Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1324 2227408 2227104 2026-09-22T02:37:14Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 30 books for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227408 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa --> {{Confuse|Libangan (gawain)}} [[Talaksan:Phoenix_ThomasMars1.jpg|thumb|300x300px|Mga tao na nagkakasiyahan sa isang konsiyerto. Karaniwang isinasagawa ang paglilibang upang makapagbigay ng kasiyahan sa mga manonood nito.]] '''Paglilibáng''' ang tawag sa isang gawain na nagpupukaw ng atensiyon at interes ng mga [[Tagapanood|manonood]] upang maaliw ang mga ito. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[pagkukuwento]], [[musika]], [[drama]], at [[sayaw]], na [[Sining-pagganap|itinatanghal]] sa samu't saring paraan at lugar. Limitado lamang ang mga ito noon sa mga [[matataas na uri]] at karaniwang itinatanghal sa mga [[Maharlikang korte|korte ng mga monarko o pinuno]], bagamat itinanghal din ito sa publiko kalaunan. Sa modernong panahon, kinokonsidera itong produkto, na maaaring itugma ayon sa pangangailangan o kagustuhan ng manonood. Madalas na iniuugnay ang paglilibang sa [[kasiyahan]], at marami sa mga anyo ng paglilibang ay isinasagawa sa ganitong dahilan. Gayunpaman, may mga paglilibang din na sineseryoso, lalo na sa mga anyo na may hangarin na makapagpamulat sa manonood nito. Isa sa mga elementong nagtatangi sa paglilibang mula sa ibang mga katulad na gawain ang pagkakaroon nito ng manonood, na madalas ay pawang nagmamasid lamang tulad ng kaso sa [[teatro]], [[palabas sa telebisyon]], o [[pelikula]], bagamat may mga anyo din na aktibo ang manonood kagaya ng sa mga [[laro]]. Maaaring itanghal ang paglilibang sa publiko o sa isang pribadong grupo. Maaari din itong pormal, na nagtataglay ng mga pagtatanghal na may tiyak na plano kagaya ng sa mga [[Lakbay-konsiyerto|konsiyerto]] o teatro, o walang tiyak na plano kagaya naman sa mga laro ng mga bata. Nananaig ang marami sa mga anyo ng paglilibang sa paglipas ng panahon dahil sa pag-ayon nito sa mga pagbabago sa [[kultura]], [[lipunan]], o [[teknolohiya]] kagaya ng kaso ng [[Salamangka (bilis ng kamay)|mahika sa entablado]]. Bagamat gumagamit ng mga mas makabagong paraan, sentro pa rin sa mga pelikula at [[larong bidyo]] ang pagkukuwento, drama, at musika. Nagsasagawa din ng mga [[pista]] para sa mga pelikula, musika, at sayaw, na maaaring tumagal nang ilang araw. May ilang anyo ng paglilibang noon na ipinagbabawal na sa maraming bansa sa mundo ngayon, kagaya ng [[pampublikong pagbibitay]]. Ilan sa mga gawain na isinasagawa sa konteksto ng digmaan noon kagaya ng [[Pamamana|pagpapana]] at [[eskrima]] ay pawang mga [[pinapanood na palakasan]] na ngayon. Ginagawa namang [[paligsahan]] ang ilang mga gawain tulad ng [[pagluluto]]. Hindi lahat ng anyo ng paglilibang ay nakakapagbigay ng kasiyahan sa lahat ng tao; may ilan na maaaring ikonsidera bilang masama ng ilan kagaya ng [[sabong]] o [[pagsusugal]] sa mga [[kasino]]. Pinaghahalo naman ng iba ang iba't ibang anyo ng paglilibang upang makagawa ng bago. == Kasaysayan == [[File:Bierstadt_Albert_The_Campfire.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bierstadt_Albert_The_Campfire.jpg|thumb|Pinta na nagpapakita sa mga taong nagkukuwentuhan habang nagkakamping sa gubat.]] Simula pa noon, gumagawa na ang mga tao ng mga paraan para malibang sila. Isa sa mga pinakamatatandang anyo ng paglilibang ang [[pagkukuwento]], na isinasagawa na ng mga tao upang maipasa ang mga [[tradisyon]] at [[paniniwala]] ng kanilang [[kultura]] patungo sa susunod na henerasyon. Kahit magpahanggang ngayon, isa ito sa mga pinakasimpleng paraan ng paglilibang bilang pampalipas-oras, kagaya halimbawa ng pagkukuwento ng mga nakakatakot na pangyayari habang [[Kamping|nagkakamping]] sa gitna ng isang gubat upang magsilbing babala sa iba ukol sa panganib ng naturang lugar. Patuloy itong nagbabago sa paglipas ng panahon, at may mga paksang nagbabago rin dahil sa mga bagong karanasang nabubuo sa paglipas din ng panahon.<ref name="Kuhns">{{cite book |last=Kuhns |first=Richard Francis |title=Decameron and the Philosophy of Storytelling: Author as Midwife and Pimp |url=https://archive.org/details/decameronphiloso0000kuhn |publisher=Columbia University Press |year=2005 |isbn=978-0-231-13608-2 |location= |page=[https://archive.org/details/decameronphiloso0000kuhn/page/7 7] |language=en |trans-title=Decameron at ang Pilosopiya ng Pagkukuwento: May-akda bilang Kumadrona at Bugaw}}</ref> Nagkaroon ang marami sa mga anyo ng paglilibang tulad ng [[musika]] at [[drama]] ng samu't saring mga kaparaanan sa pagkukuwento na nakadepende sa kagustuhang personal o ng kultura ng nagsasagawa nito o ng mga manonood nito. Madalas itong naghahalo-halo; halimbawa, karaniwang nilalapatan ng musika ang mga drama o [[dula]] na tinatanghal upang mas lalo pa itong makahatak ng manonood. May ilan na nagmula sa mga kaganapang maituturing na seryoso tulad ng pag-eensayo sa [[Pagtatakbo|pagtakbo]] na naging mga [[Paligsahan|kompetisyon]] na pinapanood ng marami. Halimbawa, nagmula sa [[Olanda]] ang [[Baliksuwa|pagbabaliksuwa]] ({{Lang|en|pole vaulting}}) bilang isang paraan ng pagtawid sa mga malalawak na kanal bago ito naging isang palakasan sa kasalukuyan.<ref name="Carlsen">{{cite book |last=Carlsen |first=Spike |title=A Splintered History of Wood |url=https://archive.org/details/splinteredhistor0000carl |publisher=Harper Perennial |year=2009 |isbn=978-0-06-137356-5 |location=New York |page=[https://archive.org/details/splinteredhistor0000carl/page/170 170] |language=en |trans-title=Ang Masalubsob na Kasaysayan ng Kahoy}}</ref> Isang tradisyonal na laro naman sa Pilipinas ang [[pagtitiyakad]] ({{Lang|en|stilt}}), na itinatampok din sa mga [[sirko]]. Isa namang sikat na halimbawa ng paglilibang noong sinaunang panahon ang mga labanan ng mga [[gladyador]] sa [[Imperyong Romano]], na itinuturing din bilang isang anyo ng palakasan o parusa.<ref>{{Citation |author=Dunkle |first=Roger |title=Gladiators: violence and spectacle in ancient Rome |year=2008 |trans-title=Mga Gladyador: karahasan at palabas sa sinaunang Roma |location= |publisher=Pearson / Longman |language=en |isbn=978-1-4058-0739-5}}</ref><ref>{{Citation |author1=Wiseman |first=Douglas C. |title=Medieval Sport: Quest for Survival |year=1977 |trans-title=Medyebal na Palakasan: Paghahanap sa Kaligtasan |publisher= |language=en}}</ref> Maaaring magbago kung ano ang itinuturing bilang paglilibang dahil sa mga pagbabago sa kultura, kagaya ng kaso ng [[pangangaso]]. Naging isang anyo ng paglilibang ito sa [[Imperyong Romano]] at [[Kartago]], at kalauna'y kumalat sa mga karatig-lugar dahil sa impluwensiya ng noo'y lumalaking imperyo.<ref>{{cite book |last=Potter |first=David Stone |title=Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire |url=https://archive.org/details/lifedeathenterta0000unse |author2=Mattingly, David J. |publisher=University of Michigan Press |year=1999 |isbn=978-0-472-10924-1 |page=[https://archive.org/details/lifedeathenterta0000unse/page/308 308] |language=en |trans-title=Buhay, Kamatayan, at Paglilibang sa Imperyong Romano}}</ref> Sa kabilang banda naman, maaari din itong magbago dahil sa pagbabago sa lipunan bunsod ng mga [[digmaan]] at [[rebolusyon]]. Halimbawa, kinontrol ng [[Partido Komunista ng Tsina|komunistang pamahalaan]] ng [[Tsina]] noong [[Himagsikang Pangkalinangan|Rebolusyong Pangkultura]] ang pagtatanghal sa mga [[opera]], habang nakaapekto rin sa anyo ng paglilibang ng mga tao sa Europa ang mga malalaking digmaan at suliranin noong unang bahagi ng ika-20 siglo kagaya ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], [[Rebolusyong Ruso]], at ang [[Malawakang Depresyon]].<ref>{{cite book |last=Roshwald |first=Aviel |title=European Culture in the Great War: The Arts, Entertainment and Propaganda, 1914–1918 |url=https://archive.org/details/europeanculturei0000unse |author2=Stites |first2=Richard |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=978-0-521-57015-2 |language=en |trans-title=Kulturang Europeo sa Dakilang Digmaan: Mga Sining, Paglilibang, at Propaganda, 1914–1918}}</ref><ref>{{cite book |last=Arthur |first=Max |title=When this bloody war is over: soldiers' songs from the First World War |url=https://archive.org/details/whenthisbloodywa0000unse |publisher=Piatkus |year=2001 |isbn=978-0-7499-2252-8 |location=London |language=en |trans-title=Kapag ang buwisit na digmaang to ay tapos na: mga awit ng mga sundalo mula sa Unang Digmaang Pandaigdig}}</ref><ref>{{cite book |last=McReynolds |first=Louise |title=Russia at Play: Leisure Activities at the End of the Tsarist Era |url=https://archive.org/details/russiaatplayleis0000mcre |publisher=Cornell University |year=2003 |isbn=978-0-8014-4027-4 |language=en |trans-title=Mga Dula sa Rusya: Mga Gawaing Pangliwaliw sa Dulo ng Panahon ng Tsar}}</ref> Maaari ding magbago nang bahagya ang mga anyo ng paglilibang sa paglipas ng panahon dahil sa pag-usad ng teknolohiya. Halimbawa, limitado lamang noon ang panonood ng pelikula sa mga [[sinehan]], pero mapapanood na ang mga ito nang pribado ng isang indibiduwal gamit ang kanyang [[kompyuter]] o [[phone]]. Nagbabago rin ang mga lugar kung saan nagaganap ang mga paglilibang, at may ilang mga lugar na itinayo para lamang sa isang partikular na anyo ng paglilibang tulad ng mga [[Estadyo|estadyong]] para sa mga palakasang tulad ng [[basketbol]] o [[futbol]], o di kaya'y mga [[awditoryum]] na itinayo para sa pagtatanghal ng opera. === Paglilibang sa korte === [[Talaksan:Codex_Manesse_192v_-_Albrecht_von_Rapperswil.jpg|thumb|Depiksiyon ng isang paligsahan na pinapanood ng mga tao noong ika-14 na siglo.]] Pawang mga korte ng imperyo at kaharian ang nagbibigay ng mga lugar sa pag-eensayo at suporta para sa mga propesyonal na tagapaglibang noon; gumagamit ang iba't ibang mga kultura ng iba't ibang lugar tulad ng mga [[palasyo]], [[kastilyo]], o [[kuta]]. Sa mga [[Kabihasnang Maya|lungsod-estado ng mga Maya]], madalas na isinasagawa ang mga pampublikong palabas sa mga malalawak na liwasan sa harap ng mga palasyo, kung saan pumupuwesto ang publiko sa isang bahaging itinalaga para sa kanila.<ref name=":0">{{cite book |title=Servants of the Dynasty: Palace Women in World History |url=https://archive.org/details/servantsofdynast0000unse |publisher=University of California Press |year=2008 |isbn=978-0-520-25443-5 |editor=Walthall, Anne |location=London |language=en |trans-title=Mga Tagasilbi ng Dinastiya: Mga Kababaihan ng Palasyo sa Kasaysayan ng Mundo |ref=CITEREFWalthall2008}}</ref> Naipapasa rin ang mga paglilibang sa korte mula sa isang kultura patungo sa iba. Halimbawa, ipinakilala ng [[Imperyong Mughal|mga Mughal]] ang ''[[durbar]]'', na kalauna'y naipasa sa mga Briton na kanila namang sinunod.<ref>{{cite book |last1=Allen |first1=Charles |author-link= |title=Lives of the Indian Princes |url=https://archive.org/details/livesofindianpri0000alle |last2=Dwivedi |first2=Sharada |author-link2= |publisher=Century Publishing |year=1984 |isbn=978-0-7126-0910-4 |location=London |page=[https://archive.org/details/livesofindianpri0000alle/page/210 210] |language=en |trans-title=Mga Buhay ng mga Prinsipe ng India}}</ref> Sa [[Korea]], may isang partikular na sayaw na isinasagawa lamang tuwing may mga malalaking piging sa korte.<ref name=":1">{{cite book |last=Van Zile |first=Judy |url=https://archive.org/details/perspectivesonko0000vanz |title=Perspectives on Korean Dance |publisher=Wesleyan University Press |year=2001 |isbn=978-0-8195-6494-8 |location=Middletown, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga Pananaw sa Sayaw ng Korea |url-access=registration}}</ref> Madalas na humahantong kalaunan ang mga paglilibang sa korte patungo sa publiko. Isang halimbawa nito ang mga dramang isinasagawa sa Korea nang nakamaskara habang sumasayaw. Orihinal itong isinasagawa bilang isang ritwal ng mga [[Shamanismo|shaman]], ngunit kalauna'y naging isang popular na anyo ng paglilibang sa publiko.<ref name=":1" /> Halimbawa rin ang [[paghuhusta]] ({{Lang|en|jousting}}), na nagmula bilang paligsahan sa pagitan ng mga maharlika sa korte sa Europa ngunit nananatili magpahanggang ngayon bilang laro ng mga bata. Ginagamit din ng mga korte ang mga malalaking piging at ang kaakibat nitong mga palabas di lamang bilang isang anyo ng paglilibang ngunit para maipakita rin ang kanilang yaman at kapangyarihan. Madalas nitong ipinapakita ang katayuan ng namumuno mula sa mga pinamumunuan at sa mga may kapangyarihan mula sa mga wala.<ref name=":0" /> Bagamat kalimitan itong ikinakabit sa mga tradisyonal na korte, nananatili pa rin ang ganitong interaksyon kahit sa modernong panahon kagaya ng [[seremonya sa paglilipat ng Hong Kong sa Tsina]] noong 1997, na nagtampok ng maraming anyo ng paglilibang tulad ng isang salusalo, parada, pista, at pagtatanghal ng sining. Minsan, parehong gumaganap bilang tagapaglibang at manonood ang mga indibiduwal bilang bahagi ng paglilibang sa korte, kagaya ng sa Palasyo ng Versailles, kung saan sinasabing nagsisilbing tagapaglibang at manonood ang mga naninirahan sa palasyo para sa monarkiya. Isinasagawa din ang paglilibang kung may mga bisita sa korte.<ref name=":0" /> Karaniwan itong isinasagawa sa mga malalaking pagdiriwang kagaya ng [[koronasyon]]. Halimbawa, itinampok bilang bahagi ng mga pagdiriwang sa pagkaluklok ni [[Elizabeth I ng Inglatera|Isabel I ng Inglatera]] sa trono ang samu't saring mga paligsahan na may premyo, na mapapanood ng lahat ng taga-[[London]], hindi lamang ng aristokrasya.<ref>{{cite book |author=Holbrook |first=Peter |title=The Politics of the Stuart Court Masque |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-59436-3 |editor=Bevington |editor-first=David |pages=42–43 |language=en |trans-title=Ang Politika ng Masque ng Korte ng Stuart}}</ref> === Pampublikong pagbibitay === [[File:Ticket_for_the_execution_of_Jonathan_Wild.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ticket_for_the_execution_of_Jonathan_Wild.jpg|thumb|Tiket para sa pampublikong pagbibitay kay [[Jonathan Wild]] noong 1725 sa Inglatera.|306x306px]] Bagamat marami sa mga anyo ng paglilibang ang umayon sa pagbabago sa kultura, may iilan na popular na paglilibang ang hindi na katanggap-tanggap sa maraming mga kultura. Halimbawa, sikat noon ang pagpapakita sa [[pagpapahirap]] at parusa sa mga nagkasala sa harap ng madla. Kabilang dito ang [[pagbibitay]] sa mga kriminal sa pamamagitan ng [[pagpupugot]] o [[pagbibitin]], na karaniwang isinasagawa sa harap ng publiko upang magsilbing babala. Gayunpaman, pawang idinisenyo ang ilang paraan ng pagbibitay kagaya ng [[pagbabato]] at [[Binitin, kinaladkad, at piniraso|pagkakaladkad at pagpipiraso]], kung saan iniimbitahan madalas ang publiko upang isagawa ang mga ito. Pinapanood naman ito ng aristokrasya mula sa malayo. Nanatiling sikat bilang pampublikong paglilibang ang mga pagbibitay hanggang noong ika-19 na siglo, nang nagsimulang maging di kaaya-aya sa paningin ng mga tao ang ganitong klase ng aktibidad.<ref name="Gay">{{cite book |last=Gay |first=Peter |author-link=Peter Gay |title=Schnitzler's Century – The making of middle-class culture 1815–1914 |url=https://archive.org/details/schnitzlerscentu0000gayp_f2v3 |publisher=W.W. Norton & Co |year=2002 |isbn=978-0-393-32363-4 |location=New York; London |page=[https://archive.org/details/schnitzlerscentu0000gayp_f2v3/page/121 121] |language=en |trans-title=Siglo ni Schitzler – Ang paggawa sa kultura ng gitnang uri 1815–1914}}</ref> Hindi na ito ginagawa sa [[Kanluraning Mundo]] pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], imbes ay isinasagawa nang pribado at sa harap lamang ng iilang saksi. Isinasagawa pa rin ang mga pampublikong pagbibitay magpahanggang ngayon sa ilang mga lugar sa [[Gitnang Silangan]]. == Anyo == === Kabataan === {{Main|Paglalaro}} [[Talaksan:Pieter_Bruegel_d._Ä._041b.jpg|thumb|''[[Mga Larong Pambata (pinta noong 1560)|Mga Larong Pambata]]'' (1560), pinta ni [[Matandang Pieter Bruegel|Pieter Bruegel]] na nagpapakita sa samu't saring mga larong pambata na nilalaro noong panahon niya.]] [[Paglalaro]] ang pangunahing paglilibang ng [[kabataan]], na mahalaga para sa kanilang paglaki. Madalas itong ginagaya ang mga gawain ng mga matatanda kagaya ng [[bahay-bahayan]] at paglalaro ng [[manika]], panonood ng mga palabas (mula sa [[telebisyon]]), at mga [[larong pambata]] kagaya ng holen o maging mga simpleng anyo ng mga [[palakasan]] tulad ng [[basketbol]]. Sa modernong panahon, kabilang rin dito ang mga anyo ng [[Palaupong pamumuhay|sedentaryong]] paglilibang kagaya ng [[Kompyuter|pagkokompyuter]] at paglalaro sa mga [[larong bidyo]] at paggagalugad sa [[internet]] sa kanilang mga [[smartphone]] o [[tablet]]. Maraming mga anyo ng paglilibang ang binabago o inaakma para sa kabataan. Simula noong ika-20 siglo, sinimulan gumawa ng mga [[kuwento]], palabas, [[pelikula]], at iba pang anyo ng paglilibang para sa bata.<ref>{{cite book |last1=Thompson |first1=Dennis |title=Developmental Psychology in Historical Perspective |url=https://archive.org/details/developmentalpsy0000thom |last2=Hogan |first2=John D. |last3=Clark |first3=Philip M. |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1-4051-6747-5 |location= |page=[https://archive.org/details/developmentalpsy0000thom/page/18 18] |language=en |trans-title=Sikolohiyang Pangpaglaki sa Historikal na Pananaw}}</ref> May mga bansa din na gumawa ng sistema ng pagpapangkat sa mga nilalaman sa ilang anyo ng paglilibang kagaya ng sa telebisyon at pelikula. Sa Pilipinas, pareho itong minamando ng [[MTRCB]]. Sentro sa modernong pag-aaral sa mga kabataan ang epekto ng sedentaryong paglilibang, na "siyang nagpababa sa oras ng mga bata sa kalikasan ayon sa isang pag-aaral, at maaaring makaapekto sa pagyabong ng pag-iisip ng mga bata sa samu't saring paraan kabilang na sa [[kognisyon]] at [[imahinasyon]].<ref>{{cite book |last=Cobb |first=Edith |title=The ecology of imagination in childhood |url=https://archive.org/details/ecologyofimagina0000cobb |publisher=Columbia University Press |year=1977 |isbn=978-0-231-03870-6 |location=New York |language=en |trans-title=Ang ekolohiya ng imahinasyon sa pagkabata}}</ref><ref>{{cite book |last=Louv |first=Richard |title=Last Child in the Woods: saving our children from nature-deficit disorder |url=https://archive.org/details/isbn_9789863840152 |title-link= |publisher=Algonquin Books of Chapel Hill |year=2005 |isbn=978-1-56512-391-5 |location=Chapel Hill, NC |language=en |trans-title=Huling Bata sa Gubat: pagligtas sa ating kabataan mula sa kakulangan sa kalikasan}}</ref><ref>{{cite news |last=Monbiot |first=George |date=19 November 2012 |title=If children lose contact with nature they won't fight for it |language=en |trans-title=Kung mawawala ng mga bata ang kalikasan, hindi sila lalaban para doon |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/19/children-lose-contact-with-nature |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925052205/http://www.theguardian.com/commentisfree/2012/nov/19/children-lose-contact-with-nature |archive-date=25 September 2013}}</ref> === Piging === {{Main|Piging}} [[Talaksan:George_IV_coronation_banquet.jpg|thumb|Isang piging na isinagawa para sa koronasyon ni Haring [[George IV ng Nagkakaisang Kaharian|Jorge IV ng Reyno Unido]] noong 1820.]] Matagal na'ng isinasagawa ang mga [[piging]] bilang isang anyo ng paglilibang, na nagpapatuloy pa rin magpahanggang ngayon. Nagmula ito bilang isang paraan ng paglilibang para sa korte ng hari o reyna, at karaniwang isinasagawa bilang bahagi ng mga malalaking pagdiriwang kagaya ng [[kasal]], [[koronasyon]], tagumpay sa politika o ng militar, at mga kaganapang panrelihiyon. Tradisyonal na isinasagawa ito sa isang gusaling ginawa para rito; marahil ang pinakasikat na halimbawa ang [[Banqueting House]] sa [[London]]. Gayunpaman, sa modernong panahon, isinasagawa rin ang mga piging sa pribadong konteksto at sa iba't ibang lugar kagaya ng sa mga [[restoran]] o kahit sa tahanan. May mga ilang piging, partikular na sa mga matataas na uri, na ginagawa ng isang kilalang [[chef]]. === Musika === {{Main|Musika}} [[Talaksan:CORO_ECCLESIA.jpg|thumb|Isang pagtatanghal ng [[koro]] at [[orkestra]] sa isang simbahan sa [[Italya]] noong 2008.]] Madalas ginagamit ang [[musika]] bilang pansuporta sa iba pang mga anyo ng paglilibang. Halimbawa, ginagamit ito sa mga pelikula at palabas upang suportahan ang kuwento nito, habang mahalaga naman ito sa mga pagtatanghal ng [[sayaw]], [[opera]],<ref>{{Cite book |last1=Lowe |first1=Geoff |title=Opera and music theatre resource book |last2=Chong |first2=Su-Lyn |publisher=McGraw-Hill |year=2008 |isbn=978-0-07-013796-7 |location=North Ryde, Australia |language=en |trans-title=Sangguniang aklat para sa opera at musika ng teatro}}</ref> at maging sa [[teatro]].<ref>{{cite book |last=Griffiths |first=Paul |url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000grif |title=A concise history of western music |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |isbn=978-0-521-84294-5 |location=New York |language=en |trans-title=Maikling kasaysayan ng kanluraning musika |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book |last=DesJardins |first=Christian |title=Inside film music: composers speak |url=https://archive.org/details/insidefilmmusicc0000desj |publisher=Silman-James Press |year=2006 |isbn=978-1-879505-88-9 |location=Los Angeles |language=en |trans-title=Sa loob ng musika ng pelikula: ayon sa mga kompositor}}</ref> Gayunpaman, isa ring hiwalay na paglilibang ang musika na isinasagawa nang mag-isa, kagaya halimbawa sa mga [[konsyerto]]. Mahahati ang musika sa mga [[Dyanra ng musika|dyanra]] depende sa [[ritmo]], [[Instrumento (musika)|instrumento]], at estilo kagaya ng [[Musikang klasiko|klasiko]], [[Musikang pop|pop]], [[Musikang rock|rock]], [[jazz]], at [[Country (musika)|country]].<ref>{{Cite book |last=Gray |first=Cecil |title=The history of music |publisher=London: Kegan Paul, Trench, Trubner; New York : Knopf |year=1931 |edition=2 |location=London, New York |language=en |trans-title=Ang kasaysayan ng musika}}</ref> Simula noong ika-20 siglo, nagagawa na'ng tumangkilik ang mga ordinaryong mamamayan ng musika dahil sa mga pagbobrodkast nito sa mga telebisyon at radyo gayundin sa mga mabibiling rekord at [[album]]; dati, tanging mga maykaya lamang ang nakakayang makapanood ng mga pagtatanghal ng musika.<ref>{{Cite book |last=Chase |first=Gilbert |title=Music in radio broadcasting |url=https://archive.org/details/musicinradiobroa0000gilb |publisher=McGraw-Hill |year=1946 |location=New York |language=en |trans-title=Musika sa pagbobrodkast sa radyo}}</ref> Nakakapagbigay ng kasiyahan ang marami sa mga pagtatanghal sa musika, magmula man ito sa mga [[Solo (musika)|soloista]], [[koro]], o mga [[banda]]. Karaniwang itinatanghal ang mga ito sa isang lugar na para sa mga ganitong klase ng pagtatanghal tulad halimbawa ng mga [[estadyo]] o [[awditoryum]]. Maaari itong libre o may bayad, maliit o malaki, nasa loob o nasa labas.<ref name="Kronenburg-2012">{{Cite book |last=Kronenburg |first=Robert |title=Live architecture: popular music venues, stages, and arenas |url=https://archive.org/details/livearchitecture0000kron |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-0-415-56192-1 |location=Abingdon, Oxford; New York |language=en |trans-title=Live na arkitektura: mga sikat na lugar pangmusika, entablado, at estadyo}}</ref> Halimbawa, tipikal na pinapakinggan ang isang koro o [[Orkestra|simponiya ng isang orkestra]] nang tahimik, habang inaasahan naman na maingay ang mga pagtatanghal ng isang bandang rock.<ref>{{Cite book |last=Dingle |first=Christopher |title=The Cambridge History of Music Criticism |publisher=Cambridge University Press |year=2019 |isbn=978-1-139-79542-5 |editor-last1=Dingle |editor-first1=Christopher |location=Cambridge, UK |language=en |trans-title=Ang Kasaysayan ng Kritisismong Pangmusika ng Cambridge |doi=10.1017/9781139795425 |s2cid=241762186}}</ref> Maaaring magmula ang musika mula sa [[boses]] lamang ng nagtatanghal, mga instrumento, o kombinasyon nito. Madalas na sinasamahan ang [[Pag-awit|pagkanta]] ng mga instrumento, maliban sa ilang anyo nito kagaya ng sa [[acapella]].<ref>{{Cite book |last=Miller |first=Hugh Milton |title=History of music |publisher=Barnes & Noble |year=1960 |edition=3 |location=New York |language=en |trans-title=Kasaysayan ng musika}}</ref> Bukod dito, ginagamit din lalo na sa mga konsyerto sa modernong panahon ang samu't saring mga effects at teatro kagaya ng sayaw.<ref name="Kronenburg-2012" /><ref>{{Cite book |last=Burrows |first=Tim |title=From CBGB to the Roundhouse: music venues through the years |publisher=Marion Boyars Publishers |year=2009 |isbn=978-0-7145-3162-5 |location=London; New York |language=en |trans-title=Mula CBGB hanggang Roundhouse: mga lugar pangmusika sa paglipas ng panahon}}</ref> === Laro === {{Main|Laro}} [[Talaksan:AdZU_alumni_vs_nursing_basketball_(2024).jpg|thumb|Isang laro ng [[basketbol]] sa [[Pamantasang Ateneo de Zamboanga]] noong 2024.]] Madalas na nilalaro ang mga [[laro]] para malibang, minsan bilang [[pampalipas-oras]] at minsan bilang bahagi ng isang [[Paligsahan|kompetisyon]]. Maaari itong isagawa nang mag-isa, bilang bahagi ng isang koponan, o bilang baguhan o propesyonal. Maaari itong magkaroon ng mga manonood tulad halimbawa ng paglalaro ng [[basketbol]] sa isang [[estadyo]]. Sa kabilang banda, maaari ding umakto bilang manonood ang mga manlalaro kagaya ng sa mga [[larong salitan]] tulad ng [[ahedres]]. Iba-iba ang ginagamit na kagamitan depende sa laro. Sentro sa mga [[larong naka-board]] tulad ng [[Go (laro)|go]], [[Bakgamon|backgammon]], at [[sungka]] ang isang [[Tablang panlaro|tabla]] ({{Lang|en|board}}) na kadalasan ay patag na nilalagyan ng mga piyesa ng laro. Nilalaro na ito noon pa; itinuturing ang larong ''[[senet]]'' bilang isa sa mga pinakalumang board game, na nilalaro sa [[sinaunang Ehipto]] noong kapanahunan ng [[paraon]] na si [[Tutankhamun]].<ref>{{cite book |last=Botermans |first=Jack |url=https://archive.org/details/bookofgamesstrat0000bote |title=The Book of Games: Strategy, Tactics & History |publisher=Sterling Pub Co Inc |year=2008 |isbn=978-1-4027-4221-7 |language=en |trans-title=Ang Aklat ng mga Laro: Estratehiya, Taktika, at Kasaysayan |url-access=registration}}</ref> Sintanda rin ng mga board game ang mga [[larong baraha]], na gumagamit ng mga [[baraha]] upang laruin; ilan sa mga halimbawa ang [[ungguy-ungguyan]], [[pusoy]], at [[pusoy dos]]. Iniuugnay madalas ang mga ito sa [[sugal]], gayundin ang ilang mga laro na nilalaro nang sabay-sabay ng marami kagaya ng [[bingo]]. Samantala, may mga laro naman na nilalaro madalas ng kabataan ([[larong pambata]]) kagaya ng [[palosebo]], [[tagu-taguan]], at [[patintero]]. May mga laro ding nilalaro gamit ang bola ([[larong bola]]) tulad ng basketbol, [[futbol]], at [[Volleyball|balibol]]. May mga laro naman na nangangailangan ng matinding kakayahan sa pag-iisip nang mabilisan, tulad ng [[sudoku]] at [[Rubik's Cube|rubik's cube]]. Nilalaro naman ang mga [[larong bidyo]] sa isang iskrin tulad ng [[Monitor ng kompyuter|monitor]], [[phone]], o [[telebisyon]], kung saan kinokontrol ng mga manlalaro ang laro sa pamamagitan ng isang [[Kontroler ng larong bidyo|kontroler]] o di kaya'y gamit ang [[Tipaan (ng kompyuter)|keyboard]] at [[Mouse ng kompyuter|mouse]] sa mga kompyuter o daliri sa kaso ng mga larong bidyo sa phone. Nagsimula itong lumago noong huling bahagi ng ika-20 siglo, at sa ika-21 siglo, isa ito sa mga pinakasikat na anyo ng paglilibang lalo na sa kabataan.<ref>{{cite book |author=Bryce, Jo |title=Understanding Digital Games |url=https://archive.org/details/understandingdig0000unse_o6n6 |publisher=Sage Publications |year=2006 |isbn=978-1-4129-0033-1 |editor=Rutter, Jason |location=London; California; New Delhi |language=en |trans-title=Pag-unawa sa mga Larong Digital}}</ref><ref>{{cite book |last=Newman |first=James |title=Videogames |url=https://archive.org/details/videogames0000newm |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-203-64290-0 |location=London; New York |language=en |trans-title=Larong bidyo}}</ref> === Panitikan === {{Main|Panitikan}} [[File:Old_man_reading_newspaper_early_in_the_morning_at_Basantapur-IMG_6800.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_man_reading_newspaper_early_in_the_morning_at_Basantapur-IMG_6800.jpg|thumb|Isang matandang lalaki na nagbabasa ng [[diyaryo]] sa [[Nepal]] noong 2019.]] Matagal na'ng anyo ng paglilibang ang [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na kung mahal o bihirang isagawa ang iba pang mga paglilibang. Nagmula ang ilan sa mga pinakaunang panitikan sa mga [[Tradisyong pasalita|pasalitang tradisyon]] kagaya ng mga [[epiko]], na kalauna'y isinulat. Nanatili itong limitado sa mga maykaya hanggang noong naimbento ang paraan para bumilis ang [[paglilimbag]], na nagpamura sa mga aklat at nagresulta sa pagtangkilik sa mga ito ng mas nakakarami. Dahil sa pagsasapamantayan sa mga titik na ginagamit sa tulong ng mga [[Tipo ng titik|font]], naging madali ang pagbasa at naging isang sikat na pampalipas-oras pagsapit ng ika-16 siglo sa Europa.<ref>{{cite book |last=Fischer |first=Steven Roger |author-link=Steven Roger Fischer |title=A history of reading |url=https://archive.org/details/historyofreading0000fisc |publisher=Reaktion Books |year=2003 |isbn=978-1-86189-160-0 |location=London |page=[https://archive.org/details/historyofreading0000fisc/page/236 236] |language=en |trans-title=Isang kasaysayan ng pagbabasa}}</ref> Marami sa mga panitikan ang ginawa para makapagpalibang. Halimbawa, karaniwang sinusulat ang mga [[limerick]] bilang katatawanan sa mga mambabasa. Ginagamit naman ng mga [[komiks]], [[manga]], at [[kartung pang-editoryal]] ang mga [[Guhit-larawan|guhit]] at teksto upang mailahad ang kanilang kuwento.<ref>{{cite book |last=Chapman |first=James |title=British comics: a cultural history |publisher=Reaktion Books |year=2011 |isbn=978-1-86189-855-5 |location=London |language=en |trans-title=Komiks ng Britanya: isang kultural na kasaysayan}}</ref> Marami sa mga ito ang may elemento ng [[pantasya]] at ginagawa rin upang makapagpalibang, bagamat meron din na may mga seryosong tono at elemento sa kuwento. Malapit na kaugnay sa kartung pang-editoryal ang [[karikatura]], na madalas ay isang guhit na ginawa upang makapagbigay-aliw o upang pumukaw ng atensiyon sa isang partikular na isyu. === Komedya === {{Main|Komedya}} [[File:Dictator_charlie3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dictator_charlie3.jpg|thumb|Si [[Charlie Chaplin]] sa satirikong pelikulang ''[[Ang Dakilang Diktador]]'' (1940). Ginagaya niya si [[Adolf Hitler]] ng [[Alemanyang Nazi]].]] Isang dyanra at elemento ng maraming libangan ang [[komedya]], kung saan ginagamit ito upang makapagbigay ng kasiyahan sa mga manonood. Bagamat isinasagawa ito nang buo, ginagamit rin ito upang pahupain ang tensiyon o pagkaseryoso ng isang kuwento lalo na sa [[panitikan]], [[teatro]], [[pelikula]], at mga [[larong bidyo]].<ref>{{cite book |last=Roston |first=Murray |title=The comic mode in English literature: from the Middle Ages to today |publisher=Continuum |year=2011 |isbn=978-1-4411-9588-3 |location=London |language=en |trans-title=Ang modong komik sa panitikang Ingles: mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang ngayon}}</ref><ref>{{cite book |last=Grindon |first=Leger |title=The Hollywood romantic comedy: conventions, history, controversies |publisher=Wiley-Blackwell |year=2011 |isbn=978-1-4051-8266-9 |location= |language=en |trans-title=Ang Hollywood na romkom: mga kumbensiyon, kasaysayan, kontrobersiya}}</ref> Isa sa mga pinakalumang halimbawa nito ang paggamit sa mga [[payaso]] sa mga maharlikang korte, na karaniwang ineempleyo upang makapagbigay katatawanan sa pamamagitan ng [[pangungutya]], [[pang-aasar]], [[panlalait]], [[slapstick]], at iba pa.<ref name="Garland">{{cite book |title=Byzantine Women: Varieties of Experience 800–1200 |publisher=Ashgate Publishing Limited |year=2006 |isbn=978-0-7546-5737-8 |editor-last=Garland |editor-first=Lynda |editor-link=Lynda Garland |location=Aldershot, Inglatera |pages=177–178 |language=en |trans-title=Kababaihang Bisantino: Mga Barayti ng Karanasan 800–1200}}</ref><ref>{{cite book |last=Hokenson |first=Jan Walsh |title=The Idea of Comedy: History, Theory, Critique |url=https://archive.org/details/ideaofcomedyhist0000hoke |publisher=Rosemont Publishing and Printing Corp |year=2006 |isbn=978-0-8386-4096-8 |location=Cranbury, Estados Unidos |pages=[https://archive.org/details/ideaofcomedyhist0000hoke/page/150 150]–151 |language=en |trans-title=Ang Ideya ng Komedya: Kasaysayan, Teorya, at Kritik}}</ref><ref>{{cite book |last=Hornback |first=Robert |title=The English clown tradition from the middle ages to Shakespeare |publisher=D.S. Brewer |year=2009 |isbn=978-1-84384-200-2 |location= |language=en |trans-title=Ang tradisyong Ingles ng payaso mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang kay Shakespeare}}</ref> Nagsulat si [[William Shakespeare]] ng 17 komedya, na gumagamit ng samu't saring paraan na magpahanggang ngayon ay ginagamit pa rin.<ref>{{cite book |last=Gay |first=Penny |title=The Cambridge introduction to Shakespeare's comedies |url=https://archive.org/details/cambridgeintrodu0000gayp |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=978-0-521-85668-3 |location= |language=en |trans-title=Ang panimula ng Cambridge sa mga komedya ni Shakespeare}}</ref><ref>{{cite book |last=Ellis |first=David |title=Shakespeare's practical jokes: an introduction to the comic in his work |url=https://archive.org/details/shakespearesprac0000elli |publisher=Bucknell University Press |year=2007 |isbn=978-0-8387-5680-5 |location=Lewisburg, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga praktikal na biro ni Shakespeare: isang panimula sa komik ng kanyang gawa}}</ref> Gayunpaman, nagbabago ang ibig sabihin ng komedya sa paglipas ng panahon at sa iba't ibang kultura.<ref>{{cite book |last=Thorpe |first=Ashley |title=The role of the chou ("clown") in traditional Chinese drama: comedy, criticism, and cosmology on the Chinese stage |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |year=2007 |isbn=978-0-7734-5303-6 |location=Lewiston, Estados Unidos |language=en |trans-title=Ang gampanin ng ''chou'' ("payaso") sa tradisyonal na dramang Tsino: komedya, kritisismo, at kosmolohiya sa entabladong Tsino}}</ref> Madalas na nakaangkla ang komedya sa mga pang-araw-araw na karanasan ng mga manonood, na maaaring hindi agarang maiintindihan ng tagalabas, at maaari ding hindi nakakatawa sa iba ang ilang anyo ng komedya tulad ng slapstick o komedyang nagmumula sa obserbasyon ng komedyante.<ref>{{cite book |title=Comedy: A Geographic and Historical Guide |url=https://archive.org/details/comedygeographic0000unse |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2005 |isbn=0-313-32706-8<!-- (set)--> |editor=Charney, Maurice |language=en |trans-title=Komedya: Isang Heograpiko at Historikong Gabay}}</ref> === Pagtatanghal === {{Main|Pagtatanghal}} Isa sa mga pangunahing anyo ng paglilibang ang mga pagtatanghal na isinasagawa sa harap ng mga manonood, lalo na sa panahon bago ang pagrerekord sa mga ito. Maraming klase ng pagtatanghal. Isinasagawa sa mga korte ng monarko sa Europa noong ika-16 at ika-17 siglo ng mga malalaki at magagarbong pagtatanghal ng mga sayaw, awit, at palabas. Karaniwang ipinapakita ng mga manonood ang kanilang pagtangkilik sa mga pagtatanghal sa pamamagitan ng palakpakan. Nakadepende minsan sa haba ng palakpakan na ito ang tindi ng pagtangkilik ng mga manonood sa mga nagtanghal, at nagsisilbing sukatan ng tagumpay ng pagtatanghal. ==== Pagkukuwento ==== {{Main|Pagkukuwento}} [[File:Millais_Boyhood_of_Raleigh.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Millais_Boyhood_of_Raleigh.jpg|thumb|Isang [[Ang Kabataan ni Raleigh|pinta noong 1870]] ng isang [[mandaragat]] na nagkukuwento ng kanyang karanasan sa mga bata. Isa sa mga batang makikita rito ang manlalakbay na si [[Walter Raleigh]].]] [[Pagkukuwento]] ang isa sa mga pinakamatatandang paraan ng paglilibang na may malaking impluwensiya sa iba pang mga paglilibang. Isa ang kuwento sa mga mahahalagang katangian ng ibang mga paglilibang kagaya ng sa pelikula, drama, at opera. Nilalagyan ang ilang mga kuwento ng kaakibat na guhit. Karaniwan ding isinasagawa ang pagkukuwento bilang pampalipas-oras para sa mga taong naglalakbay, kaya isa ring sikat na dyanra ng mga kuwento ang mga kuwento ng paglalakbay kagaya ng ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ni [[Geoffrey Chaucer]] at ''[[Ang Paglalakbay Pakanluran]]'' ni [[Wu Cheng'en]]. Samantala, kinukuwento naman ang mga epiko kagaya ng ''[[Iliad]]'' ni [[Homer]] at ang mga epikong [[Hinduismo|Hindu]] na ''[[Ramayana]]'' at ''[[Mahabharata]]'' sa maraming tao, at pinagpapasa-pasahan sa mga susunod na henerasyon. Maimpluwensiya rin ang mga koleksiyon ng kuwento kagaya ng mga [[Kuwentong bibit|kuwentong-bibit]] ng [[magkapatid na Grimm]] at mga kuwento ni [[Hans Christian Andersen]].<ref>{{cite book |last=Rankin |first=Walter |title=Grimm pictures: fairy tale archetypes in eight horror and suspense films |url=https://archive.org/details/grimmpicturesfai0000rank |publisher=McFarland & Co |year=2007 |isbn=978-0-7864-3174-8 |location= |language=en |trans-title=Mga larawang Grimm: mga arkitipo sa mga kuwentong-bibit sa walong pelikulang katatakutan at suspense}}</ref> Mahalaga rin sa mga kultura ang mga [[Mito ng paglikha|kuwento ng paglikha]] sa mundo kagaya ng ''[[Epiko ni Gilgamesh]]'' mula sa [[Mesopotamia]] o ang [[Paglikha ayon sa Genesis|kuwento ng paglikha sa mundo]] sa [[Aklat ng Genesis|Henesis]] ng [[Bibliya]]. ==== Teatro ==== {{Main|Teatro}} [[File:G_Durand_Saturday_Night_at_the_Victoria_Theatre_VA.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:G_Durand_Saturday_Night_at_the_Victoria_Theatre_VA.jpg|thumb|Mga manonood sa isang teatro sa [[London]] noong 1872.]] Tinatanghal ang [[teatro]] sa isang [[entablado]], drama man ito o [[musikal]], sa harap ng mga manonood. Nagmula ang mga teatro sa [[sinaunang Gresya]], kung saan nagtatanghal na ang mga kilalang aktor at musikero bilang bahagi ng mga kompetisyon sa samu't saring lugar sa Gresya kagaya ng sa [[Delphi|Delfos]], [[Delos]], at [[Efeso]].<ref name=":2">{{cite book |title=The Cambridge companion to Greek and Roman theatre |url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_b6a9 |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |isbn=978-0-521-83456-8 |editor=McDonald |editor-first=Marianne |location= |page=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_b6a9/page/26 26] |language=en |trans-title=Ang katulong ng Cambridge sa teatrong Griyego at Romano |ref=CITEREFMcDonald_Walton2007 |editor2=Walton |editor-first2=J. Michael}}</ref> Kahit noong sinaunang panahon, tinatalakay na ng mga iskolar kagaya ni [[Aristoteles]] at [[Platon]] ang silbi ng teatro. May malaking tradisyon din ng teatro sa [[Sinaunang Ehipto|Ehipto]], lalo na sa [[Kahariang Ptolemaiko|panahong Ptolemaiko]], gayundin sa [[Imperyong Seleucid|mga Seleucida]] sa [[Kanlurang Asya]]. Samantala, pawang pinopondohan naman ng mayayamang miyembro ng aristokrasya ng [[Sinaunang Roma|Roma]] ang mga malalaki at magagarbong teatro bilang bahagi ng mga pagdiriwang.<ref name=":2" /> Nagbago sa paglipas ng panahon ang inaasahan ng mga manonood sa teatro.<ref>{{cite book |last=Kenrick |first=John |title=Musical theatre: a history |url=https://archive.org/details/musicaltheatrehi0000kenr_z5q9 |publisher=Continuum |year=2008 |isbn=978-0-8264-2860-8 |location=London |language=en |trans-title=Teatrong musikal: isang kasaysayan}}</ref> Halimbawa, noong ika-18 siglo sa [[Inglatera]], nawala na ang pananaw na tanging kalalakihan lamang ang maaaring magtanghal.<ref>{{cite book |last=Ackroyd |first=Peter |title=London: The Biography |url=https://archive.org/details/londonbiography0000ackr |publisher=Anchor Books |year=2000 |isbn=978-0-385-49771-8 |location=New York |language=en |trans-title=London: Ang Talambuhay}}</ref> Pagsapit ng ika-19 hanggang ika-20 siglo sa buong Europa, nagsimulang tingnan ang teatro bilang isang libangan ng [[gitnang uri]] imbes bilang libangan ng mga [[matataas na uri]] lamang.<ref name=":3">{{cite book |last=Frame |first=Murray |title=The St. Petersburg Imperial Theaters: Stage and State in Revolutionary Russia, 1900–1920 |url=https://archive.org/details/stpetersburgimpe0000fram |publisher=McFarland & Co, Inc. Publishers |year=2000 |isbn=978-0-7864-4330-7 |language=en |trans-title=Ang mga Teatrong Imperyal ng San Petersburgo: Entablado at Estado sa Rusya noong Rebolusyon, 1900–1920}}</ref> Maraming nagsibukasan na mga gusaling pangtanghalan para sa mga ganitong klase ng pagtatanghal. Sa parehong panahon din nagsimulang magkaroon ng mga bahagi sa [[diyaryo]] na tumatalakay at [[Pagrerebyu|nagrerebyu]] sa mga pagtatanghal na ginaganap, at dito rin nagsimula ang pagkakaroon ng mga tagasunod sa mga sikat na artista.<ref name=":3" /> Sumikat din sa panahong ito ang mga [[bodabil]], na nanatili ang kasikatan hanggang noong unang bahagi ng ika-20 siglo at lumaos kalaunan pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang pag-usbong ng mga makabagong paraan ng paglilibang kagaya ng panonood sa [[Sinehan|sine]] at [[telebisyon]] gayundin sa pakikinig sa mga drama sa [[radyo]].<ref>{{cite book |last=Bailey |first=Peter |title=Popular Culture and Performance in the Victorian City |url=https://archive.org/details/popularculturepe0000bail |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-57417-4 |language=en |trans-title=Kulturang Popular at Pagtatanghal sa Victoryanong Lungsod}}</ref> ==== Pelikula ==== {{Main|Pelikula}} [[Talaksan:Public_screening_in_Bremen.jpg|thumb|Isang pampublikong pagpapalabas ng isang pelikula sa [[Alemanya]] noong 2015.]] Isa sa mga pinakasikat na paraan ng paglilibang ang panonood sa mga [[pelikula]]. Bagamat marami sa mga ginagawang pelikula ay may layuning makapaglibang, meron ding mga pelikula na ibang mga layunin kagaya ng mga [[dokumentaryo]].<ref>{{cite book |last=Wyver |first=John |url=https://archive.org/details/movingimageinter0000wyve |title=The Moving Image: An International History of Film, Television, and Video |publisher=John Wiley & Sons, Limited |year=1989 |isbn=978-0-631-16821-8 |language=en |trans-title=Ang Gumagalaw na Larawan: Isang Pandaigdigang Kasaysayan ng Pelikula, Telebisyon, at Bidyo |url-access=registration}}</ref> Nagsimula ang paggawa sa mga pelikula noong huling dekada ng ika-19 na siglo sa Pransiya bilang mga maiikling bidyo ng pang-araw-araw na buhay na walang kuwento kagaya ng mga gawa ng [[magkapatid na Lumière]]. Gayunpaman, mabilis na nakita ng mga gumagawa nito ang potensiyal ng mga pelikula na magkuwento. Ilan sa mga unang pelikula ay ginawa para magrekord ng mga pangyayari para sa [[balita]]. Noong 1908, nagsimulang magrekord at magbahagi ng [[Pathé]] ng mga bidyo ng mga pangyayari para sa balita, lalo na pagsapit ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa Europa.<ref name="Paris">{{cite book |title=The First World War and popular Cinema |url=https://archive.org/details/firstworldwarpop0000mich |publisher=Edinburgh University Press |year=1999 |isbn=978-0-8135-2824-3 |editor=Paris |editor-first=Michael |location=Edinburgh, Reyno Unido |language=en |trans-title=Ang Unang Digmaang Pandaigdig at ang popular na Sine |ref=CITEREFParis1999}}</ref> Gayunpaman, kasabay nito ang mga pelikulang nagtatampok ng mga piksiyonal na kuwento kagaya ng mga gawa ni [[Georges Méliès]] tulad ng ''[[Paglalakbay sa Buwan (pelikula noong 1902)|Paglalakbay sa Buwan]]'' (1902), isang maikling pelikula na nagkukuwento sa pagbisita ng mga tao sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] at makilala ang mga nilalang na naninirahan doon. Simula noon, naging sopistikado ang paggawa sa mga pelikula, at pagsapit ng dekada 1930s, isa na itong malaking negosyo lalo na sa Estados Unidos. Sa parehong dekada rin nagsimulang umusbong ang mga pelikulang [[animasyon]] kagaya ng mga gawa ni [[Walt Disney]] simula sa ''[[Si Snow White at ang Pitong Duwende (pelikula noong 1937)|Si Snow White at ang Pitong Duwende]]'' (1937) at ''[[Pinocchio (pelikula noong 1940)|Pinocchio]]'' (1940), parehong mga kuwentong nagmula sa mga [[Kuwentong bibit|kuwentong-bibit]].<ref>{{cite book |last=Cavalier |first=Stephen |title=The world history of animation |url=https://archive.org/details/worldhistoryofan0000cava |publisher=University of California Press |year=2011 |isbn=978-0-520-26112-9 |location=Berkeley, Estados Unidos |language=en |trans-title=Ang pandaigdigang kasaysayan ng animasyon}}</ref><ref>{{cite book |last=Rothwell |first=Kenneth S. |url=https://archive.org/details/historyofshakesp0000roth_t4d6 |title=A History of Shakespeare on Screen: A Century of Film and Television |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-59404-2 |location=Cambridge; New York |language=en |trans-title=Isang Kasaysayan ng Shakespeare sa Iskrin: Isang Siglo ng Pelikula at Telebisyon |url-access=registration}}</ref> Dahil sa mabilis na pag-usad ng teknolohiya partikular na ang mga [[kompyuter]] at ang paggawa ng mga imahe gamit ito, naging posible sa tulong ng [[Computer-generated imagery|CGI]] ang mga tanawin na mahirap o hayagang imposibleng magawa sa tunay na buhay.<ref>{{cite web |last=Byrnes |first=Paul |date=28 March 2014 |title=Pompeii, Noah and Exodus: The sword giveth again |trans-title=Pompeii, Noah, at Eksodo: Nagbigay muli ang espada |url=http://www.smh.com.au/entertainment/movies/pompeii-noah-and-exodus-the-sword-giveth-again-20140327-35jm4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330015918/http://www.smh.com.au/entertainment/movies/pompeii-noah-and-exodus-the-sword-giveth-again-20140327-35jm4.html |archive-date=30 March 2014 |access-date= |work=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> Karamihan sa mga pelikulang ginawa sa ika-21 siglo ay gumagamit ng CGI sa iba't ibang antas, mula sa mga simpleng [[Visual effects|effects]] hanggang sa mga malalaking piksiyonal na mundo kagaya ng sa serye ng mga [[pelikulang superhero]] ng [[Marvel Cinematic Universe]]. Bilang pagkilala sa mga pinakamahuhusay at pinakamagagandang pelikulang ginawa kada taon, ginagawad ng ilang mga organisasyon ang mga parangal sa mga ito. Ilan sa mga pinakakilalang parangal ang [[Gawad Academy]] (Oscars) ng Estados Unidos at ang [[Pista ng Pelikula sa Cannes]] ng Pransiya. ==== Sayaw ==== {{Main|Sayaw}} [[Talaksan:Breakdancer_-_Faneuil_Hall_cropped.jpg|thumb|Isang lalaking nagsasagawa ng [[handstand]] bilang bahagi ng [[breakdance]], isa sa mga [[panlansangang sayaw]].]] Isa sa mga karaniwang anyo ng paglilibang ang [[sayaw]]. Isinasagawa ang sayaw ng iba't ibang tao sa iba't ibang kultura, mapaanuman ang edad. Maaari itong seryosong isinasagawa, lalo na sa mga [[pangkulturang sayaw]]. Karamihan sa mga sayaw na sikat ngayon ay nagmula bilang mga pangkulturang sayaw. Halimbawa, nagmula ang [[ballet]] bilang isang pagtatanghal para sa mga korte ng aristokrasya ng Pransiya noong panahon ni [[Luis XIV]] bago ito itinanghal sa teatro.<ref>{{cite book |last=Clarke |first=Mary |url=https://archive.org/details/historyofdance0000clar |title=The history of dance |publisher=Crown Publishers |year=1981 |isbn=978-0-517-54282-8 |location=New York |language=en |trans-title=Ang kasaysayan ng sayaw}} p. 98.</ref> May ilang mga sayaw tulad ng [[quadrille]] na sikat noon ngunit hindi na halos tinatanghal ngayon.<ref>{{cite book |last=Fullerton |first=Susannah |title=A Dance with Jane Austen: How a Novelist and Her Characters Went to the Ball |title-link=Jane Austen |author2=Le Faye |first2=Deirdre |publisher=Pgw |year=2012 |isbn=978-0-7112-3245-7 |language=en |trans-title=Isang Sayaw kasama si Jane Austen: Paano Pumunta sa Ball ang isang Nobelista at kanyang mga Karakter}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilson |first=Thomas |title=The Treasures of Terpsichore: or, A Companion for the Ball-Room |date=1816 |publisher=Sherwood, Neely and Jones |location=London |language=en |trans-title=Mga Kayamanan ng Terpsichore: o, Isang Katulong para sa Ballroom}}</ref> Sa kabilang banda naman, pawang naging mga paligsahan ang ilang mga katutubong sayaw kagaya ng [[sayaw na Highland]] ng [[Eskosya]]. Maaaring isagawa ang mga sayaw nang mag-isa o ng isang pares o grupo. Maaari din itong isagawa nang walang plano o may planong [[koreograpiya]]. Isa rin ang mga sayaw sa mga karaniwang isinasagawa tuwing may mga malalaking pagtitipon, kasiyahan, o pagdiriwang kagaya ng resepsiyon sa isang [[kasal]] o tuwing [[Bagong Taon]]. May mga sayaw naman na isinasagawa ng isang partikular na grupo, kagaya ng [[Haka (sayaw)|haka]] na tradisyonal na sinasayaw ng mga mandirigmang [[Mga Maori|Maori]] ng [[Nueva Selanda]]. May mga sayaw din na nangangailangan ng matinding pag-eensayo upang maisagawa nang maayos, habang meron naman na mas kinakailangan ang maayos na katawan upang masayaw ito. == Sanggunian == {{Reflist}} {{aesthetics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Paglilibang]] [[Kategorya:Mga pangunahing paksa]] mh1egadurmtrv60qjy0gx6t8cunkhta 4 4576 2227653 2222513 2026-09-22T11:19:10Z Jojit fb 38 /* Heograpiya */ 2227653 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>25</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/25}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kemika at mineralohiya|Kemika at mineralohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Libangan|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kemika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Chiune Sugihara]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] k9c1glhl7jnivyj5v8bwdla981tsaux 2227654 2227653 2026-09-22T11:19:42Z Jojit fb 38 2227654 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>25</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/25}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kemika at mineralohiya|Kemika at mineralohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Libangan|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kemika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] gf84u7v506a1xfgxz4fjjpb7486w35p 2227655 2227654 2026-09-22T11:20:08Z Jojit fb 38 2227655 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kemika at mineralohiya|Kemika at mineralohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Libangan|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kemika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] tbn5q1sbh2jsxfoqudz6bctl2y82ibs 2227656 2227655 2026-09-22T11:21:18Z Jojit fb 38 2227656 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Libangan|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] 0s4b9henglogbg9yx86f5d85ssa5dvc 2227657 2227656 2026-09-22T11:22:56Z Jojit fb 38 2227657 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Libangan|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] 0yyemx25hzos8x8j4syz7dqpxck3crd 2227658 2227657 2026-09-22T11:24:02Z Jojit fb 38 2227658 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] ej2oklvs4e90j4elyyx04v529fmgkn7 2227659 2227658 2026-09-22T11:24:27Z Jojit fb 38 2227659 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Midya|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] 9fydty72do13zfxsta1joem72vfak8r 2227661 2227659 2026-09-22T11:29:29Z Jojit fb 38 2227661 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Midya|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Pamahalaan|Pamahalaan]] · [[#Sining|Sining]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] q5gk21rd6n85ctmcr65ybckvb4ff3bq 2227663 2227661 2026-09-22T11:36:30Z Jojit fb 38 2227663 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Midya|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Pamahalaan|Pamahalaan]] · [[#Sining|Sining]] · [[#Wika|Wika]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== <!-- 2 --> · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya==<!-- 1 --> · [[Tamaraw]] ==Edukasyon==<!-- 1 --> · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya==<!-- 1 --> · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Kasaysayan== <!-- 3 --> · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya==<!-- 1 --> · [[Alkimiya]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya==<!-- 3 --> · [[MariMar]] ==Musika==<!-- 1 --> · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin==<!-- 1 --> · [[Keso]] ==Palakasan==<!-- 2 --> · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan==<!-- 1 --> · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining==<!-- 1 --> · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika==<!-- 1 --> · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] i66nbdvnphspjwtdzndydcfqdcxxasn 2227664 2227663 2026-09-22T11:38:57Z Jojit fb 38 2227664 wikitext text/x-wiki <!-- Kung ikaw ay nandito upang baguhin ang pagkakasunod-sunod ng mga pangkat, alalahanin pong Abakada ang alpabeto ng wikang Tagalog --> {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Image:Cscr-featured.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Itinuturing ang mga '''napiling artikulo''' bilang pinakamabubuting artikulo sa Wikipedia, ayon sa pagkakasundu-sundo ng [[Wikipedia:Mga Wikipedista|mga tagapagbago ng Wikipedia]]. Bago malista rito, sinusuri muna ang mga artikulo sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan#Napiling Arikulo|Wikipedia:Mga kandidato sa pagka-napiling artikulo]] para sa katumpakan, pagkakawalang-panig, kabuuan, at istilo ayon sa ating [[Wikipedia:Pamantayan ng mga napiling artikulo|pamantayan ng mga napiling artikulo]]. Sa kasalukuyan, mayroong '''{{formatnum: <onlyinclude>26</onlyinclude>}}''' napiling artikulo sa kabuuan ng '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikulo sa [[Tagalog na Wikipedia]]. Sa gayon, isa sa mahigit-kumulang {{formatnum: {{Pagpapababa|{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES:R}}/26}}|-1}}}} artikulo ang nakatala rito. Maaaring imungkahi para sa pagpapabuti o pagbabawi ang mga artikulong hindi na nakakaabot sa pamantayan sa [[Wikipedia:Pagbabalik-tanaw sa mga napiling artikulo]]. Nagpapahiwatig ang isang maliit na bituing tanso ([[Image:LinkFA-star.png|Ipinapahiwatig ng bituing ito ang mga napiling nilalaman ng Wikipedia.]]) sa pang-itaas na kanang sulok ng pahinang artikulo na ang artikulo ay napili. Nilalagyan din ng ''tag'' o tatak na ganito ang mga larawang napili sa kanilang pahina ng usapan, maging ang petsa kung kailan ito naganap: <small>{{Template:NA-tatak|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}}}</small> Dagdag pa roon, kung napili ang kasalukuyang artikulo sa ibang wikang bersyon nito, magpapakita ang isang bituin sunod sa kawi ng bersyong ibang wika nito sa talaan sa kaliwa ng pahina (tingnan din ang [[:en:Wikipedia:Featured articles in other languages|Wikipedia:Mga napiling artikulo sa mga ibang wika]]). | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Shortcut|[[WP:NA]]}} {{napahina}} |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Agham pangkompyuter|Agham pangkompyuter]] · [[#Biyolohiya|Biyolohiya]] · [[#Edukasyon|Edukasyon]] · [[#Heograpiya|Heograpiya]] · [[#Inhinyeriya at teknolohiya|Inhinyeriya at teknolohiya]] · [[#Kasaysayan|Kasaysayan]] · [[#Kimika at mineralohiya|Kimika at mineralohiya]] · [[#Lipunan|Lipunan]] · [[#Musika|Musika]] · [[#Midya|Midya]] · [[#Pagkain at inumin|Pagkain at inumin]] · [[#Palakasan|Palakasan]] · [[#Pamahalaan|Pamahalaan]] · [[#Sining|Sining]] · [[#Wika|Wika]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Agham pangkompyuter== · [[Microsoft Windows]] ==Biyolohiya== · [[Tamaraw]] ==Edukasyon== · [[Rogationist College]] ==Heograpiya== · [[Berlin]] · [[Indiya]] · [[Karagatang Pasipiko]] · [[Maynila]] · [[Napoles]] · [[Roma]] ==Inhinyeriya at teknolohiya== · [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] ==Kasaysayan== · [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Kimika at mineralohiya== · [[Alkimiya]] ==Lipunan== · [[Kababaihan sa Pilipinas]] ==Midya== · [[MariMar]] ==Musika== · [[BoA]] · [[Mau Marcelo]] · [[One Direction]] · [[Thalía]] ==Pagkain at inumin== · [[Keso]] ==Palakasan== · [[Ahedres]] · [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] ==Pamahalaan== · [[Chiune Sugihara]] · [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] · [[Kim Il-Sung]] ==Sining== · [[Fernando Amorsolo]] ==Wika== · [[Baybayin]] __NOTOC__ [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍]] [[tt:Википедия:Şäp mäqälä]] p7my85xe55e6iljt29ts30dvgojsqe1 0 4805 2227328 2212074 2026-09-22T00:10:14Z CommonsDelinker 1732 Removing "Nimaru_Sasuki_Profile_Anime_Purple_Girl_V1_(cropped).png", it has been deleted from Commons by [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Anime/manga/comics. 2227328 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Gray cyan hair anime girl.png|thumb|Isang karakter sa istilong anime|353x353px|thumb]] Ang '''anime''' ay ang tawag sa estilo ng pagguhit at animasyon na nagmula sa bansang Hapon. Sa limitadong kahulugan, tinutukoy lang ng salitang ito ang lahat ng mga pagguhit at animasyon mula sa Hapon. Bago ginamit ang salitang ''anime'' sa kahulugan nito ngayon, marami munang termino ang ginamit para tukuyin ito sa bansang Hapón bago magdekadang 1960. Ang salitang ''anime'' ay pinaikli mula sa ''animēshon'', isang hiram na salita sa wikang Ingles na ''animation'', bagamat marami ring mga teorya ang nabuo upang ipaliwanag ang pinagmulan ito. Gumawa na ang bansang Hapón ng sarili nitong mga animasyon simula pa noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Gayunpaman, ang estilong kilala ngayon ay pinasimulan noong dekadang 1960 sa pangunguna ni Osamu Tezuka at unti-unting sumikat at kumalat bandang dekadang 1980 sa labas ng bansang pinagmulan nito. Ngayon, inilalabas ang mga anime bilang mga serye sa telebisyon, sa mga sinehan, sa bahay, pati na rin online. Madalas isinasa-anime ang mga sikat na serye ng manga at nobelang magaan, at larong nakabidyo, bagamat meron ding mga ginagawang orihinal sa industriya. Malawak ang saklaw ng mga kuwentong madalas isinasa-anime, kumpara sa katumbas nito sa Kanluranin, mula sa pampamilya hanggang sa mga ''niche'' na paksa. Marami ring mga anime ang nagtatampok sa karahasan. May mga anime ring nagtatampok sa pornograpiya, na tinatawag sa pangkalahatan bilang mga ''hentai''. Tinatayang umaabot sa 200 magkakaibang serye ng anime ang nagagawa ng industriya taon-taon. Sa kasalukuyan, madalas inilalabas ang mga anime sa unang buwan ng alinman sa apat na ''season'' sa bansang Hapon: taglamig (Enero - Marso), tagsibol (Abril - Hunyo), tag-init (Hulyo - Setyembre), at taglagas (Oktubre - Disyembre), bagamat may mga anime ring di sumusunod sa sistemang ito. Kumpara sa mga animasyong Kanluranin, mas binibigyang-pansin ng anime ang detalye ng mga lugar at paggamit ng [[kamera]] kaysa sa paggalaw. Dahil rito, malimit inuuri ang anime sa ilalim ng limitadong animasyon. Malaki at malawak ang industriya ng anime. Simula noong dekadang 1980's, unti-unti itong nakakuha ng manonood sa labas ng Hapón sa pamamagitan ng dub o subtitle sa lokal na wika. Noong 2016, 60% ng mga animasyong ginawa sa buong mundo ay anime. == Terminolohiya == Sinusulat ng mga [[Hapones]] ang terminong [[Wikang Ingles|Ingles]] na ''animation'' ("[[animasyon]]") sa [[Katakana]] bilang アニメーション (''animēshon,'' {{bigkas|a.ni.meː.ɕoɴ}}), at ang terminong anime (''アニメ'') ay lumitaw noong 1970 bilang pagpapaikli, ngunit ang anime ay galing sa terminong [[Pranses]] na ''dessin animé''.<ref name="manga!" /><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=anime|title=Etymology Dictionary Reference: Anime|date=|accessdate=2007-09-13|work=Etymonline}}</ref> Sa bokabularyong Hapones, puwedeng gamitin ang dalawang salitang ito ngunit ang anime, na mas maikli, ang mas karaniwang ginagamit. Ang bigkas ng mga Hapones sa ''anime'', /a.ni.me/, ay magkaiba sa mga Ingles na /ˈæ.nɪ.meɪ/, na kung saan may iba-ibang patinig at lakas ng tono. (Sa Hapones, bawat lakas ng tono ay nagdadala ng pantay-pantay na lakas ng tono.) Tulad sa ibang Hapones na salita tulas ng ''saké'' (isang uri ng alak na bigas), [[Pokémon]] (na isang anime), and ''Kobo Abé'', ang anime ay minsang binabaybay na animé sa Ingles (na tulad din sa Pranses), na may mahabang binibigyang-diing bigkas sa huling letrang e, para lang malaman na ito ay binibigkas nang ganoon, at hindi bigkas na [anim]. == Kasaysayan == === Pinagmulan === [[Talaksan:Momotaro's Divine Sea Warriors-screeny.JPG|thumb|Isang maikling kuha mula sa unang mahabang apelikulang anime, ang ''Momotaro's Divine Sea Warriors'' (1944).]] Ang anime ay nagsimula noong ika-20 siglong kung saan ang mga Hapon na gumagawa ng mga pelikula ay nag-eksperimento sa mga pamamaraan ng animasyon na natuklasan din sa [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Estados Unidos]] at [[Rusya]].<ref name="manga!">{{cite book |last=Schodt |first=Frederik L. | title=Manga! Manga!: The World of Japanese Comics |url=https://archive.org/details/mangamanga00fred |publisher=[[Kodansha]] International |date=Reprint edition (18 Agosto 1997) |location =Tokyo, Japan |isbn=ISBN 0-87011-752-1 }}</ref> Ang pinakalumang anime ay napalabas noong 1917. Ito ay isang dalawang minutong tagpo ng isang samurai na sumusubok sa kanyang bagong espada, ngunit magtitiis lang sa pagkatalo.<ref>[http://imprinttalk.com/?p=1557 "Japan’s oldest animation films,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904024724/http://imprinttalk.com/?p=1557 |date=2009-09-04 }} ''ImprintTALK.'' 31 Marso 2008; {{cite web | url = http://www.hdrjapan.com/japan/japan-news/historic-91%11year%11old-anime-discovered-in-osaka// | title = Historic 91-year-old anime discovered in Osaka | publisher = HDR Japan | date = 2008-03-30 | accessdate = 2008-05-12 | archive-date = 2008-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080402012234/http://www.hdrjapan.com/japan/japan-news/historic-91%11year%11old-anime-discovered-in-osaka/ | url-status = dead }}</ref> Ang kauna-unahang anime na may salita ay ang ''[[Chikara to Onna no Yo no Naka]]'' na pinalabas noong 1933.<ref name="animeguide">{{cite book |title=Anime: A Guide to Japanese Animation (1958-1988) |last=Baricordi |first=Andrea |author2=de Giovanni, Massimiliano; Pietroni, Andrea; Rossi, Barbara; Tunesi, Sabrina |date=Disyembre 2000 |publisher=[[Protoculture Inc.]] |location=[[Montreal, Quebec]], [[Canada]] |isbn=2-9805759-0-9 |page= 12}}</ref><ref name="kodanasha1993">{{cite book |title=Japan: An Illustrated Encyclopedia |url=https://archive.org/details/japanillustrated0001unse |year=1993 |publisher=[[Kodansha]] |location=[[Tokyo]], [[Japan]] |isbn=9784062064897 |page= |pages= }}</ref> Noong 1930, naging kapalit ng animasyon ang mga ayos ng pagsasabuhay na kung saan ay hindi pa umuunlad sa mga aksiyong pangkasalukuyan sa Hapon. Hindi tulad ng [[Estados Unidos]], ang aksiyong pangkasalukuyan na industriya sa Hapon ay naiiwan na isang maliit na merkado at nahirapan mula sa pagbabadyet, lokasyon, at sa mga gumaganap. Ang kawalan ng mga aktor na mukhang banyaga, lalo na sa mga pelikula na kung saan ang lokasyon ng kuwento ay sa ibang bansa o sa pantasya na hindi naman angkop sa tagpuan ng bansang Hapon. Nagbukas ng pribelehiyo ang animasyon sa mga artista para gumawa ng anumang mga tauhan at tagpuan.<ref name="manga characters look white">{{cite web|title=Do Manga Characters Look "White"?|url=http://web.archive.org/web/20060517194357sh_re_/www.matt-thorn.com/mangagaku/faceoftheother.html <!-- ([[Internet Archive]] backup) --> | accessdate = 11 Disyembre 2005 }} </ref> Ang tagumpay ng pelikula ng [[Disney]] na ''[[Snow White at ang Pitong Duwende]]'' noong 1937 ay may malaking impluwensiya sa mga animador na Hapones.