na nilagyan ng sour cream ( {{Lang-uk|сметана|translit=smetana}}) at mantikilya, pati na rin ang piniritong sibuyas, at piniritong piraso ng salo ( {{Lang-uk|шкварки|translit=shkvarky}} ). Bagama't tradisyonal na masarap, maaari ding ihain ang varenyky bilang panghimagas sa pamamagitan lamang ng pagpapalit ng laman ng dumpling sa matamis. Kasama sa dessert na varenyky fillings ang maasim na seresa, bilberry, sweet quark, at iba't ibang prutas. Ang mga gitnang rehiyon ng Ukraine ay kilala para sa kanilang mas hindi pangkaraniwang varenyky, ang Poltava ay kilala sa pagpuno ng harina na varenyky, kung saan ang mga dumpling ay puno ng pinaghalong harina, mantika at pinirito na piraso ng bacon. Gayunpaman, ang hindi pangkaraniwang pagpuno ay matatagpuan din sa ibang mga rehiyon, tulad ng hempseed varenyky mula sa Polissia at Galicia . <ref>{{Cite web |title=Фуд-гід Україною |url=https://specials.platfor.ma/food-guide-ua/ |access-date=2023-06-25 |website=platfor.ma |language=uk |archive-date=2023-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230625153328/https://specials.platfor.ma/food-guide-ua/ |url-status=dead }}</ref> Mahal na mahal si Varenyky sa Ukranya kaya ang taunang pagdiriwang sa paggunita sa kanila ay ginaganap sa Ukrainian ski resort town ng Bukovel sa Carpathian Mountains. Noong 2013, isang snow monument sa varenyky ang ginawa sa Bukovel, at isinumite sa Guinness Book of Records bilang pinakamalaking snow varenyk sa mundo. Sa Ukraine, ang varenyky ay hindi lamang isang pambansang ulam, ngunit gumaganap din ng isang simboliko at ritwal na papel. Ang mga ninuno ng Ukraine ay tinutumbas ang varenyky sa isang batang buwan dahil sa magkatulad na hugis, at ginamit ang mga dumplings bilang bahagi ng pagano at mga ritwal ng pagsasakripisyo. Halimbawa, ang keso na varenyky ay isinakripisyo malapit sa mga bukal ng tubig, at maraming taon na ang nakalilipas ay naniniwala rin ang mga magsasaka na ang varenyky ay nakatulong sa pagdadala ng masaganang ani, kaya nagdala sila ng mga lutong bahay na dumpling sa mga bukid. <ref name=":0">{{Cite web |date=11 January 2018 |title=Ten Astonishing Facts About Ukrainian Varenyky |url=https://ukrainian-recipes.com/10-astonishing-facts-about-ukrainian-varenyky.html}}</ref> === Mga rehiyong nagsasalita ng Aleman === [[Talaksan:Schlutzkrapfen_South_Tyrol_(3).JPG|thumb| ''Schlutzkrapfen'' na may spinach at ricotta, [[Lalawigang Awtonomo ng Bolzano|South Tyrol]]]] Ang karaniwang terminong Pirogge (pl. Piroggen) ay naglalarawan sa lahat ng uri ng Eastern European filled dumplings at buns, <ref name=":1">{{Cite encyclopedia |title=Pirogge |encyclopedia=Duden Wörterbuch |publisher=Dudenverlag |url=http://www.duden.de/rechtschreibung/Pirogge}}</ref> kabilang ang pierogi, pirozhki at pirogs . Ang ilang uri ng piroggen, parehong pinakuluan at inihurnong, ay karaniwang pamasahe para sa mga Aleman na naninirahan sa Silangang Europa at ang Baltic ay inihahanda pa rin ng kanilang mga inapo na naninirahan doon at sa Alemanya. Sa partikular, ang inihurnong pīrādziņi ay kilala bilang pīrādziņi ay kilala bilang ''Kurländer Speckkuchen'' (" Courland bacon/speck pie") sa lutuin ng mga Baltic German . ''Ang Schlutzkrapfen'' ay malapit na kahawig ng pierogi; karaniwan ang mga ito sa Tirol at rehiyon ng [[Lalawigang Awtonomo ng Bolzano|South Tyrol]] na nagsasalita ng Aleman sa hilagang Italya, at paminsan-minsan ay matatagpuan sa [[Baviera]]. Maaaring kabilang sa mga palaman ang karne o patatas, ngunit ang pinakalaganap na palaman ay isang kumbinasyon ng spinach at quark ( ''Topfen'' ) o ricotta . Ang isa pang katulad na pagkaing Austrian, na kilala bilang ''Kärntner Nudel'' ( [[Carinthia (estado)|Carinthian]] noodles), ay ginawa gamit ang malawak na hanay ng mga palaman, mula sa karne, mushroom, patatas o quark hanggang sa mansanas, peras o [[Malipukon|mint]] . Malaki ang pagkakaiba ng mga rehiyonal na specialty na ito sa mga pinakakaraniwang Swabian filled dumpling na kilala bilang ''Maultaschen'' . === Hungary === Sa lutuing Hungarian, ang ''derelye'' ay katulad ng pierogi, na binubuo ng mga bulsa ng pasta na puno ng jam, cottage cheese, o kung minsan ay karne. <ref>[https://web.archive.org/web/20120214104349/http://www.chew.hu/derelye_lekvaros_sonkas_vagy_h/ Derelye recipe] from chew.hu</ref> Ang derelye ay pangunahing ginagamit bilang isang maligaya na pagkain para sa mga espesyal na okasyon tulad ng mga kasalan; ito ay kinakain din para sa mga regular na pagkain, ngunit ang tradisyon na ito ay naging bihira.{{Fact|date=August 2008}} === Romania at Moldova === Sa [[Romania]] at [[Moldabya|Moldova]], ang isang katulad na recipe ay tinatawag na ''colțunași'', <ref name="coltunas"/> na may mga rehiyonal na varieties tulad ng ''piroști'' sa [[Transylvania]] at Bukovina na mga rehiyon at ''chiroște'' sa rehiyon ng Moldavia . <ref>{{Cite web |last=Ensinger |first=David |date=June 14, 2013 |title=Recipes from Abroad // A Special Sunday Dinner in Moldova |url=http://www.thescoutproject.org/journal/field-guide/food-and-drink/recipes-from-abroad-sunday-dinner-in-moldova |access-date=2023-04-06 |website=The Scout Project |language=en-US}}</ref> Ang Colțunași ay alinman sa isang dessert na puno ng jam (karaniwan ay plum), sariwang maasim na seresa, o cottage cheese, o masarap, na puno ng dill seasoned cheese (telemea o urdă), mashed patatas, o tinadtad na karne. Ang kuwarta ay ginawa gamit ang harina ng trigo at ang colțunași ay pinakuluan sa inasnan na tubig, <ref>{{Cite web |date=7 October 2009 |title=Hai la masa!: Coltunasi |url=https://kathrynannew.wordpress.com/2009/10/07/hai-la-masa-coltunasi/ |access-date=24 August 2016}}</ref> pinirito sa mantika, o inihurnong sa oven. Ang salita ay kaugnay ng Slavic ''kalduny'',isang uri ng dumplings. Sa parehong Bukovina at Transylvania, ang pangalang piroști ay ginagamit sa mga Romanian na pamilya ng German o Slavic na pinagmulan at ang pagpuno ay maaari ding isang buo, sariwa, walang binhing plum. Ang terminong colțunaș ay ginagamit ng mga katutubong Romanian na pamilya at kadalasang puno ng cottage cheese o quark at inihahain sa ibabaw ng [[Smetana (produktong gatas)|sour cream smântână]], tradisyonal na tinatawag na ''colțunași cu smântână'' . === Russia at Belarus === [[Talaksan:Singer_Café_-_Pierogi_IMG_3425.JPG|thumb| Naglingkod si Vareniki sa [[San Petersburgo|Saint Petersburg]]]] ''Ang Vareniki'' ay kadalasang puno ng patatas (minsan ay may halong mushroom), quark cheese, repolyo, beef, at berries. <ref>{{Cite news |last=Kharzeeva |first=Anna |year=2014 |title=Vareniki: A blessing for vegetarians |url=https://www.rbth.com/arts/2014/05/08/vareniki_a_blessing_for_vegetarians_35095}}</ref> Maaari silang lagyan ng pritong sibuyas at bacon, o mantikilya, at ihain na may kulay-gatas. Ang pagkaing Ukrainian na ito ay naging lalong popular sa Russia noong panahon ng Sobyet, nang ito ay naging bahagi ng menu ng pampublikong pagtutustos ng pagkain at internasyonal na lutuing Sobyet . [[Pelmeni]] ay makabuluhang naiiba; ang mga ito ay mas maliit, iba ang hugis at kadalasang puno ng giniling na karne (baboy, tupa, karne ng baka, isda) o mushroom pati na rin ang asin, paminta, at kung minsan ay mga halamang gamot at sibuyas. Sa modernong Ruso, ang pirozhki palaging nangangahulugang isang inihurnong, sa oven, o minsan sa isang kawali, kadalasan sa ilalim ng takip, masa na may laman. Para sa masa na may mga palaman, niluto sa tubig na kumukulo, ang eksaktong pagpapangalan ay ginagamit - vareniki, pelmeni, pozy (steamed), atbp. Sa Belarus, ang kalapitan nito sa Poland, Ukraine, at Russia ay nakakatulong na lumikha ng kakaibang timpla na sumasakop sa tatlo. Kalduny ang resulta, at isa sa mga pinakakilalang pagkain mula sa Belarus. ==== Russian Mennonite cuisine ==== Dahil sa mga siglo ng malapit na komunidad at malawakang paglipat mula sa [[Netherlands]], hilagang [[Prusya]], [[Imperyong Ruso]], at Americas, nakabuo ang mga Russian Mennonites ng kakaibang etnisidad at lutuin. Sa Russian Mennonite cuisine ang pierogi ay mas karaniwang tinatawag na ''vereniki'' at halos palaging pinalamanan ng cottage cheese at hinahain ng makapal na puting cream gravy na tinatawag na ''schmaunt fat'' . <ref>{{Cite news |last=Fbcadminb3Bnw5 |date=29 July 2015 |title=Steinbach museum exhibit looks at the Mennonite menu |work=Manitoba Co-operator |url=https://www.manitobacooperator.ca/country-crossroads/a-global-recipe-swap/ |access-date=May 15, 2021}}</ref> Lalagyan din ng mga Russian Mennonites ang ''vereniki'' ng prutas tulad ng Saskatoon berries o blueberries . Madalas itong sinasamahan ng farmer sausage ( ''formavorscht'' ) o ham. Hindi na karaniwan ang Mennonite-style ''vereniki'' sa Poland, Russia, o Ukraine, ngunit napakakaraniwan na sa Canadian prairies, [[Chihuahua|Chihuahua, Mexico]], [[Paraguay]], [[Bolivia]], at iba pang mga lugar kung saan nanirahan ang mga Russian Mennonites. === Slovakia === [[Talaksan:Bryndzove_pirohy.jpg|thumb|{{Lang|sk|Bryndzové pirohy}}]] Ang isang tradisyonal na pagkain sa lutuing Slovak ay {{Lang|sk|bryndzové pirohy}} , dumplings na puno ng maalat {{Lang|sk|[[bryndza]]}} keso na hinaluan ng niligis na patatas. {{Lang|sk|Bryndzové pirohy}} ay inihahain kasama ng ilan pang {{Lang|sk|bryndza}}(halo-halong gatas o kulay-gatas, kaya ito ay may likidong pare-pareho at nagsisilbing sawsaw) at nilagyan ng bacon o pritong sibuyas. Sa Slovakia, {{Lang|sk|pirohy}} ay kalahating bilog ang hugis. Kasama ng {{Lang|sk|[[bryndzové halušky]]}}, {{Lang|sk|bryndzové pirohy}} ay isa sa mga pambansang pagkain ng Slovakia . Ang ilang iba pang mga varieties ay kinabibilangan ng ''pirohy'' na puno ng mashed patatas, mansanas, jam, o quark . === Bosnia at Herzegovina === Sikat ang Klepe sa Sarajevo, puno ng tinadtad na karne, at nilagyan ng sour cream, bawang, at paprika. === Slovenia === Ang "Ajdovi krapi" (literal na "buckwheat carps") ay isang putahe na sikat sa hilagang-silangang at Alpine rehiyon ng Slovenia. Ginagawa ito gamit ang harina ng buckwheat sa halip na trigo at puno ng isang halo ng cottage cheese (skuta), millet, at pritong sibuyas. Karaniwang nilalagyan ito ng mga pampasarap tulad ng pork fat crisps, pritong bacon, o pritong sibuyas, ngunit ngayon ay kadalasang nilalagyan ng tinunaw na mantikilya at breadcrumbs. Kasama ng žganci at štruklji, sila ay bumubuo ng isang trio ng mga putahe na batay sa buckwheat na tipikal sa lutuing Slovenian . === Turkey === Ang "Piruhi" ay isang tradisyonal na putahe na ginagawa sa ilang bahagi ng Anatolia na may kasaysayan din sa kusinang Ottoman. Karaniwan itong ginagawa gamit ang harina ng trigo at itlog at puno ng halo ng Tulum cheese, perehil, at sibuyas. Karaniwang inihahain ito kasama ang tinostang mga walnut sa mantikilya. === Estados Unidos at Canada === [[Talaksan:Pierogi_StLawrenceMarket_Toronto.jpg|left|thumb| Espesyal ang Pierogi sa isang fast-food stall sa St. Lawrence Market, Toronto]] [[Talaksan:World's_Largest_Perogy.jpg|left|thumb| Pierogi sculpture sa Glendon, Alberta]] Ang "Pierogi" ay dinala sa Estados Unidos at Canada ng mga imigrante mula sa Gitnang at Silangang Europa. Ito ay partikular na karaniwan sa mga lugar na may malalaking populasyon ng mga Polish o Ukrainian, tulad ng Lalawigan ng Alberta, Pittsburgh, Chicago, at New York City (partikular sa East Village ng Manhattan at Greenpoint sa Brooklyn) kasama ang mga suburban na lugar nito sa New Jersey. Ang pierogi sa Amerika ay una naging isang pagkain ng pamilya sa mga imigrante pati na rin sa mga ethnic restaurant. Ang pierogi sa America ay una nanggaling sa Cleveland, Ohio, nang ang unang dokumentadong pagbebenta ng pierogi ay naganap sa Marton House Tavern sa Cleveland noong 1928. Sa panahon ng post-World War II, ang mga bagong luto na pierogi ay naging pangunahing produkto sa mga pondo ng mga ethnic na simbahan. Sa pamamagitan ng dekada ng 1960, ang pierogi ay isang karaniwang item sa mga supermarket sa mga pampalamig na aisle sa maraming bahagi ng Estados Unidos at Canada, at maaari pa ring mahanap sa mga tindahan ng grocery ngayon. Maraming bayan na may pinagmulan sa Gitnang at Silangang Europa ang nagdiriwang ng pierogi. Sila ay naging simbolo ng Polish-American cultural identity. Maraming pamilya ang gumagawa nito kapag Pasko. Ang lungsod ng Whiting, Indiana, ay nagdiriwang ng pagkain sa kanilang Pierogi Fest tuwing Hulyo. Karaniwan din na iniuugnay ang pierogi sa Cleveland, kung saan may taunang mga kaganapan tulad ng Slavic Village Pierogi Dash at ang Parma Run-Walk for Pierogies. Nagdiriwang din ng pierogi ang Pittsburgh, Pennsylvania. Mayroong "pierogi race" sa bawat laro ng Pittsburgh Pirates baseball sa kanilang tahanan. Sa palaro, anim na mananakbo na nakasuot ng mga costume ng pierogi ay nagtatakbuhan patungo sa finish line. Noong 1993, ang bayan ng Glendon, Alberta, ay nagtayo ng isang roadside tribute sa culinary creation na ito: isang 25-foot (7.6 m) fiberglass perogy (pinipili na lokal na pagbaybay), kasama ang tinidor. Ang Estados Unidos ay may malaking merkado para sa pierogi dahil sa malalaking komunidad ng mga imigrante mula sa Gitnang at Silangang Europa. Sa kaibahan sa ibang mga bansa na may mas bago pang mga populasyon ng mga Europeong namumuhunan, ang mga modernong pierogi sa Estados Unidos ay makikita sa iba't ibang lasa sa mga tindahan ng grocery. Marami sa mga komersyal na tatak ng pierogi na ito ay naglalaman ng mga hindi-tradisyonal na sangkap upang magustuhan ang mga panlasang Amerikano, tulad ng spinach, jalapeño, at manok. [citation needed] Ang Pierogi ay naging pansamantalang popular bilang isang pagkain sa sports nang piliin ito ni Paula Newby-Fraser bilang kanyang paboritong pagkain para sa bahaging pagbibisikleta ng 1989 Hawaii Ironman Triathlon. Matapos ito, si Mrs. T's, ang pinakamalaking tagagawa ng pierogi sa Amerika, ay nag-sponsor ng mga triathlon, propesyonal na mga triathlete, at "fun runs" sa buong bansa nang mahigit isang dekada. Para sa maraming triathlete, ang pierogi ay naging isang alternatibo sa pasta para sa pagtaas ng kanilang pagtanggap ng carbohydrates. Ayon sa tagagawa ng pierogi na si Mrs. T's, na nakabase sa Shenandoah, Pennsylvania, ang pagkonsumo ng pierogi sa Estados Unidos ay higit na nakakonsentra sa isang heograpikal na rehiyon na tinatawag na "Pierogi Pocket", isang lugar kabilang ang New York, New Jersey, Pennsylvania, Ohio, Indiana, Chicago, Detroit, mga bahagi ng hilagang Midwest at katimugang New England na bumubuo ng 68 porsiyento ng taunang pagkonsumo ng US pierogi. <ref>{{Cite web |title=Mrs T's Pierogy Pocket Capital of America |url=http://www.pierogypocket.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234630/http://www.pierogypocket.com/ |archive-date=3 March 2016 |access-date=24 August 2016}}</ref>   Ang [[Canada]] ay may malaking populasyon ng Poland, gayundin ang mga populasyon ng Ukrainian, at ang pierogi (kilala sa lokal bilang mga perogies) ay karaniwan sa buong bansa. Ang Canadian market para sa pierogi ay pangalawa lamang sa US market, ang huli ay naging destinasyon ng pagpili para sa karamihan ng Central at Eastern European immigrant bago at noong World War II. Matatagpuan ang naka-pack na frozen na pierogi saanman umiiral ang Central at Eastern European immigrant na mga komunidad at sa pangkalahatan ay nasa lahat ng dako sa buong Canada, kahit na sa malalaking chain store. Ang karaniwang mga frozen na lasa ay kinabibilangan ng mga analog ng ruskie pierogi na puno ng patatas at alinman Cheddar cheese, sibuyas, bacon, cottage cheese, o mixed cheese. Ang mga homemade na bersyon ay karaniwang puno ng alinman sa niligis na patatas (tinimplahan ng asin at paminta at kadalasang hinahalo sa dry curd cottage cheese o cheddar cheese), sauerkraut, o prutas. Ang mga ito ay pagkatapos ay pinakuluan, at maaaring ihain kaagad, ilagay sa mga hurno at pinananatiling mainit, o pinirito sa mantika o mantikilya. Kabilang sa mga sikat na uri ng prutas ang strawberry, blueberry, at saskatoon berry . Ang mga bersyon ng patatas at keso o sauerkraut ay kadalasang inihahain kasama ng ilan o lahat ng sumusunod: mantikilya o mantika, kulay-gatas (karaniwan), piniritong sibuyas, pritong bacon okielbasa (sausage), at isang creamy mushroom sauce (hindi gaanong karaniwan). Ang ilang mga etnikong kusina ay magprito ng mga perogies; Maaaring ihain sa ganitong paraan ang mga dessert at main course dish. Ang mga frozen na varieties ay minsan ay inihahain sa istilong casserole na may pinaghalong tinadtad na hamon, sibuyas, paminta, at cheddar na keso o may istilong Italyano na pinaghalong giniling na karne ng baka, sibuyas, at tomato sauce. Itinatampok ng mga pambansang chain restaurant sa Canada ang ulam o mga variation. Ang Boston Pizza ay may sandwich at pizza na may lasa na parang pierogies, habang ang Smitty's ay nagsisilbi sa kanila bilang isang appetizer na pinirito na may bahagi ng salsa . == Lazy pie at lazy dumplings == [[Talaksan:Pierogi_leniwe_3538.jpg|thumb| ''Pierogi leniwe'' Polish style, pinalamutian ng cinnamon]] ''Lazy varenyky'' ( {{Lang-uk|книдлі, ліниві вареники}}, {{Lang-ru|ленивые вареники}}) sa Ukrainian at Russian cuisine o ''leniwe pyrohy'' sa Rusyn ay [[Niyoki|gnocchi]] -shaped dumplings na ginawa sa pamamagitan ng paghahalo ng domashniy sir (curd cheese) na may itlog at harina sa mabilis na masa. Ang cheese-based dough ay binubuo ng isang mahabang sausage na humigit-kumulang 2 sentimetro (3⁄4 in) ang kapal, pagkatapos ay hinihiwa nang pahilis sa gnocchi, na tinatawag na halushky sa [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] at Rusyn at ''galushki'' sa [[Wikang Ruso|Russian]] . Ang mga dumpling ay pagkatapos ay mabilis na pinakuluan sa inasnan na tubig at ihain na may kulay-gatas o tinunaw na mantikilya. Ang pangalan na "lazy varenyky" ay sumasalamin sa mabilis na oras ng paghahanda ng ulam, karaniwang tumatagal ng 10 hanggang 15 minuto mula sa pag-assemble ng mga simpleng sangkap hanggang sa paghahatid ng mga lutong dumpling. <ref>[http://www.good-cook.ru/proth/proth_040.shtml Lazy vareniki]: recipe, preparation, and serving suggestion.</ref> Ang lazy varenyky ay naiiba sa karaniwang varenyky sa parehong paraan na ang Italian [[Niyoki|gnocchi]] ay naiiba sa ravioli o tortellini : ito ay malambot na solid dumplings, sa halip na pinalamanan na mga bulsa ng kuwarta. Ang parehong ulam sa lutuing Polish ay tinatawag na ''tamad na pierogi'' ( {{Lang-pl|leniwe pierogi}} . == Sa kultura == May sariling patron saint ang Pierogi: Saint Hyacinth of Poland, isang monghe na nakatali sa kasaysayan ng pierogi. <ref name=":5"/> Minsan siya ay tinatawag na "Święty Jacek z pierogami" (St. Hyacinth kasama ang kanyang pierogi) at ipinagdarasal sa ilalim ng moniker na ito, ang kaugaliang ito ay lalo na nauugnay sa tradisyonal na "baked pierogi ng St. Hyacinth" ng Nockowa sa Subcarpathia . <ref>{{Cite web |title=Pieczone pierogi św. Jacka – Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Portal Gov.pl |url=https://www.gov.pl/web/rolnictwo/pieczone-pierogi-sw-jacka |access-date=2023-03-29 |website=Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi |language=pl-PL}}</ref> Bilang karagdagan, "Święty Jacek z pierogami!" ay isang lumang Polish na ekspresyon ng sorpresa, halos katumbas ng wikang Ingles na "good grief" o American "holy smokes!" Ang pinagmulan ng paggamit na ito ay hindi alam. <ref>''Polish Heritage Cooker'' by Robert Strybel, Maria Strybel, 2005 p. 456</ref> Sa Ukrainian literature, ang varenyky ay lumitaw bilang isang simbolo ng pambansang pagkakakilanlan, kung minsan ay binibigyang diin ang pagkakaiba nito sa Russian. Sa tula ni Stepan Rudansky Varenyky-Varenyky (1858), hiniling ng isang sundalong Ruso sa isang Ukrainian countrywoman na magluto ng varenyky para sa kanya. Gayunpaman, hindi niya maisip ang salitang "varenyky", habang ang babae ay nagpapanggap na hindi siya naiintindihan. Ang dakilang Pittsburgh Pierogi Race N'at, karaniwang tinatawag na Great Pierogi Race, ay isang American mascot race sa pagitan ng mga inning sa panahon ng Pittsburgh Pirates baseball game na nagtatampok ng anim na kalahok na nakikipagkarera sa higanteng pierogi costume: Potato Pete (asul na sumbrero), Jalapeño Hannah (berde). sombrero), Cheese Chester (dilaw na sumbrero), Sauerkraut Saul (pulang sumbrero), Oliver Onion (purple na sumbrero), at Bacon Burt (kahel na sumbrero). === Mga monumento === Isang monumento sa varenyky ang pinasinayaan sa Cherkasy, Ukraine noong Setyembre 2006. <ref name="Monument">[http://www.travel.ru/news/2006/09/28/94511.html A monument to vareniki in Cherkasy, Ukraine] {{In lang|ru}}; also see a news item on [https://archive.today/20130218042041/http://gpu-ua.info/index.php?&id=132146 gpu.ua], 27 September 2006 {{In lang|uk}}.</ref> Ang monumento na itinayo sa pasukan ng isang hotel ay naglalarawan kay Cossack Mamay (isang Ukrainian folklore na bayani na ang pagkahilig sa varenyky ay isinalaysay ni [[Taras Shevchenko]] at Nikolay Gogol ) na kumakain ng varenyky mula sa isang palayok, na may malaking hugis gasuklay na varenyk sa likod niya. Noong 1991, isang higanteng {{Convert|7.6|m}} -matangkad na estatwa ng pierogi sa isang tinidor ay itinayo sa nayon ng Glendon sa [[Alberta]], Canada. <ref>{{Cite web |title=Giant ''perogy'' in Glendon, Alberta |url=http://www.bigthings.ca/alberta/glendon.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311051820/http://www.bigthings.ca/alberta/glendon.html |archive-date=2012-03-11 |access-date=2012-05-17 |publisher=Bigthings.ca}}</ref> Noong Enero 2010, isang pierogi statue ang iminungkahi na itayo sa [[Minneapolis]], Minnesota. <ref>{{Cite web |date=2010-01-23 |title=Artist hopes a pierogi will rise in Northeast |url=http://www.startribune.com/lifestyle/taste/82460087.html?elr=KArks7PYDiaK7DUqEiaDUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUrP |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011070108/http://www.startribune.com/lifestyle/taste/82460087.html?elr=KArks7PYDiaK7DUqEiaDUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUrP |archive-date=2012-10-11 |access-date=2012-05-17 |publisher=Startribune.com}}</ref>{{Clear}} == Tingnan din ==  {{Div col|colwidth=30em}} * [[Pelmeni]] * [[Momo (food)|Momo]] * [[Eastern European cuisine]] * [[Kalduny]] * [[Kreplach]] * [[List of stuffed dishes]] * [[Pampuchy]] * [[Speķrauši]] * [[Syrniki]] * [[Uszka]] * [[Jiaozi]] * [[Manti (food)|Manti]] * [[Naleśniki]] * [[Gujiya]] * [[Empanada]] * [[Romani cuisine]] * [[Mennonite cuisine]] * [[Comfort food]] {{div col end}} == Mga Tala == {{Notelist}} # Pierogi (Polish pronunciation: [[Help:IPA/Polish|&#x5B;pʲɛˈrɔgʲi&#x5D;]]) is the plural of ''pieróg'' [[Help:IPA/Polish|&#x5B;ˈpʲɛruk&#x5D;]], a term for one filled dumpling. # Alternative English names include: ''perogi'', ''pyrogy'', ''perogie'', ''perogy'', ''pirohi'', ''piroghi'', ''pirogi'', ''pirogen'', ''pierogy'', ''pirohy'', ''pyrogie'', and ''pyrohy''. == Mga sanggunian == {{Reflist|refs=<ref name=cuisine>*{{cite book |last1=Sheraton |first1=Mimi |title=1,000 Foods To Eat Before You Die: A Food Lover's Life List |date=13 January 2015 |publisher=Workman Publishing |isbn=978-0-7611-8306-8 |page=420 |url=https://books.google.com/books?id=1f-lAwAAQBAJ&pg=PA420 |access-date=2 November 2020 |language=en }} *{{cite book |last1=Sheen |first1=Barbara |title=Foods of Poland |date=20 September 2011 |publisher=Greenhaven Publishing LLC |isbn=978-0-7377-6125-2 |page=24 |url=https://books.google.com/books?id=BoBmDwAAQBAJ&pg=PA24 |access-date=2 November 2020 |language=en }} *{{citation|title=Ukrainian Ethnic Cuisine|date=2002|editor=L. M. Bezussenko|contribution=Varenyky|publisher=Stalker Publishers|language=uk}}) *{{citation|author=William Pokhlyobkin (Russian: В. В. Похлёбкин)|script-title=ru:Кулинарный словарь от А до Я : Вареники|date=2000|url=http://dic.academic.ru/dic.nsf/dic_culinary/381/вареники|trans-title=Dumplings, Culinary Dictionary from A to Z: Varenyky|publisher=Centrpoligraf (Центрполиграф)|language=ru|access-date=3 October 2015|author-link=William Pokhlyobkin}} *{{cite book |last1=Wegener |first1=Maj-Greth |title=International Cooking Made Easy: Over 500 Unusual Recipes |date=1979 |publisher=North Castle Books |isbn=978-0-8038-3422-4 |page=397 |url=https://books.google.com/books?id=ocPPF0aYo0gC&q=pierogi |access-date=28 December 2021 |language=en }} *{{cite book |last1=Sukley |first1=Bernadette |title=Pennsylvania Made: Homegrown Products by Local Craftsman, Artisans, and Purveyors |date=29 April 2016 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1493013272 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=b22kCwAAQBAJ&pg=PA157 |access-date=28 December 2021 }} *{{cite web |title=Learn About the Disputed History of Perogies |url=https://www.hungryforever.com/learn-about-the-disputed-history-of-perogies/ |website=HungryForever Food |access-date=28 December 2021 |date=7 September 2020 |archive-date=28 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228162737/https://www.hungryforever.com/learn-about-the-disputed-history-of-perogies/ |url-status=dead }}</ref>}}1. {{cite web |date=n.d. |title=Pierogi z kaszą gryczaną |url=http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pierogi-z-kasza-gryczana |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519021030/http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pierogi-z-kasza-gryczana |archive-date=19 May 2017 |access-date=30 December 2021 |website=minrol.gov.pl |publisher=Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Ministry of Agriculture and Rural Development) |language=pl}} 2. {{Cite book|url=http://www.inmo.org.ua/sum.html?wrd=Пиріг|title=Словник української мови|publisher=[[Naukova Dumka|Наукова Думка]]|year=1970–1980|location=Kyiv|language=uk}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 3. {{cite encyclopedia |year=2005 |title=varenyky |encyclopedia=Canadian Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195418163.001.0001/m_en_ca0075754?rskey=lUHqHM&result=1 |isbn=9780191735219}} 4. {{Cite book|url=http://www.inmo.org.ua/sum.html?wrd=Пиріг|title=Словник української мови|publisher=[[Naukova Dumka|Наукова Думка]]|year=1970–1980|location=Kyiv|language=uk}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 5. {{cite book|last1=Kopka|first1=Deborah|title=Welcome to Poland: Passport to Eastern Europe & Russia|date=2011|publisher=Milliken Publishing Company|isbn=9780787727734|page=76|url=https://books.google.com/books?id=QIjxCgAAQBAJ&pg=PA76|access-date=29 July 2020}} 6. {{Cite news |last=Severson |first=Kim |date=2018-06-26 |title=A Guide to Soft Fresh Cheeses: Cottage Cheese, Mascarpone and More (Published 2018) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/26/dining/types-of-soft-cheese.html |access-date=2020-11-06 |issn=0362-4331}} 7. ''Food Culture in Russia and Central Asia'', 2005, p 75, By Glenn Randall Mack, Asele Surina 8. {{cite web |date=25 June 1997 |title=You Say Purek, I Say Beerock |url=http://articles.latimes.com/1997-06-25/food/fo-6599_1_borek |access-date=15 April 2023 |work=Los Angeles Times}} 9. {{Cite news |last=Ellick |first=Adam B. |date=2007-09-30 |title=Dumplings for the Lord |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/09/30/nyregion/thecity/30ukra.html |access-date=2022-04-09 |issn=0362-4331}} 10. {{cite magazine|title=The Underrated Pleasures of Eastern European Dumplings|url=https://www.newyorker.com/culture/annals-of-gastronomy/the-underrated-pleasures-of-eastern-european-dumplings?mbid=social_facebook&fbclid=IwAR0ArWeroPLsgW8vZr7kp40t1Sh4enaU6ce6u5ndHEMGTod4yMtHSns_Ec8|magazine=The New Yorker}} 11. {{cite book|last1=Voth|first1=Norma Jost|title=Mennonite Foods and Folkways from South Russia|date=1994|publisher=Good Books International|isbn=1561481378|page=215|url=https://books.google.com/books?id=HXUbAQAAMAAJ&q=Mennonite+Foods+%26+Folkways+from+South+Russia|access-date=5 September 2020}} 12. {{cite book|last1=Brednich|first1=Rolf Wilhelm|title=Mennonite Folklife and Folklore: A Preliminary Report|date=1977|publisher=National Museums of Canada|url=https://books.google.com/books?id=N1rXAAAAMAAJ&q=wareniki|access-date=5 September 2020}} 13. {{cite web |last1=Popoff |first1=D. E. (Jim) Popoff |title=A Glossary of Traditional Doukhobor Cuisine |url=https://www.usccdoukhobors.org/cuisine/aboutcuisine.htm |access-date=31 July 2023 |website=USCC Doukhobors |publisher=Union of Spiritual Communities of Christ |quote=With permission from 'Hospitality, Cooking the Doukhobor Way' (1995)}} 14. {{Cite web |title=Bryndza Pierogi (Bryndzové Pirohy) recipe – Slovak Cooking |url=http://www.slovakcooking.com/2010/recipes/pierogi/ |access-date=2016-07-27 |website=www.slovakcooking.com}} 15. {{cite web |title=COLŢUNÁŞ |url=http://www.dexonline.news20.ro/cuvant/coltunas.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224163723/http://www.dexonline.news20.ro/cuvant/coltunas.html |archive-date=2021-02-24 |access-date=2012-03-05 |publisher=DEX on line |language=ro}} 16. {{Cite news |last=Shelby Pope |title=The dumpling that comforts Poland |language=en |url=http://www.bbc.com/travel/gallery/20181218-the-dumpling-that-comforts-poland |access-date=2020-12-26}} 17. {{Cite web |last=Kasprzyk-Chevriaux |first=Magdalena |date=May 22, 2014 |title=Polish Food 101 ‒ Pierogi {{!}} Artykuł {{!}} Culture.pl |url=http://culture.pl/en/article/polish-food-101-pierogi |access-date=2016-07-27}} 18. [http://www.urbancookingguide.com/perogies-mushrooms-onions.html Bacon, cheese, onion and mushroom topping for fried pierogi] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130831213900/http://www.urbancookingguide.com/perogies-mushrooms-onions.html|date=2013-08-31}} from urbancookingguide.com 19. {{cite web |title=Pierogi nowodworskie |url=http://www.minrol.gov.pl:80/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-lubelskie/Pierogi-nowodworskie |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628235235/http://www.minrol.gov.pl:80/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-lubelskie/Pierogi-nowodworskie |archive-date=2018-06-28}} 20. {{cite web |title=Baked pierogi |url=https://www.wilanow-palac.pl/stanislaw_czerniecki_s_old_polish_pierogi.html |access-date=2024-03-24 |archive-date=2024-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621193805/https://www.wilanow-palac.pl/stanislaw_czerniecki_s_old_polish_pierogi.html |url-status=dead }} 21. {{cite web |title=Pierogi Festival |url=https://rove.me/to/krakow/pierogi-festival |publisher=rove.me}} 22. {{cite web |title=Annual Pierogi Festival in Whiting, Indiana |url=http://www.pierogifest.net/ |publisher=[[Pierogi Fest]]}} 23. {{Cite web |title=Фуд-гід Україною |url=https://specials.platfor.ma/food-guide-ua/ |access-date=2023-06-25 |website=platfor.ma |language=uk |archive-date=2023-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230625153328/https://specials.platfor.ma/food-guide-ua/ |url-status=dead }} 24. {{Cite web |date=11 January 2018 |title=Ten Astonishing Facts About Ukrainian Varenyky |url=https://ukrainian-recipes.com/10-astonishing-facts-about-ukrainian-varenyky.html}} 25. {{cite encyclopedia |title=Pirogge |encyclopedia=Duden Wörterbuch |publisher=Dudenverlag |url=http://www.duden.de/rechtschreibung/Pirogge}} 26. {{cite book|author=Nadia Hassani|url=https://books.google.com/books?id=93hWz3yOoj0C&pg=PA75|title=Spoonfuls of Germany: Culinary Delights of the German Regions in 170 Recipes|date=2004|publisher=Hippocrene Books|isbn=9780781810579}} 27. {{cite book|author=Alfons Schuhbeck|url=https://books.google.com/books?id=uVCt7USlursC&q=schlutzkrapfen%20bayern&pg=PT490|title=Meine Klassiker|date=2012|publisher=Gräfe Und Unzer|isbn=9783833831768|language=de}} 28. {{cite book|author=Jeremy Nolen|url=https://books.google.com/books?id=NwppAwAAQBAJ&q=Schlutzkrapfen|title=Schlutzkrapfen, the twin of one of Poland's most recognizable food exports|author2=Jessica Nolen|date=2015|work=New German Cooking: Recipes for Classics Revisited|publisher=Chronicle Books|isbn=978-1452136486|pages=178–179|access-date=3 October 2015|name-list-style=amp}} 29. {{cite book|author=Lia Miklau|title=Kärntner Kochbüchl|date=1984|publisher=Verlag Johannes Heyn|isbn=3-85366-202-1|location=Klagenfurt}} 30. {{cite book|author=Mimi Sheraton|url=https://books.google.com/books?id=afjItI5Q9JMC&q=Maultaschen|title=Maultaschen|date=2010|work=The German Cookbook: A Complete Guide to Mastering Authentic German Cooking|publisher=Random House Publishing Group|isbn=978-0307754578|pages=115–|quote=Dumplings are to the German cuisine what pasta is to the Italian.|access-date=3 October 2015}} 31. [https://web.archive.org/web/20120214104349/http://www.chew.hu/derelye_lekvaros_sonkas_vagy_h/ Derelye recipe] from chew.hu 32. {{Cite web |last=Ensinger |first=David |date=June 14, 2013 |title=Recipes from Abroad // A Special Sunday Dinner in Moldova |url=http://www.thescoutproject.org/journal/field-guide/food-and-drink/recipes-from-abroad-sunday-dinner-in-moldova |access-date=2023-04-06 |website=The Scout Project |language=en-US}} 33. {{cite web |last=culinar |title=Coltunasi cu visine si sos |url=http://www.culinar.ro/retete/dulciuri/prajituri/coltunasi-cu-visine-si-sos/42/2/20242/ |access-date=24 August 2016}} 34. {{cite web |date=7 October 2009 |title=Hai la masa!: Coltunasi |url=https://kathrynannew.wordpress.com/2009/10/07/hai-la-masa-coltunasi/ |access-date=24 August 2016}} 35. {{Cite news |last=Kharzeeva |first=Anna |year=2014 |title=Vareniki: A blessing for vegetarians |url=https://www.rbth.com/arts/2014/05/08/vareniki_a_blessing_for_vegetarians_35095}} 36. {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OLAHrc0gfIIC&pg=PA98|title=Home Cooking from Russia: A Collection of Traditional, Yet Contemporary Recipes|last=Bylinka|first=Ekaterina And Liudmila|date=2011|publisher=AuthorHouse|isbn=9781467041362|language=en|page=98}} 37. {{cite book|author=V.V._Pohlyobkin|title=Вильям Васильевич Похлёбкин Национальные кухни наших народов|year=2004|url=https://www.jagannath.ru/users_files/books/V.V._Pohlyobkin_-_Natcionalnye_kuhni_na6ih_narodov.pdf|language=ru|access-date=2021-08-11|archive-date=2018-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180619062757/https://www.jagannath.ru/users_files/books/V.V._Pohlyobkin_-_Natcionalnye_kuhni_na6ih_narodov.pdf|url-status=dead}} 38. {{cite news |author1=Fbcadminb3Bnw5 |date=29 July 2015 |title=Steinbach museum exhibit looks at the Mennonite menu |newspaper=Manitoba Co-operator |url=https://www.manitobacooperator.ca/country-crossroads/a-global-recipe-swap/ |accessdate=May 15, 2021}} 39. A sample recipe (in Slovenian) at [http://www.delo.si/prosti-cas/kulinarika/sredin-namig-za-kosilo-ajdovi-krapi-s-skuto-in-proseno-kaso.html the Delo newspaper site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240803133500/https://www.delo.si/prosti-cas/kulinarika/sredin-namig-za-kosilo-ajdovi-krapi-s-skuto-in-proseno-kaso.html |date=2024-08-03 }} 40. {{cite web |last1=Snook |first1=Debbi |date=January 12, 2019 |title=Cleveland seventh in pierogi sales, according to Mrs. T's Pierogies |url=https://www.cleveland.com/taste/2009/10/cleveland_seventh_in_pierogi_s.html |access-date=26 May 2021 |newspaper=[[The Plain Dealer]]}} 41. {{cite web |date=March 20, 2017 |title=Pierogi History |url=https://www.polishvillaunion.com/polish-villa/pierogi-history/#:~:text=Pierogi%20in%20the%20United%20States&text=The%20first%20documented%20sale%20of,workers%20in%20the%20Cleveland%20Region. |access-date=26 May 2021 |archive-date=27 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527022909/https://www.polishvillaunion.com/polish-villa/pierogi-history/#:~:text=Pierogi%20in%20the%20United%20States&text=The%20first%20documented%20sale%20of,workers%20in%20the%20Cleveland%20Region. |url-status=dead }} 42. {{cite book|last=McWilliams|first=Mark|title=The Story Behind the Dish: Classic American Foods|date=6 April 2012|publisher=ABC-CLIO|url=https://books.google.com/books?id=VritIGJ5f48C|page=171|isbn=9780313385100}} 43. {{cite web |title=The Slavic Village Pierogi Dash 5K and Fun Walk, Cleveland's Most Delicious Run! |url=https://www.thisiscleveland.com/events/the-slavic-village-pierogi-dash-5k-and-fun-walk-c |access-date=26 May 2021}} 44. [http://www.bigthings.ca/alberta/glendon.html "World's Largest Pierogi"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311051820/http://www.bigthings.ca/alberta/glendon.html|date=2012-03-11}} in [[:en:Glendon,_Alberta|Glendon, Alberta]], from bigthings.ca 45. {{cite news |author=Carter, Tom |date=27 September 1990 |title=Pierogies replace pasta in popularity |page=D2 |newspaper=Washington Times}} 46. [http://www.active.com/special_events/mrst_2000/index.cfm?CHECKSSO=0 Mrs. T's Triathlon] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206135720/http://www.active.com/special_events/mrst_2000/index.cfm?CHECKSSO=0|date=2008-12-06}}, Chicago (2000), from active.com 47. {{cite news |author=Stein, Ricki |date=10 April 1991 |title=High-Carbo Pierogies Score Points With Triathletes |page=D1 |newspaper=The Morning Call}} 48. {{cite web |title=Mrs T's Pierogy Pocket Capital of America |url=http://www.pierogypocket.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234630/http://www.pierogypocket.com/ |archive-date=3 March 2016 |access-date=24 August 2016 |df=dmy-all}} 49. [http://www.cheemo.com/recipes.htm Perfect Perogy Casserole] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919014724/http://cheemo.com/recipes.htm|date=2010-09-19}} from Cheemo Recipes Page www.cheemo.com 50. [http://www.good-cook.ru/proth/proth_040.shtml Lazy vareniki]: recipe, preparation, and serving suggestion. 51. {{Cite web |title=Pieczone pierogi św. Jacka – Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Portal Gov.pl |url=https://www.gov.pl/web/rolnictwo/pieczone-pierogi-sw-jacka |access-date=2023-03-29 |website=Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi |language=pl-PL}} 52. ''Polish Heritage Cooker'' by Robert Strybel, Maria Strybel, 2005 p. 456 53. Степан Васильович Руданський, [http://www.rudanskyi.info/spivomovky/stepan-rudanskyi-varenyky-varenyky.html Вареники-вареники] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151003221117/http://www.rudanskyi.info/spivomovky/stepan-rudanskyi-varenyky-varenyky.html|date=2015-10-03}}. 1-я публикация в еженедельнике ''Русский мир'', № 21, с. 504 (Stepan Rudansky. ''Varenyky-Varenyky''. First publication in weekly newspaper ''Russian World'', 21, p. 504, 1859; in Ukrainian) 54. [http://www.travel.ru/news/2006/09/28/94511.html A monument to vareniki in Cherkasy, Ukraine] {{in lang|ru}}; also see a news item on [https://archive.today/20130218042041/http://gpu-ua.info/index.php?&id=132146 gpu.ua], 27 September 2006 {{in lang|uk}}. 55. {{cite web |title=Giant ''perogy'' in Glendon, Alberta |url=http://www.bigthings.ca/alberta/glendon.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311051820/http://www.bigthings.ca/alberta/glendon.html |archive-date=2012-03-11 |access-date=2012-05-17 |publisher=Bigthings.ca}} 56. {{cite web |date=2010-01-23 |title=Artist hopes a pierogi will rise in Northeast |url=http://www.startribune.com/lifestyle/taste/82460087.html?elr=KArks7PYDiaK7DUqEiaDUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUrP |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011070108/http://www.startribune.com/lifestyle/taste/82460087.html?elr=KArks7PYDiaK7DUqEiaDUiD3aPc:_Yyc:aULPQL7PQLanchO7DiUrP |archive-date=2012-10-11 |access-date=2012-05-17 |publisher=Startribune.com}} == Mga panlabas na link == * The dictionary definition of pierogi at Wiktionary * The dictionary definition of varenyky at Wiktionary * [http://culture.pl/en/article/the-pierogi-renaissance-how-polands-most-famous-dish-is-reinventing-itself The Pierogi Renaissance: How Poland's Most Famous Dish is Reinventing Itself] [[Kategorya:Lutuing Heorhiyano]] [[Kategorya:Lutuing Aleman]] [[Kategorya:Lutuing Ukranyano]] [[Kategorya:Lutuing Ruso]] [[Kategorya:Lutuing Polako]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] f4kug5a2il36sgfmennbvhhgwx2dm24 0 331036 2225661 2134422 2026-09-16T12:28:13Z ~2026-49980-50 166397 Ayusin 2225661 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DZRH News FM | callsign = DXTS | logo = | logo_size = 150px | city = [[Heneral Santos]] | area = [[Timog Cotabato]], ilang bahagi ng [[Sarangani]] | branding = 94.3 DZRH News FM | airdate = January 1, 1999 | affiliations = [[DZRH]] | frequency = 94.3 MHz | format = [[:en:Soft adult contemporary music|Soft AC]], [[News]], [[:en:Talk radio|Talk]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = | former_names = {{ubl|Hot FM (January 1, 1999-May 31, 2009)|Easy Rock (July 1, 2009-February 23, 2014)|Yes FM/Yes The Best (February 24, 2014-August 2019)}} | sister_stations = [[DXGH|DZRH Heneral Santos]], [[DXWK|101.5 Love Radio]] | owner = [[MBC Media Group]] | licensee = Cebu Broadcasting Company | website = https://www.dzrhnewsfm.com/ }} Ang '''DXTS''' (94.3 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''94.3 DZRH News FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]] sa pamamagitan ng Cebu Broadcasting Company bilang tagahawak ng lisensya. Ang estudyo at transmiter ng istasyon ay matatagpuan sa DVO Bldg., Aparente St., San Isidro, [[Heneral Santos]].<ref>{{Cite web|url = http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf|title = 2019 NTC FM Stations|website = [[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]|access-date = 2019-10-01}}</ref><ref>[https://gensantos.com/easy-rock-newest-fm-station-in-gensan/ Easy Rock, GenSan’s newest FM Station]</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang himpilang ito noong 1999 bilang isa sa mga pinamamahalang '''Hot FM''' ng MBC. Noong Mayo 2009, nawala ito sa ere. Noong Hulyo 2009, bumalik ito sa ere bilang '''Easy Rock''' at may Soft Adult Contemporary na format.<ref>[http://etcetera3x.blogspot.com/2009/07/easy-rock-launching-taaz-bar.html ASY ROCK LAUNCHING @ TAAZ BAR]</ref> Noong Pebrero 2014, naging '''Yes FM''' ito at ibinalik nila ang pang-masang format. Noong Setyembre 2019, naging DZRH News FM ito na may halong musika at balita sa format nito. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{General Santos Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Heneral Santos]] 8n5mhnwpye7js6948xzq4p4w327lfcr 0 333762 2225839 2222406 2026-09-17T06:30:23Z ~2026-44896-42 165328 2225839 wikitext text/x-wiki {{div col|}} [[Talaksan:Mt._Pulag_-_4.jpg|thumb| [[Bundok Pulag|Ang Bundok Pulag]] ay isa sa maraming [[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|sagradong lugar]] ng mga tagasunod ng mga katutubong relihiyon sa Pilipinas. Ang mga espiritu ng ninuno na gumagabay sa kanilang mga inapo ay pinaniniwalaang naninirahan sa buong bundok.]] Ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ay mga sinaunang paniniwala at kaugalian ng iba't ibang etnikong grupo sa bansa. Karamihan sa kanila ay naniniwala sa '''animismo''', kung saan pinaniniwalaang may '''diwa''' o kaluluwa o espiritu ang lahat ng bagay mula tao, hayop, halaman, at maging ang kalikasan.<ref name="Almocera2005">Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98</ref> <ref name="Maggay1999">Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.</ref><ref name="SitoyJr1985">{{Cite book |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |url=https://archive.org/details/historyofchristi0001sito |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}</ref><ref name="SoulBook1991">{{cite book |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion | last1 =Demetrio | first1 = Francisco R. | last2 =Cordero-Fernando | first2 = Gilda | last3 = Nakpil-Zialcita | first4 = Fernando| last4 =Feleo | first3 = Roberto B. |date= 1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |author-link2= Gilda Cordero-Fernando| asin=B007FR4S8G}}</ref> Sa mga relihiyong ito, may dalawang pangunahing uri ng espiritu: * '''[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]]''' – ito ang sinaunang tawag sa mga bathala,diyos at mga espiritu ng kalikasan. * '''[[Anito]]''' – ito naman ang mga estatwang kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga yumao, lalo na ng mga ninuno. Karaniwan, ang mga kwento at aral ng mga katutubong relihiyon ay ipinapasa sa pamamagitan ng '''pasalita''' o kwentong pasa pasa mula sa matatanda patungo sa mga kabataan. Ngunit may mga grupo rin na nagsusulat ng kanilang paniniwala sa mga dahon, kawayan, at iba pang materyales gamit ang mga lokal na panulat tulad ng bakal na matulis.<ref name="Almocera2005">Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98</ref> <ref name="Maggay1999">Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.</ref><ref name="SitoyJr1985"/><ref name="SoulBook1991"/> Bagaman sinabi ng ilang Espanyol noon na walang sinusulat ang mga katutubo tungkol sa kanilang relihiyon, may mga tala na nagpapatunay na meron. Ayon sa ilang dokumento, may mga librong pang-relihiyon at rebulto ng mga diyos ang mga katutubo na sinunog ng mga mananakop. Ang terminong '''Bathala''' sa kalaunan ay pinalitan ang "Diwata" bilang pangunahing salita para sa "mga diyos" at naging kahulugan ng anumang supernatural na nilalang na sinasamba para sa pagkontrol sa mga aspeto ng buhay o kalikasan. Sa paglipas ng panahon, '''[[Bathala|si Bathala]]''' (o Bathalà/Maykapál) ay naging nauugnay sa Kristiyanong Diyos at naging kasingkahulugan ng '''Diyós''' . <ref>{{Cite journal |last=Patricia |first=Patricia |last2=Buitrago Palacios |first2=Nátali |date=2014-12-30 |title=Los opositores en el proceso de restitución de tierras: análisis cuantitativo de la jurisprudencia, 2012-2014 |url=https://doi.org/10.15425/redepub.33.2014.29 |journal=Revista de Derecho Público |issue=33 |pages=1–34 |doi=10.15425/redepub.33.2014.29 |issn=1909-7778 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Resurreccion |first=C. O. |date=March 1965 |title=Proceedings of the International Congress on Rizal, December 4–8, 1961. Jose Rizal National Centennial Commission, Manila, 1962. Pp. xxvii, 496. |url=https://doi.org/10.1017/s0217781100002623 |journal=Journal of Southeast Asian History |volume=6 |issue=1 |pages=133–135 |doi=10.1017/s0217781100002623 |issn=0217-7811}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}</ref> Sa tala ng 2020 na sensus, nasa '''0.23%''' ng populasyon sa Pilipinas ang kasapi pa rin sa mga katutubong relihiyon – tumaas mula sa '''0.19%''' noong 2010. <ref name="SitoyJr1985"/> <ref name="SoulBook1991"/> <ref name="PSA-PIF2020">{{Cite journal |date=February 22, 2023 |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) |url=https://psa.gov.ph/content/religious-affiliation-philippines-2020-census-population-and-housing |journal=Philippines in Figures |location=Quezon City, Philippines |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=March 25, 2023}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=October 11, 2016 |access-date=August 15, 2016}}</ref> Ang dami ng iba't ibang tawag o termino ay galing sa katotohanang ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ay nagsimula pa bago dumating ang mga dayuhan at bago pa naging isang bansa ang Pilipinas. Iba-iba ang mga tao sa Pilipinas, kaya’t iba-iba rin ang kanilang wika at mga salitang ginagamit para ilarawan ang kanilang relihiyon. Bagama’t maaaring magkakaiba ang mga ito, ayon sa mga iskolar, may pagkakapareho ang kanilang mga ideya at paniniwala kaya puwedeng pag-aralan ang mga ito bilang iisang kabuuan. Ang mga relihiyon ng Katutubong Pilipino ay konektado rin sa mga paniniwala sa Oceania at sa mga karatig na bahagi ng Timog-Silangang Asya. Nanggaling din ang mga ito sa mga sinaunang paniniwalang Austronesian.<ref name="Scott1994">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |author-link=William Henry Scott (historian) |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot |date=1994 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=971-550-135-4 |location=Quezon City}}</ref><ref name="SoulBook1991"/> <ref name="Osborne2004">{{Cite book |last=Osborne |first=Milton |author-link=Milton Osborne |title=Southeast Asia: An Introductory History |url=https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2 |date=2004 |publisher=Allen & Unwin |isbn=1-74114-448-5 |edition=Ninth |location=Australia}}</ref> Ang mga salaysay ng alamat , kwentong pasa pasa o kwentong pasalita at mga kwentong bayan na nauugnay sa mga paniniwalang ito sa relihiyon ay bumubuo sa tinatawag ngayong [[Mitolohiyang Pilipino]], at isang mahalagang aspeto ng pag-aaral ng [[kultura ng Pilipinas]] at [[sikolohiyang Pilipino]] . == Panrelihiyong pananaw sa mundo == [[Talaksan:The_rotation_of_Visayan_Philippine_bakunawa.png|thumb| Ang pag-ikot ng diyos na ''si [[Bakunawa]]'' sa isang taon ng kalendaryo, gaya ng ipinaliwanag sa ''Signosan'' (1919). Ang mga paglalarawan ay nagsasalaysay ng pag-unawa sa mga ninuno tungo sa wastong paglikha ng pisikal na tahanan para sa isang maayos na espirituwal na tahanan. Isa ito sa libu-libong mga katutubong konsepto tungkol sa suwerte, katulad ng ilang konsepto ng mainland Asian gaya ng ''feng shui'' .]] Ayon sa mananalaysay na si T. Valentino Sitoy, may tatlong pangunahing paniniwala ang mga Pilipino tungkol sa relihiyon bago dumating ang mga Espanyol. Nakita niya ito sa mga lumang dokumento tungkol sa paniniwalang panrelihiyon ng mga sinaunang Pilipino. Una, naniniwala ang mga tao noon na bukod sa ating mundo, may isa pang mundo na hindi nakikita, ang mundo ng mga espiritu. Kahit hindi ito nakikita, naniniwala silang nakakaapekto ito sa buhay ng mga tao. Pangalawa, naniniwala rin sila na may mga espiritu sa lahat ng bagay at lugar, mula sa mga makapangyarihang diyos na lumikha ng mundo, hanggang sa maliliit na espiritu na naninirahan sa mga puno, bato, sapa, at iba pang bahagi ng kalikasan. Pangatlo, para sa mga sinaunang Pilipino, ang mga nangyayari sa buhay ng tao ay may kinalaman sa mga kilos at impluwensya ng mga espiritung ito. Tinatawag nilang '''anito''' ang mga espiritu ng kanilang mga ninuno (na minsan ay tinatawag ding ''umalagad''), habang ang mga bathala o diyos at espiritu ng kalikasan ay tinatawag na '''diwata'''. Ang mga paniniwalang ito ay bahagi ng katutubong animistikong relihiyon ng Pilipinas bago pa man tayo nasakop. <ref name="SitoyJr1985"/> ''[[Anito]]'' o ang mga espiritu ng ninuno ( ''umalagad'' ). Habang ang tawag sa mga bathala at diyos ng kalikasan ay '[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] sa mga katutubong [[Animismo|animistikong]] relihiyon o paniniwala ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|precolonial na Pilipinas]] . '''Ang Pag-anito''' (tinatawag ding mag-anito o anitohan) ay isang ritwal kung saan nakikipag-usap ang mga tao sa mga espiritu ng mga patay o kanilang mga ninuno. Madalas itong ginagawa sa tulong ng isang salamangkero tinatawag na '''babaylan''' sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] o isang '''katalonan''' sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] na nagsisilbing midyum upang kumonekta sa mga espiritung ito. Ang salitang '''anito''' ay maaari ding mangahulugan ng pagsamba o pag-aalay sa isang espiritu. Ang ritwal na ito ay kadalasang sinasamahan ng mga pagdiriwang o iba pang mga seremonya. Kung ang ritwal ay nagsasangkot ng pakikipag-usap sa mga espiritu ng kalikasan o mga diwata ng kaitaasan at mga diyos, ito ay tinatawag na '''pagdiwata''' (din magdiwata o diwatahan). <ref name="SoulBook1991"/> <ref name="Scott1994"/> <ref name="rosa">{{Cite book |last=Antonio Sánchez de la Rosa |url=https://books.google.com/books?id=7EwHAQAAIAAJ |title=Diccionario Hispano-Bisaya para las provincias de Samar y Leyte, Volumes 1-2 |publisher=Tipo-Litografia de Chofre y Comp. |year=1895 |page=414}}</ref> Nang dumating ang mga misyonerong Kastila sa Pilipinas, ang salitang " ''anito'' " ay naiugnay sa mga pisikal na representasyon ng mga espiritu na kitang-kita sa ''mga paganito na'' ritwal. Sa panahon ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|paghahari ng mga Amerikano sa Pilipinas (1898–1946)]], ang kahulugan ng salitang [[Wikang Kastila|Espanyol]] ''na idolo'' ("isang bagay na sinasamba") ay higit na pinaghalo sa salitang Ingles na " [[Idolo|idol]] ", at sa gayon ay halos sumangguni ''ang anito'' sa halos eksklusibong mga inukit na pigura o estatwa ( ''taotao'' ) ng mga espiritu ng ninuno at kalikasan. <ref name="Scott1994"/> <ref name="sawyer">{{Cite book |last=Frederic H. Sawyer |url=https://archive.org/details/inhabitantsofphi00sawy |title=The Inhabitants of the Philippines |publisher=Charles Scribner's Sons |year=1900}}</ref> Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay tinutukoy kung minsan bilang anitism sa iskolar na panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' <ref name="hislop">{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&ndash;156 |issn=0004-4679}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan’s aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.fi/books/about/Popular_Science.html?id=3CMDAAAAMBAJ&redir_esc=y |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |url=https://books.google.fi/books/about/Doing_Theology_with_the_Festivals_and_Cu.html?id=vfHYAAAAMAAJ&redir_esc=y |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}</ref> Ang salitang ''anitismo'', o ang Hispano-Filipino na ''anitismo'', kahit hindi sa kasalukuyang paggamit, ito ay primitive na relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o mga espiritu ng kanilang mga sinasamba. Mula sa orihinal nitong kahulugan ng "espiritu ng ninuno". <ref>{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |access-date=2025-02-16}}</ref> == Mga bathala at espiritu == [[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang Agusan image statue (900–950 CE) ay natuklasan noong 1917 sa pampang ng Wawa River malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] . Bagama't may mga elementong Hindu at Budista, sinasamba ito ng mga lokal bilang isang sisidlan para sa mga animistang diyos. Ito ay kasalukuyang nasa ilalim ng kolonyal na pagmamay-ari ng American Field Museum, sa kabila ng hindi mabilang na mga kahilingan ng mga lokal na ibalik ang Imahe sa kanilang tahanan.]] [[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| 15th century Ifugao ''bulul'' with a ''pamahan'' (ceremonial bowl). Ang mga tagasunod ng mga katutubong relihiyon ay naniniwala na ang mga diyos na namumuno sa mga pananim ay naninirahan sa loob ng kanilang mga bulul. Ang sagradong bulul sa larawan ay kasalukuyang nasa ilalim ng kolonyal na pag-aari ng [[Museo ng Louvre]] ng [[Pransiya]].]] Ang mga diyos ay may iba’t ibang pangalan at tungkulin depende sa kultura. Sa ilang wika, ang ''diwata'' ang tawag sa mga diyos, habang sa iba ay ''anito'' ang ginagamit bilang pangkalahatang tawag sa mga espiritu. Bawat etnikong grupo ay may sarili nilang tawag para sa mga diyos. Halimbawa, sa maraming bahagi ng bansa :<ref>{{Cite journal |date=2025-01-06 |title=People: January/February 2025 |url=https://doi.org/10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |doi=10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |access-date=2025-01-24}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=February 1998 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win . Lanham, Md.: The Scarecrow Press, 1997. xi, 363 pp. $62.00. |url=https://read.dukeupress.edu/journal-of-asian-studies/article/57/1/273/336734 |journal=The Journal of Asian Studies |language=en |volume=57 |issue=1 |pages=273–275 |doi=10.2307/2659094 |issn=0021-9118 |jstor=2659094}}</ref> <ref name=":3">{{Cite journal |last=Tilman |first=Robert O. |date=February 1971 |title=The Philippines in 1970: A Difficult Decade Begins |url=http://caliber.ucpress.net/doi/abs/10.1525/as.1971.11.2.01p0079e |journal=Asian Survey |language=en |volume=11 |issue=2 |pages=139–148 |doi=10.2307/2642713 |issn=0004-4687 |jstor=2642713 }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''"Diwata"''' ang tawag sa mga diyos at diyosa o mga nilalang sa langit. '''"Anito"''' ang tawag sa mga espiritu ng ninuno o mas maliliit na diyos. Nagkakaiba-iba ang kahulugan ng mga salitang ito depende sa lugar at tribo <ref>{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}</ref><ref>{{Cite web |last=Eslit |first=Edgar R. |date=2023-06-20 |title=Illuminating Shadows: Decoding Three Mythological Veil of Mindanao's Cultural Tapestry |doi=10.20944/preprints202306.1412.v1 |doi-access=free}}</ref> === Mga Manlilikhang bathala === Maraming mga katutubong kulturang Pilipino ang iginigiit ang pagkakaroon ng mataas na diyos, diyos na lumikha, o diyos ng langit. <ref name="SoulBook1991"/> Sa mga Tagalog, ang kataas-taasang diyos ay kilala bilang [[Bathala]], na inilarawan din bilang Maykapal (ang makapangyarihan sa lahat) o Lumikha (ang lumikha). Sa mga mamamayang Bisaya ang Diyos na lumikha ay tinutukoy bilang [[Kan-Laon|Laon]], ibig sabihin ay "ang sinaunang." Sa mga Manuvu, ang pinakamataas na diyos ay tinawag na Manama. Sa karamihan ng mga mamamayan ng Cordilleran (kasama ang rehiyon ng Apayao bilang eksepsiyon), ang lumikha at pinakamataas na guro ay kilala bilang [[Kabuniyan]] . <ref name="SoulBook1991" /> Sa ibang ng mga kaso, gayunpaman, ang mga diyos na ito ay itinuturing na mga dakilang nilalang na sila ay masyadong malayo para sa mga ordinaryong tao upang lapitan. Sa gayon ang mga tao ay may posibilidad na magbayad ng higit na pansin sa "mas mababang mga diyos" o "katulong na mga diyos" na mas madaling lapitan, at kung kaninong mga kalooban ay mas madaling maimpluwensyahan. <ref name="Maggay1999" /> <ref name="SoulBook1991"/> === Mga bathala ng ibabawnun === Ang mga diwata ng kalupaan o mga diwata ng ibabawnun mga relihiyong Pilipino ay karaniwang nababagay sa tatlong malawak na kategorya: mga espiritu ng kalikasan na naninirahan sa kapaligiran, tulad ng bundok o puno; mga espiritung tagapag-alaga na namamahala sa mga partikular na aspeto ng pang-araw-araw na buhay tulad ng pangangaso o pangingisda; ang iba ay mga bayani o ninuno na gumawa ng kagilagilalas na mga bagay at kabayanihan, Sila ung mga anito na ninuno o dating tao. Ang mga kategoryang ito ay madalas na magkakapatong, kung saan ang mga indibidwal na diyos ay nahuhulog sa dalawa o higit pang mga kategorya, at sa ilang mga pagkakataon, ang mga diyos ay nagbabago mula sa isang tungkulin patungo sa isa pa, tulad ng kapag ang isang bayani ng tribo na kilala sa pangingisda ay naging isang espiritu ng tagapag-alaga na nauugnay sa pangangaso. <ref name="SoulBook1991"/> == Mitolohiya at Katutubong Relihiyon: Ano ang Pagkakaiba? == Magkaugnay ang mitolohiya at katutubong relihiyon, pero magkaiba ang kanilang gamit.. * Ang '''mitolohiya''' ay koleksyon ng mga kuwento tungkol sa pinagmulan ng mundo, kalikasan, at mga diyos o bayani. Ito ang mga alamat at kuwentong nagbibigay-linaw sa mga paniniwala ng isang grupo. * Ang '''katutubong relihiyon''' naman ay tumutukoy sa aktwal na '''ritwal, paniniwala, at pagsamba''' ng mga tao batay sa mga kuwentong ito. Dito kasama ang mga seremonya, pamahiin, at paniniwala sa mabuti o masamang espiritu.<ref>{{Cite web |last=Eslit |first=Edgar R. |date=2023-06-20 |title=Illuminating Shadows: Decoding Three Mythological Veil of Mindanao's Cultural Tapestry |doi=10.20944/preprints202306.1412.v1 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite journal |date=2025-01-06 |title=People: January/February 2025 |url=https://doi.org/10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |doi=10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |access-date=2025-01-24}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=February 1998 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win . Lanham, Md.: The Scarecrow Press, 1997. xi, 363 pp. $62.00. |url=https://read.dukeupress.edu/journal-of-asian-studies/article/57/1/273/336734 |journal=The Journal of Asian Studies |language=en |volume=57 |issue=1 |pages=273–275 |doi=10.2307/2659094 |issn=0021-9118 |jstor=2659094}}</ref> <ref name=":3"/> == Konsepto ng kaluluwa == [[Talaksan:Khamantik.jpg|thumb| Isa sa maraming [[Mga puntod na apog ng Kamhantik|Limestone na libingan ng Kamhantik]] (890–1030 AD), kung saan inilibing at tinatakan ng sarcophagi ang mga ninuno. Naniniwala ang mga lokal na ang mga libingan ay nilikha din ng mga diyos sa kagubatan, ayon sa tradisyon. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang sagradong lugar ay ninakawan at dinungisan ng mga Amerikanong kolonisador. Ang lahat ng mga sarcophagi seal ay ninakaw sa proseso.]] Ang bawat pangkat etniko ay may sariling konsepto at bilang ng kaluluwa ng isang nilalang, lalo na ang mga tao. Sa karamihan ng mga kaso, ang isang tao ay may dalawa o higit pang kaluluwa habang siya ay nabubuhay. Ang pinagmulan ng kaluluwa ng isang tao ay nasabi sa pamamagitan ng mga salaysay hinggil sa katutubong relihiyon ng Pilipinas, kung saan ang bawat relihiyong etniko ay may kanya-kanyang konsepto sa pinagmulan ng kaluluwa, komposisyon ng kaluluwa, pagpapanatili at pangangalaga sa kaluluwa, at iba pang mga bagay, tulad ng tuluyang pagdaan ng kaluluwa pagkatapos ng buhay ng tao ay binitawan. Sa ilang mga kaso, ang mga kaluluwa ay ipinagkakaloob ng ilang mga [[Mga Tauhan sa Mitolohiyang Pilipino|diyos]] tulad ng kaso sa mga Tagbanwa, habang sa iba, ang kaluluwa ay nagmula sa ilang mga espesyal na rehiyon tulad ng kaso sa mga Bisaya. Ang ilang mga tao ay may dalawang kaluluwa tulad ng Ifugao, habang ang iba ay may limang kaluluwa tulad ng Hanunoo Mangyan. Sa pangkalahatan, ang pisikal at mental na kalusugan ng isang tao ay nakakatulong sa pangkalahatang kalusugan ng mga kaluluwa ng tao. Sa ilang mga pagkakataon, kung ang isang kaluluwa ay nawala, ang isang tao ay magkakasakit, at kung ang lahat ng nabubuhay na kaluluwa ay nawala, pagkatapos ang katawan ay mamamatay sa kalaunan. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang katawan ay mabubuhay pa sa kabila ng pagkawala ng lahat ng kaluluwa nito, tulad ng phenomenon na tinatawag na mekararuanan sa mga Ibanag. Sa pangkalahatan, ang pangangalaga sa sarili ay mahalaga sa mahabang buhay para sa mga kaluluwa, na nagbibigay naman ng mahabang buhay sa katawan. <ref name="SoulBook1991"/> <ref name="Mercado1991">{{Cite journal |last=Mercado |first=Leonardo N. |date=1991 |title=Soul and Spirit in Filipino Thought |url=https://www.jstor.org/stable/42633258 |journal=Philippine Studies |publisher=Ateneo de Manila University |volume=39 |issue=3 (Third Quarter 1991) |pages=287–302 |doi= |issn=0031-7837 |jstor=42633258 |access-date=}}</ref> Ang mga multo at anito at kaluluwa ng patay, sa pangkalahatang konsepto ng Pilipinas, ay mga espiritu ng mga namatay na. Sa madaling salita, sila ang mga kaluluwa ng mga patay. Ang mga ito ay naiiba sa mga kaluluwa ng mga nabubuhay, kung saan, sa maraming pagkakataon, ang isang tao ay may dalawa o higit pang buhay na kaluluwa, depende sa pangkat etniko. <ref name="Mercado1991"/> Ang bawat pangkat etniko sa mga isla ng Pilipinas ay may kanya-kanyang termino para sa mga multo at iba pang uri ng kaluluwa. <ref name="Mercado1991" /> Dahil sa napakaraming pagkakaiba-iba ng mga katutubong salita para sa mga multo, ang mga terminong tulad ng ''espirito'' <ref name="Mercado1991" /> at ''multo'', na parehong pinagtibay mula sa mga salitang Espanyol tulad ng ''muerto'', ay ginamit bilang sumasaklaw sa lahat ng mga termino para sa mga kaluluwa o espiritu ng mga patay sa pangunahing kulturang Pilipino. <ref>{{Cite journal |last=Vicerra |first=Paolo Miguel |last2=Javier |first2=Jem R. |date=1 January 2013 |title=Tabi-Tabi Po: Situating The Narrative of Supernatural in the Context of the Philippines Community Development |url=http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Tabi-Tabi_1-13.pdf |journal=Manusya: Journal of Humanities |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=1–13 |doi=10.1163/26659077-01602001 |issn=0859-9920 |access-date=}}</ref> Habang ang mga multo sa mga paniniwalang Kanluranin ay karaniwang kilala sa kanilang minsang kasuklam-suklam na kalikasan, ang mga multo ng mga patay para sa iba't ibang grupong etniko sa Pilipinas ay tradisyonal na itinuturing na mataas ang pagpapahalaga. Ang mga multong ito ay karaniwang tinutukoy bilang mga espiritu ng ninuno na maaaring gumabay at magprotekta sa kanilang mga kamag-anak at pamayanan, <ref name="hislop"/> kahit na ang mga espiritu ng ninuno ay maaari ring magdulot ng pinsala kung sila ay hindi iginagalang. <ref name="Mercado1991" /> Sa maraming kaso sa iba't ibang pangkat etnikong Pilipino, ang mga espiritu ng mga patay ay tradisyunal na iginagalang at ginagawang diyos alinsunod sa mga sinaunang sistema ng paniniwala na nagmula sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas. == Mahahalagang simbolo == [[Talaksan:Visayans_1.png|thumb| Ilang simbolo ng tattoo na naitala sa [[Kodiseng Boxer|Boxer Codex]] (1590). Dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol, rasismo, at stigma na dulot nito laban sa mga may tattoo na katutubo, unti-unting kumupas ang sining ng tattoo sa mga kultura ng kapuluan.]] Sa iba't ibang yugto ng kultura sa kapuluan, ang mga partikular na komunidad ng mga tao ay unti-unting nabuo o nakakuha ng mga kilalang simbolo sa kanilang mga sistema ng paniniwala. Marami sa mga simbolo o sagisag na ito ay malalim na nakaugat sa mga katutubong epiko, tula, at paniniwala ng mga katutubo bago ang kolonyal. Ang bawat pangkat etniko ay may kani-kanilang hanay ng mga simbolo na mahalaga sa kultura, ngunit mayroon ding mga "nakabahaging simbolo" na nakaimpluwensya sa maraming mga etnikong tao sa isang partikular na lugar. Ang ilang mga halimbawa ng mahahalagang simbolo ng Antiista ay ang mga sumusunod: * '''Okir''' – isang natatanging tanda ng pamana ng kultura ng mga ngayo’y Muslim na pamayanan sa ilang bahagi ng Mindanao; ang motip na ito ay kapansin-pansin dahil sa paggamit lamang ng mga simbolong botanikal na nagpapaganda sa iba’t ibang likhang-sining mula sa kahoy, metal, at maging sa bato<ref>{{Cite web |last=Pangcoga |first=Jehad Zacaria |date=March 18, 2014 |title=The Okir (Motif): An Art of Marano Depicting Their Culture and Society |url=https://tugayaartefactsblog.wordpress.com/2014/03/18/the-okir-motif-an-art-of-maranao-depicting-their-culture-and-society/ |access-date=Abril 9, 2025 |archive-date=Septiyembre 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928082121/https://tugayaartefactsblog.wordpress.com/2014/03/18/the-okir-motif-an-art-of-maranao-depicting-their-culture-and-society/ |url-status=dead }}</ref> * '''Puki (Ari ng babae)''' - isang mahalagang simbolo ng kasaganahan, kalusugan, at kasapatan ng likas na yaman; sa karamihan ng mga mito, ang pudenda ay iniuugnay bilang pinagmumulan ng buhay, kaunlaran, at kapangyarihan.r<ref>{{Cite web |date=July 8, 2021 |title=Alab Village: Mysteriously Ancient Destination in Bontoc |url=https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/462/alab-oriente |website=Choose Philippines |access-date=Abril 9, 2025 |archive-date=Enero 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110120054/https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/462/alab-oriente/ |url-status=dead }}</ref> * '''lingling-o''' –mga natatanging palamuti ng kasaganahan na may mga tiyak na anyo at simbolo; kilala sa kasalukuyan bilang gamit ng mga Ifugao, ngunit may kasaysayang ginagamit din ng iba’t ibang pangkat, kabilang ang mga mamamayan sa katimugang Palawan.<ref name="auto25">{{Cite web |date=May 27, 2018 |title=The Hidden Myth Behind the Symbolism of the Anting-Anting |url=https://www.aswangproject.com/the-hidden-myth-behind-the-symbolism-of-the-anting-anting/}}</ref> * '''Buwan at araw''' – mataas na pinapahalagahang mga simbolo na lumilitaw bilang mga diyos o diyosa sa halos lahat ng mitolohiyang Pilipino; tampok ang mga anyo ng araw at buwan sa mga katutubong tattoo, palamuti, at kasuotan ng mga sinaunang mamamayan.<ref name="auto30">{{Cite web |date=May 4, 2017 |title=The Beautiful History and Symbolism of Philippine Tattoo Culture |url=https://www.aswangproject.com/beautiful-history-symbolism-philippine-tattoo-culture/}}</ref> * '''Anito o Estawang kahoy'''– maraming anyo ng estatuwang pantao ang nililok ng mga katutubo, tulad ng ''bulul'', ''taotao'', at ''manang''; ang mga ito ay sumasagisag sa mga diyos at diyosa mula sa kani-kanilang mga panteon<ref name="auto25" /> * '''Ahas at ibon''' – dalawang kilalang simbolo ng lakas, kapangyarihan, paglikha, kamatayan, at buhay sa iba’t ibang mitolohiya; para sa ahas, tampok ang mga larawan ng dragon, igat, at mga ahas, habang para sa mga ibon, karaniwan ang mga diwata-asul na ibon (''fairy bluebird''), ''flowerpeckers'', agila, ''kingfisher'', at ''woodpecker''.<ref name="auto30" /><ref name="auto37">{{Cite web |date=June 21, 2019 |title=PANG-O-TÚB: The Traditional Philippine Tattooing You Haven't Heard About |url=https://www.aswangproject.com/pang-o-tub-the-traditional-philippine-tattooing-you-havent-heard-about/}}</ref> * '''Ari ng lalaki (phallus)''' – simbolo ng paglikha sa iba’t ibang pangkat-etniko; sa ilang panitikan, ang phallus ay pinagmumulan ng kagalingan at karamdaman, ngunit mas karaniwan itong iniuugnay sa kasaganahan at pagkamayabong.<ref>{{Cite web |date=December 5, 2018 |title=CULTURE & TRADITION: Phalluses and Phallic Symbols of the Philippines |url=https://www.aswangproject.com/culture-tradition-phalluses-and-phallic-symbols-of-the-philippines/}}</ref> * '''Bulaklak''' – maraming tattoo at disenyo ng telang katutubo ang umiikot sa simbolismo ng mga bulaklak; bawat pangkat-etniko ay may kani-kaniyang paboritong uri ng bulaklak na kadalasang binabanggit sa kanilang mga epiko at tula.<ref name="auto37" /> * '''Buwaya''' – isang simbolo ng lakas at buhay matapos ang kamatayan; ginagamit din ang mga buwayang simbolo bilang panangga laban sa masasamang pangitain at espiritu.<ref name="auto30" /> * '''Bundok at kagubatan''' – maraming bundok at kagubatan ang kinikilala bilang diyos o diyosa ng ilang pangkat-etniko, habang sa iba naman, itinuturing itong tirahan ng mga banal na nilalang, tulad ng paniniwala ng mga Aklanon, Bicolano, Hiligaynon, Kapampangan, at Bagobo.<ref name="ReferenceP">{{Cite web |date=April 9, 2019 |title=PHILIPPINE MYTHOLOGY: Similarities and Parallels to World Mythologies |url=https://www.aswangproject.com/philippine-mythology-similarities-and-parallels-to-world-mythologies/}}</ref> * '''Kawayan at puno ng buko o niyog''' – mga simbolo ng paglikha, pagtatanggol, kabuhayan, at tibay; sa maraming alamat ng paglikha, ang kawayan ang pinagmulan ng sangkatauhan, habang sa iba naman, kapwa ito at ang niyog ay ginamit ng tao upang umunlad.<ref name="auto42">{{Cite web |date=February 22, 2019 |title=The Egg Motif in Philippine Creation Myths |url=https://www.aswangproject.com/the-egg-motif-in-philippine-creation-myths/}}</ref> * '''Palay at halamang-ugat''' – sa iba’t ibang mitolohiya, ang tangkay ng palay, butil ng bigas, at mga halamang-ugat ay itinuturing na pangunahing simbolo ng agrikultura; maraming kwento ang nagsasabing ang mga ito ay kaloob ng mga diyos upang pakainin ang bayan noon pa mang sinaunang panahon.<ref name="auto16">{{Cite web |date=May 23, 2019 |title=The Theme of Resurrection in Philippine Epic Tales |url=https://www.aswangproject.com/the-theme-of-resurrection-in-philippine-epic-tales/}}</ref> * <ref>{{Cite web |date=December 4, 2016 |title=6 Guidelines for Becoming a Filipino Shaman |url=https://www.aswangproject.com/filipino-shaman/}}</ref><ref name="aswangproject1908">{{Cite web |date=June 29, 2019 |title=Notrs on the Medical Practices of the Visayans, 1908 |url=https://www.aswangproject.com/notes-on-the-medical-practices-of-the-visayans-1908/}}</ref><ref name="auto51">{{Cite web |date=November 30, 2017 |title=Ancient Philippines: Rituals for Land, Weather and Sailing |url=https://www.aswangproject.com/ancient-philippines-rituals-land-weather-sailing/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nalangan |first=Gladys P. |title=Pagmamaman: A World Culture Experience and Dumagat Lifestyle |url=https://www.academia.edu/8510921 |via=www.academia.edu}}</ref> * '''Tatu''' – ang mga tatu o burda o batik, patik ay mahalagang palatandaan ng antas sa lipunan, tagumpay, at kagandahan sa maraming paniniwalang katutubo sa bansa; ang mga disenyo nito ay naglalaman ng buwaya, ahas, agila, araw, buwan, bulaklak, ilog, at bundok, bukod sa iba pa.<ref name="auto30" /> * '''Aspin (katutubong asong Pilipino)''' – ang mga aso ay inilarawan sa iba’t ibang paraan sa mga mitolohiya, kung saan kadalasan silang katuwang (hindi tagasilbi) ng mga diyos, habang sa iba ay mga tagapagbantay na may sariling layunin; tulad ng iba pang nilalang, may mga kwento ng kabutihan at kasamaan tungkol sa kanila, ngunit mas madalas silang inuugnay sa mga banal na nilalang.[<ref name="auto45">{{Cite web |date=November 28, 2018 |title=Ifigao Divinities: Philippine Mythology & Beliefs |url=https://www.aswangproject.com/ifugao-divinities-philippine-mythology-beliefs/}}</ref> * '''Dagat, ilog, at bangka''' – ang mga simbolo ukol sa dagat, ilog, at iba pang katubigan ay tampok sa maraming mitolohiya sa Pilipinas; kapansin-pansin sa iba't ibang pangkat-etniko ang pagkakaroon ng natatanging teknolohiyang kahawig ng bangka, mula sa dambuhalang ''balangay'' hanggang sa mabilis na ''karakoa''..<ref name="auto51" /><ref>{{Cite web |date=June 16, 2018 |title=VISAYAN Class Structure in the Sixteenth Century Philippines |url=https://www.aswangproject.com/visayan-class-structure-in-the-sixteenth-century-philippines/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mermaids, Mermen and Sirens – Sea Spirits that Protect and Destruct |url=https://www.aswangproject.com/mermaids-mermen-sirens/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713022837/https://www.aswangproject.com/mermaids-mermen-sirens/ |archive-date=July 13, 2019 |access-date=August 31, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=January 11, 2018 |title=Lighting The Forge: Examining the Panday from the Pre-Colonial Era |url=https://www.aswangproject.com/lighting-the-forge-examining-the-panday/}}</ref> == Mga Babaylan at mga salamangkero == {{Pangunahin|Philippine shamans}} [[Talaksan:Babaylan_Festival_in_Bago_City.jpg|thumb| Isang [[Mga Hiligaynon|babaeng Hiligaynon]] na naglalarawan ng isang ''babaylan'' (Visayan shaman) sa isang pista. Ayon sa mga rekord ng Kastila, karamihan sa mga pre-kolonyal na shaman ay mga babae, habang ang iba pang bahagi ay binubuo ng mga lalaking pambabae. Parehong pinakitunguhan ng mga katutubo nang may mataas na paggalang, katumbas ng ''datu'' (tagapamahala ng domain). Dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol, marami sa mga shaman ng mga isla ang na-brutalize sa pangalan ng Kristiyanismo, misogyny, at rasismo. <ref name="esquiremag">{{Cite web |last=Limos |first=Mario Alvaro |date=March 18, 2019 |title=The Fall of the Babaylan |url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/the-fall-of-the-babaylan-a2017-20190318 |website=Esquiremag.ph}}</ref>{{Failed verification|date=February 2024}}<sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Pagpapatunay|<span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (February 2024)">nabigong pag-verify</span>]]'' &#x5D;</sup>]] Ang mga katutubong [[Shamanismo|babaylan]] ay ang mga espirituwal na pinuno ng iba't ibang [[Mga pangkat etniko sa Pilipinas|etnikong tao]] sa mga [[Pilipinas|isla ng Pilipinas]] mula sa [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|panahon ng pre-kolonyal]] hanggang sa kasalukuyang panahon. Ang mga salamangkero na ito, na marami sa kanila ay nabubuhay pa, ay halos palaging mga babae o mga malalamyang lalake at binabae ( ''asog'' o ''bayok'' ). Sila ay pinaniniwalaan na may mga gabay sa espiritu, kung saan maaari silang makipag-ugnayan at makipag-ugnayan sa mga espiritu at diyos ( ''[[anito]]'' at ''[[Anito|diwata]]'' ) at sa daigdig ng mga espiritu . Ang kanilang pangunahing tungkulin ay bilang mga daluyan sa panahon ''ng pag-anito.'' Mayroon ding iba't ibang mga uri ng mga babaylan na nagdadalubhasa sa mga sining ng pagpapagaling at herbalismo, panghuhula, at [[pangkukulam]] . Maraming uri ng babaylan ang gumagamit ng iba't ibang uri ng mga bagay sa kanilang trabaho, tulad ng mga anting-anting o anting-anting na kilala bilang [[agimat]] o anting-anting, mga pangontra gaya ng buntot pagi, at mga sagradong pinaghalo ng langis, bukod sa marami pang bagay. Ang lahat ng mga klase sa lipunan, kabilang ang mga shaman, ay gumagalang at gumagalang sa kanilang mga estatwang kahoy o anito (tinatawag ding ''larauan'', ''bulul'', ''manang'', atbp.), na kumakatawan sa isa o higit pang mga partikular na diyos sa loob ng kanilang etnikong panteon, na kinabibilangan ng mga di-ninuno na diyos at mga ninuno. <ref name="scott1992">{{Cite book |last=William Henry Scott |author-link=William Henry Scott (historian) |url=https://archive.org/stream/LookingForThePrehispanicFilipino/Looking%20for%20the%20Prehispanic%20Filipino#page/n67/mode/2up/search/babaylan |title=Looking For The Prehispanic Filipino and Other Essays in Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1992 |isbn=978-9711005245 |pages=124–127}}</ref> Higit pang mga pangkalahatang terminong ginamit ng mga mapagkukunang Espanyol para sa mga katutubong shaman sa buong kapuluan ay nagmula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] at [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] ''[[anito]]'' ("espiritu"); kabilang dito ang mga termino tulad ng ''maganito'' at ''anitera'' . <ref name="sagadareader">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=A Sagada Reader |date=1988 |publisher=New Day Publishers |isbn=9789711003302 |page=148 |quote=Anito: 16th century Tagalog and Visayan (according to Spanish records): an idol or deity inhabiting the idol, also maganito: a ceremony for such idols, and anitero: (Sp.) witch doctor, shaman.