<ref>{{cite web|url=http://www.corneredangel.com/amwess/papers/history.html|title=A Brief History of Anime|year=1999|accessdate=2007-09-11|work=Michael O'Connell, Otakon 1999 Program Book|archive-date=2007-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070824124913/http://www.corneredangel.com/amwess/papers/history.html|url-status=dead}}</ref> Noong 1960, si [[Ozamu Tezuka]] ay gumamit ng maraming pamamaraan ng animasyon ng Disney upang mabawasan ang mga gastos at bilang ng mga pramo sa produksiyon. Siya ay hinangaan nang ito ay mapabilang sa isang pansamantalang hakbang na nagpapahintulot sa kanya na gumawa ng mga materyal sa isang mahigpit na iskedyul sa mga baguhang animador. Nakakita ang paglago ng anime noong dekadang 1970 sa pagkilala ng mga [[manga]] na kung saan ay madalas na nagiging anime lalo na ang mga manga ni [[Osamu Tezuka]] at siya ay tinatawag na isang "[[alamat]]"<ref>{{cite web| url = http://www.asahi.com/english/Herald-asahi/TKY200605110157.html| archiveurl = https://web.archive.org/web/20060520053910/http://www.asahi.com/english/Herald-asahi/TKY200605110157.html| archivedate = 2006-05-20| title = 5 missing manga pieces by Osamu Tezuka found in U.S.| accessdate = 2006-08-29| last = Ohara| first = Atsushi| authorlink = | author2 = [[Asahi Shimbun]]| date = 11 Mayo 2006| publisher = Asahi.com| url-status = live}}</ref> at ang "[[diyos]] ng [[manga]]"<ref>{{cite web| url = http://www.abcb.com/ency/t/tezuka_osamu.htm| title = Dr. Osamu Tezuka| accessdate = 2006-08-29| date = 2000-03-14| work = The Anime Encyclopedia| publisher = The Anime Café}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.paulgravett.com/articles/006_tezuka/006_tezuka.htm| title = Osamu Tezuka: The God of Manga| accessdate = 2006-08-29| last = Gravett| first = Paul|year = 2003}}</ref>. Ang kanyang mga gawa, kasama na ng iba pang mga tagapanguna ay nakapagbigay-buhay sa mga katangian at genre na naging haligi ng anime sa kasulukuyang panahon. Ang higanteng [[robot]] o demakinang gamit (kilala na [[Mecha]] sa labas ng bansang Hapon), ay nagsimula kay Tezuka na paunlarin ito bilang ''Super Robot Benre'' sa ilalim nina [[Go Nagai]] at iba pa, at mas lalo pang napaunlad ang mga ito pagkatapos ng dekada ni [[Yoshiyuki Tomino]] at siya ang nakapagpaunlad ng ''Real Robot Genre''. Ang demakinang anime tulad ng ''[[Gundam]]'' at ''[[Macross]]'' ay naging klasiko noong dekadang 1980 at ang genre na ito ay laganap hindi lamang sa Hapon kung hindi pati na rin sa buong mundo. Noong dekadang 1980, ang anime ay naging parte na ng telebisyon sa bansang Hapon at nagkaroon ng paglaki sa produksiyon. Pagkatapos ng ilang tagumpay na paghalay ng anime sa ibang bansa noong dekadang 1980, ang anime ay nakatanggap pa ng mas malaking bahagi sa merkado noong dekadang 1990 at hanggang ngayon sa ika-21 siglo. === Pagkatapos ng Digmaan === Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], biglang nagbago ang sitwasyon ng [[Hapon]]es na anime sa kamalayan ng mga tao na nagresulta sa malubhang pang-ekonomiyang krisis. Ito ay kinuha ng ilang mga taon para sa mga gawain upang ipagpatuloy sa isang pare-pareho ang paraan, at produksiyong minarkahan ang tunay na simula ng "bagong panahon ng animasyon sa Hapon"<ref>Luca Raffaelli, ''op. cit.'', p. 194.</ref> ay din ang unang animadong tampok na pelikula sa kulay, at ang unang ng bagong Toei Doga: ito ay {{nihongo|''[[Hakujaden]]''|白蛇伝}} ng Taiji Yabushita (kasaling pundador ng ​​Toei na may Sanae Yamamoto), na binuo sa 1958 at ipinamamahagi sa Kanluran (sa Italya sa ilalim ng pamagat ng "Ang Alamat ng Puting Ahas"). Ito ay sinundan ng ilan pang mga pelikulang tampok na ginawa ng Toei, kabilang ang {{nihongo|''Shōnen Sarutobi Sasuke''|少年猿飛佐助}} sa 1959 , at {{nihongo|''Saiyuki''|最遊記}} na batay sa isang manga sa pamamagitan ni Osamu Tezuka sa 1960, {{nihongo|''[[Anju to Zushiōmaru]]''|安寿と厨子王丸}} sa parehong taon, at {{nihongo|''Arabiyan Naito - Shindobado no Bōken''|アラビアンナイト シンドバッドの冒険}} sa 1962; sila rin ang ipinamamahagi sa Kanluran.<ref>cfr. Marco Pellitteri, ''Mazinga Nostalgia'', cit., p. 136. In particolare, il primo fu distribuito in Italia con il titolo ''Le tredici fatiche di Ercolino'', il secondo con quello di ''Shirab, il ragazzo di Bagdad'', mentre il terzo fu intitolato ''[[Robin e i due moschettieri e mezzo]]''.</ref> <!-- unknown source [[File:Momotaro.jpg|right|thumb|150px|Imaheng kinuha sa ''Momotaro umi no shinpei'' ni Mitsuyo Seo, 1943]] --> === Kapanganakan ng Industriyang Manga sa Telebisyon === Gayunman, ang industriya ng mga modernong diwang anime ay dapat tiyak ang kanyang kapanganakan at ang kanyang kapalaran ay may dalawang kadahilanan: una, ang pagkakaroon ng isang merkado sa [[Hapon]] sa dating pabalik ng komiks ([[manga]]), na kung saan ay lubos na masigla at matagumpay, ikalawa, ang iba pang mga pagdating na telebisyong anime sa dekadang 1960.<ref>cfr. Davide Castellazzi, ''op. cit.'', p. 11, pp. 21 e segg.</ref> Noong ika-1&nbsp;ng Enero ng 1963, ang araw ng unang pagpapalabas ng unang episodyo sa telebisyong itim at puti na ''[[Astro Boy]]'' na gawa ni [[Osamu Tezuka]], maaaring maging tiyak ang pagsasa-alang-alang ng petsa ng kapanganakan ng mga modernong Hapones na anime<ref>cfr. Luca Raffaelli, ''op. cit.'', p. 193 e segg.</ref> na ginawa ng Mushi Productions, Tezuka itinatag sa pamamagitan ng pareho, at kinuha mula sa kanyang eponymous manga, serye ay isang mahusay na tagumpay sa ibang bansa, at magkakaroon nang 193 na rin sa dulo ng episodyo, ang huling ng kung saan aired sa Hapon sa katapusan ng 1966.<ref>cfr. Saburo Murakami. ''Anime in TV – Storia dei cartoni animati giapponesi prodotti per la televisione''. Milano, Yamato, 1998, pp. 6 e segg.</ref> Ang unang animeng teleseryeng episodyo nang tatlumpung minuto, ''Tetsuwan Atom'', kasama ang mga kapanahong ''Tetsujin 28-Gō (Super Robot 28)'' na kinuha mula sa manga sa pamamagitan ng Yokoyama Mitsuteru, din ang unang animeng robot, ang tagapagtatag ng isang tinapay tiyak na kabilang sa mga pinaka-kinatawan ng Hapon,<ref name="Marco Pellitteri p. 137">cfr. Marco Pellitteri, ''op. cit.'', p. 137.</ref> upang madagdagan ang kanyang tugatog sa dekadang 1970 sa sagas ng sobrang robot Pumunta Nagai at pagiging totoo inaugurated sa pamamagitan ng Yoshiyuki Tomino.<ref>cfr. Arianna Mognato. ''Super Robot Anime – Eroi e robot da Mazinga Z a Evangelion''. Milano, Yamato Video, 1999, pp. 31 e segg.</ref> Dagdag dito, tiyak na mapalakas sa baguhang industriyang animasyon ng Tumataas na Araw sa pamamagitan ni Osamu Tezuka ay pagkatapos ay muli, na sa 1965 na maisasakatuparan laging may Mushi rin ang unang animeng teleseryeng kulay nang tagumpay, ''Kagubatan Taitei (Kimba ang Lion White)'', batay sa isa pang ng kanyang manga,<ref>cfr. Francesco Prandoni, ''op. cit.'', p. 43; la prima serie a colori in assoluto fu ''Dolphin oji'' della ''TV Doga'', interrotta però dopo soli tre episodi per lo scarso gradimento incontrato nell'aprile del 1965 (cfr. Saburo Murakami, ''op. cit.'', p. 15).</ref> mula sa ito, dalawang taon mamaya, may-akda ang Drew ang tampok na pelikula ng parehong pangalan, magkano ang mas pino, na dumating sa Italya "disguised" sa pamamagitan ng Amerikano produksiyon sa ilalim ng pamagat ''Leo ang Hari ng Kagubatan'', at kung kanino Tezuka nanalo ng Golden Lion sa Festival Venice Film para sa mga bata XIX ng Venice.<ref name="Marco Pellitteri p. 137"/> === Pagsikat === Dahil ang kalagitnaan ng mga ikaanimnapung taon sa pinangyarihan ng Hapon nakakaalam na malaki ang patuloy na paglago, ang mga estudyo ay ang pagtaas, higit pa at higit pa diskarte ay pinuhin, at mga pribadong mga tsanel sa telebisyon, pati na rin ang estado tagapagbalita sa radyo NHK progresibong dagdagan ang kanilang demand animated serye. Bukod pa rito, mula sa simula at dumarami, ang karakter na anime ay pinagsamantalahan upang mag-anunsiyo ng iba't-ibang mga produkto at sa gayon, tinitiyak ng karagdagang kita sa Studios, at din na nagsisimula sa magtuloy direct financing ng serye mula sa mga producer ng mga laruan, lalo na sa konteksto ng pangkalahatang robotiko, na naglalayong sirain ang susunod na pangangalakal ng mga gadget at mga modelo.<ref>cfr. Francesco Prandoni, ''op. cit.'', p. 31; Arianna Mognato, ''op. cit.'', p. 29.</ref> Hanggang sa dekadang 1980, samakatuwid, ay tinalakay bilang isang tunay na boom sa anime,<ref name="Marco Pellitteri p. 137"/> din fueled sa pamamagitan ng ang pagkalat ng VCR at ang kasunod na pagsabog ng merkado, bidyo sa tahanan, na kung saan ay inilaan para sa isang partikular na uri ng produksiyon, ang tinatawag na Orihinal Video Anime (OVA) ay opisyal na itinatag sa 1983 na may ang gawain ng siyensiyang piksiyong ''Dallos''.<ref>cfr. Andrea Fontana; Davide Tarò. ''ANIME – Storia dell'animazione giapponese 1984-2007''. Piombino, Il Foglio, 2007, p. 19.</ref> Para sa higit sa tatlumpung taon, pagkatapos, produksiyon, upang matugunan ang mga pangangailangan ng isang increasingly malawak at iba-iba, ay binubuo ng iba't-ibang mga genres at subgenres, lubos na hindi kilala sa Kanluraning mundo ng telebisyon, at ito ay tumatagal sa parehong mga kamay mula sa malaking imbakan ng tubig ng mga malikhain at manga ng mga tradisyunal na kultura ng Hapon, parehong sa paglitaw ng orihinal na may-akda na markahan ang kasaysayan, na bukod sa iba pang Isao Takahata, Hayao Miyazaki, Mamoru Oshii, at Katsuhiro Otomo, na ang blockbuster ng pelikulang ''Akira'' nang 1988, sa partikular, ay ambag tiyak ang pagkalat at tagumpay ng Anime sa Kanluran.<ref>cfr. Susan J. Napier, ''op. cit.'', p. 41.</ref> Dahil ang digmaan sa kalagitnaan nang dekadang 1990, ito ay tinatayang sila ay ginawa, kabilang ang teleserye, OVAs, at pelikula, ng isang kabuuang tungkol sa 3000 gumagana opisyal,<ref name="Francesco Prandoni p. 2">cfr. Francesco Prandoni, ''op. cit.'', p. 2.</ref> tinukoy sa 1990 bilang maraming bilang 350-import sa Italya <ref name="Francesco Prandoni p. 2"/>(''di cui al 1990 ben 350 importate in Italia'').<ref>cfr. Marco Pellitteri, ''ibidem''.</ref> [[Talaksan:Studio GAINAX.jpg|left|thumb|200px|Ang lumang opisina ng [[GAINAX]] sa [[Tokyo]], ang gumawa ng ''[[Neon Genesis Evangelion]]''.]] === Bagong Pagnuran ng Anime === Sa huli nang dekadang 1980 at sa dekadang 1990, gayunpaman, kung ang produksiyon ay pinagsama-samang bidyo sa tahanan, animasyon, teleseryeng alam, gayunpaman, ang isang tunay na pagiging pagod, kahit na para sa napakalaki paglago ng merkado para sa mga larong bidyo mula sa bahay. Pagkatapos ay tumagal nang ilang taon para sa Creative Animation Japan makahanap ng isang epektibong pagtugon sa krisis ng mga ideya, na kinilala sa pamamagitan ng pinaka sa mga seryeng ''Shin Seiki Evangelion (Neon Genesis Evangelion)'' sa pamamagitan ni Hideaki Anno, na sa 1995 ipataw ang tinatawag na mga bayarin sa tagumpay na "Bagong Animasyong Seryeng" Hapon.<ref>cfr. Stefano Gariglio in A. Fontana; D. Tarò, ''op. cit.'', pp. 105 e ss.</ref> Sa trabahong ito, sa katunayan, paradigmatically maaaring karanasan sa lahat ng mga makabagong-likha na pinayagan ang teknikal at artistikong malay-tao ng pag-akda Anime sa telebisyon o higit pa, ang konsentrasyon ng mga mapagkukunan sa mas kakaunting ng episodo (13 o maximum na 26), ng patnugot diskarte kahit na mas malapit sa film sa totoong buhay, isang marahas pagbabawas ng dependency ratio ng paksa ng manga at higit kalayaan mula sa mga hadlang ng paninda.<ref>cfr. Stefano Gariglio, ''op. cit.'', pp. 105 e ss.</ref> Ito ay sa loob ng ito taasan bagong talento sumulpot, at samakatuwid ang reference numero kung saan, bukod pa sa nabanggit na Hideaki Anno, Satoshi Kon, at Shinichiro Watanabe . === Industriya at Merkado === [[Talaksan:Anime DVDs.JPG|right|thumb|200px| Mga handa nang ibentang ''anime'' sa [[DVD]].]] Maaari ng isang sabihing ang anime, salamat din sa karagdagang paglago ng merkado sa bidyo sa bahay sa pagdating ng mga DVD at pagiging mapagkumpitensya sa gastos, at kaya maging isang internasyonal na kababalaghan, ay may eksportasyong umaangat nang dahan-dahan, kaya na sa 2004, 60% ng animasyon sa sirkulasyon sa buong mundo ay ginawa sa bansang Hapon. Ang Anime industriya, na ang taunang market ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang 200,000,000,000 yen (higit sa 1 at kalahating bilyon euros), ay tungkol sa 430 mga kompanya produksiyon sa Japan, kung saan higit sa kalahati (264) ay matatagpuan sa gitnang distrito ng Tokyo, na may isang sapilitan napakalaking. Ang gastos ng paggawa ng isang episodo ng TV para sa 30 minuto sa average na hovers sa paligid ng ¥10,000,000 (80,000 €) ngunit maaari drop sa limang.<ref>JETRO, [http://www.jetro.go.jp/en/reports/market/pdf/2005_35_r.pdf ''Japan Animation Industry Trends''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721214211/http://www.jetro.go.jp/en/reports/market/pdf/2005_35_r.pdf |date=2011-07-21 }} in "Japan Economic Monthly", giugno 2005, pp. 2 e segg.</ref> tiyak na upang maglaman ng mga gastos, higit pa at mas madalas japanese studies major outsource ilang mga yugto ng produksiyon sa mga banyagang kompanya, lalo na sa Tsina, Timog Korea, at sa Pilipinas, kung hindi direktang buksan ang mga sangay sa mga bansang iyon, tulad ng ginawa ng Toei Animation.<ref>[http://www.toeiphil.com/ ''Toeiphil.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303224454/http://www.toeiphil.com/ |date=2011-03-03 }}.</ref> Ang Trade Japan Panlabas na Organisasyon sa 2004 Papel JETRO White sa International Trade at Foreign Direct Investment ay nagpapahiwatig ng nilalaman ng industriya, at animasyon sa partikular, bilang isang makabuluhang palatandaan at produksiyon bilang isang "mahalaga sa kulturang mapagkukunan at turista"<ref>JETRO, [http://www.jetro.go.jp/en/stats/white_paper/2004.pdf ''2004 JETRO White Paper on International Trade and Foreign Direct Investment''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505172944/http://www.jetro.go.jp/en/stats/white_paper/2004.pdf |date=2006-05-05 }}, p. 35.</ref> napakahalaga para sa na nagsusulong ng mga imahe ng bansang Hapon sa buong mundo (malambot na kapangyarihan) ninanais sa view ng paglikha, sa ilalim ng kanyang pamumuno, ng isang libreng lugar kalakalan sa Malayong Silangan. == Tampok == [[Talaksan:Manga emotions-RU.jpg|thumb|300px|left|Mga halimbawa ng Emosyon na Anime]] Ang ''animasyon'' sa bansang [[Hapon]] ay naiiba mula sa mga animasyon ng ibang bansa, lalo na ang kumakatawan sa isang lumalagong kulturang may mabisyong sapin. Kinabibilangan ito ng maraming mga natatanging linyang pang-istorya at simbolong ideyolohiko, isteryotipiko, at kastikong tipiko. Ang pinakasimpleng halimbawa nito ay ang tiyak na genre ng mga anime, tulad ng mga taga-pamahalaan, na naninirahan sa kanilang sariling mga [[batas]], o madalas na nakalarawan sa anime na isang [[elemento]] ng [[kultura]]ng [[Hapones]]. Nakatayo ang anime sa pagitan ng ibang mga bansa na nagiging tagapagparami ng mga kaugnayan sa [[lipunan]]g Hapones. Humahantong ang mga ito sa malalakas na pangkalahatang pagtulak na may tiyak na porsento ng mga produkto sa isang matandang madla, na maaaring magresulta sa mas higit na atensiyon sa [[Pilosopiya|pilosopiko]] at ideyolohikal na mga sangkap, ang pamamayani ng "lumang" motibo ng mga paksa, at kasama ang mga pinagbabawal na paksa ng mga [[kasarian]] at karahasan sa [[kultura]] at lipunan. Karamihan sa mga anime ay nilikha na may isang inaasahang tiyak na, kung minsan ay medyo makitid, punto sa mga manonood. Ang mga pamantayan para sa dibisyon ay maaaring ang [[kasarian]], [[edad]], pagka[[tao]] o uri ng mga manonood. Kaya pinili ang mga tagaguhit para tumukoy sa mga malalakas na pangkalahatang tulak ng mga [[produkto]], na maaaring maapektuhan ang [[gulay]]an, mga ideya at kahit na ang estilo ng mga [[imahe]]. Ang mga [[bata]] ''(anime na [[Kodomo]])'' ay isang malaking bahagi ng buong produkto ng animasyong ginagamit sa Hapon, ngunit sa labas ng kanilang [[bansa]], mas tinatangkilik ang mga matatanda. === Pagguhit === [[Talaksan:Monster tv.jpg|thumb|250px|Mukhang totoong anime na tulad sa ''[[Monster (anime)|Monster]]'']] Hindi pa lubusang magaling ang mga gumuguhit ng mga anime na gumawa ng mga makatotohanang tao galing sa tauhang anime. Kadalasang makikita ang mga tauhang anime na may malalaking mga [[mata]]. Sa katunayan, may mga umiiral na estilo na lumilitaw sa ilalim ng mga malakas na impluwensiya ng kanluraning tradisyon ng [[karikatura]] at paninindigan ng mga tauhang anime laban sa ilang likod ng mga ito na hindi kinakaya kaya maraming mga sukat ng mata ang nagbibigay ng atensiyon na nagdadagdag sa detalye ng mukha. Ang [[ilong]] at [[bibig]] ang karaniwang ginagamit sa pamamagitan ng ilang mga linyang may alun-alon para bigyan ng ekspresyon ang mga tauhang nagsasalita. Gayon pa man, may mga gawa na ginagamit ang mga kahawig ng "totoong" [[larawan]]: ang ilong, bibig at [[pisngi]] pati na rin sa iba pang mga bahagi ng taong iginuhit at malabo na may mas malaking kasunod, halimbawa, sa isang pelikulang anime noong 1998 na ''[[Werewolves]]'' (''Jin Roh: The Wolf Brigade''). [[Talaksan:Hitohira.jpg|thumb|left|200px|Ang mga karakter ng anime sa "[[Hitohira]]", ang katangian ng bawat karakter sa literal na kahulugan, ay nakasulat sa kanilang mga mukha]] Sa mga mata kadalasang makikita ang pangkalahatang anyo ng tauhan. Ang isang tiyak, masayahin, at palakaibigang pangunahing tauhan ay madalas na malaki, nakintab at puno ang mga saradong mata. Malungkot o negatibong may mapakipot na mga mata, at kung minsan kalahating-sarado o shaded na sa pamamagitan ng isang palawit—ay madalas na sila lagyan ng kulay tulad ng mga mata anumang matalim ibong maninila o snakes, o underlined tuso magalang na karakter ay may mata soro—tulad ng sa lahat ng oras nakasara, kahit na ang karakter ay patuloy na nakangiting, ngunit humigit-kumulang sa parehong hugis ay maaaring magkaroon ng mga karaniwang dormice, at kung ang karakter ay hindi romantikong, ngunit Ito ay hindi isang kasamaan, tuso at mapanira, pintor na maaaring magbigay ng ito sa sapat na malaki mata, ngunit may mga maliliit na pupils, mga puntos, sa karagdagan, kung karakter ang biglang inalis ng isang kaakit-akit na paraan ng ay o kahit na kaluluwa, ang kanyang mga mata nawala ang kanilang mga kislap at maging walang buhay—ay mawala lahat ng liwanag na nakasisilaw. Points ay isang karagdagang paraan ng pagpapahayag, bilang isang ganap na kailangan sa katangian ng mga iskolar (bilang laban sa sira-sira henyo), iba't-ibang mga mahihiyain guys o otaku. Baso, itim, kulay o kusa makintab, ang lahat ng hugis at sukat magpaganda ng mukha, siguro 1 / 4&nbsp;ng lahat ng character kilala anime, tulad ng karamihan sa kanilang lubos na kasiyahan. Buhok sa anime ay karaniwang binubuo ng strands. Hairstyle mga character ay maaaring ibang-iba, minsan kakaiba hugis at kulay. Buhok, pati na rin ang mga detalye ng mga damit ng mga karakter, madalas na mangibabaw ang hangin o pagkawalang-kilos, paggawa ng mga ito asynchronously kapag ilipat mo ang iyong karakter. Ang buhok ng iba't-ibang kulay ay orihinal na nangangahulugan "katauhan" ang bayani, ang paggawa ng kapansin-pansin ang mga ito naiiba. Ngayon, kapag ang mga imahe ng mga karakter ay nagtrabaho hanggang sa pinakamaliit na detalye ng mukha at kilos, maraming kulay ng buhok ay hindi isang pangangailangan, sa halip - isang tradisyon. Sa karagdagan, ang kulay ng buhok madalas na sumasalamin sa katangian ng karakter. Halimbawa, ang pulang buhok ay isang katangian tagapagpahiwatig ng init ng ulo (Asuka mula sa seryeng ''Evangelion'', Lina kabaligtaran mula sa seryeng ''Slayers''). Blonde buhok din magpahiwatig ng dayuhan pinanggalingan ng mga bayani, dahil ang karamihan sa Japanese ay may itim na buhok. Hiwalay, ito ay nagkakahalaga mentioning clarified buhok bilang bahagi ng estereotipo ng isang bagamundo o sira-sira—ang nai-nabanggit na ang lubos na pinaka-Japanese ay may itim na buhok, at pag-iilaw—ay ang pinaka-epektibong paraan para sa isang tao upang tumayo out mula sa karamihan ng tao at sa labas ng paaralan. Dahil ang mga anime serye ay karaniwang ipinapakita sa telebisyon gamit ang isang dalas paligid ng isang serye ng mga linggo, para sa kanilang paggawa ng kasangkot mga tauhan mula sa manunulat, direktor, taga-disenyo at dose-dosenang mga animators. Bilang karagdagan, upang magkasya sa schedule para sa release, kung maaari, nang walang pagkawala ng kalidad, gamitin kaya-na tinatawag na limitado animation pamamaraan . Kabilang dito ang redrawing bahagi ng larawan sa pangangalaga ng karamihan ng mga larawan katulad ng dati, istatiko na bakgrawnd, ang isang pinagaan na form ng paglipat ng mga emosyon. Paghahatid ng emosyon sa anime ay ang dahilan para sa mga hiwalay na diskusyon. Sa karagdagan sa mga tradisyunal na paraan ng pagpapahayag ng damdamin anime character—pagbabago pangmukha expression o tono ng kanyang tinig, na ginamit ng isang numero ng ibang mga paraan. Damdamin ay portrayed unrealistically pagkabalisa, hypertrophied—characters makipag-usap sa kanyang mga mata sarado, upang ihatid tapusan tono, o kumuha ng isang kaakit-akit tingnan ng diyablo kapag nagpapakita galit . Sa katawa-tawa na sitwasyon, upang ipakita ang pagkawalang-saysay pakiramdam, ang icon ay ginagamit, tulad ng isang larawan "pawis" o "namamagang ugat" na nagbubuhat sa ulo ng mga bayani, alinman sa frame sa itaas ito. Bilang karagdagan sa "malubhang" larawan, diyan ay din ng isang popular na estilo "Tibi" o "super-deformed" (SD), kung saan ang character ay portrayed simplistically, may disproportionately malaki ang ulo at mga mata sa kalahating-mukha. Karaniwan na ginagamit sa ang estilo ng SD na komedyang sitwasyon, bilang ay nagpapakita ng isang malinaw na kakulangan ng kabigatan, patawa nangyayari. Gayon pa man, may mga serials, lahat na ginawa sa paraan na ito, may tulad ng isang estilo ay ginagamit upang lumikha ng pakikiramay para sa "maliit na mabalahibo at" ang pangunahing karakter. Halimbawa, sa komedyang serye "Yamato Nadeshiko Shichi Henge" sa pangunahing karakter na 90% ng screen ng oras sa kanyang Chibi form, behaving bilang kung hindi lubos na ito ng mundo. Iba pang mga character, ay mas sapat na, ay depicted, ayon sa pagkakabanggit, ay ganap pangkaraniwan. === Gamit === Sa bansang Hapon, ang terminong ito ay hindi tumutukoy sa istilo ng animasyon ng basta sa bansang Hapon lamang, bagkos ito ay tumutukoy sa kahit anong porma ng animasyon saan man sa buong mundo.<ref>{{cite web|url=http://www.bellaonline.com/articles/art4260.asp|title=What is Anime?|date=|publisher=Bellaonline|accessdate=2007-10-28|work=Lesley Aeschliman}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.artgallery.nsw.gov.au/__data/page/9842/Tezuka_Kit_1.pdf|format=PDF|title=Tezuka: The Marvel of Manga - Education Kit|year=2007|publisher=Art Gallery New South Wales|accessdate=2007-10-28|work=}}</ref> Sa talahuluganang Ingles, sinasabi na ang anime ay "isang porma ng animasyong Hapones" o "istilo ng animasyong lalo pang pinaulad ng mga Hapones"<ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/anime|title=Anime Dictionary Definition|accessdate=2006-10-09|work=[[Reference.com|Dictionary.com]]}}</ref> Ang mga gawaing hindi gawa sa bansang Hapong humihiram ng istilo rito ay kadalasang tinatawag na "animasyong impluwensiya ng anime" pero minsan ay hindi alam ng manonood kung saan galing ang kanyang pinapanood kung kayat tinatawag niya ang lahat ng animasyong palabas bilang "anime." Ang ibang mga gawain ay koproduksiyong kasama ng ibang hindi Hapones na kompanya, tulad ng animadong Rankin/Bass Works, ang ginawa ng Cartoon Network at Production I.G na seryeng IGPX, o kaya ang Ōban Star-Racers. Ang ibang mga manonood ay hindi kinikilala ang mga ito bilang isang anime. Sa Ingles, ang salitang anime ay ginagamit bilang isang hindi tiyak na pangngalan, at hindi ito nabibilang ("Do you watch anime?", "How much anime have you collected?").<ref>[[American Heritage Dictionary]], 4th ed.; Dictionary.com Unabridged (v 1.1).</ref> Ngunit, sa ibang pagkakataon, ang salitang ito ay ginagamit bilang isang nabibilang na pangngalan. Ito rin ay puwedeng gamitin bilang pang-uri o pangtukoy na pangngalan ("The anime ''Guyver'' is different from the movie ''Guyver''"). Sa Filipino, ang anime ay puwedeng gamitin bilang pangngalan o pang-uri ("Nanonood ako ng anime." "Anime ang istilo ng pagguhit niya.") === Mga Kasingkahulugan === Ginagamit ng mga Anglo-Sahon ang terminong ''Japanimation'', bilang pagtukoy sa anime, ngunit ito ay malimit na ginagamit.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/lexicon.php?id=46|title=ANN: Japanimation|date=|publisher=Anime News Network|accessdate=2007-11-11|work=}}</ref> Ang terminong Japanimation ay kadalasang ginamit noong dekadang 1970 at dekadang 1980, ngunit nawala ito noong kalagitnaan nang dekadang 1990.<ref name="bookref2">{{cite book|last=Patten|first=Fred|title=Watching Anime, Reading Manga: 25 Years of Essays and Reviews|url=https://archive.org/details/watchinganimerea0000patt|publisher=Stone Bridge Press|year=2004|isbn=1880656922}}</ref> Sa katunayan, ang terminong ito ay nakikita lamang sa mga nostalhikong pagkaka-unawa.<ref name="bookref2"/> Kahit na ang termino ay nilikha sa labas ng bansang Hapon, para malaman ang animasyon ng Japan sa iba, ito ngayon ay madalas na ginagamit sa bansang Hapon, bilang isang lokal na animasyon; sapagkat ang mga Hapones ay hindi kumukilala sa anime bilang pagkilala ng pinanggalingan ng animasyon, Japanimation ang gamit para tukuyin ang gawaing Hapon sa ibang klase ng animasyon.<ref name="bookref2"/> Sa bansang Hapon, ang manga ay puwedeng gamitin sa parehong komiks at animasyon (kahit na ang paggamit ng mga manga na sumangguni sa animation ay mas limitado sa mga hindi-tagahanga). Sa mga nagsasalita ng Ingles, manga ay limitado lang sa ibig-sabihin na "komiks mula sa bansang Hapon." Puwede ring ito ang dahilan dahil sa mataas na popularidad ng Manga Entertainment, isang tagakalat ng anime sa [[Estados Unidos]] at Inglatera. Dahil ang Manga Entertainment ay mula sa Inglatera, ang paggamit ng termino ay madalas sa labas ng bansang Hapon. Ang terminong animanga ay ginagamit para sa magkasamang anime at manga, ngunit puwede irn itong gamitin para ilarawan ang mga komik na ginawa mula sa mga animation cells. == Mga Katangiang Panlabas == {{Anime/Manga}} Maraming nagsasabi na ang anime ay isang istilo ng pagguhit.<ref>{{cite web|url=http://www.animenation.net/news/askjohn.php?id=1292|title=Ask John: Do Japanese Viewers Treat Anime Shows as Fads?|date=2006-04-07|publisher=AnimeNation|accessdate=2008-01-23|work=Ask John|archive-date=2008-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080128153442/http://www.animenation.net/news/askjohn.php?id=1292|url-status=dead}}</ref> Bilang isang ''visual medium'', ito ay nagbibigay ng halaga sa guhit o iba pang istilong biswal. Ang mga istilo ay naiiba sa ibat-ibang manguguhit o/at iba't-ibang estudyo. Ang ibang anime ay gumagamit ng malaking gamit ng common na istilo tulad ng FLCL, ito ay kilala sa pagkaroon ng pinagrabeng istilo nito. Sa kabaligtaran, ang ibang anime tulad ng ''Only Yesterday'' o ''Jin-Roh'' kumuha ng maraming makakatotohanan na paglalapit, tampok ang ilang pinagrabeng pangkakanyahang. Habang ang ibang mga pamagat at iba't-ibang mga artista na may sariling estilo pansining, maraming pangkakanyahan sangkap upang maging karaniwan na sila ay inilarawan bilang depinitibo ng anime sa pangkalahatan. Gayunman, ito ay hindi nangangahulugan na ang lahat ng mga modernong anime ibahagi ang isang mahigpit na karaniwang sining estilo. Maraming mga anime ay may isang napaka-iba't-ibang istilo ng sining sa kung ano ang nais ay karaniwang tinatawag na "istilong anime," ngunit sa mga tagahanga pa rin gainagamit ang salitang "anime" upang tingnan ang mga pamagat na ito. Kadalasan, ang pinaka-karaniwang uri ng anime drawings ang mga "pinagrabeng pisikal na katangian tulad ng malaki ang mata, malaking buhok at haba ng mga paa... at pagsasalita nang pabula, bilis ng mga linya at onomatopeik, at pagsigaw."<ref>[https://web.archive.org/web/20120730032119/http://search.japantimes.co.jp/print/fl20060528x1.html Japan Times]. Retrieved 6 Pebrero 2008.</ref> Ang impluwensiya ng kaligrapiyang Hapones at pagpinta ng mga Hapon din magpakilala sa guhit katangian ng isang istilo ng anime. Ang ikot tinta magsipilyo ayon sa kaugalian na ginagamit para sa pagsusulat ng Kanji at para sa pinturang gumagawa ng isang kudlit ng malawak na iba't-ibang kapal. Mahilig din humiram ang anime ng maraming elemento mula sa manga kasama ang teksto sa background, at paghiram panel ng mga layout sa manga rin. Halimbawa, ang isang pambungad ay maaaring gamitin manga panel na sabihin ang kuwento, o upang magsadula ng isang point para sa mga nakakatawa epekto. Ito ang pinakamahusay na nagpakita sa anime na Kare Kano. === Disenyo sa mga Tauhan === Katawan ng proporsyon na nakukuha sa anime ay nanggaling mula sa proporsyon ng katawan ng tao. Ang taas ng ulo ay itinuturing bilang batayang yunit ng proporsyon. Ang tangkad ay maaaring mag-iba-iba hangga't ang naiwan ng katawan ay nananatiling proporsyonal. Karamihan sa anime character ay tungkol sa mga pito hanggang walong ulo matangkad, at matinding tangkad ay naka-set sa paligid ng siyam na ulo ang tangkad.<ref name="headheight">{{cite web|url=http://animeworld.com/howtodraw/bodies1.html|title=Body Proportion|accessdate=2007-08-16|work=Akemi's Anime World}}</ref> Pagkakaiba-iba sa proporsiyon ay maaaring modded. Super deformed karakter na katangian ang isang hindi pang-proporsiyong maliit na katawan na nakuha sa ulo. Kung minsan ang mga tiyak na bahagi sa katawan, gaya ng binti, ay pinaikli o haba para sa mga idinagdag na diin. Kadalasa'y super deformed na karakter ay dalawa hanggang apat na mga ulo ang tangkad. Ang ilang mga anime ay gumagana tulad ng ''Crayon Shin-Chan'' ganap na ipagwalang-bahala ang mga ito proporsyon. Ito ay sapat na tulad na ito itulad sa karikatura ng ibang bansa. Para sa mga pagmamalabis, ang tiyak na mga tampok katawan ay nadagdagan sa proporsyon.<ref name="headheight" /> Ang mga karaniwang pamamaraan ay ang mga malalaking mata estilo inilabas sa maraming anime at manga character. Osamu Tezuka, ang pinaniwalaang unang gumamit ng istilong ito, ay inspirasyon ng pinagrabe tampok ng American [[kartun]] tulad ng Betty Boop, Mickey Mouse, at ang Disney's Bambi.<ref name="manga!" /><ref name="Dreamland">{{cite book |last=Schodt |first=Frederik L. | title=Dreamland Japan: Writings on Modern Manga |url=https://archive.org/details/liang.dreamlandjapanwr0000scho_d1o1 |publisher=Stone Bridge Press |year=1996 |location=Berkeley, California |isbn=1-8806562-3-X }}</ref> Natagpuan ni Tezuka na ang mga malalaking mata estilo ay pinapayagan ng kanyang mga karakter upang ipakita ang damdamin tiyakan. Noong sinimulan ni Teuka ang pagguhit ng Ribbon walang Kishi, ang unang manga na partikular na naka-target sa mga batang babae, pinagrabe ni Tezuka ang laki ng mga mata ng mga tauhan. Sa katunayan, sa pamamagitan ng Ribbon no Kishi, si Tezuka ay nakagawa ng template na madalas na sinusunod ng mga shōjo artists. Kulay ang idinagdag sa mga mata, lalo na sa kornea, at binigyan ng diin. Ang diin na ito ay nakukuha sa pag pahid ng maraming kulay. Kadalasan, ang isang timpla ng mga klase ng kulay ng ilaw, ang mga tono ng kulay, at ang isang madilim na lilim ay ginagamit.<ref>{{cite web|url=http://www.biorust.com/tutorials/detail/141/en/|title=Basic Anime Eye Tutorial|accessdate=2007-08-22|work=Centi, Biorust.com|archive-date=2007-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070824072700/http://biorust.com/tutorials/detail/141/en/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=VyJ9yfYl_Fc|title=How to color anime eye (YouTube)|date=2007-06-06|accessdate=2007-08-22|work=Carlus}}</ref> isang cultural antropologo na si Matt Thorn ay nagsasabi na nga mga Hapon na animator at ang mga mambabasa ay hindi maramdaman ang ganoong inilarawan sa mata bilang lokal o hindi dayuhan.<ref name="manga characters look white"/> Gayunman, hindi lahat ng anime ay may malaking mata. Halimbawa, ang ilan sa mga gawain ng Hayao Miyazaki at Toshiro Kawamoto ay kilala para sa hindi pagkakaroon ng makakatotohanang proporsyonado at wasto mata, pati na rin ang tunay na kulay ng buhok sa kanilang mga tauhan.<ref name="companion">{{cite book |last=Poitras |first=Gilles | title=Anime Companion |url=https://archive.org/details/animecompanionwh0000poit |publisher=Stone Bridge Press |year=1998 |location =Berkeley, California |isbn=ISBN 1-880656-32-9 }}</ref> Dagdag pa, maraming iba pang mga produksiyong din na ito ay kilala na gumamit ng mas maliit na mga mata. Ang disenyo ay para magkaroon ng mas maraming pagkakahawig sa mga tradisyunal na sining Hapon. Ang ilan sa mga character ay may mas maliit na mga mata, na kung saan ang mga simpleng itim na tuldok ang siyang ginagamit. Ang mga tauhan sa anime ay maaaring gamitin malawak na pagkakaiba-iba ng mga mukha na expression upang mangahulugan nilalaman at mga saloobin.<ref>{{cite web|url=http://www.mangatutorials.com/tut/expressions.htm|title=Manga Tutorials: Emotional Expressions|accessdate=2008-08-22|work=Rio}}</ref> Ang mga pamamaraan na ito ay madalas na sa iba't-ibang anyo kaysa sa kanilang katumbas sa kanluranin animation. Mayroong bilang ng mga iba pang mga elemento pangkakanyahan na pangkaraniwan sa anime , ngunit mas madalas na ginagamit sa [[komedya]]. Ang isang tauhan na nabigla o namangha ay magsagawa ng "face fault," na kung saan sila ipinapakita isang balisang pinagrabe expression. Galit na mga character na maaaring magpalabas ng isang "ugat" o "stressmark" effect, kung saan ang mga linya na kumakatawan nakaumbok veins ay lalabas sa kanilang mga noo. Galit na mga kababaihan ay paminsan-minsan tawagan ng maso mula sa walang pinanggalingan at hampasin ng isang tao sa mga ito, nangunguna sa mga konsepto ng Hammerspace at pisika sa [[kartun]]. Male character ay bumuo ng isang duguan ng ilong sa paligid ng kanilang mga babaeng love interes (kadalasan upang ipahiwatig ang pagpukaw, batay sa isang lumang kuwento).<ref name="bloody">{{cite web|url=http://www.umich.edu/~anime/info_emotions.html|title=Emotional Iconography in Animae|author=University of Michigan Animae Project|date=Current}}</ref> Napahiya ang alinman sa mga character na gumawa ng isang malaki at mabigat sweat-drop (na ito ay naging isa sa mga pinaka-malawak na kinikilala motifs ng maginoo anime) o ng isang nahahalata pulang pamumula o mga set ng kahilera na linya sa ilalim ng mga mata, lalo na bilang isang paghahayag ng repressed romantikong damdamin. Ang ilang mga anime, kadalasan sa mga pampolitikang plots at iba pang mga paksa ng mga bagay na mas grabe, ay iniwan na sa paggamit ng mga pamamaraan na ito. === Pamamaraan ng Animasyon === Tulad ng lahat ng animasyon, ang produksiyon ng mga proseso ng storyboarding, voice acting, character disenyo, buo na produksiyon at sa gayon pa rin mag-aplay. Sa pamamagitan ng pagpapabuti sa pangkompyuter na teknolohiya, ang kompyuter na animasyon ay nadagdagan ang kahusayan ng buong proseso ng produksiyon. Ang anime ay madalas na itinuturing na isang porma ng limitadong animation. Ito ay nangangahulugan na ang istilo, kahit na sa mas malaki ang produksiyong na ng limitadong animasyon ay ginagamit upang lokohin ang mga mata sa pag-iisip ng may mas marami pang galaw kaysa sa naroon na.<ref name="manga!" /> Marami sa mga pamamaraan na ginamit ay napapaloob nangmay cost-cutting na hakbang habang nagtatrabaho sa ilalim ng isang set na badyet. Ang scene sa anime ay binibigyan diin upang maipakita ang three-dimensional view. Ang background ay para ilarawan ang mga tanawin at kapaligiran.<ref name="manga!" /> Halimbawa, ang anime ay madalas inilalagay diin sa mga pagbabago ng panahon, bilang ay makikita sa maraming anime, tulad ng ''Tenchi Muyo!''. Kung minsan ang mga aktwal na mga setting ay na dodoble sa isang anime. Ang pinagmulan ng ''The Melancholy of Haruhi Suzumiya'' ay batay sa mga iba't-ibang lokasyon sa loob ng lungsod ng [[Nishinomiya, Hyogo]], Japan.<ref>{{cite web|url=http://www.rinku.zaq.ne.jp/p_v/haruhi.html|title=Reference pictures to actual places|accessdate=2007-01-25}}</ref> Ang camera angles, camera movement, at lighting play ng isang mahalagang papel sa tanawin. Ang direktor ay nagkaroon ng pagpapasiya ng pagtukoy tumitingin angulo para sa mga tanawin, lalo na tungkol sa pinagmulan. Sa karagdagan, ang camera angles ay nagpapakita ng perspektibo.<ref name="production">{{cite web|url=http://www.huitula.com/productionIG2_page2.htm|title=Anime production process - feature film|year=2000|accessdate=2007-08-27|work=PRODUCTION I.G}}</ref> Ang direktor ay maaari ring pumili ng camera effect sa loob ng sinematograpia, tulad ng panning, mag-zoom, mukha closeup, at malawak na tanawin.<ref>{{cite web|url=http://www.understandinganime.com/cinematography.php|title=Cinematography: Looping and Animetion Techniques|year=1999|accessdate=2007-08-29|work=Understanding Anime|archive-date=2008-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080613154025/http://www.understandinganime.com/cinematography.php|url-status=dead}}</ref> Ang malaking mayorya ng anime ay gumagamit ng tradisyonal na animation, na kung saan ay nagbibigay-daan para sa mas mahusay na dibisyon ng trabaho, mag-ayos sa magpose diskarte at checking ng guhit bago sila pagpapaubaya ng industriya.<ref name="Jouvanceau2004">{{cite book | last = Jouvanceau | first = Pierre | authorlink = Pierre Jouvanceau | author2 = Clare Kitson (translator) | title = The Silhouette Film | publisher = [[Le Mani]] | year = 2004 | location = Genoa | pages = 103, | url = http://www.heeza.fr/description.php?lang=2&path=64&sort=Article&page=0&id=296 | doi = | id = | isbn = 88-8012-299-1 | access-date = 2009-06-06 | archive-date = 2008-03-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080320051512/http://www.heeza.fr/description.php?lang=2&path=64&sort=Article&page=0&id=296 | url-status = dead }}</ref> Ang ibang medium ay limitado lamang sa independently-made short films,<ref name="Sharp2003">{{cite web | last = Sharp | first = Jasper | authorlink = Jasper Sharp | title = Beyond Anime: A Brief Guide to Experimental Japanese Animation | work = Midnight Eye | publisher = | year = 2003 | url = http://www.midnighteye.com/features/beyond_anime.shtml | doi = | accessdate = 2008-07-21}}</ref> halimbawa nito ay ang silhouette at iba pang cutout animation nina Noburo Ofuji,<ref name="Jouvanceau2004"/><ref name="Cinémathèque2008">{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Tribute to Noburo Ofuji | work = To the Source of Anime: Japanese Animation | publisher = Cinémathèque québécoise | year = 2008 | url = http://www.cinematheque.qc.ca/animation_japonaise.pdf | format = PDF | doi = | accessdate = 2008-07-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080819214736/http://www.cinematheque.qc.ca/animation_japonaise.pdf | archivedate = 2008-08-19 | url-status = live }}</ref> ang stop motion puppet animation ni Tadahito Mochinaga, Kihachirō Kawamoto<ref name="Sharp2004">{{cite web | last = Sharp | first = Jasper | authorlink = Jasper Sharp | title = Interview with Kihachirō Kawamoto | work = Midnight Eye | publisher = | year = 2004 | url = http://www.midnighteye.com/interviews/kihachiro_kawamoto.shtml | doi = | accessdate = 2008-07-21}}</ref> at Tomayasu Morata <ref>{{cite web | last = Hotes | first = Catherine | authorlink = Catherine Munroe Hotes | title = Tomoyasu Murata and Company | work = Midnight Eye | publisher = | year = 2008 | url = http://www.midnighteye.com/features/tomoyasu-murata-and-company.shtml | doi = | accessdate = 2008-07-21}}</ref> at ang computer animation ni Satoshi Tomioka <ref>{{cite book | last = Walters | first = Helen | authorlink = Helen Walters | author2 = | title = Animation Unlimited: Innovative Short Films Since 1940 | publisher = Laurence King | year = 2004 | location = London | pages = | url = http://lib.leeds.ac.uk/record=b2662684 | doi = | id = | isbn = 18-5669-346-5 | access-date = 2009-06-06 | archive-date = 2015-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151103123138/http://lib.leeds.ac.uk/record=b2662684 | url-status = dead }}</ref> (pinaka kilala ang ''Usavich''). <ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | title = Works | work = KANABAN-Web | publisher = Kanaban Graphics | year = 2008 | url = http://www.kanaban.com/html/Kanaban_E.html | doi = | accessdate = 2008-07-21 | archive-date = 2008-07-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080720163334/http://www.kanaban.com/html/Kanaban_E.html | url-status = dead }}</ref> == Industriya == [[Talaksan:Producció anime.jpg|thumb|center|800px|Istruktura ng modernong industriyang anime.<ref>{{citar web|url = http://www.jetro.go.jp/chile/revista_electro/revista200510.pdf|títol = Japanese Marked Trend Octubre 2005, N°1|consulta = 24 de març de 2008|últim = Okubo|primer = Atsushi|publicació = Japanese Tech and Market Magazine.|idioma= castellà}}</ref>]] Sa pagitan nang 1900 at unang bahagi nang 2000, ang Anime produksiyon ay nadagdagan malaki.<ref>{{citar publicació|url = http://web-japan.org/nipponia/nipponia27/es/feature/feature02.html|títol = La Animación Japonesa: Hechos y Cifras|autor = Yoshihiro, Yonezawa| publicació = NIPPONIA}}</ref> Sa 2001, pelikula, mga video at telebisyon Productions naabot isang tinatayang halaga ng 180,000,000,000 yen (€ 1350000000), at kung paano eksibisyon ay tinatayang na 43 bilyong yen (323,400,000). Gayundin ang halaga ng broadcasts sa telebisyon ay matibay: <center> {| class="wikitable" border="1" ! Taon ! Pagpapalabas ng umaga ! Pagpapalabas ng hapon ! Pagpapalabas ng gabi ! Kabuuan |-align="center" | 1996 | 643 | 850 | 1,090 | 2,583 |-align="center" | 1997 | 667 | 660 | 1,261 | 2,588 |-align="center" | 1998 | 673 | 452 | 1,406 | 2,531 |-align="center" | 1999 | 906 | 393 | 1,254 | 2,553 |-align="center" | 2000 | 724 | 271 | 1,291 | 2,286 |} </center> === Mga Kompanyang Anime === Ang bilang ng mga tagalikha Anime sa Japan ay 3657 at ng kompanya ng mga 247. Ang bilang ng mga lisensiya ito ay nakabuo ay € 2772500000, at 5,709,000 pa eksibisyon. Dapat ka ring mapapansin na, Toei Animation , na ang pinakamalaking kompanya Anime sa Japan, ay nakabuo ng malalaking halaga ng kita mula sa benta ng mga produkto Anime parehong sa loob at labas ng bansang Hapon: <center> {| class="wikitable" border="1" ! Taon ! Kita sa halagang milyong [[yen]] sa labas ng Hapon ! Kita sa halagang milyong [[yen]] sa Hapon |----- | 1999 | 1,561 | 8,233 |-bgcolor="#EFEFEF" | 2000 | 5,452 | 9,393 |----- | 2001 | 7,154 | 8,876 |-bgcolor="#EFEFEF" | 2002 | 6,253 | 11,442 |----- |} </center> Sa loob ng kompanya, animation Studios ay sa negosyo, na humahantong sa bilang: <center> {| class="wikitable" border="1" !Pangalan !Pagkakatatag !Kabuuang manggagawa |-align="center" |[[Aniplex]] |1997 |50 |-align="center" |[[Bee Train]] |1997 |70 |-align="center" |[[BONES (estudi)|BONES]] |1998 |-align="center" |[[Eiken]] |1952 |50 |-align="center" |[[Gainax|GAINAX]] |1981 |20 |-align="center" |[[Gonzo]] |1992 |155 |-align="center" |[[J.C.STAFF]] |1986 |120 |-align="center" |[[Kyoto Animation]] |1981 |67 |-align="center" |[[Madhouse]] |1972 |120 |-align="center" |[[Manglobe]] |2002 |-align="center" |[[Nippon Animation]] |1975 |100 |-align="center" |[[Production I.G]] |1987 |184 |-align="center" |[[Satelight]] |1995 |77 |-align="center" |[[Studio 4°C]] |1986 | |-align="center" |[[Studio Ghibli]] |1985 |150 |-align="center" |[[Studio Nue]] |1972 |-align="center" |[[Studio Pierrot]] |1979 |-align="center" |[[Sunrise]] |1972 |170 |-align="center" |[[Tatsunoko]] |1962 |43 |-align="center" |[[Toei Animation]] |1956 |462 |-align="center" |[[Tokyo Movie Shinsha|TMS Entertainment]] |1995 |298 |} </center> == Pagpapakalat == Habang ang anime ay ipinasok merkado na Japan sa pagkatapos ng 1960, ito ay lumago bilang isang pangunahing cultural export market sa panahon ng paglago nito sa panahon nang dekadang 1980 at dekadang 1990. Ang animeng merkado para sa Estados Unidos ay lamang ay "nagkakahalaga ng humigit-kumulang sa $4.35 bilyon, ayon sa Japan External Trade Organization."<ref>{{cite web|url=http://online.wsj.com/article/SB118851157811713921.html?mod=googlenews_wsj|title=Manga Mania|date=2007-08-31|accessdate=2007-08-31|work=Bianca Bosker (Wall Street Journal)}}</ref> Ang anime ay isang pangkalakalan ''(commercial)'' na tagumpay sa Asia, Europa at Latin America, kung saan ang anime ay naging mas pangunahing kaysa sa Estados Unidos. Halimbawa, ang Saint Seiya video game ay inilabas sa Europa dahil sa ang pagiging popular ng ipakita kahit na ilang taon matapos ang serye ay na-off-air. Ang anime distrubution companies ay may hawak ng licensing at pamamahagi ng mga anime na sa labas ng bansang Hapon. Ang nakalisensiyang anime ay puwedeng mabago sa pamamagitan ng Distributor sa pamamagitan ng dubbing sa wika ng mga bansa at ang pagdadagdag ng wika ng subtitles sa wikang Hapon. Gamit ang isang katulad global pamamahagi pattern tulad ng Hollywood, ang mundo ay nahahati sa limang rehiyon. Ang ilang mga pag-edit ng mga kalinangang pangsangunian ay maaaring mangyari sa mas mahusay na sundin ang mga sanggunian ng mga hindi Hapon na kalnangan.<ref>{{Cite web |url=http://w3.salemstate.edu/~poehlkers/Emerson/Pokemon.html |title=Pokemon Case Study<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-06-06 |archive-date=2008-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080820181118/http://w3.salemstate.edu/%7Epoehlkers/Emerson/Pokemon.html |url-status=dead }}</ref> Ang ilang mga kompanya ay maaaring tanggalin ang anumang katutol-tutol na nilalaman, sumusunod sa lokal na batas. Ang pagbabago ng proseso ay malayo mas laganap sa ang nakaraan (hal. Robotech), ngunit ang paggamit nito ay tinanggihan dahil sa ang demanda para sa mga anime sa kanyang orihinal na anyo. Ang "light touch" na diskarte sa localisasyon ay pinapaboran na tumitingin ang orihinal na anyo ng anime. Ang paggamit ng ganitong uri ng pamamaraan ay tanda ng tagumpay ng Naruto at Cartoon Network ng Adult Swim programming bloke, pareho ng mga menor de edad na ng mga pagbabago. Sa pagdating ng mga DVD, ito ay naging posible na maisama ang maramihang wika ng mga track sa isang simpleng produkto. Na ito ay hindi na ang kaso sa VHS cassette, sa hiwalay na VHS ng media ay ginagamit at sa bawat VHS cassette pareho ang presyo sa isang solong DVD. Ang "dapyo" diskarte din naaangkop sa DVD release sa dahilang sila kabilang pareho ang dubbed audio at ang orihinal na Japanese audio na may subtitles, kadalasang hindi inilathala. Inedit na anima na para sa telebisyon ay karaniwang pinalabas sa DVD "uncut", kasama ang lahat ng tanawin buo. Ang mga TV network ay madalas ay madalas na magpalabas ng anime. Sa Japan, ang mga pangunahing pambansang TV network, tulad ng sa TV Tokyo broadcast anime regular. Mas maliit na mga panrehiyong estasyon ng broadcast anime sa ilalim ng UHF. Sa [[Estados Unidos]], cable TV channels tulad ng Cartoon Network, Disney, Sci-fi, at iba pa ay inaalay ang ilan sa kanilang mga timeslots sa anime. Ang ilan, tulad ng Anime Network at ang FUNimation Channel, ay anime lang ang madalas na ipinapalabas. Ang Sony-based Animax at Disney's Jetix channel ay nagpapalabas ng anime sa loob ng maraming mga bansa sa mundo. AnimeCentral naman ang sa Inglatera. Kahit na ito ay lumabag sa karapatang-kopya ng mga batas sa maraming bansa, ang ilang mga tagahanga ay nagdaragdag ng subtitles sa anime para sa kanilang mga sarili. Ang mga ito ay ipinamamahagi na fansubs. Ang etikal epekto ng paggawa, pamamahagi, o nanonood fansubs ay paksa ng maraming kontrobersiya kahit kung ang mga fansub groups ay hindi kumikita mula sa kani-kanilang mga gawain. Kapag ang serye na ito ay lisensiyado sa labas ng bansang Hapon, fansub groups ng madalas na ay namamahagi ng kanilang trabaho. Sa isang kaso, ang Media Factory Incorporated ay hiniling na walang fansubs ng kanilang materyal na gagawin, na kung saan ay iginagalang ng fansub community.<ref>{{cite web|title=Anxious times in the cartoon underground|work=CNet|url=http://news.cnet.com/Anxious-times-in-the-cartoon-underground/2100-1026_3-5557177.html | accessdate=2007-09-06|date=2005-02-01}}</ref> Sa katunayan, ang Bandai mismo ay nagpasalamat sa mga fansubbers para sa kanilang mga papel sa pagtulong sa anime na The Melancholy of Haruhi Suzumiya na kilala sa mga bansang nagsasalita ng Ingles.<ref>{{cite web | title=Adventures of the ASOS Brigade Episode 00: Made by Fans for Fans | work= | url=http://asosbrigade.com/ | accessdate=2006-12-23 | archive-date=2007-01-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070101232949/http://www.asosbrigade.com/ | url-status=dead }}</ref> Ang Internet ay nagkaroon ng isang makabuluhang papel sa ang pagpapalabas ng mga anime na sa labas ng bansang Hapon. Bago ang 1990, ang anime lang sa loob ng bansang Hapon.Tulad din ng katanyagan ng Internet na lumago, lumago rin ang interes sa anime. Karamihan sa fandom ng anime ay lumago sa pamamagitan ng Internet. Ang kumbinasyon ng internet communities at ang pagtaas ng halaga ng mga anime material, mula sa mga video sa mga imahe, ay tumulong sa paglago ng fandom.<ref name="anime-internet">{{cite web|url=http://comipress.com/article/2006/07/20/489|title=100 Questions About Anime & Manga Overseas|date=2006-07-20|accessdate=2007-08-23|work=Comipress}}</ref> At dahil, mas lumago pa ang gamit ng internet, ang internet advertising ay lumago mula 1.6 bilyon yen hanggang sa 180 na yen sa pagitan ng 1995 at 2005.<ref>{{cite web|url=http://en.j-cast.com/2005/12/21000171.html|title=Free Anime: Providers Bear Losses to Build Business|date=2005-12-21|accessdate=2007-08-27|work=J-Cast Business News|archive-date=2007-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070823111524/http://en.j-cast.com/2005/12/21000171.html|url-status=dead}}</ref> == Impluwensiya sa Pandaigdigang Kalinangan == Anime ay naging pangkalakalan ''(commercial)'' pinakinabangang sa kanluranin na bansa, tulad ng unang bahagi ng pangkalakalan ''(commercial)'' matagumpay kanluranin adaptations ng mga anime, tulad ng ''Astro Boy'', ay may naigawa.<ref name="commercially successful">{{cite web | title = Progress Against the Law: Fan Distribution, Copyright, and the Explosive Growth of Japanese Animation | url = http://groups.csail.mit.edu/mac/classes/6.805/student-papers/fall03-papers/Progress_Against_the_Law.html | accessdate = 1 Mayo 2006 }}</ref> Ang kahanga-hanga ang tagumpay ng Nintendo ng multi-bilyong dolyar [[Pokemon]] franchise <ref>{{cite news | title = Pokemon (sic) Franchise Approaches 150 Million Games Sold | url = http://sev.prnewswire.com/entertainment/20051004/LATU06404102005-1.html | publisher = PR Newswire | date = 2005-10-04 | accessdate = 2006-09-16 | archive-date = 2009-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090216034141/http://sev.prnewswire.com/entertainment/20051004/LATU06404102005-1.html | url-status = dead }}</ref> ay nakatulong ng malaki ang spin-off na anime serye na unang pinalabas sa dulo nang 1990, ay tumatakbo pa rin sa buong mundo sa araw na ito. Sa paggawa nito, ang anime ay ginawa ng makabuluhang epekto sa kalinangang kanluranin. Dahil ang ika-19 siglo, maraming mga banyaga ay nagpahayag ng isang partikular na interes patungo sa bansang Hapon. Ang anime ay nagpakita ng kalinangan ng mga Hapon sa mga banyaga. Bukod sa anime, ibang parte pa ng kalinangang Hapon ay nadagdagan sa pagkakatangkilik.<ref>{{cite news| last = Faiola| first = Anthony| title = Japan's Empire of Cool| work = [[The Washington Post]]| page = A1| publisher = [[Washington Post Company]]| date = 2003-12-27| url = http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A33261-2003Dec26?language=printer| accessdate = 2007-08-17| archiveurl = https://archive.today/20121216135122/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A33261-2003Dec26?language=printer| archivedate = 2012-12-16| url-status = live}}</ref> Sa buong mundo, ang bilang ng tao nag-aaral sa wikang Hapon ay nadagdagan. Noong 1984, ang mga Japanese Language Proficiency Test ay ginawa upang matugunan ang pagtaas ng demanda.<ref>{{cite web |title=Introduction |publisher=The Japan Foundation |url=http://www.jlpt.jp/e/about/index.html |accessdate=2009-05-01}}</ref> Ang anime-influenced animation ay tumutukoy sa mga animasyon na hindi gawa sa bansang Hapon na gumagaya sa istilong biswal ng anime.<ref name="whatisanime">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/editorial/2002-07-26|title=What is anime?|date=2002-07-26|accessdate=2007-08-18|work=ANN}}</ref> Karamihan ng mga gumagawa ay nilikha sa pamamagitan ng studios sa Estados Unidos, Europa, at iba pang bahagi ng Asya; at sila ay pangkalahatang incorporate stylizations, pamamaraan, at katatawanang inilarawan sa anime physics, tulad ng sa kaso ng [[Avatar: The Last Airbender]]. Kadalasan, produksiyon crews alinman sa mga tagahanga ng mga anime o ay kinakailangan tingnan ang anime.<ref>{{cite web|url=http://www.scifi.com/sfw/anime/sfw12366.html|title=SciFi Channel Anime Review|accessdate=2006-10-16|work=SciFi}}</ref> Ang iba pa ngang mga mangugughit ay ginagawa na ang anime bilang ang kanilang inspirasyon sa kani-kanilang mga proyekto.<ref>{{cite web|url=http://www.ugo.com/ugo/html/article/?id=17924|title=Aaron McGruder - The Boondocks Interview|date=|accessdate=2007-10-14|work=Troy Rogers|publisher=UnderGroundOnline|archive-date=2007-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20071030033247/http://www.ugo.com/ugo/html/article/?id=17924|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.g4tv.com/screensavers/features/49962/Ten_Minutes_with_Megas_XLR.html], ''Ten Minutes with "Megas XLR"'', 13 Oktubre 2004</ref> Bukod dito, ang isang Pranses na production team para sa Ōban Star-Racers inilipat sa Tokyo upang makipagtulungan sa isang Japanese production team mula sa Hal Film Maker.<ref name="company">{{cite web|url=http://www.savtheworld.com/eng/company.php|title=''STW company background summary''|access-date=2009-06-06|archive-date=2007-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813141936/http://www.savtheworld.com/eng/company.php|url-status=dead}}</ref> Ang mga kritiko at ng pangkalahatang anime fanbase hindi kinikilala ang mga ito bilang mga anime.<ref>{{cite web|url=http://www.animenation.net/blog/2006/05/15/ask-john-how-should-the-word-anime-be-defined/|title=How should the word ''Anime'' be defined?|date=2006-05-15|accessdate=2008-09-26|work=AnimeNation}}</ref> Ang ilang mga animated na teleserye ng [[Estados Unidos]] ay may ibang anime styling sa layuning [[komedya]], halimbawa ''South Park'' (na may "Chinpokomon" at "Good Times with Weapons"). ''South Park'' ay may nakaka-aliw na pagguhit at ginaya nito ang "Brittle Bullet", ang ikalimang episode ng FLCL, na ipinalabas ng ilang buwan matapos ang "Chinpokomon" ay malabas. Ang layunin sa [[komedya]]ng anime ay ang pambuwelo para sa mga pangunahing saligan ng Kappa Mikey, isang Nicktoons Network orihinal na [[kartun]]. Kahit clichés karaniwang matatagpuan sa anime na ginaya sa ilang serye, tulad ng Perfect Hair Forever. Anime na nagsimula na lumabas sa unang bahagi nang dekadang 1990, sa panahon ng Anime boom, simula sa Anime Expo, Animethon, Otakon, at JACON. Kasalukuyang ang mga anime conventions ay taunang ginagawa sa ibat-ibang lugar sa ibat-ibang bansa sa buong mundo.<ref>{{cite web|url=http://www.animecons.com/events/|title=Convention Schedule|accessdate=2007-09-06|work=AnimeCons}}</ref> Marami sa mga pumupunta sa mga convention na ito ay sumasali sa cosplay, na kung saan sila ay nagsusuot ng mga damit katulad ng mga tauhan sa anime. Paminsan minsan, may mga bisita mula sa bansang Hapon tulad ng mga manunulat, direktor, manguguhit at marami pang iba. Dumarami rin ang mga anime clubs hindi lamang sa mga paaralan o kung saan nagkakakita-kita ang mga tagahanga ng anime ngunit pati sa internet ay laganap na rin ito.<ref>{{Cite web |url=http://daily.stanford.edu/article/2002/5/21/animeAchievesGrowingPopularityAmongStanfordStudents |title=Anime achieves growing popularity among Stanford students<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-06-06 |archive-date=2009-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124162244/http://daily.stanford.edu/article/2002/5/21/animeAchievesGrowingPopularityAmongStanfordStudents |url-status=dead }}</ref> === Kultura === ==== Shinto at Budismo ==== Ang Shinto ay ang katutubong relihiyon ng bansang Hapon, characterized sa pamamagitan ng isang pangitain animistic likas na katangian. Ang {{nihongo|''Shintō''|神道}} ay ang paraan ng mga diyos, ang pag-uugali na sa masarap na pagsasamahan sa espiritung kalikasan at ninuno, ang {{nihongo|''[[kami]]''|神}}, sa pangkalahatan ay positibo, itakda ang laban sa {{nihongo|''[[oni (folclore)|oni]]''|鬼}}, marahas na demonyo. May mga hindi mabilang paksa at legends pagkatapos ay kinuha mula sa tradisyon Shinto, na nagsisimula sa mga nakolekta sa Kojiki at Nihongi (mga teksto ng dating mula sa ikawalo siglo AD), na nagbibigay ng higit pa sa isang Anime inspirasyon ng mga kuwento nila sabihin.<ref>cfr. Antonia Levi. ''Samurai from Outer Space: Understanding Japanese Animation''. Open Court, 1996, p. 34; Marcello Ghilardi. ''Cuore e acciaio. Estetica dell'animazione giapponese''. Padova, Esedra, 2003, p. 38.</ref> Sa partikular, ang isang katangian ng Shintoism ay tiyak na upang pagsamahin ang mga elemento ng pantasya at katotohanan na kabilang sa matatagpuan sa ibayo ng normal na limitasyon ng pang-unawa ng tao sa ordinaryong araw-araw na buhay, isang katangian na kung saan ay madaling makikita sa maraming mga Hapon animated gumagana.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', p. 40.</ref> Ngunit madalas na-play ng isang papel sa isang lagay ng lupa rin ang Budismo , sa mga partikular na ang {{nihongo|''[[Buddhismo Zen|Zen]]''|禅}}. Hindi alintana ang mga madalas na presensiya sa mga kuwento ng Monaco, ay susi sa karikatura kaysa sa malubhang, ang Zen tradisyon, para sa kanyang direktang at praktiko diskarte sa katotohanan, hindi madaling kapitan ng sakit sa konstruksiyon ng mga haka-haka system na claim na ipaliwanag ito, lends mismo na rin sa mga kuwento kung saan ang mga character na maglaro mga tungkulin ng aksiyon, ibig sabihin ang mga diwa pa rin ng entertainment at panoorin.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', p. 42.</ref> [[Talaksan:Kuniyoshi Utagawa, Dragon 2.jpg|thumb|left|200px|Mitolohikong alamat ng mga shintohista (ginawa ni Kuniyoshi Utagawa, noong 19 siglo).]] ==== ''Bushidō'' ==== Ang isa pang kadahilanang leads sa tradisyong anime, anecdotes, at sitwasyong etika ay tiyak na angkop na lalo na sa militar kumplikadong code ng-uugali itinatag sa pamamagitan ng bushi-gawin, ang paraan ng marangal mandirigma.<ref>Il testo di riferimento in materia è costituito da ''Hakagure kikigaki'' (Annotazioni su cose udite all'ombra delle foglie), scritto dal samurai [[Yamamoto Tsunetomo]] nel XVIII secolo. Sull'argomento in fatto di animazione giapponese cfr. Gianluca Di Fratta. ''La via dei samurai'', in AA.VV., ''Con gli occhi a mandorla. Sguardi sul Giappone dei cartoon e dei fumetti'', Tunué, 2007, pp. 217 e segg.; Arianna Mognato, ''op. cit.'', p. 85.</ref> Ang mga kuwento ng mga diwa sa mga partikular na may posibilidad na pagsamahin ang mga aspeto ng Bujutsu "ang diskarte at militar {{nihongo|''[[bujutsu]]''|武術,|'la tecnica e l'abilità marziale'}} at {{nihongo|''[[budō]]''|武道,|'la via marziale che conduce alla pace'}} ang militar na paraan na humahantong sa kapayapaan" upang magbigay ng tamang dami ng isang ipakita ng fighting, ngunit din upang kumatawan sa landas ng moral at character pagsasanay.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', p. 45.</ref> Gayunpaman, na ibinigay na ang Bushido ay characterized sa pamamagitan ng pagkakaroon ng moral katangian gabay, tulad ng hustisya, kahulugan ng duty, katapatan, pakikiramay, karangalan, katapatan at tapang, ito ay mabuti upang panatilihin sa isip na ito ay hindi lamang ang mga kultural na background ng mga diwa na kahit paano ang mga ito ay nakatutok sa labanan, o direkta sa kontrahan set sa pyudal Japan, ngunit din sa maraming mga kuwento ng ordinaryong buhay, nanirahan sa pagitan ng mga bangko paaralan tulad ng sa bahay.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', p. 46; Gianluca Di Fratta, ''op. cit.'', p. 218.</ref> Ito ay {{nihongo|''shugyō''|修行}}, ang matinding pagsasanay ensayado ng bushi (o budoka) upang dumating sa pagpipigil sa sarili at disiplina sa sarili, upang makilala ang mga lokasyon at ebolusyon protagonists ng Anime, madalas ay nakikibahagi sa mga negosyo na maglagay ng isang pilay sa kanilang mga panloob na mga mapagkukunan at nangangailangan ng mga ito sa pagtagumpayan ang kanilang mga takot at kahinaan.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', pp. 47 e 108.</ref> Minsan, pagkatapos, ang tunay na layunin ng path na ito, ang pagpasa sa pamamagitan ng kontrol ng {{nihongo|''[[Ki (filosofia)|ki]]''|氣 oppure 气}}, ang panloob na enerhiya, ay kahit na makakuha ng isang kamalayan ng kawalan ng laman ng mga katotohanan na hahantong sa pagbibigay ng up ang pag-angkin ng kaakuhan at upang Pinahahalagahan ang paglipad ng materyal na pag-iral, sa gayon ay hindi kahit na kamatayan ay walang dahilan upang takot.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', p. 50; Gianluca Di Fratta, ''op. cit.'', p. 222.</ref> Gayunpaman, ito di-prodromal pananaliksik at ay din na tinukoy sa pamamagitan ng bayani ng kanyang sariling identity, bilang laban sa di-umano'y ang pag-apruba ng kompanya.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', p. 79.</ref> ==== Mga ''Senpai'' at ''Kōhai'' ==== Ang path ng budoka, gayunpaman, ang isang patakaran ay hindi maaaring nagsimula nang walang isang gabay, ito ay kinakatawan ng isang magulang o isang guro {{nihongo|maestro|先生,|sensei}} ay ng maliit na kahalagahan, na ipinapakita ang paraan sa kanyang pag-uugali.<ref>cfr. Gianluca Di Fratta, ''op. cit.'', p. 220.</ref> na ito relasyon sa Japanese lipunan, ay karaniwang kinakatawan ng mga pares-senpai Koha, kung saan ang una ay "ang isa na nagsimula muna," at ikalawang "ang isa na nagsimula mamaya." Ang ulat na ito, na nagpapahiwatig paggalang at malasakit ng junior mga mag-aaral sa senpai, ngunit din na dapat sila talaga magagawang payuhan at direktang mga ito sa buhay, maaaring kilalanin ang halos anumang panlipunang konteksto, mula sa paaralan sa trabaho, mula sa sports sa politika, at hindi maaaring hindi din makikita sa Anime, na madalas ay ang relasyon sa pagitan ng mga pangunahing character.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', pp. 48 e segg.</ref> ==== Ang ''Giri'' at Ang Bilis ng Tungkulin ==== Para sa mga Hapon pag-iisip, samakatuwid, ang tunay na lakas ay namamalagi sa kanyang pagwawalang-bahala ng mga personal na kaligayahan upang ituloy isang mainam at pagtupad ng isang tungkulin.<ref>cfr. Gianluca Di Fratta, ''op. cit.'', pp. 223 e segg.</ref> Ang bilis ay tiyak na ang duty sa tumira ng isang utang, na maaaring sa paggalang ng kanyang higit sa lahat, ang mga magulang, ninuno at kahit laban sa kanyang pangalan, ngunit sa mga kuwento ng maraming mga diwa darating na laban sa buong mundo, laban sa kung saan ang kalaban, madalas lumalagpas sa kanilang personal na mga damdamin at kulob paghihiwalay nito walang mintis pagkakaiba nagpapahiwatig, ay responsable para sa mga tagapagligtas sa matinding pagpapakasakit sa sarili {{nihongo|sacrificio di sé|我慢,|gaman}}.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', pp. 78 e segg.; Gianluca Di Fratta, ''op. cit.'', pp. 226 e segg.</ref> na ito, gayunpaman, mula sa isang ganap na walang kaugnayan sa relihiyon, dahil kalinisang-asal ay isang konsepto ng sarili nito, kung saan ang uniberso ay regarded sa pamamagitan ng Hapon amoral at walang bahala.<ref>cfr. Antonia Levi, ''op. cit.'', p. 98.</ref> Ang mga halimbawa sa mga diwa ng tulad ng isang diskarte ay maraming kultura, at ang pinakamadaling upang spot ay tiyak sa na pinakayamang robot na ugat (mecha) na lumago noong dekadang 1970 at dekadang 1980, at na, bagama't may ibang nuances, ito ay umiiral sa araw na ito. Ngunit hindi lamang, dahil ang serye tulad ng ''Saint Seiya (Knights ng Zodiac)'' ay mula sa manga sa pamamagitan ng Masami Kurumada, sa pangalan ng isa sa mga maraming, mayroong isang malinaw na hinalaw.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', pp. 97 e segg.