}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brewer |first=Carolyn |url=https://books.google.com/books?id=sxTZAAAAMAAJ |title=Holy Confrontation: Religion, Gender, and Sexuality in the Philippines, 1521–1685 |date=2001 |publisher=C. Brewer and the Institute of Women's Studies, St. Scholastica's College |isbn=978-971-8605-29-5 |page=156 |language=en |quote=A more general terminology that seems be used throughout the archipelago is based on the signifier for the spirit anito. These include ''maganito'' and ''anitera''.}}</ref> Ang "negatibong" katapat ng [[Babaylan|mga babaylan ng Pilipinas]] ay ang mga mangkukulam sa Pilipinas, na kinabibilangan ng iba't ibang uri ng mga tao na may magkakaibang hanapbuhay at kultural na konotasyon depende sa pangkat etniko na kanilang nauugnay. Ang mga ito ay ganap na naiiba mula sa Kanluraning paniwala kung ano ang isang mangkukulam. Ang mga halimbawa ng mga mangkukulam sa isang konsepto ng Pilipinas ay ang mannamay, mangkukulam, at mambabarang . <ref name="auto2">{{Cite web |date=September 5, 2019 |title=Philippine Sorcery 101: 6 Methods and How to Counter Them |url=https://www.aswangproject.com/philippine-sorcery-101-6-methods-and-how-to-counter-them/}}</ref> Bilang mga espirituwal na daluyan at manghuhula, ang mga shaman ay kapansin-pansin sa pagkontra at pagpigil sa mga sumpa at kapangyarihan ng mga mangkukulam, lalo na sa pamamagitan ng paggamit ng mga espesyal na bagay at mga awit. Bukod sa mga salamangkero, mayroon ding iba pang uri ng tao na kayang kontrahin ang mga tiyak na mahika ng mga mangkukulam, tulad ng mananambal, na dalubhasa sa pagkontra ''sa barang'' . <ref name="auto2" /> Maari ding kontrahin ng mga salamangkero ang mga sumpa ng mga supernatural na nilalang tulad ng [[Aswang|mga aswang]] . Gayunpaman, dahil sila ay mga mortal na tao, ang pisikal na lakas ng mga shaman ay limitado kumpara sa lakas ng isang aswang na nilalang. Ang puwang na ito sa pisikal na lakas ay karaniwang tinutulay ng isang dinamika ng kaalaman at pagpapatawa. <ref>{{Cite book |last=Rock |first=Adam J. |url=https://books.google.com/books?id=yIe7BAAAQBAJ&q=shaman+mangkukulam&pg=PP1 |title=Demystifying Shamans and Their World: A Multidisciplinary Study |last2=Krippner |first2=Stanley |date=October 14, 2011 |publisher=Andrews UK Limited |isbn=978-1-84540-333-1}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Fegan |first=Brian |year=1983 |title=Some Notes on Alfred McCoy, "Baylan: Animist Religion and Philippine Peasant Ideology" |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |volume=11 |issue=2/3 |pages=212–216 |issn=0115-0243 |jstor=29791795}}</ref> Ang mga Pilipinong mangkukulam ay hindi naman masama, dahil maaari rin silang magsilbi para sa ikabubuti ng lipunan. Sa mga kaso kung saan ang isang krimen ay natugunan ng kawalan ng katarungan dahil ang instigator ay hindi nausig nang maayos o napawalang-sala sa kabila ng dumaraming ebidensya, ang mga biktima o ang kanilang pamilya at mga kaibigan ay maaaring humingi ng tulong sa mga mangkukulam upang mabigyan ng hustisya sa pamamagitan ng itim na salamangka, na naiiba sa bawat etnikong samahan. Sa mga tradisyunal na paniniwala sa labas ng mainstream Filipino movie renditions, pinaniniwalaan na ang black magic sa mga kaso ng injustice ay hindi nakakaapekto sa mga inosente. <ref>{{Cite book |last=Buenconsejo |first=José Semblante |url= |title=Songs and Gifts at the Frontier: Person and Exchange in the Agusan Manobo Possession Ritual, Philippines. |date=2002 |publisher=Routledge. |isbn=978-0-415-94124-2 |editor-last=Post |editor-first=Jennifer C. |series=Current Research in Ethnomusicology: Outstanding Dissertations |volume=4 |location=New York |pages= |access-date=}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=McClenon |first=James |date=1985 |title=Island of Sorcerers |url=https://archive.org/details/sim_fate_1985-09_38_9/page/n36|journal=Fate |language= |volume=38 |issue=9 |pages=37–41 |doi= |issn= |access-date=}}</ref> <ref>Tan, Michael L. (2008). Revisiting Usog, Pasma, Kulam. University of the Philippines Press. {{ISBN|9789715425704}}.</ref> <ref>Lieban, Richard Warren (1977). Cebuano Sorcery: Malign Magic in the Philippines. University of California Press. {{ISBN|9780520034204}}.</ref> == Mga sagradong lugar == [[Talaksan:Lumiang,_Burial_Cave.jpg|thumb| Isang [[Kankanaey]] burial cave sa [[Sagada]] na may mga kabaong na nakasalansan upang bumuo ng sky burial sa loob ng isang kweba. Hindi sinakop ng mga Espanyol ang lugar, at sa gayon ay naligtas ito sa pagkawasak sa panahon ng brutal na rehimeng Espanyol. Sa panahon ng kolonisasyon ng mga Amerikano, itinago ng mga lokal ang lokasyon ng sagradong lugar.]] Ang mga sinaunang Pilipino at Pilipino na patuloy na sumusunod sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas sa pangkalahatan ay walang tinatawag na "mga templo" ng pagsamba sa ilalim ng kontekstong kilala sa mga dayuhang kultura. <ref name="Scott1994"/> <ref name="hislop"/> <ref name="blumetritt">{{Cite book |last=Ferdinand Blumentritt |title=Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes |publisher=Orientalisches Institut, Universität Wien |year=1894 |volume=8 |page=147 |chapter=Alphabetisches Verzeichnis der bei den philippinischen Eingeborenen üblichen Eigennamen, welche auf Religion, Opfer und priesterliche Titel und Amtsverrichtungen sich beziehen. (Fortsetzung.) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=LLVBAAAAYAAJ&pg=PA147}}</ref> Gayunpaman, mayroon silang mga sagradong [[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|dambana]], na tinatawag ding mga bahay ng espiritu . <ref name="Scott1994" /> Maaaring may sukat ang mga ito mula sa maliliit na mga platform na may bubong, hanggang sa mga istrukturang katulad ng isang maliit na bahay (ngunit walang dingding), hanggang sa mga dambana na kamukha ng mga pagoda, lalo na sa timog kung saan ang mga naunang mosque ay ginawa rin sa parehong paraan. Ang mga dambana na ito ay kilala sa iba't ibang katutubong termino, na nakasalalay sa samahan ng grupong etniko. Maaari din itong gamitin bilang mga lugar upang iimbak ''ang mga taotao'' at mga kabaong ng mga ninuno. Sa mga Bicolano, ''ang taotao'' ay iniingatan din sa loob ng mga sagradong kuweba na tinatawag na ''moog'' . <ref name="Scott1994" /> <ref name="kroeber">{{Cite journal |last=Kroeber |first=A. L. |year=1918 |title=The History of Philippine Civilization as Reflected in Religious Nomenclature |url=http://digitallibrary.amnh.org/bitstream/handle/2246/286/A019a02.pdf;jsessionid=EB1447C19043A20F8A2BCE9726E4A3D1?sequence=1 |journal=Anthropological Papers of the American Museum of Natural History |location=New York City |volume=XXI |issue=Part II |pages=35&ndash;37 |oclc=351466 |id={{NCID| BA91351726}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> <ref name="cole">{{Cite journal |last=Cole |first=Fay-Cooper |last2=Gale |first2=Albert |year=1922 |title=The Tinguian; Social, Religious, and Economic life of a Philippine tribe |url=https://archive.org/details/tinguiansocialre142cole |journal=Field Museum of Natural History: Anthropological Series |location=Chicago |volume=14 |issue=2 |pages=235&ndash;493 |doi=10.5962/bhl.title.3568 |oclc=1085981086 |ol=7134925M}}</ref> <ref name="storch">{{Cite book |last=Gregorio F. Zaide |title=Religions and Missionaries around the Pacific, 1500–1900 |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=9781351904780 |editor-last=Tanya Storch |series=The Pacific World: Lands, Peoples and History of the Pacific, 1500-1900, Volume 17 |chapter=Filipinos Before the Spanish Conquest Possessed a Well-Ordered and Well-Thought-Out Religion |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5gokDwAAQBAJ}}</ref> Sa ilang mga seremonya, ''ang anito'' ay iginagalang sa pamamagitan ng mga pansamantalang altar malapit sa mga sagradong lugar. Tinatawag itong ''latangan'' o ''lantayan'' sa Bisaya, at ''[[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|dambana]]'' o ''lambana'' sa Tagalog. Ang mga altar na ito na kawayan o rattan ay magkapareho sa pangunahing konstruksyon sa buong Pilipinas. Ang mga ito ay alinman sa maliliit na platform na walang bubong o nakatayong mga poste na nahati sa dulo (katulad ng tiki torch ). Hawak nila ang mga hinati na bao ng niyog, mga platong metal, o mga banga ng martaban bilang mga sisidlan ng mga handog. ''Ang Taotao'' ay maaaring minsan ding ilagay sa mga platform na ito. <ref name="Scott1994"/> <ref name="kroeber"/> Kasama sa iba pang uri ng mga sagradong lugar o bagay na sinasamba ng ''diwata'' ang materyal na pagpapakita ng kanilang mga nasasakupan. Ang pinakamalawak na pinarangalan ay ang mga puno ng balete (tinatawag ding ''nonok'', ''nunuk'', ''nonoc'', atbp.) at mga langgam o anay ( ''punso'' ). Kabilang sa iba pang mga halimbawa ang mga bundok, talon, punong kahoy, bahura, at kuweba. <ref name="Scott1994"/> <ref name="hislop"/> <ref name="potet">{{Cite book |last=Jean-Paul G. Potet |url=https://books.google.com/books?id=Ca5XDwAAQBAJ |title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs |publisher=Lulu Press Inc. |year=2017 |isbn=9780244348731 |page=235}}</ref> <ref name="agon2">{{Cite book |last=Teodoro A. Agoncillo & Oscar M. Alfonso |title=History of the Filipino People |publisher=Malaya Books |year=1969 |page=42}}</ref> <ref name="demetrio73">{{Cite journal |last=Demetrio |first=Francisco R. |year=1973 |title=Philippine Shamanism and Southeast Asian Parallels |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-11-02-1973/demetrio-philippine%20shamanism%20southeast%20asian%20parallels%20.pdf |journal=Asian Studies |volume=11 |issue=2 |pages=128&ndash;154 |issn=0004-4679}}</ref> Maraming mga etnikong tao sa bansa ang may ibinahaging "kultura ng pagsamba sa bundok", kung saan ang mga partikular na bundok ay pinaniniwalaang tirahan ng ilang mga divinity o supernatural na nilalang at aura. Ang mga mythical na lugar ng pagsamba ay naroroon din sa ilang mga mitolohiya. Sa kasamaang palad, ang karamihan sa mga lugar ng pagsamba na ito (na kinabibilangan ng mga bagay na nauugnay sa mga site na ito tulad ng mga estatwa ng diyus-diyosan at mga sinaunang dokumento na nakasulat sa mga script [[Suyat|ng suyat]] ) ay sinira o binaboy at winasak ng mga kolonyalistang Espanyol sa pagitan ng ika-15 hanggang ika-19 na siglo, at patuloy na ninakawan ng mga imperyalistang Amerikano noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Karagdagan pa, ang mga lupaing ginagamit ng mga katutubong tao para sa pagsamba ay mapanuksong binago ng mga kolonyalista bilang pundasyon ng kanilang mga dayuhang simbahan at sementeryo. Ang mga halimbawa ng mga katutubong lugar ng pagsamba na nakaligtas sa kolonyalismo ay kadalasang natural na mga lugar tulad ng mga bundok, golpo, lawa, puno, malalaking bato, at mga kuweba. Ang mga katutubong gawang-taong lugar ng pagsamba ay naroroon pa rin sa ilang mga komunidad sa mga probinsya, lalo na sa mga ancestral domain kung saan ang mga tao ay patuloy na nagsasagawa ng kanilang mga katutubong relihiyon . <ref name="blumetritt"/> <ref name="cole"/> <ref>{{Cite web |title=Pre-colonial Manila – Presidential Museum and Library |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=August 31, 2020}}</ref> Sa tradisyunal na paniniwala ng dambana, ang lahat ng mga diyos, nilalang na ipinadala ng pinakamataas na diyos/diyos, at mga espiritu ng ninuno ay sama-samang tinatawag na ''[[anito]]'' samantalang ang mga espiritu ng kalikasan at mga batahla ang tawag ay ''[[Anito|diwata]]'' . Ang mga nilalang o espiritu ng kalupaan at nilalang ng ilalim ng lupa ay tinatawag na ''[[Lamanlupa|lamang-lupa]]'' (mga nilalang ng lupa) o ''bantay-tubig'' (mga nilalang ng dagat o iba pang anyong tubig). Ang ''dambana'' ay karaniwang inaalagaan ng mga ''[[Babaylan|shaman ng Pilipinas]]'', ang katutubong espirituwal na pinuno ng ''barangay'' (komunidad), at sa ilang lawak, ang ''datu'' (pinuno sa pulitika ng barangay) at ang ''lakan'' (pinuno sa pulitika ng koalisyon ng barangay). Sa una ay hindi pinalamutian at iginagalang nang kaunti, ''ang mga dabanas'' sa kalaunan ay napuno ng mga palamuti na nakasentro sa mga gawaing pangrelihiyon tungo sa mga estatwa ''ng larauan'' dahil sa kalakalan at impluwensyang panrelihiyon mula sa iba't ibang independyente at basalyong estado. <ref>{{Cite web |last=Ocampo |first=Ambeth R. |date=September 12, 2014 |title=History in language |url=https://opinion.inquirer.net/78366/history-in-language |website=opinion.inquirer.net}}</ref> Pinalamutian ito ng mga rebultong tahanan ng ''mga anito'' na tradisyunal na tinatawag na ''larauan'', mga estatwa na nakalaan para sa hinaharap na mga gawain sa ''paglilibing'' sa makabagong tinatawag na ''likha'', mga balumbon o mga dokumento na may kaligrapya ''[[Suyat|ng suyat]]'' ''[[baybayin]]'', <ref>{{Cite web |last=Orejas |first=Tonette |date=April 27, 2018 |title=Protect all PH writing systems, heritage advocates urge Congress |url=https://newsinfo.inquirer.net/985669/protect-all-ph-writing-systems-heritage-advocates-urge-congress |website=newsinfo.inquirer.net}}</ref> at iba pang mga bagay na sagrado sa mga gawaing ''dambana'' tulad ng ''lambanog'' (distilled coconut wine), ''tuba'' ( [[Sampaguita|undigant]] [[Santan|wine]] ), [[gumamela]], [[tayabak]], at mga katutubong [[Orkidya|orchid]] ), ''palay'' (unhusked rice), ''bigas'' (husked rice), shells, pearls, jewels, beads, native crafts gaya ng ''banga'' (pottery), <ref>{{Cite web |title=Pre-colonial Manila &#124; Presidential Museum and Library |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=August 31, 2020}}</ref> espada at iba pang sandata (tulad ng ''[[kampilan]]'', ''dahong palay'', ''likes'' ''[[Itak|bolo]]'' ), bodily ''[[Panabas|,]]'' bodily, o ''singsing'' . kuwintas, at ''hikaw'' o hikaw), mga kalasag sa digmaan (tulad ng ''kalasag'' ), engkantadong maskara, <ref>[https://aboutphilippines.ph/documents-etc/Anthropological-reflection-on-Philippine-masks.pdf]{{Dead link|date=February 2020}}</ref> mga sandata sa labanan na ginagamit sa ''[[Arnis|pananandata o kali]]'', anting-anting na tinatawag na ''[[agimat]]'' o ''anti-anting'', <ref>{{Cite web |last=Elefante |first=Fil V. |date=June 12, 2016 |title=Filipinization and the flag as amulet against bad luck |url=https://businessmirror.com.ph/2016/06/12/filipinization-and-the-flag-as-amulet-against-bad-luck/ |website=BusinessMirror}}</ref> mga panliligaw ng sumpa gaya ng ''buntot pagi'', katutubong kasuotan at burda, pagkain, at ginto sa anyo ng leeg. at singsing sa paa) at barter money ( ''piloncitos'' at gintong singsing). <ref name="auto9">{{Cite web |title=Dambana Meaning &#124; Tagalog Dictionary |url=https://www.tagalog-dictionary.com/search?word=dambana |website=Tagalog English Dictionary}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lim |first=Gerard |date=June 20, 2014 |title=What does it mean to be Filipino? |url=http://www.rappler.com/move-ph/ispeak/60815-identity-crisis-filipino |website=Rappler}}</ref> Ang mga estatwa ng hayop, lalo na ang mga katutubong [[aso]], ay nagbabantay sa isang istraktura ''ng dambana'' kasama ng mga ukit at kaligrapya na naglalarawan ng mga proteksyon at mga ''anito'' . <ref name="auto1">{{Cite web |last=Killgrove |first=Kristina |title=Archaeologists Find Deformed Dog Buried Near Ancient Child In The Philippines |url=https://www.forbes.com/sites/kristinakillgrove/2018/02/26/archaeologists-find-deformed-dog-buried-near-ancient-child-in-the-philippines/ |website=Forbes}}</ref> <ref name="auto22">{{Cite web |date=August 4, 2014 |title=7 Prehistoric Animals You Didn't Know Once Roamed The Philippines |url=https://filipiknow.net/prehistoric-animals-in-the-philippines/ |website=FilipiKnow}}</ref> == Katayuan at pagsunod == [[Talaksan:Ati-Atihan_Festival_Participant.jpg|thumb| Mga kalahok [[Mga Aklanon|sa Aklanon]] sa masiglang [[Ati-Atihan|pagdiriwang ng Ati-Atihan]], na nagpaparangal sa mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]] at Aklanon mula noong mga 1200 AD sa pamamagitan ng katutubong tradisyon ng pasasalamat batay sa katutubong pananampalataya. Ang mga kolonyalistang Espanyol, sa pagtatangkang burahin ang katutubong relihiyon ng mga tao, ay ginamit ang kanilang kapangyarihang pampulitika at mga idolo ng Katoliko upang palitan ang orihinal na listahan ng mga pinarangalan ng pagdiriwang.]] Noong 2014, pinangalanan ng international astronomical monitoring agency na Minor Planet Center (MPC) ang Asteroid 1982 XB 3757 Anagolay, pagkatapos ng diyosa ng Tagalog ng mga nawawalang bagay, si Anagolay. <ref>{{Cite web |date=October 9, 2014 |title=New asteroid named after Philippine goddess of lost things |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/382869/scitech/science/new-asteroid-named-after-philippine-goddess-of-lost-things/ |website=GMA News Online}}</ref> Noong 2019, pinangalanan ng International Astronomical Union (IAU) ang star Wasp 34 bilang Aman Sinaya, ang Tagalog na diyos ng karagatan, habang ang planetang Wasp 34-b ay pinangalanan bilang Haik, isang Tagalog sea god. <ref>{{Cite web |date=December 18, 2019 |title=Pinoy's entry chosen as name of star, exoplanet |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/719531/pinoy-s-entry-chosen-as-name-of-star-exoplanet/story/}}</ref> Sa parehong taon, ang pinakamalaking caldera sa mundo ay pinangalanang [[Apolaki Caldera]], ayon sa diyos ng araw sa iba't ibang katutubong relihiyon sa Luzon. <ref>{{Cite news |date=21 October 2019 |title=Filipina scientist discovers world's largest caldera on Benham Rise |url=https://news.abs-cbn.com/spotlight/10/21/19/filipina-scientist-discovers-worlds-largest-caldera-on-benham-rise |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031181851/https://news.abs-cbn.com/spotlight/10/21/19/filipina-scientist-discovers-worlds-largest-caldera-on-benham-rise |archive-date=October 31, 2019}}</ref> Noong 2021, tatlong tulay sa Albay ang ipinangalan sa tatlong bayani mula sa Bicolano religious epic, ang Ibalon, na sina Baltog, Handyong, at Bantog. <ref>{{Cite news |last=Solis |first=Emmanuel |date=April 22, 2021 |title=Legazpi bridges named after Bicol's 3 epic heroes |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1137615}}</ref> Alinsunod sa National Cultural Heritage Act, na pinagtibay noong 2010, itinatag ang [[Talapamana ng Pilipinas|Philippine Registry of Cultural Property]] (PReCUP) bilang pambansang rehistro ng Pamahalaan ng Pilipinas na ginamit upang pagsama-samahin sa isang talaan ang lahat ng ari-arian ng kultura na itinuturing na mahalaga sa pamana ng kultura, nasasalat at hindi nakikita, ng Pilipinas. Pinoprotektahan ng registry ang iba't ibang elemento ng pamana ng Pilipinas, kabilang ang oral literature o kwentong pasa pasa at kwentong bayan, musika, sayaw, etnograpikong materyal, at sagradong lugar, bukod sa marami pang iba. <ref>{{Cite web |date=February 17, 2015 |title=Republic Act No. 10066 Heritage Law |url=https://ncca.gov.ph/republic-act-no-10066/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612235629/https://ncca.gov.ph/republic-act-no-10066/ |archive-date=June 12, 2021 |access-date=July 20, 2019 |publisher=Ncca.gov.ph}}</ref> Pinoprotektahan din ng National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Law, na pinagtibay noong 1992 at pinalawak noong 2018, ang ilang mga sagradong lugar ng Antitist sa bansa. <ref>{{Cite web |date=2018 |title=Data |url=http://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2018/06jun/20180622-RA-11038-RRD.pdf |access-date=July 20, 2019 |website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref> Ang mga katutubong relihiyon at paniniwala ng Pilipinas ay malawak na ikinalat sa kapuluan, bago ang pagdating ng mga relihiyong Abrahamiko. Ang karamihan ng mga tao, gayunpaman, ay nagbalik-loob sa Kristiyanismo dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol mula ika-16 hanggang huling bahagi ng ika-19 na siglo, na nagpatuloy hanggang ika-20 siglo sa panahon at pagkatapos ng kolonisasyon ng Amerika. <ref name="hislop"/> <ref name="demetrio73"/> Sa panahon ng [[Himagsikang Pilipino|Rebolusyong Pilipino]], may mga mungkahi na buhayin ang mga katutubong relihiyon ng Pilipinas at gawin itong [[Pampamahalaang relihiyon|pambansang relihiyon]], ngunit hindi umunlad ang panukala, dahil ang pinagtutuunan ng pansin noon ay ang digmaan laban sa mga kolonisador ng Amerika. <ref>{{Cite journal |last=Kennon |first=L. W. V. |date=1901 |title=The Katipunan of the Philippines |url=https://www.jstor.org/stable/25105201 |journal=The North American Review |volume=173 |issue=537 |pages=208–220 |issn=0029-2397 |jstor=25105201 |access-date=}}</ref> Sinabi ng Philippine Statistics Authority sa 2020 national census, na 0.23% ng pambansang populasyon ng Pilipino ay kaanib sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas, na kanilang isinulat bilang "tribal religions" sa kanilang census. <ref name="PSA-PIF2020"/> Ito ay pagtaas mula sa nakaraang 2010 census na nakapagtala ng 0.19%. <ref name="PSA-2015PSY"/> Sa kabila ng kasalukuyang bilang ng mga sumusunod, maraming tradisyon mula sa mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ang isinama sa lokal na kasanayan ng Katolisismo at Islam, na nagresulta sa " Katolisismong Katutubo " at " Katutubong Islam ". <ref name="Scott1994"/> Ang patuloy na pagbabalik-loob ng mga tagasunod ng katutubong katutubong relihiyon sa Pilipinas sa mga relihiyong Abrahamiko ng mga misyonero ay isang kapansin-pansing alalahanin, dahil ang ilang mga kasanayan at katutubong kaalaman ay patuloy na nawawala dahil sa mga conversion. <ref>{{Cite journal |last=Eder |first=James F. |date=2013 |title=The Future of Indigenous Peoples in the Philippines: Sources of Cohesion, Forms of Difference. |url=https://www.jstor.org/stable/43854732 |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |language= |publisher=University of San Carlos Publications |volume=41 |issue=3/4 |pages=273–294 |doi= |issn=0115-0243 |jstor=43854732 |oclc= |pmc= |pmid= |access-date= |quote=}}</ref> == Tingnan din == * [[Bathala]] * [[Diwata (Mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] * [[Katutubong relihiyong Tagalog|Mga katutubong paniniwalang panrelihiyon ng mga tagalog]] * [[Anito|Anito]] * [[Babaylan]] * [[Pagtatawas]] * [[Mitolohiyang Pilipino]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.sacred-texts.com/asia/pft/index.htm Mga Kuwentong Bayan sa Filipino] * [http://www.gutenberg.org/ebooks/26393 Filipino Folk Medicine] - Isang maagang ika-18 siglo na koleksyon ng Filipino Folk Medicine. [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Katutubong pambayang relihiyon sa Pilipinas]] 6n890mktsubpidfum3ryy23aogerpqv 0 333834 2225813 2224025 2026-09-17T02:22:35Z ~2026-50180-67 166392 2225813 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWLV | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | country = PH | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = DWLV 603 Radyo Komentaryo | airdate = | frequency = 603 kHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs programming|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = C/D/E | callsign_meaning = | owner = Bicol Broadcasting System | operator = BGR Media Productions | sister_stations = [[DWLV-FM|91.9 BBS FM]]<br>[[DWBN|96.5 Radyo Kafuerte]] | website = }} Ang '''DWLV''' (603 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) tatak bilang '''Radyo Komentaryo''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Bicol Broadcasting System]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa BBS Bldg., Balatas Rd., Brgy. Balatas, [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 12, 2020}}</ref><ref>[http://naga.gov.ph/uncategorized/media/ Media in Naga]</ref><ref>[http://www.bicolstandard.com/2016/12/bicol-standard-partners-with-dwlv.html BICOL STANDARD partners with DWLV]</ref><ref>[http://www.bicolstandard.com/2016/09/broadcasting-from-facebook-new-trend-in-bicol.html Broadcasting from Facebook: a new trend in Bicol]</ref><ref>[http://sanjose.camarinessur.gov.ph/kbp-members-participates-in-oplan-broadcastreeing-in-san-jose/ KBP Members Participates in OPLAN BROADCASTREEING in San Jose]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.bworldonline.com/senate-resolution-on-abs-cbn-operation-turned-over-to-ntc/ Senate resolution on ABS-CBN operation turned over to NTC]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] bqo4ayy2kjn9w96kzjtkdgtrcjwqu02 0 333845 2225814 2224026 2026-09-17T02:23:15Z ~2026-50180-67 166392 2225814 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = BBS FM | callsign = DWLV | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | country = PH | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = 91.9 BBS FM | airdate = 2004 | frequency = 91.9 MHz | format = [[:en:Classic Hits|Classic Hits]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]], [[English language|English]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | former_callsigns = DZLR (2004–2015) | former_names = Mixx FM (2004–2015) | owner = Bicol Broadcasting System | sister_stations = [[DWLV-AM|DWLV Radyo Komentaryo]]<br>[[DWBN|96.5 Radyo Kafuerte]] | website = }} Ang '''DWLV''' (91.9 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''91.9 BBS FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Bicol Broadcasting System]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa BBS Bldg., Balatas Rd., Brgy. Balatas, [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 9, 2020}}</ref><ref>[https://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/Bicol-Broadcasting-System-Inc.jpg KBP Members]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.bworldonline.com/senate-resolution-on-abs-cbn-operation-turned-over-to-ntc/ Senate resolution on ABS-CBN operation turned over to NTC]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] h41ctkidtlgr7ojqyqvbex1fmupaz6n 0 333925 2225658 2224817 2026-09-16T12:16:33Z ~2026-50033-83 166396 Ayusin 2225658 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Zoom Radio DWRG | callsign = | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = 105.5 Zoom Radio | airdate = {{Start date|2018|08|23}} | last_airdate = | frequency = 105.5 MHz | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = | former_names = Idol FM<br>Radyo Gwapito | owner = [[Allied Broadcasting Center]] | licensee = | website = }} Ang '''DWRG''' (105.5 [[:en:FM_broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Allied Broadcasting Center]]. Dati ito sumahimpapawid bilang '''105.5 Idol FM''' sa ilalim ng pamamahala ng RUP Publications and Media Services mula Agosto 23, 2018 hanggang Disyembre 31, 2024, nung namaalam ito sa ere. Nung panahong yan, nasa J. Abucar Bldg., Brgy. Mabolo ang tahanan nito. Noong Hunyo 2025 hanggang Hulyo 20, 2026, nung namaalam into sa ere. Nung panahong yan, nasa Diversion Road, Roxas Ave, Brgy. Tabuco ang tahanan into. 105.5 '''Radyo Gwapito''' panamamahalan ng BGR Media Productions. Noong Agosto 24, 2026, ibalik sa 105.5 '''Zoom Radio''' nasa Ralik Hostel, Queborac Drive, Bagumbayan Sur, Naga City.<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=26th Regular Session of the Sangguniang Panlungsod – 2017 |url=http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221838/http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |archive-date=January 21, 2021 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>[https://akobicolpartylist.com/2019/12/18/ako-bicol-supports-one-media-tv-48-and-idol-fm-naga-gift-giving-activity/ Ako Bicol Supports One Media TV 48 and Idol FM Naga-Gift Giving Activity]</ref><ref>{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/100072085284163/videos/1709733799601449/|title=SA LAHAT NA NAGING KAPARTNERS, SPONSORS AT PATULOY NA NAGTITIWALA SA BICOL IDOL FM NAGA , KAMI PO AY NAGPAPASALAMAT SAINYONG LAHAT 🥰 #sabicolidol... {{!}} By 105.5 IDOL FM Naga {{!}} Facebook|language=en|access-date=2025-01-06|via=www.facebook.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] k1cpxxb92peidonqxc9a899dx0hayc7 0 335879 2225765 2203279 2026-09-17T00:21:26Z Ivan P. Clarin 84769 2225765 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Wilma''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. *{{tcname unused|Bagyong Wilma (2001)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Wilma (2005)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Wilma (2009)}} - {{grey|N/A}} * [[Bagyong Wilma at BOB 05]] - ay isang mahinang bagyo na dumaan sa [[Kabisayaan]] noong ika Nobyembre 2013. *{{tcname unused|Bagyong Wilma (2017)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Wilma (2021)}} - {{grey|N/A}} * [[Bagyong Wilma (2025)]], 93W, 12a - ay isang mahinang bagyo sa [[Kabisayaan]], [[Timog Luzon]], [[Pilipinas]]. * {{tcname unused|Bagyong Wilma (2029)}} - {{grey|N/A}} {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Verbena|Verbena]]|title=Pacific typhoon season names|years=Wilma|after={{tcname unused|Yasmin}}}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Wilma}} {{paglilinaw}} au6a1uqjxq0aiqrkfy2m5p159bt28y8 0 335880 2225767 2203280 2026-09-17T00:21:54Z Ivan P. Clarin 84769 2225767 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Zoraida''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. * {{tcname unused|Bagyong Zoraida (2005)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Zoraida (2009)}} - {{grey|N/A}} * [[Bagyong Zoraida (2013)]] - ay isang mahinang bagyo na dumaan sa [[Mindanao]] noong ika Nobyembre 2013, na may internasyonal pangalan na Podul. *{{tcname unused|Bagyong Zoraida (2017)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Zoraida (2021)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Zoraida (2025)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Zoraida (2029)}} - {{grey|N/A}} {{S-start}} {{Succession box|before={{tcname unused|Yasmin}}|title=Pacific typhoon season names|years=Zoraida|after=Ada}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Zoraida}} {{paglilinaw}} 63c6lewaj7g9ehbf36xrszxfmncyb1z 0 336109 2225782 2222768 2026-09-17T00:45:39Z Ivan P. Clarin 84769 /* Pilipinas */ 2225782 wikitext text/x-wiki {{Main|Bagyo sa Pilipinas}} Ang mga tropikal na [[bagyo]] at subtropikal na bagyo ay binibigyan ng pangalan ng iba’t ibang mga sentrong nagbibigay-babala upang mapadali ang pakikipag-ugnayan sa pagitan ng mga tagapagbalita ng panahon at ng pangkalahatang publiko hinggil sa mga pagtataya, babala, at paalala. Nilalayon ng pagbibigay ng pangalan na maiwasan ang kalituhan kapag may sabay-sabay na unos sa iisang karagatan. Kapag ang isang bagyo ay nakabuo ng tuloy-tuloy na bilis ng hangin na higit sa 33 buhol (61 km/o; 38 milya bawat oras), karaniwang binibigyan ito ng pangalan mula sa mga itinakdang talaan ng mga pangalan, depende sa karagatang pinagmulan nito. Sa Kanlurang Pasipiko, ilang tropikal na depresyon ay binibigyan na ng pangalan, samantalang sa [[Timog Hating-globo|Katimugang Hemispero]], kinakailangan munang magkaroon ang isang bagyo ng malaking bahagi ng hanging malakas gaya ng buhawi (''gale-force winds'') bago ito pangalanan. Bago naging karaniwang gawi ang pagbibigay ng mga pangalan ng tao sa mga tropikal na bagyo, tinatawag sila ayon sa mga lugar, bagay, o pista ng mga [[santo]] kung kailan sila naganap. Ibinibigay ang pagkilala kay Clement Wragge, isang [[Meteorolohiya|meteorolohista]] ng Pamahalaan ng [[Queensland]], bilang unang gumamit ng mga personal na pangalan para sa mga sistema ng panahon, mula 1887 hanggang 1907. Nang siya ay magretiro, pansamantalang natigil ang ganitong kaugalian hanggang sa muli itong gamitin sa huling bahagi ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] para sa Kanlurang Pasipiko. Mula noon, ginamit na ang mga pormal na sistema at talaan ng pangalan para sa mga malalakas na bagyo sa Silangan, Gitna, Kanluran at Katimugang Pasipiko, gayundin sa rehiyon ng [[Australya]], [[Karagatang Atlantiko]], at [[Karagatang Indiyo]]. == Kanlurang Karagatang Pasipiko (180° – 100°E) == [[File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|thumb|Ang [[Bagyong Enteng|bagyong Yagi]] (PAGASA: Enteng) sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Hainan]] noong Setyembre 2024]] Ang mga tropikal na bagyo na nabubuo sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] sa pagitan ng anti-meridian at 100°E ay opisyal na pinapangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA, Ahensiyang Meteorolohikal ng Hapon) kapag umabot na ang mga ito sa antas ng tropikal na bagyo.<ref name="WPAC TCOP">{{cite report|publisher=World Meteorological Organization|title=Typhoon Committee Operational Manual: Meteorological Component 2024|year=2025|format=PDF|url=https://www.typhooncommittee.org/docs/TCP-23EDITION2025.pdf}}</ref> Gayunpaman, ang [[PAGASA]] ay nagbibigay din ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyong nagaganap o nagiging tropikal na depresyon sa loob ng sariling itinakdang rehiyon ng pananagutan (''area of responsibility'') nito sa pagitan ng 5°N–25°N at 115°E–135°E.<ref name="GMA">{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}</ref> Dahil dito, madalas na nagkakaroon ng dalawang pangalan ang mga tropikal na bagyo sa rehiyong ito.<ref name="GMA" /> === Mga pandaigdigang pangalan === Ang mga tropikal na bagyo sa Kanlurang Pasipiko ay binibigyan ng mga pandaigdigang pangalan ng JMA kapag naabot na ng mga ito ang antas ng tropikal na bagyo na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na hindi bababa sa 34 buhol (39 milya bawat oras; 63 km/o).<ref name="WPAC TCOP" /> Ang mga pangalang ito ay ginagamit sunod-sunod nang walang pakialam sa taon, at hinango mula sa limang talaan ng mga pangalan na inihanda ng ESCAP/WMO ''Typhoon Committee'' <u>(Komite ng Bagyo)</u>, matapos magsumite ang bawat isa sa 14 na kasaping bansa ng tig-10 pangalan noong 1998.<ref name="WPAC TCOP" /> Itinakda ang pagkakasunud-sunod ng paggamit ng mga pangalan batay sa alpabetikong pagkakasunod ng Ingles na pangalan ng mga kasapi.<ref name="WPAC TCOP" /> Maaaring hilingin ng mga kasapi ng komite ang pag-aalis o pagpapalit ng pangalan ng isang bagyo kung ito ay nagdulot ng malawakang pinsala o iba pang dahilan gaya ng dami ng nasawi.<ref name="WPAC TCOP" />{{clear}}<div style="overflow-x: auto;"> {| class="wikitable" style="width:100%" |+'''Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa Kanlurang Pasipiko''' ! rowspan="2" scope="col" |Tala ! colspan="14" scope="col" |Mga rehiyon/bansang nag-ambag |- ! scope="col" |Kambodya ! scope="col" |Tsina ! scope="col" |Hilagang Korea ! scope="col" |Hong Kong, Tsina ! scope="col" |Hapon ! scope="col" |Laos ! scope="col" |Makaw, Tsina ! scope="col" |Malaysia ! scope="col" |Mikronesya ! scope="col" |Pilipinas ! scope="col" |Timog Korea ! scope="col" |Taylandya ! scope="col" |Estados Unidos ! scope="col" |Biyetnam |- ! rowspan="2" scope="row" |1 |Damrey |Tianma |Kirogi |Yun-yeung |Koinu |Bolaven |Sanba |Jelawat |Ewiniar{{#tag:ref|Ang pangalang Ewiniar ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees">{{Cite press release|date=February 21, 2025 |title=Typhoon Committee is a showcase for regional collaboration |url=https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |access-date=Pebrero 26, 2025 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |archive-date=Pebrero 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221182058/https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |url-status=live|language=en}}</ref>|group="nb"}} |Maliksi |Gaemi |Prapiroon |Maria |Son-Tinh |- |Ampil |Wukong |Jongdari |Shanshan |Yagi{{#tag:ref|Ang pangalang Yagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Leepi |Bebinca |Pulasan |Soulik |Cimaron |Jebi{{#tag:ref|Ang pangalang Jebi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]]..<ref name="Western North Pacific and the South China Sea Names">{{Cite web |url=https://wmo.int/content/tropical-cyclone-naming/western-north-pacific-and-south-china-sea-names|title=Western North Pacific and the South China Sea Names|date=Nobyembre 29, 2023 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |accessdate=Marso 13, 2024 }}</ref>|group="nb"}} |Krathon{{#tag:ref|Ang pangalang Krathon ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Barijat |Trami{{#tag:ref|Ang pangalang Trami ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |- ! rowspan="2" scope="row" |2 |Kong-rey{{#tag:ref|Ang pangalang Kong-rey ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Yinxing |Toraji{{#tag:ref|Ang pangalang Toraji ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Man-yi{{#tag:ref|Ang pangalang Man-yi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Usagi{{#tag:ref|Ang pangalang Usagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Pabuk |Wutip |Sepat |Mun |Danas |Nari |Wipha |Francisco |Co-may |- |Krosa |Bailu |Podul |Lingling |Kajiki |Nongfa |Peipah |Tapah |Mitag |Ragasa |Neoguri |Bualoi |Matmo |Halong |- ! rowspan="2" scope="row" |3 |Nakri |Fengshen |Kalmaegi |Fung-wong |Koto |Nokaen |Penha |Nuri |Sinlaku |Hagupit |Jangmi |Mekkhala |Higos |Bavi |- |Maysak |Haishen |Noul |Dolphin |Kujira |Chan-hom |Peilou |Nangka |Saudel |Narra |Gaenari |Atsani |Etau |Bang-Lang |- ! rowspan="2" scope="row" |4 |Krovanh |Dujuan |Surigae |Choi-wan |Koguma |Champi |In-fa |Cempaka |Nepartak |Lupit |Mirinae |Nida |Omais |Luc-Binh |- |Chanthu |Dianmu |Mindulle |Lionrock |Tokei |Namtheun |Malou |Nyatoh |Sarbul |Amuyag |Gosari |Chaba |Aere |Songda |- ! rowspan="2" scope="row" |5 |Trases |Mulan |Meari |Tsing-ma |Tokage |Ong-mang |Muifa |Merbok |Nanmadol |Talas |Hodu |Kulap |Roke |Sonca |- |Nesat |Haitang |Jamjari |Banyan |Yamaneko |Pakhar |Sanvu |Mawar |Guchol |Talim |Bori |Khanun |Lan |Saobien |- ! colspan="20" |Mga sanggunian:<ref name="WPAC TCOP" /><ref name="JMA Names">{{cite web |date=2024 |title=List of names for tropical cyclones adopted by the ESCAP/WMO Typhoon Committee for the western North Pacific and the South China Sea (valid as of 2024): Names of tropical cyclones |url=https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226151925/https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |archive-date=February 26, 2025 |access-date=September 4, 2015 |publisher=Japan Meteorological Agency}}</ref> |} </div>{{Clear}} === Pilipinas === [[Talaksan:Ragasa_2025-09-22_0000Z.jpg|alt=|thumb|Ang Bagyong Nando sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Kapuluang Babuyan]] noong Setyembre 2025.|193x193px]] {{See|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}} Mula pa noong 1963, ang PAGASA ay may sariling sistema ng pagpapangalan sa mga tropikal na bagyo na nagaganap sa loob ng itinakda nitong Itinakdang Saklaw ng Pilipinas ([[Philippine Area of Responsibility|''Philippine Area of Responsibility'']] o PAR).<ref name="GMA2">{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}</ref><ref name="PAGASA Names">{{cite web |title=Philippine Tropical Cyclone Names |url=http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130084249/http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |archive-date=January 30, 2021 |access-date=May 6, 2023 |publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration}}</ref> Ang mga pangalan ay hinango mula sa apat na magkakaibang talaan na binubuo ng tig-25 pangalan, at ibinibigay kapag ang isang sistema ay pumasok o nabuo bilang tropikal na depresyon sa loob ng saklaw ng PAGASA.<ref name="GMA2" /><ref name="PAGASA Names" /> Ang apat na talaan ng mga pangalan ay ginagamit nang paikot tuwing apat na taon, at ang mga pangalan ng malalaking tropikal na bagyo ay inaalis sa talaan kung ang mga ito ay nagdulot ng hindi bababa sa Padron:Ntsp na pinsala at/o hindi bababa sa 300 kataong nasawi sa loob ng Pilipinas.<ref name="PAGASA Names" /><ref name="PAGASA Lando">{{Cite press release|title=PAGASA replaces Tropical Cyclone "Lando" to "Liwayway"|access-date=November 4, 2015|publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration|url=https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114220225/https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|archive-date=November 14, 2015}}</ref> Ang mga kapalit na pangalan para sa mga pinawalang-gamit ay kinukuha mula sa talaan ng mga nakalaang pangalan ng ahensya.<ref name="PAGASA Names" /> Kung maubos naman ang talaan ng mga pangalan sa loob ng isang taon, ang mga pangalan ay kinukuha mula sa karagdagang talaan (''auxiliary list''), kung saan ang unang sampu ay inaanunsyo taun-taon.<ref name="PAGASA Names" /><div style="overflow-x: auto;"> {{clear}} {| class="wikitable" |+Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa rehiyon ng Pilipinas ! colspan="14" scope="col" |[[ Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026|2026]] (Pangkat I) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Ada|Ada]] |[[Bagyong Basyang|Basyang]] |[[Bagyong Caloy|Caloy]] |[[Bagyong Domeng|Domeng]] |[[Bagyong Ester|Ester]] |[[Bagyong Francisco|Francisco]] |[[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]] |[[Bagyong Henry|Henry]] |[[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]] |[[Bagyong Josie (paglilinaw)|Josie]] |[[Bagyong Kiyapo|Kiyapo]] |[[Bagyong Luis|Luis]] |[[Bagyong Maymay|Maymay]] |- |[[Bagyong Neneng|Neneng]] |[[Bagyong Obet|Obet]] |[[Bagyong Pilandok|Pilandok]] |[[Bagyong Queenie|Queenie]] |[[Bagyong Rosal|Rosal]] |[[Bagyong Samuel|Samuel]] |[[Bagyong Tomas|Tomas]] |{{grey|Umberto}} |{{grey|Venus}} |{{grey|Waldo}} |[[Bagyong Yayang|Yayang]] |{{grey|Zeny}} | |- ! scope="row" |Karagdagan |Agila |Bagwis |Chito |Diego |Elena |Felino |Gunding |Harriet |Indang |Jessa | | | |- ! colspan="14" scope="col" |2027 (Pangkat II) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Amang|Amang]] |[[Bagyong Betty|Betty]] |[[Bagyong Chedeng|Chedeng]] |[[Bagyong Dodong (paglilinaw)|Dodong]] |{{grey|Emil}} |[[Bagyong Falcon (paglilinaw)|Falcon]] |{{grey|Gavino}} |[[Bagyong Hanna|Hanna]] |[[Bagyong Ineng|Ineng]] |[[Bagyong Jenny|Jenny]] |[[Bagyong Kabayan (paglilinaw)|Kabayan]] |[[Bagyong Liwayway (paglilinaw)|Liwayway]] |[[Bagyong Marilyn|Marilyn]] |- |[[Bagyong Nimfa (paglilinaw)|Nimfa]] |[[Bagyong Onyok|Onyok]] |[[Bagyong Perla (paglilinaw)|Perla]] |[[Bagyong Quiel|Quiel]] |[[Bagyong Ramon|Ramon]] |[[Bagyong Sarah (paglilinaw)|Sarah]] |{{grey|Tamaraw}} |{{grey|Ugong}} |[[Bagyong Viring|Viring]] |[[Bagyong Weng|Weng]] |[[Bagyong Yoyoy|Yoyoy]] |Zigzag | |- ! scope="row" |Karagdagan |Abe |Berto |Charo |Dado |Estoy |Felion |Gening |Herman |Irma |Jaime | | | |- ! colspan="14" scope="col" |2028 (Pangkat III) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |{{grey|Amuyao}} |[[Bagyong Butchoy|Butchoy]] |[[Bagyong Carina (paglilinaw)|Carina]] |[[Bagyong Dindo|Dindo]] |{{grey|Edring}} |[[Bagyong Ferdie|Ferdie]] |[[Bagyong Gener (paglilinaw)|Gener]] |[[Bagyong Helen (paglilinaw)|Helen]] |[[Bagyong Igme (paglilinaw)|Igme]] |{{grey|Josefa}} |{{grey|Kidul}} |{{grey|Lekep}} |[[Bagyong Marce|Marce]] |- |{{grey|Nanolay}} |{{grey|Onos}} |{{grey|Puwok}} |[[Bagyong Querubin|Querubin]] |[[Bagyong Romina|Romina]] |[[Bagyong Siony|Siony]] |[[Bagyong Tonyo (paglilinaw)|Tonyo]] |{{grey|Upang}} |[[Bagyong Vicky (paglilinaw)|Vicky]] |{{grey|Warren}} |[[Bagyong Yoyong|Yoyong]] |Zosimo | |- ! scope="row" |Karagdagan |Alakdan |Baldo |Clara |Dencio |Estong |Felipe |Gomer |Heling |Ismael |Julio | | | |- ! colspan="14" scope="col" | 2029 (Pangkat IV) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Auring|Auring]] |[[Bagyong Bising|Bising]] |{{grey|Chico}} |[[Bagyong Dante|Dante]] |{{grey|Elias}} |[[Bagyong Fabian|Fabian]] |[[Bagyong Gorio|Gorio]] |[[Bagyong Huaning|Huaning]] |[[Bagyong Isang|Isang]] |[[Bagyong Jacinto|Jacinto]] |[[Bagyong Kiko|Kiko]] |[[Bagyong Lannie|Lannie]] |{{grey|Magyawan}} |- |{{grey|Nilad}} |{{grey|Omar}} |[[Bagyong Paolo|Paolo]] |[[Bagyong Quedan|Quedan]] |[[Bagyong Ramil|Ramil]] |[[Bagyong Salome|Salome]] |{{grey|Tala}} |{{grey|Urbano}} |[[Bagyong Verbena|Verbena]] |[[Bagyong Wilma|Wilma]] |{{grey|Yasmin}} |[[Bagyong Zoraida|Zoraida]] | |- ! scope="row" |Karagdagan |Alamid |Bruno |Conching |Dolor |Ernie |Florante |Gerardo |Hernan |Isko |Jerome | | |- ! colspan="20" |Mga sanggunian:<ref name="PAGASA Names" /> |} </div>{{Clear}} ===Mga bagong isasalang na mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas=== {{div col start}} * {{tcname unused|Amuyao}} (2028) * {{tcname unused|Chico}} (2029) * {{tcname unused|Edring}} (2028) * {{tcname unused|Emil}} (2027) * {{tcname unused|Elias}} (2029) * {{tcname unused|Gavino}} (2027) * {{tcname unused|Josefa}} (2028) * {{tcname unused|Kidul}} (2028) * {{tcname unused|Lekep}} (2028) * {{tcname unused|Magyawan}} (2029) * {{tcname unused|Nanolay}} (2028) * {{tcname unused|Nilad}} (2029) * {{tcname unused|Onos}} (2028) * {{tcname unused|Omar}} (2029) * {{tcname unused|Puwok}} (2028) * {{tcname unused|Tala}} (2029) * {{tcname unused|Tamaraw}} (2027) * {{tcname unused|Ugong}} (2027) * {{tcname unused|Umberto}} (2026) * {{tcname unused|Upang}} (2028) * {{tcname unused|Urbano}} (2029) * {{tcname unused|Venus}} (2026) * {{tcname unused|Waldo}} (2026) * {{tcname unused|Warren}} (2028) * {{tcname unused|Yasmin}} (2029) * {{tcname unused|Zeny}} (2026) {{div col end}} ==Mga tanda== {{Reflist|group=nb}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Tala ng mga bagyo]] jdwkotnjzmb61677mormtfg2pbwmva0 0 336328 2225659 2225406 2026-09-16T12:26:14Z TRYWANUUU 165622 2225659 wikitext text/x-wiki {{Infobox hurricane season | Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png | Basin = WPac | Year = 2026 | First storm formed = Enero 13, 2026 | Last storm dissipated = Nagaganap | Strongest storm name = Sinlaku | Strongest storm winds = 115 | Strongest storm pressure = 905 | Average wind speed = 10 | Total depressions = 8 | Total storms = 6 | Total hurricanes = 1 | Total super = 1 total | Fatalities = 31 total | Damages = 483 | five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]'' | Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026 | East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026 | North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026 }} Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA ==Pangalan sa mga bagyo== Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may "W" na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko. {{clear}} ==Mga sistema== ===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas=== ====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Enero 13 | Dissipated = Enero 22 | image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg | track = Nokaen 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 50 | Pressure = 996 }} {{clear}} ====2. Bagyong Basyang (''Penha'')==== {{See also|Bagyong Basyang (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Pebrero 3 | Dissipated = Pebrero 7 | image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg | track = Penha 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 40 | Pressure = 1000 }} {{clear}} ====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Mayo 5 | Dissipated = Mayo 15 | image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg | track = Hagupit 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 40 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')==== {{See also|Bagyong Domeng (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Mayo 26 | Dissipated = Hunyo 3 | image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg | track = Jangmi 2026 path.png | 10-min winds = 60 | 1-min winds = 70 | Pressure = 975 }} {{clear}} ====7. Tropikal Depresyon Ester==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 3 | Dissipated = Hunyo 6 | image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg | track = Ester 2026 path.png | 10-min winds = 30 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')==== {{See also|Bagyong Francisco (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 18 | Dissipated = Hunyo 27 | image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png | track = JMA TD 11 path.png | 10-min winds = 100 | 1-min winds = 125 | Pressure = 925 }} {{clear}} ====9. Bagyong Gardo (''Higos'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 22 | Dissipated = Hunyo 27 | image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg | track = Higos 2026 path.png | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 50 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')==== {{See also|Super Bagyong Inday}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = Hulyo 15 | image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png | track = Bavi 2026 path.png | 10-min winds = 100 | 1-min winds = 140 | Pressure = 925 }} {{clear}} ====11. Bagyong Henry (''Maysak'')==== {{See also|Bagyong Henry (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = Hulyo 7 | image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png | track = Maysak 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 35 | Pressure = 996 }} {{clear}} ====12. Bagyong Josie (''Haishen'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 12 | Dissipated = Hulyo 14 | image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg | track = Haishen 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')==== {{See also|Bagyong Kiyapo (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 22 | Dissipated = Hulyo 27 | image = Noul 2026-07-24 0230Z.png | track = Noul 2026 path.png | 10-min winds = 75 | 1-min winds = 85 | Pressure = 960 }} {{clear}} ====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')==== {{See also|Bagyong Luis–Maymay}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 31 | Dissipated = kasalukuyan | image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg | track = Kujira 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 30 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 18 | Dissipated = kasalukuyan | image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg | track = Gaenari 2026 path.png | Prewinds = < | 10-min winds = 30 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====21. Super Bagyong Obet (''Saudel'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 15 | Dissipated = kasalukuyan | image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg | track = Saudel 2026 path.png | 10-min winds = 80 | 1-min winds = 120 | Pressure = 950 }} {{clear}} ====25. Tropikal Depresyon Pilandok==== {{See also|Bagyong Pilandok (2026)}} {{Infobox hurricane | name = | Basin = WPac | Formed = Agosto 29 | Dissipated = kasalukuyan | image = Pilandok 2026-08-29 2350Z.jpg | track = Krovanh 2026 path.png | Prewinds = | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 45 | Pressure = 985 }} {{clear}} =====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026===== {| class="wikitable sortable" |- | '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]''' | {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}} |- | Enero || Ada |- | Pebrero || Basyang |- | Marso || rowspan="2"| <center>{{grey|N/A}}</center> |- | Abril |- | Mayo || Caloy, Domeng |- | Hunyo || Ester, Francisco, Gardo |- | Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo |- | Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok |- | Setyembre || {{grey|Queenie}}, {{grey|Rosal}} |- | Oktubre || {{grey|Samuel}}, {{grey|Tomas}} |- | Nobyembre || rowspan="2"| <center>{{grey|N/A}}</center> |- | Disyembre |} ===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas=== ====3. Bagyong Nuri==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Marso 10 | Dissipated = Marso 13 | image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg | track = Nuri 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 30 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====4. Bagyong Sinlaku==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Abril 8 | Dissipated = Abril 20 | image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg | track = Sinlaku 2026 path.png | 10-min winds = 115 | 1-min winds = 160 | Pressure = 905 }} {{clear}} ====14. Super Bagyong Dolphin==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 26 | Dissipated = kasalukuyan | image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg | track = Dolphin 2026 path.png | 10-min winds = 110 | 1-min winds = 150 | Pressure = 910 }} {{clear}} ====16. Bagyong Chan-hom==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 5 | Dissipated = Agosto 15 | image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg | track = Chan-hom 2026 path.png | 10-min winds = 50 | 1-min winds = 50 | Pressure = 980 }} {{clear}} ====17. Bagyong Peilou==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group="nb"}} | Dissipated = Agosto 13 | image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg | track = Peilou 2026 path.png | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 40 | Pressure = 992 }} {{clear}} ====18. Bagyong Nangka==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 11 | Dissipated = Agosto 16 | image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg | track = Nangka 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 35 | Pressure = 990 }} {{clear}} ====20. Bagyong Narra==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 17 | Dissipated = kasalukuyan | image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg | track = Narra 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 35 | Pressure = 994 }} {{clear}} ====22. Bagyong Atsani==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 22 | Dissipated = Agosto 26 | image = Atsani 2026-08-24 0633Z.jpg | track = Atsani 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 30 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====23. Bagyong Bang-Lang==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 25 | Dissipated = Agosto 31 | image = Bang-Lang 2026-08-29 0200Z.jpg | track = Bang-Lang 2026 path.png | 10-min winds = 65 | 1-min winds = 75 | Pressure = 980 }} {{clear}} ====24. Bagyong Etau==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 26 | Dissipated = kasalukuyan | image = [[File:Temporary cyclone north.svg|120px]] | track = Etau 2026 path.png | 10-min winds = 30 | 1-min winds = | Pressure = 1006 }} {{clear}} ==Pangalan ng mga bagyo== ===Internasyonal=== Ang mga pangalan ng mga internasyonal (daigdig) na bagyo ay ipinapangalan ng mga bansang [[Hapon]] (JMA) at [[Estados Unidos]] (JTCW) sa Kanlurang [[Karagatang Pasipiko]] kung ang iba rito ay pumasok sa Philippine Area of Responsibility (PAR) ay bibigyan ng pangalan na lokal ng PAGASA na nakahanay sa alpabeto. {| style="width:100%;" | * Nokaen (2601) * [[Bagyong Basyang (2026)|Penha]] (2602) * Nuri (2603) * Sinlaku (2604) * Hagupit (2605) * [[Bagyong Domeng (2026)|Jangmi]] (2606) * [[Bagyong Francisco (2026)|Mekkhala]] (2607) * Higos (2608) | * [[Super Bagyong Inday|Bavi]] (2609) * [[Bagyong Henry (2026)|Maysak]] (2610) * Haishen (2611) * [[Bagyong Kiyapo (2026)|Noul]] (2612) * [[Bagyong Dolphin (2026)|Dolphin]] (2613) * [[Bagyong Luis–Maymay|Kujira]] (2614) * Chan-hom (2615) * [[Bagyong Luis–Maymay|Peilou]] (2616) | * Nangka (2617) * Saudel (2618) * Narra (2619) * Gaenari (2620) * Atsani (2621) * Etau (2622) * Bang-Lang (2623) * Krovanh (2624) | * {{tcname unused|Dujuan}} * {{tcname unused|Surigae}} * {{tcname unused|Choi-wan}} * {{tcname unused|Koguma}} * {{tcname unused|Champi}} * {{tcname unused|In-fa}} * {{tcname unused|Cempaka}} * {{tcname unused|Nepartak}} |} ===Pilipinas=== {{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}} Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon. {| style="width:100%;" | * Ada (2601) * [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602) * Caloy (2605) * [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606) * Ester | * [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607) * Gardo (2608) * [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610) * [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609) * Josie (2611) | * [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612) * [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614) * [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614) * Neneng (2620) * Obet (2618) | * Pilandok (2624) * {{tcname unused|Queenie}} * {{tcname unused|Rosal}} * {{tcname unused|Samuel}} * {{tcname unused|Tomas}} | * {{tcname unused|Umberto}} * {{tcname unused|Venus}} * {{tcname unused|Waldo}} * {{tcname unused|Yayang}} * {{tcname unused|Zeny}} |} <div style="text-align:center">'''Auxiliary list'''</div> {| style="width:90%;" | * {{tcname unused|Agila}} * {{tcname unused|Bagwis}} | * {{tcname unused|Chito}} * {{tcname unused|Diego}} | * {{tcname unused|Elena}} * {{tcname unused|Felino}} | * {{tcname unused|Gunding}} * {{tcname unused|Harriet}} | * {{tcname unused|Indang}} * {{tcname unused|Jessa}} |} {{clear}} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]] cg5k54l0pxup6vaovcev9ltledp6imo 2225662 2225659 2026-09-16T12:32:51Z TRYWANUUU 165622 2225662 wikitext text/x-wiki {{Infobox hurricane season | Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png | Basin = WPac | Year = 2026 | First storm formed = Enero 13, 2026 | Last storm dissipated = Nagaganap | Strongest storm name = Sinlaku | Strongest storm winds = 115 | Strongest storm pressure = 905 | Average wind speed = 10 | Total depressions = 8 | Total storms = 6 | Total hurricanes = 1 | Total super = 1 total | Fatalities = 31 total | Damages = 483 | five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]'' | Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026 | East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026 | North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026 }} Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA ==Pangalan sa mga bagyo== Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may "W" na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko. {{clear}} ==Mga sistema== ===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas=== ====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Enero 13 | Dissipated = Enero 22 | image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg | track = Nokaen 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 50 | Pressure = 996 }} {{clear}} ====2. Bagyong Basyang (''Penha'')==== {{See also|Bagyong Basyang (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Pebrero 3 | Dissipated = Pebrero 7 | image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg | track = Penha 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 40 | Pressure = 1000 }} {{clear}} ====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Mayo 5 | Dissipated = Mayo 15 | image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg | track = Hagupit 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 40 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')==== {{See also|Bagyong Domeng (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Mayo 26 | Dissipated = Hunyo 3 | image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg | track = Jangmi 2026 path.png | 10-min winds = 60 | 1-min winds = 70 | Pressure = 975 }} {{clear}} ====7. Tropikal Depresyon Ester==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 3 | Dissipated = Hunyo 6 | image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg | track = Ester 2026 path.png | 10-min winds = 30 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')==== {{See also|Bagyong Francisco (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 18 | Dissipated = Hunyo 27 | image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png | track = JMA TD 11 path.png | 10-min winds = 100 | 1-min winds = 125 | Pressure = 925 }} {{clear}} ====9. Bagyong Gardo (''Higos'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 22 | Dissipated = Hunyo 27 | image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg | track = Higos 2026 path.png | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 50 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')==== {{See also|Super Bagyong Inday}} {{Infobox hurricane | name = | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = Hulyo 15 | image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png | track = Bavi 2026 path.png | 10-min winds = 117 | 1-min winds = 140 | Pressure = 925 }} {{clear}} ====11. Bagyong Henry (''Maysak'')==== {{See also|Bagyong Henry (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = Hulyo 7 | image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png | track = Maysak 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 35 | Pressure = 996 }} {{clear}} ====12. Bagyong Josie (''Haishen'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 12 | Dissipated = Hulyo 14 | image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg | track = Haishen 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')==== {{See also|Bagyong Kiyapo (2026)}} {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 22 | Dissipated = Hulyo 27 | image = Noul 2026-07-24 0230Z.png | track = Noul 2026 path.png | 10-min winds = 75 | 1-min winds = 85 | Pressure = 960 }} {{clear}} ====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')==== {{See also|Bagyong Luis–Maymay}} {{Infobox hurricane | name = | Basin = WPac | Formed = Hulyo 31 | Dissipated = kasalukuyan | image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg | track = Kujira 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 35 | Pressure = 994 }} {{clear}} ====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')==== {{Infobox hurricane | name = | Basin = WPac | Formed = Agosto 18 | Dissipated = kasalukuyan | image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg | track = Gaenari 2026 path.png | Prewinds = < | 10-min winds = 35 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====21. Super Bagyong Obet (''Saudel'')==== {{Infobox hurricane | name = | Basin = WPac | Formed = Agosto 15 | Dissipated = kasalukuyan | image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg | track = Saudel 2026 path.png | 10-min winds = 89 | 1-min winds = 115 | Pressure = 950 }} {{clear}} ====25. Tropikal Depresyon Pilandok==== {{See also|Bagyong Pilandok (2026)}} {{Infobox hurricane | name = | Basin = WPac | Formed = Agosto 29 | Dissipated = kasalukuyan | image = Pilandok 2026-08-29 2350Z.jpg | track = Krovanh 2026 path.png | Prewinds = | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 45 | Pressure = 985 }} {{clear}} =====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026===== {| class="wikitable sortable" |- | '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]''' | {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}} |- | Enero || Ada |- | Pebrero || Basyang |- | Marso || rowspan="2"| <center>{{grey|N/A}}</center> |- | Abril |- | Mayo || Caloy, Domeng |- | Hunyo || Ester, Francisco, Gardo |- | Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo |- | Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok |- | Setyembre || {{grey|Queenie}}, {{grey|Rosal}} |- | Oktubre || {{grey|Samuel}}, {{grey|Tomas}} |- | Nobyembre || rowspan="2"| <center>{{grey|N/A}}</center> |- | Disyembre |} ===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas=== ====3. Bagyong Nuri==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Marso 10 | Dissipated = Marso 13 | image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg | track = Nuri 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 30 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====4. Bagyong Sinlaku==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Abril 8 | Dissipated = Abril 20 | image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg | track = Sinlaku 2026 path.png | 10-min winds = 115 | 1-min winds = 160 | Pressure = 905 }} {{clear}} ====14. Super Bagyong Dolphin==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hulyo 26 | Dissipated = kasalukuyan | image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg | track = Dolphin 2026 path.png | 10-min winds = 110 | 1-min winds = 150 | Pressure = 910 }} {{clear}} ====16. Bagyong Chan-hom==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 5 | Dissipated = Agosto 15 | image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg | track = Chan-hom 2026 path.png | 10-min winds = 50 | 1-min winds = 50 | Pressure = 980 }} {{clear}} ====17. Bagyong Peilou==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group="nb"}} | Dissipated = Agosto 13 | image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg | track = Peilou 2026 path.png | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 40 | Pressure = 992 }} {{clear}} ====18. Bagyong Nangka==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 11 | Dissipated = Agosto 16 | image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg | track = Nangka 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 35 | Pressure = 990 }} {{clear}} ====20. Bagyong Narra==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 17 | Dissipated = kasalukuyan | image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg | track = Narra 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 35 | Pressure = 994 }} {{clear}} ====22. Bagyong Atsani==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 22 | Dissipated = Agosto 26 | image = Atsani 2026-08-24 0633Z.jpg | track = Atsani 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 30 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====23. Bagyong Bang-Lang==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 25 | Dissipated = Agosto 31 | image = Bang-Lang 2026-08-29 0200Z.jpg | track = Bang-Lang 2026 path.png | 10-min winds = 65 | 1-min winds = 75 | Pressure = 980 }} {{clear}} ====24. Bagyong Etau==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Agosto 26 | Dissipated = kasalukuyan | image = [[File:Temporary cyclone north.svg|120px]] | track = Etau 2026 path.png | 10-min winds = 30 | 1-min winds = | Pressure = 1006 }} {{clear}} ==Pangalan ng mga bagyo== ===Internasyonal=== Ang mga pangalan ng mga internasyonal (daigdig) na bagyo ay ipinapangalan ng mga bansang [[Hapon]] (JMA) at [[Estados Unidos]] (JTCW) sa Kanlurang [[Karagatang Pasipiko]] kung ang iba rito ay pumasok sa Philippine Area of Responsibility (PAR) ay bibigyan ng pangalan na lokal ng PAGASA na nakahanay sa alpabeto. {| style="width:100%;" | * Nokaen (2601) * [[Bagyong Basyang (2026)|Penha]] (2602) * Nuri (2603) * Sinlaku (2604) * Hagupit (2605) * [[Bagyong Domeng (2026)|Jangmi]] (2606) * [[Bagyong Francisco (2026)|Mekkhala]] (2607) * Higos (2608) | * [[Super Bagyong Inday|Bavi]] (2609) * [[Bagyong Henry (2026)|Maysak]] (2610) * Haishen (2611) * [[Bagyong Kiyapo (2026)|Noul]] (2612) * [[Bagyong Dolphin (2026)|Dolphin]] (2613) * [[Bagyong Luis–Maymay|Kujira]] (2614) * Chan-hom (2615) * [[Bagyong Luis–Maymay|Peilou]] (2616) | * Nangka (2617) * Saudel (2618) * Narra (2619) * Gaenari (2620) * Atsani (2621) * Etau (2622) * Bang-Lang (2623) * Krovanh (2624) | * {{tcname unused|Dujuan}} * {{tcname unused|Surigae}} * {{tcname unused|Choi-wan}} * {{tcname unused|Koguma}} * {{tcname unused|Champi}} * {{tcname unused|In-fa}} * {{tcname unused|Cempaka}} * {{tcname unused|Nepartak}} |} ===Pilipinas=== {{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}} Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon. {| style="width:100%;" | * Ada (2601) * [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602) * Caloy (2605) * [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606) * Ester | * [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607) * Gardo (2608) * [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610) * [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609) * Josie (2611) | * [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612) * [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614) * [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614) * Neneng (2620) * Obet (2618) | * Pilandok (2624) * {{tcname unused|Queenie}} * {{tcname unused|Rosal}} * {{tcname unused|Samuel}} * {{tcname unused|Tomas}} | * {{tcname unused|Umberto}} * {{tcname unused|Venus}} * {{tcname unused|Waldo}} * {{tcname unused|Yayang}} * {{tcname unused|Zeny}} |} <div style="text-align:center">'''Auxiliary list'''</div> {| style="width:90%;" | * {{tcname unused|Agila}} * {{tcname unused|Bagwis}} | * {{tcname unused|Chito}} * {{tcname unused|Diego}} | * {{tcname unused|Elena}} * {{tcname unused|Felino}} | * {{tcname unused|Gunding}} * {{tcname unused|Harriet}} | * {{tcname unused|Indang}} * {{tcname unused|Jessa}} |} {{clear}} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]] 2mbgvo4ucfz2mbpzkfiqz0goz9ox6uo 0 336460 2225822 2203864 2026-09-17T02:42:19Z Ivan P. Clarin 84769 2225822 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''[[Verbenaceae|Verbena]]''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa unang pagkakataon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. Na ipininalit sa pangalang [[Bagyong Vinta]] noong 2017. * {{tcname unused|Bagyong Verbena (2021)}} - {{grey|N/A}} * [[Bagyong Verbena (2025)]]- ay isang malakas na bagyo sa Kanlurang Dagat Pilipinas/Dagat Timog Tsina matapos dumaan sa Pilipinas bilang Tropikal Depresyon, na pinangalanan sa internasyonal bilang ''Koto''. * {{tcname unused|Bagyong Verbena (2029)}} - {{grey|N/A}} {{S-start}} {{Succession box|before={{tcname unused|Urbano}}|title=Pacific typhoon season names|years=Verbena|after=[[Bagyong Wilma|Wilma]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Verbena}} {{paglilinaw}} g7nifts0z9mwcs6mc216w18kihad4w5 0 336552 2225789 2202784 2026-09-17T00:53:03Z Ivan P. Clarin 84769 2225789 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''{{grey|Yasmin}}''' ay magagamit na pangalan sa [[Pilipinas]] sa mga susunod na panahon, ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. Na ipininalit sa pangalang [[Super Bagyong Yolanda]] noong 2013. * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2017)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2021-22}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2021)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2025)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2029)}} - {{grey|N/A}} {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Wilma|Wilma]]|title=Pacific typhoon season names|years={{grey|Yasmin}}|after=[[Bagyong Zoraida|Zoraida]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Yasmin}} {{paglilinaw}} t2n5ohm1nnjmiiaepxylmzqhfc6iulm 2225790 2225789 2026-09-17T00:53:19Z Ivan P. Clarin 84769 2225790 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''{{grey|Yasmin}}''' ay magagamit na pangalan sa [[Pilipinas]] sa mga susunod na panahon, ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. Na ipininalit sa pangalang [[Super Bagyong Yolanda]] noong 2013. * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2017)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2021-22)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2021)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2025)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2029)}} - {{grey|N/A}} {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Wilma|Wilma]]|title=Pacific typhoon season names|years={{grey|Yasmin}}|after=[[Bagyong Zoraida|Zoraida]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Yasmin}} {{paglilinaw}} es3pr8s8zrkorer0xh4x4ud991uw8vh 2225791 2225790 2026-09-17T00:54:00Z Ivan P. Clarin 84769 2225791 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''{{grey|Yasmin}}''' ay magagamit na pangalan sa [[Pilipinas]] sa mga susunod na panahon, ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko. Na ipininalit sa pangalang [[Super Bagyong Yolanda]] noong 2013. * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2017)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2021)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2025)}} - {{grey|N/A}} * {{tcname unused|Bagyong Yasmin (2029)}} - {{grey|N/A}} {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Wilma|Wilma]]|title=Pacific typhoon season names|years={{grey|Yasmin}}|after=[[Bagyong Zoraida|Zoraida]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Yasmin}} {{paglilinaw}} rg8r83agxa1wlv7fix4dch7hysist09 0 337329 2225711 2208514 2026-09-16T22:20:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225711 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Lolito Go | image = Lolito_Go_5.jpg | image_upright = | image_size = | landscape = | alt = | caption = | background = | birth_name = | alias = | birth_date = {{Birth year and age|1985}} | birth_place = | genre = | origin = [[Olongapo]], Philippines | occupation = Songwriter, journalist | instrument = | years_active = 2015–present | label = | associated_acts = | website = | module = | module2 = | module3 = }} Si '''Lolito Go''' (ipinanganak noong 1985) ay isang [[Pilipinong]] manunulat ng awit. Nakapagsulat sya ng mga kanta para sa telebisyon at mga [[Music of the Philippines|OPM]] artist.<ref name=":1" /> Nakapagsulat din sya ng mga awit para sa mga pambansang timpalak at mga pulitiko.<ref>{{Cite web |date=2024-12-28 |title=From songwriting to scriptwriting, this artist leaves an indelible mark on the creative world |url=https://theglobalfilipinomagazine.com/from-songwriting-to-scriptwriting-this-artist-leaves-an-indelible-mark-on-the-creative-world/ |website=The Global Filipino Magazine |access-date=2026-02-20}}</ref> ==Karera== Una syang nakilala para sa paglapat ng ukulele music para sa kantang"[[Titibo-Tibo]]" noong 2017, na isinulat ng kanyang maybahay na si Libertine Amistoso at pinasikat ni [[Moira Dela Torre]], na itinanghal na grand winner sa [[Himig Handog]], isang pambansang patimpalak sa pagsulat ng kanta sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Salterio |first=Leah |date=February 24, 2026 |title=Songwriter Lolito Go warns against replacing musicians with AI, urges balance |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2026/2/24/songwriter-lolito-go-warns-against-replacing-musicians-with-ai-urges-balance-1423 |website=[[ABS-CBN]]}}</ref><ref>{{cite web |title='Titibo-tibo,' best song at Himig Handog 2017 |url=https://balita.mb.com.ph/2017/12/04/titibo-tibo-best-song-sa-himig-handog-2017/ |website=[[Manila Bulletin]] |publisher= |access-date=13 December 2024 |archive-date=26 Enero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126133149/https://balita.mb.com.ph/2017/12/04/titibo-tibo-best-song-sa-himig-handog-2017/ |url-status=dead }}</ref> Si Go rin ay sumulat ng kanta para sa ilang music artists tulad nina [[Moira Dela Torre]], [[Juris Fernandez]], [[Bituin Escalante]], [[Elaine Duran]], at iba pa.<ref name=":0" /> Noong 2022, sumulat sya ng kanta para sa dating vice president and presidential aspirant na si [[Leni Robredo]].<ref>{{Cite web |last=Leon |first=Richard de |date=2022-05-03 |title=Moira Dela Torre, Lolito Go, gumawa ng kanta para sa halalan; pinamagatang '‘Ipanalo Natin ‘To’ |url=https://balita.mb.com.ph/2022/05/03/moira-dela-torre-lolito-go-gumawa-ng-kanta-para-sa-halalan-pinamagatang-ipanalo-natin-to/ |access-date=2026-02-20 |website=Manila Bulletin |archive-date=2024-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210195215/https://balita.mb.com.ph/2022/05/03/moira-dela-torre-lolito-go-gumawa-ng-kanta-para-sa-halalan-pinamagatang-ipanalo-natin-to/ |url-status=dead }}</ref> Noong 2024, nag-viral ang isinulat nyang wedding song na pinamagatang "He Knows", na inawit ni Almira Lat. Sa taon ding iyon, nagsulat sya ng political jingles para kina [[Imee Marcos]] at [[Gregorio Honasan]] na tumatakbo noong 2025 midterm elections.