</ref> ==== Tao, Kalikasan, at Teknolohiya ==== Ano ang sinabi tungkol sa tradisyon Shinto ay din kapaki-pakinabang sa kung paano ang mga komplikadong talakayan sa kaugnayan sa pagitan ng kalikasan at teknolohiya sa lugar para sa isang mahabang oras sa Hapong lipunan (pati na rin ang lahat ng bagay sa mundo) ay makikita sa Anime. Habang, sa katunayan, ang teknolohiya ay minsan kinakatawan bilang isang positibong tao, na kung saan mas malaki kagalingan at pag-unlad garantiya, hindi sa banggitin kapag ang paksa ng kakila-kilabot pagbabanta, sa kabilang banda ito sa iba pang mga gawa, ay nagiging sa pinakamasama kalamidad, tulad ng dahil sa kapaligiran ganap na pagkasira, o kahit isang tagapagtaguyod ng mass pagkawasak. Pagkatapos doon ay ito pagtitigalawa ng mga damdamin na may paggalang sa isang posisyon ng pagbubuo, tulad ng nakikita sa maraming mga gumagana na kung saan ito dalawahan positibo at negatibong halaga nangyayari nang sabay-sabay sa isang dramatic resulta ay madalas na makabalighuan: ang pinsala na sanhi ng teknolohiya para lamang sa kalahati ng mga ito maaaring repaired.<ref>cfr. Marcello Ghilardi, ''op. cit.'', pp. 133 e segg.</ref> Narito muli, ang pinaka-agarang halimbawa magtagpo sa genre mecha, lalo na tungkol sa teknolohiya sa kanyang salvific halaga (sa tingin ng Pumunta Nagai ay gumagana), habang ang dungis sa pangalan nito, walang armonya kaugnayan sa mga katangian na kung saan ay kakaiba sa likas na katangian, ay madalas na natagpuan sa ang gawain ng mga may-akda tulad ng Hayao Miyazaki at Tatsuo Yoshida .<ref>cfr. ad esempio, per Go Nagai, la trilogia formata dalle serie TV ''[[Mazinga Z]]'', ''[[Grande Mazinga]]'' e ''[[UFO Robot Goldrake]]''; per Hayao Miyazaki, la serie TV ''[[Conan, il ragazzo del futuro]]'' e il lungometraggio ''[[Princess Mononoke]]''; per Tatsuo Yoshida, la serie TV ''[[Kyashan il ragazzo androide]]''.</ref> Mula sa isa pang pananaw, ang ugnayan sa pagitan ng tao at teknolohiya, sa partikular, ay din sa gilid sa pamamagitan ng kung saan ang mga diwa privileged isama kamakabaguhan at rework, na nagreresulta sa huling isang inseparable kumbinasyon ng mga luma at bagong.<ref>cfr. Dani Cavallaro, ''op. cit.'', p. 6.</ref> == Diwa ng ''Anime'' sa mundo == === Asya === Ang mga diwa ay sa paglipas ng panahon isang pandaigdigang kumalat. Higit pa sa Japan, Asia animation Japan ay lubhang popular sa mga bansa tulad ng Taiwan, ang South Korea at timog-silangan, kung saan, halimbawa, ang mga bata serye Doraemon ay lubhang matagumpay sa Thailand at sa Pilipinas dahil sa ang maagang nineties, bilang isang resulta ng Pokémon.<ref>cfr. Susan J. Napier, ''op. cit.'', p. 5 e segg.</ref> Mas karaniwan, gayunpaman, ang mga telebisyon sa Gitnang Silangan, bagaman UFO Robo Grendizer edition serye bilang Arab ay nagkaroon ng isang malaking sumusunod na doon, masyadong.<ref>cfr. Wasim. [http://www.grendizer.net/Grendizer.html ''Grendizer'']. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> Hindi lamang sa ibang bansa Sumikat ang [http://www.aniplogs.com anime] kundi ito rin ay malugod na tinanggap sa Pilipinas. Isa sa mga naunang nagpalabas nito ay ang mga lokal na channel na ABS-CBN, GMA7 at ABC 5. Dahil sa hindi pa naging uso ang "cable TV" noon at kakaunti lamang ang kayang magbayad sa serbisyo, ang anime ay napagtuunan ng pansin ng mga kabataan at dito ay nagsimula itong sumikat. Isa sa mga pinaka sikat na anime noon ay ang Voltes V na naunang pinalabas sa GMA7, bagamat ito'y luma na, sumikat ito sa mga kabataan dahil isa ito sa mga pinakaunang anime na nagpalabas ng ''genre'' na robot o kilala rin sa tawag na ''Mecha'' o ''Meka''. Sinundan ito ng pagbabalabas ng ''Daimos'' at kung ano ano pa. Sumunod nito ang pagsibol ng mas bago na anime kabilang ang ''Ghost Fighter'' na kilala rin sa tawag na ''Yu Yu Hakusho'' kasunod nito ang biglaang paglagananap ng ''Dragonball Z'' na ikinatuwa ng mga kabataan. === Hilagang Amerika === Ang unang Anime aired sa US ay mga serye Boy Astro (Tetsuwan Atom) network NBC sa pagitan ng 1963 at 1964, halos sabay-sabay sa Japan.<ref>cfr. JETRO, ''Japan Animation Industry Trends'', cit., p. 7; Hal Marcovitz, ''op. cit.'', pp. 29 e segg.</ref> Simula noon, pag-import ay maging matatag, bagaman hindi hanggang sa ang napakalaking ' maagang nineties. Sa eytis ng maraming klasikong serye, gayunpaman, ay ipinadala sa pamamagitan ng iba't-ibang mga TV, kahit na madalas na iniangkop at reassembled sa dialogues at ang masamang balak sa panlasa ng mga Amerikano publiko, tulad ng sa kaso ng ''Tranzor Z (Mazinger Z), Labanan ng Planeta (Gatchaman Kagaku Ninja Tai)'' at ''Star Blazers'',<ref>cfr. John Gosling. (1996) [http://www.awn.com/mag/issue1.5/articles/goslingeuro1.5.html ''Anime in Europe'']. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> o ang pinaka-kapansin-pansin ng ''Force Limang , Voltron'' at ''Robotech''. Ang unang binubuo ng isang serye na nagreresulta mula sa pagsama-sama ng limang magkakahiwalay na mga diwa (''Gaiking Daiku maryū, Robo Danguard alas wakusei, Starzinger SF Saiyuki, Getter Robo G'', at ''UFO Robo Grendizer''), para sa isang kabuuan ng 130 episodes (26 sa bawat serye);<ref>cfr. Sseligma. [http://web.mit.edu/sseligma/www/force5.html ''Force Five''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416173700/http://web.mit.edu/sseligma/www/force5.html |date=2009-04-16 }}. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> huli ay din makuha sa pamamagitan ng patungan ng isang serye na may dalawang orihinal na serye (''O Hyakujū Golion'' at ''Kiko kantai Dairugger XV''), pati na rin ang third, na pinagsasama ang tatlong (''Chōjikū Yosa Macross, Mospeada'', at ''Kiko Soseiki Chōjikū Kidan Southern Cross'') para sa isang kabuuang 85 episodes. Mamaya, din sa tagumpay ng pelikula ''Akira'' sa Amerikanong sinehan, sa maagang nineties siya nagsimulang upang bumuo ng isang mas pansin ang hindi pangkaraniwang bagay, mula sa parehong TV at mga operator ng sektor home video, kaya na sa huling sampung taon US Anime merkado ay lumago tremendously.<ref>cfr. Susan J. Napier, ''op. cit.'', p. 6.</ref> Ang mahusay na tagumpay nakamit sa pamamagitan ng iba't-ibang mga sagas ng Gundam at Pokemon, ang unang lugar sa Billboard naabot mula sa Ghost pelikula sa Shell sa 1998 , at ang pagtaas ng katanyagan ng gumagana Studio Ghibli<ref>cfr. JETRO, ''Japan Animation Industry Trends'', cit., p. 7. Nel 1996 la ''Walt Disney Enterprises'' ha acquisito i diritti di distribuzione di tutte le opere dello Studio Ghibli per il Nord America (cfr. Susan J. Napier, ''op. cit.'', p. 8); inoltre, la filiale giapponese del colosso americano attualmente si occupa anche di acquistare ''anime'' che distribuisce in ben 54 paesi (cfr. JETRO, cit.).</ref> na humantong sa US merkado para sa mga diwa na ang pangalawang sa likod ng mga Hapon domestic market, na may 38 serye at 500 nakatanggap ng mga bagong mga DVD inilabas sa 2007 , at isang halaga ng industriya home video lamang tinatayang sa $400,000,000 sa 2006 , bagaman isang nagpasya drop.<ref>cfr. [[Anime News Network]]. (2007) [http://www.animenewsnetwork.com/convention/2007/nyaf-icv2/icv2/whitepaper ''ICv2 Whitepaper'']. URL consultato il 30 dicembre 2007. Secondo molti operatori, la flessione delle vendite di ''anime'' nel settore ''home video'' negli Stati Uniti è dovuta sia all'aumento del fenomeno del ''[[file sharing]]'' e del ''[[fansub]]'' (cfr. Arthur Smith. [http://www.animenewsnetwork.com/industry-comments/arthur-smith-open-letter-on-fansubbing ''Open Letter from GDH International's Arthur Smith''], 2007), sia ad una serie di altri fattori, come la saturazione del mercato e la svalutazione dei prodotti attraverso adattamenti ed edizioni di scarsa qualità (cfr. [http://www.animenation.net/blog/2008/09/18/ask-john-what-are-the-top-ten-reasons-for-animes-decline-in-america/ ''What are the top ten reasons for anime decline in America?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811010225/http://www.animenation.net/blog/2008/09/18/ask-john-what-are-the-top-ten-reasons-for-animes-decline-in-america/|date=2011-08-11}}, in ''AnimeNation News Blog'', ''Ask John'', Sept. 18 2008).</ref> Ito rin ang isa sa mga pinakamahalagang Amerikano portal web western Hapon animation, ang ' Anime News Network . === Europa === Pantay-pantay kung hindi mas malaki ang pagsasahimpapawid ng Anime mayroon sa Europa : hiwalay mula sa Italya, na kung saan ay sinabi, kahit Espanya at Pransiya ay sa katunayan pinagdudusahan sa huling dekadang 1970 at dekadang 1980, ang isang "mapayapang imbasyon." Sa katunayan, sa Pransiya sa unang mga diwa ay isinumite pabalik sa 1974 , na may mga serye Ang Prince Saphir (Ribbon walang kishi) at Le ROI Leo (Kagubatan Taitei), ngunit ang pag-import ay hindi magsisimula hanggang matapos ang napakalaking tagumpay ng serye Goldorak (UFO Robo Grendizer), pumasa sa 1978.<ref>cfr. John Gosling, ''op. cit.''. Attualmente la Francia è il maggior editore europeo di animazione giapponese con società di rilievo come la [http://www.beez-ent.com/ Beez Entertainment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106175500/http://www.beez-ent.com/ |date=2008-11-06 }} e la [http://www.dybex.com Dybex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223135709/http://www.dybex.com/ |date=2012-02-23 }}.</ref> Sa Espanya sa simula ng eytis nagpunta sa hangin serye tulad ng ''Mazinger Z, El Vengador (Kotetsu Jeeg), Captain Harlock, Robotech Star Blazers'' at pagkatapos,<ref>cfr. Acier Garcia. (1999) [http://www.geocities.com/Hollywood/Derby/8798/anime.htm ''El anime en España: la mediocridad al poder'']. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> kahit na ito ay ang susunod na pagdating Los Caballeros ng Zodiac (Saint Seiya) at Dragon Ball na idedeklara ang pagsabog ng kababalaghan doon pati na rin.<ref>cfr. John Gosling, ''op. cit.''; Acier Garcia, ''op. cit.''.</ref> Sa parehong mga bansang ito, gayunpaman, katulad ng kung ano ang nangyari sa Italya, ang mga diwa na aroused strong makipagtalo, madalas sumasailalim Narito interruptions at sensura.<ref name="cfr. John Gosling, op. cit.">cfr. John Gosling, ''op. cit.''.</ref> Sa Alemanya, gayunpaman, kung saan nagkaroon ng isang serye ng mga partikular na tagumpay sa Lead, ang Anime programming sa telebisyon ay isang walang kinikilingan kamakailang kababalaghan. Ang unang ilang serye ipinadala sa pagkatapos West Germany, mula sa Speed ​​ang magkakarera (Mach Pumunta! Pumunta! Pumunta!) sa 1971 Captain Hinaharap (Fuch Captain) sa 1980 , sila ay mahusay na puna, dahil minsan ay inakusahan ng pagiging masyadong marahas at hindi naaangkop mga anak, lamang sa pamamagitan ng kasunod na paghahatid ng mga naturang serye bilang Lady Oscar (Versailles walang bara) at sports Kickers (Ganbare! Kickers) at Mila superstar (atake No. 1), sa kalagitnaan ng nineties, ang mga Hapon animation ay natagpuan pinaka puwang sa Aleman programming sa telebisyon.<ref>cfr. John Gosling, ''op. cit.''. A favorire una precoce diffusione televisiva degli ''anime'' in Germania non bastò la co-produzione nippo-tedesca di ben due serie: ''Heidi'' (''[[Heidi (anime)|Alps no shōjo Heidi]]'') nel 1974 e ''Die Biene Maja'' (''[[L'ape Maia|Mitsubachi Maya no bōken]]'') nel 1975, entrambe trasmesse dalla [[ZDF]], rispettivamente nel 1977 e nel 1976.</ref> sitwasyon ay iba't-ibang sa United Kingdom , kung saan ang animation sa nakalipas na Japan ay hindi kadalasan matatagpuan sa isang lugar sa iskedyul ng telebisyon, ngunit sa salungat, kung saan ang mga diwa ng merkado home video ay nakuha na hold sa pamamagitan ng huli eytis, na may mga benta talaan ng VHS ng film at ang kapanganakan ng Akira Manga Video, hindi katulad Italya at France kung saan ito ay naganap lamang sa ikalawang kalahati ng nineties.<ref>cfr. John Gosling, ''op. cit.''; Susan J. Napier, ''op. cit.'', p. 5.</ref> Ang kamakailang mga internasyonal na tagumpay kinawiwilihan sa pamamagitan ng pelikula Hayao Miyazaki at Studio Ghibli pagkatapos ay binuksan ang pinto sa Japanese animation sa mga bansa tulad ng Finland at Poland,<ref name="cfr. John Gosling, op. cit."/> at sa Abril 2007 sa Romania, Hungary at Czech Republic kinuha lugar sa European ilunsad ng Animax, ang satellite channel pampakay pagbabayad ng Sony Pictures Entertainment, na broadcasts 24 na oras ng 24 na mga diwa, at pagkatapos ay kumalat sa Alemanya.<ref name="Sony Animax">cfr. il sito ufficiale di [http://www.animaxtv.com/ ''Sony Animax''].</ref> === Timog Amerika === Ang pagtagos ng mga diwa sa Latin America ay nakatutok lamang sa mga bansa tulad ng Mexico , ang Chile at Argentina . Sa partikular, ang unang broadcast Anime sa Mexico, pinakamalaking importador Latin America, ang ay nasa dulo ng seventies ''Heidi Meteoro (Mach Pumunta! Pumunta! Pumunta!), Mazinger Z, Candy , Kimba (Kagubatan Taitei)'' at ''Abeja Maya (Maya walang boken Mitsubachi)'',<ref>cfr. [http://www.animexico.net/Portada ''Historia del Anime en México''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071226140702/http://animexico.net/Portada |date=2007-12-26 }}. URL consultato il 30 dicembre 2007; [http://www.animexis.com.mx/ ''Guías de anime transmitido en México'']. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> na may pare-pareho ang presence sa panahon ng Hapon animation sa mga iskedyul ng mga lokal na TV. Mula sa Mexico ang parehong bilang sila ay pagkatapos ay kumalat sa Venezuela at Peru, ngunit lalo na sa Chile, sa TV na ang Anime dating na sa maagang eytis,<ref>cfr. [https://web.archive.org/web/20060428100428/http://members.tripod.com/~GabZWing/Anime_Chile_inicio1.html ''Anime in Chile'']. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> at pagkatapos ay sa Argentina kung saan ang mga animation ng bansang Hapon, pagkatapos ng ilang appearances sa telebisyon ng ''Mazinger Z'' sa 1981 <ref>cfr. Walter Medina. (2005) [http://www.solesdigital.com.ar/cine/mazinger.htm ''Mazinger: El regreso del gigante mecánico''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705030257/http://www.solesdigital.com.ar/cine/mazinger.htm |date=2009-07-05 }}. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> at ''Robotech'' sa ikalawang kalahati nang dekadang 1980,<ref>cfr. Leandro Vizcaya. (2007) [http://www.animeforos.com.ar/3506-post1.html ''Robotech: un fenomeno que sigue facturando''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005004523/http://www.animeforos.com.ar/3506-post1.html |date=2013-10-05 }}. URL consultato il 30 dicembre 2007.</ref> ay kalat na kalat nang higit pa dahil sa ang maagang dekadang 1990. Bilang katibayan ng katanyagan ng Anime sa Latin America ay din lumapaw ang buong teritoryo ng nabanggit pampakay satellite channel Animax mula sa Sony.<ref name="Sony Animax"/> === Aprika === Ang pagkalat ng mga diwa sa Africa ay kamakailan-lamang na kasaysayan. Maliban sa Arabic edisyon ng ''UFO Robo Grendizer'' na namin ang tinutukoy, na ipinadala matagumpay sa Ehipto sa maagang dekadang 1980,<ref>cfr. Gerdha. [http://www.nagaifans.it/goldrake/Episodi/Episodi.htm ''Nagaifans.it - Goldrake: episodi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021185444/http://www.nagaifans.it/goldrake/Episodi/Episodi.htm |date=2018-10-21 }}. URL consultato il 24 febbraio 2008.</ref> Hapon animation market at may natagpuan ng isang lugar sa African kontinente lamang dahil sa ang taon Dalawang libo, lalo na sa South Africa.<ref>cfr. Anime Direct – South Africa. [http://animedirect.za.net/index.php?m=co&c=2 ''About Anime & Manga in SA''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080208232133/http://animedirect.za.net/index.php?m=co&c=2 |date=2008-02-08 }}. URL consultato il 24 febbraio 2008.</ref> Sa 2007, gayunpaman, Sony ay inilunsad nito satellite channel Animax sa ilang mga African estado, kabilang ang, bilang karagdagan sa South Africa, Namibia, Kenya, Botswana, Zambia, Mozambique, Lesotho, at Zimbabwe.<ref>cfr. Anime News Network. [http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-08-25/sony-brings-anime-channel-to-africa ''Sony Brings Anime Channel to Africa'']. URL consultato il 24 febbraio 2008; sito ufficiale di [http://www.animaxtv.com/ ''Sony Animax''].</ref> === Awstralya === Dahil ang huli pasulong nineties, kahit ang Australia ay naging isang pangunahing mang-aangkat ng mga Hapon animation, pati na ipinapakita ng ang matinding mga gawain ng mga publisher ng ​​bahay Libangan video baliw,<ref>cfr. il sito ufficiale della [http://www.madman.com.au/actions/about.do?pageId=3 ''Madman Entertainment''].</ref> at ang pagkalat dito ng pampakay channel Animax Sony sa mobile TV.<ref>cfr. il sito ufficiale di [http://www.animaxtv.com/ ''Sony Animax'']. ''Animax'' è attualmente diffuso anche in [[India]] e nel [[Sud-est asiatico]].</ref> == Talababa == <references group="lower-alpha" responsive="" /> == Tingnan din == {{col-begin}} {{col-break}} * Mga artikulo ** [[Industriyang Anime]] ** [[Wikt:Appendix:Japanese film credit terms]] ** [[Orihinal na bidyong animasyon]] ** [[Q-version]] (anime extras) ** [[Seiyū]] (voice acting) ** [[Hentai]] (materyales na may pagkasekswal na dating) ** [[Manga]] ** [[Fandom ng Anime at Manga]] ** [[Talaan ng mga henero ng anime]] {{col-break}} {{Portada|Anime at Manga}} {{Wikipedia-Books|Anime at Manga|position=left}} * Talaan ** [[Tala ng mga anime]] ** [[Tala ng mga anime ayon sa bilang ng mga kabanata]] <br /> (para sa mga mahahabang serye) {{col-end}} == Sanggunian == {{Reflist|2}} == Bibliyograpiya == === Sa Ibang Wika === * {{in lang|en}} Antonia Levi. ''Samurai from Outer Space: Understanding Japanese Animation''. Open Court, 1996, pp.&nbsp;169. ISBN 0-8126-9332-9. * {{in lang|en}} [[Fred Patten]]. ''Watching Anime, Reading Manga. 25 Years of Essays and Reviews''. Berkeley, Stone Bridge Press, 2004, pp.&nbsp;384. ISBN 1-880656-92-2. * {{in lang|en}} [[Susan J. Napier]]. ''ANIME. From Akira to Howl's Moving Castle''. New York, Palgrave Macmillan, 2005, pp.&nbsp;355. ISBN 1-4039-7052-1. * {{in lang|en}} [[Jonathan Clements]]; [[Helen McCarthy]]. ''The Anime Encyclopedia. A guide to japanese animation since 1917''. Berkeley, Stone Bridge Press, 2006, pp.&nbsp;867. ISBN 1-933330-10-4. * {{in lang|en}}AA.VV. ''Cinema Anime'', a cura di Steven T. Brown. New York, Palgrave Macmillan, 2006, pp.&nbsp;248. ISBN 978-0-230-60621-0. * {{in lang|en}} Dani Cavallaro. ''Anime Intersections. Tradition and Innovation in Theme and Technique''. Jefferson, McFarland, 2007, pp.&nbsp;209. ISBN 978-0-7864-3234-9. * {{in lang|en}}Hal Marcovitz. ''ANIME''. Gale, 2008, pp.&nbsp;104. ISBN 978-1-59018-995-5. * {{in lang|en}}AA.VV. ''Japanese Visual Culture. Explorations in the World of Manga and Anime'', a cura di Mark W. MacWilliams. New York, M. E. Sharpe Inc., 2008, pp.&nbsp;350. ISBN 978-0-7656-1602-9. * {{in lang|en}}Simon Richmond. ''The Rough Guide to Anime. Japan's finest from Ghibli to Gankutsuō''. New York, Rough Guides, 2009, pp.&nbsp;292. ISBN 978-1-85828-205-3. == Mga kawing panlabas == {{Commonscat|Anime}} {{Wiktionary}} {{Wikiquote}} * [http://animeresearch.com/ AnimeResearch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509092720/http://www.animeresearch.com/ |date=2008-05-09 }}{{in lang|en}} — katalog ng mga kaurian ng anime. * [http://www.corneredangel.com/amwess/ Online Bibliography of Anime and Manga Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112103921/http://corneredangel.com/amwess/ |date=2016-01-12 }}{{in lang|en}} ; Hornal * [http://www.animemagazine.ru/ Online аниме-журнал Animemaniacs] * [http://www.aniguide.ru/ Сайт журнала «Lahat ng mga Anime»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002162313/http://www.aniguide.ru/ |date=2008-10-02 }} ; Kategorya ng Anime at manga * {{dmoz|Arts/Animation/Anime}} * {{dmoz|World/Russian/Искусство/Анимация/Аниме/|Anime}}. * [http://www.animeoxide.com/ Anime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033346/http://www.animeoxide.com/ |date=2009-03-20 }} {{Authority control}} {{linktext|アニメ}} [[Kategorya:Anime]] [[Kategorya:Mga genre ng pelikula]] eemzso3tgpyxcl1covjq5sgmgrsv4wn 0 5729 2227484 2216006 2026-09-22T04:03:13Z ~2026-51050-79 166611 /* */ nagbago ng ibang lugar 2227484 wikitext text/x-wiki {{About|isang lalawigan sa Pilipinas|rehiyong kinabibilangan ng lalawigang ito|Lambak ng Cagayan|ibang gamit|}} {{Infobox Philippine province 2 |infoboxtitle= Lalawigan ng Cagayan |sealfile= Ph_seal_cagayan.png |region= [[Lambak ng Cagayan|Rehiyon II]] |capital= [[Lungsod ng Tuguegarao]] |founded= |pop2000= 993580 |pop2000rank= ika-25 pinakamarami |popden2000= 110 |popden2000rank= ika-16 pinakamababa |areakm2= 9002.7 |arearank= ika-3 pinakamalaki |hucities= 0 |componentcities= 1 |municipalities= 28 |barangays= 820 |districts= 3 |languages= [[Ibanag]], [[Itawes]], [[Iloko]] |governor= Edgar Ramones Lara (2004-2007) |locatormapfile=Ph_locator_map_cagayan.png }} Ang '''Cagayan''' ay isang [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Pilipinas]] na matagpuan sa [[Lambak ng Cagayan]] sa hilagang silangang [[Luzon]]. Dito nakatira si Alek. Ang kabisera nito ay [[Lungsod ng Tuguegarao]]. Kanugnog nito ang mga lalawigan ng [[Ilocos Norte]] at [[Apayao]] sa kanluran, at ang [[Kalinga]] at [[Isabela]] sa timog. Ang [[Cagayan]] ay isa sa mga kauna unahang probinsya na noroon na noong panahon ng pagsakop ng mga Espanyol. Tinawag itong La Provincia De Cagayan, ang mga hangganan nito ay esensyal na sakop ang buong lambak ng Cagayan, kasama na dito ang kasalukuyang lalawigan ng [[Isabela]], [[Quirino]], Nueva Vizcaya, Batanes at mga ilang bahagi ng Kalinga, Apayao, at Aurora. Ang dating kabisera ay [[Lal-lo|Nueva Segovia]], na kung saan ito rin ang nagsilbing upuan ng Diocese ng Nueva Segovia<ref>{{Citation |title=Cagayan |date=2024-08-01 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cagayan&oldid=1237922218 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2024-08-02}}</ref>. Sa ngayon, 9,295.75 kilometro kuwadrado (3,589.11 sq mi)<ref>{{Cite web |date=2013-01-11 |title=NSCB - ActiveStats - PSGC Interactive - List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |access-date=2024-08-02 |website=web.archive.org |archive-date=2016-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912160311/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> na lamang ang natitira sa dating lawak ng lalawigan. Ang buong rehiyon, gayunpaman, ay tinutukoy pa rin bilang [[Cagayan Valley]]. {{TOC limit|3}} ==Kasaysayan at kultura== == Heograpiya == ===Lungsod=== *[[Lungsod ng Tuguegarao]] ===Mga Bayan=== <table border="0"><tr> <td valign="top"> *[[Abulug, Cagayan|Abulug]] *[[Alcala, Cagayan|Alcala]] *[[Allacapan, Cagayan|Allacapan]] *[[Amulung, Cagayan|Amulung]] *[[Aparri, Cagayan|Aparri]] *[[Baggao, Cagayan|Baggao]] *[[Ballesteros, Cagayan|Ballesteros]] *[[Buguey, Cagayan|Buguey]] *[[Calayan, Cagayan|Calayan]] *[[Camalaniugan, Cagayan|Camalaniugan]] *[[Claveria, Cagayan|Claveria]] *[[Enrile, Cagayan|Enrile]] *[[Gattaran, Cagayan|Gattaran]] *[[Gonzaga, Cagayan|Gonzaga]] </td><td valign="top"> *[[Iguig, Cagayan|Iguig]] *[[Lal-Lo, Cagayan|Lal-Lo]] *[[Lasam, Cagayan|Lasam]] *[[Pamplona, Cagayan|Pamplona]] *[[Peñablanca, Cagayan|Peñablanca]] *[[Piat, Cagayan|Piat]] *[[Rizal, Cagayan|Rizal]] *[[Sanchez-Mira, Cagayan|Sanchez-Mira]] *[[Santa Ana, Cagayan|Santa Ana]] *[[Santa Praxedes, Cagayan|Santa Praxedes]] *[[Santa Teresita, Cagayan|Santa Teresita]] *[[Santo Niño, Cagayan|Santo Niño]] (Faire) *[[Solana, Cagayan|Solana]] *[[Tuao, Cagayan|Tuao]] </td></tr></table> == Mga sanggunian == {{reflist|2}} {{Cagayan}} {{Lambak ng Cagayan}} {{Philippines political divisions}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]] swyzzzxwt9t5ekuh7pci3gqykhoesvt 0 7096 2227467 2223290 2026-09-22T03:13:31Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227467 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = ''République Gabonaise'' |conventional_long_name = Republikang Gabonese |common_name = Gabon |image_flag = Flag of Gabon.svg |image_coat = Coat of arms of Gabon.svg |image_map = LocationGabon.svg |national_anthem = ''[[:en:La Concorde|La Concorde]]'' |capital = [[:en:Libreville|Libreville]] |largest_city = capital |official_languages = [[Wikang Pranses|Pranses]] |government_type = [[:en:Republic|Republic]] |leader_title1= [[:en:Heads of state of Gabon|Pangulo]] |leader_name1= [[Brice Clotaire Oligui Nguema|Brice Oligui]] |leader_title2 = [[:en:Heads of Government of Gabon|Punong Ministro]] |leader_name2 = {{#statements:P6}} |national_motto = |area_km2 = 267668 |area_sq_mi = 103347 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = |population_estimate = {{formatnum:{{Infobox settlement/Wikidata/population_total}}}} |population_estimate_year = {{Infobox settlement/Wikidata/population_as_of}} |population_estimate_rank = |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 5.2 |population_density_sq_mi = 13.5 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = ika-216 |GDP_PPP = $9.621 bilyon |GDP_PPP_rank = ika-136 |GDP_PPP_year = 2005 |GDP_PPP_per_capita = $7,055 |GDP_PPP_per_capita_rank = ika-89 |sovereignty_type = [[:en:Independence|Kalayaan]] |established_event1 = mula [[Pransiya]] |established_date1 = 17 Agosto 1960 |HDI = 0.633 |HDI_rank = ika-124 |HDI_year = 2004 |currency = [[:en:CFA franc|CFA franc]] |currency_code = XAF |time_zone = [[:en:West Africa Time|WAT]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +1 |cctld = [[:en:.ga|.ga]] |calling_code = 241 |footnotes = |area_rank = - }} Ang '''Republikang Gabonese''' o '''Gabon'''<ref name=NBK>{{cite-NBK}}</ref>, ay isang bansa sa kanlurang gitnang [[Aprika]]. Nasa hangganan ito ng [[Equatorial Guinea]], [[Cameroon]], [[Republika ng Congo]] at ang [[Golpo ng Guinea]]. Pinamahalaan ng mga [[awtokratiko]]ng mga pangulo simula pa noong pagkalaya mula sa [[Pransiya]] noong 17 Agosto 1960, ipinakilala ng Gabon ang sistemang maramihang-partido at isang bagong konstitusyon noong unang bahagi ng [[dekada ng 1990]] na ipanahintulot na isang bukas na prosesong halalan at mga reporma sa institusyon ng [[pamahalaan]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng bansa ay nagmula sa salitang Portuges na "gabao" (binabaybay din na "Gabão"), na nangangahulugang "balabal na may hood". Inilapat ng mga nabigador na Portuges noong dekada 1470 ang termino sa bunganga ng [[Ilog Komo]], na ang balangkas ay inakala nilang kahawig ng isang balabal; ang paggamit ay kalaunan ay lumawak sa nakapalibot na rehiyon at kalaunan sa modernong estado.<ref>{{cite encyclopedia |title=Gabon Estuary |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica, Inc. |date=2025-09-27|url=https://www.britannica.com/place/Gabon-Estuary |access-date=2025-11-10}}</ref> ==Heograpiya== {{main|Geography of Gabon|Geology of Gabon}} [[File:Gabon_sat.png|thumb|Larawan ng satelayt ng Gabon]] [[File:Koppen-Geiger Map GAB present.svg|thumb|Mapa ng [[klasipikasyon ng klima ng Köppen]]]] Ang Gabon ay matatagpuan sa baybaying Atlantiko ng [[Gitnang Aprika]] sa [[ekwador]], sa pagitan ng mga latitud na 3°N at 4°S, at mga longhitud na 8° at 15°E. Ang Gabon ay may klimang ekwador na may sistema ng mga rainforest, na may 89.3% ng lawak ng lupain nito na puno ng kagubatan.<ref>{{cite web|url=http://www.fao.org/3/a-i4808e.pdfFAOSTAT|title=Global Forest Resources Assessment 2015 website|publisher=FAO|access-date=9 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181210015903/http://www.fao.org/3/a-i4808e.pdfFAOSTAT|archive-date=10 December 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> May mga kapatagan sa baybayin (mula 20 hanggang 300 km [10 hanggang 190 mi] mula sa baybayin ng karagatan), ang mga bundok (ang [[Mga Bundok na Kristal]] sa hilagang-silangan ng Libreville, ang [[Chaillu Massif]] sa gitna), at ang savanna sa silangan. Ang mga kapatagan sa baybayin ay bumubuo ng isang bahagi ng ecoregion ng mga kagubatan sa baybayin ng Atlantic Equatorial ng World Wildlife Fund at naglalaman ng mga bahagi ng mga bakawan sa Gitnang Aprika kabilang ang bunganga ng [[Ilog Muni]] sa hangganan ng [[Ekwatoryal Guinea]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|year=2017|pages=534–545|issn=0006-3568|doi=10.1093/biosci/bix014|pmid=28608869|pmc=5451287|doi-access=free}}</ref> Sa heolohiya, ang Gabon ay pangunahing Archaean at Paleoproterozoic igneous at metamorphic basement rock, na kabilang sa matatag na continental crust ng Kongo Craton. Ang ilang mga pormasyon ay mahigit 2 bilyong taong gulang. Ang ilang mga yunit ng bato ay napapalibutan ng marine carbonate, lacustrine at continental sedimentary rocks, at mga hindi pinagsama-samang sediments at lupa na nabuo sa huling 2.5 milyong taon ng Quaternary. Ang paghati ng Pangaea ay lumikha ng mga rift basin na napuno ng mga sediments at bumuo ng mga hydrocarbons.<ref>{{cite book |last=Schluter |first= Thomas |year=2006|title=Geological Atlas of Africa|url=https://archive.org/details/geologicalatlaso0000schl |publisher=Springer|pages=[https://archive.org/details/geologicalatlaso0000schl/page/110 110]–112}}</ref> May mga [[Oklo]] reactor zone, isang natural na nuclear fission reactor na aktibo 2 bilyong taon na ang nakalilipas. Natuklasan ang lugar noong panahon ng pagmimina ng uranium noong 1970s upang magtustos sa industriya ng nuclear power ng Pransya. Ang pinakamalaking ilog nito ay ang [[Ilog Ogooué|Ogooué]], na may habang 1,200 kilometro (750 mi). Mayroon itong tatlong karst area kung saan mayroong daan-daang kuweba na matatagpuan sa dolomite at limestone rocks. Isang ekspedisyon ng National Geographic ang bumisita sa ilang kuweba noong tag-araw ng 2008 upang idokumento ang mga ito.<ref>{{cite web|url=http://blogs.nationalgeographic.com/blogs/gabon-caves|title=Expedition website|access-date=30 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420132319/http://blogs.nationalgeographic.com/blogs/gabon-caves/|archive-date=20 April 2009|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Ang Gabon ay lubhang mahina laban sa pagbabago ng klima dahil sa siksik na populasyon nito sa baybayin, mga sentro ng ekonomiya sa baybayin, at pagdepende sa agrikulturang sahod-ulan.<ref name=":17">{{Cite web |last=World Bank Climate Change Knowledge Portal |title=Gabon |url=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/country/gabon# |access-date=2025-03-17 |publisher=World Bank |language=en}}</ref> Ang pagtaas ng lebel ng dagat ay nagbabanta sa pagguho ng baybayin at pagkontamina sa mga pinagkukunan ng tubig-tabang gamit ang tubig-alat. Ang bansa ay nakakaranas ng mas madalas at malalang mga kaganapan sa matinding panahon, tulad ng mga baha, tagtuyot, at bagyo, na nakakasira sa imprastraktura, nagpapaalis sa mga komunidad, at nakakagambala sa seguridad sa pagkain at kabuhayan.<ref name=":18">{{Cite web |last=Othering & Belonging Institute |title=Gabon Case Study |url=https://belonging.berkeley.edu/climatedisplacement/case-studies/gabon |access-date=2025-03-17 |website=belonging.berkeley.edu}}</ref> Upang umangkop, inuuna ng Gabon ang pagprotekta sa mga lugar sa baybayin nito, pati na rin ang mga industriya ng pangingisda, agrikultura, at kagubatan.<ref name=":17" /> Ang malalawak na kagubatan nito ay nagsisilbing net carbon sink.<ref name=":19">{{Cite web |last=UNDP Biofin |title=Gabon |url=https://www.biofin.org/gabon#: |access-date=2025-03-17 |website=BIOFIN |language=en}}</ref><ref name=":20">{{Cite book |last=UNFCCC |url=https://unfccc.int/sites/default/files/resource/FSVR1_GAB_Jun2024.pdf |title=Record of the facilitative sharing of views at the sixtieth session of the Subsidiary Body for Implementation: Gabon |publication-date=5 August 2024}}</ref> Kinikilala ito bilang isang pandaigdigang lider sa aksyon sa klima at malawak na itinuturing na bansang may pinakamaraming carbon-positive sa mundo, dahil sa malakas na pagsisikap nito sa konserbasyon.<ref name=":18" /> Noong 2002, humigit-kumulang 10% ng teritoryo ng bansa ang itinalagang lupain ng pambansang parke, (na may kabuuang 13 parke). Ang [[Pambansang Ahensya para sa mga Pambansang Parke]] ang namamahala sa sistema ng parke. Ang Gabon ay mayroong 2018 [[Forest Landscape Integrity Index]] mean score na 9.07/10, na nagraranggo dito sa ika-9 sa buong mundo mula sa 172 bansa.<ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal |last1=Grantham |first1=H. S. |last2=Duncan |first2=A. |last3=Evans |first3=T. D. |last4=Jones |first4=K. R. |last5=Beyer |first5=H. L. |last6=Schuster |first6=R. |last7=Walston |first7=J. |last8=Ray |first8=J. C. |last9=Robinson |first9=J. G. |last10=Callow |first10=M. |last11=Clements |first11=T. |last12=Costa |first12=H. M. |last13=DeGemmis |first13=A. |last14=Elsen |first14=P. R. |last15=Ervin |first15=J. |year=2020 |title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=1 |page=5978 |bibcode=2020NatCo..11.5978G |doi=10.1038/s41467-020-19493-3 |issn=2041-1723 |pmc=7723057 |pmid=33293507 |doi-access=free |last16=Franco |first16=P. |last17=Goldman |first17=E. |last18=Goetz |first18=S. |last19=Hansen |first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E. |last21=Jantz |first21=P. |last22=Jupiter |first22=S. |last23=Kang |first23=A. |last24=Langhammer |first24=P. |last25=Laurance |first25=W. F. |last26=Lieberman |first26=S. |last27=Linkie |first27=M. |last28=Malhi |first28=Y. |last29=Maxwell |first29=S. |last30=Mendez |first30=M. |last31=Mittermeier |first31=R. |last32=Murray |first32=N. J. |last33=Possingham |first33=H. |last34=Radachowsky |first34=J. |last35=Saatchi |first35=S. |last36=Samper |first36=C. |last37=Silverman |first37=J. |last38=Shapiro |first38=A. |last39=Strassburg |first39=B. |last40=Stevens |first40=T. |last41=Stokes |first41=E. |last42=Taylor |first42=R. |last43=Tear |first43=T. |last44=Tizard |first44=R. |last45=Venter |first45=O. |last46=Visconti |first46=P. |last47=Wang |first47=S. |last48=Watson |first48=J. E. M.}}</ref> ==Pulitika== {{expand section|date=Setyembre 2026}} Ang anyo ng pamahalaang republikang pampanguluhan ay nakasaad sa ilalim ng konstitusyon ng 1961 (binago noong 1975, muling isinulat noong 1991, at binago noong 2003). Ang pangulo ay inihahalal sa pamamagitan ng unibersal na karapatang bumoto para sa pitong taong termino; isang susog sa konstitusyon noong 2003 ang nag-alis ng mga limitasyon sa termino ng pangulo. Maaaring humirang at magtanggal ang pangulo ng punong ministro, gabinete, at mga hukom ng independiyenteng Korte Suprema. Ang pangulo ay may iba pang mga kapangyarihan, tulad ng awtoridad na buwagin ang Pambansang Asamblea, magdeklara ng estado ng pagkubkob, ipagpaliban ang batas, at magsagawa ng mga reperendum. Ang [[parlamento ng Gabon]] ay bicameral na may Pambansang Asamblea at Senado. Ang Pambansang Asamblea ay may 120 kinatawan na inihahalal ng publiko para sa limang taong termino. Ang Senado ay binubuo ng 102 miyembro na inihahalal ng mga konseho ng munisipyo at mga asamblea ng rehiyon at naglilingkod sa loob ng anim na taon. Ang pangulo ng Senado ang susunod na susunod sa pangulo. ===Mga dibisyong administratibo=== {{Main|Mga subdibisyon ng Gabon}} Ang Gabon ay nahahati sa 9 na lalawigan, na nahahati rin sa 50 [[Mga departamento ng Gabon|departamento]]. Ang pangulo ang nagtatalaga ng mga gobernador panlalawigan, mga prepekt, at mga subprepekt. #[[Lalawigan ng Estuaire|Estuaire]] ([[Libreville]]) #[[Lalawigan ng Haut-Ogooué|Haut-Ogooué]] ([[Franceville]]) #[[Lalawigan ng Moyen-Ogooué|Moyen-Ogooué]] ([[Lambaréné]]) #[[Lalawigan ng Ngounié|Ngounié]] ([[Mouila]]) #[[Lalawigan ng Nyanga|Nyanga]] ([[Tchibanga]]) #[[Lalawigan ng Ogooué-Ivindo|Ogooué-Ivindo]] ([[Makokou]]) #[[Lalawigan ng Ogooué-Lolo|Ogooué-Lolo]] ([[Koulamoutou]]) #[[Lalawigan ng Ogooué-Maritime|Ogooué-Maritime]] ([[Port-Gentil]]) #[[Lalawigan ng Woleu-Ntem|Woleu-Ntem]] ([[Oyem]]) ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Africa}} [[Kategorya:Mga bansa sa Aprika]] {{stub|Aprika|Bansa}} 6eztrhgz0lvk4z8ejmmmjwhgpx2g6io 0 11824 2227432 2227108 2026-09-22T02:51:02Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 2 books for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227432 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO-2">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/532|title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin|website=[[UNESCO]]|access-date=19 Agosto 2008|archive-date=8 Agosto 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532|url-status=live|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. === Buhay-gabi at mga pagdiriwang === Ipinagdiriwang ang buhay-gabi o ''nightlife'' ng Berlin bilang isa sa mga pinakamagkakaiba at masigla sa uri nito.<ref>{{cite web|url=https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|title=Losing your mind in Berlin|first=Walter|last=Wasacz|website=Metro Times|date=11 Oktubre 2004|access-date=18 Nobyembre 2006|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910010712/https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|title=Berlin, Berlin, the city of sin. The city that never sleeps, or better yet, where you never have to sleep.|date=5 Enero 2017|publisher=Decoded Magazine|access-date=14 Pebrero 2022|archive-date=6 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206084058/https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|url-status=live|language=en}}</ref> Noong dekada 1970 at 1980, ang SO36 sa [[Kreuzberg]] ay naging sentro ng [[Punk rock|musikang punk]] at kultura. Naging tanyag ang ''SOUND'' at ang ''Dschungel''. Sa buong dekada 1990, ang mga taong nasa edad 20 mula sa iba't ibang panig ng mundo, partikular na mula sa [[Western Europe|Kanluranin]] at Gitnang Europa, ay ginawang pangunahing destinasyon ng buhay-gabi ang eksena ng mga klab sa Berlin. Pagkatapos ng pagbagsak ng Pader ng Berlin noong 1989, maraming makasaysayang gusali sa Mitte, ang dating sentro ng lungsod ng Silangang Berlin, ang ilegal na inokupa at muling itinayo ng mga batang iskuwater at naging masiglang lugar para sa mga pagtitipon ng ''underground'' (o palihim) at kontra-kultura.<ref>{{Cite web|title=Art of Now – Berlin's Nightlife – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|access-date=6 Hulyo 2020|website=BBC|language=en-GB|archive-date=6 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706225511/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|url-status=live}}</ref> Maraming naytklab ang matatagpuan sa mga sentrong distrito, kabilang ang Tresor at Berghain. Ang KitKatClub at ilang iba pang lugar ay kilala sa kanilang mga partidong malaya sa mga seksuwal na paghihigpit. Hindi kailangang magsara ang mga klab sa takdang oras tuwing katapusan ng linggo, at maraming piging o ''party'' ang nagpapatuloy hanggang umaga o maging sa buong katapusan ng linggo, kabilang ang mga malapit sa [[Alexanderplatz]]. Naging tanyag na lugar ang ilang lugar para sa eksena ng ''neo-burlesque''. Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa kulturang [[Mga bakla|bakla]] at isa itong mahalagang pinagmulan ng kilusan para sa mga karapatan ng [[LGBT]]. Malayang nagpapatakbo ang mga bar at bulwagan ng sayawan para sa magkaparehong kasarian noong dekada 1880 pa, at nagsimula noong 1896 ang unang magasin na pangbakla na ''Der Eigene''. Pagsapit ng dekada 1920, nagkaroon ang mga bakla at [[lesbiyana]] ng hindi pa kailanman nasaksihang antas ng pagiging hayag sa lipunan.<ref>{{cite book|last=Krauss|first=Kenneth|title=The drama of fallen France: reading la comédie sans tickets |url=https://archive.org/details/dramaoffallenfra0000krau|year=2004|publisher=State University of New York |location=Albany, NY |isbn=978-0-7914-5953-9 |page=[https://archive.org/details/dramaoffallenfra0000krau/page/11 11]|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |title=Berlin Story – The New Yorker |first=Alex |last=Ross |date=26 Enero 2015 |magazine=The New Yorker |access-date=6 Hunyo 2016 |archive-date=20 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420134154/https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |url-status=live |language=en}}</ref> Ngayon, bukod sa positibong kapaligiran sa mas malawak na eksena ng mga klab, mayroon muling napakaraming klab na ''[[queer]]'' at pagdiriwang ang lungsod. Kabilang sa pinakakilala at pinakamalaki ang Berlin Pride, ang ''Christopher Street Day'',<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007101504/https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-date=7 Oktubre 2006 |title=Berlin for Gays and Lesbians |date=7 Oktubre 2006 |access-date=7 Abril 2012|language=en}}</ref> ang ''Lesbian and Gay City Festival'' sa Berlin-Schöneberg, at ang ''Kreuzberg Pride''. Ang taunang Pandaigdigang Pista ng Pelikula sa Berlin (Berlinale), na may humigit-kumulang 500,000 dumalo, ay itinuturing na pinakamalaking pistang pelikula sa mundo batay sa bilang ng mga dumadalo mula sa publiko.<ref>{{cite web |url=https://www.europeanfilmacademy.org/ |title=European Film Academy |publisher=European Film Academy |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=25 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525004720/http://www.europeanfilmacademy.org/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.berlinale.de/ |title=Berlin Film Festival |publisher=Berlinale.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=17 Pebrero 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217150238/https://www.berlinale.de/ |url-status=live |language=en}}</ref> Ang Karneval der Kulturen (''Karnabal ng mga Kultura''), isang parada sa lansangan na binubuo ng maraming pangkat etniko, ay ginaganap tuwing katapusan ng linggo ng [[Pentecost|Pentekostes]].<ref>{{cite web |url=https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |title=English Summary |publisher=Karneval-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419112335/https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> Kilala rin ang Berlin sa pangkulturang pagdiriwang na Berliner Festspiele, na kinabibilangan ng jazz festival na JazzFest Berlin, at ng Young Euro Classic, ang pinakamalaking pandaigdigang pagdiriwang ng mga orkestrang pangkabataan sa mundo. Ginaganap sa lungsod ang ilang festival at kumperensiya tungkol sa teknolohiya at sining sa midya, kabilang ang Transmediale at Chaos Communication Congress. Ang taunang Pistang Berlin ay nakatuon sa [[indie rock]], elektronikong musika at synthpop at bahagi ng Pandaigdigang Linggo ng Musika sa Berlin.<ref>[https://www.berlinfestival.de/en.html Berlin Festival] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314234453/https://www.berlinfestival.de/en.html |date=2015-03-14}} na websayt (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.berlin-music-week.de/en/ Berlin Music Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410203724/https://www.berlin-music-week.de/en/ |date=2014-04-10 }} na websayt (sa Ingles)</ref> Taun-taon, nagdaraos ang Berlin ng isa sa pinakamalalaking pagdiriwang ng [[Bagong Taon]] sa mundo, na dinadaluhan ng mahigit isang milyong tao. Ang sentro nito ay ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], kung saan nakasentro ang mga paputok sa pagsapit ng hatinggabi, subalit may iba't ibang pribadong palabas ng paputok sa buong lungsod. Karaniwang nagbabatian sa pamamagitan ng pagtaas ng baso.ang mga dumadalo sa mga piging sa Alemanya sa Bagong Taon gamit ang isang baso ng bula-bulang alak. <gallery widths="150" heights="150"> File:20150208 - Berlinale Palast and Red Carpet.JPG|Ang Berlinale ang pinakamalaking pandaigdigang pistang pelikula na dinadaluhan ng mga manonood. File:Festival of Lights 2012 - Französischer Dom.jpg|Ang Katedral ng Pransiya sa taunang Pista ng mga Ilaw File:Hanukkah, Brandenburg Gate (Berlin).jpg|Pagdiriwang ng [[Hanukkah]] sa Tarangkahang Brandeburgo </gallery> === Sining ng pagtatanghal === [[File:Rattle BPH-Rittershaus1-Wikipedia.jpg|thumb|right|Si Sir Simon Rattle na nagdidirehe sa tanyag na Pilarmonikong Berlin]] May 44 teatro at tanghalan ang Berlin.<ref name="berlin.de" /> Ang Teatrong Deutsches sa Mitte ay itinayo noong 1849–50 at halos tuluy-tuloy na nagpatakbo mula noon. Ang Volksbühne sa Rosa-Luxemburg-Platz ay itinayo noong 1913–14, bagaman itinatag ang kompanya noong 1890. Ang Kalipunang Berliner, na kilala sa pagtatanghal ng mga akda ni [[Bertolt Brecht]], ay itinatag noong 1949. Itinatag ang Schaubühne noong 1962 at lumipat sa gusali ng dating Universum Cinema sa Kurfürstendamm noong 1981. Sa kapasidad na 1,895 upuan at lawak ng entablado na {{convert|2854|m2|0|abbr=off|sp=us}}, ang Friedrichstadt-Palast sa Berlin Mitte ang pinakamalaking palasyo ng palabas sa Europa. Para sa malayang eksena ng sayaw at teatro sa Berlin, mahalaga ang mga lugar tulad ng Sophiensäle sa Mitte at ang tatlong gusali ng Hebbel am Ufer (HAU) sa Kreuzberg. Mapupuntahan din ng mga manonood na nagsasalita ng Ingles ang karamihan sa mga produksiyon doon. Nakabase rin doon ang ilan sa mga pangkat ng sayaw at teatro na nagtatrabaho sa pandaigdigang antas, tulad ng Gob Squad at Rimini Protokoll, pati na rin ang mga pista tulad ng pandaigdigang pista na Sayaw sa Agosto. May tatlong bahay-[[opera]] ang Berlin: ang Deutsche Oper, ang Berlin State Opera, at ang Komische Oper. Ang Berlin State Opera sa [[Unter den Linden]] ay binuksan noong 1742 at pinakamatanda sa tatlo. Si Daniel Barenboim ang direktor nitong pangmusika. Tradisyonal na nagdadalubhasa ang Komische Oper sa mga operetta at matatagpuan din sa Unter den Linden. Binuksan ang Deutsche Oper noong 1912 sa Charlottenburg. Ang pangunahing lugar ng lungsod para sa mga pagtatanghal ng musikal na teatro ay ang Theater am Potsdamer Platz at ang Theater des Westens (itinayo noong 1895). Mapapanood ang kontemporaryong sayaw sa ''Radialsystem V''. Nagdaraos ang Tempodrom ng mga konsiyerto at aliwang hango sa sirko. Naglalaman din ito ng isang spa na nag-aalok ng karanasang gumagamit ng maraming pandama. Ang Admiralspalast sa Mitte ay may masiglang programa ng iba't ibang pagtatanghal at mga kaganapang pangmusika. May pitong orkestra ng simponiya sa Berlin. Ang Orkestrang Pilarmonikong Berlin ay isa sa mga pangunahing orkestra sa mundo;<ref>{{cite news |author=Charlotte Higgins and Ben Aris in Berlin |date=29 Abril 2004 |title=Is Rattle's Berlin honeymoon over? |language=en |newspaper=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2004/apr/29/germany.arts |url-status=live |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828013033/https://www.theguardian.com/world/2004/apr/29/germany.arts |archive-date=28 Agosto 2013}}</ref> nakabase ito sa Berliner Philharmonie malapit sa Potsdamer Platz, sa isang kalyeng ipinangalan sa pinakamatagal nitong naging punong konduktor, si Herbert von Karajan.<ref>{{cite news |last=Wakin |first=Daniel J. |date=25 Setyembre 2005 |title=Music: Berlin |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2005/09/25/travel/music-berlin.html |url-status=live |access-date=2024-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150529193551/https://www.nytimes.com/2005/09/25/travel/music-berlin.html |archive-date=2015-05-29}}</ref> Si Simon Rattle ang punong konduktor nito mula 1999 hanggang 2018, at kasalukuyang hawak ni Kirill Petrenko ang posisyong iyon. Ang Konzerthausorchester Berlin ay itinatag noong 1952 bilang orkestra para sa Silangang Berlin. Si Christoph Eschenbach ang punong konduktor nito. Nagtatanghal ang Haus der Kulturen der Welt ng mga eksibisyon tungkol sa mga usaping interkultural at nagdaraos ng mga pagtatanghal ng musikang pangmundo at mga kumperensiya.<ref>{{cite web |author=D |url=https://www.hkw.de/en/bottom/impressum/impressum.php |title=Haus der Kulturen der Welt |publisher=Hkw.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=3 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503225327/https://www.hkw.de/en/bottom/impressum/impressum.php |url-status=live |language=de}}</ref> Kilala ang ''Kookaburra'' at ang ''Quatsch Comedy Club'' sa kanilang mga palabas na satira at komedya. Noong 2018, inilarawan ng ''[[The New York Times|New York Times]]'' ang Berlin bilang "maituturing na kabisera ng underground elektronikong musika sa mundo".<ref>{{Cite news |last=Wilder |first=Charly |date=21 Hunyo 2018 |title=In the Capital of Electronic Music, Women Rule the Scene |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/21/arts/music/women-djs-berlin.html |url-access=limited |access-date=7 Agosto 2020 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2018/06/21/arts/music/women-djs-berlin.html |archive-date=1 Enero 2022 |issn=0362-4331}}</ref> === Pagkain === {{multiple image | align = right | caption_align = center | footer_align = center | image1 = Döner Kebab.jpg | width1 = 226 | caption1 = [[Doner kebab|Döner kebab]] | image2 = Currywurst-1.jpg | width2 = 192 | caption2 = Isang plato ng [[Currywurst]] | footer = Naimbento sa Berlin, ang currywurst at makabagong döner ay mga sagisag ng kulturang popular at lutuin ng Germany. }} Malaki ang pagkakaiba-iba ng pagkain at mga handog na pagkain sa Berlin. Dalawampu't tatlong restawran sa Berlin ang ginawaran ng isa o higit pang [[Michelin Guide#Stars|bituin ng Michelin]] sa [[Michelin Guide|Gabay ng Michelin]] noong 2021, na naglagay sa lungsod sa nangungunang posisyon sa Alemanya ayon sa bilang ng mga restawrang may ganitong pagkilala.<ref>{{cite web |url=https://guide.michelin.com/en/de/berlin-region/berlin/restaurants |title=MICHELIN Guide, Germany, Berlin Restaurants |publisher=MICHELIN Guide |access-date=15 Nobyembre 2021 |archive-date=15 Nobyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115075322/https://guide.michelin.com/en/de/berlin-region/berlin/restaurants |url-status=live |language=en}}</ref> Kilala ang Berlin sa mga pagkaing [[Panggugulayin|behetaryanismo]]<ref>{{cite web |url=https://www.saveur.com/vegetarian-restaurants-berlin-germany |title=Good Taste Award Winner 2015: Berlin, The New Vegetarian Capital |date=5 Setyembre 2015 |publisher=SAVEUR |access-date=1 Marso 2016 |archive-date=17 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217063554/https://www.saveur.com/vegetarian-restaurants-berlin-germany |url-status=live |language=en}}</ref> at [[Veganism|beganismo]],<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/berlin-vegan-capital-of-the-world/a-35951064 |title=Berlin: Vegan capital of the world? |publisher=DW |access-date=4 Abril 2017 |archive-date=3 Abril 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403195151/https://www.dw.com/en/berlin-vegan-capital-of-the-world/a-35951064 |url-status=live |language=en}}</ref> at tahanan ito ng isang makabago at masiglang eksena ng negosyong pagkain na nagtataguyod ng mga kosmopolitanong lasa, lokal at napapanatiling sangkap, pansamantalang pamilihan ng pagkaing lansangan, mga ''supper club'' o klab panghapunan, gayundin ng mga pagdiriwang ng pagkain tulad ng Isang Linggo ng Pagkain sa Berlin.<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/berlins-booming-food-scene/a-17983026 |title=Berlin's booming food scene |publisher=DW |access-date=4 Abril 2017 |archive-date=3 Abril 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403200216/https://www.dw.com/en/berlins-booming-food-scene/a-17983026 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://foodtank.com/news/2016/09/conscious-food-consumption-at-berlins-restlos-gluecklich/|title=Conscious Food Consumption at Berlin's Restlos Glücklich|date=11 Setyembre 2016|publisher=Food Tank|access-date=4 Abril 2017|archive-date=4 Abril 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404043408/https://www.foodtank.com/news/2016/09/conscious-food-consumption-at-berlins-restlos-gluecklich/|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lokal na pagkain ang nagmula sa mga tradisyong pangkusina ng hilagang Alemanya at kinabibilangan ng mga malasa at nakakabusog na putahe na may [[Baboy (pagkain)|baboy]], [[gansa]], [[isda]], [[gisantes]], [[legumbre]], [[pipino]], o [[patatas]]. Kabilang sa mga karaniwang [[pagkain]] sa Berlin ang mga tanyag na [[street food|pagkaing lansangan]] tulad ng ''[[Currywurst]]'' (na sumikat dahil sa mga manggagawa sa konstruksyon noong panahon ng muling pagtatayo ng lungsod pagkatapos ng digmaan), ''Buletten'' at ang [[donat]] na ''Berliner'', na kilala sa Berlin bilang {{lang|de|Pfannkuchen}} ({{IPA|de|ˈp͡fanˌkuːxn̩|lang|De-Pfannkuchen.ogg}}).<ref>[https://www.germanfoods.org/consumer/facts/berlin.cfm Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140303102248/https://www.germanfoods.org/consumer/facts/berlin.cfm |date=2014-03-03 }} German Foods (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/spicy-sausage-that-is-worthy-of-a-shrine-in-berlin-1772530.html|title=Spicy sausage that is worthy of a shrine in Berlin|newspaper=The Independent|first=Tony|last=Paterson|date=15 Agosto 2009|access-date=24 Agosto 2017|archive-date=22 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322143121/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/spicy-sausage-that-is-worthy-of-a-shrine-in-berlin-1772530.html|url-status=dead|language=en}}</ref> Malawak ang mga [[Panaderya|panaderyang]] Aleman na nag-aalok ng iba't ibang [[tinapay]] at [[pastelerya]]. Matatagpuan sa [[KaDeWe]] ang isa sa pinakamalalaking pamilihan ng mga piling pagkain sa Europa, at ang ''Rausch'' ay isa sa pinakamalalaking tindahan ng [[tsokolate]] sa mundo.<ref>{{Cite news|url=https://luxeadventuretraveler.com/fassbender-rausch/|title=Chocolate Heaven at Fassbender & Rausch|publisher=Luxe Adventure Traveler|date=2013|access-date=1 Marso 2016|archive-date=5 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092139/https://luxeadventuretraveler.com/fassbender-rausch/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rausch.de/en/tradition|title=History from 1918 to today|publisher=Rausch Chocolate House|access-date=26 Hulyo 2023|archive-date=26 Hulyo 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726072355/https://www.rausch.de/en/tradition|url-status=live|language=en}}</ref> Tahanan din ang Berlin ng isang sari-saring eksena ng gastronomiya na sumasalamin sa kasaysayan ng mga [[imigrante]] sa lungsod. Dinala ng mga imigranteng [[Turko]] at [[Mga Arabe|Arabe]] ang kanilang mga tradisyong pangkusina sa lungsod, kabilang ang ''lahmacun'' at ''falafel'', na naging karaniwang pagkaing mabilisang ihain. Ang makabagong bersiyon ng [[pangmadaliang pagkain]] na [[sandwits]] na [[doner kebab]], na nabuo sa Berlin noong [[dekada 1970]], ay naging paboritong pagkain sa Alemanya at sa iba pang bahagi ng mundo. === Libangan === Ang Zoologischer Garten Berlin, ang mas matanda sa dalawang [[zoo]] sa lungsod, ay itinatag noong 1844. Ito ang pinakadinadalaw na zoo sa Europa at nagtatampok ng pinakamaraming uri ng hayop sa mundo.<ref>{{cite web |url=https://www.rbb-online.de/_/nachrichten/vermischtes/beitrag_jsp/key=news4382800.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007155448/http://www.rbb-online.de/_/nachrichten/vermischtes/beitrag_jsp/key=news4382800.html |url-status=dead|archive-date=7 Oktubre 2006|title=Hauptstadt-Zoo beliebtester Tierpark|website=Rundfunk Berlin-Brandenburg|access-date=17 Agosto 2008|language=de}}</ref> Dito dating nanirahan ang tanyag na Knut, isang [[polar bear|osong pampolo]] na ipinanganak sa pagkabihag.<ref>{{Cite news|first=Tristana|last=Moore|title=Baby bear becomes media star|date=23 Marso 2007|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6486993.stm|work=BBC News|access-date=17 Agosto 2008|archive-date=1 Abril 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070401034258/https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6486993.stm|url-status=live|language=en}}</ref> Ang isa pang zoo ng lungsod, ang Tierpark Friedrichsfelde, ay itinatag noong 1955. Ang Botanischer Garten ng Berlin ay kinabibilangan ng Museong Botaniko ng Berlin. Sa lawak na {{convert|43|ha|acre}} at may humigit-kumulang 22,000 iba't ibang uri ng halaman, isa ito sa pinakamalaki at pinakamasasaklaw na koleksiyon ng buhay-halaman sa mundo. Kabilang sa iba pang hardin sa lungsod ang Britzer Garten at ang Gärten der Welt (Mga Hardin ng Mundo) sa Marzahn.<ref>{{cite web |url=https://www.gruen-berlin.de/gesellschaft/ |title=Grün Berlin |language=de |trans-title=Green Berlin |publisher=Die Grün Berlin GmbH |access-date=27 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522183154/https://www.gruen-berlin.de/gesellschaft/ |archive-date=22 Mayo 2011 |url-status=dead}}</ref> Ang parke ng Tiergarten sa Mitte, na may disenyo ng tanawin ni Peter Joseph Lenné, ay isa sa pinakamalaki at pinakapopular na parke sa Berlin.<ref>{{cite web |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/aktuell/wettbewerbe/lenne/en/biographie.shtml |title=Peter Joseph Lenné, Senate Department of Urban Development |publisher=Stadtentwicklung.berlin.de |date=30 Setyembre 2011 |access-date=10 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421101545/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/aktuell/wettbewerbe/lenne/en/biographie.shtml |archive-date=21 Abril 2013 |url-status=dead}}</ref> Sa Kreuzberg, nag-aalok ang Viktoriapark ng tanawin ng katimugang bahagi ng panloob na Berlin. Ang Parkeng Treptower, sa tabi ng Spree sa Treptow, ay nagtatampok ng isang malaking Bantayog ng Digmaang Sobyet. Ang Volkspark sa [[Friedrichshain]], na binuksan noong 1848, ay ang pinakamatandang parke sa lungsod at nagtatampok ng mga bantayog, sinehang panlabas tuwing tag-araw, at ilang pasilidad para sa [[palakasan]].<ref>{{cite web|author1=Paul Sullivan|title=Volkspark Friedrichshain|url=https://www.slowtravelberlin.com/volkspark-friedrichshain/|website=Slow Travel Berlin|access-date=30 Agosto 2014|date=30 Hulyo 2010|archive-date=3 Setyembre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903203937/https://www.slowtravelberlin.com/volkspark-friedrichshain/|url-status=live|language=en}}</ref> Ang Tempelhofer Feld, ang dating lugar ng paliparan ng lungsod, ay pinakamalaking bukas na espasyo sa loob ng isang lungsod sa mundo.<ref>{{cite news |last=Stephan |first=Felix |url=https://www.zeit.de/lebensart/2012-09/lust-auf-stadt-tempelhofer-feld |title=Entfaltung auf dem Rollfeld |location=Berlin (Germany) |newspaper=zeit.de |date=10 Disyembre 2012 |access-date=8 Pebrero 2018 |archive-date=21 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021183842/https://www.zeit.de/lebensart/2012-09/lust-auf-stadt-tempelhofer-feld |url-status=live |language=de}}</ref> Ang [[Potsdam]] ay nasa timog-kanlurang gilid ng Berlin. Ang lungsod ay naging tirahan ng mga hari ng [[Prussia|Prusya]] at ng Kaiser ng Alemanya hanggang 1918. Ang lugar sa paligid ng Potsdam, partikular ang [[Sanssouci]], ay kilala sa magkakaugnay na mga lawa at mga pook na pangkultura. Ang Mga Palasyo at Parke ng Potsdam at Berlin ang pinakamalaking [[World Heritage Site|Pook na Pamanang Pandaigdig]] sa Alemanya.<ref name="UNESCO-2"/> Kilala rin ang Berlin sa maraming [[kapihan]], musikero sa lansangan, mga bar sa tabing-dagat sa kahabaan ng Ilog Spree, mga pamilihang ukay-ukay, mga ''boutique'' (o maliit na tindahan), at mga tindahang ''pop-up'' na nagbibigay ng mga pagkakataon para sa [[Libangan (gawain)|libangan]] at [[paglilibang]].<ref>{{cite news |last=Lee |first=Denny |url=https://travel.nytimes.com/2006/12/10/travel/10hours.html |title=36 Hours in Berlin |location=Berlin (Germany) |publisher=Travel.nytimes.com |date=10 Disyembre 2006 |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120624141002/https://travel.nytimes.com/2006/12/10/travel/10hours.html |archive-date=24 Hunyo 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> <gallery widths="150" heights="150"> File:Berlin Elefantentor 09-2017 b.jpg|Ang Tarangkahang Elepante sa [[Zoo ng Berlin]] File:Siegessäule10 b.jpg|Ang [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin]] sa Tiergarten File:Berlin Tiergarten4.jpg|Sa loob ng Tiergarten (parke) File:Botanischer Garten Gärtnerwohnhaus I.jpg|Sa loob ng Harding Botaniko ng Berlin </gallery> == Palakasan == [[Talaksan:Berliner_Olympiastadion_night_2.jpg|thumb|Sa Olympiastadion dinaos ang Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1936, ang Katupasan ng Kopang Pandaigdig ng FIFA ng 2006, at ang Katapusan ng UEFA Euro ng 2024.]] [[Talaksan:Berlin_marathon.jpg|thumb|Ang Maratong Berlin ay ang kasalukuyang ikalawang rekord pandaigdig na kurso (ang rekord pandaigdig na kurso ay magmula noong Agosto 2024 na Maratong Chicago).]] [[Talaksan:Berlin_Mercedes-Benz-Arena.jpg|thumb|Arenang Uber (dating O2 World Berlin, kalaunan ay Arenang Mercedes-Benz)]] Naging tanyag ang Berlin bilang punong-abala sa mga pangunahing pandaigdigang paligsahan sa palakasan.<ref>{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/stories/2008/04/01/2204562.htm?section=sport|title=Melbourne retains ultimate sports city title|website=ABC News|date=1 Abril 2008|access-date=1 Hulyo 2008|archive-date=13 Enero 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113164852/https://www.abc.net.au/news/stories/2008/04/01/2204562.htm?section=sport|url-status=dead|language=en}}</ref> Nag-host ang lungsod ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init]] ng 1936 at naging punong-abala sa [[FIFA World Cup|Kopang Pandaigdig]] ng [[FIFA]] ng 2006.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/overview.html |title=Italy conquer the world as Germany wins friends |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821050509/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/overview.html |archive-date=21 Agosto 2008|language=en}}</ref> Idinaos sa Olympiastadion ang mga Kampeanatong Atletikong Pandaigdig (''World Athletics Championships'') noong 2009.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin2009.org/ |title=12. IAAF Leichtathletik WM berlin 2009 |publisher=Berlin2009.org |access-date=10 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720233014/https://www.berlin2009.org/ |archive-date=20 Hulyo 2009 |url-status=dead|language=de}}</ref> Dinaos sa lungsod ng paligsahan sa [[basketbol]] na Hulng Apa ng Euroleague noong 2009 at 2016,<ref>{{cite web|url=https://www.euroleague.net/news/i/5y55csanso845gfb|title=Euroleague Final Four returns to Berlin in 2016|publisher=Euroleague|date=11 Mayo 2015|access-date=5 Nobyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019170810/https://www.euroleague.net/news/i/5y55csanso845gfb|archive-date=19 Oktubre 2016|url-status=dead|language=en}}</ref> at naging isa sa mga punong-abala ng FIBA EuroBasket 2015. Noong 2015, naging lugar ang Berlin para sa Katupasan ng Liga ng mga Kampeon ng UEFA . Nag-''bid'' o nag-alok ang lungsod na mag-''host'' ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2000|Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 2000]] subalit natalo sa [[Sydney]].<ref>{{Cite web |date=Hunyo 2009 |title=Berlin's Failed Bid to Host the 2000 Summer Olympic Games: Urban Development and the Improvement of Sports Facilities |url=https://www.researchgate.net/publication/46541517|language=en}}</ref> Nag-''host'' ang Berlin ng Espesyal na Palarong Olimpikong Pandaigdig sa Tag-init ng 2023. Ito ang unang pagkakataon na naging punong-abala ang Alemanya ng Espesyal na Palarong Olimpikong Pandaigdig.<ref>{{cite web|url=https://www.specialolympics.org/about/press-releases/berlin-germany-selected-to-host-the-2023-special-olympics-world-games|title=Berlin, Germany selected to host the 2023 Special Olympics World Games|publisher=Special Olympics|access-date=21 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221041349/https://www.specialolympics.org/about/press-releases/berlin-germany-selected-to-host-the-2023-special-olympics-world-games|archive-date=21 Disyembre 2018|url-status=dead|language=en}}</ref> Ang taunang Maratong Berlin{{snd}}isang kurso na may pinakamaraming takbong kabilang sa nangungunang 10 rekord pandaigdig{{snd}}at ang ISTAF ay mga matagal nang itinatag na paligsahan sa [[Atletiks|atletiko]] sa lungsod.<ref>{{cite web |url=https://www.scc-events.com/en/events/halbmarathon/ |title=Berlin Marathon |publisher=Scc-events.com |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://www.scc-events.com/en/events/halbmarathon/ |archive-date=2 Abril 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> Ang Mellowpark sa Köpenick ay isa sa pinakamalalaking liwasang pang-iskayt e at BMX sa Europa.<ref>{{cite web|url=https://www.urbancatalyst-studio.de/en/projects/project-site/mellowpark-berlin.html |title=Mellowpark Campus |publisher=urbancatalyst-studio.de |access-date=29 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904031925/https://www.urbancatalyst-studio.de/en/projects/project-site/mellowpark-berlin.html |archive-date=4 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Naging popular ang isang ''fan fest'' o pista ng mga tagahanga sa Tarangkahang Brandeburgo, na umaakit ng ilang daang libong manonood, tuwing may mga pandaigdigang paligsahan sa putbol gaya ng Europeong Kampeonatong UEFA.