<ref name=":1">{{Cite web |last=Mayo |first=Stephanie |date=2025-05-03 |title=‘Hugot’ meets ‘halalan’: Lolito Go’s jingles |url=https://tribune.net.ph/2025/05/03/hugot-meets-halalan-lolito-gos-jingles |access-date=2026-02-20 |website=[[Daily Tribune (Philippines)|Daily Tribune]] |language=en}}</ref> ==Personal na buhay== Si Go ay tubong [[Olongapo]] at lumaki sa isang pamilyang may likas na hilig sa musika.<ref name=":0">{{Cite web |last=Olivares |first=Rick |date=2025-01-20 |title=Songwriter Lolito Go is living the dream |url=https://businessmirror.com.ph/2025/01/20/songwriter-lolito-go-is-living-the-dream/ |access-date=2026-02-20 |website=[[BusinessMirror]] |language=en-US}}</ref> ==References== {{Reflist}} r6bw67ta601tgh4wad9z8stysq0bxmu 0 338427 2225718 2221345 2026-09-16T23:00:40Z Ivan P. Clarin 84769 2225718 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Winston Stolk | image = | caption = | birth_name = Winston Clark Stolk | birth_date = {{birth date and age|2007|7|22}} | birth_place = [[Pasay]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Dutch]]-[[Pilipino]] | other_names = Clark | height = {{height|m=1.90}} | occupation = aktor & modelo | known_for = "Dutch Charmer and Future Pilot ng Pasay", Atoy | years_active = 2022–kasalukuyan | eduction = Thames International Business School | alma_mater = Airlink International Aviation College | website = {{Instagram|winstonstolk}} }} '''Winston Clark Stolk''', (isinilang noong Hulyo 22, 2007) ay isang Olandes at Pilipinong aktor sa [[Sparkle GMA Artist Center]] sa [[GMA Network]], ay kabilang sa mga "Sparkle Campus Cuties", at unang nakita sa television sa "The Master Cutter" (2026) bilang batang Atoy.<ref>https://www.gmanetwork.com/sparkle/artists/winstonstolk</ref> ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== * 2026 - ''The Master Cutter'' bilang batang Atoy * 2025 - ''Sparkle Campus Cutie'' kanyang sarili * 2022 - ''Family Fued'' kanyang sarili ==Tingnan rin== * [[Fred Moser]] ==References== {{reflist}} ==Other websites== * {{IMDb name|17375889}} {{DEFAULTSORT:Stolk, Winston}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2007]] [[Kategorya:Mga batang artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Dutch]] {{stub|Artista|Pilipinas}} bx0uc5ybl3zpz5x9rfa4qer6u2gvyaq 0 339061 2225671 2219928 2026-09-16T14:35:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225671 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | title = Grok | logo = [[File:Grok-feb-2025-logo.svg|frameless|300px|class=skin-invert-image]] | screenshot = Grok chatbot example screenshot.webp | caption = Isang screenshot ng Grok 3 na naglalarawan tungkol sa [[Wikipedia]]. | developer = [[SpaceXAI]]<br>Cursor | released = {{Start date and age|2023|11|3}} | genre = {{indented plainlist| *[[Malaking modelong pangwika]] *[[Chatbot]] }} | programming language = {{hlist|[[Python (wikang pamprograma)|Python]]|[[Rust (wikang pamprograma)|Rust]]<ref>{{Cite web |title=Open Release of Grok-1 |url=https://x.ai/blog/grok-os |access-date=2026-08-10 |website=[[SpaceXAI|xAI]] |archive-date=2024-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317194647/https://x.ai/blog/grok-os |url-status=live}}</ref>}} | website = {{URL|https://grok.com/}} |screenshot size=300px}} Ang '''Grok AI''' (o Grok) ay isang katulong na gumagamit ng [[Artipisyal na katalinuhan|artipisyal na intelihensiya]] na binuo ng [[SpaceXAI]] (dating tinawag na xAI).<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=What is Grok? Understanding the AI Chatbot from xAI |url=https://www.coursera.org/articles/what-is-grok |access-date=2026-08-10 |website=Coursera |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=What is Grok and what is its purpose? |url=https://www.britannica.com/question/What-is-Grok-and-what-is-its-purpose |access-date=2026-08-10 |website=Britannica |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bobek |first=Michelle |last2=Demirel |first2=Emma |last3=Pröllochs |first3=Nicolas |date=2026 |title=Asking Grok: AI-Assisted Sensemaking in Social Media Conversations |url=https://arxiv.org/abs/2605.19720 |journal=Social and Information Networks |arxiv=2605.19720 |doi=10.48550/arXiv.2605.19720}}</ref> Isinama ito sa [[X (hatirang pangmadla)|X (Twitter)]] at idinisenyo upang makasagot sa mga tanong, magbigay ng impormasyon, at tumulong sa iba't ibang gawain. Maaari itong gumamit ng mga kasalukuyang impormasyon mula sa web at X upang makapagbigay ng mga sagot tungkol sa mga bagong pangyayari.<ref>{{Cite web |date= |title=What Is Grok AI {{!}} Features, Benefits and How It Works |url=https://www.simplilearn.com/grok-ai-article |access-date=2026-08-10 |website=Simplilearn.com |language=en}}</ref> May kakayahan itong gumawa ng mga larawan (Grok Imagine)<ref>{{Cite web |date= |title=How to Use Grok AI Image Generator |url=https://www.imagine.art/blogs/how-to-use-grok-ai-image-generator |access-date=2026-08-10 |website=Imagine art |language=en |archive-date=2026-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810115612/https://www.imagine.art/blogs/how-to-use-grok-ai-image-generator |url-status=dead }}</ref> at iba pang uri ng nilalaman, depende sa bersiyon ng serbisyong ginagamit. Naiiba ang Grok sa ilang ibang katulong na AI dahil sa istilo ng mga sagot nito, na maaaring maging mas kaswal o nakakatawa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=What Is Grok AI? How It Works, Key Features & Applications |url=https://uniathena.com/what-is-grok-ai |access-date=2026-08-10 |website=UniAthena |language=en}}</ref> Patuloy na ina-update ng xAI ang Grok at ang mga modelo ng artipisyal na intelihensiya na ginagamit nito. == Tingnan din == * [[SpaceX]] * [[Meta AI]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Stub}} [[Kategorya:Intelihensiyang artipisyal]] 554sqzj5cp6pkmivqefmzbkrpeomefc 0 339166 2225756 2220939 2026-09-17T00:03:31Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225756 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mascaraàs-Haron |native_name = Mascarans e Haron |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Mascaraas.jpg |image_caption = Ang simbahan ng Mascaraàs |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Mascaraàs-Haron |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Carle Martens<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 8.76 |population_as_of = 2023 |population_total = 109 |population_density_km2 = 12 |website = |population_demonym = Mascaronais |coordinates = {{coord|43.5411|-0.2225|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 169 |elevation_min_m = 130 |elevation_max_m = 272 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64366/64330 }} Ang '''Mascaraàs-Haron''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]] sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Mascaronais''.<ref>{{Cite web |url=http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA |title=Gentilé sur habitants.fr |access-date=2026-08-16 |archive-date=2014-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924022902/http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA |url-status=dead }}</ref> ==Heograpiya== Ang bayan ng Mascaraàs-Haron ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 42 km sa kalsada{{efn|Les distances sont mesurées entre [[chef-lieu#France|chefs-lieux de communes]] par la voie routière et évaluées à l'aide d'un calculateur d'itinéraires.}} mula sa [[Pau]],<ref>{{Cite web |url=https://fr.distance.to/Mascaraàs-Haron,Pyrénées-Atlantiques,Nouvelle-Aquitaine,FRA/Pau,Pyrénées-Atlantiques,Nouvelle-Aquitaine,FRA |title=Distance entre Mascaraàs-Haron et Pau |website=fr.distance.to |author=Stephan Georg |access-date=2021-08-10}}</ref> ang prepektura ng departamento, at 31 km mula sa [[Serres-Castet]], ang sentral na tanggapan para sa kanton ng Terres des Luys et Coteaux du Vic-Bilh, kung saan ang komyun ay umaasa para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komyun ay bahagi rin ng lugar ng saksakan ng Garlin. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay:{{efn|Les distances sont mesurées entre chefs-lieux de communes à [[orthodromie|vol d'oiseau]].}} [[Castetpugon]] (2.4 km), [[Baliracq-Maumusson]] (2.6 km), [[Tadousse-Ussau]] (2.6 km), [[Burosse-Mendousse]] (3.3 km), [[Saint-Jean-Poudge]] (3.6 km), [[Taron-Sadirac-Viellenave]] (4.0 km), [[Conchez-de-Béarn]] (4.4 km), [[Ribarrouy]] (4.4 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Mascaraàs-Haron ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na isa ring estado at nagpapakita ng makasaysayang at kultural na pagkakaisa na kaibahan sa isang kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga landscape na may tormented relief. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Baliracq-Maumusson]], [[Burosse-Mendousse]], [[Castetpugon]], [[Portet]], [[Saint-Jean-Poudge]], [[Tadousse-Ussau]] at [[Taron-Sadirac-Viellenave]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na ''Mascaraàs'' ay lumilitaw sa mga anyong ''Masquaraas'' (ika-13 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> rehistro ng lupang Béarn), ''Mascaraas'' (1402, rehistro ng lupang Béarn), ''Masqueraas'' (1546, repormasyon ng lupang Béarn), at ''Mascaras'' (1793, 1801, Bulletin des lois, at 1863, diksyunaryong topograpiko ng Bansang Béarn-Basque). Ipinapahiwatig ni Brigitte Jobbé-Duval na ang ''Mascaraàs'' ay malamang na nagmula sa pangalang Gascon ng isang dating may-ari ng lupa, ang ''Mascaras'', isang maliit na anyo ng ''Mascarus''. Ang pangalan ng lugar na ''Haron'', ang dating nayon ng Mascaraàs, ay lumilitaw sa anyong ''Faroo'' (1402, rehistro ng lupang Béarn). Ang pangalang Béarnese para sa komyun ay ''Mascaraàs-Haron''<ref>{{cite web|url=http://www.ostaubearnes.fr/_pdf/topo_siti.pdf|author=Ostau Bearnes|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie classique|access-date=2019-01-26|format=PDF|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131232207/http://www.ostaubearnes.fr/_pdf/topo_siti.pdf|url-status=dead}}</ref> o ''Mascaraàs-Haroû''.<ref>{{cite web|url=https://www.institut-bearnaisgascon.com/wp-content/uploads/2017/01/Dossier_signaletique_IBG_25092008.pdf|author=Institut béarnais et gascon|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie moderne|access-date=2019-01-29|format=PDF}}</ref> ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na noong 1385, ang Mascaraàs ay may anim na sambahayan at bahagi ng balwarte ng [[Lembeye]]. Mayroong isang lay abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Pinag-isa ang [[Haron]] at [[Mascaraàs]] noong 1831. ==Ekonomiya== Ang commune ay bahagi ng [[appellation d'origine contrôlée]] (AOC) na mga lugar ng Madiran, Pacherenc-du-Vic-Bilh at Béarn. ==Mga lugar at monumento== [[File:Macaye Toit.jpg|thumb|Kagalang-galang na bubong.]] ===Pamana sibil=== Ang [[Château de Mascaraàs]]<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur le château de Mascaraàs]</ref> ay nagmula pa noong [[Gitnang Panahon]]. Ito ay binago noong ika-16 at ika-17 siglo (nagsisilbing luklukan ng isang sekular na abay),<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur la partie récente du château de Mascaraàs]</ref> at muli sa dalawang sumunod na siglo. Ang mga pininturahan<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les lambris du château]</ref> (na naglalarawan ng mga eksenang mitolohiko) at inukit na paneling na gawa sa kahoy, pati na rin ang siyam na fireplace,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les cheminées du château]</ref> ay nakalista sa ''General Inventory of Cultural Heritage''. Ipinagmamalaki rin ng komyun ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur la ferme du lieu-dit Lauzy]</ref> noong ika-18 siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang bahagi ng nabe ng Simbahan ni San Juan Bautista ay mula pa noong ika-16 na siglo. Ang simbahan ay naglalaman ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=7&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=8&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=10&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=16&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Jean-Baptiste</ref> isang ipinintang larawan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur le tableau de l'église Saint-Jean-Baptiste]</ref> mga estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les statues de l'église Saint-Jean-Baptiste]</ref> pitong stained-glass na bintana<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les verrières de l'église Saint-Jean-Baptiste]</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Jean-Baptiste</ref> na nakalista rin sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Notelist}} [[Kategorya:Mascaraàs-Haron]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] trepps6or2uc5zbehpefc73e0sl07gb 0 339169 2225710 2222531 2026-09-16T21:54:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225710 wikitext text/x-wiki {{Infobox earthquake|name=Lindol sa Kumamoto ng 2026|image=20260730 JGSDF Officers in AEON Mall Kumamoto after Earthquake.jpg|image_size=|pushpin_map=Japan|caption=[[Japan Ground Self-Defense Force|JGSDF]] personnel inspecting the partially collapsed AEON Mall Kumamoto in [[Kashima, Kumamoto|Kashima]]|timestamp=2026-07-28 07:27:15|magnitude={{M|w|link=y|6.8}}<br />{{M|j|7.1|link=y}}|coordinates={{Coord|32.682|130.722|type:event_region:JP-43|display=inline,title}}|depth={{cvt|16|km}}|damage=|foreshocks=|aftershocks=|landslide=|fault=[[Futagawa-Hinagu fault zone|Hinagu Fault]]|tsunami=|pga=2.49 ''[[Peak ground acceleration|g]]''|pgv={{cvt|94.26|cm|ft}}/s|type=[[Strike-slip]]|casualties=39 dead, 170 injured|citations=|duration=16 seconds}}[[Talaksan:Futagawa_Hinagu_Fault_Zone.png|thumb| Mapa ng Futagawa-Hinagu fault zone, na nagpapakita ng lokasyon ng pangunahing lindol noong 28 Hulyo 28 at ng pinakamalaking kasunod na pagyanig. Ang paunang pagyanig at pangunahing lindol ng pagkakasunod-sunod ng lindol noong Abril 2016 ay ipinapakita rin.]] Noong 28 Hulyo 2026, bandang 16:27:15 JST (07:27:15 UTC), isang lindol ang yumanig sa [[Prepektura ng Kumamoto]] sa [[Kyūshū|Timog Hapon]] na may lakas na {{M|ww|6.8|link=y}} ({{M|JMA|7.1|link=y}}) at lalim na {{cvt|10|km}},<ref name=":0">{{cite anss|M 6.8 – 5 km E of Uto, Japan|2026|us6000tgb9}}</ref><ref name="nikkei1">{{Cite web |last=Okutsu |first=Akane |date=29 Hulyo 2026 |orig-date=28 Hulyo 2026 |title=7.1 magnitude quake rocks Japan's Kumamoto prefecture |url=https://asia.nikkei.com/economy/natural-disasters/7.1-magnitude-quake-rocks-japan-s-kumamoto-prefecture |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728085733/https://asia.nikkei.com/economy/natural-disasters/7.1-magnitude-quake-rocks-japan-s-kumamoto-prefecture |archive-date=28 Hulyo 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> na kalaunan ay binago sa {{cvt|16|km}}. Hindi bababa sa 39 na tao ang nasawi at mahigit 170 ang nasugatan. Opisyal na pinangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang lindol na {{Nihongo|'''2026 Kumamoto earthquake'''|令和8年熊本地震|[[Reiwa]] 8-nen Kumamoto jishin}} o ang '''Lindol sa Kumamoto ng 2026'''.<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=「令和8年熊本地震」と命名 気象庁 |trans-title=Japan Meteorological Agency names the earthquake "Reiwa 8 Kumamoto Earthquake" |url=https://mainichi.jp/articles/20260728/k00/00m/040/333000c |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803123835/https://mainichi.jp/articles/20260728/k00/00m/040/333000c |archive-date=3 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Mainichi Shimbun |language=ja}}</ref> == Lindol == [[Talaksan:M_6.8_-_5_km_E_of_Uto,_Japan.png|right|thumb|321x321px|{{Abbr|USGS|United States Geological Survey}} ShakeMap]] === Heolohiya === Matatagpuan ang [[Prepektura ng Kumamoto]] sa [[Kyūshū|Kyushu]], ang pinakatimog sa apat na pangunahing pulo ng Hapon. Ito ay nasa katimugang dulo ng Japan Median Tectonic Line, ang pinakamahaba sa Hapon, kung saan nagsasanga ang isang sistema ng mga aktibong fault sa dalawang direksyon sa Beppu-Haneyama ''fault zone''.<ref name="nikkei">{{Cite web |date=18 Abril 2016 |title=Unusual quake cluster worries Japan |url=https://asia.nikkei.com/Features/Kyushu-earthquakes/Unusual-quake-cluster-worries-Japan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419024755/https://asia.nikkei.com/Features/Kyushu-earthquakes/Unusual-quake-cluster-worries-Japan |archive-date=19 Abril 2016 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Nikkei Asian Review |language=en}}</ref> Nagaganap ang mga lindol sa kahabaan ng Beppu–Shimabara graben,<ref>{{Cite web |title=Kyushu |url=http://www.glgarcs.rgr.jp/intro/kys.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410204010/http://www.glgarcs.rgr.jp/intro/kys.html |archive-date=10 Abril 2016 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Introduction to the Landforms and Geology of Japan |publisher=GLGArcs}}</ref> kung saan gumagalaw ang mga episentro ng lindol mula kanluran patungong silangan sa paglipas ng panahon.<ref>{{Cite web |title=Seismic activity could move east, trigger quakes in active faults |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201604160048.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417124552/http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201604160048.html |archive-date=17 Abril 2016 |access-date=13 Agosto 2026 |website=The Asahi Shimbun |publisher=The Asahi Shimbun Company}}</ref> Sa timog-silangan ng Kumamoto, ang karugtong ng Japan Median Tectonic Line ay ang pangunahing sistema ng ''strike-slip'' na Futagawa-Hinagu fault zone na may direksyong timog-kanluran–hilagang-silangan, na binubuo ng Futugawa fault sa hilaga at Hinagu fault sa timog, na nabasag ang mga bahagi noong mga lindol sa Kumamoto noong 2016.<ref name="Hallo_etal_2017">{{Cite journal |last=Hallo |first=M. |last2=Asano |first2=K. |last3=Gallovič |first3=F. |date=2017 |title=Bayesian inference and interpretation of centroid moment tensors of the 2016 Kumamoto earthquake sequence, Kyushu, Japan |journal=Earth, Planets and Space |volume=69 |issue=1 |bibcode=2017EP&S...69..134H |doi=10.1186/s40623-017-0721-4 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> May haba ang Hinagu fault na {{Cvt|80|km}} at maaaring hatiin sa tatlong bahagi; Takano-Shiraha, Hinagu at Yatsushiro. Ayon kay Shinji Tōda, isang siyentipiko sa [[Unibersidad ng Tohoku]], sanhi ng pagkadulas sa isang bahagi ng hilagang-silangang bahagi ng Hinagu ang lindol. Idinagdag ni Tōda na bagaman nabawasan ng pagbiyak ang ''seismic strain'' sa bahaging iyon, nagdulot naman ito ng karagdagang ''strain'' sa mga katabing bahagi. Dating nasangkot ang bahaging Takano-Shirahata sa mga lindol sa Kumamoto noong 2016, kaya nanatiling mababa ang posibilidad ng isa pang pagputok sa bahaging ito. Gayunpaman, ang mga bahagi ng Yatsushiro at timog-kanlurang Hinagu na nasa mas timog at nasa Dagat Yatsushiro ay may mas malaking posibilidad na mapunit, na may kakayahang magdulot ng {{Earthquake magnitude|j|7.3}} na lindol at sunami.<ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=周辺の活断層に"ひずみ"加わった可能性 専門家が分析 |language=ja |trans-title=Experts analyze that "strain" may have been added to surrounding active faults |work=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015193741000 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260801125925/https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015193741000 |archive-date=1 Agosto 2026}}</ref> Gayundin, ang mga naganap na lindol noong 2016 sa hilagang bahagi ng Hinagu ''fault'' ang maaaring nagpataas ng ''stress'' sa mga timog na bahagi nito.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title=専門家「日奈久断層帯の南部分が動いた可能性」 |language=ja |trans-title=Experts suggest "the southern part of the Hinagu fault zone may have moved." |work=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015188491000 |access-date=13 Agosto 2026 }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=10年前から警戒されていた活断層、熊本の「日奈久断層帯」とは？：朝日新聞 |trans-title=What is the "Hinagu Fault Zone" in Kumamoto—an active fault that has been a source of concern for a decade? (Asahi Shimbun) |url=https://www.asahi.com/articles/ASV7X32SCV7XUTFL01MM.html?iref=ogimage_rek |access-date=13 Agosto 2026 |website=The Asahi Shimbun |language=ja}}</ref> Nagdulot ng ''slip'' ang mga lindol noong 2016 ng {{Cvt|0.6|m}} sa hilagang Hinagu ''fault'' habang noong lindol noong 2026, nagdulot ito ng {{Cvt|0.2|m}}.<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title=10年前の活断層、再び動く 広島大教授らが現地調査 |script-title= |language=ja |trans-title=Active fault that was active 10 years ago is moving again: Hiroshima University professors conduct on-site investigation |work=Kyodo News |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/0cba8238a1f8faea8bc255387fa0a19fccc7b51b |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260729095513/https://news.yahoo.co.jp/articles/0cba8238a1f8faea8bc255387fa0a19fccc7b51b |archive-date=29 Hulyo 2026 |via=Yahoo! News}}</ref> Bago ang taong 2026, natukoy ang Hinagu ''fault'' bilang isang potensyal na pinanggagalingan ng mga malalakas na lindol. Isang pambansang ulat sa pagtatasa ng panganib ng lindol na inilathala noong Enero 2026 ang kumikilala sa bahagi ng Hinagu na may 6% na posibilidad na mapunit sa loob ng susunod na tatlumpung taon; ang pinakamalaking posibilidad sa lahat ng mga ''fault'' sa bansang Hapon.<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title=熊本で震度７、１０年前の「割れ残り」断層がずれて発生か…専門家「前震の後に本震が来る可能性に注意」 |language=ja |trans-title=A magnitude 7 earthquake struck Kumamoto; it may have been caused by a shift in a fault line that remained ruptured 10 years ago. Experts warn, "Be aware of the possibility of a main shock following a foreshock." |work=The Yomiuri Shimbun |url=https://www.yomiuri.co.jp/science/20260729-GYT1T00063/2/ |access-date=13 Agosto 2026}}</ref> Iminodelo ng USGS ang isang lindol na may ''slip'' (pag-usog) sa kahabaan ng isang {{cvt|45|km}} ''fault'' na patungong hilagang-silangan, na umaabot hanggang sa lalim na {{cvt|20|km}}. Ayon sa modelo, kumalat ang pagkalagot sa magkabilang panig, umaabot sa hilagang-silangan at timog-kanluran mula sa episentro at natapos sa loob ng humigit-kumulang labinwalong segundo. Lumawak ang ''slip'' nang humigit-kumulang {{Cvt|10|km}} hilagang-silangan ng episentro at {{Cvt|35|km}} timog-kanluran, bagama't karamihan ay limitado sa {{Cvt|20 by 15|km}} na lugar sa ''fault plane'' na nasa timog-kanluran ng episentro. Nahinuha ang pinakamataas na ''slip'' na {{Cvt|2.40|m}} sa lalim na humigit-kumulang {{Cvt|5|km}} sa rehiyong ito ng malaking ''slip'' sa ilalim ng Uki. Patungo sa ibabaw, limitado ang ''displacement'', mula sa maliit hanggang humigit-kumulang {{Cvt|0.1|m}} sa halos buong haba nito habang umaabot sa {{Cvt|1.37|m}} sa pinakamababaw na bahagi ng pangunahing ''slip patch''. === Lakas ng lindol === Isang pinakamataas na intensidad na 7 sa iskala ng ''seismic intensity'' ng Japan Meteorological Agency ang naitala sa [[Uki, Kumamoto|Uki]] at [[Hikawa, Kumamoto|Hikawa]], ang pinakamataas sa iskala.<ref name="JMA1">{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=Earthquake information : Detail information |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260728163148&lang=en |access-date=13 Agosto 2026 |website=Japan Meteorological Agency |language=en}}</ref> Naitala ang intensidad na 6+ sa Minami-ku, [[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]], [[Uto, Kumamoto|Uto]], [[Misato, Kumamoto|Misato]], at [[Mashiki, Kumamoto|Mashiki]].<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title=熊本県で最大震度7の強い地震 熊本県・宇城市、氷川町 |language=ja |trans-title=A strong earthquake with a maximum seismic intensity of 7 struck Kumamoto Prefecture, affecting Uki City and Hikawa Town. |publisher=TBS News Dig |url=https://newsdig.tbs.co.jp/articles/-/2832102?display=1 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728083030/https://newsdig.tbs.co.jp/articles/-/2832102?display=1 |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> Naramdaman din ang mga kasunod na pagyanig na umabot sa intensity 5 sa iskala ng ''seismic intensity'' ng JMA.<ref name="NHK1">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title=M7.1 earthquake strikes Southern Japan |language=en |publisher=[[NHK]] |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260728_15/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728090306/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260728_15/ |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> Ayon sa USGS, isang istasyong seismiko sa Mashiki ang nakapagtala ng pinakamataas na arangkada ng lupa na 0.705 ''g'', habang nakapagtala ang isa pang istasyon sa Yatsushiro ng pinakamataas na ''ground velocity'' na {{Cvt|94.26|cm|ft}} /s.<ref>{{Cite anss|M 6.8 – 5 km E of Uto, Japan – ShakeMap|2026|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tgb9/map?shakemap-code=us6000tgb9&shakemap-source=us&shakemap-intensity=true&shakemap-mmi-contours=false&shakemap-macroseismic-stations=false&shakemap-seismic-stations=true}}</ref> Nakapagtala ang ''strong-motion seismograph network'' ng Hapon ng pinakamataas na halaga ng arangkada na humigit-kumulang 1.7 ''g''.<ref>{{Cite web |title=Strong-Motion Seismograph Networks K-NET & KiK-net |url=https://www.kyoshin.bosai.go.jp/en/eqdownload/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616111917/https://www.kyoshin.bosai.go.jp/en/eqdownload/ |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |publisher=National Research Institute for Earth Science and Disaster Resilience}}</ref> Sinabi ng Japan Meteorological Agency and Earthquake Research Headquarters na nakapagtala ito ng pinakamataas na ''ground acceleration'' na 2,437 gal (2.49 ''g'') sa Toyono, Uki; lumampas ang halagang ito sa pinakamataas na naitalang arangkada na 1,791 gal noong lindol noong 2016.<ref>{{Cite news |date=31 Hulyo 2026 |title=【独自】『揺れの大きさ』１０年前の熊本地震を大きく上回る 宇城市豊野町【令和８年熊本地震】 |language=ja |trans-title=[Exclusive] The magnitude of the shaking far exceeds that of the Kumamoto earthquake 10 years ago in Toyono-cho, Uki City [2026 Kumamoto Earthquake] |publisher=Television Kumamoto |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/a2c42133b8b252197506255f4e7cea7ccaa8e121 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731171132/https://news.yahoo.co.jp/articles/a2c42133b8b252197506255f4e7cea7ccaa8e121 |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> Naramdaman din ang mga pagyanig sa ilang bahagi ng [[Timog Korea]], na may mahigit 789 na ulat ng pagyanig ang natanggap, kabilang ang 291 na naganap sa [[Busan]] lamang.<ref>{{Cite news |last=Ahn |first=Gwang-ho |last2=Kim |first2=Jun-yong |last3=Park |first3=Mi-ra |date=28 Hulyo 2026 |title="집 전체가 흔들렸다" 일본 규슈 지진에 부산·제주·인천서도 신고···일부 시민들 대피 소동도 |language=ko |trans-title="The whole house shook": Reports of tremors from the Kyushu earthquake in Japan came in from Busan, Jeju, and Incheon, causing some citizens to evacuate in a panic. |work=Kyunghyang Shinmun |url=https://www.khan.co.kr/article/202607281933001#ENT |access-date=13 Agosto 2026}}</ref> Iniulat ng Korea Meteorological Administration ang ''Modified Mercalli intensity'' na III (Mahina) sa Busan, Timog Gyeongsang, Timog Jeolla, [[Gwangju]], at [[Lalawigan ng Jeju|Jeju]]. Naobserbahan ang ''Intensity II'' (Mahina) sa Gangwon, [[Gyeonggi]], [[Gyeongsangbuk|Hilagang Gyeongsang]], [[Daegu]], Ulsan, Hilagang Jeolla, Timog Chungcheong, at Hilagang Chungcheong.<ref>{{Cite news |last=Seol-rae-on |date=28 Hulyo 2026 |title=[속보] 日 진도 7.1 강진 발생⋯규모 6.1 여진까지 이어져 |language=ko |trans-title=[Breaking] Magnitude 7.1 Earthquake Strikes Japan... Magnitude 6.1 Aftershock Follows |work=I-News 24 |url=https://www.inews24.com/view/1989630 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730190910/http://www.inews24.com/view/1989630 |archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> Sa Tsina, iniulat ng mga residente sa [[Shanghai]] na nakaramdam sila ng panginginig, habang maraming tao sa [[Ningbo]] at [[Suzhou]] ang nag-ulat na sila ay nalilito.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title=熊本7.1級地震︱上海網民稱震感明顯 蘇州頭暈民眾誤以為低血糖 |language=zh |trans-title=Kumamoto 7.1-Magnitude Earthquake {{!}} Shanghai Netizens Report Distinct Tremors; Dizzy Residents in Suzhou Mistake Sensation for Low Blood Sugar |work=Sing Tao Daily |url=https://dushi.singtao.ca/toronto/%E6%96%B0%E9%97%BB/%E5%8D%B3%E6%97%B6%E4%B8%AD%E5%9B%BD/%E7%86%8A%E6%9C%AC7-1%E7%BA%A7%E5%9C%B0%E9%9C%87%EF%B8%B1%E4%B8%8A%E6%B5%B7%E7%BD%91%E6%B0%91%E7%A7%B0%E9%9C%87%E6%84%9F%E6%98%8E%E6%98%BE-%E8%8B%8F%E5%B7%9E%E5%A4%B4%E6%99%95%E6%B0%91%E4%BC%97/?variant=zh-hk |access-date=13 Agosto 2026}}</ref> {| class="wikitable" |+Mga lokasyon na may tindi ng lindol na ''Shindo'' 5− pataas <ref name="JMA1"/> ! Intensidad ! Prepektura ! Mga lokasyon |- ! style="background:#b40068; color:white;" | 7 | [[Prepektura ng Kumamoto|Kumamoto]] | [[Uki, Kumamoto|Uki]], [[Hikawa, Kumamoto|Hikawa]] |- ! style="background:#a50021; color:white" | 6+ | Kumamoto | [[Kumamoto|Kumamoto City]] (Minami-ku), [[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]], [[Uto, Kumamoto|Uto]], [[Misato, Kumamoto|Misato]], [[Mashiki, Kumamoto|Mashiki]] |- ! style="background:#f00; color:white;" | 6− | Kumamoto | [[Kōshi, Kumamoto|Koshi]], [[Ōzu, Kumamoto|Ōzu]], [[Nishihara, Kumamoto|Nishihara]], [[Mifune, Kumamoto|Mifune]], [[Kami-Amakusa|Kamiamakusa]], [[Ashikita, Kumamoto|Ashikita]] |- ! rowspan="3" style="background:#ff8c00" | 5+ | Kumamoto | Lungsod ng Kumamoto (Chūō, Higashi, Nishi, Kita), [[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]], [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]], [[Kikuyō, Kumamoto|Kikuyō]], [[Minamata, Kumamoto|Minamata]], [[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]], [[Tsunagi, Kumamoto|Tsunagi]] |- | [[Prepektura ng Nagasaki|Nagasaki]] | [[Minamishimabara]] |- | [[Prepektura ng Kagoshima|Kagoshima]] | [[Satsumasendai, Kagoshima|Satsumasendai]], [[Satsuma, Kagoshima|Satsuma]], [[Nagashima, Kagoshima|Nagashima]] |- ! rowspan="6" style="background:#ffd700" | 5− | Kumamoto | [[Tamana, Kumamoto|Tamana]], [[Nagomi, Kumamoto|Nagomi]], [[Yamato, Kumamoto|Yamato]], [[Reihoku, Kumamoto|Reihoku]], [[Aso, Kumamoto|Aso]], [[Takamori, Kumamoto|Takamori]], [[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]], [[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]], [[Taragi, Kumamoto|Taragi]], [[Yunomae, Kumamoto|Yunomae]], [[Yamae, Kumamoto|Yamae]], [[Asagiri, Kumamoto|Asagiri]] |- | Nagasaki | [[Unzen, Nagasaki|Unzen]], [[Isahaya, Nagasaki|Isahaya]] |- | Kagoshima | [[Akune, Kagoshima|Akune]], [[Izumi, Kagoshima|Izumi]], [[Ichikikushikino]], [[Isa, Kagoshima|Isa]], [[Yūsui, Kagoshima|Yusui]] |- | [[Prepektura ng Saga|Saga]] | [[Kanzaki, Saga|Kanzaki]], [[Shiroishi, Saga|Shiroishi]] |- | [[Prepektura ng Fukuoka|Fukuoka]] | [[Yanagawa (Fukuoka)|Yanagawa]], [[Okawa (Fukuoka)|Okawa]] |- | [[Prepektura ng Miyazaki|Miyazaki]] | [[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]], [[Saito, Miyazaki|Saito]], [[Shiiba, Miyazaki|Shiiba]] |- |} === Pangmatagalang paggalaw ng lupa === Iniulat din ng {{Abbr|JMA|Japan Meteorological Agency}} na nakapagtala ang rehiyon ng Kumamoto ng Prepektura ng Kumamoto ng pinakamataas na posibleng intensidad ng Long-Period Ground Motion (LPGM) na 4. {| class="wikitable" |+Mga lokasyon na may {{Abbr|LPGM|Long-Period Ground Motion}} Class of II o mas mataas na naobserbahan <ref name="長周期1">{{Cite web |title= |script-title=ja:気象庁｜長周期地震動の観測結果 |trans-title=Japan Meteorological Agency {{!}} Observation Results of Long-Period Ground Motion |url=https://www.data.jma.go.jp/eew/data/ltpgm/event.php?eventId=20260728162718 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728082947/https://www.data.jma.go.jp/eew/data/ltpgm/event.php?eventId=20260728162718 |archive-date=28 Hulyo 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Japan Meteorological Agency}}</ref> ! Klase ! Prepektura ! Mga lokasyon |- ! style="background:#a50021; color:#fff" | IV | Kumamoto | Rehiyon ng Kumamoto |- ! style="background:#fe2800; color:#fff" | III | Kumamoto | Amakusa at Ashikita |- ! rowspan="5" style="background:#fee600" | II | Kumamoto | Rehiyon ng Aso, Rehiyon ng Kuma |- | [[Prepektura ng Ōita|Oita]] | Kanlurang Oita |- | [[Prepektura ng Miyazaki|Miyazaki]] | Katimugang Kabundukan ng Miyazaki, Hilagang Kapatagan ng Miyazaki |- | [[Prepektura ng Kagoshima|Kagoshima]] | Rehiyon ng Satsuma |- | [[Prepektura ng Saga|Saga]] | Katimugang Saga |- |} === Mga kasunod na pagyanig === [[Talaksan:Kumamoto_Prefecture_earthquakes_-_2026_July.png|thumb|347x347px| Isang ''scatter plot'' na nagpapakita ng magnitud ng lindol kumpara sa oras ng paglitaw ng mga lindol na naobserbahan sa Prepektura ng Kumamoto, Hapon, sa pagitan ng 28 Hulyo at 31 Hulyo 2026]] Hindi bababa sa 390 na mga kasunod na pagyanig ang naitala kasunod ng lindol.<ref name="1week">{{Cite news |date=4 August 2026 |title=Kumamoto Prefecture marks one week since M7.1 earthquake |publisher=[[NHK]] |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260804_09/ |access-date=4 August 2026}}</ref> Nagbabala ang JMA tungkol sa posibleng paglitaw ng mga lindol na may pinakamataas na intensidad ng seismic na 7 sa susunod na dalawa hanggang tatlong araw kasunod ng unang pagyanig.<ref name="aftershock">{{Cite web |date=29 Hulyo 2026 |title=More than 100 aftershocks hit Japan after powerful quake that killed 13 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cgk43y21j0do |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260729140720/https://www.bbc.com/news/articles/cgk43y21j0do |archive-date=29 Hulyo 2026 |access-date=16 Agosto 2026 |website=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Isang listahan ng mga malalakas na lindol na naganap malapit sa episentro kasunod ng pangunahing lindol (kasama ang pangunahing lindol mismo). {| class="wikitable" |+ !Petsa at oras ng pangyayari (JST) !Episentro !Lalim ng ''hypocenter'' ng lindol !Magnitud !''Maximum seismic intensity'' !''Maximum class of long-period ground motion'' !{{Reference column heading}} |- |16:27, 28 Hulyo 2026 |Rehiyon ng Kumamoto, Prepektura ng Kumamoto |16&nbsp;km |M 7.1 | style="background:#b40068; color:white;" |7 | style="background:#a50021; color:#fff" |IV |<ref name="気象庁1">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=地震情報 : 詳細情報 2026/07/28 16:35 発表 |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260728163528&lang=jp |access-date=2026-07-28 |website=気象庁 |language=ja}}</ref><ref name="Kyodo1">{{Cite news |script-title=ja:【速報】気象庁が震源の深さ16キロに更新 |publication-date=2026-07-28 |url=https://www.47news.jp/14699910.html |access-date=2026-07-28 |via=共同通信}}</ref><ref name="長周期1"/> |- |16:29, 28 Hulyo 2026 |Rehiyon ng Kumamoto, Prepektura ng Kumamoto |Mababaw na mababaw |M 4.5 | style="background:#ffd700" |5− | style="background:#fee600" |II |<ref name="気象庁2">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=地震情報 : 詳細情報 2026/07/28 16:39 発表 |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260728163956&lang=jp |access-date=2026-07-28 |website=気象庁 |language=ja}}</ref><ref name="長周期2">{{Cite web |script-title=ja:長周期地震動の観測結果 |url=https://www.data.jma.go.jp/eew/data/ltpgm/event.php?eventId=20260728163010 |access-date=2026-07-28}}</ref> |- |17:08, 28 Hulyo 2026 |Mga rehiyon ng Amakusa at Ashikita, Prepektura ng Kumamoto |Mababaw na mababaw |M 6.1 | style="background:#ffd700" |5− | style="background:#fee600" |II |<ref name="気象庁3">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=地震情報 : 詳細情報 2026/07/28 17:12 発表 |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260728171225&lang=jp |access-date=2026-07-28 |website=気象庁 |language=ja}}</ref><ref name="長周期3">{{Cite web |script-title=ja:長周期地震動の観測結果 |url=https://www.data.jma.go.jp/eew/data/ltpgm/event.php?eventId=20260728170837 |access-date=2026-07-28}}</ref> |- |19:03, 28 Hulyo 2026 |Rehiyon ng Kumamoto, Prepektura ng Kumamoto |10&nbsp;km |M 4.2 | style="background:#ffd700" |5− |Walang mga obserbasyon |<ref name="気象庁4">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=地震情報 : 詳細情報 2026/07/28 19:06 発表 |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260728190645&lang=jp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728143532/https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260728190645&lang=jp |archive-date=28 July 2026 |access-date=2026-07-28 |website=気象庁 |language=ja}}</ref><ref name="長周期4">{{Cite web |script-title=ja:長周期地震動の観測結果 |url=https://www.data.jma.go.jp/eew/data/ltpgm/event.php?eventId=20260728190314 |access-date=2026-07-28}}</ref> |- |22:19, 29 Hulyo 2026 |Mga rehiyon ng Amakusa at Ashikita, Prepektura ng Kumamoto |Mababaw na mababaw |M 5.8 | style="background:#ffd700" |5− | style="background:blue; color:white" |I |<ref name="気象庁5">{{Cite web |date=2026-07-29 |title=地震情報 : 詳細情報2026/07/29 22:25 発表 |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260729222523&lang=jp |access-date=2026-07-29 |website=気象庁 |language=ja}}</ref> |- |21:47, 1 Agosto 2026 |Rehiyon ng Kumamoto, Prepektura ng Kumamoto |10&nbsp;km |M 4.7 | style="background:#ffd700" |5− |Walang mga obserbasyon |<ref name="気象庁6">{{Cite web |date=2026-08-01 |title=地震情報 : 詳細情報 2026/08/01 21:51 発表 |url=https://www.data.jma.go.jp/multi/quake/quake_detail.html?eventID=20260801215117&lang=jp |access-date=2026-08-01 |website=気象庁 |language=ja}}</ref> |} === Mga epekto sa lupa === Iniulat ng Geospatial Information Authority ng Japan ang depormasyon ng lupa. Sa Yatsushiro, naalis ang heograpikong punto ng sanggunian ng ''Sencho'' {{Cvt|0.84|m}} hilagang-silangan, at nakapagtala ang istasyon ''ng Izumi'' ang isang {{Cvt|0.17|m}} na pagkambiyo patungong timog. Sa Kumamoto, nakapagtala ang istasyon ''ng Jonan'' {{Cvt|0.4|m}} ng isang pagkambiyo patungong hilaga.<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:熊本の地震、八代市で最大84センチの地殻変動 国土地理院の観測で確認 |language=ja |trans-title=Kumamoto earthquake: Crustal deformation of up to 84 centimeters confirmed by observations of the Geospatial Information Authority of Japan in Yatsushiro City. |publisher=TV Asahi |url=https://news.tv-asahi.co.jp/news_society/articles/000522556.html |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728190216/https://news.tv-asahi.co.jp/news_society/articles/000522556.html |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> Naiulat din ang mga pagbitak ng lupa dulot ng ''fault slip''.<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【熊本震度7】地表に"地震断層"が出現 高速道路に亀裂 足下に潜む活断層リスク 真夏の「震度7」は初 災害級の暑さで避難ポイントは？ |language=ja |trans-title=[Kumamoto Earthquake, Magnitude 7] Earthquake faults appear on the surface; cracks in highways; risk of active faults lurking beneath the ground; first ever magnitude 7 earthquake in midsummer; where are the evacuation points amidst the disaster-level heat? |publisher=TBS News Dig |agency=RCC Broadcasting |url=https://newsdig.tbs.co.jp/articles/-/2836438?page=3 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> nagdulot din ng pagkagunaw ng lupa ang lindol sa Kumamoto, kung saan nailalarawan ang lupa sa pamamagitan ng maluwag na latak at mababaw na antas ng tubig sa lupa. Nagdulot ito ng pagliko ng mga kalsada at pagtagilid ng mga bahay.<ref>{{Cite news |date=2 Agosto 2026 |title= |script-title=ja:熊本地震で断層沿いに地割れ 「地下水都市」液状化被害拡大の恐れ 専門家が調査 |language=ja |trans-title=Ground fissures along fault lines following Kumamoto earthquake raise concerns about liquefaction damage expanding in "groundwater-rich cities," experts investigate |publisher=The Asahi Shimbun |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/32231bae0890a1a7c44ab63e619389c0c66f6f37?page=3 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731230233/https://news.yahoo.co.jp/articles/32231bae0890a1a7c44ab63e619389c0c66f6f37?page=3 |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> Nagdulot ang pagdudulas patungo sa ibabaw ng lupa sa kahabaan ng Hinagu Fault ng mga bitak na nakasira sa mga nakapatong na imprastraktura tulad ng mga kalsada, tulay, at mga gusali.<ref name="nhk29a">{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:日奈久断層帯が活動か 道路や高架橋に複数か所食い違い |language=ja |trans-title=The Hinagu Fault Zone may be active, causing discrepancies in roads and overpasses in multiple locations. |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015189821000 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Isiniwalat ng pagsusuri ng imahe ng satelayt ng [[NHK]] ang {{Cvt|10|km}} ng nakikitang pagkabitak ng lupa sa pagitan ng Hikawa at Yatsushiro. Sinabi ng heologo na si Shinji Toda mula sa [[Unibersidad ng Tohoku]] na kumakatawan lamang ang mga bitak na ito kung saan tumagos ang bitak sa ibabaw; sa isang malaking bahagi ng haba nito, hindi umabot sa ibabaw ang bitak. Ipinapahiwatig ng hinuha mula sa datos ng ''crustal deformation'' na ang haba ng pagbitak ay mas malapit sa {{cvt|30|km}}.<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:熊本地震 約10キロの範囲で地表にずれや段差 衛星画像を分析 |language=ja |trans-title=Kumamoto Earthquake: Ground displacement and elevation changes within a 10-kilometer radius, according to satellite image analysis. |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015191131000 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730201858/https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015191131000 |archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> Sa Takaki, Mifune, naiulat din ang mga pagbitak ng lupa pagkatapos ng mga lindol noong 2016. Sa Ogawa, Uki, nagdulot ang fault slip ng patayong paggalaw ng lupa sa isang urbanisadong lugar. Lumaganap ang isang pagbitak ng lupa sa ilalim ng isang biyadukto malapit sa sangandaan ng mga expressway ng Kyushu at Timog Kyushu, na pumutol sa isang haligi at naging sanhi ng pagbaba ng isang gilid nang patayo.<ref>{{Cite web |last=Torii |first=Masayuki |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:日奈久断層帯沿いに現れた地表地震断層（速報） |trans-title=Surface earthquake fault appearing along the Hinagu Fault Zone (Preliminary Report) |url=https://jsaf.info/jishin/items/docs/20260729150119.pdf |access-date=16 Agosto 2026 |website=Japanese Society for Active Fault Studies |publisher=Unibersidad ng Kumamoto |language=ja}}</ref> Sa isang paradahan sa Mifune, gumalaw ang lupa pakanan nang {{Cvt|0.2|m}} at nagdulot ng isang umbok.<ref name="nhk29a" /> == Epekto == [[Talaksan:Rescue_at_AEON_Mall_Kumamoto_(2026_Kumamoto_Earthquake).jpg|right|thumb| Ang mga tagapagligtas na naghahanap sa mga labi ng bahagyang naguhong Aeon Mall Kumamoto sa [[Kashima]]]] Sinabi ng mga opisyal mula sa Prepektura ng Kumamoto na 39 na pagkamatay ang naitala.<ref>{{Cite news |date=8 Agosto 2026 |title=Kumamoto quake toll rises to 39 |language=en |publisher=The Japan Times |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2026/08/08/japan/kumamoto-quake-toll-39/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Di-direkta Ang ilang mga pagkamatay tulad ng kaso ng isang babaeng natagpuan sa loob ng isang kotse noong 30 Hulyo 30 namatay sa kaniyang pagtulog dahil sa [[istrok sa init]] na sinabi ng mga awtoridad na may kaugnayan sa sakuna.<ref name="jiji2a">{{Cite news |date=2 Agosto 2026 |title= |script-title=ja:熱中症死か、初の災害関連疑い 車中泊の７０代、死者３８人に―２次避難へ準備急ぐ・熊本地震６日目 |language=ja |trans-title=Heatstroke suspected, first disaster-related death: 70-year-old man sleeping in car, death toll rises to 38 – Preparations for secondary evacuation rushed – Day 6 of Kumamoto earthquakes |agency=Jiji Press |url=https://jen.jiji.com/jc/i?g=eco&k=2026080200167 |access-date=16 Aogsto 2026}}</ref><ref name="nhk31c">{{Cite news |date=31 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【被害状況】熊本地震 関連調査中含め36人死亡 熊本県発表 |language=ja |trans-title=[Damage Report] 36 people have died, including those under investigation, in connection with the Kumamoto earthquake, according to Kumamoto Prefecture |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015191421000 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730221148/https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015191421000 |archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref><ref name="Yomiuri30a">{{Cite news |date=30 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【速報】熊本地震の死者は３５人、最高気温４０度の「酷暑日」予想で熱中症に要警戒 |language=ja |trans-title=[Breaking News] 35 deaths in Kumamoto earthquake; heatstroke warnings advised as temperatures are expected to reach 40 degrees Celsius ("extreme heat day") |publisher=The Yomiuri Shimbun |url=https://www.yomiuri.co.jp/national/20260730-GYT1T00084/ |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731025221/https://www.yomiuri.co.jp/national/20260730-GYT1T00084/ |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> Kabilang sa mga namatay ay 20 sa Yatsushiro, 7 sa [[Kashima, Kumamoto|Kashima]], 5 sa Hikawa, 3 sa Uki at 1 sa [[Kōsa, Kumamoto|Kōsa]]. May kabuuang 170 katao ang nasugatan; 166 sa Kumamoto, dalawa sa [[Prepektura ng Fukuoka|Fukuoka]], at tig-isa sa mga prepektura [[Prepektura ng Kagoshima|ng Kagoshima]] at [[Prepektura ng Ōita|Ōita]]. Hindi bababa sa 24 sa mga nasugatan ang nasa malubhang kondisyon.<ref name="fdma2">{{cite report|script-title=ja:令和８年熊本地震による被害及び 消防機関等の対応状況（第４６報）|trans-title=Damage caused by the 2026 Kumamoto Earthquake and the response of fire departments and other organizations (Report No. 46)|url=https://www.fdma.go.jp/disaster/info/items/20260728kumamotojishin46.pdf|access-date=16 Agosto 2026|work=[[Fire and Disaster Management Agency]]|date=8 Agosto 2026|language=ja}}</ref> Sa buong Kyushu, 15,318 bahay ang napinsala, kabilang ang 699 na gumuho<ref>{{Cite news |date=6 Agosto 2026 |title=Kumamoto confirms 38 deaths, about 6,900 evacuees at shelters |language=en |publisher=[[NHK]] |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260806_08/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> at 1,045 na bahagyang nawasak.<ref name=":1">{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=2 women who died in Aeon mall blast were told to return inside by employer |language=en |publisher=Kyodo News |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/81370 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Mahigit sa 4,600 na gusali ang napinsala,<ref name=":1" /> habang humigit-kumulang 10,000 katao ang nawalan ng tirahan.<ref name="30dead">{{Cite news |date=30 Hulyo 2026 |title=Death toll from M7.1 Kumamoto earthquake rises to 30, search efforts continue |language=en |publisher=Kyodo News |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/81055 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Tinatayang umabot sa hindi bababa sa 95.2 bilyong yen ($598 milyon) ang halaga ng mga pinsala.<ref>{{Cite news |date=11 Agosto 2026 |title=Kumamoto Castle set to reopen to visitors 2 weeks after M7.1 quake |language=en |publisher=Kyodo News |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/81979 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Tinatayang nasa 3,000 mamimili ang nasa loob ng Aeon Mall Kumamoto sa Kashima nang gumuho ang ikalawang palapag,<ref name="ru30a">{{Cite news |last=Ami |first=Miyazaki |date=30 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:熊本地震の死者は調査中含め28人、経済活動への影響を注視＝木原官房長官 |language=ja |trans-title=Chief Cabinet Secretary Kihara: The death toll from the Kumamoto earthquake, including those under investigation, is 28, and the impact on economic activity is being closely monitored. |work=Reuters |url=https://jp.reuters.com/markets/japan/7DWP2PJPVJNK7A7F6BOZWQABPY-2026-07-30/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> na sinundan ng isang pagsabog.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:イオンモール熊本で「爆発音」と複数の通報…２階部分が崩落、多数の人が閉じ込められたか |language=ja |trans-title=Multiple reports of an "explosion" at Aeon Mall Kumamoto... The second floor collapsed, and many people are believed to be trapped. |publisher=The Yomiuri Shimbun |url=https://www.yomiuri.co.jp/national/20260728-GYT1T00455/ |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728114308/https://www.yomiuri.co.jp/national/20260728-GYT1T00455/ |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【熊本で震度7】嘉島町のイオンモール熊本で大きな被害 「爆発音が聞こえた」 |language=ja |trans-title=[Magnitude 7 earthquake in Kumamoto] Severe damage at Aeon Mall Kumamoto in Kashima Town. "An explosion was heard." |publisher=TBS NEWS DIG |url=https://newsdig.tbs.co.jp/articles/-/2833122?display=1 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Nakakuha ang mga tagapagligtas ng pitong bangkay at limang nakaligtas mula sa pagkasira.<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:イオンモール熊本 7人死亡 5人けが 捜索続く 熊本県 |language=ja |trans-title=Seven people died and five were injured at Aeon Mall Kumamoto; search continues in Kumamoto Prefecture |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015190461000 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730072047/https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015190461000 |archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> Nasabi ng isang tao sa loob ng isang pub {{Cvt|300|m}} mula sa mall na nakarinig siya ng pagsabog pagkatapos ng lindol at nakakita ng malaking ulap ng usok na pumapailanlang sa ibabaw ng gusali.<ref name="cna2">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title='Considerable number' of people dead, many trapped in shopping mall after magnitude 7.1 quake hits Japan's Kyushu |publisher=Channel News Asia |agency=Agence France-Presse |url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/japan-kyushu-earthquake-71-tsunami-6282661 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728085514/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/japan-kyushu-earthquake-71-tsunami-6282661 |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> Humigit-kumulang 55 katao ang nasugatan sa pagsabog.<ref name="Aeon 2 deaths">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:爆発・崩落のイオンモール熊本で2人死亡、1人心肺停止 県が発表 |work=The Asahi Shimbun |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/73b3ec550ced4d738723db87b4cfe2373b0304f3 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728193806/https://news.yahoo.co.jp/articles/73b3ec550ced4d738723db87b4cfe2373b0304f3 |archive-date=2026-07-28 |via=Yahoo! News Japan}}</ref><ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:爆発のイオンモールから4人搬送、意識あり |language=ja |trans-title=Four people were taken to the hospital from the Aeon Mall where the explosion occurred; they were conscious. |publisher=Kyodo News |url=https://news.livedoor.com/article/detail/31935265/ |access-date=16 Agosto 2026 |via=Livedoor }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="mallinjuries">{{Cite news |date=2026-07-28 |title=Several feared trapped in collapsed shopping mall after 7.1-magnitude earthquake in Japan |publisher=[[WMAQ-TV]] |url=https://www.mynbc5.com/article/earthquake-japan-july-28/73282028 |access-date=2026-07-28}}</ref> Hindi pa batid ang sanhi ng pagsabog, bagamat sinabi ng isang opisyal ng pamahalaan sa mga mamamahayag na may mga ulat ng pagtagas ng gas.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:イオンモール熊本「ガスが漏れていたとの報告」政権幹部 |language=ja |trans-title=Aeon Mall Kumamoto: "Reports indicate gas leak," says government official. |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015189121000 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260729003903/https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015189121000 |archive-date=29 Hulyo 2026}}</ref> Kalaunan ay sinabi ng kagawaran ng industriya na ang pagsabog ay malamang na gawa ng tangke ng gas na ginagamit ng mga restawran ng mall sa pagluluto at pagpapainit ng tubig, batay sa isinagawang imbestigasyon sa lugar.<ref>{{Cite news |date=5 Agosto 2026 |title=Japan's industry ministry: Kumamoto mall blast likely caused by LP gas |publisher=NHK |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260805_19/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Nagbunsod ang lindol upang lumikas ang mga mamimili; pagkatapos nito, pumasok muli sa loob ang ilang mga empleyado ng mall at kalaunan ay naabutan ng pagsabog.<ref name="Blair30a">{{Cite news |last=Blair |first=Gavin |date=30 Hulyo 2026 |title=Death toll in Japan earthquake rises to 30 as aftershock and heat hamper rescue efforts |language=en |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jul/30/japan-earthquake-death-toll-rises |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Dalawa sa mga namatay ay mga empleyado ng Habita, isang kadena ng mga ''variety store'', na unang lumikas kasunod ng lindol ngunit inutusan ng tagapamahala ng benta na bumalik at ilipat ang perang nakaimbak sa kaha sa isang kaha de. Kasunod nito ay humingi ng paumanhin ang kumpanya kaugnay ng insidente.<ref>{{Cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Store in Kumamoto mall told 2 evacuated workers to return before fatal explosion |language=en |publisher=NHK |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260803_11/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Sa Yatsushiro, gumuho ang tsimenea ng isang pabrika na pagmamay-ari ng Nippon Paper Industries, na ikinamatay ng siyam na tao at ikinasugat ng dalawa.<ref name="Nichinichi31a">{{Cite news |date=31 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【速報】熊本県内死者「35人」に 日本製紙は全員の救助完了 |language=ja |trans-title=[Breaking News] Death toll in Kumamoto Prefecture reaches 35; Nippon Paper Industries reports all rescued |publisher=Kumamoto Nichinichi Shimbun |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/0391780c1ed6f704e7c140a53d0a7d77f2b5573a |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731010526/https://news.yahoo.co.jp/articles/0391780c1ed6f704e7c140a53d0a7d77f2b5573a |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> Isa pang tao ang nasawi dahil sa gumuhong bahay sa lungsod.<ref name="sankeihouse">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:熊本・八代市で家屋倒壊 病院搬送の1人が死亡 |language=ja |trans-title=House collapses in Yatsushiro City, Kumamoto Prefecture; one person dies after being taken to hospital. |publisher=The Sankei Shimbun |url=https://www.sankei.com/article/20260728-6KFGQDCLMBNOFBZCTRIJUT3K4I/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Gumuho rin ang bulwagan ng pagsamba ng dambana ng Yatsushiro-gū noong ika-19 na siglo<ref name="aftershock" /> at isang bahagi ng tulay,<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title=[Aerial Footage] Part of a bridge over the sea appears to have collapsed in Yatsushiro, Kumamoto ... |language=en |publisher=[[Japan News Network|TBS NEWS DIG]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=T53Wn3Zyctg |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> at naiulat ang mga sunog sa lungsod at sa Matsubase. Dalawang residente at isang kawani sa isang ''nursing home'' sa [[Hikawa, Kumamoto|Hikawa]] ang nasugatan dahil sa gumuhong pader.<ref name="kab1">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:熊本の地震による被害状況 家屋倒壊12件、家屋閉じ込め4件など 警察庁 ※午後5時現在 |language=ja |trans-title=Damage situation following the Kumamoto earthquake: 12 houses collapsed, 4 people trapped inside houses, etc. (National Police Agency, as of 5 PM) |publisher=Kab Online |url=https://www.kab.co.jp/news/article/16763315 |access-date=16 Agosto 2026 }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Isang Biyetnames ang namatay matapos matumba ang isang kreyn sa kaniya sa Kōsa,<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【熊本で震度7】イオンモール熊本"爆発"2人死亡 複数の安否不明など |language=ja |trans-title=[Magnitude 7 earthquake in Kumamoto] Explosion at Aeon Mall Kumamoto leaves 2 dead, several missing |publisher=NTV News24 |url=https://news.ntv.co.jp/category/weather/888d88cb070d4b7a949392c1b0dd7122 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260729022950/https://news.ntv.co.jp/category/weather/888d88cb070d4b7a949392c1b0dd7122 |archive-date=29 Hulyo 2026}}</ref> at isa pa ang nasugatan matapos gumuho ang isang pader.<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title=Một lao động người Việt thiệt mạng trong động đất mạnh 7,1 độ ở Nhật |language=vi |trans-title=A Vietnamese worker died in the 7.1-magnitude earthquake in Japan. |publisher=Tuổi Trẻ |url=https://tuoitre.vn/mot-lao-dong-nguoi-viet-thiet-mang-trong-dong-dat-manh-71-do-o-nhat-100260729104609865.htm |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Hindi bababa sa 179 na bahay ang gumuho, at 1,269 na iba pa ang nasira. Lahat ng mga nasirang bahay ay nasa Prepektura ng Kumamoto, maliban sa walong bahagyang nasirang bahay sa [[Prepektura ng Fukuoka]].<ref name="fdma2" /> Sa Hikawa, hindi bababa sa 125 na bahay at gusali ang gumuho, at 754 na iba pa ang nasira.<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:震度7の熊本 氷川町 125棟の家屋全壊 800棟以上被害【30日】 |language=ja |publisher=[[NHK]] |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015190851000 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730132101/https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015190851000 |archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> Sa Uki, gumuho rin ang mga bahagi ng kisame sa Aeon Mall Uki,<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:熊本・宇城のイオンモール「天井が一部落ちた」「全館で営業停止」 |language=ja |trans-title=Aeon Mall in Uki, Kumamoto: "Part of the ceiling collapsed," "The entire mall is closed for business." |publisher=The Sankei Shimbun |url=https://www.sankei.com/article/20260728-3BZU4B5CYBOONFUIVUL3BANZN4/ |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728094619/https://www.sankei.com/article/20260728-3BZU4B5CYBOONFUIVUL3BANZN4/ |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> at isang tao ang natagpuang patay sa ilalim ng gumuhong pader.<ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title= |script-title=ja:休業中の商業施設で心肺停止の状態で男性を救助 崩落した壁の下敷きになったか 熊本・宇城市【中継】 |language=ja |trans-title=A man was rescued in cardiac arrest at a closed commercial facility in Uki City, Kumamoto Prefecture. He may have been trapped under a collapsed wall. [Live Report] |publisher=Nippon Television Network |url=https://news.ntv.co.jp/category/society/39f017d2ec50479fbc4e426a30e79e6c |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260801155623/https://news.ntv.co.jp/category/society/39f017d2ec50479fbc4e426a30e79e6c |archive-date=1 Agosto 2026}}</ref> Limang tao ang unang napikot matapos gumuho ang dalawang bahay sa lungsod.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:震度7 熊本 宇城の住宅倒壊 "住人家族4人と連絡とれず"警察 |language=ja |trans-title=House collapses in Uki, Kumamoto, following magnitude 7 earthquake; police say four family members living there are unaccounted for. |work=[[NHK]] |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015189011000 |access-date=16 Agosto 2026 }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ayon kay JR Kyushu, isang tren ng kargamento ang nadiskaril malapit sa Yatsushiro Station.<ref name="asahi-liveblog">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【更新中】「10年前より揺れた」熊本で震度7 熊本城の"石垣が崩れた"情報も 宇城市では火事が発生 津波注意報は解除 |language=ja |trans-title=[Live Updates] 'It shook more than 10 years ago': Magnitude 7 earthquake in Kumamoto; reports of 'stone walls collapsing' at Kumamoto Castle; fire breaks out in Uki City; tsunami warning lifted. |publisher=TV Asahi |url=https://news.tv-asahi.co.jp/news_society/articles/900196020.html |access-date=16 Agosto 2026 }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hindi bababa sa 12 katao ang nagtamo ng mga pasa sa braso o binti sa loob ng tren ng Kyushu Shinkansen malapit sa Shin-Yatsushiro Station. Sinabi ng ahensya na mayroong mahigit 200 ulat ng mga naputol na riles at gumuhong mga tunuging hadlang, ngunit walang mga tren ng Shinkansen ang nadiskaril.<ref name="nhkJR200a">{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:九州新幹線 レール破断など200か所以上の被害を確認 JR九州 |language=ja |trans-title=JR Kyushu confirms damage at over 200 locations, including broken rails, on the Kyushu Shinkansen line. |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015190051000 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> May naiulat na mga baluktot na riles sa isang istasyon ng tren sa Kumamoto at sa pagitan ng mga istasyon ng Matsubase at Ogawa sa Kagoshima Main Line.<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:地震の揺れの影響とみられる線路の変形を確認 国交省 |language=ja |trans-title=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism confirms deformation of railway tracks, believed to be caused by earthquake tremors. |publisher=NHK One |url=https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015189751000 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Naiulat ang mga pagguho ng lupa sa mga dalisdis ng Bundok Mayuyama na nakaharap sa [[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]], Nagasaki.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:長崎県島原市の眉山で山肌崩壊を確認 防災ヘリが現場確認へ |language=ja |trans-title=A landslide has been confirmed on Mount Mayuyama in Shimabara City, Nagasaki Prefecture; a disaster relief helicopter is heading to the site for inspection |publisher=Nagasaki Broadcasting |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/1739f392b73379ab474a00aa1bd9aefa632347e6 |url-status=live |access-date=16 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728110745/https://news.yahoo.co.jp/articles/1739f392b73379ab474a00aa1bd9aefa632347e6 |archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> Sa kalapit na Bundok Unzen, nagdulot ang lindol ng bahagyang pagguho ng simboryo ng lava nito. Tumugon ang mga awtoridad sa pagsasabing walang indikasyon ng isang malawakang pagguho sa hinaharap sa alinmang bundok.<ref>{{Cite news |date=31 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:【熊本地震】「雲仙普賢岳溶岩ドーム 一部崩落」「眉山は表層剥離が広範囲に発生」島原市が発表《長崎》 |language=ja |trans-title=[Kumamoto Earthquake] "Partial collapse of the Unzen-Fugen-dake lava dome" and "widespread surface peeling occurring on Mayuyama" – Shimabara City announces (Nagasaki) |publisher=Nagasaki International Television |url=https://news.ntv.co.jp/n/nib/category/society/ni0ef31a0ae414466d8473717e43417cd9 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Humigit-kumulang 48,300 kabahayan sa Prepektura ng Kumamoto ang nawalan ng kuryente.<ref name="JapanTimes1">{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title=Tsunami alert issued after powerful magnitude 7.1 quake strikes Kumamoto |language=en |work=[[The Japan Times]] |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2026/07/28/japan/strong-earthquake-kyushu/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Nawalan ng kuryente ang humigit-kumulang 30 sangay ng [[7-Eleven]] sa mga apektadong lugar.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2026 |title= |script-title=ja:セブン、熊本県内の約30店で停電 人的被害や建物の大きな被害は確認されず |language=ja |work=The Sankei Shimbun |url=https://www.sankei.com/article/20260728-LIU5K2QOS5I43MBBXROA3AMDQQ/ |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> Umabot sa 84,000 kabahayan ang nawalan ng tubig sa mga Prepektura ng Kumamoto at Nagasaki.<ref name="14dead">{{Cite news |date=29 Hulyo 2026 |title=14 confirmed dead after M7.1 quake in southwestern Japan |language=en |publisher=Kyodo News |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/80948 |access-date=16 Agosto 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Lindol sa Hapon]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hapones]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 33ci8sfu91lxgmr0dikuipkti155tkf 0 339232 2225848 2224226 2026-09-17T09:13:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225848 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ponson-Dessus |native_name = Ponson-Dessús, Pounsoû-Dessus |settlement_type = Bayan |image_skyline = L'église Saint Laurent, Ponson-Dessus.jpg |image_caption = Simbahan ni Saint-Laurent |image_shield = |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |map_caption = Lokasyon ng Ponson-Dessus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Serge Parzani<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.77 |population_as_of = 2023 |population_total = 261 |population_density_km2 = 24 |website = |population_demonym = Ponsonnais |coordinates = {{coord|43.3156|-0.0531|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 285 |elevation_max_m = 389 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64452/64460 }} Ang '''Ponson-Dessus''' (sa [[Wikang Bearnes|Bearnes]] ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus'') ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa [[Mga departamento ng Pransiya|departamento]] ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa [[Mga rehiyon ng Pransiya|rehiyon]] ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Ponsonnais''.<ref>{{Cite web |url=http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA |title=Gentilé sur habitants.fr |access-date=2026-08-21 |archive-date=2014-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924022902/http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA |url-status=dead }}</ref> ==Heograpiya== Ang komuna ng Ponson-Dessus ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 34 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa Pau, ang prefecture ng departamento, at 20 km mula sa Pontacq, ang sentral na istasyon ng botohan para sa canton ng Vallées de l'Ousse et du Lagoin, kung saan umaasa ang komunidad para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komunidad ay bahagi din ng Vic-en-Bigorre catchment area. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay: [[Ponson-Debat-Pout]] (2.0 km), [[Oroix]] (2.5 km), Séron (3.8 km), [[Tarasteix]] (3.8 km), [[Escaunets]] (4.0 km), [[Aast]] (4.1 km), [[Pintac]] (4.9 km), at [[Montaner]] (5.0 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Ponson-Dessus ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may naghihirap na kaluwagan. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Aast]], [[Ger, Pyrénées-Atlantiques|Ger]], [[Oroix]], [[Ponson-Debat-Pouts]], [[Saubole]], [[Séron]] at [[Tarasteix]]. ==Hidrograpiya== [[File:64452-Ponson-Dessus-Routes-Hydro.png|thumb|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Mga network ng hidrograpiko at kalsada ng Ponson-Dessus.]] Ang komyun ay dinadaluyan ng ilog Carbouère, ilog Lys Darré at iba't ibang maliliit na daluyan ng tubig, na bumubuo ng isang hydrographic network na may kabuuang haba na 11 km.<ref>{{Cite web |url=https://www.siges.fr/fr/fiche-territoire/commune/64452|title= Fiche communale de Ponson-Dessus|website=le système d’information pour la gestion des eaux souterraines|access-date=2026-03-09}}</ref> ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Simula Enero 1, 2024, ang Ponson-Dessus ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.insee.fr/fr/information/6439600|title=La grille communale de densité |website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]]|date=Mayo 28, 2024 |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref> Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod.<ref name="AAV2020">{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/information/4803954|title=Base des aires d'attraction des villes 2020.|date=Oktubre 20, 2020|website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref><ref name="AAV20202b">{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4806694 |title=En France, neuf personnes sur dix vivent dans l’aire d’attraction d’une ville |author=Marie-Pierre de Bellefon, Pascal Eusebio, Jocelyn Forest, Olivier Pégaz-Blanc et Raymond Warnod (Insee) |date=Oktubre 21, 2020|website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref> ===Paggamit ng lupa=== [[File:64452-Ponson-Dessus-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 (Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (78.1% noong 2018), isang pagbaba kumpara sa 1990 (79.9%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (51.5%), magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (26.6%), kagubatan (18.9%), at mga urbanisadong lugar (3%).<ref name="CLC">{{Cite web |url=https://www.statistiques.developpement-durable.gouv.fr/corine-land-cover-0 |title=CORINE Land Cover (CLC) - Répartition des superficies en 15 postes d'occupation des sols (métropole). |website=le site des données et études statistiques du ministère de la Transition écologique.|access-date= Abril 19, 2021}}</ref> Ang mga pagbabago sa takip ng lupa at imprastraktura sa loob ng munisipalidad ay maaaring maobserbahan sa iba't ibang mapa ng teritoryo: ang mapa ng Cassini (ika-18 siglo), ang mapa ng General Staff (1820-1866), at mga mapa ng IGN at mga litrato mula sa himpapawid para sa kasalukuyang panahon (1950 hanggang kasalukuyan).<ref name=Carte>{{Cite web |url= https://remonterletemps.ign.fr/comparer/basic?x=-0.0530555555556&y=43.3156&z=14&layer1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.PLANIGNV2&layer2=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.ETATMAJOR40&mode=doubleMap|title=Évolution comparée de l'occupation des sols de la commune sur cartes anciennes|author=IGN |website=remonterletemps.ign.fr |access-date=Hulyo 17, 2023}}</ref> ===Mga lokalidad at nayon=== Boscq, Candele, Hos, Lanne-Dessus at Saint-Laurent. ===Mga ruta ng komunikasyon at transportasyon=== Ang bayan ay pinaglilingkuran ng mga kalsadang departamento na D 54, D 202, D 204 at D 311. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na Ponson-Dessus ay lumilitaw sa mga anyong ''Ponzo'' (ika-12 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> ayon kay Pierre de Marca<ref name="Marca">D'après [[Pierre de Marca]], ''Histoire de Béarn''</ref>), ''Ponsoo-Susoo'' (1376,<ref name="Raymond"/> Béarn military muster<ref name="Montre militaire">Manuscrit de 1376 - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Ponso-Dessus'' at ''Ponsa-Dessus'' (1385<ref name="Raymond"/> at 1402<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, Béarn land register), ''Ponssoo-Dessus'', ''Ponsson-Dessuus'', ''Ponçon-Dessus'' (1538,<ref name="Raymond"/> 1546<ref name="Raymond"/> at 1675<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, survey ng lupa ng Béarn). Ang pangalang Béarnese nito ay ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus''. ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na ang komyun ay may isang sekular na abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Noong 1385, ang Ponson-Dessus ay may labinsiyam na kabahayan at bahagi ng balwarte ng Montaner. ==Lokal na kultura at pamana== [[File:Poey-Oloron eglise 002.JPG|thumb|Ang simbahan, tanaw sa gilid.]] Ang pista ng nayon ay ipinagdiriwang kasama ng [[Ponson-Debat-Pouts]] tuwing unang linggo ng Agosto. ===Pamana sibil=== Ang mga labi ng isang pinatibay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur l'ensemble fortifié</ref> na complex sa lokalidad ng Saint-Laurent, na nagmula pa noong unang bahagi ng Gitnang Panahon, ay nagpapatotoo sa sinaunang nakaraan ng komyun. Itinatampok ng Ponson-Dessus ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur les fermes anciennes</ref> noong ika-18 at ika-19 na siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang kasalukuyang simbahan ng Saint-Laurent,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> ang pangalawa na may ganitong pangalan sa bayan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref><ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'ancienne église Saint-Laurent]</ref> ang una ay nawasak noong bandang 1880, at itinayo noong 1868. Naglalaman ito ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=22&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=23&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=24&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=25&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=26&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Laurent</ref> estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=21&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les statues de l'église Saint-Laurent</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Laurent</ref> na nakalista sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Kagamitan== ===Edukasyon=== May paaralang elementarya ang Ponson-Dessus. ===Mga Libangan=== Isang bulwagan ng komunidad ang matatagpuan sa gitna ng nayon. Maaaring magdaos ang bulwagang ito ng lahat ng uri ng mga pagdiriwang. Ang operasyon nito ay pinamamahalaan ng ''L'association de gestion du foyer des deux Ponson'' ('''AGF2P''') ''en gère le fonctionnement''.<ref>[http://pagesperso-orange.fr/ponson/agf2p Site de l'association AGF2P]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ponson-Dessus]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 3gt9qt810ksndh5rn14q6c0sw38tb0e 0 339459 2225890 2223154 2026-09-17T11:33:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225890 wikitext text/x-wiki {{Padron:Infobox company}} '''Salt Edge''' isang financial technology na kumpanya na nagbibigay ng mga solusyon sa larangan ng open banking para sa mga institusyong pampinansyal at mga third-party provider.<ref>{{Cite web| url=https://thefintechtimes.com/watch-in-conversation-with-garri-galanter-ceo-of-salt-edge/| title=Watch: In Conversation with Garri Galanter, CEO of Salt Edge| date=2025-06-14| access-date=2025-06-14| archive-date=2025-07-24| archive-url=https://web.archive.org/web/20250724161829/https://thefintechtimes.com/watch-in-conversation-with-garri-galanter-ceo-of-salt-edge/| url-status=dead}}</ref> == Kasaysayan == Ang kumpanyang Salt Edge ay itinatag noong 2013 at naka-headquarter sa [[Toronto]], Canada.<ref name="Fintechfutures">{{Cite web | url=https://www.fintechfutures.com/open-banking/salt-edge-serves-up-open-banking-infrastructure-for-testing| title=Salt Edge serves up open banking infrastructure for testing| access-date=2025-06-14}}</ref> Noong 2025, nagpapatakbo ang kumpanya sa 44 na bansa at nakakonekta sa 4,976 na bangko sa buong mundo.<ref>{{Cite web |url=https://www.saltedge.com/products/account_information/coverage |title=Countries and connected banks |access-date=2025-06-14}}</ref><ref>{{Citation | url=https://prateeksanjay-india.medium.com/the-complete-whos-who-of-banking-apis-3d0eb4a7954e| title=The Complete Who’s Who of Banking APIs| date= 2017-08-18| access-date=2025-06-14}}</ref> Noong Marso 25, 2019, ang Salt Edge ay nakarehistro sa Financial Conduct Authority (FCA) ng United Kingdom bilang isang Account Information Service Provider (AISP) alinsunod sa PSD2. Ang kumpanya ay mayroon ding sertipikasyong ISO/IEC 27001 at sumusunod sa Payment Card Industry Data Security Standard (PCI DSS).<ref name="Fintechfutures" /> == Mga Pakikipagtulungan == Noong Oktubre 24, 2019, lumagda ang Salt Edge sa isang kasunduan sa Italian IT company na Exprivia Group. Layunin ng pakikipagtulungan na magbigay sa mga institusyon ng pagpapautang ng mga tool na sumusunod sa mga kinakailangan ng PSD2, na nagkabisa noong Setyembre 14, 2019.<ref>{{Cite web | url=https://www.corrierecomunicazioni.it/finance/e-payment/fintech-exprivia-si-allea-con-salt-edge-per-servizi-a-misura-di-psd2/| title=Fintech, Exprivia si allea con Salt Edge per servizi a misura di Psd2| date= 2019-10-23| access-date=2025-06-14}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.bitmat.it/vertical/finance-tech/exprivia-e-salt-edge-aiutano-le-banche-nella-compliance-alla-psd2/| title=Exprivia e Salt Edge aiutano le banche nella compliance alla PSD2| date= 2019-10-24| access-date=2025-06-14}}</ref> Noong 2023, nakipagkasundo ang Salt Edge sa Endava, isang pandaigdigang tagapagbigay ng mga serbisyo sa digital transformation. Layunin ng pakikipagtulungan na palawakin ang mga kakayahan ng open banking para sa mga negosyo sa pamamagitan ng mga integradong solusyon sa software.<ref>{{Cite web | url=https://ibsintelligence.com/ibsi-news/endava-and-salt-edge-partner-to-drive-open-banking-solutions/| title=Endava and Salt Edge partner to drive open banking solutions| access-date=2025-06-14}}</ref> Nakipagkasundo rin ang Salt Edge sa SeaPay upang makatulong sa pagpapaunlad ng mga serbisyo ng open banking sa [[Saudi Arabia]].