<ref>{{cite web|url=https://blogs.bettor.com/The-best-sports-stadiums-in-the-world-a21645 |title=500,000 spectators to watch the game together |publisher=Blogs.bettor.com |access-date=7 Abril 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322085540/https://blogs.bettor.com/The-best-sports-stadiums-in-the-world-a21645 |archive-date=22 Marso 2012|language=en}}</ref> Si Friedrich Ludwig Jahn, na madalas kilalaning "ama ng makabagong [[himnastika]]", ay nakaimbento ng pahalang na bar, mga magkahanay na bar, mga singsing, at kabayo sa paglundag noong mga 1811 sa Berlin.<ref>{{Cite book|title=Gymnastics|url=https://archive.org/details/gymnastics0000mcin|last=Mcintosh|first=J. S.|publisher=Mason Crest|year=2010|isbn=978-1422217344|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/|title=A History of Gymnastics: From Ancient Greece to Modern Times {{!}} Scholastic|last=Strauss|first=Michael|website=www.scholastic.com|access-date=4 Disyembre 2019|archive-date=19 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219051634/https://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.insidesport.com.au/news/friedrich-jahn-invented-gymnastics-apparatus-422812|title=Friedrich Jahn invented gymnastics' apparatus|last=Drane|first=Robert|date=16 Marso 2016|website=Inside Sport|access-date=4 Disyembre 2019|archive-date=4 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204131519/https://www.insidesport.com.au/news/friedrich-jahn-invented-gymnastics-apparatus-422812|url-status=live|language=en}}</ref> Ang kilusang Turners ni Jahn, na unang isinagawa sa Volkspark Hasenheide, ang pinagmulan ng makabagong klab pang-isport.<ref>{{cite web | url=https://www.ndr.de/geschichte/Aeltester-Sportverein-HT16-feiert-200-Jahre,jubilaeumht100.html | title=Ältester Sportverein der Welt wird 200 Jahre | access-date=20 Enero 2024 | archive-date=26 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240126003431/https://www.ndr.de/geschichte/Aeltester-Sportverein-HT16-feiert-200-Jahre,jubilaeumht100.html | url-status=live |language=de}}</ref> Noong 2013, humigit-kumulang 600,000 taga-Berlin ang nakarehistro sa isa sa mahigit 2,300 klab pampalakasan at pisikal na [[kalusugan]].<ref>{{cite web |url=https://www.lsb-berlin.net/wir-ueber-uns/der-lsb-berlin/ |title=Der Landessportbund Berlin – Mitglieder |publisher=LSB |access-date=3 Setyembre 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004065645/https://www.lsb-berlin.net/wir-ueber-uns/der-lsb-berlin/ |archive-date=4 Oktubre 2014 |url-status=dead|language=de}}</ref> Pinangangasiwaan ng lungsod ng Berlin ang mahigit 60 pampublikong panloob at panlabas na palanguyan.<ref>{{cite web |url=https://www.newinthecity.de/en/sports-leisure-berlin/2976-berlin-swimming-pools-and-bathing-spots.html |title=Berlin's swimming pools and bathing spots |publisher=New in the City |access-date=12 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216213503/https://www.newinthecity.de/en/sports-leisure-berlin/2976-berlin-swimming-pools-and-bathing-spots.html |archive-date=16 Pebrero 2016 |url-status=dead|language=en}}</ref> Ang Berlin ang pinakamalaking sentro ng pagsasanay para sa Olimpiko sa Alemanya, kung saan nakabase ang humigit-kumulang 500 nangungunang atleta (15% ng lahat ng nangungunang atleta sa Germany). Lumahok sa 2012 mga Palarong Olimpiko ang 47 piling atleta. Nakamit ng mga taga-Berlin ang 7 gintong, 12 pilak, at 3 tansong medalya.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-sportmetropole.de/english/olympiastuetzpunkt/index.html |title=Sports Metropolis |publisher=Be Berlin |access-date=12 Pebrero 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216042009/https://www.berlin-sportmetropole.de/english/olympiastuetzpunkt/index.html |archive-date=16 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Nakabase sa Berlin ang ilang propesyonal na klab na kumakatawan sa pinakamahahalagang pampangkat na palakasan na pinapanood sa Alemanya. Ang pinakamatanda at pinakapopular na koponang nasa unang dibisyon na nakabase sa Berlin ay ang klab pamputbol na Hertha BSC.<ref name="Herthabsc.de-2011">{{cite web |url=https://www.herthabsc.de/ |title=Hertha BSC |publisher=Herthabsc.de |date=27 Disyembre 2011 |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=23 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223123453/https://www.herthabsc.de/ |url-status=dead |language=en}}</ref> Kinatawan ng koponan ang Berlin bilang kasaping nagtatag ng Bundesliga noong 1963. Kabilang sa iba pang propesyonal na klab sa pampangkat na palakasan ang: {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Klab ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Palakasan ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | Itinatag ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Liga ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Lugar ng Paglalaro |- |1. FC Union Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.fc-union-berlin.de/ |title=Union Berlin |publisher=Fc-union-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=7 Pebrero 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207225546/https://www.fc-union-berlin.de/ |url-status=live |language=en}}</ref> |[[Association football|Putbol]] |1966 |Bundesliga |Stadion An der Alten Försterei |- |Hertha BSC<ref name="Herthabsc.de-2011" /> |[[Association football|Putbol]] |1892 |2. Bundesliga |Olympiastadion |- |ALBA Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.albaberlin.de/ |title=ALBA Berlin |publisher=Albaberlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=10 Mayo 2000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000510094130/https://www.albaberlin.de/ |url-status=live |language=de}}</ref> |Basketbol |1991 |BBL |Uber Arena |- |Berlin Thunder<ref>{{cite web |url=https://www.europeanleague.football/members-of-efl/berlin-thunder |title=Berlin Thunder |publisher=europeanleague.football |access-date=26 Mayo 2021 |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521130817/https://www.europeanleague.football/members-of-efl/berlin-thunder |url-status=live |language=en}}</ref> |[[American football|Amerikanong putbol]] |2021 |ELF |Friedrich-Ludwig-Jahn-Sportpark |- |Eisbären Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.eisbaeren.de |title=Eisbären Berlin |publisher=Eisbaeren.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=4 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404224600/https://www.eisbaeren.de/ |url-status=live |language=de}}</ref> |Haking yelo |1954 |DEL |Uber Arena |- |Füchse Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.fuechse-berlin.de/ |title=Füchse Berlin |publisher=Fuechse-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419192051/https://www.fuechse-berlin.de/ |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead|language=de}}</ref> |Handbol |1891 |HBL |Max-Schmeling-Halle |- |Berlin Recycling Volleys |[[Balibol (palakasan)|Balibol]] |1991 |Bundesliga |Max-Schmeling-Halle |- |Berliner Hockey Club |Lacrosse |2005 |Bundesliga |Ernst-Reuter-Feld |- |Berliner RC<ref>{{cite web |url=https://berliner-rugby-club.de|title=Berliner RC|publisher=Berliner.de |access-date=1 Enero 2026|language=de}}</ref> |Unyong Rugbi |1926 |Rugby-Bundesliga |Sportanlage Jungfernheide |- |RK 03 Berlin |Unyong Rugbi |1967 |Rugby-Bundesliga |Stadion Buschallee |- |FC Liria Berlin<ref>{{cite web |url= https://fcliria.berlin|title=Liria Berlin|publisher=Fciliria.berlin |access-date=1 Enero 2026|language=de}}</ref> |Futsal |1985 |Futsal Bundesliga |Bezirkssporthalle Neukölln - Werner-Seelenbinder-Sportpark |} == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] cxr8comizxcqqtc8kfxad7rdciyd9i7 2227665 2227432 2026-09-22T11:40:09Z Jojit fb 38 2227665 wikitext text/x-wiki {{Napiling artikulo}}{{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. [[File:Humboldt Forum 9155.jpg|thumb|Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021]] Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m|abbr=off}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m|abbr=off}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m|abbr=off}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm|abbr=off}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm|abbr=off}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3|abbr=off}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=off}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=off}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} == Tanawin ng lungsod at arkitektura == === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|abbr=off}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|abbr=off}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. Magmula noong 2019, ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> === Kabiserang lungsod === Ang Berlin ay ang kabisera ng Pederal na Republika ng Alemanya. Ang [[Pangulo ng Alemanya]], na ang mga tungkulin ay higit sa lahat panseremonya sa ilalim ng saligang batas ng Alemanya, ay may opisyal na tirahan sa [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo ng Bellevue]].<ref>{{cite web |title=Bundespräsident Horst Köhler |url=https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323221516/https://www.bundespraesident.de/DE/Home/home_node.html |archive-date=23 Marso 2020 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=Bundespraesident.de |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Kansilyer ng Alemanya]] (Bundeskanzler), na nakalagay sa gusali ng Kansilyeriya, ang Bundeskanzleramt. Sa tapat ng Kansilyeriya ay ang [[Bundestag]], ang Parlamento ng Alemanya, na nakalagay sa inayos na gusali ng Reichstag mula nang ilipat ang pamahalaan sa Berlin noong 1998. Ang [[Bundesrat]] ("pederal na konseho", na gumaganap sa tungkulin ng mataas na kapulungan) ay ang kinatawan ng 16 na bumubuong estado (Länder) ng Alemanya at may luklukan sa dating Kapulungan ng mga Panginoon ng Prusya. Ang kabuuang taunang pederal na badyet na pinamamahalaan ng pamahalaan ng Alemanya ay humigit sa €310 ($375) bilyon noong 2013<ref>{{cite web |title=Gesetz über die Feststellung des Bundeshaushaltsplans für das Haushaltsjahr 2014 |url=https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713104953/https://www.buzer.de/gesetz/11213/a188132.htm |archive-date=13 Hulyo 2016 |access-date=20 Setyembre 2016 |website=buzer.de}}</ref> at lumago sa higit sa €524 ($606) bilyon noong 2026.<ref>{{Cite web |title=Bundeshaushalt digital - Bundeshaushalt - |url=https://www.bundeshaushalt.de/DE/Bundeshaushalt-digital/bundeshaushalt-digital.html |access-date=2026-08-18 |website=Bundeshaushalt |language=de}}</ref> Ang paglipat ng pederal na pamahalaan at Bundestag sa Berlin ay halos natapos noong 1999. Gayunpaman, ang ilang mga ministeryo, pati na rin ang ilang maliliit na departamento, ay nanatili sa pederal na lungsod ng [[Bonn]], ang dating kabisera ng Kanlurang Alemanya. Patuloy ang mga talakayan tungkol sa paglipat ng mga natitirang ministeryo at departamento sa Berlin.<ref>{{cite web |date=26 Oktubre 2010 |title=Der Regierungsumzug ist überfällig |url=https://www.berliner-zeitung.de/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig-li.6130 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034346/http://www.berliner-zeitung.de/archiv/der-regierungsumzug-ist-ueberfaellig,10810590,10751012.html |archive-date=24 Setyembre 2015 |access-date=20 Nobyembre 2023 |publisher=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang Pederal na Tanggapan ng Ugnayang Panlabas at ang mga ministeryo at departamento ng Tanggulan, Katarungan at Proteksiyon ng Mamimili, Pananalapi, Ugnayang Panloob, Ugnayang Pang-ekonomiya at Enerhiya, Paggawa at Ugnayang Panlipunan, Ugnayang Pampamilya, Mga Nakatatandang Mamamayan, Kababaihan at Kabataan, Kapaligiran, Konserbasyon ng Kalikasan at Kaligtasang Nukleyar, Pagkain at Agrikultura, Pakikipagtulungang Pang-ekonomiya at Pag-unlad, Kalusugan, Transportasyon at Imprastrakturang Digital, at Edukasyon at Pananaliksik ay nakabase sa kabisera. == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 Marso 2016 |access-date=27 Marso 2016 |website=Credit Suisse|language=en}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, [[biyoteknolohiya]], mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" ! Taon<ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> ! Bahagdan ng walang trabaho (%) |- | 2000 | 15.8 |- | 2001 | 16.1 |- | 2002 | 16.9 |- | 2003 | 18.1 |- | 2004 | 17.7 |- | 2005 | 19.0 |- | 2006 | 17.5 |- | 2007 | 15.5 |- | 2008 | 13.8 |- | 2009 | 14.0 |- | 2010 | 13.6 |- | 2011 | 13.3 |- | 2012 | 12.3 |- | 2013 | 11.7 |- | 2014 | 11.1 |- | 2015 | 10.7 |- | 2016 | 9.8 |- | 2017 | 9.0 |- | 2018 | 8.1 |- | 2019 | 7.8 |} === Turismo at mga kumbensyon === Noong 2014, may 788 [[otel]] ang Berlin na may 134,399 [[kama]].<ref name="visitBerlin">{{cite web |title=Berlin Welcomes Record Numbers of Tourists and Convention Participants in 2014 |url=https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305115925/https://press.visitberlin.de/en/news-release/berlin-welcomes-record-numbers-of-tourists-and-convention-participants-in-2014-287-mill |archive-date=5 Marso 2015 |access-date=5 Marso 2015 |website=visitBerlin |language=en}}</ref> Nagtala ang lungsod ng 28.7 milyong pananatili sa otel at 11.9 milyong bisita ng otel noong 2014.<ref name="visitBerlin" /> Mahigit dalawang ulit na lumaki ang bilang ng mga [[Turismo|turista]] sa nakalipas na sampung taon, at naging ikatlong pinakabinibisitang destinasyon ng lungsod sa Europa ang Berlin. Kabilang sa mga pinakabinibisitang lugar sa Berlin ang: [[Potsdamer Platz]], Brandenburger Tor, [[pader ng Berlin]], [[Alexanderplatz]], [[Museumsinsel]], [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]], East-Side Gallery, Schloss-Charlottenburg, Zoologischer Garten, Siegessäule, [[Gedenkstätte Berliner Mauer]], Mauerpark, Harding Botaniko, [[Französischer Dom]], [[Deutscher Dom]] at Holocaust-Mahnmal. Ang pinakamalalaking pangkat ng mga bisita ay mula sa Alemanya, [[Reyno Unido]], [[Netherlands|Olanda]], [[Italya]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |date=18 Pebrero 2026 |title=Tourism annual review 2025: Berlin maintains its leading position in Europe |url=https://about.visitberlin.de/en/press/press-releases/tourism-annual-review-2025-berlin-maintains-its-leading-position-europe |access-date=2026-05-01 |publisher=visitBerlin |language=en}}</ref> Ayon sa datos ng ''International Congress and Convention Association'' o Asosasyong Kongreso at Kumbensyong Pandaigdigan noong 2015, naging nangungunang tagapag-ayos ng mga kumperensiya sa buong mundo ang Berlin, na nagdaos ng 195 pandaigdigang pagpupulong.<ref>{{cite news |date=12 Enero 2017 |title=Berlin No.1 city and Germany No.2 country in new ICCA rankings |language=en |work=C-MW.net |url=https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116152841/https://www.c-mw.net/berlin-no-1-city-germany-no-2-country-new-icca-rankings/ |archive-date=16 Enero 2017}}</ref> Ginaganap ang ilan sa mga kaganapang pangkongreso na ito sa mga lugar tulad ng CityCube Berlin o Berlin Congress Center (bcc). Ang Messe Berlin (kilala rin bilang Berlin ExpoCenter City) ang pangunahing kompanya sa lungsod na nag-oorganisa ng mga kombensiyon. Sumasaklaw sa mahigit 160,000 metro kuwadrado ang pangunahing lugar nitong eksibisyon. Taunang ginaganap sa lungsod ang ilang malalaking perya pangkalakalan, tulad ng peryang pangkonsumer na elektronika na IFA, kung saan unang ipinakilala sa publiko ang unang praktikal na teyp pangrekord at ang unang ganap na elektronikong sistema ng [[telebisyon]], ang Palabas Panghimpapawid ng ILA Berlin, ang Isang Linggo ng Moda sa Berlin (kabilang ang ''Premium Berlin'' at ''Panorama Berlin''), ang Isang Linggong Berde, ang ''Fruit Logistica'', ang perya sa transportasyon na InnoTrans, ang perya sa turismo na ITB, at ang perya para sa [[Libangan (gawain)|libangang]] pang-adulto at [[erotika]] na Venus. Nakakaakit ang mga ito ng malaking bilang ng mga bisitang pangnegosyo. {{Multiple image | align = center | image1 = Berlin Fashion Week 2013 b.jpg | width1 = 206 | caption1 = Isang Linggo ng Moda sa Berlin | image2 = IFA 2012 IMG 7677.JPG | width2 = 206 | caption2 = Ang IFA ay isa sa nangungunang palabas pangkalakalan sa Europa para sa mga elektronikong pang-konsyumer. }} === Mga malikhaing industriya === [[File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:European_Film_Academy_-_European_Film_Awards_logo.svg|thumb|Ang Akademyang Pelikulang Europeo o ''European Film Academy'' (nakalarawan ang logo) ay itinataga sa Berlin.]] [[File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Postfuhramt_(Berlin)_-msu-2021-4274-.jpg|thumb|Ang Postfuhramt sa Berlin-Mitte, kung saan isinagawa ni Ottomar Anschütz ang unang pagpapalabas ng mga larawang gumagalaw na kasinglaki ng aktuwal na mga bagay noong Nobyembre 25, 1894.<ref>{{cite web |title=Ottomar Anschütz, Kinogeschichte, lebender Bilder, Kino, erste-Kinovorführung, Kinovorführung, Projektion, Kinoe, Bewegungsbilder |url=https://www.ottomar-anschuetz.de/kino_1__vorfuehrung.htm}} (sa Aleman)</ref>]] Ang industriya ng malikhaing sining at libangan ay mahalagang bahagi ng ekonomiya ng Berlin. Kabilang sa sektor ang [[musika]], [[pelikula]], [[pagpapatalastas]], [[arkitektura]], sining, disenyo, [[moda]], sining ng [[pagtatanghal]], [[paglilimbag]], [[pananaliksik]] at pagpapaunlad, [[software|''software'']],<ref>{{cite magazine |date=12 Abril 2012 |title=Berlin Cracks the Startup Code |url=https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130130708/https://www.businessweek.com/articles/2012-04-12/berlin-cracks-the-startup-code |archive-date=30 Enero 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |magazine=Businessweek |language=en}}</ref> telebisyon, [[radyo]], at mga [[larong bidyo]]. Noong 2014, humigit-kumulang 30,500 malikhaing kompanya ang nagpatakbo sa metropolitanong rehiyon ng Berlin-Brandenburg, na karamihan ay maliliit at katamtamang laking [[negosyo]]. Nakalikha ang mga ito ng [[€]]15.6 bilyong kita at 6% ng kabuuang pribadong benta sa ekonomiya. Lumago ang industriya ng kultura mula 2009 hanggang 2014 sa karaniwang bilis na 5.5% bawat taon.<ref>{{cite web |date=7 Hunyo 2015 |title=Culture and Creative Industries Index Berlin-Brandenburg 2015 |url=https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123121709/https://www.creative-city-berlin.de/en/good-to-know/facts-figures/ |archive-date=23 Enero 2016 |access-date=3 Enero 2016 |publisher=Creative City Berlin |language=en}}</ref> Mahalagang sentro ang Berlin para sa industriya ng pelikulang Europeo at Aleman.<ref>{{cite news |date=10 Nobyembre 2007 |title=Wall-to-wall culture |language=en |work=The Age |location=Australia |url=https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |url-status=live |access-date=30 Nobyembre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213082441/https://www.theage.com.au/news/arts/walltowall-culture/2007/11/09/1194329483873.html |archive-date=13 Disyembre 2007}}</ref> Tahanan ito ng mahigit 1,000 kompanya ng produksiyon ng pelikula at telebisyon at 270 [[sinehan]], at humigit-kumulang 300 pambansa at pandaigdigang koproduksiyon ang kinukunan sa rehiyon bawat taon. Ang makasaysayang Babelsberg Studios at ang kompanya ng produksiyon na UFA ay nasa katabing [[Potsdam]]. Tahanan din ang lungsod ng Deutsche Filmakademie (Akademya ng Pelikulang Aleman), na itinatag noong 2003, at ng Akademyang Pelikulang Europeo, na itinatag noong 1988. === Midya === {{main|Midya sa Berlin}} Maraming tagapaglathala ng [[magasin]], [[pahayagan]], [[aklat]], at mga publikasyong pang-[[agham]] o akademiko, pati na ang kanilang mga kaugnay na industriya ng serbisyo, ay nakabase sa Berlin. Bukod dito, humigit-kumulang 20 ahensiya ng [[balita]], mahigit 90 pahayagang rehiyonal na araw-araw na inilalathala at kanilang mga websayt, gayundin ang mga tanggapan sa Berlin ng mahigit 22 pambansang publikasyon gaya ng ''Der Spiegel'' at ''Die Zeit'', ang nagpapatibay sa posisyon ng kabisera bilang sentro ng Alemanya para sa mga maimpluwensiyang [[talakayan]]. Ang Berlin ang pangunahing lokasyon ng ilang internasyonal at rehiyonal na estasyon ng telebisyon at radyo.<ref>{{cite web |title=Media Companies in Berlin and Potsdam |url=https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602163244/https://www.medienboard.de/WebObjects/Medienboard.woa/wa/CMSshow/2809830 |archive-date=2 Hunyo 2013 |access-date=19 Agosto 2008 |website=medienboard |language=en}}</ref> Ang pampublikong tagapagbalita na RBB ay may punong-tanggapan sa Berlin, gayundin ang mga komersiyal na tagapagbalita na MTV Europe at Welt. Ang internasyonal na pampublikong tagapagbalita ng Alemanya na Deutsche Welle ay may yunit ng produksiyon ng telebisyon sa Berlin, at karamihan sa mga pambansang tagapagbalita ng Alemanya ay may istudiyo sa lungsod, kabilang ang ZDF at RTL. Pinakamaraming pahayagang araw-araw sa Alemanya ang Berlin, na may maraming lokal na ''broadsheet'' (''Berliner Morgenpost'', ''Berliner Zeitung'', ''[[Der Tagesspiegel]]'') at tatlong pangunahing [[Tabloid|''tabloid'']], pati na rin ang mga pambansang pahayagang araw-araw na may iba't ibang laki at magkakaibang pampolitikang pagkakaugnay, gaya ng ''Die Welt'', ''Neues Deutschland'', at ''Die Tageszeitung''. Tahanan din ang Berlin ng ilang pangunahing tagapaglathalang Aleman, kabilang ang Walter de Gruyter, Springer, Suhrkamp, at Cornelsen. == Kalidad ng buhay == Sa isang sarbey ng [[Komisyong Europeo]] noong 2023, 86% ng mga rumesponde sa Berlin ang nasiyahan sa lungsod bilang lugar na [[tirahan]]. Natuklasan din ng sarbey na 83% ang nasiyahan sa kanilang personal na kalagayan sa [[trabaho]].<ref>{{cite report|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/reports/qol2023/2023_quality_life_european_cities_en.pdf|title=Report on the quality of life in European cities, 2023|year=2023|publisher=European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy|doi=10.2776/830208|location=Luxembourg|pages=11, 14, 46|isbn=978-92-68-07782-5|access-date=10 August 2026|language=en}}</ref> Sa ''Global Power City Index'' (Pandaigdigang Indeks ng Lungsod ng Kapangyarihan) noong 2025, ikaapat ang Berlin sa kategorya ng kakayahang tirhan sa 48 lungsod. Saklaw ng kategoryang ito ang mga kondisyon sa pagtatrabaho, gastos sa pamumuhay, [[kaligtasan]], [[kalusugan]] at kagalingan, pati na ang pagkuha sa mga pang-araw-araw na serbisyo at pasilidad.<ref>{{cite report|url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/pdf/GPCI2025_summary.pdf|title=Global Power City Index 2025 Summary|year=2025|publisher=Institute for Urban Strategies, Mori Memorial Foundation|pages=2, 14|access-date=10 Agosto 2026|language=en}}</ref> Natuklasan sa ''Social Report'' (Ulat Panlipunan) ng Berlin noong 2025, na sumasaklaw sa mga pagbabago hanggang 2023, na humigit-kumulang 20% ng mga residente ang nanganganib na makaranas ng [[kahirapan]]. Natuklasan din nito na katulad na proporsiyon ng mga sambahayan ang gumagastos ng hindi bababa sa 40% ng kanilang [[kita]] sa upa at mga kaugnay na singil.<ref>{{cite report|url=https://www.berlin.de/sen/soziales/service/sozialberichterstattung/260414-senasgiva-sozialbericht-2025-dina4.pdf|title=Berlin in Zahlen: Sozialbericht 2025|trans-title=Berlin in figures: Social Report 2025|date=16 Abril 2026|publisher=Senatsverwaltung für Arbeit, Soziales, Gleichstellung, Integration, Vielfalt und Antidiskriminierung|pages=12–13, 95|language=de|access-date=10 August 2026}}</ref> == Transportasyon == === Mga paliparan === [[File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Brandenburg_Airport_at_night.jpg|right|thumb|[[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) sa gabi]] Ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) ay isang pandaigdigang paliparan sa Schönefeld, [[Brandeburgo]], na matatagpuan kaagad sa labas ng timog-silangang hangganan ng Berlin. Nagsimula ang konstruksiyon noong 2006, at binuksan ang paliparan noong Oktubre 2020 matapos ang malawakang mga pagkaantala at paglagpas sa itinakdang gastusin. Pinagsama nito sa isang lugar ang komersiyal na trapiko sa himpapawid mula sa [[Paliparang Berlin Tegel]] at [[Paliparang Berlin Schönefeld]].<ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2018 |title=What happened to Berlin's ghost airport? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181030-what-happened-to-berlins-ghost-airport |access-date=12 Agosto 2026 |website=BBC Worklife |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=30 Oktubre 2020 |title=Berlin Brandenburg Airport BER takes off |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/ber-opens-1806626 |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Federal Government of Germany |language=en}}</ref> Noong 2025, 26.1 milyong pasahero ang pinagsilbihan ng BER, kaya ito ang ikatlong pinakaabalang paliparan sa Alemanya.<ref>{{cite web |title=Berlin Brandenburg Airport |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/berlin-brandenburg-airport.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Maaari pang palawakin ang paliparan upang makapagsilbi ng hanggang 55 milyong pasahero bawat taon pagsapit ng 2040.<ref>{{Cite web |last=BLZ |date=2020-01-23 |title=Gericht weist weitere Klage gegen BER-Erweiterung ab&nbsp; &nbsp; |url=https://www.berliner-zeitung.de/article/gericht-weist-weitere-klage-gegen-ber-erweiterung-ab-5486 |access-date=2026-08-12 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Ang istasyong Paliparang BER, na matatagpuan sa ilalim ng Terminal 1, ay pinaglilingkuran ng Berlin S-Bahn, mga panrehiyon at malalayuang [[tren]], at ng ''Airport Express'' (FEX). Mula Disyembre 2025, nag-uugnay ang FEX sa paliparan at Berlin Hauptbahnhof sa humigit-kumulang 23 minuto.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2025 |title=Even faster to BER: Five times an hour in 23 minutes from Hauptbahnhof to BER |url=https://corporate.berlin-airport.de/en/company-media/media-portal/pressemitteilungen/2025-12-12-bahnanbindung-ber.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=Flughafen Berlin Brandenburg GmbH|language=en}}</ref> Hanggang sa pagsasara nito noong 2008, pinagsilbihan din ang Berlin ng Paliparang Tempelhof. Ang dating paliparan nito ay binuksan bilang pampublikong liwasan na Tempelhofer Feld noong 2010.<ref>{{cite web |date=23 June 2025 |title=Park Tempelhofer Feld |url=https://www.berlin.de/en/parks-and-gardens/3561883-4407152-park-tempelhofer-feld.en.html |access-date=12 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin|language=en}}</ref> === Mga lansangan === Nagbibigay ang imprastraktura ng [[transportasyon]] ng Berlin ng iba't ibang paraan ng paglalakbay sa lungsod. May kabuuang 979 [[tulay]] na tumatawid sa 197 km (122 milya) ng mga daluyan ng tubig sa loob ng lungsod. May kabuuang 5,422 km (3,369 milya) ang mga [[Daanan|lansangan]] ng Berlin, kung saan 77 km (48 milya) ang mga langsangang-bayan na kilala bilang ''Autobahn''. Noong 2013, 1.344 milyong sasakyang de-motor lamang ang nakarehistro sa lungsod. Sa 377 sasakyan sa bawat 1,000 residente noong 2013 (570 sa bawat 1,000 sa Alemanya), ang Berlin, bilang isang pandaigdigang lungsod sa Kanluran, ay kabilang sa mga lungsod na may pinakamababang bilang ng sasakyan bawat tao. === Mga riles === Direktang nag-uugnay ang mga linya ng tren para sa malalayong distansiya ng Berlin sa lahat ng pangunahing lungsod ng Alemanya. Nagbibigay naman ang mga panrehiyong linya ng tren ng Verkehrsverbund Berlin-Brandeburgo ng pagpunta sa [[Brandeburgo]] at sa [[Dagat Baltiko]]. Ang [[Berlin Hauptbahnhof]] (Pangunahing Istasyon ng Berlin) ang pinakamalaking estasyong riles sa Europa na may magkahiwalay na antas para sa mga [[riles]]. Pinatatakbo ng Deutsche Bahn ang mabilis na tren na [[Intercity-Express]] (ICE) patungo sa mga destinasyon sa loob ng bansa, kabilang ang [[Hamburgo]], [[Munich]], [[Cologne|Colonia]], [[Stuttgart]], at [[Frankfurt am Main]]. === Transportasyong pantubig === Tinatawid ng mga [[ilog]] na [[Spree]] at [[Havel]] ang Berlin. Walang madalas na koneksiyon ng pampasaherong sasakyang pantubig papunta at palabas ng Berlin. Ang pinakamalaking daungan sa loob ng lupain ng Berlin, ang Westhafen, ay matatagpuan sa distrito ng [[Moabit]]. Isa itong lugar para sa paglilipat at pag-iimbak ng mga kargamento para sa sasakyang pandagat sa mga ilog at kanal, at patuloy na lumalaki ang kahalagahan nito.<ref>{{cite news |last1=Latz |first1=Christian |date=14 Marso 2021 |title=Wie der Westhafen Berlins Güterverkehr in die Zukunft bringt |language=de |website=morgenpost.de |url=https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904114311/https://www.morgenpost.de/bezirke/mitte/article231791147/Wie-der-Westhafen-Berlins-Gueterverkehr-in-die-Zukunft-bringt.html |archive-date=4 Setyembre 2021}}</ref> === Mga bus na interurbano === Dumarami ang mga serbisyo ng [[bus]] na interurbano (o ''intercity'') na bumibiyahe papunta at mula sa Berlin. May mahigit 10 istasyon<ref>{{cite web |title=Berlin: Stations |url=https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013756/https://www.travelinho.com/en/travel/berlin |archive-date=3 Disyembre 2017 |access-date=2 Disyembre 2017 |publisher=Travelinho.com |language=en}}</ref> ang lungsod ng Berlin na pinagsisilbihan ng mga bus patungo sa iba't ibang destinasyon sa buong Berlin. Ang mga destinasyon sa Alemanya at Europa ay konektado sa pamamagitan ng palitan ng mga bus na interurbanong na ''Zentraler Omnibusbahnhof Berlin''. === Pampublikong transportasyon sa lungsod === [[File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_Südzugang.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_-_U-Bahnhof_Heidelberger_Platz_S%C3%BCdzugang.jpg|thumb|Ang Berlin U-Bahn (Metro) sa istasyon ng Heidelberger Platz]] Ang ''Berliner Verkehrsbetriebe'' (BVG) at ang kumpanyang pag-aari ng estado ng Alemanya na Deutsche Bahn (DB) ay nangangasiwa ng ilang malawak na sistema ng pampublikong transportasyon sa lungsod.<ref>{{cite web |title=Die kleine Berlin-Statistik 2015 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315083836/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2015_be.pdf |archive-date=15 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Sistema !Mga istasyon / Linya / Haba ng ''network'' !Taunang bilang ng pasahero !Tagapag-opera / Mga tala |- |S-Bahn |166 / 16 / 331 km (206 mi) |431,000,000 (2016) |DB / Pangunahing nasa ibabaw ng lupa na sistema ng riles para sa mabilis na transportasyon, na may mga hintuan sa mga karatig-lungsod |- |U-Bahn |173 / 9 / 146 km (91 mi) |563,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing nasa ilalim ng lupa na sistema ng riles / 24-oras na serbisyo tuwing katapusan ng linggo |- |Tram |404 / 22 / 194 km (121 mi) |197,000,000 (2017) |BVG / Pangunahing naglilingkod sa mga distrito sa silangang bahagi |- |Bus |3,227 / 198 / 1,675 km (1,041 mi) |440,000,000 (2017) |BVG / Malawak na serbisyo sa lahat ng distrito / 62 linya sa gabi |- |''Ferry'' |6 na linya | |BVG / Mga ''[[ferry]]'' o lantsang pantawid para sa transportasyon gayundin para sa paglilibang |} Mahaba at masalimuot ang kasaysayan ng pampublikong transportasyon sa Berlin dahil sa paghahati ng lungsod noong ika-20 dantaon, kung kailan walang serbisyong nag-uugnay sa paglalakbay sa pagitan ng dalawang bahagi nito. Mula noong 1989, malawakan nang napaunlad ang network ng transportasyon. Gayunman, mayroon pa rin itong mga tren mula sa unang bahagi ng ika-20 dantaon, gaya ng U1.<ref>{{Cite book |author=Winfried Wolf |title=Berlin, Weltstadt ohne Auto? : Verkehrsgeschichte 1848–2015 |date=1994 |publisher=ISP |isbn=3929008742 |edition=1. Aufl |location=Köln |language=de |oclc=33163088}}</ref> === Pagbibisikleta === Kilala ang Berlin sa lubhang maunlad nitong sistema ng mga daanan ng [[bisikleta]].<ref>{{cite web |title=Bike City Berlin |url=https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921163501/https://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php |archive-date=21 Setyembre 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Treehugger|language=en}}</ref> Tinatayang may 710 bisikleta sa bawat 1,000 residente sa Berlin. Tinatayang 500,000 siklista bawat araw ang bumubuo sa 13% ng kabuuang [[trapiko]] noong 2010.<ref>{{cite web |title=Platz da! – für die Radfahrer |url=https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326195118/https://www.neues-deutschland.de/artikel/193840.platz-da-8211-fuer-die-radfahrer.html |archive-date=26 Marso 2011 |access-date=22 Marso 2011 |website=Neues Deutschland|language=de}}</ref> May access ang mga siklista sa Berlin sa 620 km ng mga daanan ng bisikleta, kabilang ang humigit-kumulang 150 km ng mga ipinag-uutos na daanan ng bisikleta, 190 km ng mga rutang pambisikleta na wala sa mga kalsada, 60 km ng mga linya ng bisikleta sa mga kalsada, 70 km ng mga pinagsasaluhang linya ng bus na maaari ring gamitin ng mga siklista, 100 km ng pinagsasaluhang daanan ng mga naglalakad at bisikleta,<ref>{{cite web |year=2013 |title=Berlin Traffic in Figures |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319085713/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/politik_planung/zahlen_fakten/download/Mobility_en_komplett.pdf |archive-date=19 Marso 2016 |access-date=14 Pebrero 2016 |website=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> at 50 km ng mga markadong linya ng bisikleta sa gilid ng mga kalsada o bangketa. Pinahihintulutan ang mga siklista na isakay ang kanilang mga bisikleta sa mga tren ng Regionalbahn (RE), S-Bahn at U-Bahn, sa mga tram, at sa mga bus na bumibiyahe sa gabi kung bibili sila ng tiket para sa bisikleta.<ref>{{cite web |title=Mit dem Fahrrad – In Bussen und Bahnen |trans-title=By Bicycle – In Buses and Trains |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522101353/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/mobil/fahrrad/bus_bahn/ |archive-date=22 Mayo 2010 |access-date=15 Hunyo 2010 |publisher=Senate Department of Urban Development |language=de}}</ref> === Mga taksi === Ang mga taksi sa Berlin ay dilaw o murang-kayumanggi.<ref>{{Cite web |title=Taxis in Berlin |url=https://www.visitberlin.de/en/taxis-berlin |access-date=2024-06-25 |website=www.visitberlin.de |language=en}}</ref> Noong 2024, humigit-kumulang 8,000 taksi ang nasa serbisyo. Tulad sa malaking bahagi ng Europa, ang mga serbisyo ng ibinabahaging taksi na nakabatay sa [[Application software|app]] ay magagamit subalit limitado.<ref>{{Cite web |author1=H. F. |date=Hulyo 31, 2023 |title=Yes, There's Uber in Germany, but… |url=https://www.german-way.com/yes-theres-uber-in-germany-but/ |work=The German Way & More • Language and Culture in Austria, Germany and Switzerland|language=en}}</ref> == Enerhiya == [[File:Berlin-mitte heizkraftwerk-mitte 20060605 629.jpg|thumb|Planta ng kuryente ng Heizkraftwerk Mitte]] Karamihan sa kuryenteng nalilikha sa Berlin ay nagmumula sa mga planta ng pinagsamang produksiyon ng init at kuryente (CHP), na nagtustos din sa mga ''network'' ng pampook na pagpapa-init ng lungsod. Netong tagapag-angkat ng kuryente ang Berlin at kumukuha ito ng kuryente mula sa kalapit na [[Brandenburg|Brandeburgo]], lalo na tuwing tag-araw kung kailan binabawasan ng mga lokal na planta ng CHP ang kanilang produksiyon.<ref name="Berlin-electricity-2024">{{cite web |date=5 Hunyo 2025 |title=Mehr als die Hälfte des Stroms aus Erneuerbaren |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/083-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de}}</ref> Ang linyang kuryente na Berlin 380-kV, na tumatawid sa lungsod mula [[Spandau]] hanggang [[Marzahn]], ay bumubuo ng mahalagang bahagi ng ''network'' ng transmisyon ng lungsod.<ref>{{cite web |title=380-kV Berlin diagonal power link |url=https://www.50hertz.com/en/Grid/Griddevelopement/Onshoreprojects/380-kVBerlindiagonalpowerlink |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=50Hertz Transmission}}</ref> Ang pagkakakonekta nito sa panrehiyong grid noong 1994 ang nagtapos sa operasyon ng [[West Berlin]] bilang isang hiwalay na sistemang elektrikal.<ref>{{cite web |title=History |url=https://www.stromnetz.berlin/en/about-us/history/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=Stromnetz Berlin|language=en}}</ref> Ang BEW Berliner Energie und Wärme, na pag-aari ng estado ng Berlin mula noong 2024, ay nagpapatakbo ng ilang pangunahing planta ng CHP at ng pinakamalaking network ng pampook na pagpapa-init sa lungsod, na nagtutustos sa humigit-kumulang isang katlo ng mga sambahayan sa Berlin.<ref name="BEW-public-ownership">{{cite web |date=3 Mayo 2024 |title=Berlin holt die Wärme nach Hause |url=https://www.bew.berlin/aktuelles-und-presse/berlin-holt-die-waerme-nach-hause/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Kabilang sa pinakamalalaki nitong planta ang pinapagana ng karbon na istasyong elektrikal ng Reuter West at ang natural gas-fired na istasyong elektrikal ng Berlin-Mitte.<ref name="BEW-generating-facilities">{{cite web |title=Unsere Erzeugungsanlagen in Berlin |url=https://www.bew.berlin/fernwaermesystem/erzeugungsanlagen/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=BEW Berliner Energie und Wärme |language=de}}</ref> Lumalaki ang produksiyon ng kuryente mula sa [[Renewable energy|mga nababagong pinagkukunan ng enerhiya]] sa lungsod, lalo na dahil sa potoboltaiko. Pagsapit ng katapusan ng 2025, mayroon nang 55,861 potoboltaikong instalasyon ang Berlin na may pinagsamang kapasidad na 487 MWp. Tinatayang 438 GWh ang taunang produksiyon ng mga ito, na katumbas ng humigit-kumulang 6% ng kabuuang produksiyon ng kuryente ng Berlin.<ref>{{cite report |url=https://www.berlin.de/solarcity/solarcity-berlin/was-ist-der-masterplan-und-wo-stehen-wir/monitoring/260521_solarcity_monitoringbericht_2025_broschuere_a4_final.pdf |title=Monitoringbericht 2025: Masterplan Solarcity Berlin |date=Mayo 2026 |publisher=Berlin Senate Department for Economics, Energy and Public Enterprises |page=13 |language=de |access-date=9 Agosto 2026}}</ref> Inaatasan ng batas pangklima ng Berlin ang Senado na magsikap para sa unti-unting pag-aalis ng batong karbon pagsapit ng 2030.<ref name="Berlin-coal-phase-out">{{cite web |title=Machbarkeitsstudie „Kohleausstieg und nachhaltige Fernwärmeversorgung Berlin 2030“ |url=https://www.berlin.de/sen/uvk/klimaschutz/waermewende/grundlagen-und-analysen/kohleausstieg-berlin/ |access-date=9 Agosto 2026 |publisher=State of Berlin |language=de}}</ref> == Kalusugan == [[File:Charité vom Futurium aus.jpg|thumbnail|Charité, pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa]] Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa mga tuklas sa medisina at mga inobasyon sa teknolohiyang medikal.<ref>{{cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|title=Berlin leuchtet| first1=Anja| last1=Kühne| first2=Tilmann| last2=Warnecke| publisher=Der Tagesspiegel| date=17 Oktubre 2007| access-date=18 Disyembre 2016|language=de| archive-date=22 Hunyo 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622052142/https://www.tagesspiegel.de/magazin/wissen/Elitewettbewerb-Universitaeten;art304,2400973|url-status=live}}</ref> Malaki ang naging impluwensiya ng mga siyentista mula sa Berlin sa makabagong kasaysayan ng medisina. Si [[Rudolf Virchow]] ang nagtatag ng [[Patolohiya|patolohiyang]] [[Selula|selular]], samantalang bumuo si [[Robert Koch]] ng mga bakuna laban sa [[anthrax]], [[kolera]], at [[tuberkulosis]].<ref>{{cite web| url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| title=History of the Charité of Berlin| publisher=Charité| date=2015| access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=20 Marso 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160320005731/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/history/| url-status=live|language=en}}</ref> Dahil sa kanyang mga nagawa sa buong buhay niya, itinuturing si Koch bilang isa sa mga nagtatag ng makabagong [[medisina]].<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | title=Louis Pasteur vs Robert Koch: The History of Germ Theory | website=YouTube | date=26 Mayo 2023 | access-date=7 Enero 2024 | archive-date=30 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240130055659/https://www.youtube.com/watch?v=XCVnOb6VXmg | url-status=live |language=en}}</ref> Ang kompleks ng Charité (Universitätsklinik Charité) ang pinakamalaking ospital na pang-unibersidad sa Europa at nagmula ang kasaysayan nito noong 1710. Mahigit kalahati ng lahat ng nagwaging Aleman ng [[Gantimpalang Nobel]] sa [[Pisiyolohiya]] o Medisina, kabilang sina [[Emil von Behring]], Robert Koch at [[Paul Ehrlich]], ay nagtrabaho sa Charité. Nahahati ang Charité sa apat na kampus at mayroon itong humigit-kumulang 3,000 kama, 15,500 kawani, 8,000 estudyante, at mahigit 60 silid-operasyon. Umaabot sa dalawang bilyong euro bawat taon ang taunang kita nito.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin">{{cite web |url=https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |title=Facts & Figures |author=Charité – Universitätsmedizin Berlin |language=en |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=22 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622171444/https://www.charite.de/en/the_charite/about_us/facts_figures/ |url-status=live }}</ref> == Edukasyon at pananaliksik == [[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] Magmula noong 2014, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> === Mataas na edukasyon === [[File:Freie Universitaet Berlin - Gebaeudekomplex Rost- und Silberlaube.jpg|thumb|right|Ang Malayang Pamantasan ng Berlin]] Ang kabisera at rehiyon ng Berlin-Brandenburg ay isa sa mga pinakamasiglang sentro ng mataas na edukasyon at pananaliksik sa Alemanya at Europa. Sa kasaysayan, 67 nagwagi ng Gantimpalang Nobel ang may kaugnayan sa mga [[unibersidad]] na nakabase sa Berlin. May apat na pampublikong unibersidad na nakatuon sa pananaliksik ang lungsod at mahigit 30 pribado, propesyonal, at teknikal na kolehiyo at institusyon ng mataas na edukasyon, na nag-aalok ng malawak na saklaw ng mga disiplina.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-partner.de/622/?L=1|title=Metropolis of Sciences|website=Berlin Partner GmbH|access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424003113/https://www.berlin-partner.de/622/?L=1 |archive-date=24 Abril 2008|language=en}}</ref> Umabot sa rekord na 175,651 ang bilang ng mga estudyanteng naka-enrol noong terminong taglamig ng 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|title=HochschulenBerlin mit neuem Studentenrekord|website=Focus|date=25 Nobyembre 2015|access-date=1 Disyembre 2015|language=de|archive-date=8 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408172817/https://www.focus.de/regional/brandenburg/hochschulen-berlin-mit-neuem-studentenrekord_id_5111299.html|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang 18% sa kanila ang may pandaigdigang pinagmulan. Ang tatlong pinakamalalaking unibersidad ay may pinagsamang humigit-kumulang 103,000 nakatalang mag-aaral. Kabilang dito ang Freie Universität Berlin ''(Malayang Pamantasang ng Berlin, FU Berlin)'' na may humigit-kumulang 33,000<ref>{{cite web |url=https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |title=Facts and Figures |author=Free University of Berlin |date=29 Nobyembre 2010 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=3 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203075516/https://www.fu-berlin.de/en/universitaet/leitbegriffe/zahlen/index.html |url-status=live }}</ref> mag-aaral, ang Humboldt Universität zu Berlin ''(HU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |title=Facts and Figures |author=Humboldt University of Berlin |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=16 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716113033/https://www.hu-berlin.de/en/about/humboldt-universitaet-zu-berlin/facts |url-status=live|language=en}}</ref> mag-aaral, at Technische Universität Berlin ''(TU Berlin)'' na may 35,000<ref>{{cite web |url=https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |title=Facts and Figures |author=Technische Universität Berlin|access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=26 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214449/https://www.tu.berlin/en/about/profile/tu-berlin-statistics/ |url-status=live |language=en}}</ref> estudyante. Ang Paaralang Medisina ng Charité ay may humigit-kumulang 8,000 mag-aaral.<ref name="Charité – Universitätsmedizin Berlin"/> Ang FU, HU, TU, at Charité ang bumubuo sa Alyansa ng Pamantasan ng Berlin, na tumanggap ng pondo mula sa programang Estratehiyang Ekselente ng pamahalaang Aleman.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |title=Excellence Strategy of the German Government |author=Berlin University Alliance |date=12 Pebrero 2018 |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=27 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627013223/https://www.berlin-university-alliance.de/en/excellence-strategy/index.html |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|title=Excellence Strategy|author=DFG|language=en|access-date=27 Hunyo 2020|archive-date=26 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726202732/https://www.dfg.de/sites/exu-karte/en.html|url-status=live}}</ref> Ang Universität der Künste ''(UdK)'' ay may humigit-kumulang 4,000 estudyante at ang [[ESMT Berlin]] ay isa lamang sa apat na paaralang pangnegosyo sa Alemanya na may tripleng akreditasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts/ |title=Facts and Figures |author=Berlin University of the Arts |access-date=27 Hunyo 2020 |archive-date=28 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628084223/https://www.udk-berlin.de/en/service/press-communication/figures-and-facts |url-status=dead |language=en}}</ref> Ang Paaralang Hertie, isang pribadong paaralan ng pampublikong patakaran na matatagpuan sa Mitte, ay may mahigit 900 mag-aaral at doktoral na mag-aaral. Ang Paaralan ng Ekonomika at Batas ng Berlin ay may humigit-kumulang 11,000 nakatalang mag-aaral, ang Pamantasang Berlin ng [[Nalalapat na agham|Nilapat na mga Agham]] at [[Teknolohiya]] ay may humigit-kumulang 12,000 mag-aaral, at ang Hochschule für Technik und Wirtschaft (Pamantasan ng Nilapat na mga Agham para sa [[Inhenyeriya|Inhinyeriya]] at [[Ekonomika]]) ay may humigit-kumulang 14,000 mag-aaral. === Pananaliksik === [[File:Berlin Adlershof Photonics Center 2016.jpg|thumb|Ang Pang-agham at Teknolohiyang Parke ng WISTA sa Adlershof]] Mataas ang densidad ng lungsod ng mga institusyon ng pananaliksik na kilala sa buong mundo, tulad ng Samahang Fraunhofer, Instituto ng DLR para sa Pananaliksik sa mga Planetang Katawan, Samahang Leibniz, Samahang Helmholtz, at Samahang Max Planck, na malaya sa mga unibersidad nito o maluwag lamang ang ugnayan sa mga ito.<ref>{{cite web|title=Ten institutions that dominated science in 2015|url=https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|website=Nature Index|date=20 Abril 2016 |access-date=20 Abril 2016|archive-date=24 Abril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424082505/https://www.natureindex.com/news-blog/ten-institutions-that-dominated-science-in-twentyfifteen|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 2012, humigit-kumulang 65,000 propesyonal na [[siyentista]] ang nagtatrabaho sa pananaliksik at pagpapaunlad sa lungsod.<ref name="berlin.de">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |title=Die kleine Berlin Statistik |website=berlin.de |access-date=26 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014|language=de}}</ref> Ang Berlin ay isa sa mga pamayanang pangkaalaman at inobasyon (KIC) ng Instituto Europeo ng Inobasyon at Teknolohiya (EIT).<ref>{{cite web|url=https://eit.europa.eu/home.html |title=European Institute of Innovation and Technology: Home |website=Europa (web portal) |access-date=8 Hunyo 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529152704/https://eit.europa.eu/home.html |archive-date=29 Mayo 2010|language=en}}</ref> Nakabase ang KIC sa Sentro ng Pagnenegosyo ng TU Berlin at nakatuon sa pagpapaunlad ng mga industriya ng [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]]. Nakikipagtulungan ito sa malalaking kumpanyang multinasyonal tulad ng Siemens, [[Deutsche Telekom]], at SAP.<ref>{{cite web|title=EIT ICT Labs – Turn Europe into a global leader in ICT Innovation|url=https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|website=Technische Universität Berlin Center for Entrepreneurship|access-date=25 Oktubre 2016|archive-date=26 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026162619/https://www.entrepreneurship.tu-berlin.de/menue/masterprogramme_qualifizierung/eit_ict_labs/|url-status=dead|language=en}}</ref> Isa sa matagumpay na kluster ng [[pananaliksik]], negosyo, at teknolohiya sa Europa ay nakabase sa WISTA sa Adlershof, na may mahigit 1,000 kaakibat na kompanya, departamento ng unibersidad, at institusyong pang-agham.<ref>{{cite web|title=Adlershof in Brief|url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|website=Adlershof.de|access-date=27 Oktubre 2016|archive-date=10 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010165349/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/|url-status=live|language=en}}</ref> Bukod sa mga aklatang kaakibat ng mga unibersidad, ang Aklatang Pampamahalaan ng Berlin ay isang pangunahing aklatan ng pananaliksik. Ang dalawang pangunahing lokasyon nito ay nasa Potsdamer Straße at sa [[Unter den Linden]]. Mayroon ding 86 pampublikong aklatan sa lungsod.<ref name="berlin.de"/> Nakabase sa Berlin ang ResearchGate, isang pandaigdigang sayt na [[hatirang pangmadla]] para sa mga siyentista. == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO-2">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/532|title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin|website=[[UNESCO]]|access-date=19 Agosto 2008|archive-date=8 Agosto 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532|url-status=live|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 Agosto 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 Marso 2009 |access-date=30 Abril 2009 |website=Hub Culture|language=en}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 Setyembre 2007 |access-date=19 Agosto 2008 |website=Expatica|language=en}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/> === Mga galeriya at museo === [[File:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright|Thutmose, ''Busto ni Nefertiti'', Museong Ehipsyo ng Berlin]] Mula noong 2011, may 138 museo at mahigit 400 galeriya ng sining ang Berlin.<ref name="berlin.de"/><ref>{{cite web|url=https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |title=Sprung in die Wolken |website=Zitty |date=2 Hulyo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |language=de |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://service.zitty.de/kultur-kunst/14539/ |archive-date=2 Abril 2012}}</ref> Ang kalipunan sa [[Pulo ng mga Museo|Pulong Museo]] ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO at matatagpuan sa hilagang bahagi ng Pulo ng Spree sa pagitan ng [[Spree]] at Kupfergraben.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/896|title=World Heritage Site Museumsinsel|publisher=[[UNESCO]]|access-date=6 Mayo 2021|archive-date=6 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896|url-status=live|language=en}}</ref> Noon pa mang 1841, itinalaga na ito sa pamamagitan ng isang kautusang maharlika bilang isang "distritong nakalaan para sa sining at mga antigong bagay". Kasunod nito, itinayo ang [[Altes Museum|Museong Altes]] sa [[Lustgarten]]. Itinayo rin dito ang Museong Neues, na nagpapakita ng busto ni Reyna [[Nefertiti]],<ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|title=Egypt battling for more relics after Louvre success|publisher=Expatica|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709211530/https://www.expatica.com/nl/egypt-battling-for-more-relics-after-louvre-success/|archive-date=9 Hulyo 2019|url-status=dead|access-date=9 Hulyo 2019|language=en}}</ref> [[Alte Nationalgalerie]], [[Pergamon Museum|Museong Pergamon]], at [[Bode Museum|Museong Bode]]. Bukod sa Pulong Museo, marami pang museo sa lungsod. Nakatuon ang Gemäldegalerie (Galeriya ng mga Pintura) sa mga pinta ng mga "matandang maestro" mula ika-13 hanggang ika-18 dantaon, samantalang dalubhasa ang Neue Nationalgalerie (Bagong Pambansang Galeriya, na itinayo ni Ludwig Mies van der Rohe) sa pagpipinta ng Europa noong ika-20 siglo. Ang Hamburger Bahnhof, sa [[Moabit]], ay nagtatanghal ng malaking koleksiyon ng moderno at kontemporaryong sining. Ang pinalawak na [[Deutsches Historisches Museum|Museong Deutsches Historisches]] ay muling binuksan sa Zeughaus at nagtatanghal ng pangkalahatang kasaysayan ng Alemanya na sumasaklaw sa mahigit isang milenyo. Ang Arkibong Bauhaus ay isang museo ng disenyo noong ika-20 dantaon mula sa bantog na paaralang [[Bauhaus]]. Ang Museong Berggruen ay naglalaman ng koleksiyon ng bantog na kolektor noong ika-20 dantaon na si Heinz Berggruen, at nagtatampok ng malawak na koleksiyon ng mga obra nina [[Picasso]], [[Matisse]], [[Cézanne]], at [[Giacometti]], bukod sa iba pa.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|title=Dealer Will Enrich Art of the Berlin He Fled|last=Vogel|first=Carol|date=21 Disyembre 2000|work=The New York Times|access-date=28 Disyembre 2018|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=21 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321180644/https://www.nytimes.com/2000/12/21/arts/dealer-will-enrich-art-of-the-berlin-he-fled.html|url-status=live}}</ref> Ang Kupferstichkabinett Berlin (Museo ng mga Estampa at Guhit) ay bahagi ng Staatlichen Museen zu Berlin (Mga Museo ng Estado ng Berlin) at ng Kulturforum sa Potsdamer Platz sa distrito ng Tiergarten ng distrito ng Mitte sa Berlin. Ito ang pinakamalaking museo ng grapikong sining sa Alemanya at isa rin sa apat na pinakamahahalagang koleksiyon ng ganitong uri sa mundo.<ref>{{Cite web |title=Kupferstichkabinett |url=https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |website=Staatliche Museen zu Berlin |access-date=4 Agosto 2022 |archive-date=24 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124201004/https://www.smb.museum/en/museums-institutions/kupferstichkabinett/about-us/profile/ |url-status=live |language=de}}</ref> Kabilang sa koleksiyon ang disenyo ni Friedrich Gilly para sa bantayog kay [[Federico II ng Prusya]].<ref>{{Cite book |last=Tillack-Graf |first=Anne-Kathleen |title=Das Denkmal für Friedrich den Großen von Friedrich Gilly 1796 |year=2004 |location=Munich |language=de |publisher=GRIN Verlag |isbn=9783640966035}}</ref> [[File:Exterior of Fotografiska Berlin.jpg|alt=Exterior of Fotografiska Berlin|thumb|Panlabas na anyo ng Fotografiska Berlin sa Oranienburger Str.]] Nagho-''host'' ang Berlin ng ilang pangunahing institusyong nakatuon sa [[potograpiya]], na nagpapakita ng makasaysayan at makabagong ugnayan ng lungsod sa midyum na ito. Ang Museum für Fotografie, na bahagi ng Staatliche Museen zu Berlin at tahanan ng Pundasyong Helmut Newton, ay nagtatanghal ng mga makasaysayan at kontemporaryong akdang potograpiko kasama ang permanenteng eksibisyong ''Helmut Newton's Private Property''. Ang Fotografiska Berlin, na binuksan noong 2023 sa Kunsthaus Tacheles, ay nakatuon sa moderno at kontemporaryong potograpiya sa pamamagitan ng pagtatanghal ng mga lokal at pandaigdigang litratista kasama ang mga pampublikong programa. Ang C/O Berlin, na matatagpuan sa Amerika Haus malapit sa Zoologischer Garten, ay isang pangunahing lugar ng mga eksibisyon para sa potograpiya at biswal na midya, at kilala sa pagtatanghal ng mga itinatag na at umuusbong na litratista. Mahalaga rin ang papel ng potograpiya sa mas malalaking institusyon tulad ng Berlinische Galerie, na isinasama ang potograpiya sa pagtatanghal nito ng makabagong sining, at ng Kunstbibliothek Berlin, na naglalaman ng malawak na arkibong potograpiko. Ang iba pang mga lugar tulad ng Galeriya ng Larawan sa Friedrichshain ay nakadaragdag sa kulturang potograpiko ng lungsod na nakatuon sa dokumentasyon at mga usaping panlipunan. === Buhay-gabi at mga pagdiriwang === Ipinagdiriwang ang buhay-gabi o ''nightlife'' ng Berlin bilang isa sa mga pinakamagkakaiba at masigla sa uri nito.<ref>{{cite web|url=https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|title=Losing your mind in Berlin|first=Walter|last=Wasacz|website=Metro Times|date=11 Oktubre 2004|access-date=18 Nobyembre 2006|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910010712/https://www.metrotimes.com/detroit/losing-your-mind-in-berlin/Content?oid=2180018|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|title=Berlin, Berlin, the city of sin. The city that never sleeps, or better yet, where you never have to sleep.|date=5 Enero 2017|publisher=Decoded Magazine|access-date=14 Pebrero 2022|archive-date=6 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206084058/https://www.decodedmagazine.com/berlin-berlin-city-sin-city-never-sleeps-better-yet-never-sleep/|url-status=live|language=en}}</ref> Noong dekada 1970 at 1980, ang SO36 sa [[Kreuzberg]] ay naging sentro ng [[Punk rock|musikang punk]] at kultura. Naging tanyag ang ''SOUND'' at ang ''Dschungel''. Sa buong dekada 1990, ang mga taong nasa edad 20 mula sa iba't ibang panig ng mundo, partikular na mula sa [[Western Europe|Kanluranin]] at Gitnang Europa, ay ginawang pangunahing destinasyon ng buhay-gabi ang eksena ng mga klab sa Berlin. Pagkatapos ng pagbagsak ng Pader ng Berlin noong 1989, maraming makasaysayang gusali sa Mitte, ang dating sentro ng lungsod ng Silangang Berlin, ang ilegal na inokupa at muling itinayo ng mga batang iskuwater at naging masiglang lugar para sa mga pagtitipon ng ''underground'' (o palihim) at kontra-kultura.<ref>{{Cite web|title=Art of Now – Berlin's Nightlife – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|access-date=6 Hulyo 2020|website=BBC|language=en-GB|archive-date=6 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706225511/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000j1j7|url-status=live}}</ref> Maraming naytklab ang matatagpuan sa mga sentrong distrito, kabilang ang Tresor at Berghain. Ang KitKatClub at ilang iba pang lugar ay kilala sa kanilang mga partidong malaya sa mga seksuwal na paghihigpit. Hindi kailangang magsara ang mga klab sa takdang oras tuwing katapusan ng linggo, at maraming piging o ''party'' ang nagpapatuloy hanggang umaga o maging sa buong katapusan ng linggo, kabilang ang mga malapit sa [[Alexanderplatz]]. Naging tanyag na lugar ang ilang lugar para sa eksena ng ''neo-burlesque''. Mahaba ang kasaysayan ng Berlin sa kulturang [[Mga bakla|bakla]] at isa itong mahalagang pinagmulan ng kilusan para sa mga karapatan ng [[LGBT]]. Malayang nagpapatakbo ang mga bar at bulwagan ng sayawan para sa magkaparehong kasarian noong dekada 1880 pa, at nagsimula noong 1896 ang unang magasin na pangbakla na ''Der Eigene''. Pagsapit ng dekada 1920, nagkaroon ang mga bakla at [[lesbiyana]] ng hindi pa kailanman nasaksihang antas ng pagiging hayag sa lipunan.<ref>{{cite book|last=Krauss|first=Kenneth|title=The drama of fallen France: reading la comédie sans tickets |url=https://archive.org/details/dramaoffallenfra0000krau|year=2004|publisher=State University of New York |location=Albany, NY |isbn=978-0-7914-5953-9 |page=[https://archive.org/details/dramaoffallenfra0000krau/page/11 11]|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |title=Berlin Story – The New Yorker |first=Alex |last=Ross |date=26 Enero 2015 |magazine=The New Yorker |access-date=6 Hunyo 2016 |archive-date=20 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420134154/https://www.newyorker.com/magazine/2015/01/26/berlin-story |url-status=live |language=en}}</ref> Ngayon, bukod sa positibong kapaligiran sa mas malawak na eksena ng mga klab, mayroon muling napakaraming klab na ''[[queer]]'' at pagdiriwang ang lungsod. Kabilang sa pinakakilala at pinakamalaki ang Berlin Pride, ang ''Christopher Street Day'',<ref>{{cite web|url=https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007101504/https://www.berlin-tourist-information.de/english/zielgruppen/e_zg_gay_bezirke.php |archive-date=7 Oktubre 2006 |title=Berlin for Gays and Lesbians |date=7 Oktubre 2006 |access-date=7 Abril 2012|language=en}}</ref> ang ''Lesbian and Gay City Festival'' sa Berlin-Schöneberg, at ang ''Kreuzberg Pride''. Ang taunang Pandaigdigang Pista ng Pelikula sa Berlin (Berlinale), na may humigit-kumulang 500,000 dumalo, ay itinuturing na pinakamalaking pistang pelikula sa mundo batay sa bilang ng mga dumadalo mula sa publiko.<ref>{{cite web |url=https://www.europeanfilmacademy.org/ |title=European Film Academy |publisher=European Film Academy |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=25 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525004720/http://www.europeanfilmacademy.org/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.berlinale.de/ |title=Berlin Film Festival |publisher=Berlinale.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=17 Pebrero 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217150238/https://www.berlinale.de/ |url-status=live |language=en}}</ref> Ang Karneval der Kulturen (''Karnabal ng mga Kultura''), isang parada sa lansangan na binubuo ng maraming pangkat etniko, ay ginaganap tuwing katapusan ng linggo ng [[Pentecost|Pentekostes]].<ref>{{cite web |url=https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |title=English Summary |publisher=Karneval-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419112335/https://www.karneval-berlin.de/de/english.175.html |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> Kilala rin ang Berlin sa pangkulturang pagdiriwang na Berliner Festspiele, na kinabibilangan ng jazz festival na JazzFest Berlin, at ng Young Euro Classic, ang pinakamalaking pandaigdigang pagdiriwang ng mga orkestrang pangkabataan sa mundo. Ginaganap sa lungsod ang ilang festival at kumperensiya tungkol sa teknolohiya at sining sa midya, kabilang ang Transmediale at Chaos Communication Congress. Ang taunang Pistang Berlin ay nakatuon sa [[indie rock]], elektronikong musika at synthpop at bahagi ng Pandaigdigang Linggo ng Musika sa Berlin.<ref>[https://www.berlinfestival.de/en.html Berlin Festival] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314234453/https://www.berlinfestival.de/en.html |date=2015-03-14}} na websayt (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.berlin-music-week.de/en/ Berlin Music Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410203724/https://www.berlin-music-week.de/en/ |date=2014-04-10 }} na websayt (sa Ingles)</ref> Taun-taon, nagdaraos ang Berlin ng isa sa pinakamalalaking pagdiriwang ng [[Bagong Taon]] sa mundo, na dinadaluhan ng mahigit isang milyong tao. Ang sentro nito ay ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], kung saan nakasentro ang mga paputok sa pagsapit ng hatinggabi, subalit may iba't ibang pribadong palabas ng paputok sa buong lungsod. Karaniwang nagbabatian sa pamamagitan ng pagtaas ng baso.ang mga dumadalo sa mga piging sa Alemanya sa Bagong Taon gamit ang isang baso ng bula-bulang alak. <gallery widths="150" heights="150"> File:20150208 - Berlinale Palast and Red Carpet.JPG|Ang Berlinale ang pinakamalaking pandaigdigang pistang pelikula na dinadaluhan ng mga manonood. File:Festival of Lights 2012 - Französischer Dom.jpg|Ang Katedral ng Pransiya sa taunang Pista ng mga Ilaw File:Hanukkah, Brandenburg Gate (Berlin).jpg|Pagdiriwang ng [[Hanukkah]] sa Tarangkahang Brandeburgo </gallery> === Sining ng pagtatanghal === [[File:Rattle BPH-Rittershaus1-Wikipedia.jpg|thumb|right|Si Sir Simon Rattle na nagdidirehe sa tanyag na Pilarmonikong Berlin]] May 44 teatro at tanghalan ang Berlin.<ref name="berlin.de" /> Ang Teatrong Deutsches sa Mitte ay itinayo noong 1849–50 at halos tuluy-tuloy na nagpatakbo mula noon. Ang Volksbühne sa Rosa-Luxemburg-Platz ay itinayo noong 1913–14, bagaman itinatag ang kompanya noong 1890. Ang Kalipunang Berliner, na kilala sa pagtatanghal ng mga akda ni [[Bertolt Brecht]], ay itinatag noong 1949. Itinatag ang Schaubühne noong 1962 at lumipat sa gusali ng dating Universum Cinema sa Kurfürstendamm noong 1981. Sa kapasidad na 1,895 upuan at lawak ng entablado na {{convert|2854|m2|0|abbr=off|sp=us}}, ang Friedrichstadt-Palast sa Berlin Mitte ang pinakamalaking palasyo ng palabas sa Europa. Para sa malayang eksena ng sayaw at teatro sa Berlin, mahalaga ang mga lugar tulad ng Sophiensäle sa Mitte at ang tatlong gusali ng Hebbel am Ufer (HAU) sa Kreuzberg. Mapupuntahan din ng mga manonood na nagsasalita ng Ingles ang karamihan sa mga produksiyon doon. Nakabase rin doon ang ilan sa mga pangkat ng sayaw at teatro na nagtatrabaho sa pandaigdigang antas, tulad ng Gob Squad at Rimini Protokoll, pati na rin ang mga pista tulad ng pandaigdigang pista na Sayaw sa Agosto. May tatlong bahay-[[opera]] ang Berlin: ang Deutsche Oper, ang Berlin State Opera, at ang Komische Oper. Ang Berlin State Opera sa [[Unter den Linden]] ay binuksan noong 1742 at pinakamatanda sa tatlo. Si Daniel Barenboim ang direktor nitong pangmusika. Tradisyonal na nagdadalubhasa ang Komische Oper sa mga operetta at matatagpuan din sa Unter den Linden. Binuksan ang Deutsche Oper noong 1912 sa Charlottenburg. Ang pangunahing lugar ng lungsod para sa mga pagtatanghal ng musikal na teatro ay ang Theater am Potsdamer Platz at ang Theater des Westens (itinayo noong 1895). Mapapanood ang kontemporaryong sayaw sa ''Radialsystem V''. Nagdaraos ang Tempodrom ng mga konsiyerto at aliwang hango sa sirko. Naglalaman din ito ng isang spa na nag-aalok ng karanasang gumagamit ng maraming pandama. Ang Admiralspalast sa Mitte ay may masiglang programa ng iba't ibang pagtatanghal at mga kaganapang pangmusika. May pitong orkestra ng simponiya sa Berlin. Ang Orkestrang Pilarmonikong Berlin ay isa sa mga pangunahing orkestra sa mundo;<ref>{{cite news |author=Charlotte Higgins and Ben Aris in Berlin |date=29 Abril 2004 |title=Is Rattle's Berlin honeymoon over? |language=en |newspaper=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2004/apr/29/germany.arts |url-status=live |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828013033/https://www.theguardian.com/world/2004/apr/29/germany.arts |archive-date=28 Agosto 2013}}</ref> nakabase ito sa Berliner Philharmonie malapit sa Potsdamer Platz, sa isang kalyeng ipinangalan sa pinakamatagal nitong naging punong konduktor, si Herbert von Karajan.<ref>{{cite news |last=Wakin |first=Daniel J. |date=25 Setyembre 2005 |title=Music: Berlin |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2005/09/25/travel/music-berlin.html |url-status=live |access-date=2024-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150529193551/https://www.nytimes.com/2005/09/25/travel/music-berlin.html |archive-date=2015-05-29}}</ref> Si Simon Rattle ang punong konduktor nito mula 1999 hanggang 2018, at kasalukuyang hawak ni Kirill Petrenko ang posisyong iyon. Ang Konzerthausorchester Berlin ay itinatag noong 1952 bilang orkestra para sa Silangang Berlin. Si Christoph Eschenbach ang punong konduktor nito. Nagtatanghal ang Haus der Kulturen der Welt ng mga eksibisyon tungkol sa mga usaping interkultural at nagdaraos ng mga pagtatanghal ng musikang pangmundo at mga kumperensiya.<ref>{{cite web |author=D |url=https://www.hkw.de/en/bottom/impressum/impressum.php |title=Haus der Kulturen der Welt |publisher=Hkw.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=3 Mayo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503225327/https://www.hkw.de/en/bottom/impressum/impressum.php |url-status=live |language=de}}</ref> Kilala ang ''Kookaburra'' at ang ''Quatsch Comedy Club'' sa kanilang mga palabas na satira at komedya. Noong 2018, inilarawan ng ''[[The New York Times|New York Times]]'' ang Berlin bilang "maituturing na kabisera ng underground elektronikong musika sa mundo".<ref>{{Cite news |last=Wilder |first=Charly |date=21 Hunyo 2018 |title=In the Capital of Electronic Music, Women Rule the Scene |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/21/arts/music/women-djs-berlin.html |url-access=limited |access-date=7 Agosto 2020 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2018/06/21/arts/music/women-djs-berlin.html |archive-date=1 Enero 2022 |issn=0362-4331}}</ref> === Pagkain === {{multiple image | align = right | caption_align = center | footer_align = center | image1 = Döner Kebab.jpg | width1 = 226 | caption1 = [[Doner kebab|Döner kebab]] | image2 = Currywurst-1.jpg | width2 = 192 | caption2 = Isang plato ng [[Currywurst]] | footer = Naimbento sa Berlin, ang currywurst at makabagong döner ay mga sagisag ng kulturang popular at lutuin ng Germany. }} Malaki ang pagkakaiba-iba ng pagkain at mga handog na pagkain sa Berlin. Dalawampu't tatlong restawran sa Berlin ang ginawaran ng isa o higit pang [[Michelin Guide#Stars|bituin ng Michelin]] sa [[Michelin Guide|Gabay ng Michelin]] noong 2021, na naglagay sa lungsod sa nangungunang posisyon sa Alemanya ayon sa bilang ng mga restawrang may ganitong pagkilala.<ref>{{cite web |url=https://guide.michelin.com/en/de/berlin-region/berlin/restaurants |title=MICHELIN Guide, Germany, Berlin Restaurants |publisher=MICHELIN Guide |access-date=15 Nobyembre 2021 |archive-date=15 Nobyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115075322/https://guide.michelin.com/en/de/berlin-region/berlin/restaurants |url-status=live |language=en}}</ref> Kilala ang Berlin sa mga pagkaing [[Panggugulayin|behetaryanismo]]<ref>{{cite web |url=https://www.saveur.com/vegetarian-restaurants-berlin-germany |title=Good Taste Award Winner 2015: Berlin, The New Vegetarian Capital |date=5 Setyembre 2015 |publisher=SAVEUR |access-date=1 Marso 2016 |archive-date=17 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217063554/https://www.saveur.com/vegetarian-restaurants-berlin-germany |url-status=live |language=en}}</ref> at [[Veganism|beganismo]],<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/berlin-vegan-capital-of-the-world/a-35951064 |title=Berlin: Vegan capital of the world? |publisher=DW |access-date=4 Abril 2017 |archive-date=3 Abril 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403195151/https://www.dw.com/en/berlin-vegan-capital-of-the-world/a-35951064 |url-status=live |language=en}}</ref> at tahanan ito ng isang makabago at masiglang eksena ng negosyong pagkain na nagtataguyod ng mga kosmopolitanong lasa, lokal at napapanatiling sangkap, pansamantalang pamilihan ng pagkaing lansangan, mga ''supper club'' o klab panghapunan, gayundin ng mga pagdiriwang ng pagkain tulad ng Isang Linggo ng Pagkain sa Berlin.<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/berlins-booming-food-scene/a-17983026 |title=Berlin's booming food scene |publisher=DW |access-date=4 Abril 2017 |archive-date=3 Abril 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403200216/https://www.dw.com/en/berlins-booming-food-scene/a-17983026 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://foodtank.com/news/2016/09/conscious-food-consumption-at-berlins-restlos-gluecklich/|title=Conscious Food Consumption at Berlin's Restlos Glücklich|date=11 Setyembre 2016|publisher=Food Tank|access-date=4 Abril 2017|archive-date=4 Abril 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404043408/https://www.foodtank.com/news/2016/09/conscious-food-consumption-at-berlins-restlos-gluecklich/|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lokal na pagkain ang nagmula sa mga tradisyong pangkusina ng hilagang Alemanya at kinabibilangan ng mga malasa at nakakabusog na putahe na may [[Baboy (pagkain)|baboy]], [[gansa]], [[isda]], [[gisantes]], [[legumbre]], [[pipino]], o [[patatas]]. Kabilang sa mga karaniwang [[pagkain]] sa Berlin ang mga tanyag na [[street food|pagkaing lansangan]] tulad ng ''[[Currywurst]]'' (na sumikat dahil sa mga manggagawa sa konstruksyon noong panahon ng muling pagtatayo ng lungsod pagkatapos ng digmaan), ''Buletten'' at ang [[donat]] na ''Berliner'', na kilala sa Berlin bilang {{lang|de|Pfannkuchen}} ({{IPA|de|ˈp͡fanˌkuːxn̩|lang|De-Pfannkuchen.ogg}}).<ref>[https://www.germanfoods.org/consumer/facts/berlin.cfm Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140303102248/https://www.germanfoods.org/consumer/facts/berlin.cfm |date=2014-03-03 }} German Foods (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/spicy-sausage-that-is-worthy-of-a-shrine-in-berlin-1772530.html|title=Spicy sausage that is worthy of a shrine in Berlin|newspaper=The Independent|first=Tony|last=Paterson|date=15 Agosto 2009|access-date=24 Agosto 2017|archive-date=22 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322143121/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/spicy-sausage-that-is-worthy-of-a-shrine-in-berlin-1772530.html|url-status=dead|language=en}}</ref> Malawak ang mga [[Panaderya|panaderyang]] Aleman na nag-aalok ng iba't ibang [[tinapay]] at [[pastelerya]]. Matatagpuan sa [[KaDeWe]] ang isa sa pinakamalalaking pamilihan ng mga piling pagkain sa Europa, at ang ''Rausch'' ay isa sa pinakamalalaking tindahan ng [[tsokolate]] sa mundo.<ref>{{Cite news|url=https://luxeadventuretraveler.com/fassbender-rausch/|title=Chocolate Heaven at Fassbender & Rausch|publisher=Luxe Adventure Traveler|date=2013|access-date=1 Marso 2016|archive-date=5 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092139/https://luxeadventuretraveler.com/fassbender-rausch/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rausch.de/en/tradition|title=History from 1918 to today|publisher=Rausch Chocolate House|access-date=26 Hulyo 2023|archive-date=26 Hulyo 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726072355/https://www.rausch.de/en/tradition|url-status=live|language=en}}</ref> Tahanan din ang Berlin ng isang sari-saring eksena ng gastronomiya na sumasalamin sa kasaysayan ng mga [[imigrante]] sa lungsod. Dinala ng mga imigranteng [[Turko]] at [[Mga Arabe|Arabe]] ang kanilang mga tradisyong pangkusina sa lungsod, kabilang ang ''lahmacun'' at ''falafel'', na naging karaniwang pagkaing mabilisang ihain. Ang makabagong bersiyon ng [[pangmadaliang pagkain]] na [[sandwits]] na [[doner kebab]], na nabuo sa Berlin noong [[dekada 1970]], ay naging paboritong pagkain sa Alemanya at sa iba pang bahagi ng mundo. === Libangan === Ang Zoologischer Garten Berlin, ang mas matanda sa dalawang [[zoo]] sa lungsod, ay itinatag noong 1844. Ito ang pinakadinadalaw na zoo sa Europa at nagtatampok ng pinakamaraming uri ng hayop sa mundo.<ref>{{cite web |url=https://www.rbb-online.de/_/nachrichten/vermischtes/beitrag_jsp/key=news4382800.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007155448/http://www.rbb-online.de/_/nachrichten/vermischtes/beitrag_jsp/key=news4382800.html |url-status=dead|archive-date=7 Oktubre 2006|title=Hauptstadt-Zoo beliebtester Tierpark|website=Rundfunk Berlin-Brandenburg|access-date=17 Agosto 2008|language=de}}</ref> Dito dating nanirahan ang tanyag na Knut, isang [[polar bear|osong pampolo]] na ipinanganak sa pagkabihag.<ref>{{Cite news|first=Tristana|last=Moore|title=Baby bear becomes media star|date=23 Marso 2007|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6486993.stm|work=BBC News|access-date=17 Agosto 2008|archive-date=1 Abril 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070401034258/https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6486993.stm|url-status=live|language=en}}</ref> Ang isa pang zoo ng lungsod, ang Tierpark Friedrichsfelde, ay itinatag noong 1955. Ang Botanischer Garten ng Berlin ay kinabibilangan ng Museong Botaniko ng Berlin. Sa lawak na {{convert|43|ha|acre}} at may humigit-kumulang 22,000 iba't ibang uri ng halaman, isa ito sa pinakamalaki at pinakamasasaklaw na koleksiyon ng buhay-halaman sa mundo. Kabilang sa iba pang hardin sa lungsod ang Britzer Garten at ang Gärten der Welt (Mga Hardin ng Mundo) sa Marzahn.<ref>{{cite web |url=https://www.gruen-berlin.de/gesellschaft/ |title=Grün Berlin |language=de |trans-title=Green Berlin |publisher=Die Grün Berlin GmbH |access-date=27 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522183154/https://www.gruen-berlin.de/gesellschaft/ |archive-date=22 Mayo 2011 |url-status=dead}}</ref> Ang parke ng Tiergarten sa Mitte, na may disenyo ng tanawin ni Peter Joseph Lenné, ay isa sa pinakamalaki at pinakapopular na parke sa Berlin.<ref>{{cite web |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/aktuell/wettbewerbe/lenne/en/biographie.shtml |title=Peter Joseph Lenné, Senate Department of Urban Development |publisher=Stadtentwicklung.berlin.de |date=30 Setyembre 2011 |access-date=10 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421101545/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/aktuell/wettbewerbe/lenne/en/biographie.shtml |archive-date=21 Abril 2013 |url-status=dead}}</ref> Sa Kreuzberg, nag-aalok ang Viktoriapark ng tanawin ng katimugang bahagi ng panloob na Berlin. Ang Parkeng Treptower, sa tabi ng Spree sa Treptow, ay nagtatampok ng isang malaking Bantayog ng Digmaang Sobyet. Ang Volkspark sa [[Friedrichshain]], na binuksan noong 1848, ay ang pinakamatandang parke sa lungsod at nagtatampok ng mga bantayog, sinehang panlabas tuwing tag-araw, at ilang pasilidad para sa [[palakasan]].<ref>{{cite web|author1=Paul Sullivan|title=Volkspark Friedrichshain|url=https://www.slowtravelberlin.com/volkspark-friedrichshain/|website=Slow Travel Berlin|access-date=30 Agosto 2014|date=30 Hulyo 2010|archive-date=3 Setyembre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903203937/https://www.slowtravelberlin.com/volkspark-friedrichshain/|url-status=live|language=en}}</ref> Ang Tempelhofer Feld, ang dating lugar ng paliparan ng lungsod, ay pinakamalaking bukas na espasyo sa loob ng isang lungsod sa mundo.<ref>{{cite news |last=Stephan |first=Felix |url=https://www.zeit.de/lebensart/2012-09/lust-auf-stadt-tempelhofer-feld |title=Entfaltung auf dem Rollfeld |location=Berlin (Germany) |newspaper=zeit.de |date=10 Disyembre 2012 |access-date=8 Pebrero 2018 |archive-date=21 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021183842/https://www.zeit.de/lebensart/2012-09/lust-auf-stadt-tempelhofer-feld |url-status=live |language=de}}</ref> Ang [[Potsdam]] ay nasa timog-kanlurang gilid ng Berlin. Ang lungsod ay naging tirahan ng mga hari ng [[Prussia|Prusya]] at ng Kaiser ng Alemanya hanggang 1918. Ang lugar sa paligid ng Potsdam, partikular ang [[Sanssouci]], ay kilala sa magkakaugnay na mga lawa at mga pook na pangkultura. Ang Mga Palasyo at Parke ng Potsdam at Berlin ang pinakamalaking [[World Heritage Site|Pook na Pamanang Pandaigdig]] sa Alemanya.<ref name="UNESCO-2"/> Kilala rin ang Berlin sa maraming [[kapihan]], musikero sa lansangan, mga bar sa tabing-dagat sa kahabaan ng Ilog Spree, mga pamilihang ukay-ukay, mga ''boutique'' (o maliit na tindahan), at mga tindahang ''pop-up'' na nagbibigay ng mga pagkakataon para sa [[Libangan (gawain)|libangan]] at [[paglilibang]].<ref>{{cite news |last=Lee |first=Denny |url=https://travel.nytimes.com/2006/12/10/travel/10hours.html |title=36 Hours in Berlin |location=Berlin (Germany) |publisher=Travel.nytimes.com |date=10 Disyembre 2006 |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120624141002/https://travel.nytimes.com/2006/12/10/travel/10hours.html |archive-date=24 Hunyo 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> <gallery widths="150" heights="150"> File:Berlin Elefantentor 09-2017 b.jpg|Ang Tarangkahang Elepante sa [[Zoo ng Berlin]] File:Siegessäule10 b.jpg|Ang [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin]] sa Tiergarten File:Berlin Tiergarten4.jpg|Sa loob ng Tiergarten (parke) File:Botanischer Garten Gärtnerwohnhaus I.jpg|Sa loob ng Harding Botaniko ng Berlin </gallery> == Palakasan == [[Talaksan:Berliner_Olympiastadion_night_2.jpg|thumb|Sa Olympiastadion dinaos ang Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1936, ang Katupasan ng Kopang Pandaigdig ng FIFA ng 2006, at ang Katapusan ng UEFA Euro ng 2024.]] [[Talaksan:Berlin_marathon.jpg|thumb|Ang Maratong Berlin ay ang kasalukuyang ikalawang rekord pandaigdig na kurso (ang rekord pandaigdig na kurso ay magmula noong Agosto 2024 na Maratong Chicago).]] [[Talaksan:Berlin_Mercedes-Benz-Arena.jpg|thumb|Arenang Uber (dating O2 World Berlin, kalaunan ay Arenang Mercedes-Benz)]] Naging tanyag ang Berlin bilang punong-abala sa mga pangunahing pandaigdigang paligsahan sa palakasan.<ref>{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/stories/2008/04/01/2204562.htm?section=sport|title=Melbourne retains ultimate sports city title|website=ABC News|date=1 Abril 2008|access-date=1 Hulyo 2008|archive-date=13 Enero 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113164852/https://www.abc.net.au/news/stories/2008/04/01/2204562.htm?section=sport|url-status=dead|language=en}}</ref> Nag-host ang lungsod ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init]] ng 1936 at naging punong-abala sa [[FIFA World Cup|Kopang Pandaigdig]] ng [[FIFA]] ng 2006.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/overview.html |title=Italy conquer the world as Germany wins friends |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821050509/https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/overview.html |archive-date=21 Agosto 2008|language=en}}</ref> Idinaos sa Olympiastadion ang mga Kampeanatong Atletikong Pandaigdig (''World Athletics Championships'') noong 2009.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin2009.org/ |title=12. IAAF Leichtathletik WM berlin 2009 |publisher=Berlin2009.org |access-date=10 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720233014/https://www.berlin2009.org/ |archive-date=20 Hulyo 2009 |url-status=dead|language=de}}</ref> Dinaos sa lungsod ng paligsahan sa [[basketbol]] na Hulng Apa ng Euroleague noong 2009 at 2016,<ref>{{cite web|url=https://www.euroleague.net/news/i/5y55csanso845gfb|title=Euroleague Final Four returns to Berlin in 2016|publisher=Euroleague|date=11 Mayo 2015|access-date=5 Nobyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019170810/https://www.euroleague.net/news/i/5y55csanso845gfb|archive-date=19 Oktubre 2016|url-status=dead|language=en}}</ref> at naging isa sa mga punong-abala ng FIBA EuroBasket 2015. Noong 2015, naging lugar ang Berlin para sa Katupasan ng Liga ng mga Kampeon ng UEFA . Nag-''bid'' o nag-alok ang lungsod na mag-''host'' ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2000|Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 2000]] subalit natalo sa [[Sydney]].<ref>{{Cite web |date=Hunyo 2009 |title=Berlin's Failed Bid to Host the 2000 Summer Olympic Games: Urban Development and the Improvement of Sports Facilities |url=https://www.researchgate.net/publication/46541517|language=en}}</ref> Nag-''host'' ang Berlin ng Espesyal na Palarong Olimpikong Pandaigdig sa Tag-init ng 2023. Ito ang unang pagkakataon na naging punong-abala ang Alemanya ng Espesyal na Palarong Olimpikong Pandaigdig.<ref>{{cite web|url=https://www.specialolympics.org/about/press-releases/berlin-germany-selected-to-host-the-2023-special-olympics-world-games|title=Berlin, Germany selected to host the 2023 Special Olympics World Games|publisher=Special Olympics|access-date=21 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221041349/https://www.specialolympics.org/about/press-releases/berlin-germany-selected-to-host-the-2023-special-olympics-world-games|archive-date=21 Disyembre 2018|url-status=dead|language=en}}</ref> Ang taunang Maratong Berlin{{snd}}isang kurso na may pinakamaraming takbong kabilang sa nangungunang 10 rekord pandaigdig{{snd}}at ang ISTAF ay mga matagal nang itinatag na paligsahan sa [[Atletiks|atletiko]] sa lungsod.<ref>{{cite web |url=https://www.scc-events.com/en/events/halbmarathon/ |title=Berlin Marathon |publisher=Scc-events.com |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402162248/https://www.scc-events.com/en/events/halbmarathon/ |archive-date=2 Abril 2012 |url-status=dead|language=en}}</ref> Ang Mellowpark sa Köpenick ay isa sa pinakamalalaking liwasang pang-iskayt e at BMX sa Europa.<ref>{{cite web|url=https://www.urbancatalyst-studio.de/en/projects/project-site/mellowpark-berlin.html |title=Mellowpark Campus |publisher=urbancatalyst-studio.de |access-date=29 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904031925/https://www.urbancatalyst-studio.de/en/projects/project-site/mellowpark-berlin.html |archive-date=4 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Naging popular ang isang ''fan fest'' o pista ng mga tagahanga sa Tarangkahang Brandeburgo, na umaakit ng ilang daang libong manonood, tuwing may mga pandaigdigang paligsahan sa putbol gaya ng Europeong Kampeonatong UEFA.<ref>{{cite web|url=https://blogs.bettor.com/The-best-sports-stadiums-in-the-world-a21645 |title=500,000 spectators to watch the game together |publisher=Blogs.bettor.com |access-date=7 Abril 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322085540/https://blogs.bettor.com/The-best-sports-stadiums-in-the-world-a21645 |archive-date=22 Marso 2012|language=en}}</ref> Si Friedrich Ludwig Jahn, na madalas kilalaning "ama ng makabagong [[himnastika]]", ay nakaimbento ng pahalang na bar, mga magkahanay na bar, mga singsing, at kabayo sa paglundag noong mga 1811 sa Berlin.<ref>{{Cite book|title=Gymnastics|url=https://archive.org/details/gymnastics0000mcin|last=Mcintosh|first=J. S.|publisher=Mason Crest|year=2010|isbn=978-1422217344|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/|title=A History of Gymnastics: From Ancient Greece to Modern Times {{!}} Scholastic|last=Strauss|first=Michael|website=www.scholastic.com|access-date=4 Disyembre 2019|archive-date=19 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219051634/https://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.insidesport.com.au/news/friedrich-jahn-invented-gymnastics-apparatus-422812|title=Friedrich Jahn invented gymnastics' apparatus|last=Drane|first=Robert|date=16 Marso 2016|website=Inside Sport|access-date=4 Disyembre 2019|archive-date=4 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204131519/https://www.insidesport.com.au/news/friedrich-jahn-invented-gymnastics-apparatus-422812|url-status=live|language=en}}</ref> Ang kilusang Turners ni Jahn, na unang isinagawa sa Volkspark Hasenheide, ang pinagmulan ng makabagong klab pang-isport.<ref>{{cite web | url=https://www.ndr.de/geschichte/Aeltester-Sportverein-HT16-feiert-200-Jahre,jubilaeumht100.html | title=Ältester Sportverein der Welt wird 200 Jahre | access-date=20 Enero 2024 | archive-date=26 Enero 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240126003431/https://www.ndr.de/geschichte/Aeltester-Sportverein-HT16-feiert-200-Jahre,jubilaeumht100.html | url-status=live |language=de}}</ref> Noong 2013, humigit-kumulang 600,000 taga-Berlin ang nakarehistro sa isa sa mahigit 2,300 klab pampalakasan at pisikal na [[kalusugan]].<ref>{{cite web |url=https://www.lsb-berlin.net/wir-ueber-uns/der-lsb-berlin/ |title=Der Landessportbund Berlin – Mitglieder |publisher=LSB |access-date=3 Setyembre 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004065645/https://www.lsb-berlin.net/wir-ueber-uns/der-lsb-berlin/ |archive-date=4 Oktubre 2014 |url-status=dead|language=de}}</ref> Pinangangasiwaan ng lungsod ng Berlin ang mahigit 60 pampublikong panloob at panlabas na palanguyan.<ref>{{cite web |url=https://www.newinthecity.de/en/sports-leisure-berlin/2976-berlin-swimming-pools-and-bathing-spots.html |title=Berlin's swimming pools and bathing spots |publisher=New in the City |access-date=12 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216213503/https://www.newinthecity.de/en/sports-leisure-berlin/2976-berlin-swimming-pools-and-bathing-spots.html |archive-date=16 Pebrero 2016 |url-status=dead|language=en}}</ref> Ang Berlin ang pinakamalaking sentro ng pagsasanay para sa Olimpiko sa Alemanya, kung saan nakabase ang humigit-kumulang 500 nangungunang atleta (15% ng lahat ng nangungunang atleta sa Germany). Lumahok sa 2012 mga Palarong Olimpiko ang 47 piling atleta. Nakamit ng mga taga-Berlin ang 7 gintong, 12 pilak, at 3 tansong medalya.<ref>{{cite web |url=https://www.berlin-sportmetropole.de/english/olympiastuetzpunkt/index.html |title=Sports Metropolis |publisher=Be Berlin |access-date=12 Pebrero 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216042009/https://www.berlin-sportmetropole.de/english/olympiastuetzpunkt/index.html |archive-date=16 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Nakabase sa Berlin ang ilang propesyonal na klab na kumakatawan sa pinakamahahalagang pampangkat na palakasan na pinapanood sa Alemanya. Ang pinakamatanda at pinakapopular na koponang nasa unang dibisyon na nakabase sa Berlin ay ang klab pamputbol na Hertha BSC.<ref name="Herthabsc.de-2011">{{cite web |url=https://www.herthabsc.de/ |title=Hertha BSC |publisher=Herthabsc.de |date=27 Disyembre 2011 |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=23 Disyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223123453/https://www.herthabsc.de/ |url-status=dead |language=en}}</ref> Kinatawan ng koponan ang Berlin bilang kasaping nagtatag ng Bundesliga noong 1963. Kabilang sa iba pang propesyonal na klab sa pampangkat na palakasan ang: {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Klab ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Palakasan ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | Itinatag ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Liga ! scope="col" style="background:gold; color:navy;" | (Mga) Lugar ng Paglalaro |- |1. FC Union Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.fc-union-berlin.de/ |title=Union Berlin |publisher=Fc-union-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=7 Pebrero 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207225546/https://www.fc-union-berlin.de/ |url-status=live |language=en}}</ref> |[[Association football|Putbol]] |1966 |Bundesliga |Stadion An der Alten Försterei |- |Hertha BSC<ref name="Herthabsc.de-2011" /> |[[Association football|Putbol]] |1892 |2. Bundesliga |Olympiastadion |- |ALBA Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.albaberlin.de/ |title=ALBA Berlin |publisher=Albaberlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=10 Mayo 2000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000510094130/https://www.albaberlin.de/ |url-status=live |language=de}}</ref> |Basketbol |1991 |BBL |Uber Arena |- |Berlin Thunder<ref>{{cite web |url=https://www.europeanleague.football/members-of-efl/berlin-thunder |title=Berlin Thunder |publisher=europeanleague.football |access-date=26 Mayo 2021 |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521130817/https://www.europeanleague.football/members-of-efl/berlin-thunder |url-status=live |language=en}}</ref> |[[American football|Amerikanong putbol]] |2021 |ELF |Friedrich-Ludwig-Jahn-Sportpark |- |Eisbären Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.eisbaeren.de |title=Eisbären Berlin |publisher=Eisbaeren.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-date=4 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404224600/https://www.eisbaeren.de/ |url-status=live |language=de}}</ref> |Haking yelo |1954 |DEL |Uber Arena |- |Füchse Berlin<ref>{{cite web |url=https://www.fuechse-berlin.de/ |title=Füchse Berlin |publisher=Fuechse-berlin.de |access-date=7 Abril 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419192051/https://www.fuechse-berlin.de/ |archive-date=19 Abril 2012 |url-status=dead|language=de}}</ref> |Handbol |1891 |HBL |Max-Schmeling-Halle |- |Berlin Recycling Volleys |[[Balibol (palakasan)|Balibol]] |1991 |Bundesliga |Max-Schmeling-Halle |- |Berliner Hockey Club |Lacrosse |2005 |Bundesliga |Ernst-Reuter-Feld |- |Berliner RC<ref>{{cite web |url=https://berliner-rugby-club.de|title=Berliner RC|publisher=Berliner.de |access-date=1 Enero 2026|language=de}}</ref> |Unyong Rugbi |1926 |Rugby-Bundesliga |Sportanlage Jungfernheide |- |RK 03 Berlin |Unyong Rugbi |1967 |Rugby-Bundesliga |Stadion Buschallee |- |FC Liria Berlin<ref>{{cite web |url= https://fcliria.berlin|title=Liria Berlin|publisher=Fciliria.berlin |access-date=1 Enero 2026|language=de}}</ref> |Futsal |1985 |Futsal Bundesliga |Bezirkssporthalle Neukölln - Werner-Seelenbinder-Sportpark |} == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] fcl5anprctg8fgtzgjde7yw9unrqndi 0 19447 2227670 2199708 2026-09-22T11:52:08Z Jojit fb 38 2227670 wikitext text/x-wiki {{Kandid-NA}} [[File:Latin dictionary.jpg|300px|thumb|upright=1.2|Mga aklat.|alt=Mga aklat.]] '''Aklát''' o '''libró''' ang tawag sa katipunan ng mga [[Paglilimbag|nilimbag]] na akda.<ref name="McFarland2017">{{cite book | last = McFarland | first = Curtis | author2 = [[Komisyon sa Wikang Filipino]] | year = 2017 | title = Diksyunaryong Monolingwal sa Filipino | publisher = [[Anvil Publishing]]| isbn = 9789712727443 | url = https://books.google.com/books?id=tzSWDwAAQBAJ}}</ref> Pisikal na bagay ang tipikal na itinuturing na mga aklat; gayunpaman, maaari rin itong tumukoy sa isang bahagi ng mas mahabang komposisyon, tulad ng kaso ng mga aklat sa [[Bibliya]]. Ang digital na katumbas ng mga aklat ay tinatawag naman na mga ''ebook'', samantalang ''audiobook'' naman ang tawag sa mga aklat na nasa anyong tunog. ''Dahon'' ang tawag sa mga indibidwal na papel ng isang aklat, samantalang ''pahina'' naman ang tawag sa bawat harap at likod nito. ''Lomo'' naman ang tawag sa likurang bahagi o pinakatadyang ng isang aklat na hindi pa nabibigkis.<ref name=JETE>{{cite-JETE|Lomo}}</ref> Ayon sa isang dokumento ng [[UNESCO]] noong 1964, maituturing na isang aklat ang isang limbag kung ito ay may 49 na pahina (25 dahon) o higit pa.<ref>{{cite web|title=Recomendacion sobre la Normalizacion internacional de las Estadisticas relativas a la Edicion de Libros y Publicaciones Periodicas|trans-title=Mungkahi Ukol sa Pandaigdigang Pamantayan ng Estadistika na may Kinalaman sa Paglalathala ng mga Aklat at Periodical|lang=es|date=19 Nobyembre 1964|access-date=11 Hulyo 2022|publisher=[[UNESCO]]|url=http://portal.unesco.org/es/ev.php-URL_ID=13068&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html}}</ref> Tinatayang nasa 130 milyong aklat ang nailathala hanggang noong 2010, ayon sa isang pag-aaral na isinagawa ng [[Google]].<ref>{{cite web|last=Taycher|first=Leonid|title=Books of the world, stand up and be counted! All 129,864,880 of you.|trans-title=Mga aklat ng mundo, tumindig at mabilang! Lahat kayong 129,864,880.|lang=en|date=5 Agosto 2010|access-date=11 Hulyo 2022|url=https://booksearch.blogspot.com/2010/08/books-of-world-stand-up-and-be-counted.html?m=1|website=Inside Google Books}}</ref> == Etimolohiya == Ayon sa [[Lingguwistika|lingguwistang]] si Jean-Paul Portet, nagmula ang salitang ''aklat'' mula sa mga [[Salitang-ugat|monosilabikong ugat]] na ''ak'' ([[panitikan]], tulad sa ''akda'') at ''lat'' ([[:en:wikt:tala|talâ]], tulad sa ''sulat'').<ref name="portet1995">{{cite journal |last=Portet |first=Jean-Paul G. |date=Disyembre 1995 |title=Tagalog Monosyllabic Roots |trans-title=Mga Monosilabikong Ugat ng Tagalog |url=https://www.jstor.org/stable/3623048 |journal=Oceanic Linguistics |publisher=University of Hawai'i Press |volume=34 |issue=2 |pages=354-355 |url-access=subscription |access-date=23 Abril 2025 |via=JSTOR |lang=en}}</ref> Lumabas ito sa ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' (1754) bilang ''aclat''. Ayon dito, ang naturang salita ay ginamit din bilang isang pandiwa, para sa akto ng pagbuklat sa aklat.<ref name="tagala">{{cite book|title=Vocabulario de la lengua tagala|trans-title=Bokabularyo ng wikang Tagalog|last=De Noceda|first=Juan José|editor-last=De Sanlucar|editor-first=Pedro|lang=es|date=1754|access-date=21 Hulyo 2022|publisher=Imprenta de la compañia de Jesus|page=3|url=https://books.google.com.ph/books/about/Vocabulario_de_la_lengua_tagala.html}}</ref> Samantala, direktang hiniram naman mula sa wikang [[Espanyol]] ang salitang ''libro''.<ref name="tgllang">{{cite web|website=Tagalog Lang|lang=en|title=libro|url=https://www.tagaloglang.com/libro/|access-date=21 Hulyo 2022}}</ref> Ginagamit din ito bilang isang pandiwa, para gawing aklat ang isang bagay (hal. [[pelikula]] o [[kanta]]).<ref name="tgllang"/> == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === [[File:Xerxes_Cuneiform_Van.JPG|300px|thumb|upright=1.2|Isang kunipormeng ginawa noong panahon ni [[Xerxes I]] ng [[Imperyong Achaemenid]], sa lalawigan ng Armenia (ngayo'y [[Lalawigan ng Van]], [[Turkiye]]).|alt=Kuniporme (cuneiform sa Ingles) sa bansang Turkiye, noong panahon ni Xerxes I.]] May mga ebidensiya na may [[wika]] na'ng ginagamit ang mga sinaunang tao simula pa noong tinatayang {{BCE|35000|link=y}}. Gayunpaman, lumitaw lang ang [[pagsusulat]] noong tinatayang {{BCE|3500–3000|link=y}} sa [[Sumer]] sa [[Mesopotamia]].<ref>{{cite web|last=Mark|first=Joshua J.|title=Writing|trans-title=Pagsusulat|date=28 Abril 2011|access-date=21 Hulyo 2022|url=https://www.worldhistory.org/writing/|website=World History Encyclopedia|lang=en}}</ref> Dito umusbong ang pagsusulat sa mga [[tabletang luwad|tabletang]] gawa sa [[luwad]], na tinatawag na mga [[kuniporme]] ({{lang-en|cuneiform}}). Kumalat ang paraan ng pagsusulat na ito mula sa Sumer papunta sa mga kapitbahay nitong rehiyon, partikular na sa [[Ehipto]], kung saan naimbento naman ang mga [[hiroglipo]] ({{lang-en|hieroglyphics}}). Ginamit ang mga tableta mula [[Panahon ng Bronse]] hanggang [[Panahon ng Bakal|Bakal]]. Bukod sa luwad, nagsusulat din ang mga sinaunang tao sa mga [[tabletang pagkit|tabletang]] gawa sa [[pagkit]].<ref name="booktrust"/> Gayunpaman, maraming mananalaysay ang nagtuturo sa pinagmulan ng mga aklat sa mga [[papiro]] ({{lang-en|papyrus}}) ng mga taga-Ehipto.<ref name="kasaysayan">{{cite book|url=https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-2-history-of-books/|title=Understanding Media and Culture|trans-title=Pag-intindi sa Midya at Kultura|lang=en|chapter=History of Books|trans-chapter=Kasaysayan ng mga Aklat|publisher=University of Minnesota|access-date=26 Hulyo 2022|archive-date=24 Mayo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524162743/https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-2-history-of-books/|url-status=dead}}</ref> Tinatayang unang nagawa noong {{BCE|3000|link=y}}, ginagawang mga [[scroll]] ang mga ito sa pamamagitan ng pagtatahi sa mga indibidwal na pahina nito. Gawa ito sa halamang [[tambo]], na laganap sa mga dalampasigan ng [[Ilog Nile]].<ref name="booktrust"/> [[File:ancientlibraryalex.jpg|300px|thumb|upright=1.2|Isang pagguhit noong ika-19 na siglo na nagpapakita sa [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]]. Ang naturang aklatan ang kinikilala bilang pinakamalaking aklatan ng sinaunang panahon.|alt=Pagguhit sa Dakilang Aklatan ng Alexandria.]] Lumaganap ang paggamit ng mga scroll na papiro pagsapit ng {{BCE|ika-6 na siglo|link=y}} sa mga bansa sa [[Dagat Mediteraneo]], partikular na sa mga Griyego at Romano. Sa panahong ito, tinatayang nasa kalahating milyong scroll ang nasa [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]], mga 30 hanggang 70% ng lahat ng mga nagawang aklat nung panahong yon ayon sa ilang mga iskolar.<ref name="kasaysayan"/> Ang monopolyo ng Ehipto sa papiro ang isa sa mga dahilan kung bakit naghanap ang mga karatig-bansa nito ng ibang alternatibong pagsusulatan. Gawa sa balat ng hayop na pinanipis ang mga [[pergamino]] ({{lang-en|parchment}}). Kumpara sa papiro, mas madali itong sulatan, at nasusulatan ang harap at likod nito. Pagsapit ng ika-2 hanggang {{CE|ika-4 na siglo|link=y}}, naisipan ng mga Romano na pagsamahin ang papiro at pergamino, at lagyan ng isang pabalat na gawa sa kahoy. Ang imbensiyong ito, na tinatawag na [[kodeks]] ({{lang-en|codex}}, maramihan ''codices''), ang itinuturing ng mga eksperto bilang ang tunay na ninuno ng mga modernong aklat. Mabilis na tinangkilik ito ng mga tao, dahil na rin sa ginhawang hatid nito sa pagbabasa. Gayunpaman, nanatiling ginagamit pa rin ang mga scroll sa mga sekular na gawain, nang ilang siglo. Ang paglaganap ng [[Kristiyanismo]] noong {{CE|ika-6 na siglo|link=y}}, sa pamamagitan ng pagtangkilik ng mga Kristiyanong manunulat sa kodeks, ang naging dahilan upang unti-unting lumaos ang mga scroll.<ref name="kasaysayan"/> Tinatayang tumagal ang paggamit sa mga ito hanggang noong {{CE|ika-8 siglo|link=y}}.<ref name="booktrust"/> === Gitnang Panahon sa Silangang Asya === Ang proseso ng paggawa sa [[papel]] ay nagsimula sa [[Tsina]]. May mga nahukay na bahagi ng mga sinaunang papel na tinatayang nagawa noong {{BCE|ikalawang milenyo|link=y}}.<ref name="kasaysayan"/> Samantala, ang [[eunuch]] na si [[Cai Lun]] ang itinuturing na nag-imbento sa proseso ng paggawa sa papel noong {{CE|ikalawang siglo|link=y}}.<ref>{{Cite book |last=Tsien |first=Tsuen-Hsuin |author-link=Tsien Tsuen-hsuin |editor-first=Joseph |editor-last=Needham |editor-link=Joseph Needham |title=Paper and Printing | trans-title=Papel at Pag-imprenta|series=Science and Civilisation in China, Chemistry and Chemical Technology|lang=en|volume=V.1|publisher=Cambridge University Press |date=1985}}</ref> Ang prosesong ito ay sinasabing naipasa sa [[Islam|mga Muslim]] noong bandang {{CE|751|link=y}}, sa rehiyon ng [[Samarkand]].<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=7qseCAAAQBAJ&pg=PA66 |title=The Perfection of the Paper Clip: Curious Tales of Invention, Accidental Genius, and Stationery Obsession|trans-title=Ang Pagkaperpekto sa Clip ng Papel: Mga Kakaibang Kuwento ng Imbensyon, Aksidenteng Pagkahenyo, at Kaadikan sa Stationery|lang=en|first= James |last=Ward |publisher=Atria Books |date=2015|isbn= 978-1476799865 }}</ref> Dumating naman ang prosesong ito sa Europa noong ika-13 siglo.<ref>{{Cite book| last = Burns| first = Robert I.| editor-last = Lindgren| editor-first = Uta| contribution = Paper comes to the West, 800–1400| title = Europäische Technik im Mittelalter. 800 bis 1400. Tradition und Innovation|trans-title=Teknolohiyang Europeo sa Gitnang Panahon. 800 hanggang 1400. Tradisyon at Inobasyon| lang=de|edition = 4| date = 1996| publisher = Gebr. Mann Verlag| location = [[Berlin]] | isbn = 978-3-7861-1748-3| pages = 413–422 }}</ref> Dahil ginagawa ang karamihan sa mga papel sa lungsod ng [[Baghdad]] noon, tinawag itong ''bagdatikos''.<ref>{{cite book|last=Murray|first= Stuart A. P.|title=The Library: An Illustrated History|url=https://archive.org/details/libraryillustrat0000murr|publisher=Skyhorse Publishing|year=2009|page=[https://archive.org/details/libraryillustrat0000murr/page/56 57]|lang=en|trans-title=Ang Aklatan: Isang Nakaguhit na Kasaysayan}}</ref> [[File:Jingangjing.jpg|300px|thumb|upright=1.2|Harapan ng ''Diamond Sutra'' sa wikang Tsino, ang pinakamatandang napetsahang aklat sa mundo.|alt=Diamond Sutra, nakasulat sa wikang Tsino.]] Samantala, nagsimula rin sa Tsina ang [[paglilimbag na silograpiya]] ({{lang-en|woodblock printing}}). Tinatayang nagsimula ito sa [[Dinastiyang Tang]] noong {{CE|700|link=y}}. Noong {{CE|764|link=y}}, nagpakomisyon naman si [[Prinsipe Shōtoku]] ng [[Hapón]] ng mga scroll na may nakalimbag na teksto ng mga dasal sa [[Budismo]], isa sa mga pinakaunang halimbawa ng naturang proseso. Ang aklat na ''[[Diamond Sutra]]'',{{efn|'Diyamanteng [[Sutra]]', {{lang-sa|Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra}}, literal na 'Ang Pagperpekto ng Teksto ng Karunungan na Mala-kidlat na Humahati'}}<ref name=Schopen>{{cite encyclopedia| title = Diamond Sutra| encyclopedia = MacMillan Encyclopedia of Buddhism| last = Schopen| first = Gregory| author-link = Gregory Schopen| pages = 227–28| year = 2004| publisher = MacMillan Reference USA| location = New York, Estados Unidos| isbn = 0-02-865719-5| volume = 1 }}</ref> inilimbag noong {{CE|868|link=y}}, ang itinuturing naman na pinakamatandang nailimbag na aklat napetsahan sa mundo.<ref name="kasaysayan"/><ref>{{cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/Five-things-to-know-about-diamond-sutra-worlds-oldest-dated-printed-book-180959052/|work=Smithsonian Magazine|access-date=15 Hulyo 2022|date=11 Mayo 2016|last=Daley|first=Jason|title=Five Things to Know About the Diamond Sutra, the World’s Oldest Dated Printed Book|trans-title=Limang Bagay na Dapat Malaman Tungkol sa Diamond Sutra, ang Pinakamatandang Napetsahang Nalimbag na Aklat sa Mundo|lang=en}}</ref> Tinatayang noong {{CE|971|link=y}}, nilimbag rin sa lalawigan ng [[Zhejiang]] sa Tsina ang ''[[Tripitaka]]'', isang banal na aklat sa Budismo, gamit ang mahigit 130,000 bloke ng kahoy para sa bawat pahina.<ref name="lithub">{{cite web|title=So, Gutenberg Didn’t Actually Invent Printing As We Know It: On the Unsung Chinese and Korean History of Movable Type|lang=en|date=19 Hunyo 2019|last=Newman|first=M. Sophia|website=Literary Hub|access-date=19 Hulyo 2022|url=https://lithub.com/so-gutenberg-didnt-actually-invent-the-printing-press/|trans-title=So Di Pala si Gutenberg ang Nag-imbento sa Paglilimbag Tulad ng Alam Natin: Ukol sa Nakatagong Kasaysayan ng mga Tsino at Koreano sa Nagagalaw na Uri}}</ref> Gayunpaman, ang pagkakaroon ng maraming karakter sa mga [[wikang Tsino]] ang naging balakid upang hindi tuluyang umusad ang imbensyon na ito sa mas nakakarami. Samantala, gumawa rin ang kaharian ng [[Goryeo]] sa [[tangway ng Korea]] ng sarili nitong ''Tripitaka'' noong 1087.<ref name="lithub"/><ref name="tricycle">{{cite web|title=The Buddhist History of Moveable Type|last=Newman|first=M. Sophia|year=2016|website=Tricycle|access-date=19 Hulyo 2022|url=https://tricycle.org/magazine/buddhist-history-moveable-type/|trans-title=Ang Budismong Kasaysayan ng Nagagalaw na Uri|lang=en|url-access=subscription}}</ref> Nakita ng mga hari ng Goryeo ang kahalagahan ng pagpreserba sa pagkakakilalanlan nila, dahil na rin sa tuloy-tuloy na pagsakop sa kanila ng mga tagalabas. Lalo pa itong naging mahalaga noong dekada 1220s nang sinugod at sinakop sila nang tuluyan (noong 1232) ng [[Imperyong Mongol]] sa pangunguna ni [[Ögedei Khan]].<ref name="tricycle"/> Pinasunog ng mga Mongol ang ''Tripitaka'' noong 1232, kaya naman naglimbag muli sila ng bago.<ref name="tricycle"/> Hindi ito matatapos hanggang 1251, kaya naman nagpalimbag rin sila ng iba pang mga aklat. Isa sa mga ito ang aklat na ''[[Sangjeong Gogeum Yemun]]'',{{efn|{{lang-ko|상정고금예문}}, [[Hanja]]: 詳定古今禮文, literal na 'Ang Ibinigay na Tekstong Pangritwal ng Nakaraan at Hinaharap'.}}<ref name="lithub"/> na may mahigit 50 bolyum.<ref name="tricycle"/> Inatasan ng hari noong 1234 ang ministrong si [[Choe Yun-Ui]] na ilimbag ito, at alam niya na kakailanganin nila ng napakaraming bloke ng kahoy para mailimbag ito.<ref name="lithub"/><ref name="tricycle"/> Kaya naman, gumawa ng alternatibong paraan si Choe para solusyunan ito, na halos kapareho sa konsepto ng [[limbagan|limbagang]] gagawin ni [[Johannes Gutenberg]] dalawang siglo sa hinaharap.<ref name="tricycle"/> [[File:SelectedTeachingsofBuddhistSagesandSonMasters1377.jpg|thumb|Ang ''Jikji'', ang pinakalumang aklat na nalimbag gamit ang isang nagagalaw na uri. Kasalukuyan itong nasa [[Pambansang Aklatan ng Pransiya]], sa [[Paris]].|alt=Jikji, isang lang aklat mula sa Timog Korea.]] Nawala na sa kasaysayan ang aklat ni Choe.<ref name="tricycle"/> Gayunpaman, noong 1377, inilimbag rin sa Goryeo ang ''Baegun Hwasang Chorok Buljo Jikji Simche Yojeol'',{{efn|{{lang-ko|백운화상초록불조직지심체요절}}, [[Hanja]]: 白雲和尙抄錄佛祖直指心體要節, literal na 'Mga Direktang Utos ni [[Buddha]] sa Kaisipan ni Monghe Baegun'.}} mas kilala sa pinaiksing tawag na ''[[Jikji]]''.<ref name="tricycle"/> Isinulat ito noong 1372 ng mongheng si Baegun, ang punong pari ng Templo ng Anguk at Shinwang sa [[Haeju]] sa ngayo'y Timog Korea. Namatay si Baegun noong 1374, tatlong taon bago ang paglimbag ng mga mag-aaral niya sa ''Jikji'' sa Templo ng Heungdeok sa [[Cheongju]]. May dalawang bolyum ito, pero tanging ang ikalawang bolyum lang ang nananatili hanggang ngayon. Ito ang itinuturing na pinakamatandang aklat na nailimbag gamit ang isang [[nagagalaw na uri]] ({{lang-en|movable type}}).<ref name="lithub"/> Bagamat mas nauna ang Goryeo at Tsina sa paggawa sa unang limbagan kesa kay Gutenberg, hindi nila naipakalat ang paggamit nito sa mas makakarami, dahil na rin sa mga problemang panloob nila at sa paghihigpit ng mga pinuno nito sa paggamit sa naturang imbensyon.<ref name="tricycle"/> Gayunpaman, posibleng nakaabot pa rin ito sa ma malalayong lugar dahil na rin sa laki ng sakop ng Imperyong Mongol noong 1200s. Noong naitatag ang [[Dinastiyang Yuan]] sa Tsina sa pangunguna ni [[Kublai Khan]], inilipat niya ang kabisera ng imperyong Mongol sa [[Beijing]]. Maraming mga eksperto ang nagsasabi na posibleng naidala ng mga Mongol ang teknolohiya ng mga Koreano at Tsino papunta sa Gitnang Asya, partikular na sa mga [[Uyghur]] sa ngayo'y lalawigan ng [[Xinjiang]] sa Tsina, bagamat walang pisikal na patunay na nagpapatunay sa teoryang ito. Gayunpaman, ayon kay [[Tsien Tsuen-Hsien]] sa aklat na ''Science and Civilization in China'' (1985) ni [[Joseph Needham]]: {{Cquote|quote=Kung may koneksyon man sa pagkalat ng [[paglilimbag]] sa pagitan ng [[Asya]] at ng [[Kanluraning Mundo|Kanluran]], may matinding opurtunidad para gumanap ng isang mahalagang papel sa pagpapakilalang ito ang [[Uyghur|mga Uyghur]], na parehong gumagamit ng paglilimbag na silograpiya at sa nagagalaw na uri.{{efn|Orihinal na teksto: ''If there was any connection in the spread of printing between Asia and the West, the Uyghurs, who used both block printing and movable type, had good opportunities to play an important role in this introduction.''}}<ref name="tricycle"/>|author=Tsien Tsuen-Hsien|source=''Science and Civilization in China'' ni Joseph Needham}} === Gitnang Panahon sa Europa === [[File:Master of the Boston City of God - Book of Hours (Use of Utrecht)- fol. 63r, Initial with Holy Trinity - 1998.124.63.a - Cleveland Museum of Art.tif|275px|thumb|Isang halimbawa ng "pinaliwanag na manuskrito" (''illuminated manuscript''). Ang partikular na halimbawang ito ay mula sa aklat na ''Aklat ng mga Oras'' ({{lang-en|link=no|Book of Hours}}), tinatayang nilimbag noong 1460-65. Makikita ito ngayon sa [[Museo ng Sining ng Cleveland]] sa Estados Unidos.|alt=Halimbawa ng isang aklat na may "pinaliwanag na manuskrito".]] Ang mga inobasyon na nagawa sa Asya ay di umabot sa Europa maging hanggang sa [[Gitnang Panahon]], kaya naman mano-mano pa ring kinokopya ng mga [[eskriba]] ang mga aklat para makagawa ng panibagong kopya, lalo sa mga [[monasteryo]]. May mga silid ang mga malalaking monasteryo para lang sa gawaing ito, na tinatawag na ''[[scriptorium]]''. Ginagawa rin sa mga silid na ito ang mga magagarang disenyo sa gilid. Tinatawag na mga [[pinaliwanag na manuskrito]] ({{lang-en|illuminated manuscript}}), ginagawa ito ng mga eskriba noong panahong yon para sa samu't saring bagay, madalas ng [[Simbahang Katoliko]], at kahit maging sa mga batas, proklamasyon, at iba pang mga sekular na dokumento noong panahong yon.<ref name="kasaysayan"/> Tinatayang nagsimula ito noong bandang {{CE|600|link=y}}.<ref name="booktrust">{{cite web|last=Burnell|first=Cerrie|date=21 Setyembre 2021|orig-date=3 Disyembre 2019|title=A little history of reading: How the first books came to be|trans-title=Isang maliit na kasaysayan ng pagbabasa: Paano nagsimula ang mga unang aklat|lang=en|website=BookTrust|url=https://www.booktrust.org.uk/news-and-features/features/2019/december/a-little-history-of-reading-how-the-first-books-came-to-be/|access-date=27 Hulyo 2022|archive-date=27 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727152233/https://www.booktrust.org.uk/news-and-features/features/2019/december/a-little-history-of-reading-how-the-first-books-came-to-be/|url-status=dead}}</ref> Mahal at matrabaho ang paggawa sa mga aklat noong panahong ito, kahit na mataas ang pagpapahalaga ang binibigay ng marami sa mga ito. Gayunpaman, nang dumating ang papel mula Tsina sa Europa, nagmura ito nang kaunti. Ang mga Muslim ang unang nakagamit sa prosesong ito mula Tsina. Sinasabi na noong ika-12 siglo, may isang kalsada sa [[Marrakesh]] sa [[Morocco]] na may daan-daang nagbebenta ng aklat. Aabot pa ng dalawang siglo bago nagsimula ring gumawa ng mga papel ang mga Europeo.<ref name="kasaysayan"/> === Johannes Gutenberg === [[File:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|thumb|300px|Kopya ng [[Bibliyang Gutenberg]] sa [[Pampublikong Aklatan ng New York]]. Kasalukuyang may 49 na kopya ang nananatili pa rin hanggang ngayon sa mundo.|alt=Ang Bibliyang Gutenberg.]] Noong bandang dekada 1430s hanggang 1440s, sinubukan ng Aleman na si [[Johannes Gutenberg]] na gumawa ng isang mekanikal na [[limbagan]]. Matapos ng ilang mga ''prototype'' at paghahanap ng pondo para sa proyekto niya, matagumpay niyang nagawa ang isang mekanikal na nagagalaw na uri ({{lang-en|movable type}}) noong 1448.<ref name="kasaysayan"/> Kilala ngayon bilang ang limbagang Gutenberg ({{lang-en|Gutenberg press}}), itinuturing ang imbensyong bilang isa sa mga pinakamahahalagang imbensyon ng tao. Sinimulan nito ang isang rebolusyon sa [[impormasyon]] at [[paglilimbag]] — ang "rebolusyong Gutenberg".<ref name="kasaysayan"/> Nilimbag ni Gutenberg ang isang [[Bibliya|Bibliyang]] nasa [[wikang Latin]], ngayon kilala bilang ang [[Bibliyang Gutenberg]], noong 1450 hanggang 1455.<ref name="brit">{{cite web|work=[[Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Johannes-Gutenberg/Printing-of-the-Bible|title=Johannes Gutenberg|lang=en|access-date=21 Hulyo 2022|last=Lehmann-Haupt|first=Hellmut E.|date=27 Abril 2022|orig-date=5 Pebrero 2000}}</ref> Ito ang unang mahalagang aklat na nailimbag gamit ang palimbagang ito. May 180 kopya na nalimbag, at naging matagumpay ito.<ref name="brit"/><ref name="kasaysayan"/> Ang tagumpay na ito ang naging dahilan para kumalat ang imbensyong ito mula [[Mainz]] kung saan nakatira si Gutenberg, papunta sa iba't ibang panig ng [[Alemanya]] at Europa. === Ika-16 hanggang ika-19 na siglo === Malaki ang epekto ng imbensyon ni Gutenberg sa kabuuan ng Europa. Tinatayang nasa 300 palimbagan ang nakatayo sa Alemanya bago matapos ang ika-15 siglo. Ayon sa isang pag-aaral sa Estados Unidos, nasa 30,000 aklat lang ang nailimbag bago ang pagkakaimbento ni Gutenberg sa limbagan niya. Pagsapit ng sumunod na siglo, tinatayang umabot na ito sa 10 hanggang 12 milyon.<ref name="kasaysayan"/> Sumasang-ayon ang mga iskolar na isa sa mga dahilan ang pagkakaimbento sa palimbagan ni Gutenberg sa pagsisimula sa [[Renasimiyento]] sa Europa. Kasabay ng pag-usbong ng [[globalisasyon|pandaigdigang kalakalan]] noong pagpasok ng ika-16 na siglo, marami rin ang nagkainteres sa [[sinaunang Gresya]] at [[sinaunang Roma|Roma]] dahil sa pagkalat ng impormasyon ukol dito. Ang pagkalat ng mga aklat sa mas nakararami ang itinuturong dahilan para sa pag-usbong ng mga makabagong ideya sa [[pulitika]], [[rehiliyon]], [[kultura]], at iba pa.<ref name="kasaysayan"/> Gayunpaman, may mga sumubok din na pigilan ang pagkalat na ito, wala pang isang siglo pagkatapos maimbento ni Gutenberg ang limbagan niya. Noong 1487, inutos ni [[Papa Inosente VII]] na dumaan muna sa mga otoridad ng Simbahan ang lahat ng mga aklat na ililimbag sa Europa, upang masiguro na nakasulat lang ang mga Bibliya sa wikang Latin, ang wika ng Simbahan. Ang paghihigpit na ito sa wika (bukod sa iba pang mga hinaing) ang iprinotesta ni [[Martin Luther]] noong 1517, nang ipaskil niya ang ''[[95 Tisis]]'', na nagpasimula sa [[Protestantismo]] at kalaunan sa [[Kontra-Reporma]] ng Simbahan.<ref name="kasaysayan"/> Kasabay ng unti-unting pagsalin sa Bibliya sa iba't-ibang wika, nagsimula rin ang pag-akda ng mga may-akda sa kanilang wika mismo, tulad ng ''[[Banal na Komedya]]'' ni [[Dante]] sa [[wikang Italyano]] at ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ni [[Chaucer]] sa [[wikang Ingles|wikang Gitnang Ingles]]. Umusbong din ang mga [[aklatan]] sa iba't-ibang panig ng kontinente, tulad ng [[Pambansang Aklatan ng Espanya]] sa [[Madrid]] at ang [[Aklatan ng Britanya]] sa [[London]].<ref name="kasaysayan"/> Ang mabilis na paglimbag sa mga aklat ang nagbigay-daan upang pagkakitaan ito ng mga may-akda at mga manlilimbag, na nagbigay-daan naman upang lumutang ang konsepto ng [[karapatang-sipi]] sa mga may-akda. Ang [[Estatutong Anna]], ginawang batas noong 1710 sa [[Inglatera]], ang tinuturing na ang unang batas tungkol sa karapatang-sipi. Kinopya ito ng mga mambabatas ng [[Estados Unidos]] matapos nilang lumaya sa [[Gran Britanya]].<ref name="kasaysayan"/> Kasabay ng paglago ng industriya ang mga inobasyon na nagawa nito sa aklat. Noong 1500s, ginawa ng Italyanong si [[Aldus Manutious]] ang mga ''pocketbook''. Lumabas naman ang mga unang pabalat sa aklat noong 1832.<ref name="booktrust"/> Ang patuloy na pagmura ng produksiyon sa mga aklat ang naging dahilan upang dumami ang mga nagbabasa. Sa Estados Unidos at Gran Britanya unang nagsulputan ang mga samahan ng mga nagbabasa.<ref name="booktrust"/> Sa siglo ring ito nagkaroon ng mga pabalat na matigas (''[[hardcover]]'') at papel (''[[paperback]]'').<ref name="booktrust"/> ==== Sa Pilipinas ==== [[File:Doctrina-cristiana.jpg|thumb|300px|Harapan ng ''[[Doctrina Christiana]]'', ang pinakaunang aklat na nalimbag sa Pilipinas.|alt=Doctrina Christiana.]] Ang aklat na ''[[Doctrina Christiana]]'' ('Doktrinang Kristiyano') ang itinuturing na pinakaunang aklat na nalimbag sa Pilipinas. May tatlong bersyon ito, na nalimbag sa pagitan ng 1590 hanggang 1593. Ang una, pinamagatang ''Bian Zhengjiao Zhenchuan Shilu'',{{efn|{{lang-zh|辯正教真傳實錄}}; 'Ang Testimonya ng Tunay na Relihiyon')}} ay isinulat ng prayleng si Juan Cobo at nilimbag sa pamamagitan ng [[silograpiya]] at nakasulat sa [[wikang Tsino]].<ref name="bibl2021">{{cite web|url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-17/issue-2/jul-sep-2021/early-printing|title=Early Printing in the Philippines|trans-title=Maagang Paglilimbag sa Pilipinas|lang=en|date=7 Hulyo 2021|website=BiblioAsia|last=Lee|first=Gracie}}</ref> Nadiskubre lang ito noong 1952 sa [[Madrid]], at pinaniniwalaang na ngayon ng mga eksperto na hindi ito napetsahan dahil di pa ito lisensiyado. Ito ang sinasabing aklat na tinukoy ni [[Gobernador-Heneral]] [[Perez Dasmariñas]] sa kanyang sulat noong 1593 sa hari ng Espanya na si [[Felipe II]]. Dito, nilahad niya na kailangan niyang makakuha ng lisensya para ilimbag ang dalawang ''Doktrina'' para sa pagpapakalat ng Kristiyanismo sa lugar.<ref name="ncca"/> Nagresulta ito sa sikat na bersyon ng ''Doctrina'' na nakasulat sa [[wikang Espanyol]] at [[wikang Tagalog|Tagalog]] (sa parehong [[alpabetong Romano]] at [[Baybayin]]), na pinamagatang ''Doctrina Christiana en lengua espanola y tagala'' ('Doktrinang Kristiyano sa wikang Espanyol at Tagalog'). Nagkaroon rin ito ng bersyon sa wikang Tsino para sa [[Tsinong Pilipino|komunidad ng mga Tsino]] sa lugar, na pinamagatan namang ''Doctrina Christiana en letra y lengua China'' ('Doktrinang Kristiyano sa sulat at wikang Tsino'). Nilimbag ng Tsinong manlilimbag na si Keng Yong, pinaniniwalaan ng mga mananalaysay na siya at ang sikat na manlilimbag na si Juan de Vera ay iisang tao lang dahil sa gawain noon ng mga prayle sa Pilipinas na gawing Kristiyano ang mga Tsino noon at bigyan sila ng isang Kristiyanong pangalan.<ref name="ncca">{{cite web|title=Books and Bookmaking in the Philippines|trans-title=Mga Aklat at Paggawa sa mga Aklat sa Pilipinas|lang=en|last=Vallejo|first=Rosa M.|website=[[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]]|url=https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/libraries-and-information-services/books-and-bookmaking-in-the-philippines/|access-date=26 Hulyo 2022|archive-date=4 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804000935/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/libraries-and-information-services/books-and-bookmaking-in-the-philippines/|url-status=dead}}</ref> Si Juan de Vera ang kinikilalang naglimbag rin sa ilang mga pinakaunang aklat sa Pilipinas. Noong 1604, nilimbag niya ang ''Ordinationes Generales Provintiae Sanctissimi Rosarii Philippinarum'' ('Mga Pangkalahatang Ordinansa ng mga Ordinansa sa Pilipinas ng Lalawigan ng Banal na Rosaryo sa Pilipinas'), na nakasulat sa [[wikang Latin]]. Ito ang itinuturing na ang pinakamatandang aklat na nalimbag gamit ang nagagalaw na uri, na nananatili hanggang ngayon.<ref name="bibl2021"/> Bukod dito, nilimbag din ni De Vera noong 1602 sa [[Binondo]] ang aklat na ''Libro de Nuestra Señora del Rosario en lengua y letra de Filipinas'' ('Aklat ng Mahal na Ina ng Rosaryo sa wika at sulat ng Pilipinas') ni Padre Francisco Blancas de San Jose. Gayunpaman, nawala na ito sa kasaysayan, at pinagdududahan ng mga iskolar kung ginawa ba ito sa nagagalaw na uri o sa pamamagitan ng silograpiya.<ref name="ncca"/> Si De Vera rin ang naglimbag sa aklat na ''Libro de los Cuatro Postrimerias del Hombre'' ('Aklat ng Apat na Kahahantungan ng Tao'), na sinulat rin ni Padre De San Jose noong 1604.<ref name="bibl2021"/><ref name="ncca"/> Pinaniniwalaan na tinuloy ng kapatid ni Juan, si Pedro de Vera, ang paglilimbag nang namatay ito.<ref name="bibl2021"/> Ilan sa mga nilimbag niya ang ''Memorial de la Vida Christiana en Lengua China'',{{efn|'Memoryal sa Buhay ng Kristiyano sa wikang Tsino'; {{lang-zh|新刊僚氏正教便览}}, literal na 'Ang Bagong Lathalain ng Simbahan'}} na sinulat ni Padre Domingo de Nieva. Dito, ginamit ni Pedro De Vera ang isang kombinasyon ng mga paraan ng mga Tsino at ng mga Europeo.<ref name="bibl2021"/> Sa ganitong paraan niya rin nilimbag ang ''Simbolo de la Fe, en Lengua y Letra China''.{{efn|'Mga Simbolo ng Fe, sa wika at sulat Tsino'; {{lang-zh|新刊格物窮理錄}}, literal na 'Ang Bagong Dyornal sa Kahirapang Materyal'}}<ref name="bibl2021"/> Samantala, isinulat noong 1613 ang ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' ng prayleng si Pedro de San Buenaventura, ang kauna-unahang [[diksyonaryo]] ng wikang Tagalog.<ref>{{cite book|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1524/9783050056197.33/pdf|last=Wolff|first=John U.|title=Philippine and Chamorro Linguistics Before the Advent of Structuralism|trans-title=Lingwistikang Pilipino at Chamorro Bago ang Pagpasok ng Istrakturalismo|lang=en|chapter=The ''Vocabulario de Lengua Tagala'' (sic) of Fr. Pedro de San Buenaventura (1613)|trans-chapter=Ang ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura (1613)|publisher=Akademie Verlag|year=2011|doi=10.1524/9783050056197.33|url-access=subscription|via=De Gruyter}}</ref><ref name="Ocampo2014"/> May dalawa pang ''Vocabulario'' ang sumunod na nilimbag, noong 1754 at noong 1860.<ref name="Ocampo2014">{{cite web|last=Ocampo|first=Ambeth R.|author-link=Ambeth Ocampo|url=https://opinion.inquirer.net/77034/vocabulario-de-la-lengua-tagala|publisher=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]]|date=1 Agosto 2014|lang=en|title='Vocabulario de la Lengua Tagala'|access-date=24 Hulyo 2022}}</ref> Ang mga unang aklat sa Pilipinas ay puro mga [[doktrina]] ng Simbahan at diksyonaryo. Mga Tsino rin ang unang mga manlilimbag sa Pilipinas. Gayunpaman, ang Pilipinong si [[Tomas Pinpin]] ang sinasabing unang Pilipinong manlilimbag.<ref name="ncca"/><ref name="bibl2021"/> Taga-[[Abucay]] sa [[Bataan]], kilala rin siya bilang ang unang Pilipinong may-akda, dahil sa pag-akda niya sa ''Librong Pagaaralan nang mga Tagalog nang Uicang Castila'' (moderno: 'Aklat ng wikang Espanyol na Pag-aaralan ng mga Tagalog') noong 1610. Nilimbag niya rin sa parehong taon ang ''Arte y Reglas de la Lengua Tagala'' ('Sining at Tuntunin ng wikang Tagalog') ni Padre De Jose, at noong 1613 naman, nilimbag niya ang ''Vocabulario de la Lengua Tagala'' sa tulong ni Domingo Loag, isang Pilipinong manlilimbag.<ref name="bibl2021"/> Bukod sa Laguna at Bataan, naglimbag rin siya sa [[Binondo]], at nakagawa siya ng di bababa sa isang dosenang akda mula 1609 hanggang 1639.<ref name="ncca"/> Tinatayang nasa 100 aklat ang nailimbag sa Pilipinas mula 1563 hanggang 1640.<ref name="bibl2021"/> Ayon sa [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] (NCCA), tinatayang nasa 6000 akda naman ang nailimbag sa bansa mula 1593 hanggang 1900.<ref name="ncca"/> === Modernong panahon === Mataas na ang [[literasiya]] sa mga mauunlad na bansa sa Europa gayundin sa Estados Unidos pagpasok ng ika-20 siglo, kaya naman lalo pang dumami ang paggawa sa mga aklat sa panahong ito. Ang mga inobasyon sa paglilimbag ang nagpamura sa presyo ng mga aklat. Sa siglo ring ito umusbong ang mga aklat na pang-edukasyon at pampaaralan, gayundin ang mga aklat na tungkol sa isang partikular na paksa o larangan.<ref name="britBook">{{cite web|website=[[Britannica]]|title=book publishing|trans-title=paglilimbag sa mga aklat|lang=en|access-date=28 Hulyo 2022|url=https://www.britannica.com/topic/publishing/Book-publishing}}</ref> Ang paglaki ng industriya ay pansamantalang pinabagal nang sumiklab ang [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa [[Europa]]. Sinundan ito ng [[Dakilang Depresyon]] noong dekada 1920s hanggang 1930s, na lalo pang nagpabagal sa industriya. Gayunpaman, gumawa ng mga paraan ang mga palimbagan para manatiling buhay sa panahong ito, kabilang na ang pagbibigay ng diskwento at paglimbag sa mas marami at mas murang mga ''[[paperback]]''. Parehas ding bumagal ang industriya sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], dahil sa kakulangan sa mga papel.<ref name="britBook"/> Pagkatapos ng digmaan, mabilis ding nakabawi ang industriya, partikular na ang industriya ng aklat sa [[Alemanya]], kung saan halos nawala ang buong industriya nito matapos itong makatanggap ng matinding pinsala mula sa nagdaang digmaan.<ref name="britBook"/> Patuloy ang paglago ng mga aklat sa sumunod na kalahati ng ika-20 siglo, kahit na sa pagpasok ng [[telebisyon]] at iba pang mga uri ng [[libangan]]. Gayunpaman, ang pagpasok ng mga [[kompyuter]] at kalaunan ang [[internet]] noong huling dekada ng siglo ang nagbigay-daan upang bumagal ang paglagong ito. Ang pag-usbong ng mga ''[[ebook]]'' at ''[[audiobook]]'' sa ika-21 siglo, at ang unti-unting [[digitalisasyon|pagsasa-digital]] ng mga aklat ang nagpapabago sa tanawin ng mga aklat sa kasalukuyan.<ref name="bbcFuture">{{cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160124-are-paper-books-really-disappearing|last=Nuwer|first=Rachel|date=25 Enero 2016|access-date=28 Hulyo 2022|title=Are paper books really disappearing?|trans-title=Mawawala na nga ba talaga ang mga aklat na papel?|lang=en|website=[[BBC]]}}</ref> == Uri == === Ayon sa nilalaman === [[File:Polish sci fi fantasy books.JPG|thumb|upright|Mga [[nobela]] sa isang tindahan ng mga aklat.|alt=Mga binebentang nobela.]] Madalas hinahati ng mga aklatan ang mga aklat nila sa dalawa: [[piksyon]] at [[di-piksyon]]. Hinahati ang mga ito sa kani-kanilang mga [[dyanrang pampanitikan|dyanra]], tulad ng [[komedya]] at [[horror]] sa piksyon. ==== Piksyon ==== {{main|Piksyon}} [[File:Fiction books.jpg|thumb|upright|Mga aklat na piksyon sa isang aklatan.|alt=Mga aklat na piksyon sa isang aklatan.]] [[Piksyon]] ang tawag sa kahit anong produkto ng [[imahinasyon]]. Kathang-isip ang nilalaman ng mga aklat na piksyon. Bagamat gawa-gawa ito, posible ibase ng may-akda ang kuwento niya sa isang tunay na pangyayari. Posible ring tunay ang mga lugar o maging mga karakter.<ref name="bookriot">{{cite web|title=The Difference Between Fiction and Nonfiction|trans-title=Ang Pagkakaiba ng Piksyon at Di-piksyon|lang=en|website=BookRiot|last=Grant|first=Matt|year=2020|access-date=28 Hulyo 2022|url=https://bookriot.com/difference-between-fiction-and-nonfiction/}}</ref> Maraming [[dyanrang pampanitikan|dyanra]] ang piksyon. Nahahati ito kalimitan sa anim:<ref name="iowaResearch">{{cite web|last=Donohue|first=Tracy|title=Types of Fiction| trans-title=Mga Uri ng Piksyon|lang=en|website=Iowa Reading Research Center|date=11 Mayo 2016|access-date=1 Agosto 2022|url=https://iowareadingresearch.org/blog/types-of-fiction}}</ref> * '''[[Historikal na piksyon|Historikal]]''' – mga kuwentong nakabase sa mga pangyayari sa kasaysayan. Nakahalo ang mga tunay na pangyayari sa mga kathang-isip na ginawa ng may-akda para sa kuwento. Posibleng may karakter ito na totoong nabuhay noon. [[Historikal na pantasya]] at [[alternatibong kasaysayan]] ang ilan sa mga dyanrang nasa ilalim nito. Ang ''[[All the Light We Cannot See]]'' (2014) ni [[Anthony Doerr]] at ''[[The Nightingale]]'' (2015) ni [[Kristin Hannah]] ang ilan sa mga sikat na modernong halimbawa nito.<ref name="tarasoninhisfic">{{cite web|author=tarasonin|date=12 Hulyo 2019|access-date=1 Agosto 2022|title=The 50 Best Historical Fiction Books of All Time|trans-title=Ang 50 Pinakamagagandang Aklat na Historikal na Piksyon sa Lahat ng Panahon|lang=en|website=Barnes and Noble|url=https://www.barnesandnoble.com/blog/50-best-works-revisionist-history-speculative-history-historical-fiction/}}</ref> * '''[[Makatotohanang panitikan|Makatotohanan]]''' – mga kuwentong makatotohanan at posibleng mangyari sa [[realidad|tunay na buhay]]. Posible itong mangyari sa isang lugar sa tunay na mundo tulad halimbawa ng [[paaralan]], at magkaroon ng mga problemang nagaganap sa tunay na buhay tulad ng [[rasismo]]. Kumpara sa historikal na piksyon, nagaganap ito sa kasalukuyan (ng panahong isinulat ang kuwentong yon).