<ref>{{Cite web | url=https://fintech.global/2023/10/03/salt-edge-and-seapay-forge-partnership-boosting-open-banking-for-saudi-arabian-businesses/| title=Salt Edge and SeaPay forge partnership, boosting open banking for Saudi Arabian businesses| date= 2023-10-03| access-date=2025-06-14}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga kompanya sa Estados Unidos]] s4tb8zcayr6vc8qlpnxngpfis9m2q6e 0 339688 2225783 2225329 2026-09-17T00:45:41Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2225783 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Maasai''' ({{IPAc-en|'|m|ɑː|s|aɪ|,_|m|ɑː|ˈ|s|aɪ}})<ref>{{Cite web |title=Lexicon |url=https://pages.uoregon.edu/maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630153408/https://pages.uoregon.edu/maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm |archive-date=June 30, 2020 |access-date=June 30, 2020 |publisher=Darkwing.uoregon.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Maasai |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/maasai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808161610/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/maasai |archive-date=August 8, 2022 |access-date=December 9, 2019 |website=[[Collins English Dictionary]]}}</ref> ay isang pangkat etnikong Silangang Nilotiko na katutubo sa hilaga, gitna, at timog na mga rehiyon ng [[Kenya]] kabilang ang hilagang [[Tanzania]], malapit sa rehiyon ng [[mga Dakilang Lawa ng Africa]].<ref name="b2">[http://www.bluegecko.org/kenya/tribes/maasai/ Maasai - Introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704081241/http://www.bluegecko.org/kenya/tribes/maasai/|date=2008-07-04}} Jens Fincke, 2000–2003</ref> Ang kanilang wikang katutubo ay [[Wikang Maasai|Maa]], <ref name="b">[http://www.bluegecko.org/kenya/tribes/maasai/ Maasai - Introduction] {{Webarchive}} Jens Fincke, 2000–2003</ref> isang [[Mga wikang Nilotiko|wikang Nilotic]] na may kaugnayan sa [[Wikang Dinka|Dinka]], [[Mga wikang Kalenjin|Kalenjin]], at [[Wikang Nuer|Nuer]], isang sangay sa loob ng mas malawak na [[Mga wikang Nilo-Sahariana|pamilya ng mga wikang Nilo-Sahariana]]. Maliban sa ilang matatandang naninirahan sa mga rural na lugar, karamihan sa mga taong Maasai ay nagsasalita ng mga opisyal na wika ng Kenya at Tanzania—[[Wikang Swahili|Swahili]] at [[Wikang Ingles|Ingles]].<ref>{{Cite journal |last=Berntsen |first=John L. |date=Autumn 1976 |title=The Maasai and Their Neighbors: Variables of Interaction |url=https://www.jstor.org/stable/3601509 |url-status=live |journal=[[African Economic History]] |issue=2 |pages=1–11 |doi=10.2307/3601509 |jstor=3601509 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604175456/https://www.jstor.org/stable/3601509 |archive-date=2021-06-04 |access-date=2021-09-20}}</ref> Ang populasyon ng Maasai ay naiulat na may bilang na 1,189,522 sa Kenya noong senso ng 2019 kumpara sa 377,089 noong senso ng 1989.<ref>{{Cite web |title=2019 Population and Housing Census - Kenya National Bureau of Statistics |url=https://www.knbs.or.ke/reports/kenya-census-2019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251125150218/https://www.knbs.or.ke/reports/kenya-census-2019/ |archive-date=25 November 2025 |access-date=2026-01-24 |website=www.knbs.or.ke |language=en-US}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga Maasai ay naninirahan sa rehiyon [[mga Dakilang Lawa ng Africa]] at nakarating sa pamamagitan ng [[Timog Sudan]].<ref name="Okothndaloh2">A. Okoth & A. Ndaloh, ''Peak Revision K.C.P.E. Social Studies'', East African, p.60–61.</ref> Ang mga Maasai, [[Mga Turkana|Turkana]], at [[Mga Samburu|Samburu]] ay mfa [[Pastoralismo|tagapag-alaga ng hayop]] at kilala bilang mga nakakatakot na mandirigma at mga mangangaso ng baka.<ref name="Okothndaloh">A. Okoth & A. Ndaloh, ''Peak Revision K.C.P.E. Social Studies'', East African, p.60–61.</ref> Ang mga Maasai at iba pang mga grupo sa [[Silangang Aprika|Silangang Africa]] ay gumamit ng mga kaugalian at kasanayan mula sa mga kalapit na grupong mga nagsasalita ng [[Cushitic languages|Cushita]], kabilang ang sistema ng organisasyong panlipunan na nakabatay sa edad, [[pagtutuli]], at mga terminong bokabularyo.<ref name="Collins">{{Cite book |last=Collins |first=Robert O. |title=The southern Sudan in historical perspective |date=2006 |publisher=Transaction Publishers |pages=9–10}}</ref><ref name="Wandi">S. Wandibba et al., p.19–20.</ref> Maraming grupong etniko na nakapagtayo na ng mga pamayanan sa rehiyon ang sapilitang pinaalis ng papasok na mga Maasai.<ref name=":1">{{Cite web |year=2001 |title=Maasai People |url=https://www.thirteen.org/wnet/africa/explore/savanna/print_savanna_peopleM1.html |access-date=2023-03-13 |website=[[WNET|THIRTEEN]] |publisher=[[PBS]] |publication-place=New York}}</ref> Ang iba pa, pangunahin na mga grupong Timog Cushita, ay isinama sa lipunang Maasai. Gayundin, ang mga ninunong Nilotiko ng Kalenjin ay sumipsip ng ilang sinaunang populasyong Cushita.<ref>{{Cite book |last=International Labour Office |title=Traditional occupations of indigenous and tribal peoples: emerging trends |date=2000 |publisher=[[International Labour Organization]] |page=55}}</ref> [[File:Maasai_man,_Eastern_Serengeti,_October_2006.jpg|right|thumb| Lalaking Maasai]] == Kultura == === Relihiyon === [[File:Crocuta_vs_Maasai_2.png|thumb| Mga mandirigmang Maasai na humaharap sa isang [[batik-batik na hyena]], isang karaniwang mandaragit na hayop, gaya ng nakuhanan ng larawan sa ''In Wildest Africa'' (1907)]] Ang mga [[Monoteismo|monoteistikong]] Maasai ay sumasamba sa iisang diyos na tinatawag na ''Enkai'', ''Nkai''<ref name=":1" />, o ''Engai'' . Si Engai ay may dalawahang kalikasan, na kinakatawan ng dalawang kulay:<ref name=":1" /> Si Engai Narok (Itim na Diyos) ay mabait, at si Engai Na-nyokie (Pulang Diyos) ay mapaghiganti.<ref>{{Cite web |title=African water symbolism and its consequences |url=http://www.institut.veolia.org/en/cahiers/water-symbolism/water-myths/africa-water.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010202033/http://www.institut.veolia.org/en/cahiers/water-symbolism/water-myths/africa-water.aspx |archive-date=10 October 2007 |access-date=28 February 2012 |publisher=Institut.veolia.org}}</ref> === Pagbabago ng katawan === [[File:Flickr_-_don_macauley_-_Maasai_Girl.jpg|thumb| [[Pagpepeklat]] ng babaeng Maasai sa kaniyang pisngi]] [[File:Maasai_woman_with_stretched_ears.jpg|left|thumb| Babaeng Maasai na may [[Pagbanat (pagtusok sa katawan)|nakaunat na mga pingol]]]] Ang pagtusok at pag-unat ng mga [[pingol]] ay karaniwan sa mga Maasai tulad ng ibang mga tribo, at kapwa ang mga lalaki at babae ay nagsusuot ng mga metal na hoop sa kanilang mga nakaunat na pingol. Iba't ibang materyales ang ginamit upang butasin at iunat ang mga lobe, kabilang ang mga tinik para sa butas, mga sanga, mga bungkos ng mga sanga, mga bato, ang cross-section ng mga pangil ng elepante at mga walang laman na lalagyan ng film.<ref>[https://books.google.com/books?id=GWtWDN0BWt0C&dq=maasai+ears&pg=PA42 ''The Myth of Wild Africa: Conservation Without Illusion''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520054101/https://books.google.com/books?id=GWtWDN0BWt0C&pg=PA42&lpg=PA42&dq=maasai+ears&source=web&ots=7u768brgsE&sig=q8PlaGC5C_ot35-PeLPJYlFDhxQ|date=2021-05-20}}.</ref> Ang mga kababaihan ay nagsusuot ng iba't ibang anyo ng mga palamuting may beads sa parehong earlobe at mas maliliit na butas sa itaas ng tainga.<ref>[https://books.google.com/books?id=gfUbHXT2dloC&dq=maasai+ears&pg=PA91 Culture and Customs of Kenya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520054102/https://books.google.com/books?id=gfUbHXT2dloC&pg=PA91&lpg=PA91&dq=maasai+ears&source=web&ots=2bhvmh_ZDO&sig=qG0fvuy6s0de2sWkSvtgICzz2fA|date=2021-05-20}}.</ref> Sa mga lalaking Maasai, ang [[pagtutuli]] ay isinasagawa bilang isang ritwal ng paglipat mula sa pagiging binata patungo sa pagiging lalaki. Tinutuli rin ang mga babae (gaya ng inilalarawan sa ibaba sa [[Mga Maasai|organisasyong panlipunan]]). Ang paniniwala at kaugaliang ito ay hindi natatangi sa mga Maasai. Sa kanayunan ng Kenya, isang grupo ng 95 batang may edad sa pagitan ng anim na buwan at dalawang taon ang sinuri noong 1991/92. 87% ang natuklasang sumailalim sa pagtanggal ng isa o higit pang mga nangungulag na usbong ng ngipin ng aso. Sa mas matandang pangkat ng edad (3–7 taong gulang), 72% ng 111 batang sinuri ay nagpakita ng nawawalang mandibular o maxillary deciduous canine.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hassanali J, Amwayi P, Muriithi A |date=Apr 1995 |title=Removal of deciduous canine tooth buds in Kenyan rural Maasai |journal=East Afr Med J |volume=72 |issue=4 |pages=207–9 |pmid=7621751}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Hiza JF, Kikwilu EN |date=Apr 1992 |title=Missing primary teeth due to tooth bud extraction in a remote village in Tanzania |journal=Int J Paediatr Dent |volume=2 |issue=1 |pages=31–4 |doi=10.1111/j.1365-263x.1992.tb00005.x |pmid=1525129}}</ref> ==== Paghiwa sa ari ==== [[File:Young_Maasai_Warrior.jpg|right|thumb| Batang mandirigmang Maasai (isang nakababatang ''Moran'' ) na may palamuti sa ulo at mga marka]] Ayon sa kaugalian, ang mga Maasai ay nagsasagawa ng masalimuot na [[ritwal ng pagpapasa]] na kinabibilangan ng kirurhikong [[Pagbabago at pagtanggal sa ari|pagtanggal sa ari]] upang simulan ang mga bata sa pagtanda. Ang salitang Maa para sa [[pagtutuli]], "emorata," ay ginagamit sa ritwal na ito para sa kapuwa lalaki at babae.<ref>{{Cite web |title=English - Maa |url=http://darkwing.uoregon.edu/~dlpayne/Maa%20Lexicon/index-english/main.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901172726/http://darkwing.uoregon.edu/~dlpayne/Maa%20Lexicon/index-english/main.htm |archive-date=2017-09-01 |access-date=2012-02-28 |publisher=Darkwing.uoregon.edu}}</ref> Ang ritwal na ito ay karaniwang isinasagawa ng mga matatanda, na gumagamit ng matalas na kutsilyo at pansamantalang nagtatago ng mga bendahe para sa pamamaraan.{{Sfn|Amin|Willetts|Eames|1987}} == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} === Bibliograpiya === * {{Cite book |last=Amin |first=Mohamed |title=The Last of the Maasai |last2=Willetts |first2=Duncan |last3=Eames |first3=John |date=1987 |publisher=Camerapix Publishers International |isbn=1-874041-32-6}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20120715234704/http://www.africanpeople.info/ Etnograpiya ng mga Aprikano | Maasai] * [https://web.archive.org/web/20100107200159/http://www.uoregon.edu/~maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm Online na diksyunaryo ng Maasai] * [http://www.e-solidarity.org/index-engl.htm Samahan ng Tulong sa Maasai] * [https://web.archive.org/web/20091019024105/http://elandmaasai.org/ Paggawa para sa isang makatarungan at nagsasariling komunidad para sa mga Maasai] * [http://www.maasaitrust.org/ Maasai Trust] * [http://www.maasaimara.com/the-mara/maasai-people Ang mga Taong Maasai - Kasaysayan at Kultura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520054247/http://www.maasaimara.com/the-mara/maasai-people |date=2021-05-20 }} Archived * [http://www.maasai-association.org/maasai.html Mga taong Maasai, Kenya sa Maasai Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518202543/http://www.maasai-association.org/maasai.html |date=2020-05-18 }} Archived * [http://www.indiana.edu/~iuam/kenya/categories/16 Koleksyon online ng Museo ng Sining ng Unibersidad ng Indiana para sa Sining ng Kenya] * [https://www.masaimara.travel/maasai-tribe-facts.php Mga Katotohanan Tungkol sa Tribong Maasai Mara] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pbgivjjv7bbb73uaw21kl4jp98rdlss 0 339710 2225691 2026-09-16T15:48:00Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=75001}}{{TOC001|prefix=75}} == 75001–75100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 75001 || {{mp|1999 TX|283}} || — || Oktubre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 75002 || {{mp|1999 TM|285}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} ||... 2225691 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=75001}}{{TOC001|prefix=75}} == 75001–75100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 75001 || {{mp|1999 TX|283}} || — || Oktubre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 75002 || {{mp|1999 TM|285}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75002}} |-id=003 bgcolor=#fefefe | 75003 || {{mp|1999 TO|286}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75003}} |-id=004 bgcolor=#fefefe | 75004 || {{mp|1999 TQ|291}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75004}} |-id=005 bgcolor=#fefefe | 75005 || {{mp|1999 TZ|297}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 75006 || {{mp|1999 TX|308}} || — || Oktubre 6, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75006}} |-id=007 bgcolor=#fefefe | 75007 || {{mp|1999 TU|320}} || — || Oktubre 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75007}} |-id=008 bgcolor=#fefefe | 75008 || {{mp|1999 TE|328}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75008}} |-id=009 bgcolor=#fefefe | 75009 Petervereš || 1999 UC || {{MoMP|75009|Petervereš}} || Oktubre 16, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75009}} |-id=010 bgcolor=#fefefe | 75010 || 1999 UP || — || Oktubre 16, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|75010}} |-id=011 bgcolor=#fefefe | 75011 || {{mp|1999 UQ|1}} || — || Oktubre 17, 1999 || [[Nihondaira Observatory Oohira Station|Oohira]] || [[Takeshi Urata|T. Urata]] || V || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75011}} |-id=012 bgcolor=#fefefe | 75012 || {{mp|1999 UO|3}} || — || Oktubre 17, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || V || align=right | 2.1 km || {{M+J|75012}} |-id=013 bgcolor=#fefefe | 75013 || {{mp|1999 UJ|4}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75013}} |-id=014 bgcolor=#fefefe | 75014 || {{mp|1999 UO|4}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75014}} |-id=015 bgcolor=#fa8072 | 75015 || {{mp|1999 UW|4}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75015}} |-id=016 bgcolor=#fefefe | 75016 || {{mp|1999 UC|5}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75016}} |-id=017 bgcolor=#fa8072 | 75017 || {{mp|1999 UE|5}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75017}} |-id=018 bgcolor=#e9e9e9 | 75018 || {{mp|1999 UL|5}} || — || Oktubre 29, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|75018}} |-id=019 bgcolor=#fefefe | 75019 || {{mp|1999 UZ|7}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 75020 || {{mp|1999 UM|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75020}} |-id=021 bgcolor=#fefefe | 75021 || {{mp|1999 UO|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75021}} |-id=022 bgcolor=#fefefe | 75022 || {{mp|1999 UP|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 75023 || {{mp|1999 UH|9}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75023}} |-id=024 bgcolor=#fefefe | 75024 || {{mp|1999 UA|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75024}} |-id=025 bgcolor=#fefefe | 75025 || {{mp|1999 UJ|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | 1.7 km || {{M+J|75025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 75026 || {{mp|1999 UT|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75026}} |-id=027 bgcolor=#fefefe | 75027 || {{mp|1999 UG|17}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75027}} |-id=028 bgcolor=#fefefe | 75028 || {{mp|1999 US|17}} || — || Oktubre 30, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75028}} |-id=029 bgcolor=#fefefe | 75029 || {{mp|1999 UR|20}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75029}} |-id=030 bgcolor=#fefefe | 75030 || {{mp|1999 UQ|23}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75030}} |-id=031 bgcolor=#fefefe | 75031 || {{mp|1999 UX|23}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75031}} |-id=032 bgcolor=#fefefe | 75032 || {{mp|1999 UT|24}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75032}} |-id=033 bgcolor=#fefefe | 75033 || {{mp|1999 UU|24}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 75034 || {{mp|1999 UV|25}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75034}} |-id=035 bgcolor=#fefefe | 75035 || {{mp|1999 UY|25}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|75035}} |-id=036 bgcolor=#fefefe | 75036 || {{mp|1999 UD|26}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|75036}} |-id=037 bgcolor=#e9e9e9 | 75037 || {{mp|1999 UG|28}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75037}} |-id=038 bgcolor=#fefefe | 75038 || {{mp|1999 UB|31}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75038}} |-id=039 bgcolor=#fefefe | 75039 || {{mp|1999 UC|32}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75039}} |-id=040 bgcolor=#fefefe | 75040 || {{mp|1999 UP|33}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75040}} |-id=041 bgcolor=#fefefe | 75041 || {{mp|1999 UB|38}} || — || Oktubre 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75041}} |-id=042 bgcolor=#fefefe | 75042 || {{mp|1999 UQ|38}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75042}} |-id=043 bgcolor=#fefefe | 75043 || {{mp|1999 UE|39}} || — || Oktubre 29, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75043}} |-id=044 bgcolor=#fefefe | 75044 || {{mp|1999 UG|42}} || — || Oktubre 20, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|75044}} |-id=045 bgcolor=#fefefe | 75045 || {{mp|1999 UK|43}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75045}} |-id=046 bgcolor=#fefefe | 75046 || {{mp|1999 UM|43}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75046}} |-id=047 bgcolor=#fefefe | 75047 || {{mp|1999 UD|44}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || [[Asteroid family#Matterania|(883)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75047}} |-id=048 bgcolor=#fefefe | 75048 || {{mp|1999 UM|46}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 75049 || {{mp|1999 UX|46}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|75049}} |-id=050 bgcolor=#e9e9e9 | 75050 || {{mp|1999 UN|47}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75050}} |-id=051 bgcolor=#fefefe | 75051 || {{mp|1999 UN|48}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75051}} |-id=052 bgcolor=#fefefe | 75052 || {{mp|1999 UM|50}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75052}} |-id=053 bgcolor=#e9e9e9 | 75053 || {{mp|1999 UH|54}} || — || Oktubre 22, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75053}} |-id=054 bgcolor=#fefefe | 75054 || {{mp|1999 UQ|57}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75054}} |-id=055 bgcolor=#fefefe | 75055 || {{mp|1999 VX|2}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75055}} |-id=056 bgcolor=#fefefe | 75056 || {{mp|1999 VJ|4}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 75057 || {{mp|1999 VR|4}} || — || Nobyembre 7, 1999 || [[Lime Creek Observatory|Lime Creek]] || [[Robert Linderholm|R. Linderholm]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75057}} |-id=058 bgcolor=#e9e9e9 | 75058 Hanau || {{mp|1999 VK|5}} || {{MoMP|75058|Hanau}} || Nobyembre 6, 1999 || [[Saji Observatory|Saji]] || [[Saji Observatory|Saji]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75058}} |-id=059 bgcolor=#fefefe | 75059 || {{mp|1999 VU|5}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|75059}} |-id=060 bgcolor=#fefefe | 75060 || {{mp|1999 VJ|6}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Asteroid family#Duponta|(1338)]] ([[Flora family|FLO]]) || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 75061 || {{mp|1999 VK|7}} || — || Nobyembre 7, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75061}} |-id=062 bgcolor=#fefefe | 75062 || {{mp|1999 VZ|7}} || — || Nobyembre 8, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75062}} |-id=063 bgcolor=#fefefe | 75063 Koestler || {{mp|1999 VO|8}} || {{MoMP|75063|Koestler}} || Nobyembre 1, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75063}} |-id=064 bgcolor=#e9e9e9 | 75064 || {{mp|1999 VF|10}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75064}} |-id=065 bgcolor=#fefefe | 75065 || {{mp|1999 VO|10}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75065}} |-id=066 bgcolor=#fefefe | 75066 || {{mp|1999 VK|11}} || — || Nobyembre 10, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75066}} |-id=067 bgcolor=#fefefe | 75067 || {{mp|1999 VN|12}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 75068 || {{mp|1999 VR|13}} || — || Nobyembre 2, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|75068}} |-id=069 bgcolor=#fefefe | 75069 || {{mp|1999 VW|17}} || — || Nobyembre 2, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 75070 || {{mp|1999 VX|17}} || — || Nobyembre 2, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || (2076) || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75070}} |-id=071 bgcolor=#fefefe | 75071 || {{mp|1999 VB|19}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Graham E. Bell|G. Bell]], [[Gary Hug|G. Hug]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75071}} |-id=072 bgcolor=#fefefe | 75072 Timerskine || {{mp|1999 VU|19}} || {{MoMP|75072|Timerskine}} || Nobyembre 14, 1999 || [[Tooele, Utah|Wiggins Observatory]] || [[Patrick Wiggins (astronomer)|P. Wiggins]], Phaneuf, H. || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75072}} |-id=073 bgcolor=#e9e9e9 | 75073 || {{mp|1999 VK|21}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75073}} |-id=074 bgcolor=#fefefe | 75074 || {{mp|1999 VU|21}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75074}} |-id=075 bgcolor=#fefefe | 75075 || {{mp|1999 VB|22}} || — || Nobyembre 13, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|75075}} |-id=076 bgcolor=#fefefe | 75076 || {{mp|1999 VE|22}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75076}} |-id=077 bgcolor=#fefefe | 75077 || {{mp|1999 VP|22}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75077}} |-id=078 bgcolor=#fefefe | 75078 || {{mp|1999 VG|23}} || — || Nobyembre 8, 1999 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Mallorca]] || [[Rafael Pacheco|R. Pacheco]], [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75078}} |-id=079 bgcolor=#fa8072 | 75079 || {{mp|1999 VN|24}} || — || Nobyembre 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|75079}} |-id=080 bgcolor=#fefefe | 75080 || {{mp|1999 VP|24}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75080}} |-id=081 bgcolor=#fefefe | 75081 || {{mp|1999 VC|25}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75081}} |-id=082 bgcolor=#fefefe | 75082 || {{mp|1999 VF|26}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75082}} |-id=083 bgcolor=#fefefe | 75083 || {{mp|1999 VV|26}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 1.9 km || {{M+J|75083}} |-id=084 bgcolor=#fefefe | 75084 || {{mp|1999 VX|26}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|75084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 75085 || {{mp|1999 VC|28}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|75085}} |-id=086 bgcolor=#fefefe | 75086 || {{mp|1999 VU|28}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|75086}} |-id=087 bgcolor=#fefefe | 75087 || {{mp|1999 VY|28}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75087}} |-id=088 bgcolor=#fefefe | 75088 || {{mp|1999 VV|29}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|75088}} |-id=089 bgcolor=#fefefe | 75089 || {{mp|1999 VY|30}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75089}} |-id=090 bgcolor=#fefefe | 75090 || {{mp|1999 VP|31}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75090}} |-id=091 bgcolor=#e9e9e9 | 75091 || {{mp|1999 VL|33}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|7744|(7744)}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 75092 || {{mp|1999 VG|34}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75092}} |-id=093 bgcolor=#fefefe | 75093 || {{mp|1999 VA|35}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75093}} |-id=094 bgcolor=#fefefe | 75094 || {{mp|1999 VD|35}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75094}} |-id=095 bgcolor=#fefefe | 75095 || {{mp|1999 VT|36}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75095}} |-id=096 bgcolor=#fefefe | 75096 || {{mp|1999 VW|36}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75096}} |-id=097 bgcolor=#e9e9e9 | 75097 || {{mp|1999 VO|37}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75097}} |-id=098 bgcolor=#fefefe | 75098 || {{mp|1999 VK|38}} || — || Nobyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|75098}} |-id=099 bgcolor=#fefefe | 75099 || {{mp|1999 VA|41}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75099}} |-id=100 bgcolor=#fefefe | 75100 || {{mp|1999 VF|43}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75100}} |} == 75101–75200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 75101 || {{mp|1999 VE|45}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75101}} |-id=102 bgcolor=#fefefe | 75102 || {{mp|1999 VX|46}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Fast rotator (asteroid)#75102|fast]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75102}} |-id=103 bgcolor=#fefefe | 75103 || {{mp|1999 VL|49}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 75104 || {{mp|1999 VQ|49}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75104}} |-id=105 bgcolor=#fefefe | 75105 || {{mp|1999 VP|51}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|75105}} |-id=106 bgcolor=#e9e9e9 | 75106 || {{mp|1999 VL|52}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75106}} |-id=107 bgcolor=#fefefe | 75107 || {{mp|1999 VW|54}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 75108 || {{mp|1999 VJ|55}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75108}} |-id=109 bgcolor=#fefefe | 75109 || {{mp|1999 VQ|55}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75109}} |-id=110 bgcolor=#fefefe | 75110 || {{mp|1999 VH|56}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75110}} |-id=111 bgcolor=#fefefe | 75111 || {{mp|1999 VJ|56}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|75111}} |-id=112 bgcolor=#fefefe | 75112 || {{mp|1999 VN|56}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75112}} |-id=113 bgcolor=#fefefe | 75113 || {{mp|1999 VZ|57}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75113}} |-id=114 bgcolor=#fefefe | 75114 || {{mp|1999 VJ|58}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75114}} |-id=115 bgcolor=#fefefe | 75115 || {{mp|1999 VR|58}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75115}} |-id=116 bgcolor=#fefefe | 75116 || {{mp|1999 VM|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75116}} |-id=117 bgcolor=#fefefe | 75117 || {{mp|1999 VN|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75117}} |-id=118 bgcolor=#fefefe | 75118 || {{mp|1999 VP|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75118}} |-id=119 bgcolor=#fefefe | 75119 || {{mp|1999 VU|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75119}} |-id=120 bgcolor=#fefefe | 75120 || {{mp|1999 VW|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75120}} |-id=121 bgcolor=#fefefe | 75121 || {{mp|1999 VP|62}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75121}} |-id=122 bgcolor=#fefefe | 75122 || {{mp|1999 VU|63}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75122}} |-id=123 bgcolor=#fefefe | 75123 || {{mp|1999 VH|64}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75123}} |-id=124 bgcolor=#e9e9e9 | 75124 || {{mp|1999 VR|64}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75124}} |-id=125 bgcolor=#fefefe | 75125 || {{mp|1999 VY|64}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 75126 || {{mp|1999 VU|65}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75126}} |-id=127 bgcolor=#fefefe | 75127 || {{mp|1999 VP|66}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75127}} |-id=128 bgcolor=#e9e9e9 | 75128 || {{mp|1999 VW|66}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 75129 || {{mp|1999 VP|69}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 75130 || {{mp|1999 VE|71}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75130}} |-id=131 bgcolor=#fefefe | 75131 || {{mp|1999 VH|71}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|75131}} |-id=132 bgcolor=#e9e9e9 | 75132 || {{mp|1999 VK|71}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75132}} |-id=133 bgcolor=#fefefe | 75133 || {{mp|1999 VT|74}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|75133}} |-id=134 bgcolor=#fefefe | 75134 || {{mp|1999 VR|77}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 75135 || {{mp|1999 VT|77}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75135}} |-id=136 bgcolor=#fefefe | 75136 || {{mp|1999 VF|79}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75136}} |-id=137 bgcolor=#fefefe | 75137 || {{mp|1999 VW|79}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75137}} |-id=138 bgcolor=#fefefe | 75138 || {{mp|1999 VT|80}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75138}} |-id=139 bgcolor=#fefefe | 75139 || {{mp|1999 VD|83}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75139}} |-id=140 bgcolor=#fefefe | 75140 || {{mp|1999 VM|83}} || — || Nobyembre 2, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|75140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 75141 || {{mp|1999 VZ|84}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|75141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 75142 || {{mp|1999 VR|87}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75142}} |-id=143 bgcolor=#fefefe | 75143 || {{mp|1999 VF|90}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75143}} |-id=144 bgcolor=#fefefe | 75144 || {{mp|1999 VO|91}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75144}} |-id=145 bgcolor=#fefefe | 75145 || {{mp|1999 VJ|93}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75145}} |-id=146 bgcolor=#fefefe | 75146 || {{mp|1999 VE|94}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75146}} |-id=147 bgcolor=#fefefe | 75147 || {{mp|1999 VD|95}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75147}} |-id=148 bgcolor=#fefefe | 75148 || {{mp|1999 VN|95}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75148}} |-id=149 bgcolor=#fefefe | 75149 || {{mp|1999 VM|96}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 75150 || {{mp|1999 VU|98}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75150}} |-id=151 bgcolor=#fefefe | 75151 || {{mp|1999 VY|100}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|75151}} |-id=152 bgcolor=#fefefe | 75152 || {{mp|1999 VP|105}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#75152|fast]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75152}} |-id=153 bgcolor=#fefefe | 75153 || {{mp|1999 VT|106}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75153}} |-id=154 bgcolor=#fefefe | 75154 || {{mp|1999 VU|108}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75154}} |-id=155 bgcolor=#fefefe | 75155 || {{mp|1999 VX|108}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75155}} |-id=156 bgcolor=#fefefe | 75156 || {{mp|1999 VN|109}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75156}} |-id=157 bgcolor=#fefefe | 75157 || {{mp|1999 VP|109}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|75157}} |-id=158 bgcolor=#e9e9e9 | 75158 || {{mp|1999 VU|111}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75158}} |-id=159 bgcolor=#e9e9e9 | 75159 || {{mp|1999 VZ|112}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75159}} |-id=160 bgcolor=#fefefe | 75160 || {{mp|1999 VX|113}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75160}} |-id=161 bgcolor=#e9e9e9 | 75161 || {{mp|1999 VH|115}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Catalina || CSS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 75162 || {{mp|1999 VK|116}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75162}} |-id=163 bgcolor=#fefefe | 75163 || {{mp|1999 VG|119}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75163}} |-id=164 bgcolor=#fefefe | 75164 || {{mp|1999 VN|119}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75164}} |-id=165 bgcolor=#e9e9e9 | 75165 || {{mp|1999 VQ|121}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75165}} |-id=166 bgcolor=#fefefe | 75166 || {{mp|1999 VH|124}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75166}} |-id=167 bgcolor=#fefefe | 75167 || {{mp|1999 VF|128}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 75168 || {{mp|1999 VF|129}} || — || Nobyembre 11, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75168}} |-id=169 bgcolor=#fefefe | 75169 || {{mp|1999 VR|135}} || — || Nobyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75169}} |-id=170 bgcolor=#fefefe | 75170 || {{mp|1999 VC|138}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75170}} |-id=171 bgcolor=#fefefe | 75171 || {{mp|1999 VB|143}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75171}} |-id=172 bgcolor=#fefefe | 75172 || {{mp|1999 VT|144}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|75172}} |-id=173 bgcolor=#fefefe | 75173 || {{mp|1999 VA|148}} || — || Nobyembre 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75173}} |-id=174 bgcolor=#e9e9e9 | 75174 || {{mp|1999 VX|148}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75174}} |-id=175 bgcolor=#fefefe | 75175 || {{mp|1999 VF|152}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75175}} |-id=176 bgcolor=#d6d6d6 | 75176 || {{mp|1999 VV|155}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75176}} |-id=177 bgcolor=#e9e9e9 | 75177 || {{mp|1999 VY|156}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75177}} |-id=178 bgcolor=#fefefe | 75178 || {{mp|1999 VQ|157}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75178}} |-id=179 bgcolor=#fefefe | 75179 || {{mp|1999 VA|158}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|75179}} |-id=180 bgcolor=#e9e9e9 | 75180 || {{mp|1999 VF|158}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75180}} |-id=181 bgcolor=#fefefe | 75181 || {{mp|1999 VW|158}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75181}} |-id=182 bgcolor=#fefefe | 75182 || {{mp|1999 VC|159}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75182}} |-id=183 bgcolor=#fefefe | 75183 || {{mp|1999 VB|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75183}} |-id=184 bgcolor=#fefefe | 75184 || {{mp|1999 VF|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75184}} |-id=185 bgcolor=#fefefe | 75185 || {{mp|1999 VQ|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75185}} |-id=186 bgcolor=#fefefe | 75186 || {{mp|1999 VX|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75186}} |-id=187 bgcolor=#fefefe | 75187 || {{mp|1999 VU|161}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75187}} |-id=188 bgcolor=#fefefe | 75188 || {{mp|1999 VB|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75188}} |-id=189 bgcolor=#fefefe | 75189 || {{mp|1999 VQ|168}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75189}} |-id=190 bgcolor=#fefefe | 75190 Segreliliana || {{mp|1999 VD|169}} || {{MoMP|75190|Segreliliana}} || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|75190}} |-id=191 bgcolor=#fefefe | 75191 || {{mp|1999 VE|170}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75191}} |-id=192 bgcolor=#fefefe | 75192 || {{mp|1999 VG|171}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75192}} |-id=193 bgcolor=#fefefe | 75193 || {{mp|1999 VN|171}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75193}} |-id=194 bgcolor=#fefefe | 75194 || {{mp|1999 VQ|171}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75194}} |-id=195 bgcolor=#fefefe | 75195 || {{mp|1999 VJ|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75195}} |-id=196 bgcolor=#fefefe | 75196 || {{mp|1999 VK|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75196}} |-id=197 bgcolor=#e9e9e9 | 75197 || {{mp|1999 VQ|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75197}} |-id=198 bgcolor=#fefefe | 75198 || {{mp|1999 VR|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|75198}} |-id=199 bgcolor=#fefefe | 75199 || {{mp|1999 VK|176}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75199}} |-id=200 bgcolor=#fefefe | 75200 || {{mp|1999 VG|177}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75200}} |} == 75201–75300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 75201 || {{mp|1999 VC|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75201}} |-id=202 bgcolor=#fefefe | 75202 || {{mp|1999 VV|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75202}} |-id=203 bgcolor=#fefefe | 75203 || {{mp|1999 VL|183}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75203}} |-id=204 bgcolor=#d6d6d6 | 75204 || {{mp|1999 VC|184}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75204}} |-id=205 bgcolor=#fefefe | 75205 || {{mp|1999 VQ|184}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75205}} |-id=206 bgcolor=#fefefe | 75206 || {{mp|1999 VY|184}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75206}} |-id=207 bgcolor=#e9e9e9 | 75207 || {{mp|1999 VR|188}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75207}} |-id=208 bgcolor=#fefefe | 75208 || {{mp|1999 VE|191}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75208}} |-id=209 bgcolor=#fefefe | 75209 || {{mp|1999 VM|192}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75209}} |-id=210 bgcolor=#fefefe | 75210 || {{mp|1999 VP|192}} || — || Nobyembre 1, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75210}} |-id=211 bgcolor=#fefefe | 75211 || {{mp|1999 VD|193}} || — || Nobyembre 1, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 75212 || {{mp|1999 VK|201}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75212}} |-id=213 bgcolor=#fefefe | 75213 || {{mp|1999 VD|202}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75213}} |-id=214 bgcolor=#fefefe | 75214 || {{mp|1999 VF|202}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75214}} |-id=215 bgcolor=#fefefe | 75215 || {{mp|1999 VG|212}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75215}} |-id=216 bgcolor=#fefefe | 75216 || {{mp|1999 VV|213}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 75217 || {{mp|1999 VJ|215}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75217}} |-id=218 bgcolor=#fefefe | 75218 || {{mp|1999 VL|216}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75218}} |-id=219 bgcolor=#fefefe | 75219 || {{mp|1999 VV|219}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75219}} |-id=220 bgcolor=#e9e9e9 | 75220 || {{mp|1999 VL|220}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 75221 || {{mp|1999 VN|222}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 75222 || {{mp|1999 VO|223}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75222}} |-id=223 bgcolor=#fefefe | 75223 Wupatki || {{mp|1999 WP|1}} || {{MoMP|75223|Wupatki}} || Nobyembre 28, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Miloš Tichý|M. Tichý]], [[Jana Tichá|J. Tichá]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|75223}} |-id=224 bgcolor=#fefefe | 75224 || {{mp|1999 WC|3}} || — || Nobyembre 27, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75224}} |-id=225 bgcolor=#e9e9e9 | 75225 Corradoaugias || {{mp|1999 WD|3}} || {{MoMP|75225|Corradoaugias}} || Nobyembre 27, 1999 || [[Osservatorio Colleverde di Guidonia|Colleverde]] || [[Vincenzo Silvano Casulli|V. S. Casulli]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 75226 || {{mp|1999 WF|3}} || — || Nobyembre 19, 1999 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75226}} |-id=227 bgcolor=#fefefe | 75227 || {{mp|1999 WT|3}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 75228 || {{mp|1999 WB|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75228}} |-id=229 bgcolor=#e9e9e9 | 75229 || {{mp|1999 WV|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75229}} |-id=230 bgcolor=#e9e9e9 | 75230 || {{mp|1999 WX|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 75231 || {{mp|1999 WZ|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75231}} |-id=232 bgcolor=#fefefe | 75232 || {{mp|1999 WK|6}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 75233 || {{mp|1999 WE|7}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75233}} |-id=234 bgcolor=#fefefe | 75234 || {{mp|1999 WO|7}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 75235 || {{mp|1999 WX|7}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 75236 || {{mp|1999 WB|8}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|75236}} |-id=237 bgcolor=#fefefe | 75237 || {{mp|1999 WK|8}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Nihondaira Observatory Oohira Station|Oohira]] || [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 75238 || {{mp|1999 WC|9}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Andrea Boattini|A. Boattini]], [[Luciano Tesi|L. Tesi]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75238}} |-id=239 bgcolor=#e9e9e9 | 75239 || {{mp|1999 WZ|9}} || — || Nobyembre 30, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 75240 || {{mp|1999 WH|11}} || — || Nobyembre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|75240}} |-id=241 bgcolor=#e9e9e9 | 75241 || {{mp|1999 WL|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || Shiozawa, H., [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|75241}} |-id=242 bgcolor=#fefefe | 75242 || {{mp|1999 WP|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Nachi-Katsuura || Shiozawa, H., T. Urata || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 75243 || {{mp|1999 WV|11}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 75244 || {{mp|1999 WO|12}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75244}} |-id=245 bgcolor=#fefefe | 75245 || {{mp|1999 WH|18}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75245}} |-id=246 bgcolor=#fefefe | 75246 || {{mp|1999 WJ|19}} || — || Nobyembre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75246}} |-id=247 bgcolor=#e9e9e9 | 75247 || 1999 XJ || — || Disyembre 1, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75247}} |-id=248 bgcolor=#fefefe | 75248 || 1999 XX || — || Disyembre 2, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75248}} |-id=249 bgcolor=#fefefe | 75249 || {{mp|1999 XU|1}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75249}} |-id=250 bgcolor=#fefefe | 75250 || {{mp|1999 XH|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75250}} |-id=251 bgcolor=#fefefe | 75251 || {{mp|1999 XN|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75251}} |-id=252 bgcolor=#fefefe | 75252 || {{mp|1999 XS|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75252}} |-id=253 bgcolor=#e9e9e9 | 75253 || {{mp|1999 XY|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75253}} |-id=254 bgcolor=#fefefe | 75254 || {{mp|1999 XC|4}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75254}} |-id=255 bgcolor=#fefefe | 75255 || {{mp|1999 XD|6}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 75256 || {{mp|1999 XW|6}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75256}} |-id=257 bgcolor=#fefefe | 75257 || {{mp|1999 XX|6}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75257}} |-id=258 bgcolor=#fefefe | 75258 || {{mp|1999 XE|8}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || NYS || align=right | 1.9 km || {{M+J|75258}} |-id=259 bgcolor=#fefefe | 75259 || {{mp|1999 XG|9}} || — || Disyembre 2, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 75260 || {{mp|1999 XO|10}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75260}} |-id=261 bgcolor=#fefefe | 75261 || {{mp|1999 XB|11}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75261}} |-id=262 bgcolor=#e9e9e9 | 75262 || {{mp|1999 XF|11}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75262}} |-id=263 bgcolor=#fefefe | 75263 || {{mp|1999 XO|11}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 75264 || {{mp|1999 XG|12}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75264}} |-id=265 bgcolor=#fefefe | 75265 || {{mp|1999 XE|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 75266 || {{mp|1999 XG|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 75267 || {{mp|1999 XJ|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|75267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 75268 || {{mp|1999 XN|15}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75268}} |-id=269 bgcolor=#e9e9e9 | 75269 || {{mp|1999 XU|15}} || — || Disyembre 6, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 75270 || {{mp|1999 XB|16}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75270}} |-id=271 bgcolor=#fefefe | 75271 || {{mp|1999 XE|16}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 75272 || {{mp|1999 XG|16}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75272}} |-id=273 bgcolor=#fefefe | 75273 || {{mp|1999 XC|18}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75273}} |-id=274 bgcolor=#fefefe | 75274 || {{mp|1999 XK|18}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75274}} |-id=275 bgcolor=#fefefe | 75275 || {{mp|1999 XG|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|75275}} |-id=276 bgcolor=#fefefe | 75276 || {{mp|1999 XK|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 75277 || {{mp|1999 XN|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|75277}} |-id=278 bgcolor=#fefefe | 75278 || {{mp|1999 XQ|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 75279 || {{mp|1999 XX|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 75280 || {{mp|1999 XZ|20}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#75280|fast]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75280}} |-id=281 bgcolor=#e9e9e9 | 75281 || {{mp|1999 XF|22}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|75281}} |-id=282 bgcolor=#fefefe | 75282 || {{mp|1999 XG|22}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|75282}} |-id=283 bgcolor=#fefefe | 75283 || {{mp|1999 XH|23}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75283}} |-id=284 bgcolor=#fefefe | 75284 || {{mp|1999 XV|24}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75284}} |-id=285 bgcolor=#fefefe | 75285 || {{mp|1999 XY|24}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 75286 || {{mp|1999 XZ|24}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|75286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 75287 || {{mp|1999 XD|25}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75287}} |-id=288 bgcolor=#fefefe | 75288 || {{mp|1999 XL|26}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 75289 || {{mp|1999 XM|26}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 75290 || {{mp|1999 XY|27}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75290}} |-id=291 bgcolor=#e9e9e9 | 75291 || {{mp|1999 XD|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75291}} |-id=292 bgcolor=#fefefe | 75292 || {{mp|1999 XE|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75292}} |-id=293 bgcolor=#fefefe | 75293 || {{mp|1999 XQ|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75293}} |-id=294 bgcolor=#fefefe | 75294 || {{mp|1999 XU|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 75295 || {{mp|1999 XH|30}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 75296 || {{mp|1999 XS|30}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75296}} |-id=297 bgcolor=#e9e9e9 | 75297 || {{mp|1999 XY|32}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|75297}} |-id=298 bgcolor=#e9e9e9 | 75298 || {{mp|1999 XF|33}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75298}} |-id=299 bgcolor=#e9e9e9 | 75299 || {{mp|1999 XM|33}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75299}} |-id=300 bgcolor=#e9e9e9 | 75300 || {{mp|1999 XJ|34}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|75300}} |} == 75301–75400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 75301 || {{mp|1999 XN|34}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|75301}} |-id=302 bgcolor=#fefefe | 75302 || {{mp|1999 XV|34}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75302}} |-id=303 bgcolor=#fa8072 | 75303 || {{mp|1999 XQ|35}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 75304 || {{mp|1999 XT|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75304}} |-id=305 bgcolor=#fefefe | 75305 || {{mp|1999 XV|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 75306 || {{mp|1999 XZ|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 75307 || {{mp|1999 XM|37}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 75308 Shoin || {{mp|1999 XY|37}} || {{MoMP|75308|Shoin}} || Disyembre 7, 1999 || [[Kuma Kogen Observatory|Kuma Kogen]] || [[Akimasa Nakamura|A. Nakamura]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 75309 || {{mp|1999 XE|38}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 75310 || {{mp|1999 XA|39}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 75311 || {{mp|1999 XC|39}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 75312 || {{mp|1999 XT|40}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 75313 || {{mp|1999 XL|41}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 75314 || {{mp|1999 XG|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75314}} |-id=315 bgcolor=#fefefe | 75315 || {{mp|1999 XK|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|75315}} |-id=316 bgcolor=#fefefe | 75316 || {{mp|1999 XM|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 75317 || {{mp|1999 XO|43}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|75317}} |-id=318 bgcolor=#fefefe | 75318 || {{mp|1999 XN|44}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 75319 || {{mp|1999 XU|44}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 75320 || {{mp|1999 XV|45}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 75321 || {{mp|1999 XY|45}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 75322 || {{mp|1999 XF|47}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 75323 || {{mp|1999 XY|47}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 75324 || {{mp|1999 XV|48}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 75325 || {{mp|1999 XX|48}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 75326 || {{mp|1999 XZ|50}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 75327 || {{mp|1999 XV|52}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 75328 || {{mp|1999 XZ|52}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75328}} |-id=329 bgcolor=#fefefe | 75329 || {{mp|1999 XE|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75329}} |-id=330 bgcolor=#fefefe | 75330 || {{mp|1999 XF|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75330}} |-id=331 bgcolor=#e9e9e9 | 75331 || {{mp|1999 XL|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75331}} |-id=332 bgcolor=#e9e9e9 | 75332 || {{mp|1999 XN|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75332}} |-id=333 bgcolor=#fefefe | 75333 || {{mp|1999 XO|54}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 75334 || {{mp|1999 XS|54}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75334}} |-id=335 bgcolor=#e9e9e9 | 75335 || {{mp|1999 XP|55}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75335}} |-id=336 bgcolor=#e9e9e9 | 75336 || {{mp|1999 XE|57}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75336}} |-id=337 bgcolor=#fefefe | 75337 || {{mp|1999 XA|58}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75337}} |-id=338 bgcolor=#e9e9e9 | 75338 || {{mp|1999 XX|59}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 75339 || {{mp|1999 XN|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75339}} |-id=340 bgcolor=#e9e9e9 | 75340 || {{mp|1999 XP|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75340}} |-id=341 bgcolor=#fefefe | 75341 || {{mp|1999 XQ|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75341}} |-id=342 bgcolor=#e9e9e9 | 75342 || {{mp|1999 XW|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75342}} |-id=343 bgcolor=#e9e9e9 | 75343 || {{mp|1999 XK|61}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75343}} |-id=344 bgcolor=#fefefe | 75344 || {{mp|1999 XS|61}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 75345 || {{mp|1999 XZ|61}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75345}} |-id=346 bgcolor=#fefefe | 75346 || {{mp|1999 XE|62}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75346}} |-id=347 bgcolor=#fefefe | 75347 || {{mp|1999 XO|62}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75347}} |-id=348 bgcolor=#e9e9e9 | 75348 || {{mp|1999 XF|64}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75348}} |-id=349 bgcolor=#e9e9e9 | 75349 || {{mp|1999 XB|65}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75349}} |-id=350 bgcolor=#e9e9e9 | 75350 || {{mp|1999 XY|65}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 75351 || {{mp|1999 XY|67}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75351}} |-id=352 bgcolor=#e9e9e9 | 75352 || {{mp|1999 XH|68}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 75353 || {{mp|1999 XL|69}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75353|slow]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|75353}} |-id=354 bgcolor=#fefefe | 75354 || {{mp|1999 XS|69}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 75355 || {{mp|1999 XP|70}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75355}} |-id=356 bgcolor=#e9e9e9 | 75356 || {{mp|1999 XA|71}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75356}} |-id=357 bgcolor=#fefefe | 75357 || {{mp|1999 XL|71}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75357}} |-id=358 bgcolor=#fefefe | 75358 || {{mp|1999 XT|71}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75358}} |-id=359 bgcolor=#fefefe | 75359 || {{mp|1999 XA|72}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 75360 || {{mp|1999 XO|72}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 75361 || {{mp|1999 XQ|72}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 75362 || {{mp|1999 XQ|73}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75362}} |-id=363 bgcolor=#e9e9e9 | 75363 || {{mp|1999 XK|74}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75363}} |-id=364 bgcolor=#fefefe | 75364 || {{mp|1999 XZ|74}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|75364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 75365 || {{mp|1999 XP|75}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75365}} |-id=366 bgcolor=#e9e9e9 | 75366 || {{mp|1999 XS|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|75366}} |-id=367 bgcolor=#fefefe | 75367 || {{mp|1999 XV|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75367}} |-id=368 bgcolor=#e9e9e9 | 75368 || {{mp|1999 XW|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75368}} |-id=369 bgcolor=#fefefe | 75369 || {{mp|1999 XZ|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75369}} |-id=370 bgcolor=#e9e9e9 | 75370 || {{mp|1999 XM|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75370|slow]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|75370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 75371 || {{mp|1999 XU|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|75371}} |-id=372 bgcolor=#fefefe | 75372 || {{mp|1999 XX|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75372}} |-id=373 bgcolor=#e9e9e9 | 75373 || {{mp|1999 XY|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 75374 || {{mp|1999 XG|84}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75374}} |-id=375 bgcolor=#e9e9e9 | 75375 || {{mp|1999 XJ|84}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|75375}} |-id=376 bgcolor=#e9e9e9 | 75376 || {{mp|1999 XX|84}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75376}} |-id=377 bgcolor=#e9e9e9 | 75377 || {{mp|1999 XP|85}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 75378 || {{mp|1999 XQ|85}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75378}} |-id=379 bgcolor=#e9e9e9 | 75379 || {{mp|1999 XF|87}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75379}} |-id=380 bgcolor=#e9e9e9 | 75380 || {{mp|1999 XK|87}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75380}} |-id=381 bgcolor=#e9e9e9 | 75381 || {{mp|1999 XM|89}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 9.7 km || {{M+J|75381}} |-id=382 bgcolor=#e9e9e9 | 75382 || {{mp|1999 XP|89}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75382}} |-id=383 bgcolor=#e9e9e9 | 75383 || {{mp|1999 XB|91}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75383}} |-id=384 bgcolor=#e9e9e9 | 75384 || {{mp|1999 XS|91}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75384}} |-id=385 bgcolor=#e9e9e9 | 75385 || {{mp|1999 XX|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 75386 || {{mp|1999 XZ|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|75386}} |-id=387 bgcolor=#e9e9e9 | 75387 || {{mp|1999 XK|93}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 75388 || {{mp|1999 XS|93}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75388}} |-id=389 bgcolor=#e9e9e9 | 75389 || {{mp|1999 XU|94}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75389}} |-id=390 bgcolor=#e9e9e9 | 75390 || {{mp|1999 XN|95}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75390}} |-id=391 bgcolor=#fefefe | 75391 || {{mp|1999 XF|96}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|75391}} |-id=392 bgcolor=#fefefe | 75392 || {{mp|1999 XD|97}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|75392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 75393 || {{mp|1999 XS|97}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 75394 || {{mp|1999 XE|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75394}} |-id=395 bgcolor=#fefefe | 75395 || {{mp|1999 XJ|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 75396 || {{mp|1999 XU|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75396}} |-id=397 bgcolor=#fefefe | 75397 || {{mp|1999 XY|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75397}} |-id=398 bgcolor=#fefefe | 75398 || {{mp|1999 XZ|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75398}} |-id=399 bgcolor=#e9e9e9 | 75399 || {{mp|1999 XB|99}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75399}} |-id=400 bgcolor=#e9e9e9 | 75400 || {{mp|1999 XQ|100}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75400}} |} == 75401–75500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75401 || {{mp|1999 XV|100}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75401}} |-id=402 bgcolor=#e9e9e9 | 75402 || {{mp|1999 XF|101}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75402}} |-id=403 bgcolor=#fefefe | 75403 || {{mp|1999 XH|102}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|75403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 75404 || {{mp|1999 XM|102}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75404}} |-id=405 bgcolor=#d6d6d6 | 75405 || {{mp|1999 XQ|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 75406 || {{mp|1999 XR|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75406}} |-id=407 bgcolor=#fefefe | 75407 || {{mp|1999 XU|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75407}} |-id=408 bgcolor=#fefefe | 75408 || {{mp|1999 XG|104}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75408}} |-id=409 bgcolor=#fa8072 | 75409 || {{mp|1999 XR|104}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 75410 || {{mp|1999 XW|104}} || — || Disyembre 10, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75410}} |-id=411 bgcolor=#fefefe | 75411 || {{mp|1999 XQ|106}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75411}} |-id=412 bgcolor=#fa8072 | 75412 || {{mp|1999 XJ|108}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75412}} |-id=413 bgcolor=#fefefe | 75413 || {{mp|1999 XW|110}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75413}} |-id=414 bgcolor=#fefefe | 75414 || {{mp|1999 XC|112}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75414}} |-id=415 bgcolor=#fefefe | 75415 || {{mp|1999 XK|115}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75415}} |-id=416 bgcolor=#fefefe | 75416 || {{mp|1999 XU|115}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 75417 || {{mp|1999 XR|116}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75417}} |-id=418 bgcolor=#fefefe | 75418 || {{mp|1999 XY|116}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75418}} |-id=419 bgcolor=#fefefe | 75419 || {{mp|1999 XF|117}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 75420 || {{mp|1999 XE|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75420}} |-id=421 bgcolor=#e9e9e9 | 75421 || {{mp|1999 XQ|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 75422 || {{mp|1999 XH|119}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 75423 Gladyswest || {{mp|1999 XO|119}} || {{MoMP|75423|Gladyswest}} || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|75423}} |-id=424 bgcolor=#fefefe | 75424 || {{mp|1999 XL|120}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75424}} |-id=425 bgcolor=#e9e9e9 | 75425 || {{mp|1999 XG|121}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75425}} |-id=426 bgcolor=#fefefe | 75426 || {{mp|1999 XJ|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 75427 || {{mp|1999 XK|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || V || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75427}} |-id=428 bgcolor=#fefefe | 75428 || {{mp|1999 XM|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75428}} |-id=429 bgcolor=#fefefe | 75429 || {{mp|1999 XV|124}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75429}} |-id=430 bgcolor=#e9e9e9 | 75430 || {{mp|1999 XN|125}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|75430}} |-id=431 bgcolor=#fefefe | 75431 || {{mp|1999 XD|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75431}} |-id=432 bgcolor=#fefefe | 75432 || {{mp|1999 XJ|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 75433 || {{mp|1999 XK|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|75433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 75434 || {{mp|1999 XT|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 75435 || {{mp|1999 XX|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75435}} |-id=436 bgcolor=#e9e9e9 | 75436 || {{mp|1999 XY|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 75437 || {{mp|1999 XN|127}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75437}} |-id=438 bgcolor=#fefefe | 75438 || {{mp|1999 XJ|128}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75438}} |-id=439 bgcolor=#fefefe | 75439 || {{mp|1999 XN|128}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75439}} |-id=440 bgcolor=#e9e9e9 | 75440 || {{mp|1999 XQ|128}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 75441 || {{mp|1999 XB|129}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75441}} |-id=442 bgcolor=#fefefe | 75442 || {{mp|1999 XN|129}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75442}} |-id=443 bgcolor=#fefefe | 75443 || {{mp|1999 XS|129}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75443}} |-id=444 bgcolor=#fefefe | 75444 || {{mp|1999 XU|131}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75444}} |-id=445 bgcolor=#fefefe | 75445 || {{mp|1999 XJ|132}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75445}} |-id=446 bgcolor=#e9e9e9 | 75446 || {{mp|1999 XV|133}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75446}} |-id=447 bgcolor=#e9e9e9 | 75447 || {{mp|1999 XJ|135}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|75447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 75448 || {{mp|1999 XV|135}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#802|GAL]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|75448}} |-id=449 bgcolor=#d6d6d6 | 75449 || {{mp|1999 XH|137}} || — || Disyembre 15, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75449}} |-id=450 bgcolor=#fefefe | 75450 || {{mp|1999 XR|137}} || — || Disyembre 10, 1999 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 75451 || {{mp|1999 XB|139}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75451}} |-id=452 bgcolor=#fefefe | 75452 || {{mp|1999 XP|142}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75452}} |-id=453 bgcolor=#e9e9e9 | 75453 || {{mp|1999 XS|142}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|75453}} |-id=454 bgcolor=#fefefe | 75454 || {{mp|1999 XL|144}} || — || Disyembre 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 75455 || {{mp|1999 XL|145}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 75456 || {{mp|1999 XR|145}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75456}} |-id=457 bgcolor=#fefefe | 75457 || {{mp|1999 XF|146}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75457}} |-id=458 bgcolor=#fefefe | 75458 || {{mp|1999 XS|147}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || NYS || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 75459 || {{mp|1999 XM|151}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75459}} |-id=460 bgcolor=#fefefe | 75460 || {{mp|1999 XO|152}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75460}} |-id=461 bgcolor=#e9e9e9 | 75461 || {{mp|1999 XW|155}} || — || Disyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75461}} |-id=462 bgcolor=#e9e9e9 | 75462 || {{mp|1999 XB|156}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75462}} |-id=463 bgcolor=#fefefe | 75463 || {{mp|1999 XV|157}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75463}} |-id=464 bgcolor=#fefefe | 75464 || {{mp|1999 XM|159}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75464}} |-id=465 bgcolor=#fefefe | 75465 || {{mp|1999 XN|159}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75465}} |-id=466 bgcolor=#e9e9e9 | 75466 || {{mp|1999 XU|159}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75466}} |-id=467 bgcolor=#e9e9e9 | 75467 || {{mp|1999 XS|160}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|75467}} |-id=468 bgcolor=#fefefe | 75468 || {{mp|1999 XC|161}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 75469 || {{mp|1999 XU|162}} || — || Disyembre 8, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 75470 || {{mp|1999 XT|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75470}} |-id=471 bgcolor=#fefefe | 75471 || {{mp|1999 XW|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 75472 || {{mp|1999 XX|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75472}} |-id=473 bgcolor=#fefefe | 75473 || {{mp|1999 XY|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Brokoff|(6769)]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|75473}} |-id=474 bgcolor=#fefefe | 75474 || {{mp|1999 XQ|165}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75474}} |-id=475 bgcolor=#fefefe | 75475 || {{mp|1999 XC|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75475}} |-id=476 bgcolor=#fefefe | 75476 || {{mp|1999 XS|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75476}} |-id=477 bgcolor=#fefefe | 75477 || {{mp|1999 XC|167}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75477}} |-id=478 bgcolor=#fefefe | 75478 || {{mp|1999 XG|167}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75478}} |-id=479 bgcolor=#fefefe | 75479 || {{mp|1999 XH|170}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75479}} |-id=480 bgcolor=#fefefe | 75480 || {{mp|1999 XZ|171}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|75480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 75481 || {{mp|1999 XB|172}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75481}} |-id=482 bgcolor=#fefefe | [[(75482) 1999 XC173|75482]] || {{mp|1999 XC|173}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75482|slow]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75482}} |-id=483 bgcolor=#fefefe | 75483 || {{mp|1999 XE|173}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|75483}} |-id=484 bgcolor=#e9e9e9 | 75484 || {{mp|1999 XP|173}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75484}} |-id=485 bgcolor=#fefefe | 75485 || {{mp|1999 XC|174}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75485}} |-id=486 bgcolor=#fefefe | 75486 || {{mp|1999 XO|174}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|75486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 75487 || {{mp|1999 XZ|175}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|75487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 75488 || {{mp|1999 XT|177}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|75488}} |-id=489 bgcolor=#fefefe | 75489 || {{mp|1999 XO|178}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|75489}} |-id=490 bgcolor=#e9e9e9 | 75490 || {{mp|1999 XQ|178}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|75490}} |-id=491 bgcolor=#e9e9e9 | 75491 || {{mp|1999 XZ|178}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75491}} |-id=492 bgcolor=#e9e9e9 | 75492 || {{mp|1999 XK|179}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75492}} |-id=493 bgcolor=#fefefe | 75493 || {{mp|1999 XG|180}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75493}} |-id=494 bgcolor=#fefefe | 75494 || {{mp|1999 XH|181}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75494}} |-id=495 bgcolor=#fefefe | 75495 || {{mp|1999 XM|181}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75495}} |-id=496 bgcolor=#e9e9e9 | 75496 || {{mp|1999 XD|182}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|75496}} |-id=497 bgcolor=#fefefe | 75497 || {{mp|1999 XW|183}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75497}} |-id=498 bgcolor=#e9e9e9 | 75498 || {{mp|1999 XA|184}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 75499 || {{mp|1999 XP|184}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75499}} |-id=500 bgcolor=#fefefe | 75500 || {{mp|1999 XQ|184}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75500}} |} == 75501–75600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 75501 || {{mp|1999 XB|185}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75501}} |-id=502 bgcolor=#e9e9e9 | 75502 || {{mp|1999 XZ|185}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75502}} |-id=503 bgcolor=#fefefe | 75503 || {{mp|1999 XX|186}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75503}} |-id=504 bgcolor=#fefefe | 75504 || {{mp|1999 XK|189}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75504}} |-id=505 bgcolor=#fefefe | 75505 || {{mp|1999 XC|192}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75505}} |-id=506 bgcolor=#fefefe | 75506 || {{mp|1999 XW|193}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75506}} |-id=507 bgcolor=#fefefe | 75507 || {{mp|1999 XO|195}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 75508 || {{mp|1999 XV|196}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 75509 || {{mp|1999 XL|197}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75509}} |-id=510 bgcolor=#fefefe | 75510 || {{mp|1999 XO|198}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 75511 || {{mp|1999 XS|200}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75511}} |-id=512 bgcolor=#e9e9e9 | 75512 || {{mp|1999 XW|202}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75512}} |-id=513 bgcolor=#e9e9e9 | 75513 || {{mp|1999 XY|202}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|75513}} |-id=514 bgcolor=#e9e9e9 | 75514 || {{mp|1999 XD|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|75514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 75515 || {{mp|1999 XM|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|75515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 75516 || {{mp|1999 XV|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 75517 || {{mp|1999 XY|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75517}} |-id=518 bgcolor=#e9e9e9 | 75518 || {{mp|1999 XE|205}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 75519 || {{mp|1999 XM|205}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 75520 || {{mp|1999 XN|205}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 9.6 km || {{M+J|75520}} |-id=521 bgcolor=#fefefe | 75521 || {{mp|1999 XO|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75521}} |-id=522 bgcolor=#fefefe | 75522 || {{mp|1999 XW|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 75523 || {{mp|1999 XX|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 9.1 km || {{M+J|75523}} |-id=524 bgcolor=#e9e9e9 | 75524 || {{mp|1999 XA|207}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|75524}} |-id=525 bgcolor=#e9e9e9 | 75525 || {{mp|1999 XQ|209}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75525}} |-id=526 bgcolor=#e9e9e9 | 75526 || {{mp|1999 XV|211}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|75526}} |-id=527 bgcolor=#fefefe | 75527 || {{mp|1999 XY|213}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75527}} |-id=528 bgcolor=#e9e9e9 | 75528 || {{mp|1999 XC|214}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|75528}} |-id=529 bgcolor=#fefefe | 75529 || {{mp|1999 XF|215}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75529}} |-id=530 bgcolor=#fefefe | 75530 || {{mp|1999 XA|218}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75530}} |-id=531 bgcolor=#e9e9e9 | 75531 || {{mp|1999 XL|218}} || — || Disyembre 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75531}} |-id=532 bgcolor=#fefefe | 75532 || {{mp|1999 XN|220}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75532}} |-id=533 bgcolor=#fefefe | 75533 || {{mp|1999 XM|226}} || — || Disyembre 14, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75533}} |-id=534 bgcolor=#e9e9e9 | 75534 || {{mp|1999 XM|227}} || — || Disyembre 15, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 75535 || {{mp|1999 XG|228}} || — || Disyembre 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75535}} |-id=536 bgcolor=#fefefe | 75536 || {{mp|1999 XB|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75536}} |-id=537 bgcolor=#fefefe | 75537 || {{mp|1999 XN|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75537}} |-id=538 bgcolor=#e9e9e9 | 75538 || {{mp|1999 XV|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75538}} |-id=539 bgcolor=#fefefe | 75539 || {{mp|1999 XY|232}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|75539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 75540 || {{mp|1999 XJ|233}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75540}} |-id=541 bgcolor=#fefefe | 75541 || {{mp|1999 XY|234}} || — || Disyembre 3, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|75541}} |-id=542 bgcolor=#fefefe | 75542 || {{mp|1999 XN|237}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75542}} |-id=543 bgcolor=#fefefe | 75543 || {{mp|1999 XY|241}} || — || Disyembre 13, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75543}} |-id=544 bgcolor=#fefefe | 75544 || {{mp|1999 XN|248}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 75545 || {{mp|1999 XS|251}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 75546 || {{mp|1999 XC|256}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75546}} |-id=547 bgcolor=#fefefe | 75547 || {{mp|1999 XV|257}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 75548 || {{mp|1999 XG|259}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 75549 || {{mp|1999 XL|260}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 75550 || {{mp|1999 YT|1}} || — || Disyembre 16, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 75551 || {{mp|1999 YL|4}} || — || Disyembre 27, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75551}} |-id=552 bgcolor=#fefefe | 75552 || {{mp|1999 YO|5}} || — || Disyembre 28, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|75552}} |-id=553 bgcolor=#e9e9e9 | 75553 || {{mp|1999 YQ|6}} || — || Disyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75553}} |-id=554 bgcolor=#e9e9e9 | 75554 || {{mp|1999 YD|12}} || — || Disyembre 27, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75554}} |-id=555 bgcolor=#fefefe | 75555 Wonaszek || {{mp|1999 YW|14}} || {{MoMP|75555|Wonaszek}} || Disyembre 31, 1999 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 75556 || {{mp|1999 YT|15}} || — || Disyembre 31, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75556}} |-id=557 bgcolor=#e9e9e9 | 75557 || {{mp|1999 YK|17}} || — || Disyembre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75557}} |-id=558 bgcolor=#fefefe | 75558 || {{mp|1999 YE|18}} || — || Disyembre 30, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 75559 || {{mp|1999 YJ|18}} || — || Disyembre 18, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|75559}} |-id=560 bgcolor=#e9e9e9 | 75560 || {{mp|1999 YN|22}} || — || Disyembre 31, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 75561 || {{mp|1999 YR|22}} || — || Disyembre 31, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 75562 Wilkening || {{mp|1999 YV|22}} || {{MoMP|75562|Wilkening}} || Disyembre 31, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75562}} |-id=563 bgcolor=#e9e9e9 | 75563 || {{mp|1999 YA|23}} || — || Disyembre 30, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75563}} |-id=564 bgcolor=#fefefe | 75564 Audubon || 2000 AJ || {{MoMP|75564|Audubon}} || Enero 2, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 75565 || 2000 AY || — || Enero 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75565}} |-id=566 bgcolor=#e9e9e9 | 75566 || 2000 AZ || — || Enero 2, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75566}} |-id=567 bgcolor=#fa8072 | 75567 || {{mp|2000 AK|1}} || — || Enero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75567}} |-id=568 bgcolor=#fefefe | 75568 || {{mp|2000 AR|1}} || — || Enero 2, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75568}} |-id=569 bgcolor=#fefefe | 75569 IRSOL || {{mp|2000 AD|2}} || {{MoMP|75569|IRSOL}} || Enero 2, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75569}} |-id=570 bgcolor=#d6d6d6 | 75570 Jenőwigner || {{mp|2000 AP|4}} || {{MoMP|75570|Jenőwigner}} || Enero 1, 2000 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|75570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 75571 || {{mp|2000 AT|4}} || — || Enero 3, 2000 || [[Powell Observatory|Powell]] || [[Powell Observatory|Powell]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75571}} |-id=572 bgcolor=#e9e9e9 | 75572 || {{mp|2000 AO|6}} || — || Enero 4, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75572}} |-id=573 bgcolor=#fefefe | 75573 || {{mp|2000 AE|8}} || — || Enero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75573}} |-id=574 bgcolor=#e9e9e9 | 75574 || {{mp|2000 AZ|8}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75574}} |-id=575 bgcolor=#fefefe | 75575 || {{mp|2000 AQ|9}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 75576 || {{mp|2000 AA|10}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75576}} |-id=577 bgcolor=#fefefe | 75577 || {{mp|2000 AD|11}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75577}} |-id=578 bgcolor=#fefefe | 75578 || {{mp|2000 AV|11}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75578}} |-id=579 bgcolor=#fefefe | 75579 || {{mp|2000 AS|12}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75579}} |-id=580 bgcolor=#fefefe | 75580 || {{mp|2000 AF|13}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75580}} |-id=581 bgcolor=#fefefe | 75581 || {{mp|2000 AN|13}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 2.2 km || {{M+J|75581}} |-id=582 bgcolor=#fefefe | 75582 || {{mp|2000 AV|13}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75582}} |-id=583 bgcolor=#fefefe | 75583 || {{mp|2000 AR|14}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75583}} |-id=584 bgcolor=#fefefe | 75584 || {{mp|2000 AX|14}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75584}} |-id=585 bgcolor=#fefefe | 75585 || {{mp|2000 AU|15}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75585}} |-id=586 bgcolor=#fefefe | 75586 || {{mp|2000 AZ|15}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 75587 || {{mp|2000 AK|16}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75587}} |-id=588 bgcolor=#fefefe | 75588 || {{mp|2000 AQ|16}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|75588}} |-id=589 bgcolor=#e9e9e9 | 75589 || {{mp|2000 AX|16}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75589}} |-id=590 bgcolor=#fefefe | 75590 || {{mp|2000 AH|17}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75590}} |-id=591 bgcolor=#fefefe | 75591 Stonemose || {{mp|2000 AN|18}} || {{MoMP|75591|Stonemose}} || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75591}} |-id=592 bgcolor=#e9e9e9 | 75592 || {{mp|2000 AH|19}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75592}} |-id=593 bgcolor=#fefefe | 75593 || {{mp|2000 AT|19}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75593}} |-id=594 bgcolor=#e9e9e9 | 75594 || {{mp|2000 AN|21}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75594}} |-id=595 bgcolor=#fefefe | 75595 || {{mp|2000 AM|22}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75595}} |-id=596 bgcolor=#fefefe | 75596 || {{mp|2000 AA|23}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 75597 || {{mp|2000 AS|23}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75597}} |-id=598 bgcolor=#e9e9e9 | 75598 || {{mp|2000 AY|23}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75598}} |-id=599 bgcolor=#e9e9e9 | 75599 || {{mp|2000 AG|24}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75599}} |-id=600 bgcolor=#e9e9e9 | 75600 || {{mp|2000 AQ|27}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75600}} |} == 75601–75700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75601 || {{mp|2000 AB|28}} || — || Enero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75601}} |-id=602 bgcolor=#fefefe | 75602 || {{mp|2000 AF|28}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75602}} |-id=603 bgcolor=#fefefe | 75603 || {{mp|2000 AT|28}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 75604 || {{mp|2000 AZ|30}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|75604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 75605 || {{mp|2000 AA|32}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 75606 || {{mp|2000 AL|32}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 75607 || {{mp|2000 AD|33}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75607}} |-id=608 bgcolor=#e9e9e9 | 75608 || {{mp|2000 AC|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|75608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 75609 || {{mp|2000 AF|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 75610 || {{mp|2000 AU|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75610}} |-id=611 bgcolor=#e9e9e9 | 75611 || {{mp|2000 AB|38}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 75612 || {{mp|2000 AE|38}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 75613 || {{mp|2000 AJ|39}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 75614 || {{mp|2000 AS|40}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 75615 || {{mp|2000 AU|40}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 75616 || {{mp|2000 AX|40}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75616}} |-id=617 bgcolor=#fefefe | 75617 || {{mp|2000 AA|41}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75617}} |-id=618 bgcolor=#fefefe | 75618 || {{mp|2000 AM|42}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|75618}} |-id=619 bgcolor=#fefefe | 75619 || {{mp|2000 AO|42}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75619}} |-id=620 bgcolor=#fefefe | 75620 || {{mp|2000 AP|42}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75620}} |-id=621 bgcolor=#fefefe | 75621 || {{mp|2000 AG|43}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|75621}} |-id=622 bgcolor=#fefefe | 75622 || {{mp|2000 AH|46}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 75623 || {{mp|2000 AO|47}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75623}} |-id=624 bgcolor=#fefefe | 75624 || {{mp|2000 AR|47}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 75625 || {{mp|2000 AA|48}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75625}} |-id=626 bgcolor=#fefefe | 75626 || {{mp|2000 AQ|48}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75626}} |-id=627 bgcolor=#fefefe | 75627 || {{mp|2000 AT|48}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75627}} |-id=628 bgcolor=#fefefe | 75628 || {{mp|2000 AU|48}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75628}} |-id=629 bgcolor=#e9e9e9 | 75629 || {{mp|2000 AK|50}} || — || Enero 6, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|75629}} |-id=630 bgcolor=#fefefe | 75630 || {{mp|2000 AR|51}} || — || Enero 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75630}} |-id=631 bgcolor=#fefefe | 75631 || {{mp|2000 AV|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75631}} |-id=632 bgcolor=#fefefe | 75632 || {{mp|2000 AY|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75632}} |-id=633 bgcolor=#e9e9e9 | 75633 || {{mp|2000 AF|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75633}} |-id=634 bgcolor=#fefefe | 75634 || {{mp|2000 AQ|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75634}} |-id=635 bgcolor=#fefefe | 75635 || {{mp|2000 AY|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75635}} |-id=636 bgcolor=#fefefe | 75636 || {{mp|2000 AE|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75636}} |-id=637 bgcolor=#fefefe | 75637 || {{mp|2000 AQ|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75637}} |-id=638 bgcolor=#e9e9e9 | 75638 || {{mp|2000 AW|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75638}} |-id=639 bgcolor=#fefefe | 75639 || {{mp|2000 AV|54}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75639}} |-id=640 bgcolor=#e9e9e9 | 75640 || {{mp|2000 AE|55}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|75640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 75641 || {{mp|2000 AS|55}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75641}} |-id=642 bgcolor=#fefefe | 75642 || {{mp|2000 AD|56}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 75643 || {{mp|2000 AR|57}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 75644 || {{mp|2000 AE|58}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|75644}} |-id=645 bgcolor=#e9e9e9 | 75645 || {{mp|2000 AR|58}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75645}} |-id=646 bgcolor=#fefefe | 75646 || {{mp|2000 AD|59}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75646}} |-id=647 bgcolor=#d6d6d6 | 75647 || {{mp|2000 AR|59}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#617|THB]] || align=right | 12 km || {{M+J|75647}} |-id=648 bgcolor=#e9e9e9 | 75648 || {{mp|2000 AW|59}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75648}} |-id=649 bgcolor=#fefefe | 75649 || {{mp|2000 AE|62}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#75649|slow]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75649}} |-id=650 bgcolor=#e9e9e9 | 75650 || {{mp|2000 AO|63}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 75651 || {{mp|2000 AS|63}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75651}} |-id=652 bgcolor=#e9e9e9 | 75652 || {{mp|2000 AZ|63}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75652}} |-id=653 bgcolor=#fefefe | 75653 || {{mp|2000 AG|64}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|75653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 75654 || {{mp|2000 AV|65}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 75655 || {{mp|2000 AT|66}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|75655}} |-id=656 bgcolor=#fefefe | 75656 || {{mp|2000 AS|68}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75656}} |-id=657 bgcolor=#fefefe | 75657 || {{mp|2000 AW|75}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75657}} |-id=658 bgcolor=#fefefe | 75658 || {{mp|2000 AE|76}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|75658}} |-id=659 bgcolor=#e9e9e9 | 75659 || {{mp|2000 AP|76}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75659}} |-id=660 bgcolor=#fefefe | 75660 || {{mp|2000 AG|77}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75660}} |-id=661 bgcolor=#fefefe | 75661 || {{mp|2000 AB|79}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75661}} |-id=662 bgcolor=#e9e9e9 | 75662 || {{mp|2000 AG|79}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75662}} |-id=663 bgcolor=#e9e9e9 | 75663 || {{mp|2000 AB|81}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 75664 || {{mp|2000 AX|82}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 75665 || {{mp|2000 AY|83}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75665}} |-id=666 bgcolor=#fefefe | 75666 || {{mp|2000 AG|85}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75666}} |-id=667 bgcolor=#e9e9e9 | 75667 || {{mp|2000 AM|86}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 75668 || {{mp|2000 AW|87}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75668}} |-id=669 bgcolor=#fefefe | 75669 || {{mp|2000 AH|88}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 75670 || {{mp|2000 AN|89}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|75670}} |-id=671 bgcolor=#e9e9e9 | 75671 || {{mp|2000 AG|92}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|75671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 75672 || {{mp|2000 AH|92}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|75672}} |-id=673 bgcolor=#e9e9e9 | 75673 || {{mp|2000 AM|94}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 75674 || {{mp|2000 AZ|95}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75674}} |-id=675 bgcolor=#e9e9e9 | 75675 || {{mp|2000 AB|96}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75675}} |-id=676 bgcolor=#e9e9e9 | 75676 || {{mp|2000 AL|96}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 75677 || {{mp|2000 AU|96}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75677}} |-id=678 bgcolor=#fefefe | 75678 || {{mp|2000 AA|97}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75678}} |-id=679 bgcolor=#e9e9e9 | 75679 || {{mp|2000 AU|97}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|75679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 75680 || {{mp|2000 AW|97}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75680}} |-id=681 bgcolor=#fefefe | 75681 || {{mp|2000 AL|98}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75681}} |-id=682 bgcolor=#fefefe | 75682 || {{mp|2000 AC|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75682}} |-id=683 bgcolor=#fefefe | 75683 || {{mp|2000 AH|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75683}} |-id=684 bgcolor=#fefefe | 75684 || {{mp|2000 AN|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75684}} |-id=685 bgcolor=#e9e9e9 | 75685 || {{mp|2000 AX|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75685}} |-id=686 bgcolor=#fefefe | 75686 || {{mp|2000 AQ|100}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|75686}} |-id=687 bgcolor=#fefefe | 75687 || {{mp|2000 AR|100}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75687}} |-id=688 bgcolor=#fefefe | 75688 || {{mp|2000 AG|101}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75688}} |-id=689 bgcolor=#fefefe | 75689 || {{mp|2000 AD|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75689}} |-id=690 bgcolor=#fefefe | 75690 || {{mp|2000 AO|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75690}} |-id=691 bgcolor=#fefefe | 75691 || {{mp|2000 AQ|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75691}} |-id=692 bgcolor=#e9e9e9 | 75692 || {{mp|2000 AW|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 75693 || {{mp|2000 AJ|104}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75693}} |-id=694 bgcolor=#fefefe | 75694 || {{mp|2000 AU|104}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75694}} |-id=695 bgcolor=#fefefe | 75695 || {{mp|2000 AK|106}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75695}} |-id=696 bgcolor=#e9e9e9 | 75696 || {{mp|2000 AJ|109}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75696}} |-id=697 bgcolor=#e9e9e9 | 75697 || {{mp|2000 AP|110}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75697}} |-id=698 bgcolor=#fefefe | 75698 || {{mp|2000 AS|110}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75698}} |-id=699 bgcolor=#e9e9e9 | 75699 || {{mp|2000 AB|112}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|75699}} |-id=700 bgcolor=#e9e9e9 | 75700 || {{mp|2000 AU|112}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75700}} |} == 75701–75800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75701 || {{mp|2000 AF|113}} || — || Enero 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75701}} |-id=702 bgcolor=#e9e9e9 | 75702 || {{mp|2000 AN|114}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75702}} |-id=703 bgcolor=#fefefe | 75703 || {{mp|2000 AM|115}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75703}} |-id=704 bgcolor=#fefefe | 75704 || {{mp|2000 AV|115}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 75705 || {{mp|2000 AP|116}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75705}} |-id=706 bgcolor=#fefefe | 75706 || {{mp|2000 AJ|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 75707 || {{mp|2000 AL|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75707}} |-id=708 bgcolor=#e9e9e9 | 75708 || {{mp|2000 AR|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 75709 || {{mp|2000 AB|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 75710 || {{mp|2000 AC|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#517|KON]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|75710}} |-id=711 bgcolor=#e9e9e9 | 75711 || {{mp|2000 AM|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 75712 || {{mp|2000 AQ|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 75713 || {{mp|2000 AR|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|75713}} |-id=714 bgcolor=#fefefe | 75714 || {{mp|2000 AT|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75714}} |-id=715 bgcolor=#fefefe | 75715 || {{mp|2000 AM|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75715}} |-id=716 bgcolor=#fefefe | 75716 || {{mp|2000 AS|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75716}} |-id=717 bgcolor=#e9e9e9 | 75717 || {{mp|2000 AU|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75717}} |-id=718 bgcolor=#fefefe | 75718 || {{mp|2000 AA|122}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75718}} |-id=719 bgcolor=#e9e9e9 | 75719 || {{mp|2000 AZ|122}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|75719}} |-id=720 bgcolor=#e9e9e9 | 75720 || {{mp|2000 AK|127}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|75720}} |-id=721 bgcolor=#fefefe | 75721 || {{mp|2000 AS|127}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75721}} |-id=722 bgcolor=#e9e9e9 | 75722 || {{mp|2000 AB|128}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 75723 || {{mp|2000 AJ|128}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75723}} |-id=724 bgcolor=#e9e9e9 | 75724 || {{mp|2000 AX|129}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75724}} |-id=725 bgcolor=#e9e9e9 | 75725 || {{mp|2000 AD|131}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 75726 || {{mp|2000 AG|131}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|75726}} |-id=727 bgcolor=#fefefe | 75727 || {{mp|2000 AO|131}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 75728 || {{mp|2000 AJ|132}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 75729 || {{mp|2000 AH|133}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 75730 || {{mp|2000 AS|134}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75730}} |-id=731 bgcolor=#e9e9e9 | 75731 || {{mp|2000 AX|134}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 75732 || {{mp|2000 AS|135}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 75733 || {{mp|2000 AJ|137}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75733}} |-id=734 bgcolor=#fefefe | 75734 || {{mp|2000 AF|139}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75734}} |-id=735 bgcolor=#fefefe | 75735 || {{mp|2000 AZ|139}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75735}} |-id=736 bgcolor=#e9e9e9 | 75736 || {{mp|2000 AA|143}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|75736}} |-id=737 bgcolor=#e9e9e9 | 75737 || {{mp|2000 AS|144}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|75737}} |-id=738 bgcolor=#fefefe | 75738 || {{mp|2000 AF|145}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75738}} |-id=739 bgcolor=#e9e9e9 | 75739 || {{mp|2000 AQ|145}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|75739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 75740 || {{mp|2000 AF|148}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75740}} |-id=741 bgcolor=#d6d6d6 | 75741 || {{mp|2000 AK|149}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75741}} |-id=742 bgcolor=#e9e9e9 | 75742 || {{mp|2000 AQ|149}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75742}} |-id=743 bgcolor=#e9e9e9 | 75743 || {{mp|2000 AF|150}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 75744 || {{mp|2000 AF|151}} || — || Enero 10, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75744}} |-id=745 bgcolor=#fefefe | 75745 || {{mp|2000 AF|152}} || — || Enero 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|75745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 75746 || {{mp|2000 AD|153}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 3.7 km || {{M+J|75746}} |-id=747 bgcolor=#fefefe | 75747 || {{mp|2000 AX|153}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75747}} |-id=748 bgcolor=#fefefe | 75748 || {{mp|2000 AY|154}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 75749 || {{mp|2000 AL|155}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75749}} |-id=750 bgcolor=#fefefe | 75750 || {{mp|2000 AJ|156}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75750}} |-id=751 bgcolor=#d6d6d6 | 75751 || {{mp|2000 AR|158}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75751}} |-id=752 bgcolor=#fefefe | 75752 || {{mp|2000 AU|159}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75752}} |-id=753 bgcolor=#e9e9e9 | 75753 || {{mp|2000 AH|160}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|75753}} |-id=754 bgcolor=#fefefe | 75754 || {{mp|2000 AX|161}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75754}} |-id=755 bgcolor=#e9e9e9 | 75755 || {{mp|2000 AF|162}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75755}} |-id=756 bgcolor=#e9e9e9 | 75756 || {{mp|2000 AR|165}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75756}} |-id=757 bgcolor=#d6d6d6 | 75757 || {{mp|2000 AG|166}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|75757}} |-id=758 bgcolor=#e9e9e9 | 75758 || {{mp|2000 AK|166}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75758}} |-id=759 bgcolor=#e9e9e9 | 75759 || {{mp|2000 AH|168}} || — || Enero 12, 2000 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Slow rotator (asteroid)#75759|slow]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75759}} |-id=760 bgcolor=#e9e9e9 | 75760 || {{mp|2000 AP|168}} || — || Enero 12, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75760}} |-id=761 bgcolor=#fefefe | 75761 || {{mp|2000 AC|171}} || — || Enero 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75761}} |-id=762 bgcolor=#e9e9e9 | 75762 || {{mp|2000 AS|173}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 75763 || {{mp|2000 AV|178}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#75763|fast]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|75763}} |-id=764 bgcolor=#e9e9e9 | 75764 || {{mp|2000 AX|179}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75764}} |-id=765 bgcolor=#fefefe | 75765 || {{mp|2000 AT|184}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75765}} |-id=766 bgcolor=#e9e9e9 | 75766 || {{mp|2000 AG|185}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75766}} |-id=767 bgcolor=#d6d6d6 | 75767 || {{mp|2000 AM|185}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|75767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 75768 || {{mp|2000 AE|186}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 75769 || {{mp|2000 AM|187}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75769}} |-id=770 bgcolor=#e9e9e9 | 75770 || {{mp|2000 AX|190}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|75770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 75771 || {{mp|2000 AD|193}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 75772 || {{mp|2000 AP|195}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 75773 || {{mp|2000 AC|196}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75773}} |-id=774 bgcolor=#e9e9e9 | 75774 || {{mp|2000 AF|196}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 75775 || {{mp|2000 AG|197}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|75775}} |-id=776 bgcolor=#e9e9e9 | 75776 || {{mp|2000 AC|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75776}} |-id=777 bgcolor=#e9e9e9 | 75777 || {{mp|2000 AF|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#537|WAT]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|75777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 75778 || {{mp|2000 AY|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 75779 || {{mp|2000 AC|201}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|75779}} |-id=780 bgcolor=#e9e9e9 | 75780 || {{mp|2000 AU|202}} || — || Enero 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75780}} |-id=781 bgcolor=#d6d6d6 | 75781 || {{mp|2000 AA|203}} || — || Enero 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|75781}} |-id=782 bgcolor=#e9e9e9 | 75782 || {{mp|2000 AG|203}} || — || Enero 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75782}} |-id=783 bgcolor=#e9e9e9 | 75783 || {{mp|2000 AZ|204}} || — || Enero 10, 2000 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Andrea Boattini|A. Boattini]], Cecchini, V. || {{LoMP|11882|(11882)}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75783}} |-id=784 bgcolor=#e9e9e9 | 75784 || {{mp|2000 AR|205}} || — || Enero 15, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75784}} |-id=785 bgcolor=#e9e9e9 | 75785 || {{mp|2000 AS|205}} || — || Enero 15, 2000 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 75786 || {{mp|2000 AQ|207}} || — || Enero 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 75787 || {{mp|2000 AG|210}} || — || Enero 5, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 75788 || {{mp|2000 AM|214}} || — || Enero 6, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75788}} |-id=789 bgcolor=#e9e9e9 | 75789 || {{mp|2000 AO|215}} || — || Enero 7, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75789}} |-id=790 bgcolor=#e9e9e9 | 75790 || {{mp|2000 AJ|218}} || — || Enero 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 75791 || {{mp|2000 AH|219}} || — || Enero 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75791}} |-id=792 bgcolor=#fefefe | 75792 || {{mp|2000 AV|224}} || — || Enero 11, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75792}} |-id=793 bgcolor=#e9e9e9 | 75793 || {{mp|2000 AZ|225}} || — || Enero 12, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75793}} |-id=794 bgcolor=#e9e9e9 | 75794 || {{mp|2000 AO|227}} || — || Enero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|75794}} |-id=795 bgcolor=#e9e9e9 | 75795 || {{mp|2000 AZ|229}} || — || Enero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 75796 || {{mp|2000 AK|230}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|75796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 75797 || {{mp|2000 AN|232}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75797}} |-id=798 bgcolor=#fefefe | 75798 || {{mp|2000 AS|232}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75798}} |-id=799 bgcolor=#e9e9e9 | 75799 || {{mp|2000 AB|233}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75799}} |-id=800 bgcolor=#fefefe | 75800 || {{mp|2000 AD|233}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|75800}} |} == 75801–75900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75801 || {{mp|2000 AO|233}} || — || Enero 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 75802 || {{mp|2000 AQ|234}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75802}} |-id=803 bgcolor=#e9e9e9 | 75803 || {{mp|2000 AX|234}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75803}} |-id=804 bgcolor=#e9e9e9 | 75804 || {{mp|2000 AH|236}} || — || Enero 5, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75804}} |-id=805 bgcolor=#d6d6d6 | 75805 || {{mp|2000 AN|236}} || — || Enero 5, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|75805}} |-id=806 bgcolor=#e9e9e9 | 75806 || {{mp|2000 AW|237}} || — || Enero 6, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75806}} |-id=807 bgcolor=#e9e9e9 | 75807 || {{mp|2000 AD|239}} || — || Enero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75807}} |-id=808 bgcolor=#e9e9e9 | 75808 || {{mp|2000 AZ|242}} || — || Enero 7, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75808}} |-id=809 bgcolor=#e9e9e9 | 75809 || {{mp|2000 AC|243}} || — || Enero 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#509|CLO]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|75809}} |-id=810 bgcolor=#fefefe | 75810 || {{mp|2000 AX|244}} || — || Enero 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75810}} |-id=811 bgcolor=#e9e9e9 | 75811 || {{mp|2000 AZ|244}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|75811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 75812 || 2000 BF || — || Enero 16, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|75812}} |-id=813 bgcolor=#e9e9e9 | 75813 || {{mp|2000 BK|3}} || — || Enero 27, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|75813}} |-id=814 bgcolor=#e9e9e9 | 75814 || {{mp|2000 BX|3}} || — || Enero 27, 2000 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75814}} |-id=815 bgcolor=#e9e9e9 | 75815 || {{mp|2000 BA|6}} || — || Enero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75815}} |-id=816 bgcolor=#e9e9e9 | 75816 || {{mp|2000 BD|6}} || — || Enero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|75816}} |-id=817 bgcolor=#fefefe | 75817 || {{mp|2000 BM|7}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75817}} |-id=818 bgcolor=#d6d6d6 | 75818 || {{mp|2000 BV|8}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75818}} |-id=819 bgcolor=#e9e9e9 | 75819 || {{mp|2000 BW|8}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75819}} |-id=820 bgcolor=#d6d6d6 | 75820 || {{mp|2000 BQ|11}} || — || Enero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75820}} |-id=821 bgcolor=#e9e9e9 | 75821 || {{mp|2000 BU|12}} || — || Enero 28, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|75821}} |-id=822 bgcolor=#e9e9e9 | 75822 || {{mp|2000 BH|15}} || — || Enero 31, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75822}} |-id=823 bgcolor=#d6d6d6 | 75823 Csokonai || {{mp|2000 BJ|15}} || {{MoMP|75823|Csokonai}} || Enero 28, 2000 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|75823}} |-id=824 bgcolor=#fefefe | 75824 || {{mp|2000 BS|15}} || — || Enero 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 75825 || {{mp|2000 BX|16}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75825}} |-id=826 bgcolor=#d6d6d6 | 75826 || {{mp|2000 BH|17}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75826}} |-id=827 bgcolor=#e9e9e9 | 75827 || {{mp|2000 BX|17}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75827}} |-id=828 bgcolor=#e9e9e9 | 75828 || {{mp|2000 BF|21}} || — || Enero 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|75828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 75829 Alyea || {{mp|2000 BH|23}} || {{MoMP|75829|Alyea}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75829}} |-id=830 bgcolor=#e9e9e9 | 75830 || {{mp|2000 BL|24}} || — || Enero 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75830}} |-id=831 bgcolor=#e9e9e9 | 75831 || {{mp|2000 BP|25}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75831}} |-id=832 bgcolor=#e9e9e9 | 75832 || {{mp|2000 BU|25}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75832}} |-id=833 bgcolor=#e9e9e9 | 75833 || {{mp|2000 BB|26}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75833}} |-id=834 bgcolor=#e9e9e9 | 75834 || {{mp|2000 BF|26}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75834}} |-id=835 bgcolor=#d6d6d6 | 75835 || {{mp|2000 BO|26}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 75836 Warrenastro || {{mp|2000 BY|28}} || {{MoMP|75836|Warrenastro}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75836}} |-id=837 bgcolor=#fefefe | 75837 Johnbriol || {{mp|2000 BC|29}} || {{MoMP|75837|Johnbriol}} || Enero 30, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75837}} |-id=838 bgcolor=#e9e9e9 | 75838 || {{mp|2000 BX|29}} || — || Enero 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75838}} |-id=839 bgcolor=#e9e9e9 | 75839 || {{mp|2000 BA|30}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75839}} |-id=840 bgcolor=#fefefe | 75840 || {{mp|2000 BG|30}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 75841 Brendahuettner || {{mp|2000 BA|32}} || {{MoMP|75841|Brendahuettner}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 75842 Jackmonahan || {{mp|2000 BE|32}} || {{MoMP|75842|Jackmonahan}} || Enero 30, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 75843 || {{mp|2000 BL|32}} || — || Enero 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75843}} |-id=844 bgcolor=#e9e9e9 | 75844 Rexadams || {{mp|2000 BN|33}} || {{MoMP|75844|Rexadams}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 75845 || {{mp|2000 BD|34}} || — || Enero 30, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75845}} |-id=846 bgcolor=#e9e9e9 | 75846 Jandorf || {{mp|2000 BN|34}} || {{MoMP|75846|Jandorf}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75846}} |-id=847 bgcolor=#e9e9e9 | 75847 || {{mp|2000 BD|35}} || — || Enero 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75847}} |-id=848 bgcolor=#e9e9e9 | 75848 || {{mp|2000 BH|35}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75848}} |-id=849 bgcolor=#d6d6d6 | 75849 || {{mp|2000 BM|46}} || — || Enero 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75849}} |-id=850 bgcolor=#e9e9e9 | 75850 || 2000 CC || — || Pebrero 2, 2000 || [[Tebbutt Observatory|Tebbutt]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75850}} |-id=851 bgcolor=#d6d6d6 | 75851 || 2000 CF || — || Pebrero 1, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|75851}} |-id=852 bgcolor=#e9e9e9 | 75852 Elgie || 2000 CY || {{MoMP|75852|Elgie}} || Pebrero 1, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|75852}} |-id=853 bgcolor=#e9e9e9 | 75853 || {{mp|2000 CC|3}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|75853}} |-id=854 bgcolor=#fefefe | 75854 || {{mp|2000 CZ|4}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 75855 || {{mp|2000 CT|5}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75855}} |-id=856 bgcolor=#e9e9e9 | 75856 || {{mp|2000 CP|8}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 75857 || {{mp|2000 CQ|8}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75857}} |-id=858 bgcolor=#d6d6d6 | 75858 || {{mp|2000 CJ|9}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75858}} |-id=859 bgcolor=#e9e9e9 | 75859 || {{mp|2000 CP|10}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75859|slow]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|75859}} |-id=860 bgcolor=#d6d6d6 | 75860 || {{mp|2000 CH|12}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|75860}} |-id=861 bgcolor=#e9e9e9 | 75861 || {{mp|2000 CG|13}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75861}} |-id=862 bgcolor=#e9e9e9 | 75862 || {{mp|2000 CJ|17}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|75862}} |-id=863 bgcolor=#e9e9e9 | 75863 || {{mp|2000 CD|18}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75863}} |-id=864 bgcolor=#e9e9e9 | 75864 || {{mp|2000 CB|19}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75864}} |-id=865 bgcolor=#d6d6d6 | 75865 || {{mp|2000 CC|19}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75865}} |-id=866 bgcolor=#e9e9e9 | 75866 || {{mp|2000 CA|20}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75866}} |-id=867 bgcolor=#e9e9e9 | 75867 || {{mp|2000 CF|20}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75867}} |-id=868 bgcolor=#e9e9e9 | 75868 || {{mp|2000 CF|21}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75868}} |-id=869 bgcolor=#e9e9e9 | 75869 || {{mp|2000 CR|21}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75869}} |-id=870 bgcolor=#e9e9e9 | 75870 || {{mp|2000 CV|21}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75870}} |-id=871 bgcolor=#d6d6d6 | 75871 || {{mp|2000 CY|23}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75871}} |-id=872 bgcolor=#e9e9e9 | 75872 || {{mp|2000 CK|24}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|75872}} |-id=873 bgcolor=#e9e9e9 | 75873 || {{mp|2000 CQ|24}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#528|LEO]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75873}} |-id=874 bgcolor=#e9e9e9 | 75874 || {{mp|2000 CE|26}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75874}} |-id=875 bgcolor=#e9e9e9 | 75875 || {{mp|2000 CQ|26}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 75876 || {{mp|2000 CU|27}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75876}} |-id=877 bgcolor=#e9e9e9 | 75877 || {{mp|2000 CJ|28}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75877}} |-id=878 bgcolor=#e9e9e9 | 75878 || {{mp|2000 CM|28}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75878}} |-id=879 bgcolor=#e9e9e9 | 75879 || {{mp|2000 CL|29}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || RAF || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 75880 || {{mp|2000 CP|29}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|75880}} |-id=881 bgcolor=#d6d6d6 | 75881 || {{mp|2000 CC|31}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|75881}} |-id=882 bgcolor=#e9e9e9 | 75882 || {{mp|2000 CC|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75882}} |-id=883 bgcolor=#fefefe | 75883 || {{mp|2000 CR|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75883|slow]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|75883}} |-id=884 bgcolor=#e9e9e9 | 75884 || {{mp|2000 CS|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|75884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 75885 || {{mp|2000 CE|33}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75885}} |-id=886 bgcolor=#e9e9e9 | 75886 || {{mp|2000 CZ|33}} || — || Pebrero 4, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75886}} |-id=887 bgcolor=#e9e9e9 | 75887 || {{mp|2000 CS|34}} || — || Pebrero 4, 2000 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Maura Tombelli|M. Tombelli]], [[Luciano Tesi|L. Tesi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75887}} |-id=888 bgcolor=#e9e9e9 | 75888 || {{mp|2000 CU|35}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75888}} |-id=889 bgcolor=#e9e9e9 | 75889 || {{mp|2000 CV|35}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75889}} |-id=890 bgcolor=#e9e9e9 | 75890 || {{mp|2000 CM|36}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#511|BRG]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75890}} |-id=891 bgcolor=#d6d6d6 | 75891 || {{mp|2000 CY|37}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75891}} |-id=892 bgcolor=#fefefe | 75892 || {{mp|2000 CD|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75892}} |-id=893 bgcolor=#d6d6d6 | 75893 || {{mp|2000 CO|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75893}} |-id=894 bgcolor=#e9e9e9 | 75894 || {{mp|2000 CZ|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75894}} |-id=895 bgcolor=#e9e9e9 | 75895 || {{mp|2000 CD|44}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|75895}} |-id=896 bgcolor=#e9e9e9 | 75896 || {{mp|2000 CV|44}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 75897 || {{mp|2000 CL|45}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|75897}} |-id=898 bgcolor=#e9e9e9 | 75898 || {{mp|2000 CM|45}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 75899 || {{mp|2000 CZ|45}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75899}} |-id=900 bgcolor=#e9e9e9 | 75900 || {{mp|2000 CC|48}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75900}} |} == 75901–76000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75901 || {{mp|2000 CB|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75901}} |-id=902 bgcolor=#e9e9e9 | 75902 || {{mp|2000 CN|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75902}} |-id=903 bgcolor=#e9e9e9 | 75903 || {{mp|2000 CQ|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75903|slow]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|75903}} |-id=904 bgcolor=#e9e9e9 | 75904 || {{mp|2000 CA|50}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|75904}} |-id=905 bgcolor=#e9e9e9 | 75905 || {{mp|2000 CK|50}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|75905}} |-id=906 bgcolor=#e9e9e9 | 75906 || {{mp|2000 CY|50}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75906}} |-id=907 bgcolor=#e9e9e9 | 75907 || {{mp|2000 CJ|51}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75907}} |-id=908 bgcolor=#e9e9e9 | 75908 || {{mp|2000 CC|53}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75908}} |-id=909 bgcolor=#e9e9e9 | 75909 || {{mp|2000 CG|53}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75909}} |-id=910 bgcolor=#d6d6d6 | 75910 || {{mp|2000 CO|53}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#75910|fast]] || align=right | 11 km || {{M+J|75910}} |-id=911 bgcolor=#e9e9e9 | 75911 || {{mp|2000 CJ|54}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75911}} |-id=912 bgcolor=#e9e9e9 | 75912 || {{mp|2000 CQ|56}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75912}} |-id=913 bgcolor=#e9e9e9 | 75913 || {{mp|2000 CU|57}} || — || Pebrero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75913}} |-id=914 bgcolor=#e9e9e9 | 75914 || {{mp|2000 CS|58}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75914}} |-id=915 bgcolor=#d6d6d6 | 75915 || {{mp|2000 CO|60}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75915}} |-id=916 bgcolor=#e9e9e9 | 75916 || {{mp|2000 CY|60}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75916}} |-id=917 bgcolor=#e9e9e9 | 75917 || {{mp|2000 CZ|60}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75917}} |-id=918 bgcolor=#d6d6d6 | 75918 || {{mp|2000 CC|61}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|75918}} |-id=919 bgcolor=#e9e9e9 | 75919 || {{mp|2000 CK|61}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|75919}} |-id=920 bgcolor=#e9e9e9 | 75920 || {{mp|2000 CR|62}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75920}} |-id=921 bgcolor=#e9e9e9 | 75921 || {{mp|2000 CL|63}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75921}} |-id=922 bgcolor=#e9e9e9 | 75922 || {{mp|2000 CQ|64}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75922}} |-id=923 bgcolor=#e9e9e9 | 75923 || {{mp|2000 CL|65}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75923}} |-id=924 bgcolor=#e9e9e9 | 75924 || {{mp|2000 CF|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75924}} |-id=925 bgcolor=#d6d6d6 | 75925 || {{mp|2000 CJ|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|75925}} |-id=926 bgcolor=#e9e9e9 | 75926 || {{mp|2000 CR|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 75927 || {{mp|2000 CE|67}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 75928 || {{mp|2000 CY|69}} || — || Pebrero 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75928}} |-id=929 bgcolor=#e9e9e9 | 75929 || {{mp|2000 CH|70}} || — || Pebrero 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75929}} |-id=930 bgcolor=#e9e9e9 | 75930 || {{mp|2000 CO|70}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75930}} |-id=931 bgcolor=#e9e9e9 | 75931 || {{mp|2000 CG|71}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75931}} |-id=932 bgcolor=#d6d6d6 | 75932 || {{mp|2000 CN|71}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|75932}} |-id=933 bgcolor=#fa8072 | 75933 || {{mp|2000 CB|75}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75933}} |-id=934 bgcolor=#e9e9e9 | 75934 || {{mp|2000 CR|75}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75934}} |-id=935 bgcolor=#e9e9e9 | 75935 || {{mp|2000 CW|75}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75935}} |-id=936 bgcolor=#d6d6d6 | 75936 || {{mp|2000 CZ|75}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75936}} |-id=937 bgcolor=#e9e9e9 | 75937 || {{mp|2000 CK|78}} || — || Pebrero 7, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75937}} |-id=938 bgcolor=#e9e9e9 | 75938 || {{mp|2000 CO|80}} || — || Pebrero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75938}} |-id=939 bgcolor=#d6d6d6 | 75939 || {{mp|2000 CF|81}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|75939}} |-id=940 bgcolor=#d6d6d6 | 75940 || {{mp|2000 CL|82}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75940}} |-id=941 bgcolor=#e9e9e9 | 75941 || {{mp|2000 CX|82}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#510|MIS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|75941}} |-id=942 bgcolor=#d6d6d6 | 75942 || {{mp|2000 CO|84}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75942}} |-id=943 bgcolor=#e9e9e9 | 75943 || {{mp|2000 CM|85}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75943}} |-id=944 bgcolor=#e9e9e9 | 75944 || {{mp|2000 CT|85}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75944}} |-id=945 bgcolor=#e9e9e9 | 75945 || {{mp|2000 CY|86}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75945}} |-id=946 bgcolor=#e9e9e9 | 75946 || {{mp|2000 CZ|86}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75946}} |-id=947 bgcolor=#e9e9e9 | 75947 || {{mp|2000 CB|87}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|75947}} |-id=948 bgcolor=#e9e9e9 | 75948 || {{mp|2000 CH|88}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|75948}} |-id=949 bgcolor=#d6d6d6 | 75949 || {{mp|2000 CR|88}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|75949}} |-id=950 bgcolor=#e9e9e9 | 75950 || {{mp|2000 CU|88}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75950}} |-id=951 bgcolor=#e9e9e9 | 75951 || {{mp|2000 CK|90}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|75951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 75952 || {{mp|2000 CD|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75952}} |-id=953 bgcolor=#e9e9e9 | 75953 || {{mp|2000 CE|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75953}} |-id=954 bgcolor=#e9e9e9 | 75954 || {{mp|2000 CO|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}{{Interloper|502}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75954}} |-id=955 bgcolor=#e9e9e9 | 75955 || {{mp|2000 CC|92}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|75955}} |-id=956 bgcolor=#e9e9e9 | 75956 || {{mp|2000 CZ|92}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75956}} |-id=957 bgcolor=#e9e9e9 | 75957 || {{mp|2000 CB|94}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|75957}} |-id=958 bgcolor=#e9e9e9 | 75958 || {{mp|2000 CE|94}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75958}} |-id=959 bgcolor=#e9e9e9 | 75959 || {{mp|2000 CP|94}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75959}} |-id=960 bgcolor=#e9e9e9 | 75960 || {{mp|2000 CS|96}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|75960}} |-id=961 bgcolor=#d6d6d6 | 75961 || {{mp|2000 CZ|98}} || — || Pebrero 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|75961}} |-id=962 bgcolor=#e9e9e9 | 75962 || {{mp|2000 CH|100}} || — || Pebrero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75962}} |-id=963 bgcolor=#e9e9e9 | 75963 || {{mp|2000 CN|100}} || — || Pebrero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 75964 || {{mp|2000 CQ|100}} || — || Pebrero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75964}} |-id=965 bgcolor=#e9e9e9 | 75965 || {{mp|2000 CF|103}} || — || Pebrero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75965}} |-id=966 bgcolor=#e9e9e9 | 75966 || {{mp|2000 CL|103}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75966}} |-id=967 bgcolor=#e9e9e9 | 75967 || {{mp|2000 CP|103}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75967}} |-id=968 bgcolor=#d6d6d6 | 75968 || {{mp|2000 CF|104}} || — || Pebrero 10, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|75968}} |-id=969 bgcolor=#d6d6d6 | 75969 Backhouse || {{mp|2000 CE|112}} || {{MoMP|75969|Backhouse}} || Pebrero 7, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75969}} |-id=970 bgcolor=#e9e9e9 | 75970 Olcott || {{mp|2000 CH|112}} || {{MoMP|75970|Olcott}} || Pebrero 7, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 75971 Unkingalls || {{mp|2000 CK|112}} || {{MoMP|75971|Unkingalls}} || Pebrero 7, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75971}} |-id=972 bgcolor=#d6d6d6 | 75972 Huddleston || {{mp|2000 CM|112}} || {{MoMP|75972|Huddleston}} || Pebrero 7, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|75972}} |-id=973 bgcolor=#e9e9e9 | 75973 || {{mp|2000 CA|117}} || — || Pebrero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75973}} |-id=974 bgcolor=#e9e9e9 | 75974 || {{mp|2000 CC|117}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|75974}} |-id=975 bgcolor=#e9e9e9 | 75975 || {{mp|2000 CD|121}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 75976 || {{mp|2000 CZ|121}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|75976}} |-id=977 bgcolor=#e9e9e9 | 75977 || {{mp|2000 CK|122}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75977}} |-id=978 bgcolor=#e9e9e9 | 75978 || {{mp|2000 CC|124}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|75978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 75979 || {{mp|2000 CL|125}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75979}} |-id=980 bgcolor=#d6d6d6 | 75980 || {{mp|2000 CK|128}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|75980}} |-id=981 bgcolor=#d6d6d6 | 75981 || {{mp|2000 CH|136}} || — || Pebrero 3, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75981}} |-id=982 bgcolor=#d6d6d6 | 75982 || 2000 DU || — || Pebrero 24, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|75982}} |-id=983 bgcolor=#e9e9e9 | 75983 || 2000 DY || — || Pebrero 24, 2000 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|75983}} |-id=984 bgcolor=#d6d6d6 | 75984 || {{mp|2000 DC|2}} || — || Pebrero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75984}} |-id=985 bgcolor=#d6d6d6 | 75985 || {{mp|2000 DY|2}} || — || Pebrero 24, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|75985}} |-id=986 bgcolor=#d6d6d6 | 75986 || {{mp|2000 DO|3}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]], [[Mario Jurić|M. Jurić]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75986}} |-id=987 bgcolor=#e9e9e9 | 75987 || {{mp|2000 DW|4}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75987}} |-id=988 bgcolor=#e9e9e9 | 75988 || {{mp|2000 DK|6}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75988}} |-id=989 bgcolor=#d6d6d6 | 75989 || {{mp|2000 DF|7}} || — || Pebrero 29, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|75989}} |-id=990 bgcolor=#e9e9e9 | 75990 || {{mp|2000 DA|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75990}} |-id=991 bgcolor=#d6d6d6 | 75991 || {{mp|2000 DE|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|75991}} |-id=992 bgcolor=#e9e9e9 | 75992 || {{mp|2000 DH|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 75993 || {{mp|2000 DR|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75993}} |-id=994 bgcolor=#d6d6d6 | 75994 || {{mp|2000 DA|12}} || — || Pebrero 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|75994}} |-id=995 bgcolor=#e9e9e9 | 75995 || {{mp|2000 DD|14}} || — || Pebrero 28, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75995}} |-id=996 bgcolor=#e9e9e9 | 75996 Piekiel || {{mp|2000 DS|14}} || {{MoMP|75996|Piekiel}} || Pebrero 26, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75996}} |-id=997 bgcolor=#e9e9e9 | 75997 || {{mp|2000 DU|14}} || — || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75997}} |-id=998 bgcolor=#e9e9e9 | 75998 || {{mp|2000 DE|15}} || — || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|75998}} |-id=999 bgcolor=#e9e9e9 | 75999 || {{mp|2000 DH|15}} || — || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|75999}} |-id=000 bgcolor=#e9e9e9 | 76000 Juliuserving || {{mp|2000 DO|15}} || {{MoMP|76000|Juliuserving}} || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (75001)–(80000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 75001-80000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|74000]] nri66d7nfse9ymstf4lz1k1pqp8vnki 2225693 2225691 2026-09-16T15:56:47Z Allyriana000 119761 2225693 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=75001}}{{TOC001|prefix=75}} == 75001–75100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 75001 || {{mp|1999 TX|283}} || — || Oktubre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 75002 || {{mp|1999 TM|285}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75002}} |-id=003 bgcolor=#fefefe | 75003 || {{mp|1999 TO|286}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75003}} |-id=004 bgcolor=#fefefe | 75004 || {{mp|1999 TQ|291}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75004}} |-id=005 bgcolor=#fefefe | 75005 || {{mp|1999 TZ|297}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 75006 || {{mp|1999 TX|308}} || — || Oktubre 6, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75006}} |-id=007 bgcolor=#fefefe | 75007 || {{mp|1999 TU|320}} || — || Oktubre 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75007}} |-id=008 bgcolor=#fefefe | 75008 || {{mp|1999 TE|328}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75008}} |-id=009 bgcolor=#fefefe | 75009 Petervereš || 1999 UC || {{MoMP|75009|Petervereš}} || Oktubre 16, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75009}} |-id=010 bgcolor=#fefefe | 75010 || 1999 UP || — || Oktubre 16, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|75010}} |-id=011 bgcolor=#fefefe | 75011 || {{mp|1999 UQ|1}} || — || Oktubre 17, 1999 || [[Nihondaira Observatory Oohira Station|Oohira]] || [[Takeshi Urata|T. Urata]] || V || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75011}} |-id=012 bgcolor=#fefefe | 75012 || {{mp|1999 UO|3}} || — || Oktubre 17, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || V || align=right | 2.1 km || {{M+J|75012}} |-id=013 bgcolor=#fefefe | 75013 || {{mp|1999 UJ|4}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75013}} |-id=014 bgcolor=#fefefe | 75014 || {{mp|1999 UO|4}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75014}} |-id=015 bgcolor=#fa8072 | 75015 || {{mp|1999 UW|4}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75015}} |-id=016 bgcolor=#fefefe | 75016 || {{mp|1999 UC|5}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75016}} |-id=017 bgcolor=#fa8072 | 75017 || {{mp|1999 UE|5}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75017}} |-id=018 bgcolor=#e9e9e9 | 75018 || {{mp|1999 UL|5}} || — || Oktubre 29, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|75018}} |-id=019 bgcolor=#fefefe | 75019 || {{mp|1999 UZ|7}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 75020 || {{mp|1999 UM|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75020}} |-id=021 bgcolor=#fefefe | 75021 || {{mp|1999 UO|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75021}} |-id=022 bgcolor=#fefefe | 75022 || {{mp|1999 UP|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 75023 || {{mp|1999 UH|9}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75023}} |-id=024 bgcolor=#fefefe | 75024 || {{mp|1999 UA|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75024}} |-id=025 bgcolor=#fefefe | 75025 || {{mp|1999 UJ|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || NYS || align=right | 1.7 km || {{M+J|75025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 75026 || {{mp|1999 UT|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75026}} |-id=027 bgcolor=#fefefe | 75027 || {{mp|1999 UG|17}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75027}} |-id=028 bgcolor=#fefefe | 75028 || {{mp|1999 US|17}} || — || Oktubre 30, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75028}} |-id=029 bgcolor=#fefefe | 75029 || {{mp|1999 UR|20}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75029}} |-id=030 bgcolor=#fefefe | 75030 || {{mp|1999 UQ|23}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75030}} |-id=031 bgcolor=#fefefe | 75031 || {{mp|1999 UX|23}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75031}} |-id=032 bgcolor=#fefefe | 75032 || {{mp|1999 UT|24}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75032}} |-id=033 bgcolor=#fefefe | 75033 || {{mp|1999 UU|24}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 75034 || {{mp|1999 UV|25}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75034}} |-id=035 bgcolor=#fefefe | 75035 || {{mp|1999 UY|25}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|75035}} |-id=036 bgcolor=#fefefe | 75036 || {{mp|1999 UD|26}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|75036}} |-id=037 bgcolor=#e9e9e9 | 75037 || {{mp|1999 UG|28}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75037}} |-id=038 bgcolor=#fefefe | 75038 || {{mp|1999 UB|31}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75038}} |-id=039 bgcolor=#fefefe | 75039 || {{mp|1999 UC|32}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75039}} |-id=040 bgcolor=#fefefe | 75040 || {{mp|1999 UP|33}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75040}} |-id=041 bgcolor=#fefefe | 75041 || {{mp|1999 UB|38}} || — || Oktubre 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75041}} |-id=042 bgcolor=#fefefe | 75042 || {{mp|1999 UQ|38}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75042}} |-id=043 bgcolor=#fefefe | 75043 || {{mp|1999 UE|39}} || — || Oktubre 29, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75043}} |-id=044 bgcolor=#fefefe | 75044 || {{mp|1999 UG|42}} || — || Oktubre 20, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|75044}} |-id=045 bgcolor=#fefefe | 75045 || {{mp|1999 UK|43}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75045}} |-id=046 bgcolor=#fefefe | 75046 || {{mp|1999 UM|43}} || — || Oktubre 28, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75046}} |-id=047 bgcolor=#fefefe | 75047 || {{mp|1999 UD|44}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || [[Asteroid family#Matterania|(883)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75047}} |-id=048 bgcolor=#fefefe | 75048 || {{mp|1999 UM|46}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 75049 || {{mp|1999 UX|46}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|75049}} |-id=050 bgcolor=#e9e9e9 | 75050 || {{mp|1999 UN|47}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75050}} |-id=051 bgcolor=#fefefe | 75051 || {{mp|1999 UN|48}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75051}} |-id=052 bgcolor=#fefefe | 75052 || {{mp|1999 UM|50}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75052}} |-id=053 bgcolor=#e9e9e9 | 75053 || {{mp|1999 UH|54}} || — || Oktubre 22, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75053}} |-id=054 bgcolor=#fefefe | 75054 || {{mp|1999 UQ|57}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75054}} |-id=055 bgcolor=#fefefe | 75055 || {{mp|1999 VX|2}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75055}} |-id=056 bgcolor=#fefefe | 75056 || {{mp|1999 VJ|4}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 75057 || {{mp|1999 VR|4}} || — || Nobyembre 7, 1999 || [[Lime Creek Observatory|Lime Creek]] || [[Robert Linderholm|R. Linderholm]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75057}} |-id=058 bgcolor=#e9e9e9 | 75058 Hanau || {{mp|1999 VK|5}} || {{MoMP|75058|Hanau}} || Nobyembre 6, 1999 || [[Saji Observatory|Saji]] || [[Saji Observatory|Saji]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75058}} |-id=059 bgcolor=#fefefe | 75059 || {{mp|1999 VU|5}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|75059}} |-id=060 bgcolor=#fefefe | 75060 || {{mp|1999 VJ|6}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Asteroid family#Duponta|(1338)]] ([[Flora family|FLO]]) || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 75061 || {{mp|1999 VK|7}} || — || Nobyembre 7, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75061}} |-id=062 bgcolor=#fefefe | 75062 || {{mp|1999 VZ|7}} || — || Nobyembre 8, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75062}} |-id=063 bgcolor=#fefefe | 75063 Koestler || {{mp|1999 VO|8}} || {{MoMP|75063|Koestler}} || Nobyembre 1, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75063}} |-id=064 bgcolor=#e9e9e9 | 75064 || {{mp|1999 VF|10}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75064}} |-id=065 bgcolor=#fefefe | 75065 || {{mp|1999 VO|10}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75065}} |-id=066 bgcolor=#fefefe | 75066 || {{mp|1999 VK|11}} || — || Nobyembre 10, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75066}} |-id=067 bgcolor=#fefefe | 75067 || {{mp|1999 VN|12}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 75068 || {{mp|1999 VR|13}} || — || Nobyembre 2, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|75068}} |-id=069 bgcolor=#fefefe | 75069 || {{mp|1999 VW|17}} || — || Nobyembre 2, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 75070 || {{mp|1999 VX|17}} || — || Nobyembre 2, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || (2076) || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75070}} |-id=071 bgcolor=#fefefe | 75071 || {{mp|1999 VB|19}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Graham E. Bell|G. Bell]], [[Gary Hug|G. Hug]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75071}} |-id=072 bgcolor=#fefefe | 75072 Timerskine || {{mp|1999 VU|19}} || {{MoMP|75072|Timerskine}} || Nobyembre 14, 1999 || [[Tooele, Utah|Wiggins Observatory]] || [[Patrick Wiggins (astronomer)|P. Wiggins]], Phaneuf, H. || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75072}} |-id=073 bgcolor=#e9e9e9 | 75073 || {{mp|1999 VK|21}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75073}} |-id=074 bgcolor=#fefefe | 75074 || {{mp|1999 VU|21}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75074}} |-id=075 bgcolor=#fefefe | 75075 || {{mp|1999 VB|22}} || — || Nobyembre 13, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|75075}} |-id=076 bgcolor=#fefefe | 75076 || {{mp|1999 VE|22}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75076}} |-id=077 bgcolor=#fefefe | 75077 || {{mp|1999 VP|22}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75077}} |-id=078 bgcolor=#fefefe | 75078 || {{mp|1999 VG|23}} || — || Nobyembre 8, 1999 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Mallorca]] || [[Rafael Pacheco|R. Pacheco]], [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75078}} |-id=079 bgcolor=#fa8072 | 75079 || {{mp|1999 VN|24}} || — || Nobyembre 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|75079}} |-id=080 bgcolor=#fefefe | 75080 || {{mp|1999 VP|24}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75080}} |-id=081 bgcolor=#fefefe | 75081 || {{mp|1999 VC|25}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75081}} |-id=082 bgcolor=#fefefe | 75082 || {{mp|1999 VF|26}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75082}} |-id=083 bgcolor=#fefefe | 75083 || {{mp|1999 VV|26}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 1.9 km || {{M+J|75083}} |-id=084 bgcolor=#fefefe | 75084 || {{mp|1999 VX|26}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|75084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 75085 || {{mp|1999 VC|28}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|75085}} |-id=086 bgcolor=#fefefe | 75086 || {{mp|1999 VU|28}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|75086}} |-id=087 bgcolor=#fefefe | 75087 || {{mp|1999 VY|28}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75087}} |-id=088 bgcolor=#fefefe | 75088 || {{mp|1999 VV|29}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|75088}} |-id=089 bgcolor=#fefefe | 75089 || {{mp|1999 VY|30}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75089}} |-id=090 bgcolor=#fefefe | 75090 || {{mp|1999 VP|31}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75090}} |-id=091 bgcolor=#e9e9e9 | 75091 || {{mp|1999 VL|33}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|7744|(7744)}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 75092 || {{mp|1999 VG|34}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75092}} |-id=093 bgcolor=#fefefe | 75093 || {{mp|1999 VA|35}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75093}} |-id=094 bgcolor=#fefefe | 75094 || {{mp|1999 VD|35}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75094}} |-id=095 bgcolor=#fefefe | 75095 || {{mp|1999 VT|36}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75095}} |-id=096 bgcolor=#fefefe | 75096 || {{mp|1999 VW|36}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75096}} |-id=097 bgcolor=#e9e9e9 | 75097 || {{mp|1999 VO|37}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75097}} |-id=098 bgcolor=#fefefe | 75098 || {{mp|1999 VK|38}} || — || Nobyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|75098}} |-id=099 bgcolor=#fefefe | 75099 || {{mp|1999 VA|41}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75099}} |-id=100 bgcolor=#fefefe | 75100 || {{mp|1999 VF|43}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75100}} |} == 75101–75200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 75101 || {{mp|1999 VE|45}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75101}} |-id=102 bgcolor=#fefefe | 75102 || {{mp|1999 VX|46}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Fast rotator (asteroid)#75102|fast]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75102}} |-id=103 bgcolor=#fefefe | 75103 || {{mp|1999 VL|49}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 75104 || {{mp|1999 VQ|49}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75104}} |-id=105 bgcolor=#fefefe | 75105 || {{mp|1999 VP|51}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|75105}} |-id=106 bgcolor=#e9e9e9 | 75106 || {{mp|1999 VL|52}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75106}} |-id=107 bgcolor=#fefefe | 75107 || {{mp|1999 VW|54}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 75108 || {{mp|1999 VJ|55}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75108}} |-id=109 bgcolor=#fefefe | 75109 || {{mp|1999 VQ|55}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75109}} |-id=110 bgcolor=#fefefe | 75110 || {{mp|1999 VH|56}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75110}} |-id=111 bgcolor=#fefefe | 75111 || {{mp|1999 VJ|56}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|75111}} |-id=112 bgcolor=#fefefe | 75112 || {{mp|1999 VN|56}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75112}} |-id=113 bgcolor=#fefefe | 75113 || {{mp|1999 VZ|57}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75113}} |-id=114 bgcolor=#fefefe | 75114 || {{mp|1999 VJ|58}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75114}} |-id=115 bgcolor=#fefefe | 75115 || {{mp|1999 VR|58}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75115}} |-id=116 bgcolor=#fefefe | 75116 || {{mp|1999 VM|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75116}} |-id=117 bgcolor=#fefefe | 75117 || {{mp|1999 VN|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75117}} |-id=118 bgcolor=#fefefe | 75118 || {{mp|1999 VP|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75118}} |-id=119 bgcolor=#fefefe | 75119 || {{mp|1999 VU|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75119}} |-id=120 bgcolor=#fefefe | 75120 || {{mp|1999 VW|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75120}} |-id=121 bgcolor=#fefefe | 75121 || {{mp|1999 VP|62}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75121}} |-id=122 bgcolor=#fefefe | 75122 || {{mp|1999 VU|63}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75122}} |-id=123 bgcolor=#fefefe | 75123 || {{mp|1999 VH|64}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75123}} |-id=124 bgcolor=#e9e9e9 | 75124 || {{mp|1999 VR|64}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75124}} |-id=125 bgcolor=#fefefe | 75125 || {{mp|1999 VY|64}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 75126 || {{mp|1999 VU|65}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75126}} |-id=127 bgcolor=#fefefe | 75127 || {{mp|1999 VP|66}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75127}} |-id=128 bgcolor=#e9e9e9 | 75128 || {{mp|1999 VW|66}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 75129 || {{mp|1999 VP|69}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 75130 || {{mp|1999 VE|71}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75130}} |-id=131 bgcolor=#fefefe | 75131 || {{mp|1999 VH|71}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|75131}} |-id=132 bgcolor=#e9e9e9 | 75132 || {{mp|1999 VK|71}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75132}} |-id=133 bgcolor=#fefefe | 75133 || {{mp|1999 VT|74}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|75133}} |-id=134 bgcolor=#fefefe | 75134 || {{mp|1999 VR|77}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 75135 || {{mp|1999 VT|77}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75135}} |-id=136 bgcolor=#fefefe | 75136 || {{mp|1999 VF|79}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75136}} |-id=137 bgcolor=#fefefe | 75137 || {{mp|1999 VW|79}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75137}} |-id=138 bgcolor=#fefefe | 75138 || {{mp|1999 VT|80}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75138}} |-id=139 bgcolor=#fefefe | 75139 || {{mp|1999 VD|83}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75139}} |-id=140 bgcolor=#fefefe | 75140 || {{mp|1999 VM|83}} || — || Nobyembre 2, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|75140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 75141 || {{mp|1999 VZ|84}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|75141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 75142 || {{mp|1999 VR|87}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75142}} |-id=143 bgcolor=#fefefe | 75143 || {{mp|1999 VF|90}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75143}} |-id=144 bgcolor=#fefefe | 75144 || {{mp|1999 VO|91}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75144}} |-id=145 bgcolor=#fefefe | 75145 || {{mp|1999 VJ|93}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75145}} |-id=146 bgcolor=#fefefe | 75146 || {{mp|1999 VE|94}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75146}} |-id=147 bgcolor=#fefefe | 75147 || {{mp|1999 VD|95}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75147}} |-id=148 bgcolor=#fefefe | 75148 || {{mp|1999 VN|95}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75148}} |-id=149 bgcolor=#fefefe | 75149 || {{mp|1999 VM|96}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 75150 || {{mp|1999 VU|98}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75150}} |-id=151 bgcolor=#fefefe | 75151 || {{mp|1999 VY|100}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|75151}} |-id=152 bgcolor=#fefefe | 75152 || {{mp|1999 VP|105}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#75152|fast]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75152}} |-id=153 bgcolor=#fefefe | 75153 || {{mp|1999 VT|106}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75153}} |-id=154 bgcolor=#fefefe | 75154 || {{mp|1999 VU|108}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75154}} |-id=155 bgcolor=#fefefe | 75155 || {{mp|1999 VX|108}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75155}} |-id=156 bgcolor=#fefefe | 75156 || {{mp|1999 VN|109}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75156}} |-id=157 bgcolor=#fefefe | 75157 || {{mp|1999 VP|109}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|75157}} |-id=158 bgcolor=#e9e9e9 | 75158 || {{mp|1999 VU|111}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75158}} |-id=159 bgcolor=#e9e9e9 | 75159 || {{mp|1999 VZ|112}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75159}} |-id=160 bgcolor=#fefefe | 75160 || {{mp|1999 VX|113}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75160}} |-id=161 bgcolor=#e9e9e9 | 75161 || {{mp|1999 VH|115}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Catalina || CSS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 75162 || {{mp|1999 VK|116}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75162}} |-id=163 bgcolor=#fefefe | 75163 || {{mp|1999 VG|119}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75163}} |-id=164 bgcolor=#fefefe | 75164 || {{mp|1999 VN|119}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75164}} |-id=165 bgcolor=#e9e9e9 | 75165 || {{mp|1999 VQ|121}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75165}} |-id=166 bgcolor=#fefefe | 75166 || {{mp|1999 VH|124}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75166}} |-id=167 bgcolor=#fefefe | 75167 || {{mp|1999 VF|128}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 75168 || {{mp|1999 VF|129}} || — || Nobyembre 11, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75168}} |-id=169 bgcolor=#fefefe | 75169 || {{mp|1999 VR|135}} || — || Nobyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75169}} |-id=170 bgcolor=#fefefe | 75170 || {{mp|1999 VC|138}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75170}} |-id=171 bgcolor=#fefefe | 75171 || {{mp|1999 VB|143}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75171}} |-id=172 bgcolor=#fefefe | 75172 || {{mp|1999 VT|144}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|75172}} |-id=173 bgcolor=#fefefe | 75173 || {{mp|1999 VA|148}} || — || Nobyembre 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75173}} |-id=174 bgcolor=#e9e9e9 | 75174 || {{mp|1999 VX|148}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75174}} |-id=175 bgcolor=#fefefe | 75175 || {{mp|1999 VF|152}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75175}} |-id=176 bgcolor=#d6d6d6 | 75176 || {{mp|1999 VV|155}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75176}} |-id=177 bgcolor=#e9e9e9 | 75177 || {{mp|1999 VY|156}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75177}} |-id=178 bgcolor=#fefefe | 75178 || {{mp|1999 VQ|157}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75178}} |-id=179 bgcolor=#fefefe | 75179 || {{mp|1999 VA|158}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|75179}} |-id=180 bgcolor=#e9e9e9 | 75180 || {{mp|1999 VF|158}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75180}} |-id=181 bgcolor=#fefefe | 75181 || {{mp|1999 VW|158}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75181}} |-id=182 bgcolor=#fefefe | 75182 || {{mp|1999 VC|159}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75182}} |-id=183 bgcolor=#fefefe | 75183 || {{mp|1999 VB|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75183}} |-id=184 bgcolor=#fefefe | 75184 || {{mp|1999 VF|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75184}} |-id=185 bgcolor=#fefefe | 75185 || {{mp|1999 VQ|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75185}} |-id=186 bgcolor=#fefefe | 75186 || {{mp|1999 VX|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75186}} |-id=187 bgcolor=#fefefe | 75187 || {{mp|1999 VU|161}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75187}} |-id=188 bgcolor=#fefefe | 75188 || {{mp|1999 VB|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75188}} |-id=189 bgcolor=#fefefe | 75189 || {{mp|1999 VQ|168}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75189}} |-id=190 bgcolor=#fefefe | 75190 Segreliliana || {{mp|1999 VD|169}} || {{MoMP|75190|Segreliliana}} || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|75190}} |-id=191 bgcolor=#fefefe | 75191 || {{mp|1999 VE|170}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75191}} |-id=192 bgcolor=#fefefe | 75192 || {{mp|1999 VG|171}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75192}} |-id=193 bgcolor=#fefefe | 75193 || {{mp|1999 VN|171}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75193}} |-id=194 bgcolor=#fefefe | 75194 || {{mp|1999 VQ|171}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75194}} |-id=195 bgcolor=#fefefe | 75195 || {{mp|1999 VJ|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75195}} |-id=196 bgcolor=#fefefe | 75196 || {{mp|1999 VK|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75196}} |-id=197 bgcolor=#e9e9e9 | 75197 || {{mp|1999 VQ|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75197}} |-id=198 bgcolor=#fefefe | 75198 || {{mp|1999 VR|173}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|75198}} |-id=199 bgcolor=#fefefe | 75199 || {{mp|1999 VK|176}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75199}} |-id=200 bgcolor=#fefefe | 75200 || {{mp|1999 VG|177}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75200}} |} == 75201–75300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 75201 || {{mp|1999 VC|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75201}} |-id=202 bgcolor=#fefefe | 75202 || {{mp|1999 VV|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75202}} |-id=203 bgcolor=#fefefe | 75203 || {{mp|1999 VL|183}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75203}} |-id=204 bgcolor=#d6d6d6 | 75204 || {{mp|1999 VC|184}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75204}} |-id=205 bgcolor=#fefefe | 75205 || {{mp|1999 VQ|184}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75205}} |-id=206 bgcolor=#fefefe | 75206 || {{mp|1999 VY|184}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75206}} |-id=207 bgcolor=#e9e9e9 | 75207 || {{mp|1999 VR|188}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75207}} |-id=208 bgcolor=#fefefe | 75208 || {{mp|1999 VE|191}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75208}} |-id=209 bgcolor=#fefefe | 75209 || {{mp|1999 VM|192}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75209}} |-id=210 