<ref name="bookriot"></ref> Gayunpaman, hindi ito base sa [[kasaysayan]] o [[agham]].<ref name="iowaResearch"/> Ilan sa mga halimbawa nito ang ''[[Anne of Green Gables]]'' (1908) ni [[Lucy Maud Montgomery]] at ''[[The Outsiders]]'' (1967) ni [[S.E. Hinton]].<ref name="bookriot"/> * '''[[Misteryo]]''' – mga kuwentong sumesentro sa isang misteryosong pangyayari tulad ng isang di maresolbang krimen. May mga ''clue'' na binibigay ang may-akda na madalas nakatago at nakakalat sa kuwento, pero tipikal na lalabas lang ang sagot sa misteryo sa dulo ng kuwento. [[Thriller]], [[horror]], at [[krimen (panitikan)|krimen]] ang ilan sa mga dyanrang nasa ilalim nito. Ang kuwento ni [[Sherlock Holmes]] na isinulat ni [[Arthur Conan Doyle]] at ang mga gawa ni [[Agatha Christie]] tulad ng ''[[And There Were None]]'' (1939) ang ilan sa mga sikat na halimbawa ng dyanrang ito. * '''[[Nobelang nakaguhit|Nakaguhit]]''' – mga kuwentong kinukwento gamit ang sining at teksto imbes na nakasulat. Tipikal na mahahaba ang mga ito, at nagkakaroon ng maraming bolyum. [[Komiks]] at [[manga]] ang ilan sa mga pinakasikat na halimbawa nito. Ilan sa mga halimbawa nito ang ''[[Maus (nobelang nakaguhit)|Maus]]'' (1980–1991) ni [[Art Spiegelman]], ''[[A Contract with God]]'' (1978) ni [[Will Eisner]], ''[[Akira]]'' (1982–1990) ni [[Katsuhiro Otomo]], at ''[[One Piece]]'' (1997–kasalukuyan) ni [[Eiichiro Oda]].<ref name="npr">{{cite web|url=https://www.npr.org/2017/07/12/533862948/lets-get-graphic-100-favorite-comics-and-graphic-novels|last1=Weldon|last2=Mayer|first1=Glen|first2=Petra|title=Let's Get Graphic: 100 Favorite Comics And Graphic Novels|trans-title=Maging Grapiko Tayo: 100 Paboritong Komiks At Nobelang Nakaguhit|lang=en|date=12 Hulyo 2017|access-date=1 Agosto 2022|website=[[NPR]]}}</ref> * '''[[Pantasya]]''' – mga kuwentong di nakabase sa lohika at agham ng tunay na mundo.<ref name="masterclass"/> Madalas may [[mahika]] sa mga ito, at nagtatampo ng mga bagay na imposibleng mangyari sa tunay na buhay, tulad ng pagkakaroon ng [[supernatural]] na kapangyarihan ng tao. Ilan sa mga tradisyonal na dyanrang nasa ilalim nito ang [[mataas na pantasya]] at [[realismong mahikal]]. Depende sa pagpapakahulugan, tipikal din na ginugrupo sa pantasya ang mga [[science fiction|piksyong maagham]] dahil sa parehong pagtalakay ng dalawa sa konsepto ng "paano kaya?" ({{lang-en|what if?}}).<ref name="npr2">{{cite web|url=https://www.npr.org/2021/08/18/1027159166/best-books-science-fiction-fantasy-past-decade|last=Mayer|first=Petra|website=[[NPR]]|date=18 Agosto 2021|access-date=2 Agosto 2022|title=We asked, you answered: Your 50 favorite sci-fi and fantasy books of the past decade|trans-title=Nagtanong kami, sumagot kayo: Ang inyong 50 paboritong aklat na sci-fi at pantasya ng nagdaang dekada|lang=en}}</ref> Ilan sa mga halimbawa ng dyanrang ito ang ''[[The Lord of the Rings]]'' (1954–1955) ni [[J.R.R. Tolkien]], ''[[One Hundred Years of Solitude]]'' (1967) ni [[Gabriel García Márquez]], ''[[Frankenstein]]'' (1818) ni [[Mary Shelley]], at ''[[Foundation (nobela ni Asimov)|Foundation]]'' (1951) ni [[Isaac Asimov]].<ref name="masterclass">{{cite web|title=What Is the Fantasy Genre? History of Fantasy and Subgenres and Types of Fantasy in Literature|trans-title=Ano ang Dyanrang Pantasya? Kasaysayan ng Pantasya at mga Subdyanra at Uri ng Pantasya sa Panitikan|lang=en|date=2 Oktubre 2021|access-date=2 Agosto 2022|website=Masterclass|url=https://www.masterclass.com/articles/what-is-the-fantasy-genre-history-of-fantasy-and-subgenres-and-types-of-fantasy-in-literature}}</ref><ref name="wired">{{cite web|url=https://www.wired.co.uk/article/best-sci-fi-books|title=29 of the Best Science Fiction Books Everyone Should Read|trans-title=29 sa mga Pinakamagagandang Aklat na Piksyong Maagham na Dapat Basahin ng Lahat|lang=en|website=[[Wired]]|date=22 Nobyembre 2021|access-date=2 Agosto 2022}}</ref> * '''[[Kuwentong tradisyonal|Tradisyonal]]''' – mga kuwentong pinagpasa-pasahan ng iba't-ibang henerasyon, kagaya ng mga [[pabula]], [[kuwentong-bayan]], [[alamat]], at [[epiko]].<ref name="iowaResearch"/> Ilan sa mga halimbawa nito ang ''[[Ang Pagong at ang Matsing]]'' at ''[[Biag ni Lam-ang]]'', gayundin ang mga kuwento ng [[magkapatid na Grimm]] tulad ng ''[[Hansel and Gretel|Si Hansel at Si Gretel]]'' at ''[[Cinderella]]''. ==== Di-piksyon ==== {{main|Di-piksyon}} [[File:Junior nonfiction on the shelves (3709719083).jpg|thumb|upright|Mga aklat na di-piksyon sa isang aklatan.|alt=Mga aklat na di-piksyon sa isang aklatan.]] [[Di-piksyon]] ang tawag sa mga aklat na naglalaman ng mga tunay na pangyayari o impormasyon. Halimbawa nito ang mga [[anekdota]], [[ensiklopedya]], at [[talambuhay]]. Bagamat tunay ang nilalaman ng mga aklat na ito, posible rin silang gumamit ng istraktura at paraan ng pagkukuwentong tulad ng mga piksyon, tulad ng aklat na ''[[In Cold Blood]]'' (1966) ni [[Truman Capote]].<ref name="bookriot"/> May limang pangunahing uri ang di-piksyon:<ref name="aasl">{{cite web|url=https://knowledgequest.aasl.org/5-kinds-of-nonfiction/|last=Bober|first=Tom|date=15 Nobyembre 2019|access-date=2 Agosto 2022|website=American Association of School Libraries|title=5 Kinds of Nonfiction|trans-title=5 Uri ng Di-piksyon|lang=en|archive-date=15 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815030546/https://knowledgequest.aasl.org/5-kinds-of-nonfiction/|url-status=dead}}</ref><ref name="stewart">{{cite web|url=https://www.melissa-stewart.com/img2018/pdfs/5_Kinds_of_Nonfiction_SLJ_May_2018.pdf|format=PDF|last=Stewart|first=Melissa|title=5 Kinds of Nonfiction|date=May 2018|trans-title=5 Uri ng Di-piksyon|lang=en|access-date=2 Agosto 2022}}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Tradisyonal''' – mga di-piksyon na nagbibigay ng impormasyon sa mambabasa. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[ensiklopedya]], [[diksyonaryo]], [[tesawro]], at [[almanac]]. * '''Nagagalugad''' – tulad ng mga tradisyonal na di-piksyon, nagbibigay din ito ng impormasyon. Gayunpaman, mas nagpopokus ito sa isang partikular na paksa, at kalimitang maiksi at para sa mga batang mambabasa. * '''[[Malikhaing di-piksyon|Naratibo]]''' – mga di-piksyon na gumagamit ng mga estilo at paraan ng pagkukuwentong tulad ng mga piksyon. Bagamat matagal na itong ginagamit ng ilang mga manunulat, sumikat lang ang estilong ito noong pagpasok ng ika-21 siglo, kaya naman maraming mga [[talambuhay]] at mga aklat sa [[kasaysayan]] na nilimbag sa kasalukuyan ang kabilang sa dyanrang ito. * '''Ekspositoryo''' – mga di-piksyon na nagpopokus lang sa isang ispesipikong paksa. Madalas pambata, kalimitang [[agham]] at [[matematika]] ang pokus nito, at nagtatampok ng malikhaing sining upang mapukaw ang interes ng mambabasa. * '''Aktibo''' – mga di-piksyon na nagtuturo at naggagabay sa mambabasa ng isang kasanayan. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[aklat-panluto]] at [[field guide]]. === Ayon sa pormat === Hinahati din ang mga aklat base sa pormat nito — kung paano ito nilimbag. Sa mahabang panahon, may dalawang pormat lang ang meron: ang ''[[hardcover]]'' at ''[[paperback]]'', pero sa pagpasok ng ika-21 siglo, nagkaroon din ng mga aklat na nililimbag nang digital (mga [[ebook]]) at nang tunog (mga [[audiobook]]). ==== Hardcover ==== {{main|Hardcover}} [[Hardcover]] (literal na 'matigas na pabalat') ang tawag sa mga aklat na may pabalat na gawa sa isang matigas na materyales. Sa modernong panahon, kalimitang cardboard ang materyales na ito. Nagmula ito sa mga [[kodeks]] na may pabalat na gawa sa kahoy.<ref name="umcFormats">{{cite book|url=https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-4-major-book-formats/|title=Understanding Media and Culture|trans-title=Pag-intindi sa Midya at Kultura|lang=en|chapter=Book Formats|trans-chapter=Mga Pormat ng Aklat|publisher=University of Minnesota|access-date=3 Agosto 2022|archive-date=25 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725174021/https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-4-major-book-formats/|url-status=dead}}</ref> Para maprotektahan ang pabalat nito, kalimitang nilalagyan ang mga ito ng ''dust jacket''.<ref name="bookriotFormats">{{cite web|last=Hill|first=Nicole|year=2020|title=The Different Types of Book Formats Explained|trans-title=Mga Iba't-ibang Uri ng Pormat ng Aklat Pinaliwanag|lang=en|website=BookRiot|access-date=4 Agosto 2022|url=https://bookriot.com/different-types-of-book-formats/amp/}}</ref> Madalas na nililimbag muna ang isang aklat sa pormat na hardcover bago ang iba pang mga pormat. Madalas ding ito ang pormat na makikita sa mga [[aklatan]], lalo sa mga sikat na aklat.<ref name="bookriotFormats"/> Matitibay ang mga hardcover. Dahil dito, naging dominanteng pormat ito ng mga aklat sa mahabang panahon. Gayunpaman, mahal ang paglimbag sa ganitong paraan, kaya naman madalas na limitado lang ito sa mga aklat na inaasahang papatok o sisikat ng mga palimbagan sa modernong panahon. Unti-unti itong naungusan ng mga paperback simula noong dekada 1930s, at kalauna'y naungusan nang tuluyan noong dekada 1960s.<ref name="umcFormats"/> Gayunpaman, nananatiling mabenta ang mga hardcover dahil sa tibay nito at sa patuloy na pagtangkilik ng mga tao, bukod sa iba pang mga dahilan.<ref name="bookriotFormats"/> ==== Paperback ==== {{main|Paperback}} [[Paperback]] (literal na 'papel na likod') ang tawag sa mga aklat na may pabalat na gawa sa malambot na materyales. Tinatangkilik ang mga ito dahil sa pagiging mura nito kumpara sa mas dominanteng hardcover.<ref name="bookriotFormats"/> Partikular na sumikat ito noong kasagsagan ng [[Dakilang Depresyon]] at sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], sa tinatawag na 'Rebolusyon ng Paperback'.<ref name="umcFormats"/><ref name="bookriotFormats"/> May mga mura na'ng paperback bago pa man pumasok ang ika-20 siglo. Ang [[chapbook]] sa Europa ang isang maagang halimbawa nito. Samantala, sumikat naman noong ika-19 na siglo ang mga [[dime novel]] sa Estados Unidos at [[dime dreadful]] sa [[Gran Britanya]].<ref name="umcFormats"/> May dalawang klase ng paperback: '''pangmasa''' ({{lang-en|mass market}}) at '''pampalitan''' ({{lang-en|trade}}). Tipikal na mas maayos at mas mataas ang kalidad ang mga paperback na pampalitan kumpara sa mga bersyon nitong pangmasa.<ref name="umcFormats"/> Nililimbag madalas ang mga [[di-piksyon]], [[memoir]], at [[tula]] sa paperback na pampalitan, habang madalas namang nililimbag ang mga [[piksyon]] sa pangmasang paperback.<ref name="bookriotFormats"/> Tinatayang noong dekada 1960s naungusan ng mga paperback ang mga hardcover pagdating sa benta. Ayon sa [[Kapisanan ng mga Amerikanong Manlilimbag]] (AAP), tinatayang nasa 56% sa mga aklat na nabenta noong 2009 ang paperback (parehong pangmasa at pampalitan), kumpara sa 35% ng mga hardcover.<ref name="umcFormats"/> ==== Ebook ==== {{main|Ebook}} [[File:Reading on the bus train or transit.jpg|thumb|200px|Isang [[ebook]] na binabasa gamit ang isang [[e-reader]].|alt=Ebook na nasa e-reader.]] [[Ebook]] ang tawag sa mga aklat na nalimbag sa paraang digital. Depende sa mga kahulugan, maaari rin itong tumukoy sa digital na bersyon ng isang pisikal na aklat. Dahil dito, kilala rin ito sa tawag na ''electronic book'' ('elektronikong aklat') at ''digital book'' ('aklat na digital').<ref name="umcFormats"/> Binabasa ang mga ebook gamit ang isang [[smartphone]], [[kompyuter]], o di kaya'y isang [[e-reader]]. Kumpara sa mga pisikal na aklat, mas mura kalimitan ang paglimbag sa mga ebook. Dahil sa pagiging digital nito, hindi ito nawawala sa merkado, at madaling mada-download at mababasa agad ito ng mga mambabasa.<ref name="umcFormats"/> Ang mga unang ebook ay puro mga aklat na nasa [[pampublikong domain]]. Pag-usbong ng [[internet]] sa ika-21 siglo, nagsimulang maglimbag din ang mga palimbagan ng mga ebook bukod sa mga pisikal na aklat. Nagsulputan din ang mga online na tindahan ng aklat, katulad ng [[Amazon]] at [[Play Books]] ng [[Google]]. Bagamat maliit na porsyento lang ng mga aklat na nabebenta kada taon ang ebook sa ngayon, unti-unti itong tumataas, at inaasahan tataas pa ito lalo. Gayunpaman, malaking problema sa industriya ang [[Pamimirata online|pamimirata]] sa mga ebook.<ref name="umcFormats"/> ==== Audiobook ==== {{main|Audiobook}} [[Audiobook]] ang tawag sa mga aklat na nasa anyong tunog. Isa itong recording ng boses ng isang ''narrator'', na papakinggan naman ng tagapakinig. Nagsimula noong dekada 1930s sa [[Estados Unidos]] bilang isang kagamitan sa edukasyon, naging isang pormal na pormat ito ng mga aklat pagpasok ng ika-21 siglo sa tulong ng [[internet]].<ref name="lifewire">{{cite web|last=Harris|first=Mark|date=28 Abril 2020|title=What Are Audiobooks?|trans-title=Ano ang mga Audiobook?|lang=en|url=https://www.lifewire.com/what-are-audiobooks-2438535|access-date=4 Agosto 2022|website=Lifewire}}</ref> Kilala ito dati sa tawag na ''talking book'' (literal na 'nagsasalitang aklat'). Orihinal itong rinerekord sa mga [[cassette]] o [[vinyl]]. Sa kasalukuyan, naka-digital na ang halos lahat ng mga audiobook, na mapapakinggan naman sa isang [[smartphone]], [[kompyuter]], o [[entertainment system]]. Binebenta ang mga ito sa mga online na tindahan ng musika, tulad ng [[Spotify]], o di kaya'y sa isang dedikadong tindahan para sa mga audiobook tulad ng [[Audible]].<ref name="lifewire"/> === Ayon sa sukat === {{main|Sukat ng aklat}} Nakadepende ang sukat ng isang aklat base sa papel nito. Galing ang mga pangalan ng sukat sa dami ng tiklop na kailangang gawin para makagawa ng isang pahina. Halimbawa, ang tiniklop ang orihinal na papel nang apat na beses sa sukat na 'quarto'.<ref name="abeBooks">{{cite web|url=https://www.abebooks.com/books/rarebooks/collecting-guide/understanding-rare-books/guide-book-formats.shtml|website=Abe Books|title=Guide to book formats|trans-title=Gabay sa mga pormat ng aklat|lang=en|date=3 Hunyo 2021|access-date=6 Agosto 2022}}</ref> Ipinapakita ng talahanayan sa baba ang iba't-ibang sukat ng mga aklat na ginagamit sa industriya. {| class="wikitable" |+ Mga sukat ng aklat<ref name="abeBooks"/> |- ! Pangalan !! Sukat |- | miniature || {{nowrap|>{{convert|2|x|1.5|in|cm|2|abbr=on|}}}} |- | sexagesimo-quarto (64mo) || {{nowrap|{{convert|2|x|3|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | quadragesimo-octavo (48mo) || {{nowrap|{{convert|2.5|x|4|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | tricesimo-secondo (32mo) || {{nowrap|{{convert|3.5|x|5.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | octodecimo (18mo) || {{nowrap|{{convert|4|x|6.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | sextodecimo (16mo) || {{nowrap|{{convert|5|x|7.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | duodecimo (12mo) || {{nowrap|{{convert|5|x|7.375|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | duodecimo (malaki) (12mo) || {{nowrap|{{convert|5|x|7.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | crown octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6|x|9|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6|x|9|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | medium octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6.125|x|9.25|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | royal octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6.5|x|10|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | super octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|7|x|11|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | imperial octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|8.25|x|11.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | quarto (4to) || {{nowrap|{{convert|9.5|x|12|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | folio (fo) || {{nowrap|{{convert|12|x|19|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | elephant folio (fo) || {{nowrap|{{convert|23|-|25|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | atlas folio (fo) || {{nowrap|{{convert|25|-|50|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | double elephant folio (fo) || {{nowrap|{{convert|50|in|cm|2|abbr=on}}+}} |} == Aklatan == {{main|Aklatan}} [[File:NLP_Building_Facade.jpg|right|thumb|Ang [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]] sa [[Ermita]] sa [[Maynila]].|alt=Pambansang Aklatan ng Pilipinas.]] [[Aklatan]] ang tawag sa isang silid o gusali na may koleksyon ng mga aklat.<ref name="dikAklatan">{{cite web|title=aklatan|website=Diksiyonaryo.ph|access-date=6 Agosto 2022|url=https://diksiyonaryo.ph/search/aklatan|archive-date=6 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806034343/https://diksiyonaryo.ph/search/aklatan|url-status=dead}}</ref> Tinatawag ding ito na ''bibliyoteka'' at ''ateneo''.<ref name="dikAklatan"/> Maaari rin itong tumukoy sa isang koleksyon ng mga aklat. Sa modernong panahon, naglalaman ang mga karamihan sa mga aklatan ng parehong pisikal at digital na mga aklat. Posible rin itong nasa [[internet]] lang, tulad ng kaso ng [[Proyektong Gutenberg]]. Bukod sa mga aklat, maaari ding maglaman ang mga aklatan ng mga [[CD]], [[DVD]], [[kompyuter]], at iba pang mga paraan para makakuha ng impormasyon.<ref name="britAklatan">{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/library|title=library|trans-title=aklatan|lang=en|website=[[Britannica]]|access-date=6 Agosto 2022|last=Haider|first=Salmon|orig-date=20 Hulyo 1998|date=29 Hulyo 2022}}</ref> Makikita madalas ang mga aklatan sa mga [[paaralan]], bagamat may mga pampublikong aklatan din tulad ng [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]]. Nagkakaiba ang laki ng mga aklatan depende sa koleksyon nito; ang [[Aklatang Briton]] at ang [[Aklatan ng Kongreso]] ng [[Estados Unidos]] ay may mahigit 170 milyong aklat sa kanilang koleksyon.<ref name="bookriotPinakamalaki">{{cite web|url=https://bookriot.com/biggest-libraries/|title=How Many Books is Too Many? Ask the World's 10 Biggest Libraries|trans-title=Ilang Aklat ang Masyado na'ng Marami? Tanungin [mo] ang 10 Pinakamalalaking Aklatan ng Mundo|lang=en|last=Tanjeem|first=Namera|year=2020|access-date=6 Agosto 2022|website=BookRiot}}</ref> Orihinal na ginawa ang mga aklatan upang mga mga taguan ng aklat. Ang [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]] ay ang pinakamalaking aklatan ng sinaunang panahon, kung saan nasa 200,000 hanggang 700,000 aklat ang tinatayang nakatago. Pagsapit ng ika-11 siglo, unti-unting naitatag ang mga [[pamantasan]] sa [[Europa]], at nagkaroon ang mga ito ng mga aklatan. Sa mga sumusunod na siglo, lumaganap ang pagkakaroon ng mga pribadong aklatan, lalo na sa mga hari sa Europa. Gayunpaman, ang pagpasok ng [[Renasimiyento]] ang naging dahilan upang magkaroon ng mga aklatan na para mga iskolar. Ang Biblioteca Marciana ng [[Cosimo de' Medici]] at ang aklatan ni [[Lorenzo de' Medici]] ang ilan sa mga maagang halimbawa nito. Samantala, ang pagpasok ng [[internet]] sa ika-21 siglo ang nagbigay-daan naman upang magkaroon ng mga tinatawag na ''virtual library'' (literal na 'aklatang birtwal'), na inaalok ng maraming mga aklatan bilang isang karagdagang serbisyo.<ref name="britAklatan"/> == Klasipikasyon == {{main|Klasipikasyon sa aklatan}} Hinahati ng mga unang aklatan ang kanilang mga aklat base sa mga malalawak na paksa, tulad ng mga agham, pilosopiya, rehiliyon, at batas. Halimbawa nito ang sistemang [[Pinakes]] na ginamit ng iskolar na si [[Callimachus]] sa [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]] noong {{BKP|ikatlong siglo|link=y}}.<ref>{{Cite book|title=The library: an illustrated history|trans-title=Ang aklatan: isang nakaguhit na kasaysayan|lang=en|last=Murray|first=Stuart|date=2009|publisher=Skyhorse Pub.|isbn=9781602397064|location=[[Lungsod ng New York]], [[Estados Unidos]]|oclc=277203534|url-access=registration|url=https://archive.org/details/libraryillustrat0000murr}}</ref> Ginamit din bilang batayan ng pagkaklase ang wika ng aklat gayundin ang pormat nito. Gayunpaman, naging imposible ang pagkaklase sa mga aklat batay sa mga malalawak na paksa pagsapit ng ika-16 na siglo dahil sa mabilis na pagdami ng mga nalilimbag na aklat kada taon.<ref name=shera>{{cite book|last1=Shera|first1=Jesse H.|title=Libraries and the organization of knowledge|trans-title=Mga aklatan at ang pag-oorganisa sa kaalaman|lang=en|url=https://archive.org/details/librariesorganiz00sher|url-access=registration|date=1965|publisher=Archon Books|location=Hamden, [[Connecticut]], [[Estados Unidos]]}}</ref> Noong 1627, nilimbag ng Pranses na si [[Gabriel Naudé]] ang ''Advis pour dresser une bibliothèque'' ('Ukol sa Pagtatag ng isang Aklatan'). Dito, hinati niya ang mga aklat sa pitong (kalaunan labindalawang) larangan.<ref>{{Cite journal|last=Clarke|first=Jack A.|date=1969|title=Gabriel Naudé and the Foundations of the Scholarly Library|url=https://archive.org/details/sim_library-quarterly_1969-10_39_4/page/331|trans-title=Si Gabriel Naudé at ang mga Pundasyon ng Iskolar na Aklatan|lang=en|journal=The Library Quarterly|volume=39|issue=4|pages=331–343|issn=0024-2519|jstor=4306024|doi=10.1086/619792|s2cid=144274371}}</ref> Noong 1842 naman, dinebelop naman ni [[Jacques Charles Brunet]] ang isang sistema ng klasipikasyon na tatawagin kalaunan bilang ang klasipikasyong Paris Bookseller. Itinuturing na pinakaunang modernong klasipikasyon, hinati naman ni Brunet sa limang larangan ang mga aklat.<ref name=sayers>{{cite book|last1=Sayers|first1=Berwick|title=An introduction to library classification|trans-title=Pagpapakilala sa klasipikasyon sa aklatan|lang=en|date=1918|publisher=H. W. Wilson|location=New York, Estados Unidos}}</ref> Ang [[Klasipikasyong Desimal ni Dewey]] ay ang pinakaginagamit na klasipikasyon ng aklat sa mundo ngayon. Unang dinebelop ni [[Melville Dewey]] noong 1876 sa [[Estados Unidos]], hinahati nito ang mga aklat sa sampung pangunahing klase (kumakatawan sa mga malalawak na larangan tulad ng [[agham pangkalikasan]] at [[kasaysayan]]). Ito rin ang nagsilbing batayan para sa iba pang mga pangkalahatan at pambansang sistema ng klasipikasyon, tulad ng [[klasipikasyon ng Aklatan ng Kongreso]] at ng [[klasipikasyong tutuldok]].<ref name=oclc>{{cite web|title=A Brief Introduction to the Dewey Decimal Classification|trans-title=Mabilis na Pagpapakilala sa Klasipikasyong Desimal ni Dewey|lang=en|url=https://www.oclc.org/dewey/resources/summaries.en.html|publisher=OCLC|access-date=10 Agosto 2022|archive-date=3 Mayo 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503183202/https://www.oclc.org/dewey/resources/summaries.en.html|url-status=live}}</ref><ref name=asia-libraries>{{cite journal|last=Taylor|first=Insup|author2=Wang Guizhi|title=Library Systems in East Asia|trans-title=Mga Sistema sa Aklatan sa Silangang Asya|lang=en|journal=McLuhan Studies|url=http://projects.chass.utoronto.ca/mcluhan-studies/v1_iss6/1_6art3.htm|access-date=10 Agosto 2022|archive-date=21 Pebrero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221100748/http://projects.chass.utoronto.ca/mcluhan-studies/v1_iss6/1_6art3.htm|url-status=dead}}</ref> Heto ang mga sistema ng klasipikasyong na may malawakang paggamit lalo na sa mga bansang nagsasalita ng Ingles: * [[Klasipikasyong Desimal ni Dewey]] ({{lang-en|Dewey Decimal Classification}}; DDC) * [[Pandaigdigang Klasipikasyong Desimal]] ({{lang-en|Universal Decimal Classification}}; UDC) * [[Klasipikasyon ng Aklatan ng Kongreso]] ({{lang-en|Library of Congress Classification}}; LCC) * [[Klasipikasyong Tutuldok]] ({{lang-en|Colon Classification}}; CC) May mga klasipikasyon ding ginawa para sa mga ispesipikong paksa o disiplina. Halimbawa nito ang [[Klasipikasyong Moys]] para sa larangan ng [[abogasya]] (sa [[Canada]], [[Australia]], [[New Zealand]], at [[Gran Britanya]]),<ref name=IALS>{{cite web|title=IALS Library|trans-title=Aklatan ng IALS|url=http://ials.sas.ac.uk/library/archives/moys.htm|publisher=Institute of Advanced Legal Studies|access-date=10 Agosto 2022|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053537/http://ials.sas.ac.uk/library/archives/moys.htm|url-status=dead}}</ref> at [[Klasipikasyong Harvard-Yenching]] para sa mga aklat na nakasulat sa [[wikang Tsino]].<ref>{{cite journal|last=Wu|first=Eugene W.|title=The Founding of the Harvard–Yenching Library|trans-title=Ang Pagtatag sa Aklatang Harvard-Yenching|lang=en|journal=Journal of East Asian Libraries|volume=101|issue=1|date=1993|pages=65-69|url=http://scholarsarchive.byu.edu/jeal/vol1993/iss101/16/|access-date=10 Agosto 2022}}</ref> Bukod pa dito, may mga sistema ring ginawa ang ilang mga bansa para sa mga aklat nila: ilan sa mga halimbawa nito ang [[Klasipikasyong Desimal ng Hapon]], [[Klasipikasyong Desimal ng Korea]] (sa [[Timog Korea]]), [[Klasipikasyon ng Aklatang Tsino]] (sa [[Tsina]]), at ang [[Bagong Klasipikasyon para sa mga Aklatang Tsino]] (sa [[Taiwan]], [[Hong Kong]], at [[Macau]]).<ref name=asia-libraries/> == Epekto == Ayon sa isang editoryal ng ''[[The Stanford Daily]]'' noong 2019, nakakahimok na paraan ang mga aklat upang kumonekta ang mga tao sa iba. Nagbibigay ang mga ito ng simpatiya habang binabasa ang mga karanasang pinagdadaanan ng iba o ng isang komunidad.<ref>{{cite web|last=Pai|first=Sarayu|date=8 Nobyembre 2019|access-date=10 Agosto 2022|title=The impact of books|trans-title=Ang epekto ng mga aklat|lang=en|website=[[The Stanford Daily]]|url=https://stanforddaily.com/2019/11/08/the-impact-of-books/}}</ref> Pinapalawak nito ang pag-intindi sa [[kalikasan ng tao]], at ginagamit din bilang isang kasangkapan sa [[edukasyon]]. Naghihimok din ito ng malalimang pag-iisip, at hinuhulma din ito sa [[pagtingin sa mundo]].<ref>{{cite web|last=Tenner|first=Shara|website=Life is an Episode|title=How books affect modern society|trans-title=Paano nakakaapekto ang mga aklat sa modernong lipunan|lang=en|access-date=10 Agosto 2022|date=21 Enero 2020|url=https://lifeisanepisode.com/how-books-affect-modern-society/}}</ref> Sa isang pag-aaral sa [[sikolohiya]] sa [[Pamantasan sa Buffalo]], napag-alaman ng mga sikolohista na kumikiling ang mga tao sa mga salitang may kinalaman sa kamakailang binasa nila, tulad ng mga [[salamangkero]] sa mga nakabasa ng ''[[Harry Potter]]'' at [[bampira]] naman sa mga nakabasa sa ''[[Twilight]]''. Samantala, sa isang hiwalay na pag-aaral naman na isinagawa sa [[Pamantasan ng Toronto]], napag-alaman na nakakapagpabago ng katauhan ang mga aklat. Sa eksperimentong ito, na isinagawa noong 2008 sa 166 na tao, pinabasa ang dalawang grupo ng maiksing kuwento ni [[Anton Chekhov]] na ''[[Dama s sobachkoy]]'' ('Ang Ginang na may kasamang Aso'), isa sa orihinal na anyo nito, at isa sa istilong [[dokumentaryo]]. Napag-alaman sa pag-aaral na ito na mas nakakapagbago ng personalidad ang mga piksyon kumpara sa di-piksyon, dahil sa pagpokus nito sa mga iniisip ng mga karakter, kumpara sa pagtingin bilang tagalabas, ayon kay [[Keith Oatley]], isa sa mga sikolohista sa pag-aaral.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2011/sep/07/reading-fiction-empathy-study|title=Reading fiction 'improves empathy', study finds|trans-title='Nagpapahusay ng pakikiramay' ang pagbabasa sa piksyon, ayon sa isang pag-aaral|last=Flood|first=Alison|date=7 Setyembre 2011|access-date=10 Agosto 2022|website=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fastcompany.com/1842370/how-fiction-impacts-fact-social-impact-books|website=The Fast Company|title=How Fiction Impacts Fact: The Social Impact Of Books|trans-title=Paano Nakakaapekto ang Piksyon sa Katotohanan: Ang Epektong Panlipunan ng mga Aklat|last=Gow|first=Kailin|date=7 Disyembre 2012|access-date=10 Agosto 2022}}</ref> == Pagpepreserba == {{main|Pagpepreserba sa mga aklat}} [[File:Archivist Survey.jpg|thumb|250px|alt=Isang babaeng konserbador ng papel na tumitingin sa mga dokumento|Isang konserbador na tumitingin sa mga dokumento.]] Depende sa materyales na ginamit, mabilis na nabubulok ang mga aklat sa paglipas ng panahon, kabilang na yung mga [[Pamanang pangkultura|itinuturing na mga "mahahalaga" sa kultura o kasaysayan]]. Pinapahaba ng mga konserbador ({{lang-en|conservator}}) ang buhay ng mga ito, sa pamamagitan ng samu't saring paraan sa [[kimika]], at nakadepende ito sa pagkakagawa sa aklat. Madalas na itong isinasagawa ng mga grupo ng konserbador, sa ilalim ng mga pamahalaan ng bansa, tulad ng [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]]. Hindi pormal na propesyon ito hanggang noong dekada 1960s, nang naganap ang isang mapaminsalang [[baha]] sa [[Arno]] sa [[Florence]], [[Italya]] noong 1966.<ref name="guardianArno"/> Pininsala nito ang maraming mga mahahalagang dokumento (bukod pa sa ibang mga gawa sa panahon ng [[Renasimiyento]]), kaya pinagtulungan itong isaayos ng mga konserbador sa buong mundo sa pangunguna ni [[Peter Waters]].<ref name="guardianArno">{{cite news|title=Florence flood 50 years on: 'The world felt this city had to be saved'|trans-title=Pagbaha sa Florence 50 taong ang lumipas: 'Pakiramdam ng mundo, kailangan iligtas ang lungsod na ito'|lang=en|last=Kirchgaessner|first=Stephanie|date=4 Nobyembre 2016|access-date=10 Agosto 2022|location=[[Roma]], [[Italya]]|website=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2016/nov/04/florence-flood-50-years-on-the-world-felt-this-city-had-to-be-saved}}</ref><ref>{{cite web|website=[[History Channel|History]]|title=The Disaster that Deluged Florence’s Cultural Treasures|trans-title=Ang Sakunang Nagpadelubyo sa mga Kayamanang Pangkultura ng Florence|lang=en|last=Nix|first=Elizabeth|orig-date=3 Nobyembre 2016|date=22 Agosto 2018|access-date=10 Agosto 2022|url=https://www.history.com/news/the-disaster-that-deluged-florences-cultural-treasures}}</ref><ref>{{cite book |editor1-last=Miller |editor1-first=William |editor2-last=Pellen |editor2-first=Rita M. |title=Dealing with Natural Disasters in Libraries |trans-title=Pagtugon sa mga Sakuna sa mga Aklatan|lang=en|date=2006 |publisher=The Haworth Press |location=[[New York]], [[Estados Unidos]] |isbn=9781136791635 |url=https://books.google.com/books?id=XXl0DwAAQBAJ&pg=PT59|access-date=10 Agosto 2022}}</ref> [[File:National Library manuscripts being washed in Florence after the 1966 flood of the Arno - UNESCO - PHOTO 0000001407 0001 - Restoration.jpg|alt=Isang babae na nagpepreserba sa isang dokumento na napinsala ng baha sa Arno sa Florence, Italya noong 1966.|thumb|Mahalagang pangyayari ang naganap na mapaminsalang baha sa [[Arno]] sa [[Florence]], [[Italya]] noong 1966 upang maging pormal na propesyon ang pagpepreserba sa mga aklat.]] May apat na pangunahing hakbang ang ginagawa sa pagpepreserba sa mga aklat: pagpapabagal, paglilinis, pagsasaayos, at pagpapanumbalik. Meron ding sinusunod na [[etika]] ang mga konserbador, lalo na sa mga kemikal na ginagamit nila na madalas ay hindi na maibabalik pa matapos nitong mailapat. Bilang pagtugon sa [[pagbabago ng klima]], unti-unti na ring nagsasagawa ng mga pagbabagong nakapokus sa [[pagpapanatili]]. Noong dekada 2000s, nagsimula na'ng hindi gumawa ng isang pangkalahatang paraan sa pagpepreserba, at nagpokus na lang sa mga paraang nakadepende sa lokal upang umayon ang mga ito sa klima ng lugar at kagamitan.<ref>{{cite web|last1=Dardes|first1=Kathleen|last2=Standiforth|first2=Sarah|title=Preventive Conservation: Sustainable Stewardship of Collections|trans-title=Pagpepreserbang Nagpipigil: Napapanatiling Pangangasiwa sa mga Koleksyon|lang=en|url=https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/newsletters/30_2/preventive_conservation.html|access-date=10 Agosto 2022|website=The Getty Conservation Institute|publisher=Getty Conservation Research Foundation Museum|archive-date=24 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724041434/https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/newsletters/30_2/preventive_conservation.html|url-status=dead}}</ref> == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} {{Commons|Book|Aklat}} {{Sister project links|voy=no}} [[Kategorya:Aklat]] [[Kategorya:Dokumento]] [[Kategorya:Produktong papel]] [[Kategorya:Pormat ng midya]] j370n01raxl5q76uctlv5q3h3fw05qb 2227671 2227670 2026-09-22T11:53:56Z Jojit fb 38 /* Sinaunang panahon */ 2227671 wikitext text/x-wiki {{Kandid-NA}} [[File:Latin dictionary.jpg|300px|thumb|upright=1.2|Mga aklat.|alt=Mga aklat.]] '''Aklát''' o '''libró''' ang tawag sa katipunan ng mga [[Paglilimbag|nilimbag]] na akda.<ref name="McFarland2017">{{cite book | last = McFarland | first = Curtis | author2 = [[Komisyon sa Wikang Filipino]] | year = 2017 | title = Diksyunaryong Monolingwal sa Filipino | publisher = [[Anvil Publishing]]| isbn = 9789712727443 | url = https://books.google.com/books?id=tzSWDwAAQBAJ}}</ref> Pisikal na bagay ang tipikal na itinuturing na mga aklat; gayunpaman, maaari rin itong tumukoy sa isang bahagi ng mas mahabang komposisyon, tulad ng kaso ng mga aklat sa [[Bibliya]]. Ang digital na katumbas ng mga aklat ay tinatawag naman na mga ''ebook'', samantalang ''audiobook'' naman ang tawag sa mga aklat na nasa anyong tunog. ''Dahon'' ang tawag sa mga indibidwal na papel ng isang aklat, samantalang ''pahina'' naman ang tawag sa bawat harap at likod nito. ''Lomo'' naman ang tawag sa likurang bahagi o pinakatadyang ng isang aklat na hindi pa nabibigkis.<ref name=JETE>{{cite-JETE|Lomo}}</ref> Ayon sa isang dokumento ng [[UNESCO]] noong 1964, maituturing na isang aklat ang isang limbag kung ito ay may 49 na pahina (25 dahon) o higit pa.<ref>{{cite web|title=Recomendacion sobre la Normalizacion internacional de las Estadisticas relativas a la Edicion de Libros y Publicaciones Periodicas|trans-title=Mungkahi Ukol sa Pandaigdigang Pamantayan ng Estadistika na may Kinalaman sa Paglalathala ng mga Aklat at Periodical|lang=es|date=19 Nobyembre 1964|access-date=11 Hulyo 2022|publisher=[[UNESCO]]|url=http://portal.unesco.org/es/ev.php-URL_ID=13068&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html}}</ref> Tinatayang nasa 130 milyong aklat ang nailathala hanggang noong 2010, ayon sa isang pag-aaral na isinagawa ng [[Google]].<ref>{{cite web|last=Taycher|first=Leonid|title=Books of the world, stand up and be counted! All 129,864,880 of you.|trans-title=Mga aklat ng mundo, tumindig at mabilang! Lahat kayong 129,864,880.|lang=en|date=5 Agosto 2010|access-date=11 Hulyo 2022|url=https://booksearch.blogspot.com/2010/08/books-of-world-stand-up-and-be-counted.html?m=1|website=Inside Google Books}}</ref> == Etimolohiya == Ayon sa [[Lingguwistika|lingguwistang]] si Jean-Paul Portet, nagmula ang salitang ''aklat'' mula sa mga [[Salitang-ugat|monosilabikong ugat]] na ''ak'' ([[panitikan]], tulad sa ''akda'') at ''lat'' ([[:en:wikt:tala|talâ]], tulad sa ''sulat'').<ref name="portet1995">{{cite journal |last=Portet |first=Jean-Paul G. |date=Disyembre 1995 |title=Tagalog Monosyllabic Roots |trans-title=Mga Monosilabikong Ugat ng Tagalog |url=https://www.jstor.org/stable/3623048 |journal=Oceanic Linguistics |publisher=University of Hawai'i Press |volume=34 |issue=2 |pages=354-355 |url-access=subscription |access-date=23 Abril 2025 |via=JSTOR |lang=en}}</ref> Lumabas ito sa ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' (1754) bilang ''aclat''. Ayon dito, ang naturang salita ay ginamit din bilang isang pandiwa, para sa akto ng pagbuklat sa aklat.<ref name="tagala">{{cite book|title=Vocabulario de la lengua tagala|trans-title=Bokabularyo ng wikang Tagalog|last=De Noceda|first=Juan José|editor-last=De Sanlucar|editor-first=Pedro|lang=es|date=1754|access-date=21 Hulyo 2022|publisher=Imprenta de la compañia de Jesus|page=3|url=https://books.google.com.ph/books/about/Vocabulario_de_la_lengua_tagala.html}}</ref> Samantala, direktang hiniram naman mula sa wikang [[Espanyol]] ang salitang ''libro''.<ref name="tgllang">{{cite web|website=Tagalog Lang|lang=en|title=libro|url=https://www.tagaloglang.com/libro/|access-date=21 Hulyo 2022}}</ref> Ginagamit din ito bilang isang pandiwa, para gawing aklat ang isang bagay (hal. [[pelikula]] o [[kanta]]).<ref name="tgllang"/> == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === [[File:Xerxes_Cuneiform_Van.JPG|300px|thumb|upright=1.2|Isang kunipormeng ginawa noong panahon ni [[Xerxes I]] ng [[Imperyong Achaemenid]], sa lalawigan ng Armenia (ngayo'y [[Lalawigan ng Van]], [[Turkiye]]).|alt=Kuniporme (cuneiform sa Ingles) sa bansang Turkiye, noong panahon ni Xerxes I.]] May mga ebidensiya na may [[wika]] na'ng ginagamit ang mga sinaunang tao simula pa noong tinatayang {{BCE|35000|link=y}}. Gayunpaman, lumitaw lang ang [[pagsusulat]] noong tinatayang {{BCE|3500–3000|link=y}} sa [[Sumer]] sa [[Mesopotamia]].<ref>{{cite web|last=Mark|first=Joshua J.|title=Writing|trans-title=Pagsusulat|date=28 Abril 2011|access-date=21 Hulyo 2022|url=https://www.worldhistory.org/writing/|website=World History Encyclopedia|lang=en}}</ref> Dito umusbong ang pagsusulat sa mga tabletang gawa sa [[luwad]], na tinatawag na mga kuniporme ({{lang-en|cuneiform}}). Kumalat ang paraan ng pagsusulat na ito mula sa Sumer papunta sa mga kapitbahay nitong rehiyon, partikular na sa [[Ehipto]], kung saan naimbento naman ang mga [[hiroglipo]] ({{lang-en|hieroglyphics}}). Ginamit ang mga tableta mula [[Panahon ng Bronse]] hanggang [[Panahon ng Bakal|Bakal]]. Bukod sa luwad, nagsusulat din ang mga sinaunang tao sa mga tabletang gawa sa [[pagkit]].<ref name="booktrust"/> Gayunpaman, maraming mananalaysay ang nagtuturo sa pinagmulan ng mga aklat sa mga papiro ({{lang-en|papyrus}}) ng mga taga-Ehipto.<ref name="kasaysayan">{{cite book|url=https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-2-history-of-books/|title=Understanding Media and Culture|trans-title=Pag-intindi sa Midya at Kultura|lang=en|chapter=History of Books|trans-chapter=Kasaysayan ng mga Aklat|publisher=University of Minnesota|access-date=26 Hulyo 2022|archive-date=24 Mayo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524162743/https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-2-history-of-books/|url-status=dead}}</ref> Tinatayang unang nagawa noong {{BCE|3000|link=y}}, ginagawang mga ''scroll'' ang mga ito sa pamamagitan ng pagtatahi sa mga indibidwal na pahina nito. Gawa ito sa halamang [[tambo]], na laganap sa mga dalampasigan ng [[Ilog Nile]].<ref name="booktrust"/> [[File:ancientlibraryalex.jpg|300px|thumb|upright=1.2|Isang pagguhit noong ika-19 na siglo na nagpapakita sa Dakilang Aklatan ng Alexandria. Ang naturang aklatan ang kinikilala bilang pinakamalaking aklatan ng sinaunang panahon.|alt=Pagguhit sa Dakilang Aklatan ng Alexandria.]] Lumaganap ang paggamit ng mga scroll na papiro pagsapit ng {{BCE|ika-6 na siglo|link=y}} sa mga bansa sa [[Dagat Mediteraneo]], partikular na sa mga Griyego at Romano. Sa panahong ito, tinatayang nasa kalahating milyong scroll ang nasa Dakilang Aklatan ng Alexandria, mga 30 hanggang 70% ng lahat ng mga nagawang aklat nung panahong yon ayon sa ilang mga iskolar.<ref name="kasaysayan"/> Ang monopolyo ng Ehipto sa papiro ang isa sa mga dahilan kung bakit naghanap ang mga karatig-bansa nito ng ibang alternatibong pagsusulatan. Gawa sa balat ng hayop na pinanipis ang mga pergamino ({{lang-en|parchment}}). Kumpara sa papiro, mas madali itong sulatan, at nasusulatan ang harap at likod nito. Pagsapit ng ika-2 hanggang {{CE|ika-4 na siglo|link=y}}, naisipan ng mga Romano na pagsamahin ang papiro at pergamino, at lagyan ng isang pabalat na gawa sa kahoy. Ang imbensiyong ito, na tinatawag na kodeks ({{lang-en|codex}}, maramihan ''codices''), ang itinuturing ng mga eksperto bilang ang tunay na ninuno ng mga modernong aklat. Mabilis na tinangkilik ito ng mga tao, dahil na rin sa ginhawang hatid nito sa pagbabasa. Gayunpaman, nanatiling ginagamit pa rin ang mga scroll sa mga sekular na gawain, nang ilang siglo. Ang paglaganap ng [[Kristiyanismo]] noong {{CE|ika-6 na siglo|link=y}}, sa pamamagitan ng pagtangkilik ng mga Kristiyanong manunulat sa kodeks, ang naging dahilan upang unti-unting lumaos ang mga scroll.<ref name="kasaysayan"/> Tinatayang tumagal ang paggamit sa mga ito hanggang noong {{CE|ika-8 siglo|link=y}}.<ref name="booktrust"/> === Gitnang Panahon sa Silangang Asya === Ang proseso ng paggawa sa [[papel]] ay nagsimula sa [[Tsina]]. May mga nahukay na bahagi ng mga sinaunang papel na tinatayang nagawa noong {{BCE|ikalawang milenyo|link=y}}.<ref name="kasaysayan"/> Samantala, ang [[eunuch]] na si [[Cai Lun]] ang itinuturing na nag-imbento sa proseso ng paggawa sa papel noong {{CE|ikalawang siglo|link=y}}.<ref>{{Cite book |last=Tsien |first=Tsuen-Hsuin |author-link=Tsien Tsuen-hsuin |editor-first=Joseph |editor-last=Needham |editor-link=Joseph Needham |title=Paper and Printing | trans-title=Papel at Pag-imprenta|series=Science and Civilisation in China, Chemistry and Chemical Technology|lang=en|volume=V.1|publisher=Cambridge University Press |date=1985}}</ref> Ang prosesong ito ay sinasabing naipasa sa [[Islam|mga Muslim]] noong bandang {{CE|751|link=y}}, sa rehiyon ng [[Samarkand]].<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=7qseCAAAQBAJ&pg=PA66 |title=The Perfection of the Paper Clip: Curious Tales of Invention, Accidental Genius, and Stationery Obsession|trans-title=Ang Pagkaperpekto sa Clip ng Papel: Mga Kakaibang Kuwento ng Imbensyon, Aksidenteng Pagkahenyo, at Kaadikan sa Stationery|lang=en|first= James |last=Ward |publisher=Atria Books |date=2015|isbn= 978-1476799865 }}</ref> Dumating naman ang prosesong ito sa Europa noong ika-13 siglo.<ref>{{Cite book| last = Burns| first = Robert I.| editor-last = Lindgren| editor-first = Uta| contribution = Paper comes to the West, 800–1400| title = Europäische Technik im Mittelalter. 800 bis 1400. Tradition und Innovation|trans-title=Teknolohiyang Europeo sa Gitnang Panahon. 800 hanggang 1400. Tradisyon at Inobasyon| lang=de|edition = 4| date = 1996| publisher = Gebr. Mann Verlag| location = [[Berlin]] | isbn = 978-3-7861-1748-3| pages = 413–422 }}</ref> Dahil ginagawa ang karamihan sa mga papel sa lungsod ng [[Baghdad]] noon, tinawag itong ''bagdatikos''.<ref>{{cite book|last=Murray|first= Stuart A. P.|title=The Library: An Illustrated History|url=https://archive.org/details/libraryillustrat0000murr|publisher=Skyhorse Publishing|year=2009|page=[https://archive.org/details/libraryillustrat0000murr/page/56 57]|lang=en|trans-title=Ang Aklatan: Isang Nakaguhit na Kasaysayan}}</ref> [[File:Jingangjing.jpg|300px|thumb|upright=1.2|Harapan ng ''Diamond Sutra'' sa wikang Tsino, ang pinakamatandang napetsahang aklat sa mundo.|alt=Diamond Sutra, nakasulat sa wikang Tsino.]] Samantala, nagsimula rin sa Tsina ang [[paglilimbag na silograpiya]] ({{lang-en|woodblock printing}}). Tinatayang nagsimula ito sa [[Dinastiyang Tang]] noong {{CE|700|link=y}}. Noong {{CE|764|link=y}}, nagpakomisyon naman si [[Prinsipe Shōtoku]] ng [[Hapón]] ng mga scroll na may nakalimbag na teksto ng mga dasal sa [[Budismo]], isa sa mga pinakaunang halimbawa ng naturang proseso. Ang aklat na ''[[Diamond Sutra]]'',{{efn|'Diyamanteng [[Sutra]]', {{lang-sa|Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra}}, literal na 'Ang Pagperpekto ng Teksto ng Karunungan na Mala-kidlat na Humahati'}}<ref name=Schopen>{{cite encyclopedia| title = Diamond Sutra| encyclopedia = MacMillan Encyclopedia of Buddhism| last = Schopen| first = Gregory| author-link = Gregory Schopen| pages = 227–28| year = 2004| publisher = MacMillan Reference USA| location = New York, Estados Unidos| isbn = 0-02-865719-5| volume = 1 }}</ref> inilimbag noong {{CE|868|link=y}}, ang itinuturing naman na pinakamatandang nailimbag na aklat napetsahan sa mundo.<ref name="kasaysayan"/><ref>{{cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/Five-things-to-know-about-diamond-sutra-worlds-oldest-dated-printed-book-180959052/|work=Smithsonian Magazine|access-date=15 Hulyo 2022|date=11 Mayo 2016|last=Daley|first=Jason|title=Five Things to Know About the Diamond Sutra, the World’s Oldest Dated Printed Book|trans-title=Limang Bagay na Dapat Malaman Tungkol sa Diamond Sutra, ang Pinakamatandang Napetsahang Nalimbag na Aklat sa Mundo|lang=en}}</ref> Tinatayang noong {{CE|971|link=y}}, nilimbag rin sa lalawigan ng [[Zhejiang]] sa Tsina ang ''[[Tripitaka]]'', isang banal na aklat sa Budismo, gamit ang mahigit 130,000 bloke ng kahoy para sa bawat pahina.<ref name="lithub">{{cite web|title=So, Gutenberg Didn’t Actually Invent Printing As We Know It: On the Unsung Chinese and Korean History of Movable Type|lang=en|date=19 Hunyo 2019|last=Newman|first=M. Sophia|website=Literary Hub|access-date=19 Hulyo 2022|url=https://lithub.com/so-gutenberg-didnt-actually-invent-the-printing-press/|trans-title=So Di Pala si Gutenberg ang Nag-imbento sa Paglilimbag Tulad ng Alam Natin: Ukol sa Nakatagong Kasaysayan ng mga Tsino at Koreano sa Nagagalaw na Uri}}</ref> Gayunpaman, ang pagkakaroon ng maraming karakter sa mga [[wikang Tsino]] ang naging balakid upang hindi tuluyang umusad ang imbensyon na ito sa mas nakakarami. Samantala, gumawa rin ang kaharian ng [[Goryeo]] sa [[tangway ng Korea]] ng sarili nitong ''Tripitaka'' noong 1087.<ref name="lithub"/><ref name="tricycle">{{cite web|title=The Buddhist History of Moveable Type|last=Newman|first=M. Sophia|year=2016|website=Tricycle|access-date=19 Hulyo 2022|url=https://tricycle.org/magazine/buddhist-history-moveable-type/|trans-title=Ang Budismong Kasaysayan ng Nagagalaw na Uri|lang=en|url-access=subscription}}</ref> Nakita ng mga hari ng Goryeo ang kahalagahan ng pagpreserba sa pagkakakilalanlan nila, dahil na rin sa tuloy-tuloy na pagsakop sa kanila ng mga tagalabas. Lalo pa itong naging mahalaga noong dekada 1220s nang sinugod at sinakop sila nang tuluyan (noong 1232) ng [[Imperyong Mongol]] sa pangunguna ni [[Ögedei Khan]].<ref name="tricycle"/> Pinasunog ng mga Mongol ang ''Tripitaka'' noong 1232, kaya naman naglimbag muli sila ng bago.<ref name="tricycle"/> Hindi ito matatapos hanggang 1251, kaya naman nagpalimbag rin sila ng iba pang mga aklat. Isa sa mga ito ang aklat na ''[[Sangjeong Gogeum Yemun]]'',{{efn|{{lang-ko|상정고금예문}}, [[Hanja]]: 詳定古今禮文, literal na 'Ang Ibinigay na Tekstong Pangritwal ng Nakaraan at Hinaharap'.}}<ref name="lithub"/> na may mahigit 50 bolyum.<ref name="tricycle"/> Inatasan ng hari noong 1234 ang ministrong si [[Choe Yun-Ui]] na ilimbag ito, at alam niya na kakailanganin nila ng napakaraming bloke ng kahoy para mailimbag ito.<ref name="lithub"/><ref name="tricycle"/> Kaya naman, gumawa ng alternatibong paraan si Choe para solusyunan ito, na halos kapareho sa konsepto ng [[limbagan|limbagang]] gagawin ni [[Johannes Gutenberg]] dalawang siglo sa hinaharap.<ref name="tricycle"/> [[File:SelectedTeachingsofBuddhistSagesandSonMasters1377.jpg|thumb|Ang ''Jikji'', ang pinakalumang aklat na nalimbag gamit ang isang nagagalaw na uri. Kasalukuyan itong nasa [[Pambansang Aklatan ng Pransiya]], sa [[Paris]].|alt=Jikji, isang lang aklat mula sa Timog Korea.]] Nawala na sa kasaysayan ang aklat ni Choe.<ref name="tricycle"/> Gayunpaman, noong 1377, inilimbag rin sa Goryeo ang ''Baegun Hwasang Chorok Buljo Jikji Simche Yojeol'',{{efn|{{lang-ko|백운화상초록불조직지심체요절}}, [[Hanja]]: 白雲和尙抄錄佛祖直指心體要節, literal na 'Mga Direktang Utos ni [[Buddha]] sa Kaisipan ni Monghe Baegun'.}} mas kilala sa pinaiksing tawag na ''[[Jikji]]''.<ref name="tricycle"/> Isinulat ito noong 1372 ng mongheng si Baegun, ang punong pari ng Templo ng Anguk at Shinwang sa [[Haeju]] sa ngayo'y Timog Korea. Namatay si Baegun noong 1374, tatlong taon bago ang paglimbag ng mga mag-aaral niya sa ''Jikji'' sa Templo ng Heungdeok sa [[Cheongju]]. May dalawang bolyum ito, pero tanging ang ikalawang bolyum lang ang nananatili hanggang ngayon. Ito ang itinuturing na pinakamatandang aklat na nailimbag gamit ang isang [[nagagalaw na uri]] ({{lang-en|movable type}}).<ref name="lithub"/> Bagamat mas nauna ang Goryeo at Tsina sa paggawa sa unang limbagan kesa kay Gutenberg, hindi nila naipakalat ang paggamit nito sa mas makakarami, dahil na rin sa mga problemang panloob nila at sa paghihigpit ng mga pinuno nito sa paggamit sa naturang imbensyon.<ref name="tricycle"/> Gayunpaman, posibleng nakaabot pa rin ito sa ma malalayong lugar dahil na rin sa laki ng sakop ng Imperyong Mongol noong 1200s. Noong naitatag ang [[Dinastiyang Yuan]] sa Tsina sa pangunguna ni [[Kublai Khan]], inilipat niya ang kabisera ng imperyong Mongol sa [[Beijing]]. Maraming mga eksperto ang nagsasabi na posibleng naidala ng mga Mongol ang teknolohiya ng mga Koreano at Tsino papunta sa Gitnang Asya, partikular na sa mga [[Uyghur]] sa ngayo'y lalawigan ng [[Xinjiang]] sa Tsina, bagamat walang pisikal na patunay na nagpapatunay sa teoryang ito. Gayunpaman, ayon kay [[Tsien Tsuen-Hsien]] sa aklat na ''Science and Civilization in China'' (1985) ni [[Joseph Needham]]: {{Cquote|quote=Kung may koneksyon man sa pagkalat ng [[paglilimbag]] sa pagitan ng [[Asya]] at ng [[Kanluraning Mundo|Kanluran]], may matinding opurtunidad para gumanap ng isang mahalagang papel sa pagpapakilalang ito ang [[Uyghur|mga Uyghur]], na parehong gumagamit ng paglilimbag na silograpiya at sa nagagalaw na uri.{{efn|Orihinal na teksto: ''If there was any connection in the spread of printing between Asia and the West, the Uyghurs, who used both block printing and movable type, had good opportunities to play an important role in this introduction.''}}<ref name="tricycle"/>|author=Tsien Tsuen-Hsien|source=''Science and Civilization in China'' ni Joseph Needham}} === Gitnang Panahon sa Europa === [[File:Master of the Boston City of God - Book of Hours (Use of Utrecht)- fol. 63r, Initial with Holy Trinity - 1998.124.63.a - Cleveland Museum of Art.tif|275px|thumb|Isang halimbawa ng "pinaliwanag na manuskrito" (''illuminated manuscript''). Ang partikular na halimbawang ito ay mula sa aklat na ''Aklat ng mga Oras'' ({{lang-en|link=no|Book of Hours}}), tinatayang nilimbag noong 1460-65. Makikita ito ngayon sa [[Museo ng Sining ng Cleveland]] sa Estados Unidos.|alt=Halimbawa ng isang aklat na may "pinaliwanag na manuskrito".]] Ang mga inobasyon na nagawa sa Asya ay di umabot sa Europa maging hanggang sa [[Gitnang Panahon]], kaya naman mano-mano pa ring kinokopya ng mga [[eskriba]] ang mga aklat para makagawa ng panibagong kopya, lalo sa mga [[monasteryo]]. May mga silid ang mga malalaking monasteryo para lang sa gawaing ito, na tinatawag na ''[[scriptorium]]''. Ginagawa rin sa mga silid na ito ang mga magagarang disenyo sa gilid. Tinatawag na mga [[pinaliwanag na manuskrito]] ({{lang-en|illuminated manuscript}}), ginagawa ito ng mga eskriba noong panahong yon para sa samu't saring bagay, madalas ng [[Simbahang Katoliko]], at kahit maging sa mga batas, proklamasyon, at iba pang mga sekular na dokumento noong panahong yon.<ref name="kasaysayan"/> Tinatayang nagsimula ito noong bandang {{CE|600|link=y}}.<ref name="booktrust">{{cite web|last=Burnell|first=Cerrie|date=21 Setyembre 2021|orig-date=3 Disyembre 2019|title=A little history of reading: How the first books came to be|trans-title=Isang maliit na kasaysayan ng pagbabasa: Paano nagsimula ang mga unang aklat|lang=en|website=BookTrust|url=https://www.booktrust.org.uk/news-and-features/features/2019/december/a-little-history-of-reading-how-the-first-books-came-to-be/|access-date=27 Hulyo 2022|archive-date=27 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727152233/https://www.booktrust.org.uk/news-and-features/features/2019/december/a-little-history-of-reading-how-the-first-books-came-to-be/|url-status=dead}}</ref> Mahal at matrabaho ang paggawa sa mga aklat noong panahong ito, kahit na mataas ang pagpapahalaga ang binibigay ng marami sa mga ito. Gayunpaman, nang dumating ang papel mula Tsina sa Europa, nagmura ito nang kaunti. Ang mga Muslim ang unang nakagamit sa prosesong ito mula Tsina. Sinasabi na noong ika-12 siglo, may isang kalsada sa [[Marrakesh]] sa [[Morocco]] na may daan-daang nagbebenta ng aklat. Aabot pa ng dalawang siglo bago nagsimula ring gumawa ng mga papel ang mga Europeo.<ref name="kasaysayan"/> === Johannes Gutenberg === [[File:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|thumb|300px|Kopya ng [[Bibliyang Gutenberg]] sa [[Pampublikong Aklatan ng New York]]. Kasalukuyang may 49 na kopya ang nananatili pa rin hanggang ngayon sa mundo.|alt=Ang Bibliyang Gutenberg.]] Noong bandang dekada 1430s hanggang 1440s, sinubukan ng Aleman na si [[Johannes Gutenberg]] na gumawa ng isang mekanikal na [[limbagan]]. Matapos ng ilang mga ''prototype'' at paghahanap ng pondo para sa proyekto niya, matagumpay niyang nagawa ang isang mekanikal na nagagalaw na uri ({{lang-en|movable type}}) noong 1448.<ref name="kasaysayan"/> Kilala ngayon bilang ang limbagang Gutenberg ({{lang-en|Gutenberg press}}), itinuturing ang imbensyong bilang isa sa mga pinakamahahalagang imbensyon ng tao. Sinimulan nito ang isang rebolusyon sa [[impormasyon]] at [[paglilimbag]] — ang "rebolusyong Gutenberg".<ref name="kasaysayan"/> Nilimbag ni Gutenberg ang isang [[Bibliya|Bibliyang]] nasa [[wikang Latin]], ngayon kilala bilang ang [[Bibliyang Gutenberg]], noong 1450 hanggang 1455.<ref name="brit">{{cite web|work=[[Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Johannes-Gutenberg/Printing-of-the-Bible|title=Johannes Gutenberg|lang=en|access-date=21 Hulyo 2022|last=Lehmann-Haupt|first=Hellmut E.|date=27 Abril 2022|orig-date=5 Pebrero 2000}}</ref> Ito ang unang mahalagang aklat na nailimbag gamit ang palimbagang ito. May 180 kopya na nalimbag, at naging matagumpay ito.<ref name="brit"/><ref name="kasaysayan"/> Ang tagumpay na ito ang naging dahilan para kumalat ang imbensyong ito mula [[Mainz]] kung saan nakatira si Gutenberg, papunta sa iba't ibang panig ng [[Alemanya]] at Europa. === Ika-16 hanggang ika-19 na siglo === Malaki ang epekto ng imbensyon ni Gutenberg sa kabuuan ng Europa. Tinatayang nasa 300 palimbagan ang nakatayo sa Alemanya bago matapos ang ika-15 siglo. Ayon sa isang pag-aaral sa Estados Unidos, nasa 30,000 aklat lang ang nailimbag bago ang pagkakaimbento ni Gutenberg sa limbagan niya. Pagsapit ng sumunod na siglo, tinatayang umabot na ito sa 10 hanggang 12 milyon.<ref name="kasaysayan"/> Sumasang-ayon ang mga iskolar na isa sa mga dahilan ang pagkakaimbento sa palimbagan ni Gutenberg sa pagsisimula sa [[Renasimiyento]] sa Europa. Kasabay ng pag-usbong ng [[globalisasyon|pandaigdigang kalakalan]] noong pagpasok ng ika-16 na siglo, marami rin ang nagkainteres sa [[sinaunang Gresya]] at [[sinaunang Roma|Roma]] dahil sa pagkalat ng impormasyon ukol dito. Ang pagkalat ng mga aklat sa mas nakararami ang itinuturong dahilan para sa pag-usbong ng mga makabagong ideya sa [[pulitika]], [[rehiliyon]], [[kultura]], at iba pa.<ref name="kasaysayan"/> Gayunpaman, may mga sumubok din na pigilan ang pagkalat na ito, wala pang isang siglo pagkatapos maimbento ni Gutenberg ang limbagan niya. Noong 1487, inutos ni [[Papa Inosente VII]] na dumaan muna sa mga otoridad ng Simbahan ang lahat ng mga aklat na ililimbag sa Europa, upang masiguro na nakasulat lang ang mga Bibliya sa wikang Latin, ang wika ng Simbahan. Ang paghihigpit na ito sa wika (bukod sa iba pang mga hinaing) ang iprinotesta ni [[Martin Luther]] noong 1517, nang ipaskil niya ang ''[[95 Tisis]]'', na nagpasimula sa [[Protestantismo]] at kalaunan sa [[Kontra-Reporma]] ng Simbahan.<ref name="kasaysayan"/> Kasabay ng unti-unting pagsalin sa Bibliya sa iba't-ibang wika, nagsimula rin ang pag-akda ng mga may-akda sa kanilang wika mismo, tulad ng ''[[Banal na Komedya]]'' ni [[Dante]] sa [[wikang Italyano]] at ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ni [[Chaucer]] sa [[wikang Ingles|wikang Gitnang Ingles]]. Umusbong din ang mga [[aklatan]] sa iba't-ibang panig ng kontinente, tulad ng [[Pambansang Aklatan ng Espanya]] sa [[Madrid]] at ang [[Aklatan ng Britanya]] sa [[London]].<ref name="kasaysayan"/> Ang mabilis na paglimbag sa mga aklat ang nagbigay-daan upang pagkakitaan ito ng mga may-akda at mga manlilimbag, na nagbigay-daan naman upang lumutang ang konsepto ng [[karapatang-sipi]] sa mga may-akda. Ang [[Estatutong Anna]], ginawang batas noong 1710 sa [[Inglatera]], ang tinuturing na ang unang batas tungkol sa karapatang-sipi. Kinopya ito ng mga mambabatas ng [[Estados Unidos]] matapos nilang lumaya sa [[Gran Britanya]].<ref name="kasaysayan"/> Kasabay ng paglago ng industriya ang mga inobasyon na nagawa nito sa aklat. Noong 1500s, ginawa ng Italyanong si [[Aldus Manutious]] ang mga ''pocketbook''. Lumabas naman ang mga unang pabalat sa aklat noong 1832.<ref name="booktrust"/> Ang patuloy na pagmura ng produksiyon sa mga aklat ang naging dahilan upang dumami ang mga nagbabasa. Sa Estados Unidos at Gran Britanya unang nagsulputan ang mga samahan ng mga nagbabasa.<ref name="booktrust"/> Sa siglo ring ito nagkaroon ng mga pabalat na matigas (''[[hardcover]]'') at papel (''[[paperback]]'').<ref name="booktrust"/> ==== Sa Pilipinas ==== [[File:Doctrina-cristiana.jpg|thumb|300px|Harapan ng ''[[Doctrina Christiana]]'', ang pinakaunang aklat na nalimbag sa Pilipinas.|alt=Doctrina Christiana.]] Ang aklat na ''[[Doctrina Christiana]]'' ('Doktrinang Kristiyano') ang itinuturing na pinakaunang aklat na nalimbag sa Pilipinas. May tatlong bersyon ito, na nalimbag sa pagitan ng 1590 hanggang 1593. Ang una, pinamagatang ''Bian Zhengjiao Zhenchuan Shilu'',{{efn|{{lang-zh|辯正教真傳實錄}}; 'Ang Testimonya ng Tunay na Relihiyon')}} ay isinulat ng prayleng si Juan Cobo at nilimbag sa pamamagitan ng [[silograpiya]] at nakasulat sa [[wikang Tsino]].<ref name="bibl2021">{{cite web|url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-17/issue-2/jul-sep-2021/early-printing|title=Early Printing in the Philippines|trans-title=Maagang Paglilimbag sa Pilipinas|lang=en|date=7 Hulyo 2021|website=BiblioAsia|last=Lee|first=Gracie}}</ref> Nadiskubre lang ito noong 1952 sa [[Madrid]], at pinaniniwalaang na ngayon ng mga eksperto na hindi ito napetsahan dahil di pa ito lisensiyado. Ito ang sinasabing aklat na tinukoy ni [[Gobernador-Heneral]] [[Perez Dasmariñas]] sa kanyang sulat noong 1593 sa hari ng Espanya na si [[Felipe II]]. Dito, nilahad niya na kailangan niyang makakuha ng lisensya para ilimbag ang dalawang ''Doktrina'' para sa pagpapakalat ng Kristiyanismo sa lugar.<ref name="ncca"/> Nagresulta ito sa sikat na bersyon ng ''Doctrina'' na nakasulat sa [[wikang Espanyol]] at [[wikang Tagalog|Tagalog]] (sa parehong [[alpabetong Romano]] at [[Baybayin]]), na pinamagatang ''Doctrina Christiana en lengua espanola y tagala'' ('Doktrinang Kristiyano sa wikang Espanyol at Tagalog'). Nagkaroon rin ito ng bersyon sa wikang Tsino para sa [[Tsinong Pilipino|komunidad ng mga Tsino]] sa lugar, na pinamagatan namang ''Doctrina Christiana en letra y lengua China'' ('Doktrinang Kristiyano sa sulat at wikang Tsino'). Nilimbag ng Tsinong manlilimbag na si Keng Yong, pinaniniwalaan ng mga mananalaysay na siya at ang sikat na manlilimbag na si Juan de Vera ay iisang tao lang dahil sa gawain noon ng mga prayle sa Pilipinas na gawing Kristiyano ang mga Tsino noon at bigyan sila ng isang Kristiyanong pangalan.<ref name="ncca">{{cite web|title=Books and Bookmaking in the Philippines|trans-title=Mga Aklat at Paggawa sa mga Aklat sa Pilipinas|lang=en|last=Vallejo|first=Rosa M.|website=[[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]]|url=https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/libraries-and-information-services/books-and-bookmaking-in-the-philippines/|access-date=26 Hulyo 2022|archive-date=4 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804000935/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/libraries-and-information-services/books-and-bookmaking-in-the-philippines/|url-status=dead}}</ref> Si Juan de Vera ang kinikilalang naglimbag rin sa ilang mga pinakaunang aklat sa Pilipinas. Noong 1604, nilimbag niya ang ''Ordinationes Generales Provintiae Sanctissimi Rosarii Philippinarum'' ('Mga Pangkalahatang Ordinansa ng mga Ordinansa sa Pilipinas ng Lalawigan ng Banal na Rosaryo sa Pilipinas'), na nakasulat sa [[wikang Latin]]. Ito ang itinuturing na ang pinakamatandang aklat na nalimbag gamit ang nagagalaw na uri, na nananatili hanggang ngayon.<ref name="bibl2021"/> Bukod dito, nilimbag din ni De Vera noong 1602 sa [[Binondo]] ang aklat na ''Libro de Nuestra Señora del Rosario en lengua y letra de Filipinas'' ('Aklat ng Mahal na Ina ng Rosaryo sa wika at sulat ng Pilipinas') ni Padre Francisco Blancas de San Jose. Gayunpaman, nawala na ito sa kasaysayan, at pinagdududahan ng mga iskolar kung ginawa ba ito sa nagagalaw na uri o sa pamamagitan ng silograpiya.<ref name="ncca"/> Si De Vera rin ang naglimbag sa aklat na ''Libro de los Cuatro Postrimerias del Hombre'' ('Aklat ng Apat na Kahahantungan ng Tao'), na sinulat rin ni Padre De San Jose noong 1604.<ref name="bibl2021"/><ref name="ncca"/> Pinaniniwalaan na tinuloy ng kapatid ni Juan, si Pedro de Vera, ang paglilimbag nang namatay ito.<ref name="bibl2021"/> Ilan sa mga nilimbag niya ang ''Memorial de la Vida Christiana en Lengua China'',{{efn|'Memoryal sa Buhay ng Kristiyano sa wikang Tsino'; {{lang-zh|新刊僚氏正教便览}}, literal na 'Ang Bagong Lathalain ng Simbahan'}} na sinulat ni Padre Domingo de Nieva. Dito, ginamit ni Pedro De Vera ang isang kombinasyon ng mga paraan ng mga Tsino at ng mga Europeo.<ref name="bibl2021"/> Sa ganitong paraan niya rin nilimbag ang ''Simbolo de la Fe, en Lengua y Letra China''.{{efn|'Mga Simbolo ng Fe, sa wika at sulat Tsino'; {{lang-zh|新刊格物窮理錄}}, literal na 'Ang Bagong Dyornal sa Kahirapang Materyal'}}<ref name="bibl2021"/> Samantala, isinulat noong 1613 ang ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' ng prayleng si Pedro de San Buenaventura, ang kauna-unahang [[diksyonaryo]] ng wikang Tagalog.<ref>{{cite book|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1524/9783050056197.33/pdf|last=Wolff|first=John U.|title=Philippine and Chamorro Linguistics Before the Advent of Structuralism|trans-title=Lingwistikang Pilipino at Chamorro Bago ang Pagpasok ng Istrakturalismo|lang=en|chapter=The ''Vocabulario de Lengua Tagala'' (sic) of Fr. Pedro de San Buenaventura (1613)|trans-chapter=Ang ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura (1613)|publisher=Akademie Verlag|year=2011|doi=10.1524/9783050056197.33|url-access=subscription|via=De Gruyter}}</ref><ref name="Ocampo2014"/> May dalawa pang ''Vocabulario'' ang sumunod na nilimbag, noong 1754 at noong 1860.<ref name="Ocampo2014">{{cite web|last=Ocampo|first=Ambeth R.|author-link=Ambeth Ocampo|url=https://opinion.inquirer.net/77034/vocabulario-de-la-lengua-tagala|publisher=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]]|date=1 Agosto 2014|lang=en|title='Vocabulario de la Lengua Tagala'|access-date=24 Hulyo 2022}}</ref> Ang mga unang aklat sa Pilipinas ay puro mga [[doktrina]] ng Simbahan at diksyonaryo. Mga Tsino rin ang unang mga manlilimbag sa Pilipinas. Gayunpaman, ang Pilipinong si [[Tomas Pinpin]] ang sinasabing unang Pilipinong manlilimbag.<ref name="ncca"/><ref name="bibl2021"/> Taga-[[Abucay]] sa [[Bataan]], kilala rin siya bilang ang unang Pilipinong may-akda, dahil sa pag-akda niya sa ''Librong Pagaaralan nang mga Tagalog nang Uicang Castila'' (moderno: 'Aklat ng wikang Espanyol na Pag-aaralan ng mga Tagalog') noong 1610. Nilimbag niya rin sa parehong taon ang ''Arte y Reglas de la Lengua Tagala'' ('Sining at Tuntunin ng wikang Tagalog') ni Padre De Jose, at noong 1613 naman, nilimbag niya ang ''Vocabulario de la Lengua Tagala'' sa tulong ni Domingo Loag, isang Pilipinong manlilimbag.<ref name="bibl2021"/> Bukod sa Laguna at Bataan, naglimbag rin siya sa [[Binondo]], at nakagawa siya ng di bababa sa isang dosenang akda mula 1609 hanggang 1639.<ref name="ncca"/> Tinatayang nasa 100 aklat ang nailimbag sa Pilipinas mula 1563 hanggang 1640.<ref name="bibl2021"/> Ayon sa [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] (NCCA), tinatayang nasa 6000 akda naman ang nailimbag sa bansa mula 1593 hanggang 1900.<ref name="ncca"/> === Modernong panahon === Mataas na ang [[literasiya]] sa mga mauunlad na bansa sa Europa gayundin sa Estados Unidos pagpasok ng ika-20 siglo, kaya naman lalo pang dumami ang paggawa sa mga aklat sa panahong ito. Ang mga inobasyon sa paglilimbag ang nagpamura sa presyo ng mga aklat. Sa siglo ring ito umusbong ang mga aklat na pang-edukasyon at pampaaralan, gayundin ang mga aklat na tungkol sa isang partikular na paksa o larangan.<ref name="britBook">{{cite web|website=[[Britannica]]|title=book publishing|trans-title=paglilimbag sa mga aklat|lang=en|access-date=28 Hulyo 2022|url=https://www.britannica.com/topic/publishing/Book-publishing}}</ref> Ang paglaki ng industriya ay pansamantalang pinabagal nang sumiklab ang [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa [[Europa]]. Sinundan ito ng [[Dakilang Depresyon]] noong dekada 1920s hanggang 1930s, na lalo pang nagpabagal sa industriya. Gayunpaman, gumawa ng mga paraan ang mga palimbagan para manatiling buhay sa panahong ito, kabilang na ang pagbibigay ng diskwento at paglimbag sa mas marami at mas murang mga ''[[paperback]]''. Parehas ding bumagal ang industriya sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], dahil sa kakulangan sa mga papel.<ref name="britBook"/> Pagkatapos ng digmaan, mabilis ding nakabawi ang industriya, partikular na ang industriya ng aklat sa [[Alemanya]], kung saan halos nawala ang buong industriya nito matapos itong makatanggap ng matinding pinsala mula sa nagdaang digmaan.<ref name="britBook"/> Patuloy ang paglago ng mga aklat sa sumunod na kalahati ng ika-20 siglo, kahit na sa pagpasok ng [[telebisyon]] at iba pang mga uri ng [[libangan]]. Gayunpaman, ang pagpasok ng mga [[kompyuter]] at kalaunan ang [[internet]] noong huling dekada ng siglo ang nagbigay-daan upang bumagal ang paglagong ito. Ang pag-usbong ng mga ''[[ebook]]'' at ''[[audiobook]]'' sa ika-21 siglo, at ang unti-unting [[digitalisasyon|pagsasa-digital]] ng mga aklat ang nagpapabago sa tanawin ng mga aklat sa kasalukuyan.<ref name="bbcFuture">{{cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160124-are-paper-books-really-disappearing|last=Nuwer|first=Rachel|date=25 Enero 2016|access-date=28 Hulyo 2022|title=Are paper books really disappearing?|trans-title=Mawawala na nga ba talaga ang mga aklat na papel?|lang=en|website=[[BBC]]}}</ref> == Uri == === Ayon sa nilalaman === [[File:Polish sci fi fantasy books.JPG|thumb|upright|Mga [[nobela]] sa isang tindahan ng mga aklat.|alt=Mga binebentang nobela.]] Madalas hinahati ng mga aklatan ang mga aklat nila sa dalawa: [[piksyon]] at [[di-piksyon]]. Hinahati ang mga ito sa kani-kanilang mga [[dyanrang pampanitikan|dyanra]], tulad ng [[komedya]] at [[horror]] sa piksyon. ==== Piksyon ==== {{main|Piksyon}} [[File:Fiction books.jpg|thumb|upright|Mga aklat na piksyon sa isang aklatan.|alt=Mga aklat na piksyon sa isang aklatan.]] [[Piksyon]] ang tawag sa kahit anong produkto ng [[imahinasyon]]. Kathang-isip ang nilalaman ng mga aklat na piksyon. Bagamat gawa-gawa ito, posible ibase ng may-akda ang kuwento niya sa isang tunay na pangyayari. Posible ring tunay ang mga lugar o maging mga karakter.<ref name="bookriot">{{cite web|title=The Difference Between Fiction and Nonfiction|trans-title=Ang Pagkakaiba ng Piksyon at Di-piksyon|lang=en|website=BookRiot|last=Grant|first=Matt|year=2020|access-date=28 Hulyo 2022|url=https://bookriot.com/difference-between-fiction-and-nonfiction/}}</ref> Maraming [[dyanrang pampanitikan|dyanra]] ang piksyon. Nahahati ito kalimitan sa anim:<ref name="iowaResearch">{{cite web|last=Donohue|first=Tracy|title=Types of Fiction| trans-title=Mga Uri ng Piksyon|lang=en|website=Iowa Reading Research Center|date=11 Mayo 2016|access-date=1 Agosto 2022|url=https://iowareadingresearch.org/blog/types-of-fiction}}</ref> * '''[[Historikal na piksyon|Historikal]]''' – mga kuwentong nakabase sa mga pangyayari sa kasaysayan. Nakahalo ang mga tunay na pangyayari sa mga kathang-isip na ginawa ng may-akda para sa kuwento. Posibleng may karakter ito na totoong nabuhay noon. [[Historikal na pantasya]] at [[alternatibong kasaysayan]] ang ilan sa mga dyanrang nasa ilalim nito. Ang ''[[All the Light We Cannot See]]'' (2014) ni [[Anthony Doerr]] at ''[[The Nightingale]]'' (2015) ni [[Kristin Hannah]] ang ilan sa mga sikat na modernong halimbawa nito.<ref name="tarasoninhisfic">{{cite web|author=tarasonin|date=12 Hulyo 2019|access-date=1 Agosto 2022|title=The 50 Best Historical Fiction Books of All Time|trans-title=Ang 50 Pinakamagagandang Aklat na Historikal na Piksyon sa Lahat ng Panahon|lang=en|website=Barnes and Noble|url=https://www.barnesandnoble.com/blog/50-best-works-revisionist-history-speculative-history-historical-fiction/}}</ref> * '''[[Makatotohanang panitikan|Makatotohanan]]''' – mga kuwentong makatotohanan at posibleng mangyari sa [[realidad|tunay na buhay]]. Posible itong mangyari sa isang lugar sa tunay na mundo tulad halimbawa ng [[paaralan]], at magkaroon ng mga problemang nagaganap sa tunay na buhay tulad ng [[rasismo]]. Kumpara sa historikal na piksyon, nagaganap ito sa kasalukuyan (ng panahong isinulat ang kuwentong yon).<ref name="bookriot"></ref> Gayunpaman, hindi ito base sa [[kasaysayan]] o [[agham]].<ref name="iowaResearch"/> Ilan sa mga halimbawa nito ang ''[[Anne of Green Gables]]'' (1908) ni [[Lucy Maud Montgomery]] at ''[[The Outsiders]]'' (1967) ni [[S.E. Hinton]].<ref name="bookriot"/> * '''[[Misteryo]]''' – mga kuwentong sumesentro sa isang misteryosong pangyayari tulad ng isang di maresolbang krimen. May mga ''clue'' na binibigay ang may-akda na madalas nakatago at nakakalat sa kuwento, pero tipikal na lalabas lang ang sagot sa misteryo sa dulo ng kuwento. [[Thriller]], [[horror]], at [[krimen (panitikan)|krimen]] ang ilan sa mga dyanrang nasa ilalim nito. Ang kuwento ni [[Sherlock Holmes]] na isinulat ni [[Arthur Conan Doyle]] at ang mga gawa ni [[Agatha Christie]] tulad ng ''[[And There Were None]]'' (1939) ang ilan sa mga sikat na halimbawa ng dyanrang ito. * '''[[Nobelang nakaguhit|Nakaguhit]]''' – mga kuwentong kinukwento gamit ang sining at teksto imbes na nakasulat. Tipikal na mahahaba ang mga ito, at nagkakaroon ng maraming bolyum. [[Komiks]] at [[manga]] ang ilan sa mga pinakasikat na halimbawa nito. Ilan sa mga halimbawa nito ang ''[[Maus (nobelang nakaguhit)|Maus]]'' (1980–1991) ni [[Art Spiegelman]], ''[[A Contract with God]]'' (1978) ni [[Will Eisner]], ''[[Akira]]'' (1982–1990) ni [[Katsuhiro Otomo]], at ''[[One Piece]]'' (1997–kasalukuyan) ni [[Eiichiro Oda]].<ref name="npr">{{cite web|url=https://www.npr.org/2017/07/12/533862948/lets-get-graphic-100-favorite-comics-and-graphic-novels|last1=Weldon|last2=Mayer|first1=Glen|first2=Petra|title=Let's Get Graphic: 100 Favorite Comics And Graphic Novels|trans-title=Maging Grapiko Tayo: 100 Paboritong Komiks At Nobelang Nakaguhit|lang=en|date=12 Hulyo 2017|access-date=1 Agosto 2022|website=[[NPR]]}}</ref> * '''[[Pantasya]]''' – mga kuwentong di nakabase sa lohika at agham ng tunay na mundo.<ref name="masterclass"/> Madalas may [[mahika]] sa mga ito, at nagtatampo ng mga bagay na imposibleng mangyari sa tunay na buhay, tulad ng pagkakaroon ng [[supernatural]] na kapangyarihan ng tao. Ilan sa mga tradisyonal na dyanrang nasa ilalim nito ang [[mataas na pantasya]] at [[realismong mahikal]]. Depende sa pagpapakahulugan, tipikal din na ginugrupo sa pantasya ang mga [[science fiction|piksyong maagham]] dahil sa parehong pagtalakay ng dalawa sa konsepto ng "paano kaya?" ({{lang-en|what if?}}).<ref name="npr2">{{cite web|url=https://www.npr.org/2021/08/18/1027159166/best-books-science-fiction-fantasy-past-decade|last=Mayer|first=Petra|website=[[NPR]]|date=18 Agosto 2021|access-date=2 Agosto 2022|title=We asked, you answered: Your 50 favorite sci-fi and fantasy books of the past decade|trans-title=Nagtanong kami, sumagot kayo: Ang inyong 50 paboritong aklat na sci-fi at pantasya ng nagdaang dekada|lang=en}}</ref> Ilan sa mga halimbawa ng dyanrang ito ang ''[[The Lord of the Rings]]'' (1954–1955) ni [[J.R.R. Tolkien]], ''[[One Hundred Years of Solitude]]'' (1967) ni [[Gabriel García Márquez]], ''[[Frankenstein]]'' (1818) ni [[Mary Shelley]], at ''[[Foundation (nobela ni Asimov)|Foundation]]'' (1951) ni [[Isaac Asimov]].<ref name="masterclass">{{cite web|title=What Is the Fantasy Genre? History of Fantasy and Subgenres and Types of Fantasy in Literature|trans-title=Ano ang Dyanrang Pantasya? Kasaysayan ng Pantasya at mga Subdyanra at Uri ng Pantasya sa Panitikan|lang=en|date=2 Oktubre 2021|access-date=2 Agosto 2022|website=Masterclass|url=https://www.masterclass.com/articles/what-is-the-fantasy-genre-history-of-fantasy-and-subgenres-and-types-of-fantasy-in-literature}}</ref><ref name="wired">{{cite web|url=https://www.wired.co.uk/article/best-sci-fi-books|title=29 of the Best Science Fiction Books Everyone Should Read|trans-title=29 sa mga Pinakamagagandang Aklat na Piksyong Maagham na Dapat Basahin ng Lahat|lang=en|website=[[Wired]]|date=22 Nobyembre 2021|access-date=2 Agosto 2022}}</ref> * '''[[Kuwentong tradisyonal|Tradisyonal]]''' – mga kuwentong pinagpasa-pasahan ng iba't-ibang henerasyon, kagaya ng mga [[pabula]], [[kuwentong-bayan]], [[alamat]], at [[epiko]].<ref name="iowaResearch"/> Ilan sa mga halimbawa nito ang ''[[Ang Pagong at ang Matsing]]'' at ''[[Biag ni Lam-ang]]'', gayundin ang mga kuwento ng [[magkapatid na Grimm]] tulad ng ''[[Hansel and Gretel|Si Hansel at Si Gretel]]'' at ''[[Cinderella]]''. ==== Di-piksyon ==== {{main|Di-piksyon}} [[File:Junior nonfiction on the shelves (3709719083).jpg|thumb|upright|Mga aklat na di-piksyon sa isang aklatan.|alt=Mga aklat na di-piksyon sa isang aklatan.]] [[Di-piksyon]] ang tawag sa mga aklat na naglalaman ng mga tunay na pangyayari o impormasyon. Halimbawa nito ang mga [[anekdota]], [[ensiklopedya]], at [[talambuhay]]. Bagamat tunay ang nilalaman ng mga aklat na ito, posible rin silang gumamit ng istraktura at paraan ng pagkukuwentong tulad ng mga piksyon, tulad ng aklat na ''[[In Cold Blood]]'' (1966) ni [[Truman Capote]].<ref name="bookriot"/> May limang pangunahing uri ang di-piksyon:<ref name="aasl">{{cite web|url=https://knowledgequest.aasl.org/5-kinds-of-nonfiction/|last=Bober|first=Tom|date=15 Nobyembre 2019|access-date=2 Agosto 2022|website=American Association of School Libraries|title=5 Kinds of Nonfiction|trans-title=5 Uri ng Di-piksyon|lang=en|archive-date=15 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815030546/https://knowledgequest.aasl.org/5-kinds-of-nonfiction/|url-status=dead}}</ref><ref name="stewart">{{cite web|url=https://www.melissa-stewart.com/img2018/pdfs/5_Kinds_of_Nonfiction_SLJ_May_2018.pdf|format=PDF|last=Stewart|first=Melissa|title=5 Kinds of Nonfiction|date=May 2018|trans-title=5 Uri ng Di-piksyon|lang=en|access-date=2 Agosto 2022}}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Tradisyonal''' – mga di-piksyon na nagbibigay ng impormasyon sa mambabasa. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[ensiklopedya]], [[diksyonaryo]], [[tesawro]], at [[almanac]]. * '''Nagagalugad''' – tulad ng mga tradisyonal na di-piksyon, nagbibigay din ito ng impormasyon. Gayunpaman, mas nagpopokus ito sa isang partikular na paksa, at kalimitang maiksi at para sa mga batang mambabasa. * '''[[Malikhaing di-piksyon|Naratibo]]''' – mga di-piksyon na gumagamit ng mga estilo at paraan ng pagkukuwentong tulad ng mga piksyon. Bagamat matagal na itong ginagamit ng ilang mga manunulat, sumikat lang ang estilong ito noong pagpasok ng ika-21 siglo, kaya naman maraming mga [[talambuhay]] at mga aklat sa [[kasaysayan]] na nilimbag sa kasalukuyan ang kabilang sa dyanrang ito. * '''Ekspositoryo''' – mga di-piksyon na nagpopokus lang sa isang ispesipikong paksa. Madalas pambata, kalimitang [[agham]] at [[matematika]] ang pokus nito, at nagtatampok ng malikhaing sining upang mapukaw ang interes ng mambabasa. * '''Aktibo''' – mga di-piksyon na nagtuturo at naggagabay sa mambabasa ng isang kasanayan. Ilan sa mga halimbawa nito ang [[aklat-panluto]] at [[field guide]]. === Ayon sa pormat === Hinahati din ang mga aklat base sa pormat nito — kung paano ito nilimbag. Sa mahabang panahon, may dalawang pormat lang ang meron: ang ''[[hardcover]]'' at ''[[paperback]]'', pero sa pagpasok ng ika-21 siglo, nagkaroon din ng mga aklat na nililimbag nang digital (mga [[ebook]]) at nang tunog (mga [[audiobook]]). ==== Hardcover ==== {{main|Hardcover}} [[Hardcover]] (literal na 'matigas na pabalat') ang tawag sa mga aklat na may pabalat na gawa sa isang matigas na materyales. Sa modernong panahon, kalimitang cardboard ang materyales na ito. Nagmula ito sa mga [[kodeks]] na may pabalat na gawa sa kahoy.<ref name="umcFormats">{{cite book|url=https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-4-major-book-formats/|title=Understanding Media and Culture|trans-title=Pag-intindi sa Midya at Kultura|lang=en|chapter=Book Formats|trans-chapter=Mga Pormat ng Aklat|publisher=University of Minnesota|access-date=3 Agosto 2022|archive-date=25 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725174021/https://open.lib.umn.edu/mediaandculture/chapter/3-4-major-book-formats/|url-status=dead}}</ref> Para maprotektahan ang pabalat nito, kalimitang nilalagyan ang mga ito ng ''dust jacket''.<ref name="bookriotFormats">{{cite web|last=Hill|first=Nicole|year=2020|title=The Different Types of Book Formats Explained|trans-title=Mga Iba't-ibang Uri ng Pormat ng Aklat Pinaliwanag|lang=en|website=BookRiot|access-date=4 Agosto 2022|url=https://bookriot.com/different-types-of-book-formats/amp/}}</ref> Madalas na nililimbag muna ang isang aklat sa pormat na hardcover bago ang iba pang mga pormat. Madalas ding ito ang pormat na makikita sa mga [[aklatan]], lalo sa mga sikat na aklat.<ref name="bookriotFormats"/> Matitibay ang mga hardcover. Dahil dito, naging dominanteng pormat ito ng mga aklat sa mahabang panahon. Gayunpaman, mahal ang paglimbag sa ganitong paraan, kaya naman madalas na limitado lang ito sa mga aklat na inaasahang papatok o sisikat ng mga palimbagan sa modernong panahon. Unti-unti itong naungusan ng mga paperback simula noong dekada 1930s, at kalauna'y naungusan nang tuluyan noong dekada 1960s.<ref name="umcFormats"/> Gayunpaman, nananatiling mabenta ang mga hardcover dahil sa tibay nito at sa patuloy na pagtangkilik ng mga tao, bukod sa iba pang mga dahilan.<ref name="bookriotFormats"/> ==== Paperback ==== {{main|Paperback}} [[Paperback]] (literal na 'papel na likod') ang tawag sa mga aklat na may pabalat na gawa sa malambot na materyales. Tinatangkilik ang mga ito dahil sa pagiging mura nito kumpara sa mas dominanteng hardcover.<ref name="bookriotFormats"/> Partikular na sumikat ito noong kasagsagan ng [[Dakilang Depresyon]] at sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], sa tinatawag na 'Rebolusyon ng Paperback'.<ref name="umcFormats"/><ref name="bookriotFormats"/> May mga mura na'ng paperback bago pa man pumasok ang ika-20 siglo. Ang [[chapbook]] sa Europa ang isang maagang halimbawa nito. Samantala, sumikat naman noong ika-19 na siglo ang mga [[dime novel]] sa Estados Unidos at [[dime dreadful]] sa [[Gran Britanya]].<ref name="umcFormats"/> May dalawang klase ng paperback: '''pangmasa''' ({{lang-en|mass market}}) at '''pampalitan''' ({{lang-en|trade}}). Tipikal na mas maayos at mas mataas ang kalidad ang mga paperback na pampalitan kumpara sa mga bersyon nitong pangmasa.<ref name="umcFormats"/> Nililimbag madalas ang mga [[di-piksyon]], [[memoir]], at [[tula]] sa paperback na pampalitan, habang madalas namang nililimbag ang mga [[piksyon]] sa pangmasang paperback.<ref name="bookriotFormats"/> Tinatayang noong dekada 1960s naungusan ng mga paperback ang mga hardcover pagdating sa benta. Ayon sa [[Kapisanan ng mga Amerikanong Manlilimbag]] (AAP), tinatayang nasa 56% sa mga aklat na nabenta noong 2009 ang paperback (parehong pangmasa at pampalitan), kumpara sa 35% ng mga hardcover.<ref name="umcFormats"/> ==== Ebook ==== {{main|Ebook}} [[File:Reading on the bus train or transit.jpg|thumb|200px|Isang [[ebook]] na binabasa gamit ang isang [[e-reader]].|alt=Ebook na nasa e-reader.]] [[Ebook]] ang tawag sa mga aklat na nalimbag sa paraang digital. Depende sa mga kahulugan, maaari rin itong tumukoy sa digital na bersyon ng isang pisikal na aklat. Dahil dito, kilala rin ito sa tawag na ''electronic book'' ('elektronikong aklat') at ''digital book'' ('aklat na digital').<ref name="umcFormats"/> Binabasa ang mga ebook gamit ang isang [[smartphone]], [[kompyuter]], o di kaya'y isang [[e-reader]]. Kumpara sa mga pisikal na aklat, mas mura kalimitan ang paglimbag sa mga ebook. Dahil sa pagiging digital nito, hindi ito nawawala sa merkado, at madaling mada-download at mababasa agad ito ng mga mambabasa.<ref name="umcFormats"/> Ang mga unang ebook ay puro mga aklat na nasa [[pampublikong domain]]. Pag-usbong ng [[internet]] sa ika-21 siglo, nagsimulang maglimbag din ang mga palimbagan ng mga ebook bukod sa mga pisikal na aklat. Nagsulputan din ang mga online na tindahan ng aklat, katulad ng [[Amazon]] at [[Play Books]] ng [[Google]]. Bagamat maliit na porsyento lang ng mga aklat na nabebenta kada taon ang ebook sa ngayon, unti-unti itong tumataas, at inaasahan tataas pa ito lalo. Gayunpaman, malaking problema sa industriya ang [[Pamimirata online|pamimirata]] sa mga ebook.<ref name="umcFormats"/> ==== Audiobook ==== {{main|Audiobook}} [[Audiobook]] ang tawag sa mga aklat na nasa anyong tunog. Isa itong recording ng boses ng isang ''narrator'', na papakinggan naman ng tagapakinig. Nagsimula noong dekada 1930s sa [[Estados Unidos]] bilang isang kagamitan sa edukasyon, naging isang pormal na pormat ito ng mga aklat pagpasok ng ika-21 siglo sa tulong ng [[internet]].<ref name="lifewire">{{cite web|last=Harris|first=Mark|date=28 Abril 2020|title=What Are Audiobooks?|trans-title=Ano ang mga Audiobook?|lang=en|url=https://www.lifewire.com/what-are-audiobooks-2438535|access-date=4 Agosto 2022|website=Lifewire}}</ref> Kilala ito dati sa tawag na ''talking book'' (literal na 'nagsasalitang aklat'). Orihinal itong rinerekord sa mga [[cassette]] o [[vinyl]]. Sa kasalukuyan, naka-digital na ang halos lahat ng mga audiobook, na mapapakinggan naman sa isang [[smartphone]], [[kompyuter]], o [[entertainment system]]. Binebenta ang mga ito sa mga online na tindahan ng musika, tulad ng [[Spotify]], o di kaya'y sa isang dedikadong tindahan para sa mga audiobook tulad ng [[Audible]].<ref name="lifewire"/> === Ayon sa sukat === {{main|Sukat ng aklat}} Nakadepende ang sukat ng isang aklat base sa papel nito. Galing ang mga pangalan ng sukat sa dami ng tiklop na kailangang gawin para makagawa ng isang pahina. Halimbawa, ang tiniklop ang orihinal na papel nang apat na beses sa sukat na 'quarto'.<ref name="abeBooks">{{cite web|url=https://www.abebooks.com/books/rarebooks/collecting-guide/understanding-rare-books/guide-book-formats.shtml|website=Abe Books|title=Guide to book formats|trans-title=Gabay sa mga pormat ng aklat|lang=en|date=3 Hunyo 2021|access-date=6 Agosto 2022}}</ref> Ipinapakita ng talahanayan sa baba ang iba't-ibang sukat ng mga aklat na ginagamit sa industriya. {| class="wikitable" |+ Mga sukat ng aklat<ref name="abeBooks"/> |- ! Pangalan !! Sukat |- | miniature || {{nowrap|>{{convert|2|x|1.5|in|cm|2|abbr=on|}}}} |- | sexagesimo-quarto (64mo) || {{nowrap|{{convert|2|x|3|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | quadragesimo-octavo (48mo) || {{nowrap|{{convert|2.5|x|4|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | tricesimo-secondo (32mo) || {{nowrap|{{convert|3.5|x|5.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | octodecimo (18mo) || {{nowrap|{{convert|4|x|6.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | sextodecimo (16mo) || {{nowrap|{{convert|5|x|7.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | duodecimo (12mo) || {{nowrap|{{convert|5|x|7.375|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | duodecimo (malaki) (12mo) || {{nowrap|{{convert|5|x|7.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | crown octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6|x|9|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6|x|9|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | medium octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6.125|x|9.25|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | royal octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|6.5|x|10|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | super octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|7|x|11|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | imperial octavo (8vo) || {{nowrap|{{convert|8.25|x|11.5|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | quarto (4to) || {{nowrap|{{convert|9.5|x|12|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | folio (fo) || {{nowrap|{{convert|12|x|19|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | elephant folio (fo) || {{nowrap|{{convert|23|-|25|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | atlas folio (fo) || {{nowrap|{{convert|25|-|50|in|cm|2|abbr=on}}}} |- | double elephant folio (fo) || {{nowrap|{{convert|50|in|cm|2|abbr=on}}+}} |} == Aklatan == {{main|Aklatan}} [[File:NLP_Building_Facade.jpg|right|thumb|Ang [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]] sa [[Ermita]] sa [[Maynila]].|alt=Pambansang Aklatan ng Pilipinas.]] [[Aklatan]] ang tawag sa isang silid o gusali na may koleksyon ng mga aklat.<ref name="dikAklatan">{{cite web|title=aklatan|website=Diksiyonaryo.ph|access-date=6 Agosto 2022|url=https://diksiyonaryo.ph/search/aklatan|archive-date=6 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806034343/https://diksiyonaryo.ph/search/aklatan|url-status=dead}}</ref> Tinatawag ding ito na ''bibliyoteka'' at ''ateneo''.<ref name="dikAklatan"/> Maaari rin itong tumukoy sa isang koleksyon ng mga aklat. Sa modernong panahon, naglalaman ang mga karamihan sa mga aklatan ng parehong pisikal at digital na mga aklat. Posible rin itong nasa [[internet]] lang, tulad ng kaso ng [[Proyektong Gutenberg]]. Bukod sa mga aklat, maaari ding maglaman ang mga aklatan ng mga [[CD]], [[DVD]], [[kompyuter]], at iba pang mga paraan para makakuha ng impormasyon.<ref name="britAklatan">{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/library|title=library|trans-title=aklatan|lang=en|website=[[Britannica]]|access-date=6 Agosto 2022|last=Haider|first=Salmon|orig-date=20 Hulyo 1998|date=29 Hulyo 2022}}</ref> Makikita madalas ang mga aklatan sa mga [[paaralan]], bagamat may mga pampublikong aklatan din tulad ng [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]]. Nagkakaiba ang laki ng mga aklatan depende sa koleksyon nito; ang [[Aklatang Briton]] at ang [[Aklatan ng Kongreso]] ng [[Estados Unidos]] ay may mahigit 170 milyong aklat sa kanilang koleksyon.<ref name="bookriotPinakamalaki">{{cite web|url=https://bookriot.com/biggest-libraries/|title=How Many Books is Too Many? Ask the World's 10 Biggest Libraries|trans-title=Ilang Aklat ang Masyado na'ng Marami? Tanungin [mo] ang 10 Pinakamalalaking Aklatan ng Mundo|lang=en|last=Tanjeem|first=Namera|year=2020|access-date=6 Agosto 2022|website=BookRiot}}</ref> Orihinal na ginawa ang mga aklatan upang mga mga taguan ng aklat. Ang [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]] ay ang pinakamalaking aklatan ng sinaunang panahon, kung saan nasa 200,000 hanggang 700,000 aklat ang tinatayang nakatago. Pagsapit ng ika-11 siglo, unti-unting naitatag ang mga [[pamantasan]] sa [[Europa]], at nagkaroon ang mga ito ng mga aklatan. Sa mga sumusunod na siglo, lumaganap ang pagkakaroon ng mga pribadong aklatan, lalo na sa mga hari sa Europa. Gayunpaman, ang pagpasok ng [[Renasimiyento]] ang naging dahilan upang magkaroon ng mga aklatan na para mga iskolar. Ang Biblioteca Marciana ng [[Cosimo de' Medici]] at ang aklatan ni [[Lorenzo de' Medici]] ang ilan sa mga maagang halimbawa nito. Samantala, ang pagpasok ng [[internet]] sa ika-21 siglo ang nagbigay-daan naman upang magkaroon ng mga tinatawag na ''virtual library'' (literal na 'aklatang birtwal'), na inaalok ng maraming mga aklatan bilang isang karagdagang serbisyo.<ref name="britAklatan"/> == Klasipikasyon == {{main|Klasipikasyon sa aklatan}} Hinahati ng mga unang aklatan ang kanilang mga aklat base sa mga malalawak na paksa, tulad ng mga agham, pilosopiya, rehiliyon, at batas. Halimbawa nito ang sistemang [[Pinakes]] na ginamit ng iskolar na si [[Callimachus]] sa [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]] noong {{BKP|ikatlong siglo|link=y}}.<ref>{{Cite book|title=The library: an illustrated history|trans-title=Ang aklatan: isang nakaguhit na kasaysayan|lang=en|last=Murray|first=Stuart|date=2009|publisher=Skyhorse Pub.|isbn=9781602397064|location=[[Lungsod ng New York]], [[Estados Unidos]]|oclc=277203534|url-access=registration|url=https://archive.org/details/libraryillustrat0000murr}}</ref> Ginamit din bilang batayan ng pagkaklase ang wika ng aklat gayundin ang pormat nito. Gayunpaman, naging imposible ang pagkaklase sa mga aklat batay sa mga malalawak na paksa pagsapit ng ika-16 na siglo dahil sa mabilis na pagdami ng mga nalilimbag na aklat kada taon.<ref name=shera>{{cite book|last1=Shera|first1=Jesse H.|title=Libraries and the organization of knowledge|trans-title=Mga aklatan at ang pag-oorganisa sa kaalaman|lang=en|url=https://archive.org/details/librariesorganiz00sher|url-access=registration|date=1965|publisher=Archon Books|location=Hamden, [[Connecticut]], [[Estados Unidos]]}}</ref> Noong 1627, nilimbag ng Pranses na si [[Gabriel Naudé]] ang ''Advis pour dresser une bibliothèque'' ('Ukol sa Pagtatag ng isang Aklatan'). Dito, hinati niya ang mga aklat sa pitong (kalaunan labindalawang) larangan.<ref>{{Cite journal|last=Clarke|first=Jack A.|date=1969|title=Gabriel Naudé and the Foundations of the Scholarly Library|url=https://archive.org/details/sim_library-quarterly_1969-10_39_4/page/331|trans-title=Si Gabriel Naudé at ang mga Pundasyon ng Iskolar na Aklatan|lang=en|journal=The Library Quarterly|volume=39|issue=4|pages=331–343|issn=0024-2519|jstor=4306024|doi=10.1086/619792|s2cid=144274371}}</ref> Noong 1842 naman, dinebelop naman ni [[Jacques Charles Brunet]] ang isang sistema ng klasipikasyon na tatawagin kalaunan bilang ang klasipikasyong Paris Bookseller. Itinuturing na pinakaunang modernong klasipikasyon, hinati naman ni Brunet sa limang larangan ang mga aklat.<ref name=sayers>{{cite book|last1=Sayers|first1=Berwick|title=An introduction to library classification|trans-title=Pagpapakilala sa klasipikasyon sa aklatan|lang=en|date=1918|publisher=H. W. Wilson|location=New York, Estados Unidos}}</ref> Ang [[Klasipikasyong Desimal ni Dewey]] ay ang pinakaginagamit na klasipikasyon ng aklat sa mundo ngayon. Unang dinebelop ni [[Melville Dewey]] noong 1876 sa [[Estados Unidos]], hinahati nito ang mga aklat sa sampung pangunahing klase (kumakatawan sa mga malalawak na larangan tulad ng [[agham pangkalikasan]] at [[kasaysayan]]). Ito rin ang nagsilbing batayan para sa iba pang mga pangkalahatan at pambansang sistema ng klasipikasyon, tulad ng [[klasipikasyon ng Aklatan ng Kongreso]] at ng [[klasipikasyong tutuldok]].<ref name=oclc>{{cite web|title=A Brief Introduction to the Dewey Decimal Classification|trans-title=Mabilis na Pagpapakilala sa Klasipikasyong Desimal ni Dewey|lang=en|url=https://www.oclc.org/dewey/resources/summaries.en.html|publisher=OCLC|access-date=10 Agosto 2022|archive-date=3 Mayo 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503183202/https://www.oclc.org/dewey/resources/summaries.en.html|url-status=live}}</ref><ref name=asia-libraries>{{cite journal|last=Taylor|first=Insup|author2=Wang Guizhi|title=Library Systems in East Asia|trans-title=Mga Sistema sa Aklatan sa Silangang Asya|lang=en|journal=McLuhan Studies|url=http://projects.chass.utoronto.ca/mcluhan-studies/v1_iss6/1_6art3.htm|access-date=10 Agosto 2022|archive-date=21 Pebrero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221100748/http://projects.chass.utoronto.ca/mcluhan-studies/v1_iss6/1_6art3.htm|url-status=dead}}</ref> Heto ang mga sistema ng klasipikasyong na may malawakang paggamit lalo na sa mga bansang nagsasalita ng Ingles: * [[Klasipikasyong Desimal ni Dewey]] ({{lang-en|Dewey Decimal Classification}}; DDC) * [[Pandaigdigang Klasipikasyong Desimal]] ({{lang-en|Universal Decimal Classification}}; UDC) * [[Klasipikasyon ng Aklatan ng Kongreso]] ({{lang-en|Library of Congress Classification}}; LCC) * [[Klasipikasyong Tutuldok]] ({{lang-en|Colon Classification}}; CC) May mga klasipikasyon ding ginawa para sa mga ispesipikong paksa o disiplina. Halimbawa nito ang [[Klasipikasyong Moys]] para sa larangan ng [[abogasya]] (sa [[Canada]], [[Australia]], [[New Zealand]], at [[Gran Britanya]]),<ref name=IALS>{{cite web|title=IALS Library|trans-title=Aklatan ng IALS|url=http://ials.sas.ac.uk/library/archives/moys.htm|publisher=Institute of Advanced Legal Studies|access-date=10 Agosto 2022|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053537/http://ials.sas.ac.uk/library/archives/moys.htm|url-status=dead}}</ref> at [[Klasipikasyong Harvard-Yenching]] para sa mga aklat na nakasulat sa [[wikang Tsino]].<ref>{{cite journal|last=Wu|first=Eugene W.|title=The Founding of the Harvard–Yenching Library|trans-title=Ang Pagtatag sa Aklatang Harvard-Yenching|lang=en|journal=Journal of East Asian Libraries|volume=101|issue=1|date=1993|pages=65-69|url=http://scholarsarchive.byu.edu/jeal/vol1993/iss101/16/|access-date=10 Agosto 2022}}</ref> Bukod pa dito, may mga sistema ring ginawa ang ilang mga bansa para sa mga aklat nila: ilan sa mga halimbawa nito ang [[Klasipikasyong Desimal ng Hapon]], [[Klasipikasyong Desimal ng Korea]] (sa [[Timog Korea]]), [[Klasipikasyon ng Aklatang Tsino]] (sa [[Tsina]]), at ang [[Bagong Klasipikasyon para sa mga Aklatang Tsino]] (sa [[Taiwan]], [[Hong Kong]], at [[Macau]]).<ref name=asia-libraries/> == Epekto == Ayon sa isang editoryal ng ''[[The Stanford Daily]]'' noong 2019, nakakahimok na paraan ang mga aklat upang kumonekta ang mga tao sa iba. Nagbibigay ang mga ito ng simpatiya habang binabasa ang mga karanasang pinagdadaanan ng iba o ng isang komunidad.<ref>{{cite web|last=Pai|first=Sarayu|date=8 Nobyembre 2019|access-date=10 Agosto 2022|title=The impact of books|trans-title=Ang epekto ng mga aklat|lang=en|website=[[The Stanford Daily]]|url=https://stanforddaily.com/2019/11/08/the-impact-of-books/}}</ref> Pinapalawak nito ang pag-intindi sa [[kalikasan ng tao]], at ginagamit din bilang isang kasangkapan sa [[edukasyon]]. Naghihimok din ito ng malalimang pag-iisip, at hinuhulma din ito sa [[pagtingin sa mundo]].<ref>{{cite web|last=Tenner|first=Shara|website=Life is an Episode|title=How books affect modern society|trans-title=Paano nakakaapekto ang mga aklat sa modernong lipunan|lang=en|access-date=10 Agosto 2022|date=21 Enero 2020|url=https://lifeisanepisode.com/how-books-affect-modern-society/}}</ref> Sa isang pag-aaral sa [[sikolohiya]] sa [[Pamantasan sa Buffalo]], napag-alaman ng mga sikolohista na kumikiling ang mga tao sa mga salitang may kinalaman sa kamakailang binasa nila, tulad ng mga [[salamangkero]] sa mga nakabasa ng ''[[Harry Potter]]'' at [[bampira]] naman sa mga nakabasa sa ''[[Twilight]]''. Samantala, sa isang hiwalay na pag-aaral naman na isinagawa sa [[Pamantasan ng Toronto]], napag-alaman na nakakapagpabago ng katauhan ang mga aklat. Sa eksperimentong ito, na isinagawa noong 2008 sa 166 na tao, pinabasa ang dalawang grupo ng maiksing kuwento ni [[Anton Chekhov]] na ''[[Dama s sobachkoy]]'' ('Ang Ginang na may kasamang Aso'), isa sa orihinal na anyo nito, at isa sa istilong [[dokumentaryo]]. Napag-alaman sa pag-aaral na ito na mas nakakapagbago ng personalidad ang mga piksyon kumpara sa di-piksyon, dahil sa pagpokus nito sa mga iniisip ng mga karakter, kumpara sa pagtingin bilang tagalabas, ayon kay [[Keith Oatley]], isa sa mga sikolohista sa pag-aaral.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2011/sep/07/reading-fiction-empathy-study|title=Reading fiction 'improves empathy', study finds|trans-title='Nagpapahusay ng pakikiramay' ang pagbabasa sa piksyon, ayon sa isang pag-aaral|last=Flood|first=Alison|date=7 Setyembre 2011|access-date=10 Agosto 2022|website=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fastcompany.com/1842370/how-fiction-impacts-fact-social-impact-books|website=The Fast Company|title=How Fiction Impacts Fact: The Social Impact Of Books|trans-title=Paano Nakakaapekto ang Piksyon sa Katotohanan: Ang Epektong Panlipunan ng mga Aklat|last=Gow|first=Kailin|date=7 Disyembre 2012|access-date=10 Agosto 2022}}</ref> == Pagpepreserba == {{main|Pagpepreserba sa mga aklat}} [[File:Archivist Survey.jpg|thumb|250px|alt=Isang babaeng konserbador ng papel na tumitingin sa mga dokumento|Isang konserbador na tumitingin sa mga dokumento.]] Depende sa materyales na ginamit, mabilis na nabubulok ang mga aklat sa paglipas ng panahon, kabilang na yung mga [[Pamanang pangkultura|itinuturing na mga "mahahalaga" sa kultura o kasaysayan]]. Pinapahaba ng mga konserbador ({{lang-en|conservator}}) ang buhay ng mga ito, sa pamamagitan ng samu't saring paraan sa [[kimika]], at nakadepende ito sa pagkakagawa sa aklat. Madalas na itong isinasagawa ng mga grupo ng konserbador, sa ilalim ng mga pamahalaan ng bansa, tulad ng [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]]. Hindi pormal na propesyon ito hanggang noong dekada 1960s, nang naganap ang isang mapaminsalang [[baha]] sa [[Arno]] sa [[Florence]], [[Italya]] noong 1966.<ref name="guardianArno"/> Pininsala nito ang maraming mga mahahalagang dokumento (bukod pa sa ibang mga gawa sa panahon ng [[Renasimiyento]]), kaya pinagtulungan itong isaayos ng mga konserbador sa buong mundo sa pangunguna ni [[Peter Waters]].<ref name="guardianArno">{{cite news|title=Florence flood 50 years on: 'The world felt this city had to be saved'|trans-title=Pagbaha sa Florence 50 taong ang lumipas: 'Pakiramdam ng mundo, kailangan iligtas ang lungsod na ito'|lang=en|last=Kirchgaessner|first=Stephanie|date=4 Nobyembre 2016|access-date=10 Agosto 2022|location=[[Roma]], [[Italya]]|website=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2016/nov/04/florence-flood-50-years-on-the-world-felt-this-city-had-to-be-saved}}</ref><ref>{{cite web|website=[[History Channel|History]]|title=The Disaster that Deluged Florence’s Cultural Treasures|trans-title=Ang Sakunang Nagpadelubyo sa mga Kayamanang Pangkultura ng Florence|lang=en|last=Nix|first=Elizabeth|orig-date=3 Nobyembre 2016|date=22 Agosto 2018|access-date=10 Agosto 2022|url=https://www.history.com/news/the-disaster-that-deluged-florences-cultural-treasures}}</ref><ref>{{cite book |editor1-last=Miller |editor1-first=William |editor2-last=Pellen |editor2-first=Rita M. |title=Dealing with Natural Disasters in Libraries |trans-title=Pagtugon sa mga Sakuna sa mga Aklatan|lang=en|date=2006 |publisher=The Haworth Press |location=[[New York]], [[Estados Unidos]] |isbn=9781136791635 |url=https://books.google.com/books?id=XXl0DwAAQBAJ&pg=PT59|access-date=10 Agosto 2022}}</ref> [[File:National Library manuscripts being washed in Florence after the 1966 flood of the Arno - UNESCO - PHOTO 0000001407 0001 - Restoration.jpg|alt=Isang babae na nagpepreserba sa isang dokumento na napinsala ng baha sa Arno sa Florence, Italya noong 1966.|thumb|Mahalagang pangyayari ang naganap na mapaminsalang baha sa [[Arno]] sa [[Florence]], [[Italya]] noong 1966 upang maging pormal na propesyon ang pagpepreserba sa mga aklat.]] May apat na pangunahing hakbang ang ginagawa sa pagpepreserba sa mga aklat: pagpapabagal, paglilinis, pagsasaayos, at pagpapanumbalik. Meron ding sinusunod na [[etika]] ang mga konserbador, lalo na sa mga kemikal na ginagamit nila na madalas ay hindi na maibabalik pa matapos nitong mailapat. Bilang pagtugon sa [[pagbabago ng klima]], unti-unti na ring nagsasagawa ng mga pagbabagong nakapokus sa [[pagpapanatili]]. Noong dekada 2000s, nagsimula na'ng hindi gumawa ng isang pangkalahatang paraan sa pagpepreserba, at nagpokus na lang sa mga paraang nakadepende sa lokal upang umayon ang mga ito sa klima ng lugar at kagamitan.<ref>{{cite web|last1=Dardes|first1=Kathleen|last2=Standiforth|first2=Sarah|title=Preventive Conservation: Sustainable Stewardship of Collections|trans-title=Pagpepreserbang Nagpipigil: Napapanatiling Pangangasiwa sa mga Koleksyon|lang=en|url=https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/newsletters/30_2/preventive_conservation.html|access-date=10 Agosto 2022|website=The Getty Conservation Institute|publisher=Getty Conservation Research Foundation Museum|archive-date=24 Hulyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724041434/https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/newsletters/30_2/preventive_conservation.html|url-status=dead}}</ref> == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} {{Commons|Book|Aklat}} {{Sister project links|voy=no}} [[Kategorya:Aklat]] [[Kategorya:Dokumento]] [[Kategorya:Produktong papel]] [[Kategorya:Pormat ng midya]] 2ljmaykzh1te6zp8gvmozx7nwgwykd8 0 20764 2227580 2193934 2026-09-22T07:32:05Z Ryomaandres 8044 2227580 wikitext text/x-wiki :''Para sa lungsod, tingnan ang [[Lungsod ng Matera]].'' Ang '''lalawigan ng Matera''' ({{Lang-it|Provincia di Matera}} ; [[Wikang Napolitano|Materano]]: {{Lang|nap|provìngë dë Matàërë}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Basilicata]] ng [[Italya]] . Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Matera]]. Ito ay may lawak na {{Convert|3447|km2|mi2}} at kabuuang populasyon na 201,133;<ref>{{Cite web |title=Province of Matera |url=http://www.comuni-italiani.it/077/ |access-date=2 August 2015 |publisher=Comuni-Italiani}}</ref> ang lungsod ng Matera ay may populasyon na 61,204. Mayroong 31 ''[[comune]]'' (maramihan sa Italyano: ''comuni'') sa lalawigan (tingnan ang mga [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Matera|comune ng Lalawigan ng Matera]]). Ang lalawigan ng Matera ay napapaligiran ng [[lalawigan ng Potenza]] sa kanluran at timog, ang rehiyon ng [[Calabria]] din sa timog, ang rehiyon ng [[Apulia]] sa silangan at hilaga, at ng [[Dagat Honiko]] sa timog-silangan.<ref name="D023">{{cite book|author=Roy Palmer Domenico|title=The Regions of Italy: A Reference Guide to History and Culture|url=https://archive.org/details/regionsofitalyre0000dome|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-30733-1|page=[https://archive.org/details/regionsofitalyre0000dome/page/37 37]}}</ref> Ang kasaysayan ng paninirahan sa rehiyon ay nagsimula noong [[Paleolitiko|Paleolitikong Panahon]] at ang unang pagkakataon ng organisadong paninirahan ay noong 251 BK, nang itinatag ng Republikang Romanong [[Konsulado|konsul]] na si [[Lucius Caecilius Metellus (konsul 251 BK)|Lucius Caecilius Metellus]] ang bayan bilang Matera.<ref name="D023"/> Ang Matera ay dinambong ng maraming beses; una sa pamamagitan ng mga [[Mga Franco|Franco]], pagkatapos ay sa pamamagitan ng Romanong Emperador [[Luis II ng Italya]], at pagkatapos ay sa pamamagitan ng pagsalakay ng mga Muslim noong ika-10 siglo. Kasunod nito, ang bayan ay pagmamay-ari ng [[Capeto na Pamilyang Anjou]] at ng [[Korona ng Aragon]] at naibenta ng maraming beses sa magkakasunod na mayayamang pamilya.{{fact}} Si [[Giovanni Carlo Tramontano, Konde ng Matera]] ay panandaliang pinuno ng lungsod ngunit hinamak ng mga residente, na nakita siyang malupit at naghimagsik laban sa kanya, pinatay si Tramontano noong Disyembre 29, 1514.{{fact}} Ang lungsod ng Matera ay inihayag bilang kabesera ng sinaunang distrito ng [[Lucania]] ([[Basilicata]]) noong 1663; inalis ang katayuang ito sa lungsod noong 1806 at 1860. Sa ilalim ng pamumuno ng Pasista ng Italya, ang titulo ng Matera na nagsisilbing kabesera ng Basilicata ay naibalik noong 1927.{{fact}} Ang lalawigan ay kilala sa kasaysayan ng "mga tirahan sa kuweba" na kilala bilang ''sassi''.{{fact}} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad sa Lalawigan ng Matera]] == Mga sanggunian == <references /> [[Kategorya:Mga lalawigan ng Basilicata]] [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] {{stub|Italya}}{{Basilicata}} {{Lalawigan ng Matera}} pthjfsrgz6xmpjww9snv2xfi7zyxp4n 2227582 2227580 2026-09-22T07:35:39Z Ryomaandres 8044 2227582 wikitext text/x-wiki :''Para sa lungsod, tingnan ang [[Lungsod ng Matera]].'' {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Province of Matera | native_name = {{native name|it|Provincia di Matera}}<br>''Provìngë dë Matàërë'' ([[wikang Napolitano|Materano]]) | settlement_type = [[mga lalawigan ng Italya|Lalawigan]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Province of Matera.svg | flag_alt = | image_shield = Provincia di Matera-Stemma.svg | shield_alt = | image_map = Matera in Italy.svg | map_alt = | map_caption = Location of the province of Matera in Italy | coordinates = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Italy}} | subdivision_type1 = [[mga rehiyon ng Italya|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Basilicata|Basilicata]] | established_title = | established_date = | seat_type = Kabesera | seat = [[Matera]] | parts_type = mga [[comune]] | parts_style = para | p1 = 31 | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[List of presidents of the Province of Matera|President]] | leader_name = Francesco Mancini | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> | area_total_km2 = 3478.89 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> | population_total = 187754 | population_as_of = 2026 | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref name=":0">[http://stats.oecd.org/ Regions and Cities > Regional Statistics > Regional Economy > Regional Gross Domestic Product (Small regions TL3)], OECD.Stats. Accessed on 16 November 2018.</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = €3.417 billion (2015) | demographics2_title2 = Per capita | demographics2_info2 = €17,004 (2015) | timezone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Postal code | postal_code = 75100 | area_code_type = Telephone prefix | area_code = 0835 | iso_code = | registration_plate = [[Italian car number plates|MT]] | blank_name_sec1 = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT code]] | blank_info_sec1 = 077 | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} Ang '''lalawigan ng Matera''' ({{Lang-it|Provincia di Matera}} ; [[Wikang Napolitano|Materano]]: {{Lang|nap|provìngë dë Matàërë}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Basilicata]] ng [[Italya]] . Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Matera]]. Ito ay may lawak na {{Convert|3447|km2|mi2}} at kabuuang populasyon na 201,133;<ref>{{Cite web |title=Province of Matera |url=http://www.comuni-italiani.it/077/ |access-date=2 August 2015 |publisher=Comuni-Italiani}}</ref> ang lungsod ng Matera ay may populasyon na 61,204. Mayroong 31 ''[[comune]]'' (maramihan sa Italyano: ''comuni'') sa lalawigan (tingnan ang mga [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Matera|comune ng Lalawigan ng Matera]]). Ang lalawigan ng Matera ay napapaligiran ng [[lalawigan ng Potenza]] sa kanluran at timog, ang rehiyon ng [[Calabria]] din sa timog, ang rehiyon ng [[Apulia]] sa silangan at hilaga, at ng [[Dagat Honiko]] sa timog-silangan.<ref name="D023">{{cite book|author=Roy Palmer Domenico|title=The Regions of Italy: A Reference Guide to History and Culture|url=https://archive.org/details/regionsofitalyre0000dome|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-30733-1|page=[https://archive.org/details/regionsofitalyre0000dome/page/37 37]}}</ref> Ang kasaysayan ng paninirahan sa rehiyon ay nagsimula noong [[Paleolitiko|Paleolitikong Panahon]] at ang unang pagkakataon ng organisadong paninirahan ay noong 251 BK, nang itinatag ng Republikang Romanong [[Konsulado|konsul]] na si [[Lucius Caecilius Metellus (konsul 251 BK)|Lucius Caecilius Metellus]] ang bayan bilang Matera.<ref name="D023"/> Ang Matera ay dinambong ng maraming beses; una sa pamamagitan ng mga [[Mga Franco|Franco]], pagkatapos ay sa pamamagitan ng Romanong Emperador [[Luis II ng Italya]], at pagkatapos ay sa pamamagitan ng pagsalakay ng mga Muslim noong ika-10 siglo. Kasunod nito, ang bayan ay pagmamay-ari ng [[Capeto na Pamilyang Anjou]] at ng [[Korona ng Aragon]] at naibenta ng maraming beses sa magkakasunod na mayayamang pamilya.{{fact}} Si [[Giovanni Carlo Tramontano, Konde ng Matera]] ay panandaliang pinuno ng lungsod ngunit hinamak ng mga residente, na nakita siyang malupit at naghimagsik laban sa kanya, pinatay si Tramontano noong Disyembre 29, 1514.{{fact}} Ang lungsod ng Matera ay inihayag bilang kabesera ng sinaunang distrito ng [[Lucania]] ([[Basilicata]]) noong 1663; inalis ang katayuang ito sa lungsod noong 1806 at 1860. Sa ilalim ng pamumuno ng Pasista ng Italya, ang titulo ng Matera na nagsisilbing kabesera ng Basilicata ay naibalik noong 1927.{{fact}} Ang lalawigan ay kilala sa kasaysayan ng "mga tirahan sa kuweba" na kilala bilang ''sassi''.{{fact}} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad sa Lalawigan ng Matera]] == Mga sanggunian == <references /> [[Kategorya:Mga lalawigan ng Basilicata]] [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] {{stub|Italya}}{{Basilicata}} {{Lalawigan ng Matera}} ihd6sfi1vppfjv7j14dpjop2z547h4j 0 20859 2227508 2203511 2026-09-22T04:52:13Z Ryomaandres 8044 2227508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Siena | official_name = Cittia di Siena | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=TOS}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=SI}} (PD) | frazioni = | mayor_party = | mayor = | area_footnotes = | area_total_km2 = | population_footnotes = <ref name="istat">Ang lahat ng mga demograpiya at iba pang istadistkita: Italian statistical institute [[Istat]].</ref><ref>{{cite web |last= |first= |url=http://demo.istat.it/bilmens2006/index.html |title=Istat - Monthly demographic balance (January–December 2006) |publisher=Istituto Nazionale di Statistica. |accessdate=2006-07-05 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |url-status=dead }}</ref> | population_total = - | population_as_of = Dec. 2004 |image_skyline=Siena Cattedrale nuova Vista su la Piazza del Campo 2.jpg}} Ang '''Siena''' ay ang kabeserang [[lungsod]] sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Siena|Siena]], Rehiyon ng [[Toscana]], sa bansang [[Italya]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Matatagpuan ang Siena sa gitnang Toscana sa gitna ng malawak na maburol na tanawin, sa pagitan ng mga lambak ng mga ilog ng [[Arbia (ilog)|Arbia]] sa timog, [[Merse]] sa timog-kanluran, at [[Elsa (ilog)|Elsa]] sa hilaga, sa pagitan ng [[mga burol ng Chianti]] sa hilaga-silangan, ang [[Montagnola senese|Montagnola]] sa kanluran, at ang [[Crete Sienesi]] sa timog-silangan. == Kasaysayan == === Mga pinagmulan === Sa tuktok ng burol ay tinatanaw ang nayon ng Torri sa [[Sovicille]], ay ang sinaunang [[Neolitiko|Neolitikong]] paninirahan ng Sienavecchia. Ang pangalan ng Sienavecchia ay tila aktuwal na nagmula sa sinaunang multisentrikong grupo ng Etruskong Saenae.<ref>''Diario sanese, in cui si veggono tutti gli avvenimenti della città, e stato di Siena, con la notizia di molte nobili famiglie di Essa''. Girolamo Gigli 1723.</ref> == Ekonomiya == Ang mga pangunahing aktibidad ay turismo, serbisyo, agrikultura, sining, at magaan na industriya. === Agrikultura === Ang agrikultura ay mayroong 919 na sakahan para sa kabuuang lawak na 10,755 ektarya para sa isang UAA (Useful Agricultural Surface) na 6,954 ektarya, ibig sabihin, humigit-kumulang 1/30 ng kabuuang lugar ng munisipal na teritoryo (ISTAT datos na nauugnay sa ika-5 Senso sa Agrikultura 2000). == Talababa == {{reflist}} {{Tuscany}} {{Lalawigan ng Siena}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Siena]] [[Kaurian:Siena]] cmoupsbhjjbxsx4mt76wuqy6h4ahjj8 0 20860 2227649 2033123 2026-09-22T10:57:16Z Ryomaandres 8044 2227649 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lecce|population_demonym=Leccese|established_date=200s BK<ref>Ang petsa na mula sa [[Republikang Romano]] ipinangalan matapos ng Lupiae; petsa para sa mga naunang nanirahan gaya ng mga [[Mesapio]] and [[Yapigio]] ay naglaho na sa kasaysayan.</ref>|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=[[Carlo Salvemini]]|area_footnotes=|area_total_km2=238|population_footnotes=|elevation_footnotes=|frazioni=|elevation_m=49|saint=[[Orontio ng Lecce|Orontio]]|day=|postal_code=73100|area_code=0832|website={{URL|https://www.comune.lecce.it/}}|established_title=Founded|province=[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]] (LE)|official_name=Comune di Lecce|shield_alt=|native_name={{native name|scn|Lècce}}<br/>{{native name|el|Luppìu/Loupíai}}|image_skyline=Collage Lecce.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Taas kaliwa: Simbahan ng Santa Croce, Taas kanan: Teatro Romano, Ilalim kaliwa: Porta Napoli sa ''Viale Università'', Ilalim Gitna: Katedral ng Saint Giovanni Cathedral sa Pook Perroni, Ilalim kanan: Katedral, sa Plaza Duomo|image_shield=|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|21|N|18|10|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} [[Talaksan:Puglia_Lecce1_tango7174.jpg|thumb|250x250px| ''Piazza del Duomo'']] [[Talaksan:Puglia_Lecce9_tango7174.jpg|thumb|250x250px| Simbahan ng ''Santi Niccolò e Cataldo'']] [[Talaksan:Puglia_Lecce5_tango7174.jpg|thumb|300x300px| Simbahan ng ''San Giovanni Battista'']] [[Talaksan:Anfiteatro_romano_Lecce.jpg|thumb|250x250px| Ang Romanong ampiteatro]] Ang '''Lecce''' {{IPAc-en|ˈ|l|ɛ|tʃ|eɪ}}<ref>{{Cite Merriam-Webster|Lecce}}</ref> Italiano: [ˈLettʃe] (lokal [ˈLɛttʃe] ; {{Lang-scn|Lècce|label=[[Salentino]]}}; {{Lang-el|Luppìu}}; {{Lang-la|Lupiae}}; {{Lang-grc|Λουπίαι}} <ref>{{cite web|url=http://emeroteca.provincia.brindisi.it/Ricerche%20e%20Studi/1970/Articoli/Toponomastica%20Greca%20nel%20Salento.pdf|title=Toponomastica greca nel Salento|last=Rohlfs|first=Gerhard|date=1964|page=13|language=it|access-date=22 August 2017|quote=Ancient Greek name of Lecce according to [[Strabo]].|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801041216/http://emeroteca.provincia.brindisi.it/Ricerche%20e%20Studi/1970/Articoli/Toponomastica%20Greca%20nel%20Salento.pdf|archive-date=1 August 2017|url-status=dead}}</ref>) ay isang makasaysayang [[lungsod]] na may 95,766 na naninirahan (2015) sa [[katimugang Italya]], ang [[kabisera]] ng [[lalawigan ng Lecce]], ang pangalawang lalawigan sa [[Apulia|rehiyon]] sa populasyon, pati na rin ang isa sa pinakamahalagang lungsod ng [[Apulia]]. Ito ang pangunahing lungsod ng [[Salento|Tangway Salentino]], isang sub-peninsula sa sakong ng [[Tangway ng Italya]] at higit sa 2000 taon na. Ang Lecce ang pangunahing sentro ng Kalakhang Lecce, isang teritoryal na lugar ng pagpaplano na itinatag ng Rehiyon ng Puglia sa loob ng ERDF Operational Programme 2007-2013. Ang Wide Area ay binubuo ng 31 munisipalidad sa lalawigan ng Lecce at may kabuuang populasyon na humigit-kumulang 350,000 naninirahan, kaya ito ang pangunahing sistemang urbano ng Salento.<ref>{{Cita web|url=https://burp.regione.puglia.it/documents/20135/529215/DETERMINAZIONE%2BDEL%2BDIRIGENTE%2BDELL%E2%80%99UFFICIO%2BPROGRAMMAZIONE%2BV.I.A.%2BE%2BPOLITICHE%2BENERGETICHE_V.A.S.%2B15%2Bfebbraio%2B2010%2C%2Bn.%2B36%2B%28id%2B5499878%29.pdf|titolo=Bollettino Ufficiale della Regione Puglia n. 52 del 18 marzo 2010 – Piano Strategico di Area Vasta Lecce|editore=Regione Puglia|data=18 marzo 2010|accesso=2 agosto 2026}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Alam ng mga sinaunang Griyegong heograpo, sina [[Estrabon]], [[Ptolomeo]], ang toponomo (Griyego) na Λουππίαι Luppíai o Λουπία Lupía, ibinigay ng mga [[Wikang Latin|Latin]] ang Lupiae at noong Gitnang Kapanahunan ay Lipiae, kung saan nagmula ang Licce at Lecce, na may regular na ponetikong resulta para sa rehiyon; gayunpaman, ang etimolohiya ng Lupia ay mahirap hanapin at walang pinagkasunduan sa mga iskolar; gayunpaman, ang ipotesis ng isang koneksiyon sa pangalan ng lobo ay nagawa pa.<ref>{{cita libro |isbn=88-02-07228-0 |p=410 |titolo=Dizionario di toponomastica |editore=UTET |città=Torino |anno=1990}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist|colwidth=30em}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.comune.lecce.it/}} {{In lang|it}} {{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] qwpp82yej8k3rb6q5rw7bmwf12tdfx5 2227660 2227649 2026-09-22T11:28:32Z Ryomaandres 8044 2227660 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lecce|population_demonym=Leccese|established_date=200s BK<ref>Ang petsa na mula sa [[Republikang Romano]] ipinangalan matapos ng Lupiae; petsa para sa mga naunang nanirahan gaya ng mga [[Mesapio]] and [[Yapigio]] ay naglaho na sa kasaysayan.</ref>|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=[[Carlo Salvemini]]|area_footnotes=|area_total_km2=238|population_footnotes=|elevation_footnotes=|frazioni=|elevation_m=49|saint=[[Orontio ng Lecce|Orontio]]|day=|postal_code=73100|area_code=0832|website={{URL|https://www.comune.lecce.it/}}|established_title=Founded|province=[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]] (LE)|official_name=Comune di Lecce|shield_alt=|native_name={{native name|scn|Lècce}}<br/>{{native name|el|Luppìu/Loupíai}}|image_skyline=Collage Lecce.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Taas kaliwa: Simbahan ng Santa Croce, Taas kanan: Teatro Romano, Ilalim kaliwa: Porta Napoli sa ''Viale Università'', Ilalim Gitna: Katedral ng Saint Giovanni Cathedral sa Pook Perroni, Ilalim kanan: Katedral, sa Plaza Duomo|image_shield=|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|21|N|18|10|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} [[Talaksan:Puglia_Lecce1_tango7174.jpg|thumb|250x250px| ''Piazza del Duomo'']] [[Talaksan:Puglia_Lecce9_tango7174.jpg|thumb|250x250px| Simbahan ng ''Santi Niccolò e Cataldo'']] [[Talaksan:Puglia_Lecce5_tango7174.jpg|thumb|300x300px| Simbahan ng ''San Giovanni Battista'']] [[Talaksan:Anfiteatro_romano_Lecce.jpg|thumb|250x250px| Ang Romanong ampiteatro]] Ang '''Lecce''' {{IPAc-en|ˈ|l|ɛ|tʃ|eɪ}}<ref>{{Cite Merriam-Webster|Lecce}}</ref> Italiano: [ˈLettʃe] (lokal [ˈLɛttʃe] ; {{Lang-scn|Lècce|label=[[Salentino]]}}; {{Lang-el|Luppìu}}; {{Lang-la|Lupiae}}; {{Lang-grc|Λουπίαι}} <ref>{{cite web|url=http://emeroteca.provincia.brindisi.it/Ricerche%20e%20Studi/1970/Articoli/Toponomastica%20Greca%20nel%20Salento.pdf|title=Toponomastica greca nel Salento|last=Rohlfs|first=Gerhard|date=1964|page=13|language=it|access-date=22 August 2017|quote=Ancient Greek name of Lecce according to [[Strabo]].|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801041216/http://emeroteca.provincia.brindisi.it/Ricerche%20e%20Studi/1970/Articoli/Toponomastica%20Greca%20nel%20Salento.pdf|archive-date=1 August 2017|url-status=dead}}</ref>) ay isang makasaysayang [[lungsod]] na may 95,766 na naninirahan (2015) sa [[katimugang Italya]], ang [[kabisera|kabesera]] ng [[lalawigan ng Lecce]], ang pangalawang lalawigan sa [[Apulia|rehiyon]] sa populasyon, pati na rin ang isa sa pinakamahalagang lungsod ng [[Apulia]]. Ito ang pangunahing lungsod ng [[Salento|Tangway Salentino]], isang sub-peninsula sa sakong ng [[Tangway ng Italya]] at higit sa 2000 taon na. Ang Lecce ang pangunahing sentro ng Kalakhang Lecce, isang teritoryal na lugar ng pagpaplano na itinatag ng Rehiyon ng Puglia sa loob ng ERDF Operational Programme 2007-2013. Ang Wide Area ay binubuo ng 31 munisipalidad sa lalawigan ng Lecce at may kabuuang populasyon na humigit-kumulang 350,000 naninirahan, kaya ito ang pangunahing sistemang urbano ng Salento.<ref>{{Cita web|url=https://burp.regione.puglia.it/documents/20135/529215/DETERMINAZIONE%2BDEL%2BDIRIGENTE%2BDELL%E2%80%99UFFICIO%2BPROGRAMMAZIONE%2BV.I.A.%2BE%2BPOLITICHE%2BENERGETICHE_V.A.S.%2B15%2Bfebbraio%2B2010%2C%2Bn.%2B36%2B%28id%2B5499878%29.pdf|titolo=Bollettino Ufficiale della Regione Puglia n. 52 del 18 marzo 2010 – Piano Strategico di Area Vasta Lecce|editore=Regione Puglia|data=18 marzo 2010|accesso=2 agosto 2026}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Alam ng mga sinaunang Griyegong heograpo, sina [[Estrabon]], [[Ptolomeo]], ang toponomo (Griyego) na Λουππίαι Luppíai o Λουπία Lupía, ibinigay ng mga [[Wikang Latin|Latin]] ang Lupiae at noong Gitnang Kapanahunan ay Lipiae, kung saan nagmula ang Licce at Lecce, na may regular na ponetikong resulta para sa rehiyon; gayunpaman, ang etimolohiya ng Lupia ay mahirap hanapin at walang pinagkasunduan sa mga iskolar; gayunpaman, ang ipotesis ng isang koneksiyon sa pangalan ng lobo ay nagawa pa.<ref>{{cita libro |isbn=88-02-07228-0 |p=410 |titolo=Dizionario di toponomastica |editore=UTET |città=Torino |anno=1990}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist|colwidth=30em}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.comune.lecce.it/}} {{In lang|it}} {{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] i4nfxfsxxhu7aqbxje7pltzwb44crzz 0 22750 2227516 2226941 2026-09-22T05:03:32Z ~2026-50630-33 166555 /* Mga Transmitter */ 2227516 wikitext text/x-wiki {{Other uses|Obando (paglilinaw)}} {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Obando | sealfile = Ph seal bulacan obando.png | caption = Mapa ng [[Bulacan]] na nagpapakita sa lokasyon ng Obando. | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | region = {{PH wikidata|region}} | province = {{PH wikidata|province}} | districts = Ika-apat na Distrito ng Bulacan | barangays = 11 | class = Ika-2 Klase;urbano | mayor = Edwin C. Santos | areakm2 = 15.91 | founded = 14 Mayo 1753 }} Ang '''Obando'''<ref name=Obando/> (<small>pagbigkas:</small> o•bán•do) ay isang ika-2 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Bulacan]], [[Pilipinas]]. 16 kilometro ang layo nito mula sa [[Maynila]], ang kabisera ng Pilipinas. Napapagitnaan ang Obando ng dalawang lungsod mula sa [[Kalakhang Maynila]]: ang [[Lungsod ng Valenzuela]] sa silangan, [[Navotas]] at [[Lungsod ng Malabon]] sa timog, [[Bulakan, Bulacan|Bulacan]] sa hilaga, at ang mga katubigan ng [[Look ng Maynila]] sa kanluran. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Binuong area == Sa patuloy na paglawak ng Kalakhang Maynila, kabilang na ngayon ang lungsod sa binuong area ng Maynila na umaabot sa San Ildefonso sa pinakahilagang bahagi nito.<ref name=Obando/> ==Demograpiko== {{Populasyon}} Mula noong 2002, may tinatayang [[populasyong]] 58,245 ang Obando, kung saan 49% ang kalalakihan at 51% ang kababaihan. Sa kasalukuyang populasyon, may 14% ang namumuhay sa mga rural na barangay habang ang kabilang ang natitira sa populasyong urbano. Mayroon itong mga 12,349 kabahayan. P9,000.00 ang karaniwang buwanang sahod ng isang kabahayan, bahagyang mas mababa kaysa sa minimum na P9,540.00 para sa isang mag-anak na may 6 na abot-kayang-tiisin o abot-saklaw (''threshold'') na itinakda ng Kagawaran ng Kabutihang Panlipunan at Kaunlaran (''Department of Social Welfare and Development'').<ref name=Obando/> == Mga suliranin == Kabilang sa mga suliran ng bayan ng Obando ang [[dagsaang pagbaha tuwing panahon ng tag-ulan]] at ang [[polusyon ng ilog dahil sa pook tapunan sa Tanza, Navotas.]] Noong 2002, nagpasa ang Sangguniang Bayan ng Obando, Bulacan ng isang kontrobersiyal na resolusyong nagpapahintulot sa mga ''barge'' ng Phileco (''Philippine Ecology Systems Corporation'') na dumaan sa mga kailugan ng Obando upang magtapon ng nilalaman nitong mga basura sa dating-ilog na kontralodong tapunan ng basura ngayon sa Tanza, Navotas, 1 kilometro lamang ang layo mula sa Obando. Maraming mga pagkilos ng masa ng mamamayan ang tumuligsa rito ngunit nabigo ang mga lokal na opisyales para pigilin ang pagtatapon magpahanggang sa ngayon. May mga pag-aaral na nagpapakitang nakapagpapadumi ng ilog ang operasyon ng tapunan at nakapagdulot ng ilang mga karamdaman sa mga naninirahan, karamihan na ang mga may edad, kababaihan at mga kabataan.<ref name=Obando/> == Kabuhayan (Ekonomiya) == * Trabaho sa lungsod - marami sa mga Obandenyo (o ''Obandeño'') ang may mga "puting-kolyar" na trabaho at naghahanapbuhay sa Kalakhang Maynila. Marami sa kanila ang naging matagumpay at may ilang mga malalaking pangalan sa likod ng mga kompanyang kanilang pinagtatrabahuhan. * Trabaho sa pabrika - mayroon ding mga naninirahang naghahanapbuay sa mga pabrika sa Obando at kanugnog-bayan. * [[OFW]] - may mga Obandenyo ring sumubok magtrabaho sa ibang bansa kung saan marami ang nagsipagtagumpay. * [[Pangingisda]], isang dating pangunahing pinagkukunan ng kabuhayan ng mga mamamayan ng Obando, marami pa ring aktibong mga mangingisda. * Ibang pinagkukunan ng kabuhayan ang pagpoproseso ng mga pagkain, pagaalaga ng mga bibe, poltri, baboy at pagpapalaki ng mga maaalagaang mga hayop. * [[Pangangalakal]] - kabilang ang pagtitinda ng mga barbekyu at samalamig, mga teleponong selular, [[tindahang sari-sari]], tiangge, potograpiya, at iba pang mga serbisyo. * [[Pedicab]] o ''[[Trike]]'', isa rin itong pangkaraniwang tanawin sa Obando, Bulacan. Ginagamitan ng lakas ng tao ang isang traysikel na may isa o dalawang upuang pantao para dalhin ang mga pasahero, kabilang ang drayber. Maraming mga Obandenyo ang gumamit ng ganitong sasakyang pampubliko, at mas ibig ng mga sumasakay na mga mamamayan sapagkat mas mura ang pamasahe kapag inihambing sa dyipni o traysikel na may motor. Mas gamitin ito tuwing may pagbaha. * [[Pananahi]] at paggawa ng mga [[alahas]] - tanyag ang mga ito ngunit humina ang negosyo noong 2002. == Heograpiya == [[Talaksan:Sunset in a fish pen in Obando, Bulacan.jpg|thumb|264x264px|Isang palaisdaan sa Obando]] Isa sa mga katangian ng Obando ang pagkakaroon ng mga patag at mabababang mga baybaying sabana o kapatagan. Dating isang estuwaryo (wawa o bunganga ng ilog) ang area ngunit nabuo mula sa gilid o hangganan dahil sa mga buhangin at naging pangkasalukuyang anyong binubuo ng mga distritong pangkalakalan ''(commercial)'', bahaging industriyal na disitrito, pamahayan (residential) at palaisdaan. Sa loob ng munisipalidad, mayroong dalawang kailugan at tatlong maliliit na ilog o ilug-ilugan, ang Ilog ng Meycauayan sa hilaga, ang Ilog ng Pinagkabalian sa timog at ang Ilog Paco, Ilog Hulo at Ilog Pag-asa na tumatagos sa bayan kahanay ng daang panlalawigan.<ref name=Obando/> Mayroon 15.91&nbsp;km² areang lupain ang Obando. Mayroon itong urbanong areang 1.85&nbsp;km² na binubuo ng 2 mga barangay, binubuo ng 14.06&nbsp;km² areang rural ang iba pang 9 na mga barangay, 82.50% ang mga palaisdaan. Pampolitika na nahahati pa sa 11 [[barangay]] (8 urbano, 3 rural) ang Obando. Nakalagak sa kahabaan ng Ilog ng Paliwas ang mga barangay ng Binuangan at Salambao, at maaari lamang marating sa pamamagitan ng pagsakay sa mga bangkang may motor.<ref name=Obando/> Tulad ng ibang mga bayan sa Bulacan, mayroong dalawang natatanging panahon ang Obando: ang tag-init at tag-ulan. Nagaganap ang tag-ulan mula Mayo hanggang Oktubre, habang ang tag-araw naman tuwing Nobyembre hanggang Abril. Tumatanggap ng 80% pagbagsak ng ulan sa taunang pag-ulan tuwing panahon ng tag-ulan ang Obando, dahil sa habagat ng kanluran at mga bagyo.<ref name=Obando/> === Mga Barangay === [[Talaksan:Obando.jpg|thumb|right|Ang [[Simbahan ng Obando]].]] {{pangunahin|Mga Barangay ng Obando, Bulacan}} Ang bayan ng Obando ay nahahati sa 11 mga [[barangay]].<ref name=Obando/> * Binuangan * Catanghalan * Hulo * Lawa * Salambao * Paco * Pag-asa (Pob.) * Paliwas * Panghulo * San Pascual * Tawiran == Kasaysayan == [[Talaksan:Ang Bayan ng Obando NHC marker.jpg|thumb|right|Panandang pangkasaysayan na ginawa ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan noong 1973]] Noong ika-18 daantaon, binubuo lamang ng isang bayan - ang Munisipalidad ng Meycauayan - ang mga munisipalidad na kilala ngayon bilang [[Meycauayan, Bulacan|Meycauayan]], Polo at Obando. Lumikha ang bayan ng Polo at Obando ng isang baryong tinawag na Catangalan. Noong taong 1623, binuo ang munisipalidad ng Polo, na kilala ngayon bilang Lungsod ng Valenzuela, na kinabubukluran ng pangkasalukuyang mga teritoryo ng Bayan ng Obando. Sa pamamagitan ng isang kautusang ipinatupad noong ng Gobernador at Kapitan Heneral ng Kapuluang si Don Francisco de Obando y Solís Márquez ng Obando, nilikha ang bayan at inihiwalay mula sa inang bayan nitong Polo noong 14 Mayo 1753. Dahil sa wala sa panahong pagkamatay ng gobernador sa kamay ng mga [[Britaniko]] noong panahon ng Pitong Taong Digmaan, isinagawa ang paglikha at pagtatatag ng bayan ng alkalde mayor ng lalawigang si Don Francisco Morales y Mozabe, ng Ministrong Panlalawigan, S. Gregorio, Reb. Pr. Alejandro Ferrer, kasama ang maraming mga debotong mga relihiyoso. Si Reb. Fr. Manuel De Olivendia ang ministrong napili para pangasiwaan ang bayan. Noong taong 1907, naging isang nagsasariling bayan ng Bulacan ang Obando. Pagkaraan, dahil sa walang kapagurang pagpupunyagi ng mga opisyal ng munisipyo, muling nilikom ang isang bahagi ng Gasak, [[Navotas]], upang maging bahagi ng Obando. Pinilit nila itong kinuha sapagkat naniniwala ang mga opisyal ng Obando na dating bahagi ng Munisipalidad ang Gasak na inampon lamang ng Navotas sa paglipas ng panahon. Nagtagumpay ang mga opisyal noong 30 Enero 1975 dahil sa Kautusan ng Pangulo Bilang 646 (''Presidential Decree No. 646''). Isang bahagi ng Gasak, Navotas na tinatayang may 1.78 kuwadrado kilometro ang nabalik sa Obando. Karamihan sa mga ito ang mga palaisdaan at mabuhanging baybayin at pinaniniwalaang magsisilbing mainam na panghikayat na pangturismo kapag napaunlad. Sa pamamagitan ng resolusyon ng Konsehong Munisipal ng 1975, naging isang barangay ang area at pinangalanang [[Nuestra Señora de Salambao]] bilang pagbibigay papuri sa isang [[patron ng Obando]].