bgcolor=#fefefe | 75210 || {{mp|1999 VP|192}} || — || Nobyembre 1, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75210}} |-id=211 bgcolor=#fefefe | 75211 || {{mp|1999 VD|193}} || — || Nobyembre 1, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 75212 || {{mp|1999 VK|201}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75212}} |-id=213 bgcolor=#fefefe | 75213 || {{mp|1999 VD|202}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75213}} |-id=214 bgcolor=#fefefe | 75214 || {{mp|1999 VF|202}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75214}} |-id=215 bgcolor=#fefefe | 75215 || {{mp|1999 VG|212}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75215}} |-id=216 bgcolor=#fefefe | 75216 || {{mp|1999 VV|213}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|75216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 75217 || {{mp|1999 VJ|215}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75217}} |-id=218 bgcolor=#fefefe | 75218 || {{mp|1999 VL|216}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75218}} |-id=219 bgcolor=#fefefe | 75219 || {{mp|1999 VV|219}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75219}} |-id=220 bgcolor=#e9e9e9 | 75220 || {{mp|1999 VL|220}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 75221 || {{mp|1999 VN|222}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 75222 || {{mp|1999 VO|223}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75222}} |-id=223 bgcolor=#fefefe | 75223 Wupatki || {{mp|1999 WP|1}} || {{MoMP|75223|Wupatki}} || Nobyembre 28, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Miloš Tichý|M. Tichý]], [[Jana Tichá|J. Tichá]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|75223}} |-id=224 bgcolor=#fefefe | 75224 || {{mp|1999 WC|3}} || — || Nobyembre 27, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75224}} |-id=225 bgcolor=#e9e9e9 | 75225 Corradoaugias || {{mp|1999 WD|3}} || {{MoMP|75225|Corradoaugias}} || Nobyembre 27, 1999 || [[Osservatorio Colleverde di Guidonia|Colleverde]] || [[Vincenzo Silvano Casulli|V. S. Casulli]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 75226 || {{mp|1999 WF|3}} || — || Nobyembre 19, 1999 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75226}} |-id=227 bgcolor=#fefefe | 75227 || {{mp|1999 WT|3}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 75228 || {{mp|1999 WB|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75228}} |-id=229 bgcolor=#e9e9e9 | 75229 || {{mp|1999 WV|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75229}} |-id=230 bgcolor=#e9e9e9 | 75230 || {{mp|1999 WX|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 75231 || {{mp|1999 WZ|4}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75231}} |-id=232 bgcolor=#fefefe | 75232 || {{mp|1999 WK|6}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 75233 || {{mp|1999 WE|7}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75233}} |-id=234 bgcolor=#fefefe | 75234 || {{mp|1999 WO|7}} || — || Nobyembre 28, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 75235 || {{mp|1999 WX|7}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 75236 || {{mp|1999 WB|8}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|75236}} |-id=237 bgcolor=#fefefe | 75237 || {{mp|1999 WK|8}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Nihondaira Observatory Oohira Station|Oohira]] || [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 75238 || {{mp|1999 WC|9}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Andrea Boattini|A. Boattini]], [[Luciano Tesi|L. Tesi]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75238}} |-id=239 bgcolor=#e9e9e9 | 75239 || {{mp|1999 WZ|9}} || — || Nobyembre 30, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 75240 || {{mp|1999 WH|11}} || — || Nobyembre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|75240}} |-id=241 bgcolor=#e9e9e9 | 75241 || {{mp|1999 WL|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || Shiozawa, H., [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|75241}} |-id=242 bgcolor=#fefefe | 75242 || {{mp|1999 WP|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Nachi-Katsuura || Shiozawa, H., T. Urata || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 75243 || {{mp|1999 WV|11}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 75244 || {{mp|1999 WO|12}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75244}} |-id=245 bgcolor=#fefefe | 75245 || {{mp|1999 WH|18}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75245}} |-id=246 bgcolor=#fefefe | 75246 || {{mp|1999 WJ|19}} || — || Nobyembre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75246}} |-id=247 bgcolor=#e9e9e9 | 75247 || 1999 XJ || — || Disyembre 1, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75247}} |-id=248 bgcolor=#fefefe | 75248 || 1999 XX || — || Disyembre 2, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75248}} |-id=249 bgcolor=#fefefe | 75249 || {{mp|1999 XU|1}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75249}} |-id=250 bgcolor=#fefefe | 75250 || {{mp|1999 XH|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75250}} |-id=251 bgcolor=#fefefe | 75251 || {{mp|1999 XN|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75251}} |-id=252 bgcolor=#fefefe | 75252 || {{mp|1999 XS|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75252}} |-id=253 bgcolor=#e9e9e9 | 75253 || {{mp|1999 XY|3}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75253}} |-id=254 bgcolor=#fefefe | 75254 || {{mp|1999 XC|4}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75254}} |-id=255 bgcolor=#fefefe | 75255 || {{mp|1999 XD|6}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 75256 || {{mp|1999 XW|6}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75256}} |-id=257 bgcolor=#fefefe | 75257 || {{mp|1999 XX|6}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75257}} |-id=258 bgcolor=#fefefe | 75258 || {{mp|1999 XE|8}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || NYS || align=right | 1.9 km || {{M+J|75258}} |-id=259 bgcolor=#fefefe | 75259 || {{mp|1999 XG|9}} || — || Disyembre 2, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 75260 || {{mp|1999 XO|10}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75260}} |-id=261 bgcolor=#fefefe | 75261 || {{mp|1999 XB|11}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75261}} |-id=262 bgcolor=#e9e9e9 | 75262 || {{mp|1999 XF|11}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75262}} |-id=263 bgcolor=#fefefe | 75263 || {{mp|1999 XO|11}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 75264 || {{mp|1999 XG|12}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75264}} |-id=265 bgcolor=#fefefe | 75265 || {{mp|1999 XE|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 75266 || {{mp|1999 XG|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 75267 || {{mp|1999 XJ|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|75267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 75268 || {{mp|1999 XN|15}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75268}} |-id=269 bgcolor=#e9e9e9 | 75269 || {{mp|1999 XU|15}} || — || Disyembre 6, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 75270 || {{mp|1999 XB|16}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75270}} |-id=271 bgcolor=#fefefe | 75271 || {{mp|1999 XE|16}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 75272 || {{mp|1999 XG|16}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75272}} |-id=273 bgcolor=#fefefe | 75273 || {{mp|1999 XC|18}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75273}} |-id=274 bgcolor=#fefefe | 75274 || {{mp|1999 XK|18}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75274}} |-id=275 bgcolor=#fefefe | 75275 || {{mp|1999 XG|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|75275}} |-id=276 bgcolor=#fefefe | 75276 || {{mp|1999 XK|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 75277 || {{mp|1999 XN|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|75277}} |-id=278 bgcolor=#fefefe | 75278 || {{mp|1999 XQ|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 75279 || {{mp|1999 XX|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 75280 || {{mp|1999 XZ|20}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#75280|fast]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75280}} |-id=281 bgcolor=#e9e9e9 | 75281 || {{mp|1999 XF|22}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|75281}} |-id=282 bgcolor=#fefefe | 75282 || {{mp|1999 XG|22}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|75282}} |-id=283 bgcolor=#fefefe | 75283 || {{mp|1999 XH|23}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75283}} |-id=284 bgcolor=#fefefe | 75284 || {{mp|1999 XV|24}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75284}} |-id=285 bgcolor=#fefefe | 75285 || {{mp|1999 XY|24}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 75286 || {{mp|1999 XZ|24}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|75286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 75287 || {{mp|1999 XD|25}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75287}} |-id=288 bgcolor=#fefefe | 75288 || {{mp|1999 XL|26}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 75289 || {{mp|1999 XM|26}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 75290 || {{mp|1999 XY|27}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75290}} |-id=291 bgcolor=#e9e9e9 | 75291 || {{mp|1999 XD|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75291}} |-id=292 bgcolor=#fefefe | 75292 || {{mp|1999 XE|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75292}} |-id=293 bgcolor=#fefefe | 75293 || {{mp|1999 XQ|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75293}} |-id=294 bgcolor=#fefefe | 75294 || {{mp|1999 XU|28}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 75295 || {{mp|1999 XH|30}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 75296 || {{mp|1999 XS|30}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75296}} |-id=297 bgcolor=#e9e9e9 | 75297 || {{mp|1999 XY|32}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|75297}} |-id=298 bgcolor=#e9e9e9 | 75298 || {{mp|1999 XF|33}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75298}} |-id=299 bgcolor=#e9e9e9 | 75299 || {{mp|1999 XM|33}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75299}} |-id=300 bgcolor=#e9e9e9 | 75300 || {{mp|1999 XJ|34}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|75300}} |} == 75301–75400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 75301 || {{mp|1999 XN|34}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|75301}} |-id=302 bgcolor=#fefefe | 75302 || {{mp|1999 XV|34}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75302}} |-id=303 bgcolor=#fa8072 | 75303 || {{mp|1999 XQ|35}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 75304 || {{mp|1999 XT|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75304}} |-id=305 bgcolor=#fefefe | 75305 || {{mp|1999 XV|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 75306 || {{mp|1999 XZ|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 75307 || {{mp|1999 XM|37}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 75308 Shoin || {{mp|1999 XY|37}} || {{MoMP|75308|Shoin}} || Disyembre 7, 1999 || [[Kuma Kogen Observatory|Kuma Kogen]] || [[Akimasa Nakamura|A. Nakamura]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 75309 || {{mp|1999 XE|38}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 75310 || {{mp|1999 XA|39}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 75311 || {{mp|1999 XC|39}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 75312 || {{mp|1999 XT|40}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 75313 || {{mp|1999 XL|41}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 75314 || {{mp|1999 XG|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75314}} |-id=315 bgcolor=#fefefe | 75315 || {{mp|1999 XK|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|75315}} |-id=316 bgcolor=#fefefe | 75316 || {{mp|1999 XM|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 75317 || {{mp|1999 XO|43}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|75317}} |-id=318 bgcolor=#fefefe | 75318 || {{mp|1999 XN|44}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 75319 || {{mp|1999 XU|44}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 75320 || {{mp|1999 XV|45}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 75321 || {{mp|1999 XY|45}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 75322 || {{mp|1999 XF|47}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 75323 || {{mp|1999 XY|47}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 75324 || {{mp|1999 XV|48}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 75325 || {{mp|1999 XX|48}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 75326 || {{mp|1999 XZ|50}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 75327 || {{mp|1999 XV|52}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 75328 || {{mp|1999 XZ|52}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75328}} |-id=329 bgcolor=#fefefe | 75329 || {{mp|1999 XE|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75329}} |-id=330 bgcolor=#fefefe | 75330 || {{mp|1999 XF|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75330}} |-id=331 bgcolor=#e9e9e9 | 75331 || {{mp|1999 XL|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75331}} |-id=332 bgcolor=#e9e9e9 | 75332 || {{mp|1999 XN|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75332}} |-id=333 bgcolor=#fefefe | 75333 || {{mp|1999 XO|54}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 75334 || {{mp|1999 XS|54}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75334}} |-id=335 bgcolor=#e9e9e9 | 75335 || {{mp|1999 XP|55}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75335}} |-id=336 bgcolor=#e9e9e9 | 75336 || {{mp|1999 XE|57}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75336}} |-id=337 bgcolor=#fefefe | 75337 || {{mp|1999 XA|58}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75337}} |-id=338 bgcolor=#e9e9e9 | 75338 || {{mp|1999 XX|59}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 75339 || {{mp|1999 XN|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75339}} |-id=340 bgcolor=#e9e9e9 | 75340 || {{mp|1999 XP|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75340}} |-id=341 bgcolor=#fefefe | 75341 || {{mp|1999 XQ|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75341}} |-id=342 bgcolor=#e9e9e9 | 75342 || {{mp|1999 XW|60}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75342}} |-id=343 bgcolor=#e9e9e9 | 75343 || {{mp|1999 XK|61}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75343}} |-id=344 bgcolor=#fefefe | 75344 || {{mp|1999 XS|61}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 75345 || {{mp|1999 XZ|61}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75345}} |-id=346 bgcolor=#fefefe | 75346 || {{mp|1999 XE|62}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75346}} |-id=347 bgcolor=#fefefe | 75347 || {{mp|1999 XO|62}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75347}} |-id=348 bgcolor=#e9e9e9 | 75348 || {{mp|1999 XF|64}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75348}} |-id=349 bgcolor=#e9e9e9 | 75349 || {{mp|1999 XB|65}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75349}} |-id=350 bgcolor=#e9e9e9 | 75350 || {{mp|1999 XY|65}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 75351 || {{mp|1999 XY|67}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75351}} |-id=352 bgcolor=#e9e9e9 | 75352 || {{mp|1999 XH|68}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 75353 || {{mp|1999 XL|69}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75353|slow]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|75353}} |-id=354 bgcolor=#fefefe | 75354 || {{mp|1999 XS|69}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 75355 || {{mp|1999 XP|70}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75355}} |-id=356 bgcolor=#e9e9e9 | 75356 || {{mp|1999 XA|71}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75356}} |-id=357 bgcolor=#fefefe | 75357 || {{mp|1999 XL|71}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75357}} |-id=358 bgcolor=#fefefe | 75358 || {{mp|1999 XT|71}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75358}} |-id=359 bgcolor=#fefefe | 75359 || {{mp|1999 XA|72}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 75360 || {{mp|1999 XO|72}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 75361 || {{mp|1999 XQ|72}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 75362 || {{mp|1999 XQ|73}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75362}} |-id=363 bgcolor=#e9e9e9 | 75363 || {{mp|1999 XK|74}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75363}} |-id=364 bgcolor=#fefefe | 75364 || {{mp|1999 XZ|74}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|75364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 75365 || {{mp|1999 XP|75}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75365}} |-id=366 bgcolor=#e9e9e9 | 75366 || {{mp|1999 XS|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|75366}} |-id=367 bgcolor=#fefefe | 75367 || {{mp|1999 XV|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75367}} |-id=368 bgcolor=#e9e9e9 | 75368 || {{mp|1999 XW|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75368}} |-id=369 bgcolor=#fefefe | 75369 || {{mp|1999 XZ|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75369}} |-id=370 bgcolor=#e9e9e9 | 75370 || {{mp|1999 XM|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75370|slow]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|75370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 75371 || {{mp|1999 XU|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|75371}} |-id=372 bgcolor=#fefefe | 75372 || {{mp|1999 XX|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75372}} |-id=373 bgcolor=#e9e9e9 | 75373 || {{mp|1999 XY|83}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 75374 || {{mp|1999 XG|84}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75374}} |-id=375 bgcolor=#e9e9e9 | 75375 || {{mp|1999 XJ|84}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|75375}} |-id=376 bgcolor=#e9e9e9 | 75376 || {{mp|1999 XX|84}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75376}} |-id=377 bgcolor=#e9e9e9 | 75377 || {{mp|1999 XP|85}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 75378 || {{mp|1999 XQ|85}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75378}} |-id=379 bgcolor=#e9e9e9 | 75379 || {{mp|1999 XF|87}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75379}} |-id=380 bgcolor=#e9e9e9 | 75380 || {{mp|1999 XK|87}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75380}} |-id=381 bgcolor=#e9e9e9 | 75381 || {{mp|1999 XM|89}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 9.7 km || {{M+J|75381}} |-id=382 bgcolor=#e9e9e9 | 75382 || {{mp|1999 XP|89}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75382}} |-id=383 bgcolor=#e9e9e9 | 75383 || {{mp|1999 XB|91}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75383}} |-id=384 bgcolor=#e9e9e9 | 75384 || {{mp|1999 XS|91}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75384}} |-id=385 bgcolor=#e9e9e9 | 75385 || {{mp|1999 XX|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 75386 || {{mp|1999 XZ|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|75386}} |-id=387 bgcolor=#e9e9e9 | 75387 || {{mp|1999 XK|93}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 75388 || {{mp|1999 XS|93}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75388}} |-id=389 bgcolor=#e9e9e9 | 75389 || {{mp|1999 XU|94}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75389}} |-id=390 bgcolor=#e9e9e9 | 75390 || {{mp|1999 XN|95}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75390}} |-id=391 bgcolor=#fefefe | 75391 || {{mp|1999 XF|96}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|75391}} |-id=392 bgcolor=#fefefe | 75392 || {{mp|1999 XD|97}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|75392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 75393 || {{mp|1999 XS|97}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 75394 || {{mp|1999 XE|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75394}} |-id=395 bgcolor=#fefefe | 75395 || {{mp|1999 XJ|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 75396 || {{mp|1999 XU|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75396}} |-id=397 bgcolor=#fefefe | 75397 || {{mp|1999 XY|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75397}} |-id=398 bgcolor=#fefefe | 75398 || {{mp|1999 XZ|98}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75398}} |-id=399 bgcolor=#e9e9e9 | 75399 || {{mp|1999 XB|99}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75399}} |-id=400 bgcolor=#e9e9e9 | 75400 || {{mp|1999 XQ|100}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75400}} |} == 75401–75500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75401 || {{mp|1999 XV|100}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75401}} |-id=402 bgcolor=#e9e9e9 | 75402 || {{mp|1999 XF|101}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75402}} |-id=403 bgcolor=#fefefe | 75403 || {{mp|1999 XH|102}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|75403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 75404 || {{mp|1999 XM|102}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75404}} |-id=405 bgcolor=#d6d6d6 | 75405 || {{mp|1999 XQ|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 75406 || {{mp|1999 XR|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75406}} |-id=407 bgcolor=#fefefe | 75407 || {{mp|1999 XU|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75407}} |-id=408 bgcolor=#fefefe | 75408 || {{mp|1999 XG|104}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75408}} |-id=409 bgcolor=#fa8072 | 75409 || {{mp|1999 XR|104}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 75410 || {{mp|1999 XW|104}} || — || Disyembre 10, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75410}} |-id=411 bgcolor=#fefefe | 75411 || {{mp|1999 XQ|106}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75411}} |-id=412 bgcolor=#fa8072 | 75412 || {{mp|1999 XJ|108}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75412}} |-id=413 bgcolor=#fefefe | 75413 || {{mp|1999 XW|110}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75413}} |-id=414 bgcolor=#fefefe | 75414 || {{mp|1999 XC|112}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75414}} |-id=415 bgcolor=#fefefe | 75415 || {{mp|1999 XK|115}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75415}} |-id=416 bgcolor=#fefefe | 75416 || {{mp|1999 XU|115}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 75417 || {{mp|1999 XR|116}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75417}} |-id=418 bgcolor=#fefefe | 75418 || {{mp|1999 XY|116}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75418}} |-id=419 bgcolor=#fefefe | 75419 || {{mp|1999 XF|117}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 75420 || {{mp|1999 XE|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75420}} |-id=421 bgcolor=#e9e9e9 | 75421 || {{mp|1999 XQ|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 75422 || {{mp|1999 XH|119}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 75423 Gladyswest || {{mp|1999 XO|119}} || {{MoMP|75423|Gladyswest}} || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|75423}} |-id=424 bgcolor=#fefefe | 75424 || {{mp|1999 XL|120}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75424}} |-id=425 bgcolor=#e9e9e9 | 75425 || {{mp|1999 XG|121}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75425}} |-id=426 bgcolor=#fefefe | 75426 || {{mp|1999 XJ|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 75427 || {{mp|1999 XK|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || V || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75427}} |-id=428 bgcolor=#fefefe | 75428 || {{mp|1999 XM|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75428}} |-id=429 bgcolor=#fefefe | 75429 || {{mp|1999 XV|124}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75429}} |-id=430 bgcolor=#e9e9e9 | 75430 || {{mp|1999 XN|125}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|75430}} |-id=431 bgcolor=#fefefe | 75431 || {{mp|1999 XD|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75431}} |-id=432 bgcolor=#fefefe | 75432 || {{mp|1999 XJ|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 75433 || {{mp|1999 XK|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|75433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 75434 || {{mp|1999 XT|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 75435 || {{mp|1999 XX|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75435}} |-id=436 bgcolor=#e9e9e9 | 75436 || {{mp|1999 XY|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 75437 || {{mp|1999 XN|127}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75437}} |-id=438 bgcolor=#fefefe | 75438 || {{mp|1999 XJ|128}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75438}} |-id=439 bgcolor=#fefefe | 75439 || {{mp|1999 XN|128}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75439}} |-id=440 bgcolor=#e9e9e9 | 75440 || {{mp|1999 XQ|128}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 75441 || {{mp|1999 XB|129}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75441}} |-id=442 bgcolor=#fefefe | 75442 || {{mp|1999 XN|129}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75442}} |-id=443 bgcolor=#fefefe | 75443 || {{mp|1999 XS|129}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75443}} |-id=444 bgcolor=#fefefe | 75444 || {{mp|1999 XU|131}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75444}} |-id=445 bgcolor=#fefefe | 75445 || {{mp|1999 XJ|132}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75445}} |-id=446 bgcolor=#e9e9e9 | 75446 || {{mp|1999 XV|133}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75446}} |-id=447 bgcolor=#e9e9e9 | 75447 || {{mp|1999 XJ|135}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|75447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 75448 || {{mp|1999 XV|135}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#802|GAL]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|75448}} |-id=449 bgcolor=#d6d6d6 | 75449 || {{mp|1999 XH|137}} || — || Disyembre 15, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75449}} |-id=450 bgcolor=#fefefe | 75450 || {{mp|1999 XR|137}} || — || Disyembre 10, 1999 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|75450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 75451 || {{mp|1999 XB|139}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75451}} |-id=452 bgcolor=#fefefe | 75452 || {{mp|1999 XP|142}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75452}} |-id=453 bgcolor=#e9e9e9 | 75453 || {{mp|1999 XS|142}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|75453}} |-id=454 bgcolor=#fefefe | 75454 || {{mp|1999 XL|144}} || — || Disyembre 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 75455 || {{mp|1999 XL|145}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 75456 || {{mp|1999 XR|145}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75456}} |-id=457 bgcolor=#fefefe | 75457 || {{mp|1999 XF|146}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75457}} |-id=458 bgcolor=#fefefe | 75458 || {{mp|1999 XS|147}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || NYS || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 75459 || {{mp|1999 XM|151}} || — || Disyembre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75459}} |-id=460 bgcolor=#fefefe | 75460 || {{mp|1999 XO|152}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75460}} |-id=461 bgcolor=#e9e9e9 | 75461 || {{mp|1999 XW|155}} || — || Disyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75461}} |-id=462 bgcolor=#e9e9e9 | 75462 || {{mp|1999 XB|156}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75462}} |-id=463 bgcolor=#fefefe | 75463 || {{mp|1999 XV|157}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75463}} |-id=464 bgcolor=#fefefe | 75464 || {{mp|1999 XM|159}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75464}} |-id=465 bgcolor=#fefefe | 75465 || {{mp|1999 XN|159}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75465}} |-id=466 bgcolor=#e9e9e9 | 75466 || {{mp|1999 XU|159}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75466}} |-id=467 bgcolor=#e9e9e9 | 75467 || {{mp|1999 XS|160}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|75467}} |-id=468 bgcolor=#fefefe | 75468 || {{mp|1999 XC|161}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 75469 || {{mp|1999 XU|162}} || — || Disyembre 8, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 75470 || {{mp|1999 XT|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75470}} |-id=471 bgcolor=#fefefe | 75471 || {{mp|1999 XW|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 75472 || {{mp|1999 XX|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75472}} |-id=473 bgcolor=#fefefe | 75473 || {{mp|1999 XY|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Brokoff|(6769)]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|75473}} |-id=474 bgcolor=#fefefe | 75474 || {{mp|1999 XQ|165}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75474}} |-id=475 bgcolor=#fefefe | 75475 || {{mp|1999 XC|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75475}} |-id=476 bgcolor=#fefefe | 75476 || {{mp|1999 XS|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75476}} |-id=477 bgcolor=#fefefe | 75477 || {{mp|1999 XC|167}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75477}} |-id=478 bgcolor=#fefefe | 75478 || {{mp|1999 XG|167}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75478}} |-id=479 bgcolor=#fefefe | 75479 || {{mp|1999 XH|170}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75479}} |-id=480 bgcolor=#fefefe | 75480 || {{mp|1999 XZ|171}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|75480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 75481 || {{mp|1999 XB|172}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75481}} |-id=482 bgcolor=#fefefe | [[(75482) 1999 XC173|75482]] || {{mp|1999 XC|173}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75482|slow]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75482}} |-id=483 bgcolor=#fefefe | 75483 || {{mp|1999 XE|173}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|75483}} |-id=484 bgcolor=#e9e9e9 | 75484 || {{mp|1999 XP|173}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75484}} |-id=485 bgcolor=#fefefe | 75485 || {{mp|1999 XC|174}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75485}} |-id=486 bgcolor=#fefefe | 75486 || {{mp|1999 XO|174}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|75486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 75487 || {{mp|1999 XZ|175}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|75487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 75488 || {{mp|1999 XT|177}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|75488}} |-id=489 bgcolor=#fefefe | 75489 || {{mp|1999 XO|178}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|75489}} |-id=490 bgcolor=#e9e9e9 | 75490 || {{mp|1999 XQ|178}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|75490}} |-id=491 bgcolor=#e9e9e9 | 75491 || {{mp|1999 XZ|178}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75491}} |-id=492 bgcolor=#e9e9e9 | 75492 || {{mp|1999 XK|179}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75492}} |-id=493 bgcolor=#fefefe | 75493 || {{mp|1999 XG|180}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75493}} |-id=494 bgcolor=#fefefe | 75494 || {{mp|1999 XH|181}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75494}} |-id=495 bgcolor=#fefefe | 75495 || {{mp|1999 XM|181}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|75495}} |-id=496 bgcolor=#e9e9e9 | 75496 || {{mp|1999 XD|182}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|75496}} |-id=497 bgcolor=#fefefe | 75497 || {{mp|1999 XW|183}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75497}} |-id=498 bgcolor=#e9e9e9 | 75498 || {{mp|1999 XA|184}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 75499 || {{mp|1999 XP|184}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75499}} |-id=500 bgcolor=#fefefe | 75500 || {{mp|1999 XQ|184}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75500}} |} == 75501–75600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 75501 || {{mp|1999 XB|185}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75501}} |-id=502 bgcolor=#e9e9e9 | 75502 || {{mp|1999 XZ|185}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75502}} |-id=503 bgcolor=#fefefe | 75503 || {{mp|1999 XX|186}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75503}} |-id=504 bgcolor=#fefefe | 75504 || {{mp|1999 XK|189}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75504}} |-id=505 bgcolor=#fefefe | 75505 || {{mp|1999 XC|192}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75505}} |-id=506 bgcolor=#fefefe | 75506 || {{mp|1999 XW|193}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75506}} |-id=507 bgcolor=#fefefe | 75507 || {{mp|1999 XO|195}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 75508 || {{mp|1999 XV|196}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 75509 || {{mp|1999 XL|197}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75509}} |-id=510 bgcolor=#fefefe | 75510 || {{mp|1999 XO|198}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 75511 || {{mp|1999 XS|200}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75511}} |-id=512 bgcolor=#e9e9e9 | 75512 || {{mp|1999 XW|202}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75512}} |-id=513 bgcolor=#e9e9e9 | 75513 || {{mp|1999 XY|202}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|75513}} |-id=514 bgcolor=#e9e9e9 | 75514 || {{mp|1999 XD|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|75514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 75515 || {{mp|1999 XM|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|75515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 75516 || {{mp|1999 XV|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 75517 || {{mp|1999 XY|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75517}} |-id=518 bgcolor=#e9e9e9 | 75518 || {{mp|1999 XE|205}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 75519 || {{mp|1999 XM|205}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 75520 || {{mp|1999 XN|205}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 9.6 km || {{M+J|75520}} |-id=521 bgcolor=#fefefe | 75521 || {{mp|1999 XO|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75521}} |-id=522 bgcolor=#fefefe | 75522 || {{mp|1999 XW|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 75523 || {{mp|1999 XX|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 9.1 km || {{M+J|75523}} |-id=524 bgcolor=#e9e9e9 | 75524 || {{mp|1999 XA|207}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|75524}} |-id=525 bgcolor=#e9e9e9 | 75525 || {{mp|1999 XQ|209}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75525}} |-id=526 bgcolor=#e9e9e9 | 75526 || {{mp|1999 XV|211}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|75526}} |-id=527 bgcolor=#fefefe | 75527 || {{mp|1999 XY|213}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75527}} |-id=528 bgcolor=#e9e9e9 | 75528 || {{mp|1999 XC|214}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|75528}} |-id=529 bgcolor=#fefefe | 75529 || {{mp|1999 XF|215}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75529}} |-id=530 bgcolor=#fefefe | 75530 || {{mp|1999 XA|218}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75530}} |-id=531 bgcolor=#e9e9e9 | 75531 || {{mp|1999 XL|218}} || — || Disyembre 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75531}} |-id=532 bgcolor=#fefefe | 75532 || {{mp|1999 XN|220}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75532}} |-id=533 bgcolor=#fefefe | 75533 || {{mp|1999 XM|226}} || — || Disyembre 14, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75533}} |-id=534 bgcolor=#e9e9e9 | 75534 || {{mp|1999 XM|227}} || — || Disyembre 15, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 75535 || {{mp|1999 XG|228}} || — || Disyembre 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75535}} |-id=536 bgcolor=#fefefe | 75536 || {{mp|1999 XB|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75536}} |-id=537 bgcolor=#fefefe | 75537 || {{mp|1999 XN|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75537}} |-id=538 bgcolor=#e9e9e9 | 75538 || {{mp|1999 XV|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75538}} |-id=539 bgcolor=#fefefe | 75539 || {{mp|1999 XY|232}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|75539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 75540 || {{mp|1999 XJ|233}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75540}} |-id=541 bgcolor=#fefefe | 75541 || {{mp|1999 XY|234}} || — || Disyembre 3, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|75541}} |-id=542 bgcolor=#fefefe | 75542 || {{mp|1999 XN|237}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75542}} |-id=543 bgcolor=#fefefe | 75543 || {{mp|1999 XY|241}} || — || Disyembre 13, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75543}} |-id=544 bgcolor=#fefefe | 75544 || {{mp|1999 XN|248}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 75545 || {{mp|1999 XS|251}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 75546 || {{mp|1999 XC|256}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|75546}} |-id=547 bgcolor=#fefefe | 75547 || {{mp|1999 XV|257}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 75548 || {{mp|1999 XG|259}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 75549 || {{mp|1999 XL|260}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 75550 || {{mp|1999 YT|1}} || — || Disyembre 16, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 75551 || {{mp|1999 YL|4}} || — || Disyembre 27, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75551}} |-id=552 bgcolor=#fefefe | 75552 || {{mp|1999 YO|5}} || — || Disyembre 28, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|75552}} |-id=553 bgcolor=#e9e9e9 | 75553 || {{mp|1999 YQ|6}} || — || Disyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75553}} |-id=554 bgcolor=#e9e9e9 | 75554 || {{mp|1999 YD|12}} || — || Disyembre 27, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75554}} |-id=555 bgcolor=#fefefe | 75555 Wonaszek || {{mp|1999 YW|14}} || {{MoMP|75555|Wonaszek}} || Disyembre 31, 1999 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 75556 || {{mp|1999 YT|15}} || — || Disyembre 31, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75556}} |-id=557 bgcolor=#e9e9e9 | 75557 || {{mp|1999 YK|17}} || — || Disyembre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75557}} |-id=558 bgcolor=#fefefe | 75558 || {{mp|1999 YE|18}} || — || Disyembre 30, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 75559 || {{mp|1999 YJ|18}} || — || Disyembre 18, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|75559}} |-id=560 bgcolor=#e9e9e9 | 75560 || {{mp|1999 YN|22}} || — || Disyembre 31, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 75561 || {{mp|1999 YR|22}} || — || Disyembre 31, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 75562 Wilkening || {{mp|1999 YV|22}} || {{MoMP|75562|Wilkening}} || Disyembre 31, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75562}} |-id=563 bgcolor=#e9e9e9 | 75563 || {{mp|1999 YA|23}} || — || Disyembre 30, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75563}} |-id=564 bgcolor=#fefefe | 75564 Audubon || 2000 AJ || {{MoMP|75564|Audubon}} || Enero 2, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 75565 || 2000 AY || — || Enero 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75565}} |-id=566 bgcolor=#e9e9e9 | 75566 || 2000 AZ || — || Enero 2, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75566}} |-id=567 bgcolor=#fa8072 | 75567 || {{mp|2000 AK|1}} || — || Enero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75567}} |-id=568 bgcolor=#fefefe | 75568 || {{mp|2000 AR|1}} || — || Enero 2, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75568}} |-id=569 bgcolor=#fefefe | 75569 IRSOL || {{mp|2000 AD|2}} || {{MoMP|75569|IRSOL}} || Enero 2, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|75569}} |-id=570 bgcolor=#d6d6d6 | 75570 Jenőwigner || {{mp|2000 AP|4}} || {{MoMP|75570|Jenőwigner}} || Enero 1, 2000 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|75570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 75571 || {{mp|2000 AT|4}} || — || Enero 3, 2000 || [[Powell Observatory|Powell]] || [[Powell Observatory|Powell]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75571}} |-id=572 bgcolor=#e9e9e9 | 75572 || {{mp|2000 AO|6}} || — || Enero 4, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75572}} |-id=573 bgcolor=#fefefe | 75573 || {{mp|2000 AE|8}} || — || Enero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75573}} |-id=574 bgcolor=#e9e9e9 | 75574 || {{mp|2000 AZ|8}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75574}} |-id=575 bgcolor=#fefefe | 75575 || {{mp|2000 AQ|9}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 75576 || {{mp|2000 AA|10}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75576}} |-id=577 bgcolor=#fefefe | 75577 || {{mp|2000 AD|11}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75577}} |-id=578 bgcolor=#fefefe | 75578 || {{mp|2000 AV|11}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75578}} |-id=579 bgcolor=#fefefe | 75579 || {{mp|2000 AS|12}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75579}} |-id=580 bgcolor=#fefefe | 75580 || {{mp|2000 AF|13}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75580}} |-id=581 bgcolor=#fefefe | 75581 || {{mp|2000 AN|13}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 2.2 km || {{M+J|75581}} |-id=582 bgcolor=#fefefe | 75582 || {{mp|2000 AV|13}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75582}} |-id=583 bgcolor=#fefefe | 75583 || {{mp|2000 AR|14}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75583}} |-id=584 bgcolor=#fefefe | 75584 || {{mp|2000 AX|14}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75584}} |-id=585 bgcolor=#fefefe | 75585 || {{mp|2000 AU|15}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75585}} |-id=586 bgcolor=#fefefe | 75586 || {{mp|2000 AZ|15}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 75587 || {{mp|2000 AK|16}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75587}} |-id=588 bgcolor=#fefefe | 75588 || {{mp|2000 AQ|16}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|75588}} |-id=589 bgcolor=#e9e9e9 | 75589 || {{mp|2000 AX|16}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75589}} |-id=590 bgcolor=#fefefe | 75590 || {{mp|2000 AH|17}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75590}} |-id=591 bgcolor=#fefefe | 75591 Stonemose || {{mp|2000 AN|18}} || {{MoMP|75591|Stonemose}} || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75591}} |-id=592 bgcolor=#e9e9e9 | 75592 || {{mp|2000 AH|19}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75592}} |-id=593 bgcolor=#fefefe | 75593 || {{mp|2000 AT|19}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75593}} |-id=594 bgcolor=#e9e9e9 | 75594 || {{mp|2000 AN|21}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75594}} |-id=595 bgcolor=#fefefe | 75595 || {{mp|2000 AM|22}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75595}} |-id=596 bgcolor=#fefefe | 75596 || {{mp|2000 AA|23}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 75597 || {{mp|2000 AS|23}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75597}} |-id=598 bgcolor=#e9e9e9 | 75598 || {{mp|2000 AY|23}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75598}} |-id=599 bgcolor=#e9e9e9 | 75599 || {{mp|2000 AG|24}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75599}} |-id=600 bgcolor=#e9e9e9 | 75600 || {{mp|2000 AQ|27}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75600}} |} == 75601–75700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75601 || {{mp|2000 AB|28}} || — || Enero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75601}} |-id=602 bgcolor=#fefefe | 75602 || {{mp|2000 AF|28}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75602}} |-id=603 bgcolor=#fefefe | 75603 || {{mp|2000 AT|28}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 75604 || {{mp|2000 AZ|30}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|75604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 75605 || {{mp|2000 AA|32}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 75606 || {{mp|2000 AL|32}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 75607 || {{mp|2000 AD|33}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|75607}} |-id=608 bgcolor=#e9e9e9 | 75608 || {{mp|2000 AC|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|75608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 75609 || {{mp|2000 AF|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 75610 || {{mp|2000 AU|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75610}} |-id=611 bgcolor=#e9e9e9 | 75611 || {{mp|2000 AB|38}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 75612 || {{mp|2000 AE|38}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 75613 || {{mp|2000 AJ|39}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 75614 || {{mp|2000 AS|40}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 75615 || {{mp|2000 AU|40}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 75616 || {{mp|2000 AX|40}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75616}} |-id=617 bgcolor=#fefefe | 75617 || {{mp|2000 AA|41}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75617}} |-id=618 bgcolor=#fefefe | 75618 || {{mp|2000 AM|42}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|75618}} |-id=619 bgcolor=#fefefe | 75619 || {{mp|2000 AO|42}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75619}} |-id=620 bgcolor=#fefefe | 75620 || {{mp|2000 AP|42}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75620}} |-id=621 bgcolor=#fefefe | 75621 || {{mp|2000 AG|43}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|75621}} |-id=622 bgcolor=#fefefe | 75622 || {{mp|2000 AH|46}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 75623 || {{mp|2000 AO|47}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75623}} |-id=624 bgcolor=#fefefe | 75624 || {{mp|2000 AR|47}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 75625 || {{mp|2000 AA|48}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75625}} |-id=626 bgcolor=#fefefe | 75626 || {{mp|2000 AQ|48}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75626}} |-id=627 bgcolor=#fefefe | 75627 || {{mp|2000 AT|48}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|75627}} |-id=628 bgcolor=#fefefe | 75628 || {{mp|2000 AU|48}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75628}} |-id=629 bgcolor=#e9e9e9 | 75629 || {{mp|2000 AK|50}} || — || Enero 6, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|75629}} |-id=630 bgcolor=#fefefe | 75630 || {{mp|2000 AR|51}} || — || Enero 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75630}} |-id=631 bgcolor=#fefefe | 75631 || {{mp|2000 AV|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75631}} |-id=632 bgcolor=#fefefe | 75632 || {{mp|2000 AY|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75632}} |-id=633 bgcolor=#e9e9e9 | 75633 || {{mp|2000 AF|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75633}} |-id=634 bgcolor=#fefefe | 75634 || {{mp|2000 AQ|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75634}} |-id=635 bgcolor=#fefefe | 75635 || {{mp|2000 AY|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75635}} |-id=636 bgcolor=#fefefe | 75636 || {{mp|2000 AE|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75636}} |-id=637 bgcolor=#fefefe | 75637 || {{mp|2000 AQ|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75637}} |-id=638 bgcolor=#e9e9e9 | 75638 || {{mp|2000 AW|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75638}} |-id=639 bgcolor=#fefefe | 75639 || {{mp|2000 AV|54}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|75639}} |-id=640 bgcolor=#e9e9e9 | 75640 || {{mp|2000 AE|55}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|75640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 75641 || {{mp|2000 AS|55}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75641}} |-id=642 bgcolor=#fefefe | 75642 || {{mp|2000 AD|56}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 75643 || {{mp|2000 AR|57}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 75644 || {{mp|2000 AE|58}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|75644}} |-id=645 bgcolor=#e9e9e9 | 75645 || {{mp|2000 AR|58}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75645}} |-id=646 bgcolor=#fefefe | 75646 || {{mp|2000 AD|59}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75646}} |-id=647 bgcolor=#d6d6d6 | 75647 || {{mp|2000 AR|59}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#617|THB]] || align=right | 12 km || {{M+J|75647}} |-id=648 bgcolor=#e9e9e9 | 75648 || {{mp|2000 AW|59}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75648}} |-id=649 bgcolor=#fefefe | 75649 || {{mp|2000 AE|62}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#75649|slow]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75649}} |-id=650 bgcolor=#e9e9e9 | 75650 || {{mp|2000 AO|63}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 75651 || {{mp|2000 AS|63}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75651}} |-id=652 bgcolor=#e9e9e9 | 75652 || {{mp|2000 AZ|63}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75652}} |-id=653 bgcolor=#fefefe | 75653 || {{mp|2000 AG|64}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|75653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 75654 || {{mp|2000 AV|65}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 75655 || {{mp|2000 AT|66}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|75655}} |-id=656 bgcolor=#fefefe | 75656 || {{mp|2000 AS|68}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75656}} |-id=657 bgcolor=#fefefe | 75657 || {{mp|2000 AW|75}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75657}} |-id=658 bgcolor=#fefefe | 75658 || {{mp|2000 AE|76}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|75658}} |-id=659 bgcolor=#e9e9e9 | 75659 || {{mp|2000 AP|76}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75659}} |-id=660 bgcolor=#fefefe | 75660 || {{mp|2000 AG|77}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75660}} |-id=661 bgcolor=#fefefe | 75661 || {{mp|2000 AB|79}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75661}} |-id=662 bgcolor=#e9e9e9 | 75662 || {{mp|2000 AG|79}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75662}} |-id=663 bgcolor=#e9e9e9 | 75663 || {{mp|2000 AB|81}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 75664 || {{mp|2000 AX|82}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 75665 || {{mp|2000 AY|83}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75665}} |-id=666 bgcolor=#fefefe | 75666 || {{mp|2000 AG|85}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75666}} |-id=667 bgcolor=#e9e9e9 | 75667 || {{mp|2000 AM|86}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 75668 || {{mp|2000 AW|87}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75668}} |-id=669 bgcolor=#fefefe | 75669 || {{mp|2000 AH|88}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 75670 || {{mp|2000 AN|89}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|75670}} |-id=671 bgcolor=#e9e9e9 | 75671 || {{mp|2000 AG|92}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|75671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 75672 || {{mp|2000 AH|92}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|75672}} |-id=673 bgcolor=#e9e9e9 | 75673 || {{mp|2000 AM|94}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 75674 || {{mp|2000 AZ|95}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75674}} |-id=675 bgcolor=#e9e9e9 | 75675 || {{mp|2000 AB|96}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75675}} |-id=676 bgcolor=#e9e9e9 | 75676 || {{mp|2000 AL|96}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 75677 || {{mp|2000 AU|96}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75677}} |-id=678 bgcolor=#fefefe | 75678 || {{mp|2000 AA|97}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75678}} |-id=679 bgcolor=#e9e9e9 | 75679 || {{mp|2000 AU|97}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|75679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 75680 || {{mp|2000 AW|97}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75680}} |-id=681 bgcolor=#fefefe | 75681 || {{mp|2000 AL|98}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75681}} |-id=682 bgcolor=#fefefe | 75682 || {{mp|2000 AC|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75682}} |-id=683 bgcolor=#fefefe | 75683 || {{mp|2000 AH|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75683}} |-id=684 bgcolor=#fefefe | 75684 || {{mp|2000 AN|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|75684}} |-id=685 bgcolor=#e9e9e9 | 75685 || {{mp|2000 AX|99}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75685}} |-id=686 bgcolor=#fefefe | 75686 || {{mp|2000 AQ|100}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|75686}} |-id=687 bgcolor=#fefefe | 75687 || {{mp|2000 AR|100}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75687}} |-id=688 bgcolor=#fefefe | 75688 || {{mp|2000 AG|101}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75688}} |-id=689 bgcolor=#fefefe | 75689 || {{mp|2000 AD|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75689}} |-id=690 bgcolor=#fefefe | 75690 || {{mp|2000 AO|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75690}} |-id=691 bgcolor=#fefefe | 75691 || {{mp|2000 AQ|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75691}} |-id=692 bgcolor=#e9e9e9 | 75692 || {{mp|2000 AW|103}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 75693 || {{mp|2000 AJ|104}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75693}} |-id=694 bgcolor=#fefefe | 75694 || {{mp|2000 AU|104}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75694}} |-id=695 bgcolor=#fefefe | 75695 || {{mp|2000 AK|106}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75695}} |-id=696 bgcolor=#e9e9e9 | 75696 || {{mp|2000 AJ|109}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75696}} |-id=697 bgcolor=#e9e9e9 | 75697 || {{mp|2000 AP|110}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75697}} |-id=698 bgcolor=#fefefe | 75698 || {{mp|2000 AS|110}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75698}} |-id=699 bgcolor=#e9e9e9 | 75699 || {{mp|2000 AB|112}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|75699}} |-id=700 bgcolor=#e9e9e9 | 75700 || {{mp|2000 AU|112}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75700}} |} == 75701–75800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75701 || {{mp|2000 AF|113}} || — || Enero 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75701}} |-id=702 bgcolor=#e9e9e9 | 75702 || {{mp|2000 AN|114}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75702}} |-id=703 bgcolor=#fefefe | 75703 || {{mp|2000 AM|115}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75703}} |-id=704 bgcolor=#fefefe | 75704 || {{mp|2000 AV|115}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 75705 || {{mp|2000 AP|116}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75705}} |-id=706 bgcolor=#fefefe | 75706 || {{mp|2000 AJ|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 75707 || {{mp|2000 AL|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75707}} |-id=708 bgcolor=#e9e9e9 | 75708 || {{mp|2000 AR|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|75708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 75709 || {{mp|2000 AB|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 75710 || {{mp|2000 AC|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#517|KON]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|75710}} |-id=711 bgcolor=#e9e9e9 | 75711 || {{mp|2000 AM|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 75712 || {{mp|2000 AQ|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 75713 || {{mp|2000 AR|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|75713}} |-id=714 bgcolor=#fefefe | 75714 || {{mp|2000 AT|118}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75714}} |-id=715 bgcolor=#fefefe | 75715 || {{mp|2000 AM|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75715}} |-id=716 bgcolor=#fefefe | 75716 || {{mp|2000 AS|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75716}} |-id=717 bgcolor=#e9e9e9 | 75717 || {{mp|2000 AU|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75717}} |-id=718 bgcolor=#fefefe | 75718 || {{mp|2000 AA|122}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75718}} |-id=719 bgcolor=#e9e9e9 | 75719 || {{mp|2000 AZ|122}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|75719}} |-id=720 bgcolor=#e9e9e9 | 75720 || {{mp|2000 AK|127}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|75720}} |-id=721 bgcolor=#fefefe | 75721 || {{mp|2000 AS|127}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75721}} |-id=722 bgcolor=#e9e9e9 | 75722 || {{mp|2000 AB|128}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 75723 || {{mp|2000 AJ|128}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75723}} |-id=724 bgcolor=#e9e9e9 | 75724 || {{mp|2000 AX|129}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75724}} |-id=725 bgcolor=#e9e9e9 | 75725 || {{mp|2000 AD|131}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 75726 || {{mp|2000 AG|131}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|75726}} |-id=727 bgcolor=#fefefe | 75727 || {{mp|2000 AO|131}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 75728 || {{mp|2000 AJ|132}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 75729 || {{mp|2000 AH|133}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 75730 || {{mp|2000 AS|134}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75730}} |-id=731 bgcolor=#e9e9e9 | 75731 || {{mp|2000 AX|134}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 75732 || {{mp|2000 AS|135}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 75733 || {{mp|2000 AJ|137}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75733}} |-id=734 bgcolor=#fefefe | 75734 || {{mp|2000 AF|139}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75734}} |-id=735 bgcolor=#fefefe | 75735 || {{mp|2000 AZ|139}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75735}} |-id=736 bgcolor=#e9e9e9 | 75736 || {{mp|2000 AA|143}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|75736}} |-id=737 bgcolor=#e9e9e9 | 75737 || {{mp|2000 AS|144}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|75737}} |-id=738 bgcolor=#fefefe | 75738 || {{mp|2000 AF|145}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75738}} |-id=739 bgcolor=#e9e9e9 | 75739 || {{mp|2000 AQ|145}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|75739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 75740 || {{mp|2000 AF|148}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75740}} |-id=741 bgcolor=#d6d6d6 | 75741 || {{mp|2000 AK|149}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|75741}} |-id=742 bgcolor=#e9e9e9 | 75742 || {{mp|2000 AQ|149}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75742}} |-id=743 bgcolor=#e9e9e9 | 75743 || {{mp|2000 AF|150}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|75743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 75744 || {{mp|2000 AF|151}} || — || Enero 10, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75744}} |-id=745 bgcolor=#fefefe | 75745 || {{mp|2000 AF|152}} || — || Enero 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|75745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 75746 || {{mp|2000 AD|153}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 3.7 km || {{M+J|75746}} |-id=747 bgcolor=#fefefe | 75747 || {{mp|2000 AX|153}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|75747}} |-id=748 bgcolor=#fefefe | 75748 || {{mp|2000 AY|154}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 75749 || {{mp|2000 AL|155}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|75749}} |-id=750 bgcolor=#fefefe | 75750 || {{mp|2000 AJ|156}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75750}} |-id=751 bgcolor=#d6d6d6 | 75751 || {{mp|2000 AR|158}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75751}} |-id=752 bgcolor=#fefefe | 75752 || {{mp|2000 AU|159}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75752}} |-id=753 bgcolor=#e9e9e9 | 75753 || {{mp|2000 AH|160}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|75753}} |-id=754 bgcolor=#fefefe | 75754 || {{mp|2000 AX|161}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|75754}} |-id=755 bgcolor=#e9e9e9 | 75755 || {{mp|2000 AF|162}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75755}} |-id=756 bgcolor=#e9e9e9 | 75756 || {{mp|2000 AR|165}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75756}} |-id=757 bgcolor=#d6d6d6 | 75757 || {{mp|2000 AG|166}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|75757}} |-id=758 bgcolor=#e9e9e9 | 75758 || {{mp|2000 AK|166}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75758}} |-id=759 bgcolor=#e9e9e9 | 75759 || {{mp|2000 AH|168}} || — || Enero 12, 2000 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Slow rotator (asteroid)#75759|slow]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75759}} |-id=760 bgcolor=#e9e9e9 | 75760 || {{mp|2000 AP|168}} || — || Enero 12, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75760}} |-id=761 bgcolor=#fefefe | 75761 || {{mp|2000 AC|171}} || — || Enero 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75761}} |-id=762 bgcolor=#e9e9e9 | 75762 || {{mp|2000 AS|173}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 75763 || {{mp|2000 AV|178}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#75763|fast]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|75763}} |-id=764 bgcolor=#e9e9e9 | 75764 || {{mp|2000 AX|179}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75764}} |-id=765 bgcolor=#fefefe | 75765 || {{mp|2000 AT|184}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75765}} |-id=766 bgcolor=#e9e9e9 | 75766 || {{mp|2000 AG|185}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75766}} |-id=767 bgcolor=#d6d6d6 | 75767 || {{mp|2000 AM|185}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|75767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 75768 || {{mp|2000 AE|186}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|75768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 75769 || {{mp|2000 AM|187}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75769}} |-id=770 bgcolor=#e9e9e9 | 75770 || {{mp|2000 AX|190}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|75770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 75771 || {{mp|2000 AD|193}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 75772 || {{mp|2000 AP|195}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 75773 || {{mp|2000 AC|196}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75773}} |-id=774 bgcolor=#e9e9e9 | 75774 || {{mp|2000 AF|196}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 75775 || {{mp|2000 AG|197}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|75775}} |-id=776 bgcolor=#e9e9e9 | 75776 || {{mp|2000 AC|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75776}} |-id=777 bgcolor=#e9e9e9 | 75777 || {{mp|2000 AF|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#537|WAT]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|75777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 75778 || {{mp|2000 AY|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 75779 || {{mp|2000 AC|201}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|75779}} |-id=780 bgcolor=#e9e9e9 | 75780 || {{mp|2000 AU|202}} || — || Enero 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75780}} |-id=781 bgcolor=#d6d6d6 | 75781 || {{mp|2000 AA|203}} || — || Enero 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|75781}} |-id=782 bgcolor=#e9e9e9 | 75782 || {{mp|2000 AG|203}} || — || Enero 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75782}} |-id=783 bgcolor=#e9e9e9 | 75783 || {{mp|2000 AZ|204}} || — || Enero 10, 2000 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Andrea Boattini|A. Boattini]], Cecchini, V. || {{LoMP|11882|(11882)}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75783}} |-id=784 bgcolor=#e9e9e9 | 75784 || {{mp|2000 AR|205}} || — || Enero 15, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75784}} |-id=785 bgcolor=#e9e9e9 | 75785 || {{mp|2000 AS|205}} || — || Enero 15, 2000 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 75786 || {{mp|2000 AQ|207}} || — || Enero 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 75787 || {{mp|2000 AG|210}} || — || Enero 5, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 75788 || {{mp|2000 AM|214}} || — || Enero 6, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75788}} |-id=789 bgcolor=#e9e9e9 | 75789 || {{mp|2000 AO|215}} || — || Enero 7, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75789}} |-id=790 bgcolor=#e9e9e9 | 75790 || {{mp|2000 AJ|218}} || — || Enero 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 75791 || {{mp|2000 AH|219}} || — || Enero 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75791}} |-id=792 bgcolor=#fefefe | 75792 || {{mp|2000 AV|224}} || — || Enero 11, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75792}} |-id=793 bgcolor=#e9e9e9 | 75793 || {{mp|2000 AZ|225}} || — || Enero 12, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75793}} |-id=794 bgcolor=#e9e9e9 | 75794 || {{mp|2000 AO|227}} || — || Enero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|75794}} |-id=795 bgcolor=#e9e9e9 | 75795 || {{mp|2000 AZ|229}} || — || Enero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 75796 || {{mp|2000 AK|230}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|75796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 75797 || {{mp|2000 AN|232}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75797}} |-id=798 bgcolor=#fefefe | 75798 || {{mp|2000 AS|232}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|75798}} |-id=799 bgcolor=#e9e9e9 | 75799 || {{mp|2000 AB|233}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75799}} |-id=800 bgcolor=#fefefe | 75800 || {{mp|2000 AD|233}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|75800}} |} == 75801–75900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75801 || {{mp|2000 AO|233}} || — || Enero 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 75802 || {{mp|2000 AQ|234}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75802}} |-id=803 bgcolor=#e9e9e9 | 75803 || {{mp|2000 AX|234}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75803}} |-id=804 bgcolor=#e9e9e9 | 75804 || {{mp|2000 AH|236}} || — || Enero 5, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75804}} |-id=805 bgcolor=#d6d6d6 | 75805 || {{mp|2000 AN|236}} || — || Enero 5, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|75805}} |-id=806 bgcolor=#e9e9e9 | 75806 || {{mp|2000 AW|237}} || — || Enero 6, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75806}} |-id=807 bgcolor=#e9e9e9 | 75807 || {{mp|2000 AD|239}} || — || Enero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75807}} |-id=808 bgcolor=#e9e9e9 | 75808 || {{mp|2000 AZ|242}} || — || Enero 7, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75808}} |-id=809 bgcolor=#e9e9e9 | 75809 || {{mp|2000 AC|243}} || — || Enero 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#509|CLO]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|75809}} |-id=810 bgcolor=#fefefe | 75810 || {{mp|2000 AX|244}} || — || Enero 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75810}} |-id=811 bgcolor=#e9e9e9 | 75811 || {{mp|2000 AZ|244}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|75811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 75812 || 2000 BF || — || Enero 16, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|75812}} |-id=813 bgcolor=#e9e9e9 | 75813 || {{mp|2000 BK|3}} || — || Enero 27, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|75813}} |-id=814 bgcolor=#e9e9e9 | 75814 || {{mp|2000 BX|3}} || — || Enero 27, 2000 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75814}} |-id=815 bgcolor=#e9e9e9 | 75815 || {{mp|2000 BA|6}} || — || Enero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75815}} |-id=816 bgcolor=#e9e9e9 | 75816 || {{mp|2000 BD|6}} || — || Enero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|75816}} |-id=817 bgcolor=#fefefe | 75817 || {{mp|2000 BM|7}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75817}} |-id=818 bgcolor=#d6d6d6 | 75818 || {{mp|2000 BV|8}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75818}} |-id=819 bgcolor=#e9e9e9 | 75819 || {{mp|2000 BW|8}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75819}} |-id=820 bgcolor=#d6d6d6 | 75820 || {{mp|2000 BQ|11}} || — || Enero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75820}} |-id=821 bgcolor=#e9e9e9 | 75821 || {{mp|2000 BU|12}} || — || Enero 28, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|75821}} |-id=822 bgcolor=#e9e9e9 | 75822 || {{mp|2000 BH|15}} || — || Enero 31, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|75822}} |-id=823 bgcolor=#d6d6d6 | 75823 Csokonai || {{mp|2000 BJ|15}} || {{MoMP|75823|Csokonai}} || Enero 28, 2000 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|75823}} |-id=824 bgcolor=#fefefe | 75824 || {{mp|2000 BS|15}} || — || Enero 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|75824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 75825 || {{mp|2000 BX|16}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75825}} |-id=826 bgcolor=#d6d6d6 | 75826 || {{mp|2000 BH|17}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75826}} |-id=827 bgcolor=#e9e9e9 | 75827 || {{mp|2000 BX|17}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75827}} |-id=828 bgcolor=#e9e9e9 | 75828 || {{mp|2000 BF|21}} || — || Enero 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|75828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 75829 Alyea || {{mp|2000 BH|23}} || {{MoMP|75829|Alyea}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75829}} |-id=830 bgcolor=#e9e9e9 | 75830 || {{mp|2000 BL|24}} || — || Enero 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75830}} |-id=831 bgcolor=#e9e9e9 | 75831 || {{mp|2000 BP|25}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75831}} |-id=832 bgcolor=#e9e9e9 | 75832 || {{mp|2000 BU|25}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|75832}} |-id=833 bgcolor=#e9e9e9 | 75833 || {{mp|2000 BB|26}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75833}} |-id=834 bgcolor=#e9e9e9 | 75834 || {{mp|2000 BF|26}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75834}} |-id=835 bgcolor=#d6d6d6 | 75835 || {{mp|2000 BO|26}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 75836 Warrenastro || {{mp|2000 BY|28}} || {{MoMP|75836|Warrenastro}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75836}} |-id=837 bgcolor=#fefefe | 75837 Johnbriol || {{mp|2000 BC|29}} || {{MoMP|75837|Johnbriol}} || Enero 30, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75837}} |-id=838 bgcolor=#e9e9e9 | 75838 || {{mp|2000 BX|29}} || — || Enero 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75838}} |-id=839 bgcolor=#e9e9e9 | 75839 || {{mp|2000 BA|30}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75839}} |-id=840 bgcolor=#fefefe | 75840 || {{mp|2000 BG|30}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 75841 Brendahuettner || {{mp|2000 BA|32}} || {{MoMP|75841|Brendahuettner}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 75842 Jackmonahan || {{mp|2000 BE|32}} || {{MoMP|75842|Jackmonahan}} || Enero 30, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 75843 || {{mp|2000 BL|32}} || — || Enero 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75843}} |-id=844 bgcolor=#e9e9e9 | 75844 Rexadams || {{mp|2000 BN|33}} || {{MoMP|75844|Rexadams}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|75844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 75845 || {{mp|2000 BD|34}} || — || Enero 30, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75845}} |-id=846 bgcolor=#e9e9e9 | 75846 Jandorf || {{mp|2000 BN|34}} || {{MoMP|75846|Jandorf}} || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75846}} |-id=847 bgcolor=#e9e9e9 | 75847 || {{mp|2000 BD|35}} || — || Enero 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75847}} |-id=848 bgcolor=#e9e9e9 | 75848 || {{mp|2000 BH|35}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75848}} |-id=849 bgcolor=#d6d6d6 | 75849 || {{mp|2000 BM|46}} || — || Enero 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|75849}} |-id=850 bgcolor=#e9e9e9 | 75850 || 2000 CC || — || Pebrero 2, 2000 || [[Tebbutt Observatory|Tebbutt]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75850}} |-id=851 bgcolor=#d6d6d6 | 75851 || 2000 CF || — || Pebrero 1, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|75851}} |-id=852 bgcolor=#e9e9e9 | 75852 Elgie || 2000 CY || {{MoMP|75852|Elgie}} || Pebrero 1, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|75852}} |-id=853 bgcolor=#e9e9e9 | 75853 || {{mp|2000 CC|3}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|75853}} |-id=854 bgcolor=#fefefe | 75854 || {{mp|2000 CZ|4}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 75855 || {{mp|2000 CT|5}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75855}} |-id=856 bgcolor=#e9e9e9 | 75856 || {{mp|2000 CP|8}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|75856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 75857 || {{mp|2000 CQ|8}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75857}} |-id=858 bgcolor=#d6d6d6 | 75858 || {{mp|2000 CJ|9}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75858}} |-id=859 bgcolor=#e9e9e9 | 75859 || {{mp|2000 CP|10}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75859|slow]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|75859}} |-id=860 bgcolor=#d6d6d6 | 75860 || {{mp|2000 CH|12}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|75860}} |-id=861 bgcolor=#e9e9e9 | 75861 || {{mp|2000 CG|13}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75861}} |-id=862 bgcolor=#e9e9e9 | 75862 || {{mp|2000 CJ|17}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|75862}} |-id=863 bgcolor=#e9e9e9 | 75863 || {{mp|2000 CD|18}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75863}} |-id=864 bgcolor=#e9e9e9 | 75864 || {{mp|2000 CB|19}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75864}} |-id=865 bgcolor=#d6d6d6 | 75865 || {{mp|2000 CC|19}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75865}} |-id=866 bgcolor=#e9e9e9 | 75866 || {{mp|2000 CA|20}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75866}} |-id=867 bgcolor=#e9e9e9 | 75867 || {{mp|2000 CF|20}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75867}} |-id=868 bgcolor=#e9e9e9 | 75868 || {{mp|2000 CF|21}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75868}} |-id=869 bgcolor=#e9e9e9 | 75869 || {{mp|2000 CR|21}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75869}} |-id=870 bgcolor=#e9e9e9 | 75870 || {{mp|2000 CV|21}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|75870}} |-id=871 bgcolor=#d6d6d6 | 75871 || {{mp|2000 CY|23}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|75871}} |-id=872 bgcolor=#e9e9e9 | 75872 || {{mp|2000 CK|24}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|75872}} |-id=873 bgcolor=#e9e9e9 | 75873 || {{mp|2000 CQ|24}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#528|LEO]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75873}} |-id=874 bgcolor=#e9e9e9 | 75874 || {{mp|2000 CE|26}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75874}} |-id=875 bgcolor=#e9e9e9 | 75875 || {{mp|2000 CQ|26}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 75876 || {{mp|2000 CU|27}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75876}} |-id=877 bgcolor=#e9e9e9 | 75877 || {{mp|2000 CJ|28}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75877}} |-id=878 bgcolor=#e9e9e9 | 75878 || {{mp|2000 CM|28}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75878}} |-id=879 bgcolor=#e9e9e9 | 75879 || {{mp|2000 CL|29}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || RAF || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 75880 || {{mp|2000 CP|29}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|75880}} |-id=881 bgcolor=#d6d6d6 | 75881 || {{mp|2000 CC|31}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|75881}} |-id=882 bgcolor=#e9e9e9 | 75882 || {{mp|2000 CC|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75882}} |-id=883 bgcolor=#fefefe | 75883 || {{mp|2000 CR|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75883|slow]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|75883}} |-id=884 bgcolor=#e9e9e9 | 75884 || {{mp|2000 CS|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|75884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 75885 || {{mp|2000 CE|33}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|75885}} |-id=886 bgcolor=#e9e9e9 | 75886 || {{mp|2000 CZ|33}} || — || Pebrero 4, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75886}} |-id=887 bgcolor=#e9e9e9 | 75887 || {{mp|2000 CS|34}} || — || Pebrero 4, 2000 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Maura Tombelli|M. Tombelli]], [[Luciano Tesi|L. Tesi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75887}} |-id=888 bgcolor=#e9e9e9 | 75888 || {{mp|2000 CU|35}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|75888}} |-id=889 bgcolor=#e9e9e9 | 75889 || {{mp|2000 CV|35}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75889}} |-id=890 bgcolor=#e9e9e9 | 75890 || {{mp|2000 CM|36}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#511|BRG]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75890}} |-id=891 bgcolor=#d6d6d6 | 75891 || {{mp|2000 CY|37}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75891}} |-id=892 bgcolor=#fefefe | 75892 || {{mp|2000 CD|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75892}} |-id=893 bgcolor=#d6d6d6 | 75893 || {{mp|2000 CO|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75893}} |-id=894 bgcolor=#e9e9e9 | 75894 || {{mp|2000 CZ|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75894}} |-id=895 bgcolor=#e9e9e9 | 75895 || {{mp|2000 CD|44}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|75895}} |-id=896 bgcolor=#e9e9e9 | 75896 || {{mp|2000 CV|44}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 75897 || {{mp|2000 CL|45}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|75897}} |-id=898 bgcolor=#e9e9e9 | 75898 || {{mp|2000 CM|45}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 75899 || {{mp|2000 CZ|45}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75899}} |-id=900 bgcolor=#e9e9e9 | 75900 || {{mp|2000 CC|48}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75900}} |} == 75901–76000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 75901 || {{mp|2000 CB|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75901}} |-id=902 bgcolor=#e9e9e9 | 75902 || {{mp|2000 CN|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75902}} |-id=903 bgcolor=#e9e9e9 | 75903 || {{mp|2000 CQ|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#75903|slow]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|75903}} |-id=904 bgcolor=#e9e9e9 | 75904 || {{mp|2000 CA|50}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|75904}} |-id=905 bgcolor=#e9e9e9 | 75905 || {{mp|2000 CK|50}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|75905}} |-id=906 bgcolor=#e9e9e9 | 75906 || {{mp|2000 CY|50}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75906}} |-id=907 bgcolor=#e9e9e9 | 75907 || {{mp|2000 CJ|51}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|75907}} |-id=908 bgcolor=#e9e9e9 | 75908 || {{mp|2000 CC|53}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75908}} |-id=909 bgcolor=#e9e9e9 | 75909 || {{mp|2000 CG|53}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75909}} |-id=910 bgcolor=#d6d6d6 | 75910 || {{mp|2000 CO|53}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#75910|fast]] || align=right | 11 km || {{M+J|75910}} |-id=911 bgcolor=#e9e9e9 | 75911 || {{mp|2000 CJ|54}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75911}} |-id=912 bgcolor=#e9e9e9 | 75912 || {{mp|2000 CQ|56}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|75912}} |-id=913 bgcolor=#e9e9e9 | 75913 || {{mp|2000 CU|57}} || — || Pebrero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75913}} |-id=914 bgcolor=#e9e9e9 | 75914 || {{mp|2000 CS|58}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75914}} |-id=915 bgcolor=#d6d6d6 | 75915 || {{mp|2000 CO|60}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|75915}} |-id=916 bgcolor=#e9e9e9 | 75916 || {{mp|2000 CY|60}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75916}} |-id=917 bgcolor=#e9e9e9 | 75917 || {{mp|2000 CZ|60}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75917}} |-id=918 bgcolor=#d6d6d6 | 75918 || {{mp|2000 CC|61}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|75918}} |-id=919 bgcolor=#e9e9e9 | 75919 || {{mp|2000 CK|61}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|75919}} |-id=920 bgcolor=#e9e9e9 | 75920 || {{mp|2000 CR|62}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75920}} |-id=921 bgcolor=#e9e9e9 | 75921 || {{mp|2000 CL|63}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|75921}} |-id=922 bgcolor=#e9e9e9 | 75922 || {{mp|2000 CQ|64}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|75922}} |-id=923 bgcolor=#e9e9e9 | 75923 || {{mp|2000 CL|65}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75923}} |-id=924 bgcolor=#e9e9e9 | 75924 || {{mp|2000 CF|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75924}} |-id=925 bgcolor=#d6d6d6 | 75925 || {{mp|2000 CJ|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|75925}} |-id=926 bgcolor=#e9e9e9 | 75926 || {{mp|2000 CR|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|75926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 75927 || {{mp|2000 CE|67}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 75928 || {{mp|2000 CY|69}} || — || Pebrero 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75928}} |-id=929 bgcolor=#e9e9e9 | 75929 || {{mp|2000 CH|70}} || — || Pebrero 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|75929}} |-id=930 bgcolor=#e9e9e9 | 75930 || {{mp|2000 CO|70}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75930}} |-id=931 bgcolor=#e9e9e9 | 75931 || {{mp|2000 CG|71}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|75931}} |-id=932 bgcolor=#d6d6d6 | 75932 || {{mp|2000 CN|71}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|75932}} |-id=933 bgcolor=#fa8072 | 75933 || {{mp|2000 CB|75}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75933}} |-id=934 bgcolor=#e9e9e9 | 75934 || {{mp|2000 CR|75}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|75934}} |-id=935 bgcolor=#e9e9e9 | 75935 || {{mp|2000 CW|75}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|75935}} |-id=936 bgcolor=#d6d6d6 | 75936 || {{mp|2000 CZ|75}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|75936}} |-id=937 bgcolor=#e9e9e9 | 75937 || {{mp|2000 CK|78}} || — || Pebrero 7, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75937}} |-id=938 bgcolor=#e9e9e9 | 75938 || {{mp|2000 CO|80}} || — || Pebrero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|75938}} |-id=939 bgcolor=#d6d6d6 | 75939 || {{mp|2000 CF|81}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|75939}} |-id=940 bgcolor=#d6d6d6 | 75940 || {{mp|2000 CL|82}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|75940}} |-id=941 bgcolor=#e9e9e9 | 75941 || {{mp|2000 CX|82}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#510|MIS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|75941}} |-id=942 bgcolor=#d6d6d6 | 75942 || {{mp|2000 CO|84}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75942}} |-id=943 bgcolor=#e9e9e9 | 75943 || {{mp|2000 CM|85}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|75943}} |-id=944 bgcolor=#e9e9e9 | 75944 || {{mp|2000 CT|85}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75944}} |-id=945 bgcolor=#e9e9e9 | 75945 || {{mp|2000 CY|86}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|75945}} |-id=946 bgcolor=#e9e9e9 | 75946 || {{mp|2000 CZ|86}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75946}} |-id=947 bgcolor=#e9e9e9 | 75947 || {{mp|2000 CB|87}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|75947}} |-id=948 bgcolor=#e9e9e9 | 75948 || {{mp|2000 CH|88}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|75948}} |-id=949 bgcolor=#d6d6d6 | 75949 || {{mp|2000 CR|88}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|75949}} |-id=950 bgcolor=#e9e9e9 | 75950 || {{mp|2000 CU|88}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75950}} |-id=951 bgcolor=#e9e9e9 | 75951 || {{mp|2000 CK|90}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|75951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 75952 || {{mp|2000 CD|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|75952}} |-id=953 bgcolor=#e9e9e9 | 75953 || {{mp|2000 CE|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75953}} |-id=954 bgcolor=#e9e9e9 | 75954 || {{mp|2000 CO|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}{{Interloper|502}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|75954}} |-id=955 bgcolor=#e9e9e9 | 75955 || {{mp|2000 CC|92}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|75955}} |-id=956 bgcolor=#e9e9e9 | 75956 || {{mp|2000 CZ|92}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|75956}} |-id=957 bgcolor=#e9e9e9 | 75957 || {{mp|2000 CB|94}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|75957}} |-id=958 bgcolor=#e9e9e9 | 75958 || {{mp|2000 CE|94}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|75958}} |-id=959 bgcolor=#e9e9e9 | 75959 || {{mp|2000 CP|94}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|75959}} |-id=960 bgcolor=#e9e9e9 | 75960 || {{mp|2000 CS|96}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|75960}} |-id=961 bgcolor=#d6d6d6 | 75961 || {{mp|2000 CZ|98}} || — || Pebrero 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|75961}} |-id=962 bgcolor=#e9e9e9 | 75962 || {{mp|2000 CH|100}} || — || Pebrero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|75962}} |-id=963 bgcolor=#e9e9e9 | 75963 || {{mp|2000 CN|100}} || — || Pebrero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 75964 || {{mp|2000 CQ|100}} || — || Pebrero 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|75964}} |-id=965 bgcolor=#e9e9e9 | 75965 || {{mp|2000 CF|103}} || — || Pebrero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|75965}} |-id=966 bgcolor=#e9e9e9 | 75966 || {{mp|2000 CL|103}} || — || Pebrero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|75966}} |-id=967 bgcolor=#e9e9e9 | 75967 || {{mp|2000 CP|103}} || — || Pebrero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|75967}} |-id=968 bgcolor=#d6d6d6 | 75968 || {{mp|2000 CF|104}} || — || Pebrero 10, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|75968}} |-id=969 bgcolor=#d6d6d6 | 75969 Backhouse || {{mp|2000 CE|112}} || {{MoMP|75969|Backhouse}} || Pebrero 7, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|75969}} |-id=970 bgcolor=#e9e9e9 | 75970 Olcott || {{mp|2000 CH|112}} || {{MoMP|75970|Olcott}} || Pebrero 7, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|75970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 75971 Unkingalls || {{mp|2000 CK|112}} || {{MoMP|75971|Unkingalls}} || Pebrero 7, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|75971}} |-id=972 bgcolor=#d6d6d6 | 75972 Huddleston || {{mp|2000 CM|112}} || {{MoMP|75972|Huddleston}} || Pebrero 7, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|75972}} |-id=973 bgcolor=#e9e9e9 | 75973 || {{mp|2000 CA|117}} || — || Pebrero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|75973}} |-id=974 bgcolor=#e9e9e9 | 75974 || {{mp|2000 CC|117}} || — || Pebrero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|75974}} |-id=975 bgcolor=#e9e9e9 | 75975 || {{mp|2000 CD|121}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|75975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 75976 || {{mp|2000 CZ|121}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|75976}} |-id=977 bgcolor=#e9e9e9 | 75977 || {{mp|2000 CK|122}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|75977}} |-id=978 bgcolor=#e9e9e9 | 75978 || {{mp|2000 CC|124}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|75978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 75979 || {{mp|2000 CL|125}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|75979}} |-id=980 bgcolor=#d6d6d6 | 75980 || {{mp|2000 CK|128}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|75980}} |-id=981 bgcolor=#d6d6d6 | 75981 || {{mp|2000 CH|136}} || — || Pebrero 3, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|75981}} |-id=982 bgcolor=#d6d6d6 | 75982 || 2000 DU || — || Pebrero 24, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|75982}} |-id=983 bgcolor=#e9e9e9 | 75983 || 2000 DY || — || Pebrero 24, 2000 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|75983}} |-id=984 bgcolor=#d6d6d6 | 75984 || {{mp|2000 DC|2}} || — || Pebrero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|75984}} |-id=985 bgcolor=#d6d6d6 | 75985 || {{mp|2000 DY|2}} || — || Pebrero 24, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|75985}} |-id=986 bgcolor=#d6d6d6 | 75986 || {{mp|2000 DO|3}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]], [[Mario Jurić|M. Jurić]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|75986}} |-id=987 bgcolor=#e9e9e9 | 75987 || {{mp|2000 DW|4}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|75987}} |-id=988 bgcolor=#e9e9e9 | 75988 || {{mp|2000 DK|6}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|75988}} |-id=989 bgcolor=#d6d6d6 | 75989 || {{mp|2000 DF|7}} || — || Pebrero 29, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|75989}} |-id=990 bgcolor=#e9e9e9 | 75990 || {{mp|2000 DA|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75990}} |-id=991 bgcolor=#d6d6d6 | 75991 || {{mp|2000 DE|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|75991}} |-id=992 bgcolor=#e9e9e9 | 75992 || {{mp|2000 DH|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|75992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 75993 || {{mp|2000 DR|9}} || — || Pebrero 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|75993}} |-id=994 bgcolor=#d6d6d6 | 75994 || {{mp|2000 DA|12}} || — || Pebrero 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|75994}} |-id=995 bgcolor=#e9e9e9 | 75995 || {{mp|2000 DD|14}} || — || Pebrero 28, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|75995}} |-id=996 bgcolor=#e9e9e9 | 75996 Piekiel || {{mp|2000 DS|14}} || {{MoMP|75996|Piekiel}} || Pebrero 26, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|75996}} |-id=997 bgcolor=#e9e9e9 | 75997 || {{mp|2000 DU|14}} || — || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|75997}} |-id=998 bgcolor=#e9e9e9 | 75998 || {{mp|2000 DE|15}} || — || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|75998}} |-id=999 bgcolor=#e9e9e9 | 75999 || {{mp|2000 DH|15}} || — || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|75999}} |-id=000 bgcolor=#e9e9e9 | 76000 Juliuserving || {{mp|2000 DO|15}} || {{MoMP|76000|Juliuserving}} || Pebrero 26, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (75001)–(80000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 75001-80000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|75000]] dcd0d6as4adutlz6i67xfpm43fwcwkj 0 339711 2225695 2026-09-16T15:59:18Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=76001}}{{TOC001|prefix=76}} == 76001–76100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76001 || {{mp|2000 DB|18}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76001}} |-id=002 bgcolor=#d6d6d6 | 76002 || {{mp|2000 DR|19}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || Koronis fami... 2225695 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=76001}}{{TOC001|prefix=76}} == 76001–76100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76001 || {{mp|2000 DB|18}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76001}} |-id=002 bgcolor=#d6d6d6 | 76002 || {{mp|2000 DR|19}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|76002}} |-id=003 bgcolor=#d6d6d6 | 76003 || {{mp|2000 DD|20}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76003}} |-id=004 bgcolor=#d6d6d6 | 76004 || {{mp|2000 DG|20}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76004}} |-id=005 bgcolor=#d6d6d6 | 76005 || {{mp|2000 DK|20}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|76005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 76006 || {{mp|2000 DX|21}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76006}} |-id=007 bgcolor=#d6d6d6 | 76007 || {{mp|2000 DT|22}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76007}} |-id=008 bgcolor=#e9e9e9 | 76008 || {{mp|2000 DV|22}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76008}} |-id=009 bgcolor=#d6d6d6 | 76009 || {{mp|2000 DY|23}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76009}} |-id=010 bgcolor=#d6d6d6 | 76010 || {{mp|2000 DZ|23}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|76010}} |-id=011 bgcolor=#e9e9e9 | 76011 || {{mp|2000 DH|26}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76011}} |-id=012 bgcolor=#e9e9e9 | 76012 || {{mp|2000 DQ|26}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76012}} |-id=013 bgcolor=#e9e9e9 | 76013 || {{mp|2000 DX|27}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76013}} |-id=014 bgcolor=#d6d6d6 | 76014 || {{mp|2000 DV|28}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76014}} |-id=015 bgcolor=#d6d6d6 | 76015 || {{mp|2000 DH|30}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|76015}} |-id=016 bgcolor=#e9e9e9 | 76016 || {{mp|2000 DU|30}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76016}} |-id=017 bgcolor=#d6d6d6 | 76017 || {{mp|2000 DD|31}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|76017}} |-id=018 bgcolor=#d6d6d6 | 76018 || {{mp|2000 DL|31}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|76018}} |-id=019 bgcolor=#d6d6d6 | 76019 || {{mp|2000 DU|31}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|76019}} |-id=020 bgcolor=#e9e9e9 | 76020 || {{mp|2000 DD|33}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|76020}} |-id=021 bgcolor=#d6d6d6 | 76021 || {{mp|2000 DH|34}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76021}} |-id=022 bgcolor=#d6d6d6 | 76022 || {{mp|2000 DV|35}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76022}} |-id=023 bgcolor=#d6d6d6 | 76023 || {{mp|2000 DB|38}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76023}} |-id=024 bgcolor=#d6d6d6 | 76024 || {{mp|2000 DJ|38}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|76024}} |-id=025 bgcolor=#d6d6d6 | 76025 || {{mp|2000 DR|38}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || THM || align=right | 4.8 km || {{M+J|76025}} |-id=026 bgcolor=#d6d6d6 | 76026 || {{mp|2000 DD|39}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|76026}} |-id=027 bgcolor=#e9e9e9 | 76027 || {{mp|2000 DK|40}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76027}} |-id=028 bgcolor=#e9e9e9 | 76028 || {{mp|2000 DF|43}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76028}} |-id=029 bgcolor=#d6d6d6 | 76029 || {{mp|2000 DL|44}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|76029}} |-id=030 bgcolor=#e9e9e9 | 76030 || {{mp|2000 DM|44}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|76030}} |-id=031 bgcolor=#d6d6d6 | 76031 || {{mp|2000 DX|44}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76031}} |-id=032 bgcolor=#d6d6d6 | 76032 || {{mp|2000 DS|46}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76032}} |-id=033 bgcolor=#d6d6d6 | 76033 || {{mp|2000 DW|46}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76033}} |-id=034 bgcolor=#e9e9e9 | 76034 || {{mp|2000 DX|46}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76034}} |-id=035 bgcolor=#e9e9e9 | 76035 || {{mp|2000 DD|47}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76035}} |-id=036 bgcolor=#d6d6d6 | 76036 || {{mp|2000 DF|49}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76036}} |-id=037 bgcolor=#d6d6d6 | 76037 || {{mp|2000 DA|50}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76037}} |-id=038 bgcolor=#d6d6d6 | 76038 || {{mp|2000 DJ|51}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|76038}} |-id=039 bgcolor=#e9e9e9 | 76039 || {{mp|2000 DK|51}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76039}} |-id=040 bgcolor=#d6d6d6 | 76040 || {{mp|2000 DD|52}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|76040}} |-id=041 bgcolor=#d6d6d6 | 76041 || {{mp|2000 DC|53}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|76041}} |-id=042 bgcolor=#d6d6d6 | 76042 || {{mp|2000 DY|53}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|76042}} |-id=043 bgcolor=#d6d6d6 | 76043 || {{mp|2000 DN|54}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|76043}} |-id=044 bgcolor=#e9e9e9 | 76044 || {{mp|2000 DV|55}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76044}} |-id=045 bgcolor=#e9e9e9 | 76045 || {{mp|2000 DC|56}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76045}} |-id=046 bgcolor=#e9e9e9 | 76046 || {{mp|2000 DL|56}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76046}} |-id=047 bgcolor=#e9e9e9 | 76047 || {{mp|2000 DS|56}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || (5) || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76047}} |-id=048 bgcolor=#e9e9e9 | 76048 || {{mp|2000 DY|56}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76048}} |-id=049 bgcolor=#e9e9e9 | 76049 || {{mp|2000 DA|57}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|76049}} |-id=050 bgcolor=#d6d6d6 | 76050 || {{mp|2000 DF|58}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76050}} |-id=051 bgcolor=#d6d6d6 | 76051 || {{mp|2000 DE|59}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76051}} |-id=052 bgcolor=#e9e9e9 | 76052 || {{mp|2000 DK|59}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76052}} |-id=053 bgcolor=#d6d6d6 | 76053 || {{mp|2000 DC|61}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|76053}} |-id=054 bgcolor=#e9e9e9 | 76054 || {{mp|2000 DE|61}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76054}} |-id=055 bgcolor=#d6d6d6 | 76055 || {{mp|2000 DF|61}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76055}} |-id=056 bgcolor=#d6d6d6 | 76056 || {{mp|2000 DN|61}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 76057 || {{mp|2000 DZ|61}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76057}} |-id=058 bgcolor=#e9e9e9 | 76058 || {{mp|2000 DD|63}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76058}} |-id=059 bgcolor=#d6d6d6 | 76059 || {{mp|2000 DV|63}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|76059}} |-id=060 bgcolor=#e9e9e9 | 76060 || {{mp|2000 DJ|68}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 76061 || {{mp|2000 DZ|68}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76061}} |-id=062 bgcolor=#e9e9e9 | 76062 || {{mp|2000 DB|70}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76062}} |-id=063 bgcolor=#d6d6d6 | 76063 || {{mp|2000 DW|70}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|76063}} |-id=064 bgcolor=#d6d6d6 | 76064 || {{mp|2000 DM|73}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|76064}} |-id=065 bgcolor=#d6d6d6 | 76065 || {{mp|2000 DD|74}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|76065}} |-id=066 bgcolor=#e9e9e9 | 76066 || {{mp|2000 DC|75}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 76067 || {{mp|2000 DF|77}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76067}} |-id=068 bgcolor=#d6d6d6 | 76068 || {{mp|2000 DK|77}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|76068}} |-id=069 bgcolor=#d6d6d6 | 76069 || {{mp|2000 DS|77}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76069}} |-id=070 bgcolor=#e9e9e9 | 76070 || {{mp|2000 DN|78}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|76070}} |-id=071 bgcolor=#e9e9e9 | 76071 || {{mp|2000 DC|80}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 76072 || {{mp|2000 DT|80}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|76072}} |-id=073 bgcolor=#e9e9e9 | 76073 || {{mp|2000 DB|82}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#508|AEO]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|76073}} |-id=074 bgcolor=#e9e9e9 | 76074 || {{mp|2000 DC|82}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76074}} |-id=075 bgcolor=#e9e9e9 | 76075 || {{mp|2000 DM|82}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76075}} |-id=076 bgcolor=#e9e9e9 | 76076 || {{mp|2000 DL|85}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|76076}} |-id=077 bgcolor=#d6d6d6 | 76077 || {{mp|2000 DW|85}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|76077}} |-id=078 bgcolor=#e9e9e9 | 76078 || {{mp|2000 DP|86}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76078}} |-id=079 bgcolor=#e9e9e9 | 76079 || {{mp|2000 DT|86}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|76079}} |-id=080 bgcolor=#e9e9e9 | 76080 || {{mp|2000 DA|87}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76080}} |-id=081 bgcolor=#d6d6d6 | 76081 || {{mp|2000 DV|87}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|76081}} |-id=082 bgcolor=#d6d6d6 | 76082 || {{mp|2000 DJ|88}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|76082}} |-id=083 bgcolor=#e9e9e9 | 76083 || {{mp|2000 DD|90}} || — || Pebrero 27, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76083}} |-id=084 bgcolor=#d6d6d6 | 76084 || {{mp|2000 DD|92}} || — || Pebrero 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|76084}} |-id=085 bgcolor=#e9e9e9 | 76085 || {{mp|2000 DF|92}} || — || Pebrero 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|76085}} |-id=086 bgcolor=#e9e9e9 | 76086 || {{mp|2000 DK|92}} || — || Pebrero 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76086}} |-id=087 bgcolor=#e9e9e9 | 76087 || {{mp|2000 DK|93}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76087}} |-id=088 bgcolor=#e9e9e9 | 76088 || {{mp|2000 DG|94}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76088}} |-id=089 bgcolor=#e9e9e9 | 76089 || {{mp|2000 DH|94}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|76089}} |-id=090 bgcolor=#d6d6d6 | 76090 || {{mp|2000 DQ|94}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76090}} |-id=091 bgcolor=#e9e9e9 | 76091 || {{mp|2000 DT|94}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|76091}} |-id=092 bgcolor=#e9e9e9 | 76092 || {{mp|2000 DV|95}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76092}} |-id=093 bgcolor=#d6d6d6 | 76093 || {{mp|2000 DP|96}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|76093}} |-id=094 bgcolor=#e9e9e9 | 76094 || {{mp|2000 DE|97}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76094}} |-id=095 bgcolor=#e9e9e9 | 76095 || {{mp|2000 DL|97}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76095}} |-id=096 bgcolor=#e9e9e9 | 76096 || {{mp|2000 DQ|97}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76096}} |-id=097 bgcolor=#e9e9e9 | 76097 || {{mp|2000 DN|98}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76097}} |-id=098 bgcolor=#e9e9e9 | 76098 || {{mp|2000 DA|99}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|76098}} |-id=099 bgcolor=#e9e9e9 | 76099 || {{mp|2000 DV|100}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76099}} |-id=100 bgcolor=#e9e9e9 | 76100 || {{mp|2000 DC|101}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76100}} |} == 76101–76200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 76101 || {{mp|2000 DD|101}} || — || Pebrero 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|76101}} |-id=102 bgcolor=#d6d6d6 | 76102 || {{mp|2000 DP|102}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|76102}} |-id=103 bgcolor=#e9e9e9 | 76103 || {{mp|2000 DF|103}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76103}} |-id=104 bgcolor=#e9e9e9 | 76104 || {{mp|2000 DT|103}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76104}} |-id=105 bgcolor=#e9e9e9 | 76105 || {{mp|2000 DV|103}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76105}} |-id=106 bgcolor=#e9e9e9 | 76106 || {{mp|2000 DF|104}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76106}} |-id=107 bgcolor=#d6d6d6 | 76107 || {{mp|2000 DG|104}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|76107}} |-id=108 bgcolor=#d6d6d6 | 76108 || {{mp|2000 DX|105}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|76108}} |-id=109 bgcolor=#d6d6d6 | 76109 || {{mp|2000 DC|106}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76109}} |-id=110 bgcolor=#e9e9e9 | 76110 || {{mp|2000 DD|106}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|76110}} |-id=111 bgcolor=#e9e9e9 | 76111 || {{mp|2000 DK|106}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|76111}} |-id=112 bgcolor=#d6d6d6 | 76112 || {{mp|2000 DC|107}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|76112}} |-id=113 bgcolor=#d6d6d6 | 76113 || {{mp|2000 DE|107}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|76113}} |-id=114 bgcolor=#e9e9e9 | 76114 || {{mp|2000 DF|107}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76114}} |-id=115 bgcolor=#e9e9e9 | 76115 || {{mp|2000 DU|107}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|76115}} |-id=116 bgcolor=#e9e9e9 | 76116 || {{mp|2000 DZ|109}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76116}} |-id=117 bgcolor=#d6d6d6 | 76117 || {{mp|2000 DM|110}} || — || Pebrero 26, 2000 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|76117}} |-id=118 bgcolor=#e9e9e9 | 76118 || {{mp|2000 DT|110}} || — || Pebrero 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76118}} |-id=119 bgcolor=#d6d6d6 | 76119 || {{mp|2000 DR|112}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|76119}} |-id=120 bgcolor=#d6d6d6 | 76120 || {{mp|2000 DO|114}} || — || Pebrero 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76120}} |-id=121 bgcolor=#e9e9e9 | 76121 || {{mp|2000 DG|117}} || — || Pebrero 25, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76121}} |-id=122 bgcolor=#d6d6d6 | 76122 || {{mp|2000 DR|117}} || — || Pebrero 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|76122}} |-id=123 bgcolor=#e9e9e9 | 76123 || 2000 EE || — || Marso 1, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76123}} |-id=124 bgcolor=#e9e9e9 | 76124 || {{mp|2000 EF|1}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|76124}} |-id=125 bgcolor=#e9e9e9 | 76125 || {{mp|2000 EQ|1}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76125}} |-id=126 bgcolor=#d6d6d6 | 76126 || {{mp|2000 EW|3}} || — || Marso 1, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76126}} |-id=127 bgcolor=#d6d6d6 | 76127 || {{mp|2000 EV|5}} || — || Marso 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|76127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 76128 || {{mp|2000 EZ|6}} || — || Marso 2, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|76128}} |-id=129 bgcolor=#e9e9e9 | 76129 || {{mp|2000 EC|8}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|76129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 76130 || {{mp|2000 ED|8}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76130}} |-id=131 bgcolor=#e9e9e9 | 76131 || {{mp|2000 EF|8}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|76131}} |-id=132 bgcolor=#d6d6d6 | 76132 || {{mp|2000 EF|10}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76132}} |-id=133 bgcolor=#e9e9e9 | 76133 || {{mp|2000 ET|10}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76133}} |-id=134 bgcolor=#d6d6d6 | 76134 || {{mp|2000 EB|11}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76134}} |-id=135 bgcolor=#e9e9e9 | 76135 || {{mp|2000 EO|11}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76135}} |-id=136 bgcolor=#d6d6d6 | 76136 || {{mp|2000 EF|12}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|76136}} |-id=137 bgcolor=#e9e9e9 | 76137 || {{mp|2000 EQ|12}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|76137}} |-id=138 bgcolor=#d6d6d6 | 76138 || {{mp|2000 EX|12}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|76138}} |-id=139 bgcolor=#e9e9e9 | 76139 || {{mp|2000 EZ|12}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76139}} |-id=140 bgcolor=#d6d6d6 | 76140 || {{mp|2000 EG|13}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76140}} |-id=141 bgcolor=#e9e9e9 | 76141 || {{mp|2000 EJ|13}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76141}} |-id=142 bgcolor=#d6d6d6 | 76142 || {{mp|2000 ER|13}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 76143 || {{mp|2000 EV|13}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|76143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 76144 || {{mp|2000 EK|14}} || — || Marso 5, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[FIN tbl#508|AEO]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76144}} |-id=145 bgcolor=#d6d6d6 | 76145 || {{mp|2000 EO|16}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76145}} |-id=146 bgcolor=#e9e9e9 | [[(76146) 2000 EU16|76146]] || {{mp|2000 EU|16}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|76146}} |-id=147 bgcolor=#e9e9e9 | 76147 || {{mp|2000 EY|16}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76147}} |-id=148 bgcolor=#fefefe | 76148 || {{mp|2000 EP|17}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76148}} |-id=149 bgcolor=#e9e9e9 | 76149 || {{mp|2000 EY|17}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76149}} |-id=150 bgcolor=#e9e9e9 | 76150 || {{mp|2000 EE|18}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76150}} |-id=151 bgcolor=#e9e9e9 | 76151 || {{mp|2000 EA|20}} || — || Marso 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|76151}} |-id=152 bgcolor=#e9e9e9 | 76152 || {{mp|2000 EH|20}} || — || Marso 3, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76152}} |-id=153 bgcolor=#d6d6d6 | 76153 || {{mp|2000 ER|20}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76153}} |-id=154 bgcolor=#e9e9e9 | 76154 || {{mp|2000 ET|20}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|76154}} |-id=155 bgcolor=#d6d6d6 | 76155 || {{mp|2000 EX|20}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|76155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 76156 || {{mp|2000 EG|21}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|76156}} |-id=157 bgcolor=#e9e9e9 | 76157 || {{mp|2000 ET|21}} || — || Marso 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|76157}} |-id=158 bgcolor=#e9e9e9 | 76158 || {{mp|2000 EL|22}} || — || Marso 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|76158}} |-id=159 bgcolor=#d6d6d6 | 76159 || {{mp|2000 EQ|22}} || — || Marso 3, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 76160 || {{mp|2000 EV|23}} || — || Marso 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|76160}} |-id=161 bgcolor=#e9e9e9 | 76161 || {{mp|2000 EY|23}} || — || Marso 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 76162 || {{mp|2000 EC|25}} || — || Marso 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76162}} |-id=163 bgcolor=#d6d6d6 | 76163 || {{mp|2000 EB|27}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 8.4 km || {{M+J|76163}} |-id=164 bgcolor=#d6d6d6 | 76164 || {{mp|2000 EC|27}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76164}} |-id=165 bgcolor=#d6d6d6 | 76165 || {{mp|2000 EV|28}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|76165}} |-id=166 bgcolor=#e9e9e9 | 76166 || {{mp|2000 EX|28}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76166}} |-id=167 bgcolor=#d6d6d6 | 76167 || {{mp|2000 ED|29}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76167}} |-id=168 bgcolor=#e9e9e9 | 76168 || {{mp|2000 EO|29}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76168}} |-id=169 bgcolor=#e9e9e9 | 76169 || {{mp|2000 ES|29}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|76169}} |-id=170 bgcolor=#e9e9e9 | 76170 || {{mp|2000 EF|30}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76170}} |-id=171 bgcolor=#e9e9e9 | 76171 || {{mp|2000 EH|31}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|76171}} |-id=172 bgcolor=#d6d6d6 | 76172 || {{mp|2000 ET|31}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76172}} |-id=173 bgcolor=#e9e9e9 | 76173 || {{mp|2000 EE|32}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76173}} |-id=174 bgcolor=#e9e9e9 | 76174 || {{mp|2000 EJ|32}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76174}} |-id=175 bgcolor=#e9e9e9 | 76175 || {{mp|2000 EC|34}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|76175}} |-id=176 bgcolor=#e9e9e9 | 76176 || {{mp|2000 EK|35}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|76176}} |-id=177 bgcolor=#e9e9e9 | 76177 || {{mp|2000 EG|36}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76177}} |-id=178 bgcolor=#e9e9e9 | 76178 || {{mp|2000 EL|36}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|76178}} |-id=179 bgcolor=#e9e9e9 | 76179 || {{mp|2000 EM|36}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|76179}} |-id=180 bgcolor=#e9e9e9 | 76180 || {{mp|2000 ER|36}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|76180}} |-id=181 bgcolor=#d6d6d6 | 76181 || {{mp|2000 EX|36}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|76181}} |-id=182 bgcolor=#d6d6d6 | 76182 || {{mp|2000 EB|39}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|76182}} |-id=183 bgcolor=#e9e9e9 | 76183 || {{mp|2000 EN|39}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|76183}} |-id=184 bgcolor=#d6d6d6 | 76184 || {{mp|2000 EP|39}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 76185 || {{mp|2000 EQ|39}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76185}} |-id=186 bgcolor=#d6d6d6 | 76186 || {{mp|2000 EC|40}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76186}} |-id=187 bgcolor=#d6d6d6 | 76187 || {{mp|2000 EX|40}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|76187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 76188 || {{mp|2000 EY|40}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|76188}} |-id=189 bgcolor=#d6d6d6 | 76189 || {{mp|2000 EC|41}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|76189}} |-id=190 bgcolor=#e9e9e9 | 76190 || {{mp|2000 EG|42}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76190}} |-id=191 bgcolor=#d6d6d6 | 76191 || {{mp|2000 EQ|42}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|76191}} |-id=192 bgcolor=#d6d6d6 | 76192 || {{mp|2000 EU|43}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76192}} |-id=193 bgcolor=#d6d6d6 | 76193 || {{mp|2000 EW|44}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|76193}} |-id=194 bgcolor=#d6d6d6 | 76194 || {{mp|2000 EG|45}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|76194}} |-id=195 bgcolor=#e9e9e9 | 76195 || {{mp|2000 EU|45}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76195}} |-id=196 bgcolor=#d6d6d6 | 76196 || {{mp|2000 EP|46}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|76196}} |-id=197 bgcolor=#e9e9e9 | 76197 || {{mp|2000 EK|47}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|76197}} |-id=198 bgcolor=#e9e9e9 | 76198 || {{mp|2000 EA|49}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|76198}} |-id=199 bgcolor=#e9e9e9 | 76199 || {{mp|2000 EO|49}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76199}} |-id=200 bgcolor=#d6d6d6 | 76200 || {{mp|2000 EL|50}} || — || Marso 10, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76200}} |} == 76201–76300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76201 || {{mp|2000 EM|53}} || — || Marso 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76201}} |-id=202 bgcolor=#d6d6d6 | 76202 || {{mp|2000 ER|53}} || — || Marso 8, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|76202}} |-id=203 bgcolor=#e9e9e9 | 76203 || {{mp|2000 ER|54}} || — || Marso 10, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76203}} |-id=204 bgcolor=#d6d6d6 | 76204 || {{mp|2000 EF|56}} || — || Marso 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|76204}} |-id=205 bgcolor=#e9e9e9 | 76205 || {{mp|2000 EV|56}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|76205}} |-id=206 bgcolor=#d6d6d6 | 76206 || {{mp|2000 ES|59}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|76206}} |-id=207 bgcolor=#fefefe | 76207 || {{mp|2000 EW|59}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|76207}} |-id=208 bgcolor=#e9e9e9 | 76208 || {{mp|2000 EZ|59}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|76208}} |-id=209 bgcolor=#e9e9e9 | 76209 || {{mp|2000 ES|61}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76209}} |-id=210 bgcolor=#d6d6d6 | 76210 || {{mp|2000 ET|61}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76210}} |-id=211 bgcolor=#e9e9e9 | 76211 || {{mp|2000 ED|63}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|76211}} |-id=212 bgcolor=#d6d6d6 | 76212 || {{mp|2000 EL|63}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 9.7 km || {{M+J|76212}} |-id=213 bgcolor=#d6d6d6 | 76213 || {{mp|2000 ET|64}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76213}} |-id=214 bgcolor=#e9e9e9 | 76214 || {{mp|2000 EV|64}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|13314|(13314)}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76214}} |-id=215 bgcolor=#d6d6d6 | 76215 || {{mp|2000 ET|65}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|76215}} |-id=216 bgcolor=#d6d6d6 | 76216 || {{mp|2000 EO|66}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | 3.7 km || {{M+J|76216}} |-id=217 bgcolor=#e9e9e9 | 76217 || {{mp|2000 EC|67}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|76217}} |-id=218 bgcolor=#e9e9e9 | 76218 || {{mp|2000 ER|67}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76218}} |-id=219 bgcolor=#d6d6d6 | 76219 || {{mp|2000 ER|68}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76219}} |-id=220 bgcolor=#d6d6d6 | 76220 || {{mp|2000 EY|68}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76220}} |-id=221 bgcolor=#d6d6d6 | 76221 || {{mp|2000 EH|69}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 76222 || {{mp|2000 EL|69}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|76222}} |-id=223 bgcolor=#d6d6d6 | 76223 || {{mp|2000 EX|69}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76223}} |-id=224 bgcolor=#e9e9e9 | 76224 || {{mp|2000 EY|69}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76224}} |-id=225 bgcolor=#d6d6d6 | 76225 || {{mp|2000 EC|70}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76225}} |-id=226 bgcolor=#e9e9e9 | 76226 || {{mp|2000 EO|70}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76226}} |-id=227 bgcolor=#d6d6d6 | 76227 || {{mp|2000 EM|71}} || — || Marso 9, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|76227}} |-id=228 bgcolor=#e9e9e9 | 76228 || {{mp|2000 EH|75}} || — || Marso 9, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76228}} |-id=229 bgcolor=#e9e9e9 | 76229 || {{mp|2000 EK|75}} || — || Marso 4, 2000 || [[Fair Oaks Ranch Observatory|Fair Oaks Ranch]] || [[John V. McClusky|J. V. McClusky]] || [[Slow rotator (asteroid)#76229|slow]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76229}} |-id=230 bgcolor=#e9e9e9 | 76230 || {{mp|2000 EP|75}} || — || Marso 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|76230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 76231 || {{mp|2000 ET|75}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76231}} |-id=232 bgcolor=#d6d6d6 | 76232 || {{mp|2000 EU|78}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76232}} |-id=233 bgcolor=#d6d6d6 | 76233 || {{mp|2000 EX|78}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76233}} |-id=234 bgcolor=#d6d6d6 | 76234 || {{mp|2000 EQ|79}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76234}} |-id=235 bgcolor=#e9e9e9 | 76235 || {{mp|2000 EY|80}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|76235}} |-id=236 bgcolor=#e9e9e9 | 76236 || {{mp|2000 ED|81}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76236}} |-id=237 bgcolor=#e9e9e9 | 76237 || {{mp|2000 EO|81}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76237}} |-id=238 bgcolor=#e9e9e9 | 76238 || {{mp|2000 EU|81}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|76238}} |-id=239 bgcolor=#d6d6d6 | 76239 || {{mp|2000 EF|82}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|76239}} |-id=240 bgcolor=#e9e9e9 | 76240 || {{mp|2000 EP|82}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76240}} |-id=241 bgcolor=#d6d6d6 | 76241 || {{mp|2000 EQ|82}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|76241}} |-id=242 bgcolor=#e9e9e9 | 76242 || {{mp|2000 ED|84}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76242}} |-id=243 bgcolor=#e9e9e9 | 76243 || {{mp|2000 EJ|85}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76243}} |-id=244 bgcolor=#e9e9e9 | 76244 || {{mp|2000 EW|85}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76244}} |-id=245 bgcolor=#d6d6d6 | 76245 || {{mp|2000 EN|86}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|76245}} |-id=246 bgcolor=#e9e9e9 | 76246 || {{mp|2000 EX|86}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76246}} |-id=247 bgcolor=#e9e9e9 | 76247 || {{mp|2000 EM|87}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|76247}} |-id=248 bgcolor=#e9e9e9 | 76248 || {{mp|2000 ES|87}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|76248}} |-id=249 bgcolor=#e9e9e9 | 76249 || {{mp|2000 EV|87}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76249}} |-id=250 bgcolor=#e9e9e9 | 76250 || {{mp|2000 EJ|88}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|76250}} |-id=251 bgcolor=#d6d6d6 | 76251 || {{mp|2000 EK|91}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76251}} |-id=252 bgcolor=#d6d6d6 | 76252 || {{mp|2000 EJ|93}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76252}} |-id=253 bgcolor=#e9e9e9 | 76253 || {{mp|2000 ER|93}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|76253}} |-id=254 bgcolor=#d6d6d6 | 76254 || {{mp|2000 ET|93}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76254}} |-id=255 bgcolor=#e9e9e9 | 76255 || {{mp|2000 EQ|94}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|76255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 76256 || {{mp|2000 ET|94}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76256}} |-id=257 bgcolor=#e9e9e9 | 76257 || {{mp|2000 EA|97}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|76257}} |-id=258 bgcolor=#d6d6d6 | 76258 || {{mp|2000 EZ|98}} || — || Marso 10, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76258}} |-id=259 bgcolor=#d6d6d6 | 76259 || {{mp|2000 EZ|100}} || — || Marso 12, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76259}} |-id=260 bgcolor=#d6d6d6 | 76260 || {{mp|2000 ES|102}} || — || Marso 14, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|76260}} |-id=261 bgcolor=#e9e9e9 | 76261 || {{mp|2000 EU|103}} || — || Marso 12, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|76261}} |-id=262 bgcolor=#e9e9e9 | 76262 || {{mp|2000 EV|104}} || — || Marso 14, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76262}} |-id=263 bgcolor=#d6d6d6 | 76263 || {{mp|2000 EY|104}} || — || Marso 11, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76263}} |-id=264 bgcolor=#e9e9e9 | 76264 || {{mp|2000 EZ|104}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|76264}} |-id=265 bgcolor=#e9e9e9 | 76265 || {{mp|2000 EB|105}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76265}} |-id=266 bgcolor=#d6d6d6 | 76266 || {{mp|2000 EE|105}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76266}} |-id=267 bgcolor=#d6d6d6 | 76267 || {{mp|2000 EN|105}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76267}} |-id=268 bgcolor=#e9e9e9 | 76268 || {{mp|2000 EU|105}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76268}} |-id=269 bgcolor=#e9e9e9 | 76269 || {{mp|2000 EM|107}} || — || Marso 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|76269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 76270 || {{mp|2000 ED|110}} || — || Marso 8, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|76270}} |-id=271 bgcolor=#d6d6d6 | 76271 || {{mp|2000 EH|110}} || — || Marso 8, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Eos family|EOS]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#76271|fast]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|76271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 76272 De Jong || {{mp|2000 EJ|110}} || {{MoMP|76272|De Jong}} || Marso 8, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Slow rotator (asteroid)#76272|slow]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|76272}} |-id=273 bgcolor=#d6d6d6 | 76273 || {{mp|2000 EZ|111}} || — || Marso 9, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|76273}} |-id=274 bgcolor=#d6d6d6 | 76274 || {{mp|2000 EJ|112}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76274}} |-id=275 bgcolor=#d6d6d6 | 76275 || {{mp|2000 EW|113}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76275}} |-id=276 bgcolor=#d6d6d6 | 76276 || {{mp|2000 EQ|114}} || — || Marso 9, 2000 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|76276}} |-id=277 bgcolor=#e9e9e9 | 76277 || {{mp|2000 ER|114}} || — || Marso 9, 2000 || Kvistaberg || Uppsala-DLR Asteroid Survey || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|76277}} |-id=278 bgcolor=#d6d6d6 | 76278 || {{mp|2000 EP|115}} || — || Marso 10, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|76278}} |-id=279 bgcolor=#d6d6d6 | 76279 || {{mp|2000 ET|116}} || — || Marso 10, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76279}} |-id=280 bgcolor=#e9e9e9 | 76280 || {{mp|2000 EK|117}} || — || Marso 11, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|76280}} |-id=281 bgcolor=#e9e9e9 | 76281 || {{mp|2000 EM|118}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76281}} |-id=282 bgcolor=#e9e9e9 | 76282 || {{mp|2000 EG|119}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76282}} |-id=283 bgcolor=#d6d6d6 | 76283 || {{mp|2000 ET|119}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|76283}} |-id=284 bgcolor=#e9e9e9 | 76284 || {{mp|2000 EC|120}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76284}} |-id=285 bgcolor=#e9e9e9 | 76285 || {{mp|2000 EE|121}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76285}} |-id=286 bgcolor=#e9e9e9 | 76286 || {{mp|2000 EK|121}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76286}} |-id=287 bgcolor=#e9e9e9 | 76287 || {{mp|2000 EB|123}} || — || Marso 11, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76287}} |-id=288 bgcolor=#d6d6d6 | 76288 || {{mp|2000 EJ|123}} || — || Marso 11, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76288}} |-id=289 bgcolor=#e9e9e9 | 76289 || {{mp|2000 EG|124}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76289}} |-id=290 bgcolor=#e9e9e9 | 76290 || {{mp|2000 EG|125}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76290}} |-id=291 bgcolor=#e9e9e9 | 76291 || {{mp|2000 EH|126}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|76291}} |-id=292 bgcolor=#d6d6d6 | 76292 || {{mp|2000 ER|126}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 9.6 km || {{M+J|76292}} |-id=293 bgcolor=#e9e9e9 | 76293 || {{mp|2000 EV|127}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|76293}} |-id=294 bgcolor=#d6d6d6 | 76294 || {{mp|2000 EA|129}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|76294}} |-id=295 bgcolor=#d6d6d6 | 76295 || {{mp|2000 EY|129}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76295}} |-id=296 bgcolor=#d6d6d6 | 76296 || {{mp|2000 EE|130}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|76296}} |-id=297 bgcolor=#d6d6d6 | 76297 || {{mp|2000 EN|130}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|76297}} |-id=298 bgcolor=#d6d6d6 | 76298 || {{mp|2000 EC|131}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|76298}} |-id=299 bgcolor=#d6d6d6 | 76299 || {{mp|2000 EF|132}} || — || Marso 11, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{LoMP|31811|(31811)}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|76299}} |-id=300 bgcolor=#d6d6d6 | 76300 || {{mp|2000 EA|133}} || — || Marso 11, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|76300}} |} == 76301–76400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76301 || {{mp|2000 EL|133}} || — || Marso 11, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|76301}} |-id=302 bgcolor=#d6d6d6 | 76302 || {{mp|2000 EP|134}} || — || Marso 11, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|76302}} |-id=303 bgcolor=#d6d6d6 | 76303 || {{mp|2000 EY|134}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|76303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 76304 || {{mp|2000 EC|135}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76304}} |-id=305 bgcolor=#e9e9e9 | 76305 || {{mp|2000 EH|135}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|76305}} |-id=306 bgcolor=#d6d6d6 | 76306 || {{mp|2000 ES|136}} || — || Marso 12, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|76306}} |-id=307 bgcolor=#d6d6d6 | 76307 || {{mp|2000 EN|137}} || — || Marso 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|76307}} |-id=308 bgcolor=#e9e9e9 | 76308 || {{mp|2000 EO|137}} || — || Marso 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76308}} |-id=309 bgcolor=#e9e9e9 | 76309 Ronferdie || {{mp|2000 EX|137}} || {{MoMP|76309|Ronferdie}} || Marso 10, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Maria family|MAR]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#76309|fast]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|76309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 76310 Kurczewski || {{mp|2000 EM|138}} || {{MoMP|76310|Kurczewski}} || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 76311 || {{mp|2000 EP|138}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76311}} |-id=312 bgcolor=#d6d6d6 | 76312 || {{mp|2000 ER|138}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|76312}} |-id=313 bgcolor=#d6d6d6 | 76313 || {{mp|2000 EU|138}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|76313}} |-id=314 bgcolor=#e9e9e9 | 76314 || {{mp|2000 EN|139}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 76315 || {{mp|2000 EP|139}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76315}} |-id=316 bgcolor=#e9e9e9 | 76316 || {{mp|2000 EY|140}} || — || Marso 2, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|76316}} |-id=317 bgcolor=#e9e9e9 | 76317 || {{mp|2000 EZ|140}} || — || Marso 2, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76317}} |-id=318 bgcolor=#d6d6d6 | 76318 || {{mp|2000 EY|141}} || — || Marso 2, 2000 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 12 km || {{M+J|76318}} |-id=319 bgcolor=#e9e9e9 | 76319 || {{mp|2000 ET|142}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76319}} |-id=320 bgcolor=#e9e9e9 | 76320 || {{mp|2000 EN|144}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|76320}} |-id=321 bgcolor=#e9e9e9 | 76321 || {{mp|2000 EJ|145}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|76321}} |-id=322 bgcolor=#e9e9e9 | 76322 || {{mp|2000 EP|145}} || — || Marso 3, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76322}} |-id=323 bgcolor=#e9e9e9 | 76323 || {{mp|2000 ET|145}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Fast rotator (asteroid)#76323|fast]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|76323}} |-id=324 bgcolor=#d6d6d6 | 76324 || {{mp|2000 EX|145}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|76324}} |-id=325 bgcolor=#e9e9e9 | 76325 || {{mp|2000 EZ|145}} || — || Marso 4, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|76325}} |-id=326 bgcolor=#e9e9e9 | 76326 || {{mp|2000 EV|147}} || — || Marso 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|76326}} |-id=327 bgcolor=#e9e9e9 | 76327 || {{mp|2000 EE|148}} || — || Marso 4, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|76327}} |-id=328 bgcolor=#e9e9e9 | 76328 || {{mp|2000 EG|148}} || — || Marso 4, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|76328}} |-id=329 bgcolor=#e9e9e9 | 76329 || {{mp|2000 EH|148}} || — || Marso 4, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76329}} |-id=330 bgcolor=#e9e9e9 | 76330 || {{mp|2000 EX|148}} || — || Marso 4, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|76330}} |-id=331 bgcolor=#d6d6d6 | 76331 || {{mp|2000 ED|149}} || — || Marso 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|76331}} |-id=332 bgcolor=#e9e9e9 | 76332 || {{mp|2000 EG|149}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76332}} |-id=333 bgcolor=#e9e9e9 | 76333 || {{mp|2000 EV|149}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|76333}} |-id=334 bgcolor=#e9e9e9 | 76334 || {{mp|2000 EJ|150}} || — || Marso 5, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76334}} |-id=335 bgcolor=#e9e9e9 | 76335 || {{mp|2000 EL|150}} || — || Marso 5, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76335}} |-id=336 bgcolor=#e9e9e9 | 76336 || {{mp|2000 EO|151}} || — || Marso 6, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76336}} |-id=337 bgcolor=#d6d6d6 | 76337 || {{mp|2000 EY|152}} || — || Marso 6, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|76337}} |-id=338 bgcolor=#d6d6d6 | 76338 || {{mp|2000 EC|153}} || — || Marso 6, 2000 || Haleakala || NEAT || EOS || align=right | 5.4 km || {{M+J|76338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 76339 || {{mp|2000 EL|153}} || — || Marso 6, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|76339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 76340 || {{mp|2000 EH|155}} || — || Marso 9, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|76340}} |-id=341 bgcolor=#e9e9e9 | 76341 || {{mp|2000 EF|156}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|76341}} |-id=342 bgcolor=#e9e9e9 | 76342 || {{mp|2000 EC|157}} || — || Marso 11, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76342}} |-id=343 bgcolor=#e9e9e9 | 76343 || {{mp|2000 EE|157}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76343}} |-id=344 bgcolor=#e9e9e9 | 76344 || {{mp|2000 EJ|157}} || — || Marso 11, 2000 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76344}} |-id=345 bgcolor=#e9e9e9 | 76345 || {{mp|2000 ES|157}} || — || Marso 12, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|76345}} |-id=346 bgcolor=#d6d6d6 | 76346 || {{mp|2000 EV|157}} || — || Marso 12, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76346}} |-id=347 bgcolor=#d6d6d6 | 76347 || {{mp|2000 ET|158}} || — || Marso 12, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || EOS || align=right | 7.5 km || {{M+J|76347}} |-id=348 bgcolor=#e9e9e9 | 76348 || {{mp|2000 EC|159}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76348}} |-id=349 bgcolor=#e9e9e9 | 76349 || {{mp|2000 EQ|161}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76349}} |-id=350 bgcolor=#e9e9e9 | 76350 || {{mp|2000 ES|161}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76350}} |-id=351 bgcolor=#e9e9e9 | 76351 || {{mp|2000 EF|164}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76351}} |-id=352 bgcolor=#e9e9e9 | 76352 || {{mp|2000 ER|165}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|76352}} |-id=353 bgcolor=#d6d6d6 | 76353 || {{mp|2000 EB|166}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|76353}} |-id=354 bgcolor=#e9e9e9 | 76354 || {{mp|2000 EG|167}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76354}} |-id=355 bgcolor=#e9e9e9 | 76355 || {{mp|2000 EB|168}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|76355}} |-id=356 bgcolor=#d6d6d6 | 76356 || {{mp|2000 EE|168}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|76356}} |-id=357 bgcolor=#e9e9e9 | 76357 || {{mp|2000 EG|168}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76357}} |-id=358 bgcolor=#d6d6d6 | 76358 || {{mp|2000 EW|168}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|76358}} |-id=359 bgcolor=#d6d6d6 | 76359 || {{mp|2000 EN|169}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|76359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 76360 || {{mp|2000 EV|170}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|76360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 76361 || {{mp|2000 EP|171}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76361}} |-id=362 bgcolor=#e9e9e9 | 76362 || {{mp|2000 ES|171}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|76362}} |-id=363 bgcolor=#e9e9e9 | 76363 || {{mp|2000 EK|173}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76363}} |-id=364 bgcolor=#e9e9e9 | 76364 || {{mp|2000 EP|173}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|76364}} |-id=365 bgcolor=#d6d6d6 | 76365 || {{mp|2000 ES|173}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 11 km || {{M+J|76365}} |-id=366 bgcolor=#e9e9e9 | 76366 || {{mp|2000 EY|173}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#76366|slow]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|76366}} |-id=367 bgcolor=#e9e9e9 | 76367 || {{mp|2000 ED|174}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76367}} |-id=368 bgcolor=#d6d6d6 | 76368 || {{mp|2000 ES|174}} || — || Marso 6, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|76368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 76369 || {{mp|2000 EW|176}} || — || Marso 3, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76369}} |-id=370 bgcolor=#d6d6d6 | 76370 || {{mp|2000 EC|181}} || — || Marso 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|76370}} |-id=371 bgcolor=#e9e9e9 | 76371 || {{mp|2000 EW|181}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|76371}} |-id=372 bgcolor=#e9e9e9 | 76372 || {{mp|2000 EA|182}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|76372}} |-id=373 bgcolor=#e9e9e9 | 76373 || {{mp|2000 EE|182}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|76373}} |-id=374 bgcolor=#d6d6d6 | 76374 || {{mp|2000 EM|183}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76374}} |-id=375 bgcolor=#d6d6d6 | 76375 || {{mp|2000 EP|183}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|76375}} |-id=376 bgcolor=#d6d6d6 | 76376 || {{mp|2000 EO|184}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76376}} |-id=377 bgcolor=#d6d6d6 | 76377 || {{mp|2000 EV|184}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|76377}} |-id=378 bgcolor=#e9e9e9 | 76378 || {{mp|2000 EW|184}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#511|BRG]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76378}} |-id=379 bgcolor=#d6d6d6 | 76379 || {{mp|2000 EA|190}} || — || Marso 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76379}} |-id=380 bgcolor=#e9e9e9 | 76380 || {{mp|2000 EP|197}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76380}} |-id=381 bgcolor=#d6d6d6 | 76381 || {{mp|2000 ED|198}} || — || Marso 1, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|76381}} |-id=382 bgcolor=#d6d6d6 | 76382 || {{mp|2000 EM|198}} || — || Marso 1, 2000 || Catalina || CSS || EOS || align=right | 6.8 km || {{M+J|76382}} |-id=383 bgcolor=#e9e9e9 | 76383 || {{mp|2000 EU|199}} || — || Marso 1, 2000 || Catalina || CSS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|76383}} |-id=384 bgcolor=#d6d6d6 | 76384 || 2000 FE || — || Marso 24, 2000 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|76384}} |-id=385 bgcolor=#e9e9e9 | 76385 || {{mp|2000 FE|3}} || — || Marso 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 76386 || {{mp|2000 FF|3}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76386}} |-id=387 bgcolor=#e9e9e9 | 76387 || {{mp|2000 FV|5}} || — || Marso 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76387}} |-id=388 bgcolor=#d6d6d6 | 76388 || {{mp|2000 FB|6}} || — || Marso 25, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76388}} |-id=389 bgcolor=#e9e9e9 | 76389 || {{mp|2000 FN|6}} || — || Marso 25, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76389}} |-id=390 bgcolor=#d6d6d6 | 76390 || {{mp|2000 FQ|6}} || — || Marso 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76390}} |-id=391 bgcolor=#d6d6d6 | 76391 || {{mp|2000 FP|7}} || — || Marso 28, 2000 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|76391}} |-id=392 bgcolor=#e9e9e9 | 76392 || {{mp|2000 FJ|11}} || — || Marso 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|76392}} |-id=393 bgcolor=#e9e9e9 | 76393 || {{mp|2000 FM|11}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76393}} |-id=394 bgcolor=#e9e9e9 | 76394 || {{mp|2000 FN|11}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#537|WAT]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|76394}} |-id=395 bgcolor=#d6d6d6 | 76395 || {{mp|2000 FB|12}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|76395}} |-id=396 bgcolor=#d6d6d6 | 76396 || {{mp|2000 FH|12}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|76396}} |-id=397 bgcolor=#e9e9e9 | 76397 || {{mp|2000 FN|12}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|76397}} |-id=398 bgcolor=#e9e9e9 | 76398 || {{mp|2000 FO|12}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76398}} |-id=399 bgcolor=#e9e9e9 | 76399 || {{mp|2000 FP|12}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|76399}} |-id=400 bgcolor=#d6d6d6 | 76400 || {{mp|2000 FR|12}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|76400}} |} == 76401–76500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 76401 || {{mp|2000 FY|12}} || — || Marso 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76401}} |-id=402 bgcolor=#e9e9e9 | 76402 || {{mp|2000 FZ|12}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|76402}} |-id=403 bgcolor=#e9e9e9 | 76403 || {{mp|2000 FC|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76403}} |-id=404 bgcolor=#e9e9e9 | 76404 || {{mp|2000 FG|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76404}} |-id=405 bgcolor=#fefefe | 76405 || {{mp|2000 FM|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|76405}} |-id=406 bgcolor=#e9e9e9 | 76406 || {{mp|2000 FO|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]]{{·}}{{Interloper|506}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76406}} |-id=407 bgcolor=#e9e9e9 | 76407 || {{mp|2000 FP|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || MAR || align=right | 3.1 km || {{M+J|76407}} |-id=408 bgcolor=#e9e9e9 | 76408 || {{mp|2000 FS|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76408}} |-id=409 bgcolor=#e9e9e9 | 76409 || {{mp|2000 FU|13}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|76409}} |-id=410 bgcolor=#e9e9e9 | 76410 || {{mp|2000 FC|15}} || — || Marso 29, 2000 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76410}} |-id=411 bgcolor=#e9e9e9 | 76411 || {{mp|2000 FQ|16}} || — || Marso 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|76411}} |-id=412 bgcolor=#e9e9e9 | 76412 || {{mp|2000 FJ|17}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76412}} |-id=413 bgcolor=#d6d6d6 | 76413 || {{mp|2000 FU|17}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|76413}} |-id=414 bgcolor=#d6d6d6 | 76414 || {{mp|2000 FV|17}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.3 km || {{M+J|76414}} |-id=415 bgcolor=#e9e9e9 | 76415 || {{mp|2000 FA|18}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|76415}} |-id=416 bgcolor=#d6d6d6 | 76416 || {{mp|2000 FU|18}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|76416}} |-id=417 bgcolor=#e9e9e9 | 76417 || {{mp|2000 FW|18}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|76417}} |-id=418 bgcolor=#d6d6d6 | 76418 || {{mp|2000 FF|19}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|76418}} |-id=419 bgcolor=#e9e9e9 | 76419 || {{mp|2000 FJ|19}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|76419}} |-id=420 bgcolor=#e9e9e9 | 76420 || {{mp|2000 FN|19}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76420}} |-id=421 bgcolor=#d6d6d6 | 76421 || {{mp|2000 FA|20}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|76421}} |-id=422 bgcolor=#e9e9e9 | 76422 || {{mp|2000 FD|21}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|76422}} |-id=423 bgcolor=#d6d6d6 | 76423 || {{mp|2000 FE|21}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|76423}} |-id=424 bgcolor=#e9e9e9 | 76424 || {{mp|2000 FH|21}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|76424}} |-id=425 bgcolor=#e9e9e9 | 76425 || {{mp|2000 FR|21}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|76425}} |-id=426 bgcolor=#e9e9e9 | 76426 || {{mp|2000 FT|21}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76426}} |-id=427 bgcolor=#d6d6d6 | 76427 || {{mp|2000 FJ|22}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|76427}} |-id=428 bgcolor=#d6d6d6 | 76428 || {{mp|2000 FL|22}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76428}} |-id=429 bgcolor=#d6d6d6 | 76429 || {{mp|2000 FG|23}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|76429}} |-id=430 bgcolor=#e9e9e9 | 76430 || {{mp|2000 FL|23}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|76430}} |-id=431 bgcolor=#e9e9e9 | 76431 || {{mp|2000 FU|23}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76431}} |-id=432 bgcolor=#d6d6d6 | 76432 || {{mp|2000 FB|24}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.6 km || {{M+J|76432}} |-id=433 bgcolor=#d6d6d6 | 76433 || {{mp|2000 FM|24}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|76433}} |-id=434 bgcolor=#d6d6d6 | 76434 || {{mp|2000 FO|24}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.0 km || {{M+J|76434}} |-id=435 bgcolor=#d6d6d6 | 76435 || {{mp|2000 FT|25}} || — || Marso 27, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76435}} |-id=436 bgcolor=#d6d6d6 | 76436 || {{mp|2000 FT|28}} || — || Marso 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|76436}} |-id=437 bgcolor=#d6d6d6 | 76437 || {{mp|2000 FD|29}} || — || Marso 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|76437}} |-id=438 bgcolor=#d6d6d6 | 76438 || {{mp|2000 FE|29}} || — || Marso 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76438}} |-id=439 bgcolor=#d6d6d6 | 76439 || {{mp|2000 FP|29}} || — || Marso 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76439}} |-id=440 bgcolor=#e9e9e9 | 76440 || {{mp|2000 FY|30}} || — || Marso 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76440}} |-id=441 bgcolor=#e9e9e9 | 76441 || {{mp|2000 FB|31}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#76441|fast]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76441}} |-id=442 bgcolor=#e9e9e9 | 76442 || {{mp|2000 FO|31}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76442}} |-id=443 bgcolor=#e9e9e9 | 76443 || {{mp|2000 FS|31}} || — || Marso 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|76443}} |-id=444 bgcolor=#e9e9e9 | 76444 || {{mp|2000 FA|32}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76444}} |-id=445 bgcolor=#d6d6d6 | 76445 || {{mp|2000 FO|32}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|76445}} |-id=446 bgcolor=#d6d6d6 | 76446 || {{mp|2000 FT|32}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|76446}} |-id=447 bgcolor=#e9e9e9 | 76447 || {{mp|2000 FY|32}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76447}} |-id=448 bgcolor=#d6d6d6 | 76448 || {{mp|2000 FD|33}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|76448}} |-id=449 bgcolor=#d6d6d6 | 76449 || {{mp|2000 FL|33}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|76449}} |-id=450 bgcolor=#e9e9e9 | 76450 || {{mp|2000 FL|34}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76450}} |-id=451 bgcolor=#d6d6d6 | 76451 || {{mp|2000 FB|36}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|76451}} |-id=452 bgcolor=#d6d6d6 | 76452 || {{mp|2000 FO|36}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|76452}} |-id=453 bgcolor=#d6d6d6 | 76453 || {{mp|2000 FT|36}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76453}} |-id=454 bgcolor=#d6d6d6 | 76454 || {{mp|2000 FM|37}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 76455 || {{mp|2000 FA|38}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76455}} |-id=456 bgcolor=#d6d6d6 | 76456 || {{mp|2000 FL|38}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|76456}} |-id=457 bgcolor=#d6d6d6 | 76457 || {{mp|2000 FV|38}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 76458 || {{mp|2000 FA|39}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|76458}} |-id=459 bgcolor=#d6d6d6 | 76459 || {{mp|2000 FE|41}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|76459}} |-id=460 bgcolor=#e9e9e9 | 76460 || {{mp|2000 FQ|41}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|76460}} |-id=461 bgcolor=#d6d6d6 | 76461 || {{mp|2000 FH|44}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|76461}} |-id=462 bgcolor=#d6d6d6 | 76462 || {{mp|2000 FP|44}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76462}} |-id=463 bgcolor=#e9e9e9 | 76463 || {{mp|2000 FZ|45}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76463}} |-id=464 bgcolor=#d6d6d6 | 76464 || {{mp|2000 FP|46}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|76464}} |-id=465 bgcolor=#e9e9e9 | 76465 || {{mp|2000 FQ|46}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76465}} |-id=466 bgcolor=#d6d6d6 | 76466 || {{mp|2000 FD|47}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|76466}} |-id=467 bgcolor=#d6d6d6 | 76467 || {{mp|2000 FP|48}} || — || Marso 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|76467}} |-id=468 bgcolor=#e9e9e9 | 76468 || {{mp|2000 FY|55}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76468}} |-id=469 bgcolor=#d6d6d6 | 76469 || {{mp|2000 FY|56}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 76470 || {{mp|2000 FC|57}} || — || Marso 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|76470}} |-id=471 bgcolor=#d6d6d6 | 76471 || {{mp|2000 FD|57}} || — || Marso 30, 2000 || Catalina || CSS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|76471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 76472 || {{mp|2000 FP|57}} || — || Marso 26, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76472}} |-id=473 bgcolor=#e9e9e9 | 76473 || {{mp|2000 FR|57}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76473}} |-id=474 bgcolor=#e9e9e9 | 76474 || {{mp|2000 FK|58}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|76474}} |-id=475 bgcolor=#e9e9e9 | 76475 || {{mp|2000 FQ|58}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76475}} |-id=476 bgcolor=#e9e9e9 | 76476 || {{mp|2000 FU|58}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76476}} |-id=477 bgcolor=#e9e9e9 | 76477 || {{mp|2000 FB|59}} || — || Marso 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76477}} |-id=478 bgcolor=#d6d6d6 | 76478 || {{mp|2000 FL|60}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|76478}} |-id=479 bgcolor=#d6d6d6 | 76479 || {{mp|2000 FF|62}} || — || Marso 26, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|76479}} |-id=480 bgcolor=#d6d6d6 | 76480 || {{mp|2000 FH|63}} || — || Marso 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|76480}} |-id=481 bgcolor=#e9e9e9 | 76481 || {{mp|2000 FW|63}} || — || Marso 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 76482 || {{mp|2000 FJ|64}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|76482}} |-id=483 bgcolor=#e9e9e9 | 76483 || {{mp|2000 FS|65}} || — || Marso 27, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76483}} |-id=484 bgcolor=#d6d6d6 | 76484 || {{mp|2000 FQ|68}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|76484}} |-id=485 bgcolor=#d6d6d6 | 76485 || {{mp|2000 FS|71}} || — || Marso 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|76485}} |-id=486 bgcolor=#e9e9e9 | 76486 || {{mp|2000 FY|72}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Fast rotator (asteroid)#76486|fast]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 76487 || {{mp|2000 FU|73}} || — || Marso 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76487}} |-id=488 bgcolor=#d6d6d6 | 76488 || 2000 GG || — || Abril 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76488}} |-id=489 bgcolor=#e9e9e9 | 76489 || {{mp|2000 GC|5}} || — || Abril 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76489}} |-id=490 bgcolor=#e9e9e9 | 76490 || {{mp|2000 GH|7}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|76490}} |-id=491 bgcolor=#e9e9e9 | 76491 || {{mp|2000 GN|7}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76491}} |-id=492 bgcolor=#e9e9e9 | 76492 || {{mp|2000 GS|9}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|76492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 76493 || {{mp|2000 GZ|9}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76493}} |-id=494 bgcolor=#e9e9e9 | 76494 || {{mp|2000 GK|10}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76494}} |-id=495 bgcolor=#e9e9e9 | 76495 || {{mp|2000 GR|10}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76495}} |-id=496 bgcolor=#d6d6d6 | 76496 || {{mp|2000 GM|13}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|76496}} |-id=497 bgcolor=#e9e9e9 | 76497 || {{mp|2000 GJ|16}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76497}} |-id=498 bgcolor=#d6d6d6 | 76498 || {{mp|2000 GC|17}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|76498}} |-id=499 bgcolor=#e9e9e9 | 76499 || {{mp|2000 GZ|17}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|76499}} |-id=500 bgcolor=#d6d6d6 | 76500 || {{mp|2000 GP|21}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|76500}} |} == 76501–76600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76501 || {{mp|2000 GH|25}} || — || Abril 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|76501}} |-id=502 bgcolor=#d6d6d6 | 76502 || {{mp|2000 GV|26}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|76502}} |-id=503 bgcolor=#d6d6d6 | 76503 || {{mp|2000 GL|27}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76503}} |-id=504 bgcolor=#d6d6d6 | 76504 || {{mp|2000 GN|28}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76504}} |-id=505 bgcolor=#d6d6d6 | 76505 || {{mp|2000 GU|28}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|76505}} |-id=506 bgcolor=#d6d6d6 | 76506 || {{mp|2000 GV|28}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76506}} |-id=507 bgcolor=#d6d6d6 | 76507 || {{mp|2000 GX|28}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76507}} |-id=508 bgcolor=#d6d6d6 | 76508 || {{mp|2000 GZ|29}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 76509 || {{mp|2000 GQ|32}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76509}} |-id=510 bgcolor=#d6d6d6 | 76510 || {{mp|2000 GJ|33}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|76510}} |-id=511 bgcolor=#d6d6d6 | 76511 || {{mp|2000 GT|33}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|76511}} |-id=512 bgcolor=#e9e9e9 | 76512 || {{mp|2000 GL|35}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|76512}} |-id=513 bgcolor=#d6d6d6 | 76513 || {{mp|2000 GY|36}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76513}} |-id=514 bgcolor=#d6d6d6 | 76514 || {{mp|2000 GF|39}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|76514}} |-id=515 bgcolor=#d6d6d6 | 76515 || {{mp|2000 GQ|39}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76515}} |-id=516 bgcolor=#d6d6d6 | 76516 || {{mp|2000 GX|39}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|76516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 76517 || {{mp|2000 GT|44}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|76517}} |-id=518 bgcolor=#d6d6d6 | 76518 || {{mp|2000 GY|45}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76518}} |-id=519 bgcolor=#d6d6d6 | 76519 || {{mp|2000 GN|46}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|76519}} |-id=520 bgcolor=#d6d6d6 | 76520 || {{mp|2000 GS|46}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76520}} |-id=521 bgcolor=#d6d6d6 | 76521 || {{mp|2000 GK|47}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.9 km || {{M+J|76521}} |-id=522 bgcolor=#d6d6d6 | 76522 || {{mp|2000 GD|51}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.8 km || {{M+J|76522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 76523 || {{mp|2000 GH|51}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|76523}} |-id=524 bgcolor=#d6d6d6 | 76524 || {{mp|2000 GV|52}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|76524}} |-id=525 bgcolor=#d6d6d6 | 76525 || {{mp|2000 GO|53}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76525}} |-id=526 bgcolor=#d6d6d6 | 76526 || {{mp|2000 GS|54}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76526}} |-id=527 bgcolor=#e9e9e9 | 76527 || {{mp|2000 GC|56}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|76527}} |-id=528 bgcolor=#e9e9e9 | 76528 || {{mp|2000 GB|59}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|76528}} |-id=529 bgcolor=#e9e9e9 | 76529 || {{mp|2000 GA|60}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76529}} |-id=530 bgcolor=#d6d6d6 | 76530 || {{mp|2000 GE|65}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|76530}} |-id=531 bgcolor=#d6d6d6 | 76531 || {{mp|2000 GT|65}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|76531}} |-id=532 bgcolor=#d6d6d6 | 76532 || {{mp|2000 GX|71}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|76532}} |-id=533 bgcolor=#d6d6d6 | 76533 || {{mp|2000 GB|73}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|76533}} |-id=534 bgcolor=#d6d6d6 | 76534 || {{mp|2000 GF|73}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|76534}} |-id=535 bgcolor=#d6d6d6 | 76535 || {{mp|2000 GM|73}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|76535}} |-id=536 bgcolor=#d6d6d6 | 76536 || {{mp|2000 GU|74}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76536}} |-id=537 bgcolor=#e9e9e9 | 76537 || {{mp|2000 GJ|76}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76537}} |-id=538 bgcolor=#d6d6d6 | 76538 || {{mp|2000 GO|76}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|76538}} |-id=539 bgcolor=#d6d6d6 | 76539 || {{mp|2000 GN|78}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76539}} |-id=540 bgcolor=#d6d6d6 | 76540 || {{mp|2000 GL|79}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|21885|(21885)}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|76540}} |-id=541 bgcolor=#e9e9e9 | 76541 || {{mp|2000 GX|79}} || — || Abril 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|76541}} |-id=542 bgcolor=#d6d6d6 | 76542 || {{mp|2000 GC|81}} || — || Abril 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|76542}} |-id=543 bgcolor=#e9e9e9 | 76543 || {{mp|2000 GD|81}} || — || Abril 13, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|76543}} |-id=544 bgcolor=#e9e9e9 | 76544 || {{mp|2000 GZ|82}} || — || Abril 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|76544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 76545 || {{mp|2000 GE|83}} || — || Abril 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76545}} |-id=546 bgcolor=#e9e9e9 | 76546 || {{mp|2000 GF|83}} || — || Abril 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 76547 || {{mp|2000 GS|83}} || — || Abril 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 76548 || {{mp|2000 GV|84}} || — || Abril 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|76548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 76549 || {{mp|2000 GG|85}} || — || Abril 3, 2000 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 4.2 km || {{M+J|76549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 76550 || {{mp|2000 GH|85}} || — || Abril 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 76551 || {{mp|2000 GG|88}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|76551}} |-id=552 bgcolor=#d6d6d6 | 76552 || {{mp|2000 GM|88}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Nocturna|(1298)]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|76552}} |-id=553 bgcolor=#d6d6d6 | 76553 || {{mp|2000 GD|89}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|76553}} |-id=554 bgcolor=#d6d6d6 | 76554 || {{mp|2000 GK|93}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76554}} |-id=555 bgcolor=#e9e9e9 | 76555 || {{mp|2000 GW|93}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|76555}} |-id=556 bgcolor=#d6d6d6 | 76556 || {{mp|2000 GV|94}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76556}} |-id=557 bgcolor=#d6d6d6 | 76557 || {{mp|2000 GB|95}} || — || Abril 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|76557}} |-id=558 bgcolor=#e9e9e9 | 76558 || {{mp|2000 GC|97}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|76558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 76559 || {{mp|2000 GF|97}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76559}} |-id=560 bgcolor=#d6d6d6 | 76560 || {{mp|2000 GR|98}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|76560}} |-id=561 bgcolor=#d6d6d6 | 76561 || {{mp|2000 GG|99}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|76561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 76562 || {{mp|2000 GW|101}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76562}} |-id=563 bgcolor=#e9e9e9 | 76563 || {{mp|2000 GT|103}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76563}} |-id=564 bgcolor=#d6d6d6 | 76564 || {{mp|2000 GO|105}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#615|615]]{{·}}{{Interloper|615}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|76564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 76565 || {{mp|2000 GR|106}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76565}} |-id=566 bgcolor=#e9e9e9 | 76566 || {{mp|2000 GB|107}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76566}} |-id=567 bgcolor=#d6d6d6 | 76567 || {{mp|2000 GD|107}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|76567}} |-id=568 bgcolor=#e9e9e9 | 76568 || {{mp|2000 GC|111}} || — || Abril 2, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|76568}} |-id=569 bgcolor=#d6d6d6 | 76569 || {{mp|2000 GE|111}} || — || Abril 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76569}} |-id=570 bgcolor=#d6d6d6 | 76570 || {{mp|2000 GF|111}} || — || Abril 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''8.5 km'' || {{M+J|76570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 76571 || {{mp|2000 GL|112}} || — || Abril 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76571}} |-id=572 bgcolor=#d6d6d6 | 76572 || {{mp|2000 GX|113}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|76572}} |-id=573 bgcolor=#d6d6d6 | 76573 || {{mp|2000 GH|114}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|76573}} |-id=574 bgcolor=#d6d6d6 | 76574 || {{mp|2000 GM|114}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76574}} |-id=575 bgcolor=#d6d6d6 | 76575 || {{mp|2000 GB|115}} || — || Abril 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|76575}} |-id=576 bgcolor=#e9e9e9 | 76576 || {{mp|2000 GP|118}} || — || Abril 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76576}} |-id=577 bgcolor=#d6d6d6 | 76577 || {{mp|2000 GK|122}} || — || Abril 7, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|76577}} |-id=578 bgcolor=#d6d6d6 | 76578 || {{mp|2000 GW|123}} || — || Abril 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|76578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 76579 || {{mp|2000 GN|124}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|76579}} |-id=580 bgcolor=#d6d6d6 | 76580 || {{mp|2000 GJ|132}} || — || Abril 10, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76580}} |-id=581 bgcolor=#d6d6d6 | 76581 || {{mp|2000 GC|135}} || — || Abril 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|76581}} |-id=582 bgcolor=#e9e9e9 | 76582 || {{mp|2000 GV|135}} || — || Abril 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|76582}} |-id=583 bgcolor=#d6d6d6 | 76583 || {{mp|2000 GF|136}} || — || Abril 12, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 16 km || {{M+J|76583}} |-id=584 bgcolor=#d6d6d6 | 76584 || {{mp|2000 GC|138}} || — || Abril 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76584}} |-id=585 bgcolor=#d6d6d6 | 76585 || {{mp|2000 GA|140}} || — || Abril 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|76585}} |-id=586 bgcolor=#d6d6d6 | 76586 || {{mp|2000 GW|141}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 10 km || {{M+J|76586}} |-id=587 bgcolor=#e9e9e9 | 76587 || {{mp|2000 GZ|141}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76587}} |-id=588 bgcolor=#d6d6d6 | 76588 || {{mp|2000 GK|142}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|76588}} |-id=589 bgcolor=#e9e9e9 | 76589 || {{mp|2000 GQ|142}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|76589}} |-id=590 bgcolor=#e9e9e9 | 76590 || {{mp|2000 GU|142}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|76590}} |-id=591 bgcolor=#d6d6d6 | 76591 || {{mp|2000 GJ|143}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76591}} |-id=592 bgcolor=#d6d6d6 | 76592 || {{mp|2000 GO|148}} || — || Abril 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76592}} |-id=593 bgcolor=#d6d6d6 | 76593 || {{mp|2000 GU|154}} || — || Abril 6, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|76593}} |-id=594 bgcolor=#d6d6d6 | 76594 || {{mp|2000 GB|155}} || — || Abril 6, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76594}} |-id=595 bgcolor=#e9e9e9 | 76595 || {{mp|2000 GL|157}} || — || Abril 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76595}} |-id=596 bgcolor=#e9e9e9 | 76596 || {{mp|2000 GN|157}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#76596|slow]] || align=right | 10 km || {{M+J|76596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 76597 || {{mp|2000 GP|157}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|76597}} |-id=598 bgcolor=#d6d6d6 | 76598 || {{mp|2000 GS|157}} || — || Abril 7, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|76598}} |-id=599 bgcolor=#d6d6d6 | 76599 || {{mp|2000 GU|157}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76599}} |-id=600 bgcolor=#d6d6d6 | 76600 || {{mp|2000 GB|159}} || — || Abril 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|76600}} |} == 76601–76700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76601 || {{mp|2000 GL|159}} || — || Abril 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|76601}} |-id=602 bgcolor=#e9e9e9 | 76602 || {{mp|2000 GS|159}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76602}} |-id=603 bgcolor=#d6d6d6 | 76603 || {{mp|2000 GY|159}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|76603}} |-id=604 bgcolor=#d6d6d6 | 76604 || {{mp|2000 GW|160}} || — || Abril 7, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76604}} |-id=605 bgcolor=#d6d6d6 | 76605 || {{mp|2000 GX|161}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76605}} |-id=606 bgcolor=#d6d6d6 | 76606 || {{mp|2000 GC|162}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|76606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 76607 || {{mp|2000 GN|162}} || — || Abril 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Slow rotator (asteroid)#76607|slow]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76607}} |-id=608 bgcolor=#d6d6d6 | 76608 || {{mp|2000 GK|163}} || — || Abril 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|76608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 76609 || {{mp|2000 GQ|163}} || — || Abril 10, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|76609}} |-id=610 bgcolor=#d6d6d6 | 76610 || {{mp|2000 GU|164}} || — || Abril 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|76610}} |-id=611 bgcolor=#d6d6d6 | 76611 || {{mp|2000 GY|165}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 8.7 km || {{M+J|76611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 76612 || {{mp|2000 GB|167}} || — || Abril 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|76612}} |-id=613 bgcolor=#d6d6d6 | 76613 || {{mp|2000 GQ|167}} || — || Abril 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76613}} |-id=614 bgcolor=#d6d6d6 | 76614 || {{mp|2000 GY|167}} || — || Abril 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|76614}} |-id=615 bgcolor=#d6d6d6 | 76615 || {{mp|2000 GP|169}} || — || Abril 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|76615}} |-id=616 bgcolor=#d6d6d6 | 76616 || {{mp|2000 GV|172}} || — || Abril 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|76616}} |-id=617 bgcolor=#e9e9e9 | 76617 || {{mp|2000 GM|173}} || — || Abril 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|76617}} |-id=618 bgcolor=#e9e9e9 | 76618 || {{mp|2000 GY|173}} || — || Abril 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76618}} |-id=619 bgcolor=#d6d6d6 | 76619 || {{mp|2000 GB|174}} || — || Abril 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76619}} |-id=620 bgcolor=#e9e9e9 | 76620 || {{mp|2000 GO|175}} || — || Abril 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76620}} |-id=621 bgcolor=#d6d6d6 | 76621 || {{mp|2000 GF|176}} || — || Abril 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|76621}} |-id=622 bgcolor=#d6d6d6 | 76622 || {{mp|2000 GY|176}} || — || Abril 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|76622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 76623 || {{mp|2000 GS|178}} || — || Abril 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76623}} |-id=624 bgcolor=#d6d6d6 | 76624 || {{mp|2000 GW|178}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|76624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 76625 || {{mp|2000 GC|181}} || — || Abril 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|76625}} |-id=626 bgcolor=#d6d6d6 | 76626 || {{mp|2000 GL|182}} || — || Abril 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|76626}} |-id=627 bgcolor=#d6d6d6 | 76627 || {{mp|2000 GT|182}} || — || Abril 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|76627}} |-id=628 bgcolor=#d6d6d6 | 76628 Kozí Hrádek || 2000 HC || {{MoMP|76628|Kozí Hrádek}} || Abril 22, 2000 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Jana Tichá|J. Tichá]], [[Miloš Tichý|M. Tichý]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|76628}} |-id=629 bgcolor=#e9e9e9 | 76629 || 2000 HG || — || Abril 23, 2000 || [[Kurohone, Gunma|Kurohone]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|76629}} |-id=630 bgcolor=#d6d6d6 | 76630 || {{mp|2000 HZ|3}} || — || Abril 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|76630}} |-id=631 bgcolor=#d6d6d6 | 76631 || {{mp|2000 HX|4}} || — || Abril 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|76631}} |-id=632 bgcolor=#d6d6d6 | 76632 || {{mp|2000 HJ|6}} || — || Abril 24, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76632}} |-id=633 bgcolor=#d6d6d6 | 76633 || {{mp|2000 HL|6}} || — || Abril 24, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || THM || align=right | 6.2 km || {{M+J|76633}} |-id=634 bgcolor=#d6d6d6 | 76634 || {{mp|2000 HH|9}} || — || Abril 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76634}} |-id=635 bgcolor=#e9e9e9 | 76635 || {{mp|2000 HH|10}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|76635}} |-id=636 bgcolor=#d6d6d6 | 76636 || {{mp|2000 HM|11}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|76636}} |-id=637 bgcolor=#d6d6d6 | 76637 || {{mp|2000 HM|12}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 10 km || {{M+J|76637}} |-id=638 bgcolor=#d6d6d6 | 76638 || {{mp|2000 HS|14}} || — || Abril 29, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|76638}} |-id=639 bgcolor=#d6d6d6 | 76639 || {{mp|2000 HP|15}} || — || Abril 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76639}} |-id=640 bgcolor=#d6d6d6 | 76640 || {{mp|2000 HR|15}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|76640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 76641 || {{mp|2000 HT|20}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|76641}} |-id=642 bgcolor=#d6d6d6 | 76642 || {{mp|2000 HD|21}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|76642}} |-id=643 bgcolor=#d6d6d6 | 76643 || {{mp|2000 HH|23}} || — || Abril 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|76643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 76644 || {{mp|2000 HY|24}} || — || Abril 24, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76644}} |-id=645 bgcolor=#d6d6d6 | 76645 || {{mp|2000 HF|25}} || — || Abril 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76645}} |-id=646 bgcolor=#d6d6d6 | 76646 || {{mp|2000 HY|25}} || — || Abril 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|76646}} |-id=647 bgcolor=#d6d6d6 | 76647 || {{mp|2000 HQ|30}} || — || Abril 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|76647}} |-id=648 bgcolor=#d6d6d6 | 76648 || {{mp|2000 HH|31}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | 10 km || {{M+J|76648}} |-id=649 bgcolor=#d6d6d6 | 76649 || {{mp|2000 HU|31}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76649}} |-id=650 bgcolor=#d6d6d6 | 76650 || {{mp|2000 HW|32}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|76650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 76651 || {{mp|2000 HV|33}} || — || Abril 24, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|76651}} |-id=652 bgcolor=#d6d6d6 | 76652 || {{mp|2000 HF|35}} || — || Abril 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|76652}} |-id=653 bgcolor=#d6d6d6 | 76653 || {{mp|2000 HJ|35}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|76653}} |-id=654 bgcolor=#d6d6d6 | 76654 || {{mp|2000 HM|35}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.0 km || {{M+J|76654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 76655 || {{mp|2000 HK|36}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76655}} |-id=656 bgcolor=#d6d6d6 | 76656 || {{mp|2000 HN|36}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|31811|(31811)}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|76656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 76657 || {{mp|2000 HU|36}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76657}} |-id=658 bgcolor=#e9e9e9 | 76658 || {{mp|2000 HV|36}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|76658}} |-id=659 bgcolor=#e9e9e9 | 76659 || {{mp|2000 HX|36}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76659}} |-id=660 bgcolor=#d6d6d6 | 76660 || {{mp|2000 HC|37}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|76660}} |-id=661 bgcolor=#d6d6d6 | 76661 || {{mp|2000 HP|39}} || — || Abril 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|76661}} |-id=662 bgcolor=#d6d6d6 | 76662 || {{mp|2000 HB|41}} || — || Abril 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76662}} |-id=663 bgcolor=#d6d6d6 | 76663 || {{mp|2000 HJ|41}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|76663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 76664 || {{mp|2000 HT|41}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 76665 || {{mp|2000 HZ|41}} || — || Abril 28, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76665}} |-id=666 bgcolor=#d6d6d6 | 76666 || {{mp|2000 HV|42}} || — || Abril 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|76666}} |-id=667 bgcolor=#d6d6d6 | 76667 || {{mp|2000 HW|42}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|76667}} |-id=668 bgcolor=#e9e9e9 | 76668 || {{mp|2000 HA|45}} || — || Abril 26, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|76668}} |-id=669 bgcolor=#e9e9e9 | 76669 || {{mp|2000 HD|51}} || — || Abril 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|76669}} |-id=670 bgcolor=#fefefe | 76670 || {{mp|2000 HL|53}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76670}} |-id=671 bgcolor=#d6d6d6 | 76671 || {{mp|2000 HD|54}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76671}} |-id=672 bgcolor=#d6d6d6 | 76672 || {{mp|2000 HD|56}} || — || Abril 24, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 13 km || {{M+J|76672}} |-id=673 bgcolor=#d6d6d6 | 76673 || {{mp|2000 HL|56}} || — || Abril 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|76673}} |-id=674 bgcolor=#d6d6d6 | 76674 || {{mp|2000 HC|58}} || — || Abril 24, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|76674}} |-id=675 bgcolor=#d6d6d6 | 76675 || {{mp|2000 HL|61}} || — || Abril 25, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|76675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 76676 || {{mp|2000 HH|62}} || — || Abril 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|76676}} |-id=677 bgcolor=#d6d6d6 | 76677 || {{mp|2000 HU|62}} || — || Abril 26, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76677}} |-id=678 bgcolor=#d6d6d6 | 76678 || {{mp|2000 HA|63}} || — || Abril 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|76678}} |-id=679 bgcolor=#d6d6d6 | 76679 || {{mp|2000 HV|63}} || — || Abril 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 76680 || {{mp|2000 HD|64}} || — || Abril 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|76680}} |-id=681 bgcolor=#d6d6d6 | 76681 || {{mp|2000 HR|66}} || — || Abril 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|76681}} |-id=682 bgcolor=#d6d6d6 | 76682 || {{mp|2000 HV|66}} || — || Abril 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|76682}} |-id=683 bgcolor=#d6d6d6 | 76683 || {{mp|2000 HN|68}} || — || Abril 28, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|76683}} |-id=684 bgcolor=#d6d6d6 | 76684 || {{mp|2000 HS|70}} || — || Abril 26, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76684}} |-id=685 bgcolor=#d6d6d6 | 76685 || {{mp|2000 HA|72}} || — || Abril 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76685}} |-id=686 bgcolor=#d6d6d6 | 76686 || {{mp|2000 HN|72}} || — || Abril 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76686}} |-id=687 bgcolor=#e9e9e9 | 76687 || {{mp|2000 HA|73}} || — || Abril 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76687}} |-id=688 bgcolor=#d6d6d6 | 76688 || {{mp|2000 HB|73}} || — || Abril 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|76688}} |-id=689 bgcolor=#d6d6d6 | 76689 || {{mp|2000 HL|73}} || — || Abril 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|76689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 76690 || {{mp|2000 HZ|73}} || — || Abril 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|76690}} |-id=691 bgcolor=#d6d6d6 | 76691 || {{mp|2000 HU|75}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|76691}} |-id=692 bgcolor=#e9e9e9 | 76692 || {{mp|2000 HY|75}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|76692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 76693 || {{mp|2000 HD|79}} || — || Abril 28, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#803|HNS]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#76693|slow]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76693}} |-id=694 bgcolor=#d6d6d6 | 76694 || {{mp|2000 HZ|79}} || — || Abril 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|76694}} |-id=695 bgcolor=#d6d6d6 | 76695 || {{mp|2000 HE|80}} || — || Abril 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|76695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 76696 || {{mp|2000 HT|81}} || — || Abril 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|76696}} |-id=697 bgcolor=#d6d6d6 | 76697 || {{mp|2000 HG|83}} || — || Abril 29, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|76697}} |-id=698 bgcolor=#d6d6d6 | 76698 || {{mp|2000 HP|83}} || — || Abril 30, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|76698}} |-id=699 bgcolor=#e9e9e9 | 76699 || {{mp|2000 HK|85}} || — || Abril 30, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|76699}} |-id=700 bgcolor=#d6d6d6 | 76700 || {{mp|2000 HQ|86}} || — || Abril 30, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|76700}} |} == 76701–76800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76701 || {{mp|2000 HQ|87}} || — || Abril 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|76701}} |-id=702 bgcolor=#e9e9e9 | 76702 || {{mp|2000 HR|87}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76702}} |-id=703 bgcolor=#d6d6d6 | 76703 || {{mp|2000 HT|87}} || — || Abril 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|76703}} |-id=704 bgcolor=#d6d6d6 | 76704 || {{mp|2000 HT|88}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|76704}} |-id=705 bgcolor=#d6d6d6 | 76705 || {{mp|2000 HV|89}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|76705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 76706 || {{mp|2000 HV|92}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|76706}} |-id=707 bgcolor=#d6d6d6 | 76707 || {{mp|2000 HC|94}} || — || Abril 29, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|76707}} |-id=708 bgcolor=#d6d6d6 | 76708 || {{mp|2000 HE|101}} || — || Abril 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Slow rotator (asteroid)#76708|slow]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|76708}} |-id=709 bgcolor=#d6d6d6 | 76709 || {{mp|2000 HB|103}} || — || Abril 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|76709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 76710 || {{mp|2000 HC|105}} || — || Abril 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|76710}} |-id=711 bgcolor=#d6d6d6 | 76711 || {{mp|2000 JY|2}} || — || Mayo 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76711}} |-id=712 bgcolor=#d6d6d6 | 76712 || {{mp|2000 JX|4}} || — || Mayo 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 76713 Wudia || {{mp|2000 JT|8}} || {{MoMP|76713|Wudia}} || Mayo 6, 2000 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Marek Wolf|M. Wolf]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|76713}} |-id=714 bgcolor=#d6d6d6 | 76714 || {{mp|2000 JZ|9}} || — || Mayo 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76714}} |-id=715 bgcolor=#d6d6d6 | 76715 || {{mp|2000 JK|11}} || — || Mayo 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|76715}} |-id=716 bgcolor=#e9e9e9 | 76716 || {{mp|2000 JF|12}} || — || Mayo 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76716}} |-id=717 bgcolor=#d6d6d6 | 76717 || {{mp|2000 JP|16}} || — || Mayo 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|76717}} |-id=718 bgcolor=#e9e9e9 | 76718 || {{mp|2000 JW|16}} || — || Mayo 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|76718}} |-id=719 bgcolor=#e9e9e9 | 76719 || {{mp|2000 JJ|18}} || — || Mayo 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76719}} |-id=720 bgcolor=#d6d6d6 | 76720 || {{mp|2000 JJ|19}} || — || Mayo 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#76720|slow]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|76720}} |-id=721 bgcolor=#e9e9e9 | 76721 || {{mp|2000 JW|22}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.2 km'' || {{M+J|76721}} |-id=722 bgcolor=#e9e9e9 | 76722 || {{mp|2000 JJ|23}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 76723 || {{mp|2000 JL|23}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76723}} |-id=724 bgcolor=#d6d6d6 | 76724 || {{mp|2000 JT|25}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|76724}} |-id=725 bgcolor=#d6d6d6 | 76725 || {{mp|2000 JJ|28}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.1 km || {{M+J|76725}} |-id=726 bgcolor=#d6d6d6 | 76726 || {{mp|2000 JK|28}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|76726}} |-id=727 bgcolor=#d6d6d6 | 76727 || {{mp|2000 JE|30}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|76727}} |-id=728 bgcolor=#d6d6d6 | 76728 || {{mp|2000 JE|36}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 13 km || {{M+J|76728}} |-id=729 bgcolor=#d6d6d6 | 76729 || {{mp|2000 JZ|39}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|76729}} |-id=730 bgcolor=#d6d6d6 | 76730 || {{mp|2000 JA|40}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|76730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 76731 || {{mp|2000 JH|46}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|76731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 76732 || {{mp|2000 JZ|53}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|76732}} |-id=733 bgcolor=#d6d6d6 | 76733 || {{mp|2000 JG|54}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|76733}} |-id=734 bgcolor=#d6d6d6 | 76734 || {{mp|2000 JK|54}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76734}} |-id=735 bgcolor=#d6d6d6 | 76735 || {{mp|2000 JN|54}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76735}} |-id=736 bgcolor=#d6d6d6 | 76736 || {{mp|2000 JA|55}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76736}} |-id=737 bgcolor=#e9e9e9 | 76737 || {{mp|2000 JG|55}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76737}} |-id=738 bgcolor=#d6d6d6 | 76738 || {{mp|2000 JV|59}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76738}} |-id=739 bgcolor=#d6d6d6 | 76739 || {{mp|2000 JV|61}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|76739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 76740 || {{mp|2000 JJ|64}} || — || Mayo 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|76740}} |-id=741 bgcolor=#d6d6d6 | 76741 || {{mp|2000 JM|65}} || — || Mayo 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|76741}} |-id=742 bgcolor=#d6d6d6 | 76742 || {{mp|2000 JN|65}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|76742}} |-id=743 bgcolor=#e9e9e9 | 76743 || {{mp|2000 JG|66}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|76743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 76744 || {{mp|2000 JZ|68}} || — || Mayo 1, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|76744}} |-id=745 bgcolor=#d6d6d6 | 76745 || {{mp|2000 JE|70}} || — || Mayo 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|76745}} |-id=746 bgcolor=#e9e9e9 | 76746 || {{mp|2000 JJ|70}} || — || Mayo 1, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|76746}} |-id=747 bgcolor=#d6d6d6 | 76747 || {{mp|2000 JO|72}} || — || Mayo 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|76747}} |-id=748 bgcolor=#d6d6d6 | 76748 || {{mp|2000 JS|72}} || — || Mayo 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#634|INA]] || align=right | 11 km || {{M+J|76748}} |-id=749 bgcolor=#d6d6d6 | 76749 || {{mp|2000 JV|73}} || — || Mayo 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Slow rotator (asteroid)#76749|slow]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|76749}} |-id=750 bgcolor=#d6d6d6 | 76750 || {{mp|2000 JX|73}} || — || Mayo 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.97)</small>]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 15 km || {{M+J|76750}} |-id=751 bgcolor=#e9e9e9 | 76751 || {{mp|2000 JR|79}} || — || Mayo 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|76751}} |-id=752 bgcolor=#e9e9e9 | 76752 || {{mp|2000 JB|82}} || — || Mayo 7, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|76752}} |-id=753 bgcolor=#d6d6d6 | 76753 || {{mp|2000 JB|83}} || — || Mayo 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|76753}} |-id=754 bgcolor=#d6d6d6 | 76754 || {{mp|2000 JQ|83}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|76754}} |-id=755 bgcolor=#d6d6d6 | 76755 || {{mp|2000 KD|1}} || — || Mayo 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|76755}} |-id=756 bgcolor=#d6d6d6 | 76756 || {{mp|2000 KR|2}} || — || Mayo 26, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 11 km || {{M+J|76756}} |-id=757 bgcolor=#e9e9e9 | 76757 || {{mp|2000 KU|5}} || — || Mayo 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#526|526]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|76757}} |-id=758 bgcolor=#d6d6d6 | 76758 || {{mp|2000 KZ|6}} || — || Mayo 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|76758}} |-id=759 bgcolor=#d6d6d6 | 76759 || {{mp|2000 KA|9}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|76759}} |-id=760 bgcolor=#d6d6d6 | 76760 || {{mp|2000 KY|12}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|76760}} |-id=761 bgcolor=#d6d6d6 | 76761 || {{mp|2000 KY|13}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76761}} |-id=762 bgcolor=#d6d6d6 | 76762 || {{mp|2000 KH|14}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|76762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 76763 || {{mp|2000 KD|18}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|76763}} |-id=764 bgcolor=#d6d6d6 | 76764 || {{mp|2000 KE|24}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|76764}} |-id=765 bgcolor=#d6d6d6 | 76765 || {{mp|2000 KQ|26}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 8.7 km || {{M+J|76765}} |-id=766 bgcolor=#d6d6d6 | 76766 || {{mp|2000 KO|29}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|76766}} |-id=767 bgcolor=#d6d6d6 | 76767 || {{mp|2000 KG|30}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|76767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 76768 || {{mp|2000 KR|31}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 76769 || {{mp|2000 KC|34}} || — || Mayo 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#802|GAL]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|76769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 76770 || {{mp|2000 KZ|43}} || — || Mayo 26, 2000 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Mikuž, H. || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76770}} |-id=771 bgcolor=#d6d6d6 | 76771 || {{mp|2000 KG|46}} || — || Mayo 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|76771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 76772 || {{mp|2000 KJ|47}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|76772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 76773 || {{mp|2000 KS|53}} || — || Mayo 26, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|76773}} |-id=774 bgcolor=#d6d6d6 | 76774 || {{mp|2000 KS|58}} || — || Mayo 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|76774}} |-id=775 bgcolor=#d6d6d6 | 76775 || {{mp|2000 KT|58}} || — || Mayo 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|76775}} |-id=776 bgcolor=#d6d6d6 | 76776 || {{mp|2000 KU|58}} || — || Mayo 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|76776}} |-id=777 bgcolor=#d6d6d6 | 76777 || {{mp|2000 KR|59}} || — || Mayo 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|76777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 76778 || {{mp|2000 KZ|60}} || — || Mayo 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|76778}} |-id=779 bgcolor=#d6d6d6 | 76779 || {{mp|2000 KA|62}} || — || Mayo 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|76779}} |-id=780 bgcolor=#d6d6d6 | 76780 || {{mp|2000 KH|64}} || — || Mayo 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|76780}} |-id=781 bgcolor=#d6d6d6 | 76781 || {{mp|2000 KU|65}} || — || Mayo 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76781}} |-id=782 bgcolor=#d6d6d6 | 76782 || {{mp|2000 KP|67}} || — || Mayo 31, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|76782}} |-id=783 bgcolor=#d6d6d6 | 76783 || {{mp|2000 KH|71}} || — || Mayo 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|76783}} |-id=784 bgcolor=#e9e9e9 | 76784 || {{mp|2000 KR|71}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|76784}} |-id=785 bgcolor=#d6d6d6 | 76785 || {{mp|2000 KL|72}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|76785}} |-id=786 bgcolor=#d6d6d6 | 76786 || {{mp|2000 LT|9}} || — || Hunyo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#76786|slow]] || align=right | 8.3 km || {{M+J|76786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 76787 || {{mp|2000 LC|13}} || — || Hunyo 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|76787}} |-id=788 bgcolor=#d6d6d6 | 76788 || {{mp|2000 LX|13}} || — || Hunyo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#76788|slow]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|76788}} |-id=789 bgcolor=#fa8072 | 76789 || {{mp|2000 LG|16}} || — || Hunyo 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76789}} |-id=790 bgcolor=#d6d6d6 | 76790 || {{mp|2000 LR|19}} || — || Hunyo 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|76790}} |-id=791 bgcolor=#d6d6d6 | 76791 || {{mp|2000 LQ|24}} || — || Hunyo 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|76791}} |-id=792 bgcolor=#e9e9e9 | 76792 || {{mp|2000 LR|24}} || — || Hunyo 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|76792}} |-id=793 bgcolor=#d6d6d6 | 76793 || {{mp|2000 LX|26}} || — || Hunyo 5, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|76793}} |-id=794 bgcolor=#d6d6d6 | 76794 || {{mp|2000 LY|31}} || — || Hunyo 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|76794}} |-id=795 bgcolor=#d6d6d6 | 76795 || {{mp|2000 LN|32}} || — || Hunyo 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|76795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 76796 || {{mp|2000 LT|32}} || — || Hunyo 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|76796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 76797 || {{mp|2000 LG|36}} || — || Hunyo 1, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|76797}} |-id=798 bgcolor=#d6d6d6 | 76798 || {{mp|2000 NT|4}} || — || Hulyo 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|76798}} |-id=799 bgcolor=#d6d6d6 | 76799 || {{mp|2000 OR|34}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|76799}} |-id=800 bgcolor=#fefefe | 76800 || {{mp|2000 OQ|35}} || — || Hulyo 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#76800|slow]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|76800}} |} == 76801–76900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 76801 || {{mp|2000 PF|24}} || — || Agosto 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 18 km || {{M+J|76801}} |-id=802 bgcolor=#fefefe | 76802 || {{mp|2000 PV|27}} || — || Agosto 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.8 km || {{M+J|76802}} |-id=803 bgcolor=#c2e0ff | 76803 || {{mp|2000 PK|30}} || — || Agosto 5, 2000 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[Matthew J. Holman|M. J. Holman]] || other TNO || align=right | ''128 km'' || {{M+J|76803}} |-id=804 bgcolor=#c2ffff | 76804 || 2000 QE || — || Agosto 20, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 17 km || {{M+J|76804}} |-id=805 bgcolor=#d6d6d6 | 76805 || {{mp|2000 QY|14}} || — || Agosto 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|76805}} |-id=806 bgcolor=#d6d6d6 | 76806 || {{mp|2000 QS|24}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|76806}} |-id=807 bgcolor=#fefefe | 76807 || {{mp|2000 QT|25}} || — || Agosto 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76807}} |-id=808 bgcolor=#fefefe | 76808 || {{mp|2000 QW|34}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 2.0 km || {{M+J|76808}} |-id=809 bgcolor=#c2ffff | 76809 || {{mp|2000 QQ|46}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 18 km || {{M+J|76809}} |-id=810 bgcolor=#d6d6d6 | 76810 || {{mp|2000 QC|50}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 13 km || {{M+J|76810}} |-id=811 bgcolor=#d6d6d6 | 76811 || {{mp|2000 QK|57}} || — || Agosto 26, 2000 || Socorro || LINEAR || 3:2 || align=right | ''10 km'' || {{M+J|76811}} |-id=812 bgcolor=#c2ffff | 76812 || {{mp|2000 QQ|84}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 23 km || {{M+J|76812}} |-id=813 bgcolor=#d6d6d6 | 76813 || {{mp|2000 QC|164}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|76813}} |-id=814 bgcolor=#d6d6d6 | 76814 || {{mp|2000 QL|164}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|76814}} |-id=815 bgcolor=#fefefe | 76815 || {{mp|2000 QE|181}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|76815}} |-id=816 bgcolor=#fefefe | 76816 || {{mp|2000 RL|37}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || H || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76816}} |-id=817 bgcolor=#d6d6d6 | 76817 || {{mp|2000 RX|43}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|76817}} |-id=818 bgcolor=#fefefe | 76818 Brianenke || {{mp|2000 RG|79}} || {{MoMP|76818|Brianenke}} || Setyembre 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]]{{·}}[[Minor-planet moon#76818|moon]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|76818}} |-id=819 bgcolor=#c2ffff | 76819 || {{mp|2000 RQ|91}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 20 km || {{M+J|76819}} |-id=820 bgcolor=#c2ffff | 76820 || {{mp|2000 RW|105}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || L5 || align=right | 17 km || {{M+J|76820}} |-id=821 bgcolor=#fefefe | 76821 || {{mp|2000 SY|8}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|76821}} |-id=822 bgcolor=#d6d6d6 | 76822 || {{mp|2000 SA|51}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 12 km || {{M+J|76822}} |-id=823 bgcolor=#fefefe | 76823 || {{mp|2000 SN|60}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|76823}} |-id=824 bgcolor=#c2ffff | 76824 || {{mp|2000 SA|89}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|76824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 76825 || {{mp|2000 SR|125}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|76825}} |-id=826 bgcolor=#c2ffff | 76826 || {{mp|2000 SW|131}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]]{{·}}[[Shaulladany family|010]] || align=right | 21 km || {{M+J|76826}} |-id=827 bgcolor=#fefefe | 76827 || {{mp|2000 SC|158}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|76827}} |-id=828 bgcolor=#fa8072 | 76828 || {{mp|2000 SL|161}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76828}} |-id=829 bgcolor=#fefefe | 76829 || {{mp|2000 ST|166}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76829}} |-id=830 bgcolor=#c2ffff | 76830 || {{mp|2000 SA|182}} || — || Setyembre 19, 2000 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 23 km || {{M+J|76830}} |-id=831 bgcolor=#d6d6d6 | 76831 || {{mp|2000 ST|222}} || — || Setyembre 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 13 km || {{M+J|76831}} |-id=832 bgcolor=#fefefe | 76832 || {{mp|2000 SM|226}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76832}} |-id=833 bgcolor=#fefefe | 76833 || {{mp|2000 SQ|232}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.94" | ''940 m'' || {{M+J|76833}} |-id=834 bgcolor=#c2ffff | 76834 || {{mp|2000 SA|244}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 16 km || {{M+J|76834}} |-id=835 bgcolor=#c2ffff | 76835 || {{mp|2000 SH|255}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || L5 || align=right | 14 km || {{M+J|76835}} |-id=836 bgcolor=#c2ffff | 76836 || {{mp|2000 SB|310}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || L5 || align=right | 18 km || {{M+J|76836}} |-id=837 bgcolor=#c2ffff | 76837 || {{mp|2000 SL|316}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || L5 || align=right | 20 km || {{M+J|76837}} |-id=838 bgcolor=#c2ffff | 76838 || {{mp|2000 ST|347}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || L5 || align=right | 17 km || {{M+J|76838}} |-id=839 bgcolor=#fefefe | 76839 || {{mp|2000 SM|354}} || — || Setyembre 29, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|76839}} |-id=840 bgcolor=#c2ffff | 76840 || {{mp|2000 TU|3}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 12 km || {{M+J|76840}} |-id=841 bgcolor=#fefefe | 76841 || {{mp|2000 TC|33}} || — || Oktubre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76841}} |-id=842 bgcolor=#fefefe | 76842 || {{mp|2000 TQ|33}} || — || Oktubre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|76842}} |-id=843 bgcolor=#fefefe | 76843 || {{mp|2000 TP|41}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76843}} |-id=844 bgcolor=#fefefe | 76844 || {{mp|2000 UC|40}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76844}} |-id=845 bgcolor=#fefefe | 76845 || {{mp|2000 VJ|2}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|76845}} |-id=846 bgcolor=#fefefe | 76846 || {{mp|2000 VK|10}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|76846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 76847 || {{mp|2000 VX|31}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76847}} |-id=848 bgcolor=#fefefe | 76848 || {{mp|2000 WO|3}} || — || Nobyembre 17, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76848}} |-id=849 bgcolor=#fefefe | 76849 || {{mp|2000 WL|6}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76849}} |-id=850 bgcolor=#fefefe | 76850 || {{mp|2000 WE|13}} || — || Nobyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76850}} |-id=851 bgcolor=#fefefe | 76851 || {{mp|2000 WJ|18}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76851}} |-id=852 bgcolor=#fefefe | 76852 || {{mp|2000 WD|20}} || — || Nobyembre 24, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76852}} |-id=853 bgcolor=#fefefe | 76853 || {{mp|2000 WE|25}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|76853}} |-id=854 bgcolor=#fefefe | 76854 || {{mp|2000 WX|49}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 2.7 km || {{M+J|76854}} |-id=855 bgcolor=#fefefe | 76855 || {{mp|2000 WD|63}} || — || Nobyembre 28, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || PHO || align=right | 3.3 km || {{M+J|76855}} |-id=856 bgcolor=#fefefe | 76856 || {{mp|2000 WQ|96}} || — || Nobyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76856}} |-id=857 bgcolor=#c2ffff | 76857 || {{mp|2000 WE|132}} || — || Nobyembre 18, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 33 km || {{M+J|76857}} |-id=858 bgcolor=#fefefe | 76858 || {{mp|2000 WK|141}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76858}} |-id=859 bgcolor=#fefefe | 76859 || {{mp|2000 WV|145}} || — || Nobyembre 22, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || ''H'' || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76859}} |-id=860 bgcolor=#fefefe | 76860 || {{mp|2000 WK|178}} || — || Nobyembre 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76860}} |-id=861 bgcolor=#fefefe | 76861 || {{mp|2000 WX|185}} || — || Nobyembre 28, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76861}} |-id=862 bgcolor=#fefefe | 76862 || {{mp|2000 XK|7}} || — || Disyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|76862}} |-id=863 bgcolor=#fefefe | 76863 || {{mp|2000 XD|13}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|76863}} |-id=864 bgcolor=#fefefe | 76864 || {{mp|2000 XR|13}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 3.2 km || {{M+J|76864}} |-id=865 bgcolor=#fefefe | 76865 || {{mp|2000 XW|38}} || — || Disyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|76865}} |-id=866 bgcolor=#fefefe | 76866 || {{mp|2000 XK|49}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|76866}} |-id=867 bgcolor=#c2ffff | 76867 || {{mp|2000 YM|5}} || — || Disyembre 19, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 43 km || {{M+J|76867}} |-id=868 bgcolor=#fefefe | 76868 || {{mp|2000 YC|11}} || — || Disyembre 22, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|76868}} |-id=869 bgcolor=#fefefe | 76869 || {{mp|2000 YB|20}} || — || Disyembre 27, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76869}} |-id=870 bgcolor=#fefefe | 76870 || {{mp|2000 YP|21}} || — || Disyembre 22, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76870}} |-id=871 bgcolor=#fefefe | 76871 || {{mp|2000 YZ|28}} || — || Disyembre 29, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76871}} |-id=872 bgcolor=#fefefe | 76872 || {{mp|2000 YP|30}} || — || Disyembre 29, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|76872}} |-id=873 bgcolor=#fefefe | 76873 || {{mp|2000 YF|32}} || — || Disyembre 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.5 km || {{M+J|76873}} |-id=874 bgcolor=#fefefe | 76874 || {{mp|2000 YR|32}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76874}} |-id=875 bgcolor=#fefefe | 76875 || {{mp|2000 YT|32}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|76875}} |-id=876 bgcolor=#fefefe | 76876 || {{mp|2000 YU|32}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|76876}} |-id=877 bgcolor=#fefefe | 76877 || {{mp|2000 YD|36}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76877}} |-id=878 bgcolor=#fefefe | 76878 || {{mp|2000 YT|44}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76878}} |-id=879 bgcolor=#fefefe | 76879 || {{mp|2000 YG|47}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76879}} |-id=880 bgcolor=#fefefe | 76880 || {{mp|2000 YG|51}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76880}} |-id=881 bgcolor=#fefefe | 76881 || {{mp|2000 YR|51}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76881}} |-id=882 bgcolor=#fefefe | 76882 || {{mp|2000 YA|54}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76882}} |-id=883 bgcolor=#fefefe | 76883 || {{mp|2000 YE|54}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|76883}} |-id=884 bgcolor=#fefefe | 76884 || {{mp|2000 YJ|61}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 76885 || {{mp|2000 YB|63}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76885}} |-id=886 bgcolor=#fefefe | 76886 || {{mp|2000 YL|64}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76886}} |-id=887 bgcolor=#fefefe | 76887 || {{mp|2000 YM|88}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76887}} |-id=888 bgcolor=#fefefe | 76888 || {{mp|2000 YW|94}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|76888}} |-id=889 bgcolor=#fefefe | 76889 || {{mp|2000 YK|97}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76889}} |-id=890 bgcolor=#fefefe | 76890 || {{mp|2000 YT|98}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76890}} |-id=891 bgcolor=#fefefe | 76891 || {{mp|2000 YM|99}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76891}} |-id=892 bgcolor=#fefefe | 76892 || {{mp|2000 YP|99}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|76892}} |-id=893 bgcolor=#e9e9e9 | 76893 || {{mp|2000 YQ|99}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|76893}} |-id=894 bgcolor=#fefefe | 76894 || {{mp|2000 YT|99}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76894}} |-id=895 bgcolor=#fefefe | 76895 || {{mp|2000 YX|103}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|76895}} |-id=896 bgcolor=#fefefe | 76896 || {{mp|2000 YA|105}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76896}} |-id=897 bgcolor=#fefefe | 76897 || {{mp|2000 YO|105}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76897}} |-id=898 bgcolor=#fefefe | 76898 || {{mp|2000 YS|105}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|76898}} |-id=899 bgcolor=#fefefe | 76899 || {{mp|2000 YU|105}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76899}} |-id=900 bgcolor=#fefefe | 76900 || {{mp|2000 YB|107}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|76900}} |} == 76901–77000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 76901 || {{mp|2000 YE|110}} || — || Disyembre 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76901}} |-id=902 bgcolor=#fefefe | 76902 || {{mp|2000 YT|110}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76902}} |-id=903 bgcolor=#fefefe | 76903 || {{mp|2000 YV|111}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76903}} |-id=904 bgcolor=#fefefe | 76904 || {{mp|2000 YO|112}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76904}} |-id=905 bgcolor=#fefefe | 76905 || {{mp|2000 YU|116}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|76905}} |-id=906 bgcolor=#fefefe | 76906 || {{mp|2000 YC|120}} || — || Disyembre 19, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|76906}} |-id=907 bgcolor=#e9e9e9 | 76907 || {{mp|2000 YO|123}} || — || Disyembre 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|76907}} |-id=908 bgcolor=#e9e9e9 | 76908 || {{mp|2000 YG|126}} || — || Disyembre 29, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|76908}} |-id=909 bgcolor=#fefefe | 76909 || {{mp|2000 YK|127}} || — || Disyembre 29, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|76909}} |-id=910 bgcolor=#fefefe | 76910 || {{mp|2000 YX|128}} || — || Disyembre 29, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76910}} |-id=911 bgcolor=#fefefe | 76911 || {{mp|2000 YC|133}} || — || Disyembre 30, 2000 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76911}} |-id=912 bgcolor=#fefefe | 76912 || {{mp|2000 YZ|135}} || — || Disyembre 22, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|76912}} |-id=913 bgcolor=#fefefe | 76913 || {{mp|2000 YO|138}} || — || Disyembre 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 76914 || {{mp|2000 YP|138}} || — || Disyembre 26, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|76914}} |-id=915 bgcolor=#fefefe | 76915 || {{mp|2000 YC|139}} || — || Disyembre 27, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.5 km || {{M+J|76915}} |-id=916 bgcolor=#fefefe | 76916 || 2001 AB || — || Enero 1, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76916}} |-id=917 bgcolor=#fefefe | 76917 || {{mp|2001 AN|4}} || — || Enero 2, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76917}} |-id=918 bgcolor=#fefefe | 76918 || {{mp|2001 AC|5}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 76919 || {{mp|2001 AE|12}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76919}} |-id=920 bgcolor=#fefefe | 76920 || {{mp|2001 AM|12}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76920}} |-id=921 bgcolor=#fefefe | 76921 || {{mp|2001 AA|15}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76921}} |-id=922 bgcolor=#fefefe | 76922 || {{mp|2001 AH|15}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|76922}} |-id=923 bgcolor=#e9e9e9 | 76923 || {{mp|2001 AN|16}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|76923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 76924 || {{mp|2001 AJ|21}} || — || Enero 3, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 76925 || {{mp|2001 AQ|21}} || — || Enero 3, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76925}} |-id=926 bgcolor=#fefefe | 76926 || {{mp|2001 AA|24}} || — || Enero 3, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|76926}} |-id=927 bgcolor=#fefefe | 76927 || {{mp|2001 AJ|25}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76927}} |-id=928 bgcolor=#fefefe | 76928 || {{mp|2001 AP|25}} || — || Enero 5, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.9 km || {{M+J|76928}} |-id=929 bgcolor=#fefefe | 76929 || {{mp|2001 AX|34}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|76929}} |-id=930 bgcolor=#fefefe | 76930 || {{mp|2001 AE|39}} || — || Enero 2, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|76930}} |-id=931 bgcolor=#fefefe | 76931 || {{mp|2001 AB|40}} || — || Enero 3, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76931}} |-id=932 bgcolor=#fefefe | 76932 || {{mp|2001 AN|42}} || — || Enero 4, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76932}} |-id=933 bgcolor=#fefefe | 76933 || {{mp|2001 AE|44}} || — || Enero 6, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 76934 || {{mp|2001 AS|44}} || — || Enero 15, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76934}} |-id=935 bgcolor=#fefefe | 76935 || {{mp|2001 AY|44}} || — || Enero 15, 2001 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|76935}} |-id=936 bgcolor=#fefefe | 76936 || {{mp|2001 AF|49}} || — || Enero 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 76937 || {{mp|2001 BA|1}} || — || Enero 17, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76937}} |-id=938 bgcolor=#fefefe | 76938 || {{mp|2001 BR|1}} || — || Enero 17, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|76938}} |-id=939 bgcolor=#e9e9e9 | 76939 || {{mp|2001 BF|3}} || — || Enero 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|76939}} |-id=940 bgcolor=#fefefe | 76940 || {{mp|2001 BR|3}} || — || Enero 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76940}} |-id=941 bgcolor=#fefefe | 76941 || {{mp|2001 BA|5}} || — || Enero 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76941}} |-id=942 bgcolor=#fefefe | 76942 || {{mp|2001 BM|13}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76942}} |-id=943 bgcolor=#e9e9e9 | 76943 || {{mp|2001 BS|14}} || — || Enero 21, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76943}} |-id=944 bgcolor=#fefefe | 76944 || {{mp|2001 BH|15}} || — || Enero 21, 2001 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76944}} |-id=945 bgcolor=#e9e9e9 | 76945 || {{mp|2001 BX|17}} || — || Enero 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|76945}} |-id=946 bgcolor=#fefefe | 76946 || {{mp|2001 BQ|18}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76946}} |-id=947 bgcolor=#fefefe | 76947 || {{mp|2001 BF|19}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76947}} |-id=948 bgcolor=#fefefe | 76948 || {{mp|2001 BH|20}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#76948|slow]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 76949 || {{mp|2001 BJ|20}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76949}} |-id=950 bgcolor=#fefefe | 76950 || {{mp|2001 BU|26}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76950}} |-id=951 bgcolor=#fefefe | 76951 || {{mp|2001 BV|27}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|76951}} |-id=952 bgcolor=#fefefe | 76952 || {{mp|2001 BY|27}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76952}} |-id=953 bgcolor=#fefefe | 76953 || {{mp|2001 BB|28}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76953}} |-id=954 bgcolor=#fefefe | 76954 || {{mp|2001 BJ|28}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|76954}} |-id=955 bgcolor=#fefefe | 76955 || {{mp|2001 BK|31}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 76956 || {{mp|2001 BQ|32}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76956}} |-id=957 bgcolor=#fefefe | 76957 || {{mp|2001 BV|32}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|76957}} |-id=958 bgcolor=#e9e9e9 | 76958 || {{mp|2001 BZ|32}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|76958}} |-id=959 bgcolor=#fefefe | 76959 || {{mp|2001 BA|33}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|76959}} |-id=960 bgcolor=#fefefe | 76960 || {{mp|2001 BG|33}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76960}} |-id=961 bgcolor=#fefefe | 76961 || {{mp|2001 BT|33}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|76961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 76962 || {{mp|2001 BS|34}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76962}} |-id=963 bgcolor=#fefefe | 76963 || {{mp|2001 BX|35}} || — || Enero 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 76964 || {{mp|2001 BZ|38}} || — || Enero 19, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|76964}} |-id=965 bgcolor=#fefefe | 76965 || {{mp|2001 BH|45}} || — || Enero 20, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|76965}} |-id=966 bgcolor=#fefefe | 76966 || {{mp|2001 BT|45}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|76966}} |-id=967 bgcolor=#e9e9e9 | 76967 || {{mp|2001 BQ|47}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|76967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 76968 || {{mp|2001 BW|49}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|76968}} |-id=969 bgcolor=#fefefe | 76969 || {{mp|2001 BX|49}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76969}} |-id=970 bgcolor=#fefefe | 76970 || {{mp|2001 BY|50}} || — || Enero 28, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|76970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 76971 || {{mp|2001 BA|51}} || — || Enero 28, 2001 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|76971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 76972 || {{mp|2001 BM|51}} || — || Enero 16, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|76972}} |-id=973 bgcolor=#fefefe | 76973 || {{mp|2001 BT|53}} || — || Enero 17, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|76973}} |-id=974 bgcolor=#fefefe | 76974 || {{mp|2001 BO|54}} || — || Enero 18, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76974}} |-id=975 bgcolor=#e9e9e9 | 76975 || {{mp|2001 BJ|56}} || — || Enero 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|76975}} |-id=976 bgcolor=#fefefe | 76976 || {{mp|2001 BK|58}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76976}} |-id=977 bgcolor=#fefefe | 76977 || {{mp|2001 BB|60}} || — || Enero 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|76977}} |-id=978 bgcolor=#fa8072 | 76978 || {{mp|2001 BY|60}} || — || Enero 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|76978}} |-id=979 bgcolor=#e9e9e9 | 76979 || {{mp|2001 BT|61}} || — || Enero 31, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|76979}} |-id=980 bgcolor=#fefefe | 76980 || {{mp|2001 BS|63}} || — || Enero 29, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|76980}} |-id=981 bgcolor=#fefefe | 76981 || {{mp|2001 BS|65}} || — || Enero 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76981}} |-id=982 bgcolor=#fefefe | 76982 || {{mp|2001 BV|65}} || — || Enero 26, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#76982|fast]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|76982}} |-id=983 bgcolor=#e9e9e9 | 76983 || {{mp|2001 BQ|66}} || — || Enero 26, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|76983}} |-id=984 bgcolor=#fefefe | 76984 || {{mp|2001 BZ|66}} || — || Enero 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76984}} |-id=985 bgcolor=#fefefe | 76985 || {{mp|2001 BM|68}} || — || Enero 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|76985}} |-id=986 bgcolor=#fefefe | 76986 || {{mp|2001 BY|68}} || — || Enero 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|76986}} |-id=987 bgcolor=#fefefe | 76987 || {{mp|2001 BE|69}} || — || Enero 31, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76987}} |-id=988 bgcolor=#fefefe | 76988 || {{mp|2001 BQ|69}} || — || Enero 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|76988}} |-id=989 bgcolor=#fefefe | 76989 || {{mp|2001 BR|69}} || — || Enero 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76989}} |-id=990 bgcolor=#fefefe | 76990 || {{mp|2001 BO|70}} || — || Enero 30, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|76990}} |-id=991 bgcolor=#e9e9e9 | 76991 || {{mp|2001 BJ|72}} || — || Enero 31, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|76991}} |-id=992 bgcolor=#e9e9e9 | 76992 || {{mp|2001 BR|72}} || — || Enero 27, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || EUN || align=right | 2.9 km || {{M+J|76992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 76993 || {{mp|2001 BB|73}} || — || Enero 27, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|76993}} |-id=994 bgcolor=#fefefe | 76994 || {{mp|2001 BW|73}} || — || Enero 29, 2001 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|76994}} |-id=995 bgcolor=#fefefe | 76995 || {{mp|2001 BQ|75}} || — || Enero 26, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|76995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 76996 || {{mp|2001 BN|77}} || — || Enero 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|76996}} |-id=997 bgcolor=#fefefe | 76997 || {{mp|2001 BG|80}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|76997}} |-id=998 bgcolor=#fefefe | 76998 || {{mp|2001 BJ|82}} || — || Enero 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|76998}} |-id=999 bgcolor=#fefefe | 76999 || {{mp|2001 CN|2}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|76999}} |-id=000 bgcolor=#fefefe | 77000 || {{mp|2001 CU|2}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (75001)–(80000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 75001-80000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|76000]] 6n8wpaqgkf9ehmuhdtkl7yc15wog8ms 0 339712 2225741 2026-09-16T23:34:53Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Roger II ng Sicilia]] 2225741 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Roger II ng Sicilia]] s69n3cb0rqo40ijviv3wsdp7qy8de34 0 339713 2225754 2026-09-17T00:01:42Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Altes Museum]] sa [[Museong Altes]] 2225754 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Museong Altes]] sfh0phpmenps5usfte7vlk51wz3b6yl 0 339714 2225758 2026-09-17T00:09:57Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Deutsches Historisches Museum]] sa [[Museong Deutsches Historisches]] 2225758 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Museong Deutsches Historisches]] h5b31ldf89e4l12d7w8jsgzi3d2og53 0 339715 2225759 2026-09-17T00:12:21Z Jojit fb 38 Ikinakarga sa [[Pablo Picasso]] 2225759 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pablo Picasso]] hqrkhgw2vbbsrnq0nox5yx2966uvkv9 0 339716 2225761 2026-09-17T00:18:21Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: Ang '''Henerasyong Y''', ''' Generation Y''' o mas kilalang sikat bilang '''Mga milenyal''', '''Millennials''' ay ang henerasyon na ang mga tao ipinanganak sa maagang [[Dekada 1980|1980s]] hanggang sa kalagitnanan ng [[Dekada 1990|1990s]]. * '''[[Mga milenyal]]''' - ang mga isinilang sa taong [[1981]] hanggang [[1996]]. {{DEFAULTSORT:Henerasyong Y}} {{paglilinaw}} 2225761 wikitext text/x-wiki Ang '''Henerasyong Y''', ''' Generation Y''' o mas kilalang sikat bilang '''Mga milenyal''', '''Millennials''' ay ang henerasyon na ang mga tao ipinanganak sa maagang [[Dekada 1980|1980s]] hanggang sa kalagitnanan ng [[Dekada 1990|1990s]]. * '''[[Mga milenyal]]''' - ang mga isinilang sa taong [[1981]] hanggang [[1996]]. {{DEFAULTSORT:Henerasyong Y}} {{paglilinaw}} 71e7iho92h5v3hzq8afmdcvh1n5x153 2225764 2225761 2026-09-17T00:20:22Z Ivan P. Clarin 84769 2225764 wikitext text/x-wiki Ang '''Henerasyong Y''', ''' Generation Y''' o mas kilalang sikat bilang '''Mga milenyal''', '''Millennials''' ay ang henerasyon na ang mga tao ay ipinanganak sa maagang [[Dekada 1980|1980s]] hanggang sa kalagitnanan ng [[Dekada 1990|1990s]]. * '''[[Mga milenyal]]''' - ang mga isinilang sa taong [[1981]] hanggang [[1996]]. {{DEFAULTSORT:Henerasyong Y}} {{paglilinaw}} om7xqnnsiobqbk3e7nlqakb90ch5bvt 0 339717 2225772 2026-09-17T00:32:48Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: Ang pangalang '''Dodong''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Dodong (2003) - ay isang bagyo na tumama sa Pilipinas at Japan na may internasyonal na pangalang Nangka. * Bagyong Dodong (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Taiwan]] na may internasyonal na pangalang Wutip. * Bagyong Dodong (2011) - ay isang bagyo sa [[Timog Luzon]], na may internasyonal na pangalang Sarika. * Bagyong... 2225772 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Dodong''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Dodong (2003) - ay isang bagyo na tumama sa Pilipinas at Japan na may internasyonal na pangalang Nangka. * Bagyong Dodong (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Taiwan]] na may internasyonal na pangalang Wutip. * Bagyong Dodong (2011) - ay isang bagyo sa [[Timog Luzon]], na may internasyonal na pangalang Sarika. * Bagyong Dodong (2015) - ay isang malakas na bagyo, papunta sa [[Pilipinas]], na may internasyonal na pangalang Nouk. * Bagyong Dodong (2019) - ay isang bagyo na tumama sa Japan, na may internasyonal na pangalang Speat. * [[Bagyong Dodong]] (2023) - ay isang bagyo na tumama sa Timog Tsina na may internasyonal na pangalang Talim. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Chedeng|Chedeng]]|title=Kapalitan|years=Dodong|after=[[Bagyong Emil|Emil]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Dodong}} {{paglilinaw}} 23bp8wzuggqabnjuqnkwb52aljt6md5 2225777 2225772 2026-09-17T00:41:30Z Ivan P. Clarin 84769 2225777 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Dodong''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Dodong (2003) - ay isang bagyo na tumama sa Pilipinas at Japan na may internasyonal na pangalang Nangka. * Bagyong Dodong (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Taiwan]] na may internasyonal na pangalang Wutip. * Bagyong Dodong (2011) - ay isang bagyo sa [[Timog Luzon]], na may internasyonal na pangalang Sarika. * Bagyong Dodong (2015) - ay isang malakas na bagyo, papunta sa [[Pilipinas]], na may internasyonal na pangalang Nouk. * Bagyong Dodong (2019) - ay isang bagyo na tumama sa Japan, na may internasyonal na pangalang Sepat. * [[Bagyong Dodong]] (2023) - ay isang bagyo na tumama sa Timog Tsina na may internasyonal na pangalang Talim. {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Chedeng|Chedeng]]|title=Kapalitan|years=Dodong|after={{tcname unused|Emil}}}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Dodong}} {{paglilinaw}} 9jtti2l0a6t8yeh1ohfil6jq9llocga 0 339718 2225775 2026-09-17T00:39:55Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: Ang pangalang '''Falcon''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Falcon (2003) - ay isang tropikal depresyon. * Bagyong Falcon (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Japan]] na may internasyonal na pangalang Nari. * Bagyong Falcon (2011) - ay isang bagyo sa [[Silangang Dagat Tsina]], na may internasyonal na pangalang Meari. * Bagyong Falcon (2015) - ay isang malakas na bagyo, papunta sa... 2225775 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Falcon''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Falcon (2003) - ay isang tropikal depresyon. * Bagyong Falcon (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Japan]] na may internasyonal na pangalang Nari. * Bagyong Falcon (2011) - ay isang bagyo sa [[Silangang Dagat Tsina]], na may internasyonal na pangalang Meari. * Bagyong Falcon (2015) - ay isang malakas na bagyo, papunta sa [[Tsina]], na may internasyonal na pangalang Chan-hom. * Bagyong Falcon (2019) - ay isang bagyo na tatatama sa [[Tangway Korea]], na may internasyonal na pangalang Danas. * [[Bagyong Falcon]] (2023) - ay isang bagyo na tumama sa [[Silangang Asya]] na may internasyonal na pangalang Khanun. {{S-start}} {{Succession box|before=Emil|title=Kapalitan|years=Falcon|after={{tcname unused|Gavino}}}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Falcon}} {{paglilinaw}} krz02j0scllbr2rj9t07a90jxfc8h51 2225776 2225775 2026-09-17T00:40:17Z Ivan P. Clarin 84769 2225776 wikitext text/x-wiki Ang pangalang '''Falcon''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa [[PAGASA]] sa [[Karagatang Pasipiko|Kanlurang Pasipiko]]. * Bagyong Falcon (2003) - ay isang tropikal depresyon. * Bagyong Falcon (2007) - ay isang na bagyo na tumama sa [[Japan]] na may internasyonal na pangalang Nari. * Bagyong Falcon (2011) - ay isang bagyo sa [[Silangang Dagat Tsina]], na may internasyonal na pangalang Meari. * Bagyong Falcon (2015) - ay isang malakas na bagyo, papunta sa [[Tsina]], na may internasyonal na pangalang Chan-hom. * Bagyong Falcon (2019) - ay isang bagyo na tatatama sa [[Tangway Korea]], na may internasyonal na pangalang Danas. * [[Bagyong Falcon]] (2023) - ay isang bagyo na tumama sa [[Silangang Asya]] na may internasyonal na pangalang Khanun. {{S-start}} {{Succession box|before={{tcname unused|Emil}}|title=Kapalitan|years=Falcon|after={{tcname unused|Gavino}}}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Falcon}} {{paglilinaw}} ek10vcmfxwlwt7yc6ja9oxkbswbeamg 0 339719 2225798 2026-09-17T01:05:56Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Tripi]] sa [[Tripi-Abakainon]] 2225798 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tripi-Abakainon]] himwbmp3dyuzb48tt4hwq8q2iw9361d 0 339720 2225832 2026-09-17T04:57:51Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Infobox mountain |name = Olympus Mons |image = Olympus Mons - ESA Mars Express - Flickr - Andrea Luck.png |location = Western [[Tharsis|Tharsis Rise]], [[Mars]] |caption = ''[[Mars Express]]'' orbiter view of Olympus Mons with its summit [[caldera]], [[escarpment]], and aureole |coordinates = {{coord|18|39|N|226|12|E|globe:mars_type:landmark|display=inline,title}} |coordinates_footnotes = <ref name=gpn>{{gpn|4453|Olympus Mons}} (Center Latitude: 18.65°,... 2225832 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain |name = Olympus Mons |image = Olympus Mons - ESA Mars Express - Flickr - Andrea Luck.png |location = Western [[Tharsis|Tharsis Rise]], [[Mars]] |caption = ''[[Mars Express]]'' orbiter view of Olympus Mons with its summit [[caldera]], [[escarpment]], and aureole |coordinates = {{coord|18|39|N|226|12|E|globe:mars_type:landmark|display=inline,title}} |coordinates_footnotes = <ref name=gpn>{{gpn|4453|Olympus Mons}} (Center Latitude: 18.65°, Center Longitude: 226.20°)</ref> |peak = {{cvt|21.287|km|abbr=on}} above [[Vertical datum|datum]]<ref name=mola_summary>{{cite web| url = https://tharsis.gsfc.nasa.gov/mola.summary.pdf| title = Mars Orbiter Laser Altimeter: Experiment summary| access-date = 2017-10-29| archive-date = 2021-05-30| archive-url = https://web.archive.org/web/20210530171304/https://tharsis.gsfc.nasa.gov/mola.summary.pdf| url-status = dead}}</ref><br /> {{cvt|21.665|km|abbr=on}}<ref name=mola_summary/>, {{cvt|21.9|km|abbr=on}}<ref name=Plescia04/> or {{cvt|26|km|abbr=on}}<ref name=Comins>{{cite book|author=Neil F. Comins|title=Discovering the Essential Universe|url=https://books.google.com/books?id=qK_4mNve1DYC&pg=PA148|year=2012|publisher=W. H. Freeman|isbn=978-1-4292-5519-6|page=148}}</ref> local [[Terrain#Relief|relief]] above plains |discoverer = [[Mariner 9]] |eponym = Latin – ''[[Mount Olympus]]'' |type = Shield volcano |width = 600 km (370 mi)}} Ang '''Bundok Olympus Mons''', sa planetang [[Marte]] (Mars) ay isang malaki at pinamataas na [[bulkan]] sa buong [[Sistemang Solar]] na may taas na 21.287 km (13.227 mi) at 21.665 km (13.462 mi)[2], 21.9 km (13.6 mi), na mas mataas pa sa [[Bundok Everest]] sa [[mundo]]. ==Deskripsyon== Ang bulkan ay mayroon hugis at laki ng gaya sa mga bulkan sa mga isla sa [[Hawaii]] na may sukat The edifice is about 600 km (370 mi) at lapad. ==Heolohiya== Ang bulkan ay kasya sa sa mapa ng bansang [[Pransya]] sa [[mundo]]. ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Marte]] 9p86r7kqgat2hnbezoc6nebpcxrbjsp 1 339721 2225833 2026-09-17T04:58:25Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Olympus Mons}} 2225833 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Olympus Mons}} 4duzpx6quhyqxhy739abj0qnyfoqhxv 0 339722 2225854 2026-09-17T10:27:51Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Unibersidad ng Napoles Federico II]] 2225854 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Unibersidad ng Napoles Federico II]] 676uiwmk3oyy4bz0zaqlzj816qm28k7 0 339723 2225871 2026-09-17T11:06:56Z Ryomaandres 8044 Nilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Isdang-ispada]] sa [[Isdang-espada]] mula sa redirect 2225871 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Isdang-espada]] 6t4l5rq1nzew8c4gikgs3jrcnjoo92t 0 339724 2225897 2026-09-17T11:48:04Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[San Calogero]] 2225897 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[San Calogero]] 0zrrkz9j7o2yf49c0d08qazhs8bvjsb