<ref name=Obando/> === Mga alkalde ng Obando, Bulacan === LEONARDO DING VALEDA TAONG KASALUKUYAN [[Edwin C. Santos]] (2013 - 2022)<br /> Orencio E. Gabriel (2007 - 2013)<br /> Zoilito Santiago (2004 - 2007)<br /> Onesimo Joaquin (2001 - 2004)<br /> Conrado Lumabas Jr. (1992 - 2001)<br /> Bienvenido Evangelista (1988 - 1992)<br /> Antonio Joaquin (''OIC'' 1986 - 1988) === Mga bise-alkalde ng Obando, Bulacan === Zoilito A. Santiago (2013 - kasalukuyan)<br /> Danilo R. de Ocampo (2010 - 2013)<br /> Leonardo S. Pantanilla (2007 - 2010)<br /> Jose S.D. Correa (2004 - 2007)<br /> Zoilito A. Santiago (2001 - 2004)<br /> Onesimo Joaquin (1998 - 2001)<br /> Romerico Santos (1995 - 1998)<br /> Gaudioso Espinosa (1992 - 1995)<br /> Romegio Dela Cruz (1988 - 1992) === Mga Makasaysayang Lugar/Pook === Simbahan<br /> San Pascual Baylon Parish<br /> Binuangan United Methodist Church (1905)<br /> Obando Central United Methodist Church (1916)<br /> Nuestra Senora de Salambao === Himno ng Obando === May himno ang Obando, Bulacan, na pinamagatang: ''Obando, Bayang Pinagpala''. Narito ang mga panitik:<ref name=Obando>Obando, Bayang Pinagpala!, Pamahalaang Bayan ng Obando, 2006/2007</ref> ''Dito ako isinilang sa bayang puno ng kasaysayan''<br /> ''Dito ko rin natutunan kulturang minana’t kinagisnan''<br /> ''Yamang dagat may biyayang taglay''<br /> ''Mga patron ang gaming gabay''<br /> ''Taong baya’t pinuno sama-sama sa pagsulong ng aming'' ''Bayang pinagpala, nakamit ang tunay na biyaya''<br /> ''Bayang ipagmamalaki sa puso at diwa.'' ''Saan man ako mapadayo, ipagmamalaking bayan ko’y Obando''<br /> ''Dayuhan ka man sa aking bayan, ituturing kang tunay na kaibigan''<br /> ''Pagtulong sa ‘min ay nakalaan,''<br /> ''Problema mo’y tiyak kang dadamayan''<br /> ''Taong baya’t pinuno sama-sama sa pag-unlad ng aming'' ''Bayang pinagpala, nakamit ang tunay na biyaya''<br /> ''Bayang ipagmamalaki sa puso at diwa.'' ''Bayang pinagpala, nakamit ang tunay na biyaya''<br /> ''Bayang ipagmamalaki sa puso at diwa.'' ==Mga Transmitter== *ME Radio 1530 kHz (JI Broadcast Productions, Inc. ([[Audiovisual Communicators]])) si Jon Isidro *Radio Bunch 1566 kHz ([[Audiovisual Communicators]]) == Tingnan din == * [[Simbahan ng Obando]] * [[Sayaw sa Obando]] * [[Colegio de San Pascual Baylon]] * [[Binuangan United Methodist Church]] * [[Obando Central United Methodist Church]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== * [http://www.obando.bulacan.ph/ Obando Bulacan] * [http://obandenyo.com OBANDENYO.COM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815060517/http://obandenyo.com/ |date=2010-08-15 }} * http://elgu2.ncc.gov.ph/obando/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050225175529/http://elgu2.ncc.gov.ph/obando/ |date=2005-02-25 }} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Bulacan}} [[Kategorya:Mga bayan ng Bulacan]] [[Kategorya:Obando]] 6nj2gj5d44f5v85wo2nlgmmmlgiju4o 0 25692 2227483 2223596 2026-09-22T04:01:29Z ~2026-51050-79 166611 /* */ nagpalit ng ibang pangalan 2227483 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} {{Infobox person | name = Lapulapu | title = Datu ng Mactan | predecessor = Rajah Mangal | successor = Rajah Mangubat | birth_place = 1491, [[Pulo ng Mactan]] (ngayon Mactan, [[Lungsod ng Lapu-Lapu]], [[Cebu]], [[Pilipinas]]) | death_place = 1542, [[Pulo ng Mactan]] | death_cause = | spouse = | children = | image = [[Talaksan:NMC_lapulapu_fidel_araneta2.jpg|thumb|alt=Lapulapu|Lapulapu]] | imagesize = | caption = | birth_name = | other_names = {{Unbulleted list|Çilapulapu|Si Lapulapu}} | known_for = Namuno sa mga hukbong Bisaya na pumatay kay [[Fernando Magallanes]] | monuments = {{Unbulleted list|[[Lungsod ng Lapu-Lapu]], [[Cebu (lalawigan)|Cebu]]|[[Liwasang Rizal]], [[Maynila]]}} }} Si '''Malupiton''' (nabuhay noong 1521) ay isang datu sa pulo ng [[Mactan]] sa [[Cebu]], [[Pilipinas]], na nakilala bilang pinakaunang katutubo ng kapuluan na nakipagtagisan sa mga Europeo. Siya rin ang pumatay sa manlalakbay na si [[Fernando Magallanes]]. Itinuturing siya na pinakaunang bayaning Pilipino. Kilala rin siya sa mga pangalang '''Çilapulapu,''' '''Si Lapu-Lapu''', ito ang bukodtanging tala sa pangalan ni Lapulapu sa sulat-kamay ni [[Antonio Pigafetta]]. Si [[Lapulapu]] ay isang katutubong taga-Mactan kabilang sa mga Pintados. Anak siya ni Datu Mangal ng Mactan. Pinaniniwalaang isang [[Muslim]] na nagmula sa mga [[Mga Tausug|Tausug]] si Lapulapu. Pinaniniwalaan din na si Lapulapu at [[Rajah Humabon]] ang mga nagtatag ng [[Kasultanan ng Cebu]]. Isang animista si Lapulapu ayon sa mga tagasaysay at batay sa mga nahukay na bakas sa Mactan at Cebu, si Lapulapu ay kabilang sa mga Pintados/Patikan, isang kagawian ng mga taga [[Visayas]] na pagbabatik sa buong katawan at kilala bilang mga “malakas uminom” ayon sa sulat kamay ni [[Antonio Pigafetta]]. Bilang isang pinuno ng Mactan, si Lapulapu ay sadyang may matibay na paninindigan. Bilang patunay dito, madiin ang kanyang pagtanggi sa mga mapanlinlang na mga alok ni Magellan. Ayon kay Magellan, bibigyan niya ng magandang katayuan at natatanging pagkilala si Lapulapu, ngunit kapalit nito ang pagkilala at pagtatag ng pamahalaang Kastila sa kanyang nasasakupan at sa ilalim pa nito, ay ang sakupin ang buong Pilipinas at angkinin ang mga lupang tunay na pag-aari ng mga lumad at tiyak na ang kamag-anak at angkan ni Lapulapu. Labis na ikinagalit ni Magellan ang pagtanggi ni Lapulapu sa kanyang alok. Samantala, isang anak na lalaki ni Datu Zula, kaaway ni Lapulapu, ang pumanig kay Magellan at kanilang binuo ang paglusob sa Kaharian ng Mactan. Hatinggabi ng ika-26 ng Abril, taong 1521, nang si Magellan, kasama ng kanyang mga kapanig na mahigit sa isang libo ay naglayag upang lusubin ang Mactan. Sa Opon kung saan matatagpuan si Lapulapu noon at sampu sa kanyang mga kaanak. Sa kabilang dako ay handa namang salubungin ito ng may 1,500 mandirigma ni Lapulapu. Sila ay nakapuwesto sa may baybaying-dagat. Nang magsalubong ang dalawang hukbo ay nagsimula ang isang umaatikabong labanan sa Mactan. Sa bandang huli ay nagapi ni Lapulapu si Magellan nang tamaan niya ito sa kaliwang binti. Si Magellan ay bumagsak sa lupa at dito na siya tuluyang pinatay ni Lapulapu. ==Sa kagawiang pangmadla== *Binigyang-buhay siya ni Mario Montenegro noong 1955 sa pelikulang ''Lapu-Lapu''.<ref>{{cite web|title=Lapu-Lapu (1955)|url=http://www.kabayancentral.com/video/lvn/cplvnll.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20041122005939/http://www3.kabayancentral.com/video/lvn/cplvnll.html|url-status=usurped|archive-date=Nobyembre 22, 2004|access-date=Hunyo 10, 2008}}</ref> *Binigyang-buhay siya ni Calvin Millado sa pambatang pang-aralang serye na ''Bayani'' noong 1995. *Binigyang-buhay siya ni [[Lito Lapid]] noong 2002 sa pelikulang ''Lapu-Lapu''.<ref name="lapid">{{cite web|title=Lapu-Lapu (2002)|website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt0345547/|access-date=Hunyo 10, 2008}}</ref> *Si Lapu-Lapu ang udyok ng nalalarong katauhan na may katulad na pangalan sa larong mobile na ''[[Mobile Legends: Bang Bang]]''. Ang katauhan ay may dalawang napagpapalitang sandata. Sa kuwento ng laro, naglingkod siya bilang ang datu ng Makadan (na ngayon ay Parlas, isang halos pook sa Pulo ng Vonetis), hango sa Pulo ng Mactan.<ref>{{cite web|url=http://techno.okezone.com/read/2017/07/26/326/1744406/mobile-legends-menilik-sejarah-terciptanya-karakter-gatotkaca-di-game-yang-sedang-hits|title=Mobile Legends: Menilik Sejarah Terciptanya Karakter GatotKaca di Game yang Sedang Hits!|date=Hulyo 26, 2017|work=Okezone Techno|language=id}}</ref><ref>{{cite news |title=Mobile Legends Honors Lapu-lapu In Recent Update {{!}} go! {{!}} Globe |url=https://www.globe.com.ph/go/technology/article/mobile-legends-honors-lapu-lapu.html |access-date=Pebrero 10, 2021 |work=Globe |date=Mayo 27, 2017 |language=en-PH}}</ref> *Sa awitin ni [[Bayani Agbayani]] noong 2004, na "Otso Otso", nabanggit siya sa huling pagbanggit ng, ''Two plus two''. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Karagdagang pagbabasa== *Agoncillo, Teodoro A. "Magellan and Lapu-Lapu". ''Fookien Times Yearbook'', 1965, p.&nbsp;634. *Alcina, Francisco, ''Historia de las Islas e Indios de Bisaya'', MS 1668. *Correa, Gaspar, ''Lendas de India'', Vol. 2, p.&nbsp;630. *Cruz, Gemma, "Making Little Hero of Maktan." *Estabaya, D. M., "445 Years of Lapu-lapu", ''Weekly nation'' '''1''': 26–27, 25 Abril 1966. *Pigafetta, Antonio, ''Primo Viaje en Torno al Globo Terraqueo'', Corredato di Notte de Carlo Amoteti, Milano, 1800. ==Mga panlabas na kawing== {{Commons category}} *[http://philippine-revolution.110mb.com/lapu-lapu_detailed.htm Lapu-Lapu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090919022451/http://philippine-revolution.110mb.com/lapu-lapu_detailed.htm |date=2009-09-19 }} *[http://www.imdb.com/title/tt0441342/ Lapu-Lapu (1955) IMDb] *[http://www.imdb.com/title/tt0345547/ Lapu-Lapu (2002) IMDb] *[http://www.youtube.com/watch?v=qllv8-vU350 Lapu-Lapu - Philippine Warrior (video)] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]] [[Kategorya:Bayani]] [[Kategorya:Pilipinas]] s36281ijf4y1qwf58jw6lxv3h885nhs 0 27641 2227465 2223456 2026-09-22T03:12:05Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227465 wikitext text/x-wiki {{Original research|date=Nobyembre 2009}} {{Unreferenced|date=Oktubre 2021}} {{Kasaysayan ng Pilipinas}} {{Infobox archaeological culture | name = Panahong pre-kolonyal ng Pilipinas | image = | map = Naturales_4.png | mapalt = | altnames = | horizon = Kasaysayan ng Pilipinas | region = [[Southeast Asia]] | period = {{circa}} 900–1560s | typesite = | majorsites = [[Tondo (historical polity)|Tondo]], [[Maynila (historical polity)|Maynila]], [[Pangasinan (historical region)|Pangasinan]], [[Pila (historical polity)|Pila]], [[Limestone tombs of Kamhantik|Mga libingang apog]], [[Ijang|Mga kuta ng Idjang]], [[Madja-as|Panay]], [[Cebu (historical polity)]], [[Butuan (historical polity)]], [[Sanmalan]], [[Sultanate of Maguindanao]], [[Sultanate of Sulu]], [[Ma-i]], [[Dapitan Kingdom|Bool]], [[Kingdom of Kumalarang|Kumalarang]], [[Religion in pre-colonial Philippines|Mga kagamitang ginto]], [[Cebu City|Singhapala]] | extra = [[Indian influences in early Philippine polities|Mga kahariang naimpluwensiyahan ng India]], Mga bansang Hindu at Budista, Mga Sultanatong Malay | precededby = [[Prehistory of the Philippines]] | followedby = [[History of the Philippines (1565–1898)|Panahon ng kolonyalismong Espanyol]] | module = }} Ang naitalang '''pre-kolonyal na kasaysayan ng Pilipinas''',<ref name="Junker1999" /><ref name="Barangay" /> na tinutukoy rin kung minsan bilang "'''panahong protohistoriko,'''"<ref name="Junker1999" />{{Rp|page=15}} ay nagsisimula sa paglikha ng [[Laguna Copperplate Inscription]] noong 900 AD at nagtatapos sa [[History of the Philippines (1565–1898)|pagsisimula ng kolonisasyong Espanyol]] noong 1565. Ang inskripsiyon sa Laguna Copperplate Inscription mismo ay nagtatalaga sa paglikha nito sa 822 [[Indian national calendar|Saka]] (900 AD). Itinuturing ang paglikha ng dokumentong ito bilang tanda ng pagtatapos ng [[prehistory of the Philippines|sinaunang kasaysayan ng Pilipinas]] noong Lunes, Abril 26, 900 AD, at pormal na pagsisimula ng [[history of the Philippines|naitalang kasaysayan ng Pilipinas]].<ref name="Barangay">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |author-link=William Henry Scott (historian) |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=1994 |isbn=971-550-135-4 |location=Quezon City}}</ref> ==Mga kategoryang panlipunan== Ang sinaunang lipunang Pilipino ay binubuo ng iba't ibang pangkat tulad ng mga mangingisda, magsasaka at mga [[hunter-gatherers|mangangaso at nangangalap]], na ang ilan ay naninirahan sa mga kaingin sa gilid ng bundok, ang ilan ay sa mga bangkang tirahan, at ang ilan naman ay sa mga daungang baybayin na maunlad sa kalakalan. Ang ilang pangkat ay may sariling kakayahang pangkabuhayan, samantalang ang iba ay may ugnayang kapwa kapaki-pakinabang sa mga kalapit na pangkat.<ref name="Scott1979rp">{{Cite journal |last=Scott |first=William Henry |year=1979 |title=Class Structure in the Unhispanized Philippines |url=https://www.jstor.org/stable/42632474 |journal=Philippine Studies |volume=27 |issue=2 |publisher=Ateneo de Manila University |pages=137–159 |jstor=42632474 |authorlink=William Henry Scott (historian)}}</ref>{{rp|138}} Maaaring uriin ang lipunan sa apat na kategorya:<ref name="Scott1979rp" />{{rp|139}} {{numbered list|Mga lipunang walang uri, mga lipunang walang mga terminong nagtatangi sa isang uri ng lipunan mula sa iba; |Mga lipunang mandirigma, mga lipunang may kinikilalang uri na nakikilala dahil sa husay sa pakikipaglaban; |Mga maliliit na plutokrasiya, mga lipunang may kinikilalang uri na nailalarawan sa minanang tunay na ari-arian; at |Mga pamunuan, mga lipunang may kinikilalang naghaharing uri na may minanang mga karapatang humawak ng katungkulang pampolitika, o gumamit ng sentral na kapangyarihan}} Ang mga taal na katayuan sa lipunan at likas na kinabihasnang galaw ng mga katutubo sa katagalugan noong mga kapanahunang wala o hindi pa nakararating ang mga taga Europa (kastila o portuguese) sa lusong o pulo ng ginto, ay tatlo lamang: ang "MAGINOO, MANDIRIGMA at TIMAWA". Wala pa sa dila at baybayin ng mga taga-ilog ang salita't katauhan ng "ALIPIN at MAHARLIKA" na dumatal sa kaisipang katutubo pagkaraan lamang ng ilang mga siglo, matapos magkaroon ng pakikipag-ugnayan ang mga manlalakbay na nangangalakal sa lupaing "MALAYA" mula sa malayong kanluran ng ibayong dagat. Sila ang mga banyagang bisaya, muslim, hindu at mga taga Europa na itinuring na mga "DAYUHAN" sa isip at hinuha ng mga katutubong "TAGA-ILOG". ==Maginoo== {{main|Maginoo}} Isang lahi ng mga katutubong Tagalog na may paninidigan sa kasarinlan ng pulo ng ginto noong unang panahon. Sila ang umugit ng kaharian at pamayanan ng kahariang mabunga na sa ngayon ay kilalang-kilala na pangalang KALAKHANG MAYNILA, BULAKAN, TARLAK, PANGASINAN, SAMBALES, BATAAN, PANGPANGA, CAVITE, LAGUNA, BATANGAS, RIZAL, QUEZON AT AURORA. Sila ay isang angkan na tunay na iginagalang noong panahon ng mga timawa o katutubong malaya sa tulong ng mga mandirigmang Tagalog na naniniwala sa kapatirang likas ng lahat ng tao. Ang mga maginoo ang naging sandigan ng kaisipang MAGDIWANG na pilit pinagyaman ng KAPATIRANG KATIPUNAN nina Ladislaw Diwa, Emilio Jacinto, at Andres Bonifacio noong panahon ng mga Kastila. ==Mandirigma== Ang lipon ng mga mamamayang itinakda upang maging tagapamayapa o tagapagmana sa mga nalolokang hampaslupa sa teleseryeng Amaya at tagatangkilik nitong kaayusan sa taal na lipunang tagalog. Pinailalim sila sa masikhay na paghahanda at pagsasanay sa angkop na pagtatanggol sa sarili at pamayanan sa pamamagitan ng katutubong galaw na KALI. Pinipili sila sa mga mamamayang tagalog na may angking tayog ng talino, lakas ng pangangatawan at ganda ng asal at ugali upang sanayin sa loob ng mahabang panahon sa isang pulo sa dakong silangan ng KALILAYA na tinawag nilang PULILYO. Lahat-lahat ng kanilang nalalaman sa suntukan, bakbakan, sikaran, sipaan, maging sa panlalait, murahan o paninira ng karangalan ng mga nilalang ay pinagsasama-sama bilang mga aralin o kaalaman upang mapaghusay ang kanilang paghahanda bilang mga mandirigma. Dumaan ang mga panahon at ang kahulugan ng mandirigma ay napalitan ng mga dayuhan bilang mga katutubong gumagawa ng gulo, dahil nga sila, ang mga mandirigma, ang nagiging hadlang sa mga pansariling hangarin ng mga dayuhan para maghari-harian sa tinubuang lupa ng mga malaya. ==Maharlika== {{main|Maharlika}} [[File:Ancient Filipino.jpg|thumb|isang pinturang nag lalarawan sa isang mag-inang kabilang sa uring [[Maharlika]] kasama ang palasyong kahoy na [[Torogan]].]] Ang [[maharlika]] ay isang salitang katutubo mula sa ibang lugar ng mundo ng madyapahit, bidyaya, hindu o gitnang silangan na nakarating dito sa pulo ng ginto maraming daang taon na ang nakaraan. Sila ay mga manlalakbay na tuluyang nanirahan sa Luzon na may taglay na karangyaan sa pamumuhay na halos maitutulad o kawangki ng mga maginoong Tagalog. Napagkamalan ng maraming dayuhan na ibilang sila bilang mga katutubo rin ng ating mga pulo. Nag-ugat sila sa Indiya at mga kahariang muslim sa gitnang silangan at nagtangkang magtatag ng sariling kaharian sa pulong Tagalog sa pamamagitan ng kanilang mga datu, raha, sultan at lakan, na hindi naman pinayagan ng mga naghaharing lipi at namamayaning lahi sa Katagalugan na lubos pa ang pananalig at pananampalataya sa anito ng mga maginoong pinga. Isang maharlikang lakan ang hinayaan ng mga katutubong mandirigma na manirahan sa gilid ng ilog pasig malapit sa lawang maynilad na kakambal ng lawang babaye. Ang mga dayuhang tinuran ay hinayaan na lamang sa kanilang hangaring mamuhay ng payapa't tiwasay bilang paggalang sa kanilang karapatan at angking katauhan. Ang mga mandirigma at timawa ang tunay na katutubo ng katagalugan noong unang panahon sa ilalim ng taal na pangangasiwa ng kanilang mga maginoo. ==Timawa== Ang timawa ang pinakamalayang tao sa pulo ng ginto, noong hindi pa nakararating ang mga taga dayuhan sa kahariang malaya ng mga Tagalog. May karapatan rin sila magkalakal at makipagsapalaran sa anumang antas ng buhay. Hindi sila namumuno bilang timawa, hindi rin mga alipin. Kapag ninais nilang sumapi o humalubilo sa ibang pamayanan at lipunan, kanilang binibigay ang sarili sa mga namumunong gat at dayang. Sila naman ay bibigyan ng pangangalaga't patnubay sa lahat ng oras ng panganib at pangangailangang pangkabuhayan. Kapalit ng mga ito ay ang katapatan ng paglilingkod nila sa mga maginoo, kasama rin ang kanilang pakikiisa sa mga mandirigmang tagalog sa panahon ng pakikihamok sa mga dayuhang manliligalig, gayon din ang kanilang pagtulong sa pagsasaka at pangingisda sa larangan ng mga mamamayang katutubo. Sila rin ang palaging kasama ng Datu sa mga digmaan,sila rin ang nagdadala ng mga sandata. ==Alipin== Ang mga alipin ang mababang antas ng tao na hindi likas sa mga Tagalog.<ref>{{Cite web |url=https://archium.ateneo.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4392&context=phstudies |access-date=2026-03-10 |website=archium.ateneo.edu}}</ref> Dalawa ang uri ng mga alipin sa katagalugan noong unang panahon" ang "sagigilid" at "namamahay" na ikinapit ng mga dayuhan sa mga bisayang alipin o bug-os'. Ang alipin ay galing salitang "oripun" ng mga bisaya na pinatingkad sa antas na "bug-os" o "lubos na alipin" na lumaganap lamang sa Katagalugan bago pa dumating ang mga taga Europa dito sa Luzon o pulo ng ginto. Kasama ng mga Kastila ang mga oripun o aliping Muslim, Bisaya at Meksikano sa pagsalakay sa kahariang Tagalog at naratnan nila dito sa pulong tagalog ang mga maharlikang kadugo't kababayan nila na may sariling mga utusan at tagasunod, subalit hindi nila napagtanto na ang mga ito ay mga panauhin lamang na pinayagang manirahan sa paligid at baybayin ng lawang maynilad sa pulo ng ginto. Ang mga maginoong Tagalog ay may sariling pamamahala sa mga balatan at lalawigan na alam nila na sakop noon ng kahariang mabunga sa ilalim ng basbas o pamumuno ng maginoong angkan. Pinamamahala nila ang kaayusan ng pamayanan sa mga gat at dayang na tunay ring iginagalang ng mga mandirigma at timawa, at ang kalagayang ito ang siyang dinatnan ng mga dayuhan na tinulungan ng mga morong muslim at bisaya para makubkob at magapi nila ng tuluyan ang pulo ng luzon. [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Kultura ng Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|*]] h443aqm7x09zqxrt4u6o622nz79eote 4 27706 2227333 2222483 2026-09-22T01:05:01Z Jojit fb 38 2227333 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Talaksan:Cscr-candidate.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga kandidato sa pagiging napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Ito ang sentral na pook ng paghaharap ng mga larawan at artikulo upang makilala ng pamayanan bilang mga [[WP:NA|Napiling Artikulo]] at [[WP:NL|Larawan]]. Inaanyayahan kang makilahok sa proseso hanggang ikaw ay nakatala, at isang kilalang manggagamit. Kung nakakaalam ka ng mga artikulong nasa Wikipediang ito, o mga larawang ginagamit sa mga artikulo rito ng lubhang kagandahan, maaari mong iharap ang mga iyon dito. Paano magharap: #I-tag ang artikulong iyong ihaharap ng {{tl|Kandid-NA}}. #I-tag ang usapan ng artikulo ng {{tl|Kandidato-NA}}. #Likhain ang pahina ng nominasyon sa pamamagitan ng kahon sa ibaba. Tandaan na palitan ang tekstong [pangalan ng pahinang iyong ihaharap] sa aktuwal na artikulo na iyong inonomina.<inputbox> default=[pangalan ng pahinang iyong ihaharap] type=create break=no width=20 prefix={{FULLPAGENAME}}/ preload=Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/Teksto ng bagong nominasyon </inputbox> #Sa bagong pahinang nagawa, baguhin ang mga tekstong may nakalagay na "Pahinang ihaharap" sa aktuwal na pahina na iyong ihaharap. Tapos palitan ang tekstong [Dahilan kung bakit kailangang piliin] sa aktuwal na dahilan kung bakit mo nasabi na kailangan piliin ang iyong pahina. Tapos tanggalin ang mga tekstong <nowiki><nowiki> at </nowiki> </nowiki> para ang tekstong <nowiki> --~~~~ </nowiki>lamang ang matitira upang maitala ang iyong pirma. #Itala ang pahina. #Idagdag ang naitalang pahina ng nominasyon sa seksyong "[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mga_nominasyon_para_sa_napiling_nilalaman&action=edit&section=1 Artikulo]" sa ibaba kung artikulo ito. Ganito ang tekstong ilalagay sa seksyon: <nowiki>{{/[pangalan ng pahinang iyong ihaharap]}}</nowiki><br/>Halimbawa: <nowiki>{{/Indya}}</nowiki> | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Daang tapatan|[[WP:NA-NOM]]}} {{napahina}} [[Talaksan:Scribus logo.png|right|88px]] [[Talaksan:Crystal Clear app kview.png|right]] |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Artikulo|Mga nominadong artikulo]] ·[[#Larawan|Mga nominadong larawan]] ·[[#Arkibo|Arkibo ng mga napiling artikulo at larawan]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Artikulo== {{/Aklat}} {{/Berlin}} ==Talaan== ==Larawan== == Sinupan == {{col-begin}}{{col-2}} === Artikulo === *[[/Kim Il-sung|Kim Il-sung]] (napili) *[[/Baybayin|Baybayin]] (napili) *[[/Napoles|Napoles]] (napili) *[[/Roma|Roma]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Paaralang Dominikano ng Calabanga|Paaralang Dominikano ng Calabanga]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Interaksiyong malakas|Interaksiyong malakas]] (hindi napili) *[[/One Direction|One Direction]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Francisco Carreón|Francisco Carreón]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Pamamaslang sa Maguindanao|Pamamaslang sa Maguindanao]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Dalai Lama|Dalai Lama]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Wikang Polako|Wikang Polako]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Azumanga Daioh|Azumanga Daioh]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Maid Sama!|Maid Sama!]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Hapon (bansa)|Hapon (bansa)]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/BoA|BoA]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lungsod ng Maynila (ika-2 nominasyon)|Maynila]] (napili) *[[/Kababaihan sa Pilipinas|Kababaihan sa Pilipinas]] (napili) *[[/Chiune Sugihara|Chiune Sugihara]] (napili) *[[/Jigme Khesar Namgyel Wangchuck|Wangchuck]] (napili) *[[/Indya|India]] (napili) *[[/Ahedres|Ahedres]] (napili) *[[/Tamaraw|Tamaraw]] (napili) *[[/Thyoudikis|Thoukydidis]] (hindi napili) *[[/Sima Qian|Sima Qian]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominason para sa napiliping nilalaman/Olimpika 2008|Olimpika 2008]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/NAPOCOR|NAPOCOR]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Talaan ng mga bersyon ng Microsoft Windows|Talaan ng mga bersyon ng Microsoft Windows]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Marlee Matlin|Marlee Matlin]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Alkoholismo|Alkoholismo]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Teresa Teng|Teresa Teng]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Kabayo-kabayohan|Kabayo-kabayohan]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Jerónima de la Asunción|Jerónima de la Asunción]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Paunang tulong-panlunas|Paunang tulong-panlunas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Thalía|Thalía]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/MariMar/2|MariMar (pangalawang nominasyon/bersyong Pilipino)]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Fernando Amorsolo|Fernando Amorsolo]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Salaysaying maka-agham|Salaysaying maka-agham]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Panitikang pambata|Panitikang pambata]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Microsoft Windows|Microsoft Windows]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Charles Darwin|Charles Darwin]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/MariMar|MariMar]] (bersyon ng Mehiko) (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Rogationist College|Rogationist College]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Mau Marcelo|Mau Marcelo]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Alkimiya|Alkimiya]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Kasaysayan ng Pilipinas|Kasaysayan ng Pilipinas]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Watawat ng Pilipinas|Watawat ng Pilipinas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Estados Unidos|Estados Unidos]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Mga lalawigan ng Pilipinas|Mga lalawigan ng Pilipinas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lungsod ng Maynila|Maynila]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Pilipinas|Pilipinas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Abestrus|Abestrus]] (hindi napili) {{col-break}} ===Larawan=== *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Subpahina|Mga nominasyon ni AnakngAraw]] (lahat napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Langaw|Talaksan:Sphegina montana Syrphidae.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Bahaghari|Talaksan:Open.JPG]] (hindi napili; binura ang larawan) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:PalmercarpenterA.jpg|Talaksan:PalmercarpenterA.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Kare-kare.jpg|Talaksan:Kare-kare.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Full Moon Luc Viatour.jpg|Talaksan:Full Moon Luc Viatour.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:JPII 29 09 2004 2.JPG|Talaksan:JPII 29 09 2004 2.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Bundokbanahaw.JPG|Talaksan:Bundokbanahaw.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Zam.jpg|Talaksan:Zam.jpg]] (napili subalit nabura ang larawan sa Commons) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Ostrich.JPG|Talaksan:Ostrich.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Sputnik asm.jpg|Talaksan:Sputnik asm.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:La trinidad farm.jpg|Talaksan:La trinidad farm.jpg]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Hundred Islands.JPG|Talaksan:Hundred Islands.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Serenata concert.jpg|Talaksan:Serenata concert.jpg]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lorikitang Musko|Talaksan:Musk Lorikeet jul08.jpg]] (napili) |} {{Pamayanan}} [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] lcvyzdvekd1m9gqi1z53caas6epiyg9 2227668 2227333 2026-09-22T11:46:00Z Jojit fb 38 2227668 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; background:none; color:black;" |- | width="60%" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" valign="top"| <span style="font-size:16pt">Mga napiling artikulo sa Wikipedia</span> [[Talaksan:Cscr-candidate.svg|left|50px|Sumisimbulo ang bituing ito sa mga kandidato sa pagiging napiling nilalaman ng Wikipedia.]] Ito ang sentral na pook ng paghaharap ng mga larawan at artikulo upang makilala ng pamayanan bilang mga [[WP:NA|Napiling Artikulo]] at [[WP:NL|Larawan]]. Inaanyayahan kang makilahok sa proseso hanggang ikaw ay nakatala, at isang kilalang manggagamit. Kung nakakaalam ka ng mga artikulong nasa Wikipediang ito, o mga larawang ginagamit sa mga artikulo rito ng lubhang kagandahan, maaari mong iharap ang mga iyon dito. Paano magharap: #I-tag ang artikulong iyong ihaharap ng {{tl|Kandid-NA}}. #I-tag ang usapan ng artikulo ng {{tl|Kandidato-NA}}. #Likhain ang pahina ng nominasyon sa pamamagitan ng kahon sa ibaba. Tandaan na palitan ang tekstong [pangalan ng pahinang iyong ihaharap] sa aktuwal na artikulo na iyong inonomina.<inputbox> default=[pangalan ng pahinang iyong ihaharap] type=create break=no width=20 prefix={{FULLPAGENAME}}/ preload=Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/Teksto ng bagong nominasyon </inputbox> #Sa bagong pahinang nagawa, baguhin ang mga tekstong may nakalagay na "Pahinang ihaharap" sa aktuwal na pahina na iyong ihaharap. Tapos palitan ang tekstong [Dahilan kung bakit kailangang piliin] sa aktuwal na dahilan kung bakit mo nasabi na kailangan piliin ang iyong pahina. Tapos tanggalin ang mga tekstong <nowiki><nowiki> at </nowiki> </nowiki> para ang tekstong <nowiki> --~~~~ </nowiki>lamang ang matitira upang maitala ang iyong pirma. #Itala ang pahina. #Idagdag ang naitalang pahina ng nominasyon sa seksyong "[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mga_nominasyon_para_sa_napiling_nilalaman&action=edit&section=1 Artikulo]" sa ibaba kung artikulo ito. Ganito ang tekstong ilalagay sa seksyon: <nowiki>{{/[pangalan ng pahinang iyong ihaharap]}}</nowiki><br/>Halimbawa: <nowiki>{{/Indya}}</nowiki> | valign="top" style="padding:1em; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF" | {{Daang tapatan|[[WP:NA-NOM]]}} {{napahina}} [[Talaksan:Scribus logo.png|right|88px]] [[Talaksan:Crystal Clear app kview.png|right]] |- | colspan="2" style="border:1px solid #A3BFB1; padding:1em 1em 1em 1em; background-color:#E6FFF2" | <div style="font-size:14pt;text-align:center">Mga nilalaman</div><div style="font-size:11pt;text-align:center;"> [[#Artikulo|Mga nominadong artikulo]] ·[[#Larawan|Mga nominadong larawan]] ·[[#Arkibo|Arkibo ng mga napiling artikulo at larawan]] </div> |- | colspan="2" width="100%" valign="top" style="padding:1em 1em 1em 1em; border:1px solid #A3BFB1; background-color:#F5FFFA" | ==Artikulo== {{/Aklat}} ==Talaan== ==Larawan== == Sinupan == {{col-begin}}{{col-2}} === Artikulo === *[[/Berlin|Berlin]] (napili) *[[/Kim Il-sung|Kim Il-sung]] (napili) *[[/Baybayin|Baybayin]] (napili) *[[/Napoles|Napoles]] (napili) *[[/Roma|Roma]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Paaralang Dominikano ng Calabanga|Paaralang Dominikano ng Calabanga]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Interaksiyong malakas|Interaksiyong malakas]] (hindi napili) *[[/One Direction|One Direction]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Francisco Carreón|Francisco Carreón]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Pamamaslang sa Maguindanao|Pamamaslang sa Maguindanao]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Dalai Lama|Dalai Lama]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Wikang Polako|Wikang Polako]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Azumanga Daioh|Azumanga Daioh]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Maid Sama!|Maid Sama!]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Hapon (bansa)|Hapon (bansa)]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/BoA|BoA]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lungsod ng Maynila (ika-2 nominasyon)|Maynila]] (napili) *[[/Kababaihan sa Pilipinas|Kababaihan sa Pilipinas]] (napili) *[[/Chiune Sugihara|Chiune Sugihara]] (napili) *[[/Jigme Khesar Namgyel Wangchuck|Wangchuck]] (napili) *[[/Indya|India]] (napili) *[[/Ahedres|Ahedres]] (napili) *[[/Tamaraw|Tamaraw]] (napili) *[[/Thyoudikis|Thoukydidis]] (hindi napili) *[[/Sima Qian|Sima Qian]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominason para sa napiliping nilalaman/Olimpika 2008|Olimpika 2008]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/NAPOCOR|NAPOCOR]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Talaan ng mga bersyon ng Microsoft Windows|Talaan ng mga bersyon ng Microsoft Windows]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Marlee Matlin|Marlee Matlin]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Alkoholismo|Alkoholismo]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Teresa Teng|Teresa Teng]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Kabayo-kabayohan|Kabayo-kabayohan]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Jerónima de la Asunción|Jerónima de la Asunción]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Paunang tulong-panlunas|Paunang tulong-panlunas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Thalía|Thalía]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/MariMar/2|MariMar (pangalawang nominasyon/bersyong Pilipino)]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Fernando Amorsolo|Fernando Amorsolo]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Salaysaying maka-agham|Salaysaying maka-agham]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Panitikang pambata|Panitikang pambata]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Microsoft Windows|Microsoft Windows]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Charles Darwin|Charles Darwin]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/MariMar|MariMar]] (bersyon ng Mehiko) (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Rogationist College|Rogationist College]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Mau Marcelo|Mau Marcelo]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Alkimiya|Alkimiya]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Kasaysayan ng Pilipinas|Kasaysayan ng Pilipinas]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Watawat ng Pilipinas|Watawat ng Pilipinas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Estados Unidos|Estados Unidos]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Mga lalawigan ng Pilipinas|Mga lalawigan ng Pilipinas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lungsod ng Maynila|Maynila]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Pilipinas|Pilipinas]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Abestrus|Abestrus]] (hindi napili) {{col-break}} ===Larawan=== *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Subpahina|Mga nominasyon ni AnakngAraw]] (lahat napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Langaw|Talaksan:Sphegina montana Syrphidae.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Bahaghari|Talaksan:Open.JPG]] (hindi napili; binura ang larawan) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:PalmercarpenterA.jpg|Talaksan:PalmercarpenterA.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Kare-kare.jpg|Talaksan:Kare-kare.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Full Moon Luc Viatour.jpg|Talaksan:Full Moon Luc Viatour.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:JPII 29 09 2004 2.JPG|Talaksan:JPII 29 09 2004 2.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Bundokbanahaw.JPG|Talaksan:Bundokbanahaw.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Zam.jpg|Talaksan:Zam.jpg]] (napili subalit nabura ang larawan sa Commons) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Ostrich.JPG|Talaksan:Ostrich.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Sputnik asm.jpg|Talaksan:Sputnik asm.jpg]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:La trinidad farm.jpg|Talaksan:La trinidad farm.jpg]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Hundred Islands.JPG|Talaksan:Hundred Islands.JPG]] (napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Image:Serenata concert.jpg|Talaksan:Serenata concert.jpg]] (hindi napili) *[[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lorikitang Musko|Talaksan:Musk Lorikeet jul08.jpg]] (napili) |} {{Pamayanan}} [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] i2tl4kim58rjbqswigg6b7ejce9yfg1 0 36686 2227605 1870314 2026-09-22T09:39:10Z Ryomaandres 8044 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/Jojit fb|Jojit fb]] ([[User talk:Jojit fb|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:Bluemask|Bluemask]] 1663911 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata|office=Q842606}} Si '''Marcus Aurelius Severus Alexander''' ([[Oktubre 1]], [[208]] – [[Marso 18]], [[235]]) na karaniwang tinatawag na '''Alexander Severus''' ay ang emperador ng [[Roma]] (222-235) na nagmula sa [[Dinastiyang Severan]]. {{Mga Emperador ng Roma}} [[Kategorya:Mga emperador ng Imperyong Romano]] {{stub}} 378canq935s0wsu8uepu9yikzrz7j13 2227607 2227605 2026-09-22T09:40:59Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Alexander Severus]] sa [[Alejandro Severo]] 1663911 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata|office=Q842606}} Si '''Marcus Aurelius Severus Alexander''' ([[Oktubre 1]], [[208]] – [[Marso 18]], [[235]]) na karaniwang tinatawag na '''Alexander Severus''' ay ang emperador ng [[Roma]] (222-235) na nagmula sa [[Dinastiyang Severan]]. {{Mga Emperador ng Roma}} [[Kategorya:Mga emperador ng Imperyong Romano]] {{stub}} 378canq935s0wsu8uepu9yikzrz7j13 2227609 2227607 2026-09-22T09:45:29Z Ryomaandres 8044 2227609 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata|office=Q842606}} Si '''Marcus Aurelius Severus Alexander''' ([[Oktubre 1]], [[208]] – [[Marso 18]], [[235]]) na karaniwang tinatawag na '''Alexander Severus''' ay ang emperador ng [[Roma]] (222-235) na nagmula sa [[Dinastiyang Severan]]. Si Alejandro ay naging emperador sa edad na 13, na pumalit sa kaniyang pinaslang na pinsan, si Emperador [[Elagabalus]] bilang kaniyang tagapagmana. Sina Alexander at Elagabalus ay parehong apo ni Julia Maesa, ang kapatid ng emperador na si [[Julia Domna]], na siyang nag-ayos para sa pag-angat kay Elagabalus bilang emperador ng [[Ikatlong Lehiyong Galo]]. Si Elagabalus ay pinatay kasama ang kaniyang ina na si [[Julia Soaemias]] ng kaniyang sariling mga guwardiya, na, bilang tanda ng paghamak, ay ipinatapon ang dalawang bangkay sa [[Ilog Tiber]].<ref>Dio, 60:20:2</ref> Sa mga legal na usapin, malaki ang naitulong ni Alejandro sa mga karapatan ng kaniyang mga sundalo. Kinumpirma niya na maaaring pangalanan ng mga sundalo ang sinuman bilang tagapagmana sa kanilang [[testamento]], samantalang ang mga sibilyan ay may mahigpit na mga paghihigpit sa kung sino ang maaaring maging tagapagmana o makatanggap ng pamana.{{sfn|Campbell|1984|p=221}} Kinumpirma rin niya na maaaring palayain ng mga sundalo ang kanilang mga alipin sa kanilang mga testamento,{{sfn|Campbell|1984|p=224}} pinrotektahan ang mga karapatan ng mga sundalo sa kanilang ari-arian kapag sila ay nasa kampanya,{{sfn|Campbell|1984|p=239}} at muling iginiit na ang ari-arian ng isang sundalo na nakuha sa o dahil sa serbisyo militar (ang kaniyang castrense peculium) ay hindi maaaring angkinin ng sinuman, kahit na ang ama ng sundalo.{{sfn|Campbell|1984|p=234}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Mga Emperador ng Roma}} [[Kategorya:Mga emperador ng Imperyong Romano]] {{stub}} 9wxfgps51cl7icbnyqz1az58q65v46s 0 98740 2227324 2226142 2026-09-21T23:12:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227324 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] 77f06hho6k796wpqpsq9q7vjpltljeb 10 122797 2227631 1892892 2026-09-22T10:29:44Z Ryomaandres 8044 2227631 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Province of Lecce |title = [[Apulia]] &middot; Mga [[komuna]] ng [[Lalawigan ng Lecce]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |imageleft = |image = [[File:Coat of Arms of the Province of Lecce.svg|55px|Province of Lecce]] |list1 = * [[Alessano]] * [[Alezio]] * [[Alliste]] * [[Andrano]] * [[Aradeo]] * [[Arnesano]] * [[Bagnolo del Salento]] * [[Botrugno]] * [[Calimera]] * [[Campi Salentina]] * [[Cannole]] * [[Caprarica di Lecce]] * [[Carmiano]] * [[Carpignano Salentino]] * [[Casarano]] * [[Castri di Lecce]] * [[Castrignano de' Greci]] * [[Castrignano del Capo]] * [[Castro, Apulia|Castro]] * [[Cavallino]] * [[Collepasso]] * [[Copertino]] * [[Corigliano d'Otranto]] * [[Corsano]] * [[Cursi]] * [[Cutrofiano]] * [[Diso]] * [[Gagliano del Capo]] * [[Galatina]] * [[Galatone]] * [[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]] * [[Giuggianello]] * [[Giurdignano]] * [[Guagnano]] * [[Lecce]] * [[Lequile]] * [[Leverano]] * [[Lizzanello]] * [[Maglie]] * [[Martano]] * [[Martignano]] * [[Matino]] * [[Melendugno]] * [[Melissano]] * [[Melpignano]] * [[Miggiano]] * [[Minervino di Lecce]] * [[Monteroni di Lecce]] * [[Montesano Salentino]] * [[Morciano di Leuca]] * [[Muro Leccese]] * [[Nardò]] * [[Neviano]] * [[Nociglia]] * [[Novoli]] * [[Ortelle]] * [[Otranto]] * [[Palmariggi]] * [[Parabita]] * [[Patù]] * [[Poggiardo]] * [[Porto Cesareo]] * [[Presicce-Acquarica]] * [[Racale]] * [[Ruffano]] * [[Salice Salentino]] * [[Salve, Apulia|Salve]] * [[San Cassiano]] * [[San Cesario di Lecce]] * [[San Donato di Lecce]] * [[San Pietro in Lama]] * [[Sanarica]] * [[Sannicola]] * [[Santa Cesarea Terme]] * [[Scorrano]] * [[Seclì]] * [[Sogliano Cavour]] * [[Soleto]] * [[Specchia]] * [[Spongano]] * [[Squinzano]] * [[Sternatia]] * [[Supersano]] * [[Surano]] * [[Surbo]] * [[Taurisano]] * [[Taviano]] * [[Tiggiano]] * [[Trepuzzi]] * [[Tricase]] * [[Tuglie]] * [[Ugento]] * [[Uggiano la Chiesa]] * [[Veglie]] * [[Vernole]] * [[Zollino]] }}{{#if: {{{nocat|}}}| |{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:Province of Lecce |[[Category:Italy province templates|Lecce, Province of]] |{{Main other|[[Category:Cities and towns in Apulia]] [[Category:Municipalities of the Province of Lecce]] }} }} }}<noinclude> {{collapsible option}} </noinclude> 4w3wwsrrkny6od25m040d0wkdxljex4 2227650 2227631 2026-09-22T10:59:08Z Ryomaandres 8044 2227650 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Province of Lecce |title = [[Apulia]] &middot; Mga ''[[comune]]'' ng [[Lalawigan ng Lecce]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |imageleft = |image = [[File:Coat of Arms of the Province of Lecce.svg|55px|Province of Lecce]] |list1 = * [[Alessano]] * [[Alezio]] * [[Alliste]] * [[Andrano]] * [[Aradeo]] * [[Arnesano]] * [[Bagnolo del Salento]] * [[Botrugno]] * [[Calimera]] * [[Campi Salentina]] * [[Cannole]] * [[Caprarica di Lecce]] * [[Carmiano]] * [[Carpignano Salentino]] * [[Casarano]] * [[Castri di Lecce]] * [[Castrignano de' Greci]] * [[Castrignano del Capo]] * [[Castro, Apulia|Castro]] * [[Cavallino]] * [[Collepasso]] * [[Copertino]] * [[Corigliano d'Otranto]] * [[Corsano]] * [[Cursi]] * [[Cutrofiano]] * [[Diso]] * [[Gagliano del Capo]] * [[Galatina]] * [[Galatone]] * [[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]] * [[Giuggianello]] * [[Giurdignano]] * [[Guagnano]] * [[Lecce]] * [[Lequile]] * [[Leverano]] * [[Lizzanello]] * [[Maglie]] * [[Martano]] * [[Martignano]] * [[Matino]] * [[Melendugno]] * [[Melissano]] * [[Melpignano]] * [[Miggiano]] * [[Minervino di Lecce]] * [[Monteroni di Lecce]] * [[Montesano Salentino]] * [[Morciano di Leuca]] * [[Muro Leccese]] * [[Nardò]] * [[Neviano]] * [[Nociglia]] * [[Novoli]] * [[Ortelle]] * [[Otranto]] * [[Palmariggi]] * [[Parabita]] * [[Patù]] * [[Poggiardo]] * [[Porto Cesareo]] * [[Presicce-Acquarica]] * [[Racale]] * [[Ruffano]] * [[Salice Salentino]] * [[Salve, Apulia|Salve]] * [[San Cassiano]] * [[San Cesario di Lecce]] * [[San Donato di Lecce]] * [[San Pietro in Lama]] * [[Sanarica]] * [[Sannicola]] * [[Santa Cesarea Terme]] * [[Scorrano]] * [[Seclì]] * [[Sogliano Cavour]] * [[Soleto]] * [[Specchia]] * [[Spongano]] * [[Squinzano]] * [[Sternatia]] * [[Supersano]] * [[Surano]] * [[Surbo]] * [[Taurisano]] * [[Taviano]] * [[Tiggiano]] * [[Trepuzzi]] * [[Tricase]] * [[Tuglie]] * [[Ugento]] * [[Uggiano la Chiesa]] * [[Veglie]] * [[Vernole]] * [[Zollino]] }}{{#if: {{{nocat|}}}| |{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:Province of Lecce |[[Category:Italy province templates|Lecce, Province of]] |{{Main other|[[Category:Cities and towns in Apulia]] [[Category:Municipalities of the Province of Lecce]] }} }} }}<noinclude> {{collapsible option}} </noinclude> 7xy53h3p1w3bk3oxhpntpuz5liy2paj 0 122799 2227629 2083802 2026-09-22T10:28:23Z Ryomaandres 8044 2227629 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Acquarica del Capo|elevation_min_m=|mayor=Francesco Ferraro|area_footnotes=|area_total_km2=18.7|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Acquaricesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=110|saint=San [[Carlos Borromeo]]|day=Nobyembre 4|postal_code=73040|area_code=0833|website={{official website|http://www.comune.acquaricadelcapo.le.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Acquarica del Capo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Castello di Acquarica del Capo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyong medyebal|image_shield=Acquarica del Capo-Stemma.svg|image_map=|region={{flag|Apulia}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|54|43.56|N|18|14|46.32|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} [[Talaksan:Madonna_dei_Panetti_Acquarica_del_Capo.jpg|thumb|250x250px| Simbahan ng Madonna dei Panetti.]] Ang '''Acquarica del Capo''' ay isang bayan at dating [[komuna]] sa [[lalawigan ng Lecce]], [[Apulia]], timog-silangan ng [[Italya]]. Ito ay binuwag noong 2019 at naging bayan ng [[Presicce-Acquarica]]. Matatagpuan ito sa [[Salento]], 10&nbsp;km mula sa [[Dagat Honiko]] at 60&nbsp;km mula sa [[Lecce]]. Ang mga pinagmulan nito ay medyebal at lumaki ito sa paligid ng isang kutang Normando. Nang maglaon ay binago ito bilang isang kastilyong Aragones. Matatagpuan sa [[Cabo ng Leuca]], sa katimugang dulo ng [[Tangway ng Salento]], ito ay humigit-kumulang 56 kilometro sa timog ng [[Lecce|kabesera ng probinsya]] at 10 kilometro mula sa [[Dagat Honiko|Dagat]] [[Dagat Honiko|Honiko]]. Isa ito sa mga munisipalidad na kabilang sa tinatawag na rehiyon ng luntiang bahay ng Salento. Nang noong hiwalay na bayan, ito ay nasa hangganan sa hilaga ng munisipalidad ng [[Taurisano]], sa silangan ng mga munisipalidad ng [[Ruffano]] at [[Specchia]], sa timog ng munisipalidad ng [[Presicce]], at sa kanluran ng munisipalidad ng [[Ugento]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] ls6ibu72r1lurv2sgwekesz7fx2eo76 0 122800 2227633 2083830 2026-09-22T10:34:09Z Ryomaandres 8044 2227633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alessano|province=[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]] (LE)|area_code=0833|postal_code=73031|day=Huling Lunes ng Hulyo|saint=San Trifone|elevation_m=140|elevation_footnotes=|population_demonym=Alessanesi|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=28.69|area_footnotes=|mayor=Francesca Torsello|mayor_party=|frazioni=Marina di Novaglie, Montesardo|region=[[Apulia]]|official_name=Comune di Alessano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|53|N|18|20|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=left|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Alessano-Stemma.png|image_caption=Tanaw ng Alessano|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Alessano Panorama.jpg|native_name={{native name|el|Alexianòn}}|website={{Official website|http://www.comune.alessano.lecce.it/}}}} Ang '''Alessano''' ({{Lang-grc|Ἀλεξιανόν|Alexianón}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Lecce]], bahagi ng [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] ng timog-silangan ng [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Alessano, na sumasaklaw sa 28.69 km², ay nasa paanan ng katamtamang kabundukan ng [[Serra dei Cianci]] sa ibabang [[Salento]]. Ang bayan ay matatagpuan sa taas na 134 metro mula sa antas ng dagat; ang pinakamataas na punto ay umaabot sa 185 metro mula sa antas ng dagat. Ito ay nasa hangganan sa hilaga kasama ang mga munisipalidad ng [[Tricase]] at [[Specchia]], sa silangan kasama ang mga munisipalidad ng [[Tiggiano]], [[Corsano]], at [[Dagat Honiko|Dagat]] [[Dagat Honiko|Honiko]],<ref>Mare Adriatico secondo alcune convenzioni nautiche.</ref> na tinatanaw nito sa loob ng 1 km kasama ang lokalidad ng [[Marina di Novaglie]], sa timog kasama ang mga munisipalidad ng [[Gagliano del Capo]] at [[Castrignano del Capo]], at sa kanluran kasama ang mga munisipalidad ng [[Morciano di Leuca]], [[Salve, Apulia|Salve]], at [[Presicce-Acquarica]]. == Mga pangunahing tanawin == * Huling Simbahan ng San Salvatore (huling bahagi ng ika-18 siglo) * Simbahan ng Sant'Antonio (huling bahagi ng ika-16 hanggang maagang ika-17 na siglo) * Simbahan ng mga Chapuchino * Simbahan ng Krusipiho (1651) * Palasyo Ducal, isang portipikadong maharlikang tahahaan na itinayo noong huling bahagi ng ika-15 siglo ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 256fstlujrc2n6fb7rq9kwqf5ahi1lu 0 122801 2227635 2083827 2026-09-22T10:36:36Z Ryomaandres 8044 2227635 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alezio|province=[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]] (LE)|website={{Official website|http://www.comunealezio.le.it}}|area_code=0833|postal_code=73011|day=Agosto 15|saint=Madonna della Lizza|elevation_m=75|elevation_footnotes=|population_demonym=Aletini|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=16|area_footnotes=|mayor=Andrea Barone|mayor_party=|frazioni=|region=[[Apulia]]|official_name=Comune di Alezio|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|4|N|18|03|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=left|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=Eskudo de armas|image_shield=Alezio-Stemma.gif|image_caption=Dambana ng Mahal na Ina ng Lizza|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Chiesa_di_Santa_Maria_della_Lizza.jpg|native_name={{native name|el|Alytia}}|footnotes=}} Ang '''lezio''' ([[Wikang Mesapio|Mesapio]]: ''Alytia''; {{Lang-la|Aletium}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Lecce]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] ng timog-silangan ng [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Alezio, na sumasaklaw sa isang lawak na 16.53 km² na may densidad ng populasyon na 307.6 na naninirahan bawat kilometro kuwadrado, ay nakakalat sa isang kapatagan sa silangan ng Gallipoli, na may pagitan ng mababang burol na ang pinakamataas na elebasyon ay mahigit 100 metro lamang. Ang munisipalidad ay matatagpuan sa 75 metro mula sa antas ng dagat. Nakapalibot ito sa mga munisipalidad ng [[Sannicola]] at [[Tuglie]] sa hilaga, sa munisipalidad ng Parabita sa silangan, sa munisipalidad ng [[Matino]] sa timog, at sa munisipalidad ng [[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]] sa kanluran. == Pinagmulan ng pangalan == Hindi tiyak ang pinagmulan ng pangalan. Maaaring maiugnay ito sa bayan na may parehong pangalan sa [[Acarnania]], ngunit walang makasaysayang ebidensiya na sumusuporta dito. Noong panahon ng mga Romano, ang pangalan ay binago sa Aletium. == Transportasyon == Ang Alezio ay pinaglilingkuran ng isang estasyon ng riles ng [[Ferrovie Sud-Est]], na nagtataglay rin ng maraming serbisyong pambus sa pook. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] rnnx01dikaxpm9veqv96lyc2407r3af 0 122802 2227638 2083808 2026-09-22T10:42:54Z Ryomaandres 8044 2227638 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alliste|elevation_min_m=|mayor=Renato Rizzo|area_footnotes=|area_total_km2=23.53|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonyms=Allistini|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=[[Capilungo]], [[Felline]], [[Posto Rosso]]|elevation_m=54|saint=San Quintin|day=Oktubre 31|postal_code=73040|area_code=0833|website={{official website|http://www.comune.alliste.le.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Alliste|shield_alt=Eskudo de armas ng Alliste|native_name=|image_skyline=Chiesa_San_Quintino_Alliste.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Inang simbahan ng San Quintino.|image_shield=Alliste-Stemma.png|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|57|N|18|5|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Alliste''' ([[Diyalektong Salentino|Salentino]]: {{Lang|scn|Caḍḍiste}}) ay isang bayan at ''[[Komuna|comune]]'' sa [[lalawigan ng Lecce]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] ng timog-silangan ng [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang ortogonalidad ng pagkakaayos ng lungsod ay nagpapatunay sa isang pundasyon na nagmula sa isang tiyak na plano ng kolonisasyon at pagsasamantala sa teritoryo, sa halip na isang kusang pormasyon. Ang tinitirhang nukleo, na unang binanggit bilang "casale", mula noong 1378 ay itinuturing na isang "Terra", ibig sabihin, isang sentro na protektado ng isang pader.<ref>Le ''mura'', che comprendevano anche un ''fortellicium'', avevano un andamento planimetrico regolare e di forma rettangolare. Avanzi delle mura possono ancora individuarsi in via Roma; altri devono essere stati inglobati nei muri nord ed est dell'antica parrocchiale, ora chiesa di San Giuseppe, e dai palazzi settecenteschi che si affacciano su via Piazza. Alla "Terra", prima degli sventramenti degli [[Anni 1950|anni cinquanta]] e [[Anni 1960|anni sessanta]], si accedeva da quattro ingressi a due a due opposti; la porta principale, dove vi era il ''Seggio'', fu demolita nel 1972 per poter costruire il "Monumento ai caduti". La ''via di Mezzo'' divideva da nord a sud l'abitato e l'unico largo era quello di fronte alla chiesa parrocchiale.</ref> [[File:Fasi_di_sviluppo.png|left|thumb|Mga yugto ng pag-unlad ng bayan ng Alliste]] Noong 1415, ang komunidad, na kinakatawan ng "alkalde" na si Nicola Gargante, ay nakakuha ng ilang mga karapatan at kalayaan mula sa piyudal na panginoon, si Puccio Tolomei de Senis. Noong 1573, ang lokal na "unibersidad" ay nakipagkasundo sa mga klero tungkol sa eksemsyon sa buwis na tinatamasa ng mga klero, na nakakuha ng bayad ng emansipasyon. Sa mga sumunod na siglo, tinutulan din ng "unibersidad" ang mga pang-aabuso ng mga pyudal na panginoon tungkol sa pangongolekta ng mga ikapu at buwis. Ang paglaki ng populasyon ay humantong sa paglawak ng bayan sa kabila ng mga pader, lalo na sa kalsada na nagdurugtong sa Alliste sa "Via Publica," ang kalsada sa pagitan ng mga daungan ng [[Ugento]] at [[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]]. Kasunod ng pagtatatag ng "Borgo" sa labas ng mga pader, ang sentro ng bayan ay lumipat sa kasalukuyang Piazza del Municipio, na dating isang pampublikong plasa at lugar ng pagpupulong. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] fari89k7ttbrgyruutc9angnd4w24ay 0 122803 2227639 2003630 2026-09-22T10:43:33Z Ryomaandres 8044 2227639 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Andrano|elevation_min_m=|mayor=Salvatore Musarò|area_footnotes=|area_total_km2=15.71|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Andranesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Castiglione d'Otranto, Marina di Andrano|elevation_m=111|saint=San Andres Apostol|day=Nobyembre 30|postal_code=73032|area_code=0836|website={{official website|http://www.comune.andrano.le.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Andrano|shield_alt=Eskudo de armas ng Andrano|native_name=|image_skyline=Andrano_Piazza_Castello1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Andrano-Stemma.png|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|59|N|18|23|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Andrano''' ([[Diyalektong Salentino|Salentino]]: {{Lang|scn|'Ndranu}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Lecce]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] ng timog-silangan ng [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryo ng munisipalidad ng Andrano ay sumasaklaw sa isang lawak na 15.47 km² sa timog-silangang bahagi ng [[Tangway ng Salento]] at kabilang dito ang isang kahabaan ng [[Dagat Adriatico|Baybaying Adriatico]],<ref name="MareIonio_secondo">Mare Ionio secondo [[Mar Adriatico#Confine con il mar Ionio|alcune convenzioni nautiche]]</ref> sa timog ng [[Capo d'Otranto]]. Ang teritoryo ng munisipalidad ay nasa pagitan ng 0 at 110 metro sa ibabaw ng antas ng dagat, na may altimetrikong ranggo na 110 metro. Ito ay nasa hangganan sa hilaga ng mga munisipalidad ng [[Spongano]] at [[Diso]], sa silangan ng Dagat Adriatico, sa timog ng munisipalidad ng [[Tricase]], at sa kanluran ng mga munisipalidad ng [[Montesano Salentino]] at [[Surano]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa patron ng bayan, si [[Andres ang Apostol|Sant'Andrea Apostolo]], kung saan unang hinango ang pangalang Andreano, pagkatapos, sa pag-alis ng "e", ito ay naging Andrano.<ref>Giacomo Arditi, Corografia fisica e storica della Terra d'Otranto</ref> == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ni San Andres Apostol * Simbahan ng Santo Domingo * Kastilyo ng Spinola-Caracciolo == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] l71g466elqnxorf3bllaillei7naad2 0 122804 2227641 2083766 2026-09-22T10:45:12Z Ryomaandres 8044 2227641 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Aradeo|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.aradeo.le.it}}|area_code=0836|postal_code=73040|day=|saint=San Lorenzo Aluisi di Pesistica|elevation_m=78|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Aradeini|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=8|area_footnotes=|mayor=Luigi Arcuti|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Aradeo|shield_alt=Eskudo de armas ng Aradeo|native_name={{lang|scn|Taraddèu}} / {{native name|scn|Aratèu}}<br/>{{native name|el|Ταραḍḍαίο}}|image_skyline=Porta_San_Nicola_(Aradeo).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tarangkahan ng San Nicola.|image_shield=Aradeo-Stemma.png|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|8|N|18|8|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Aradeo''' ({{Lang-scn|Taraddèu|label=[[Salentino]]}} o {{Lang|scn|Aratèu}}; {{Lang-el|Ταραḍḍαίο|Taraḍḍèo}}; {{Lang-grc|Ἀραταῖον|Harataîon}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Lecce]], [[Apulia]]; sa timog-silangang [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipalidad ng Aradeo ay may lawak na 8.51 km² sa gitnang-timog na bahagi ng [[Tangway ng Salento]]. Ito ay nasa paanan ng mababang burol ng [[Serre Salentine]], sa taas na 78 metro mula sa antas ng dagat, at may patag na topograpiya. Nahahangganan nito ang munisipalidad ng [[Galatina]] sa hilaga, ang munisipalidad ng [[Cutrofiano]] sa silangan, ang munisipalidad ng [[Neviano]] sa timog, at ang munisipalidad ng [[Seclì]] sa kanluran. Ang kanayunan ng Aradeo ay pangunahing nililinang ng mga taniman ng olibo at ubasan, na gumagawa ng mahusay na mga langis ng olibo at alak. Ang klima ay banayad sa taglamig at mainit at mahalumigmig sa tag-araw. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Lalawigan ng Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] s0k95bz48g7671kkozspwgns8ljsuqd 0 122805 2227643 2003673 2026-09-22T10:47:35Z Ryomaandres 8044 2227643 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arnesano|elevation_min_m=|mayor=Emanuele Solazzo|area_footnotes=|area_total_km2=13.56|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Arnesanesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=[[Rione Riesci]]|elevation_m=33|saint=Krusipiho Hesus|day=Unang Linggo ng Hulyo|postal_code=73010|area_code=0832|website={{official website|http://www.comune.arnesano.le.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Arnesano|shield_alt=Eskudo de armas|native_name=|image_skyline=Palazzo_Feudale_Arnesano.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Palasyong piyudal.|image_shield=Arnesano-Stemma.png|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|20|N|18|6|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Arnesano''' ([[Diyalektong Salentino|Salentino]]: {{Lang|scn|Arnisanu}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] ng [[Italya]] ng [[Lalawigan ng Lecce]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] ng timog-silangan ng [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang Arnesano ay isang munisipalidad sa hilagang Salento, 7 km mula sa kabesera ng lalawigan, ang lungsod ng [[Lecce]]. Ito ay matatagpuan sa [[Lambak ng Cupa]], isa sa mga pinakakilalang depresyon ng [[Tavoliere di Lecce]] (32 m sa ibabaw ng antas ng dagat). Ang teritoryo ng munisipyo, na sumasaklaw sa kabuuang 13.47 km², ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Carmiano]] at [[Novoli]] sa hilaga, ng munisipalidad ng [[Lecce]] sa silangan, ng mga munisipalidad ng [[Monteroni di Lecce]] at [[Copertino]] sa timog, at ng munisipalidad ng [[Leverano]] sa kanluran. === Klima === Kung pag-uusapan ang pagiging mahangin, ang mga munisipalidad ng silangang Salento ay malakas na naaapektuhan ng hangin sa pamamagitan ng malamig na agos na nagmula sa Balkan, o mainit na agos na nagmula sa Africa.<ref>{{Cita web|url=http://clima.meteoam.it/AtlanteClimatico/pdf/(332)Lecce%20Galatina.pdf|titolo=Tabelle climatiche 1971-2000 dall'Atlante Climatico 1971-2000|sito=Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare|accesso=8 settembre 2023|urlmorto=no}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo ay malamang na nagmula sa "arna," na nangangahulugang lukob o depresyon, partikular na nauugnay sa natatanging morpolohiya ng lupain. Ang ugat na "arna" ay matatagpuan sa toponimong Mesapio na "arnises," isang terminong nagpapahayag ng konsepto ng lukob. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 43vpv1alsm03ec482y74vmwip1jkwvk 0 122806 2227644 2083806 2026-09-22T10:49:00Z Ryomaandres 8044 2227644 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnolo del Salento|elevation_min_m=|mayor=Sonia Mariano|area_footnotes=|area_total_km2=6.74|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Bagnolesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=100|saint=San Jorge|day=Abril 23|postal_code=73020|area_code=0836|website={{official website|http://www.comune.bagnolodelsalento.le.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Bagnolo del Salento|shield_alt=Coat of arms|native_name=|image_skyline=Bagnolo del Salento piazza.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Bagnolo del Salento-Stemma.png|image_map=|region=[[Apulia]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|9|N|18|21|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} '''Bagnolo del Salento''' ([[Diyalektong Salentino|Salentino]]: {{Lang|scn|Bagnùlu}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Lecce]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] sa timog-silangan ng [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Bagnolo del Salento, na may lawak na 6.76 km² sa silangang bahagi ng [[Tangway ng Salento]], ay may homoheno na topograpiya at may saklaw na 82 hanggang 104 metro mula sa antas ng dagat, na may kabuuang elevation na 22 metro. Ito ay matatagpuan sa rolling talampas sa hilagang-silangan ng [[Maglie]], malapit sa kanlurang dalisdis ng [[Serra di Montevergine]]. Nakapalibot ito sa munisipalidad ng [[Castrignano de' Greci]] sa hilaga, sa munisipalidad ng [[Cannole]] sa silangan, sa mga munisipalidad ng [[Palmariggi]] at [[Maglie]] sa timog, at sa munisipalidad ng [[Cursi]] sa kanluran. === Klima === Kung pag-uusapan ang pagiging mahangin, ang mga munisipalidad ng silangang Salento ay malakas na naiimpluwensyahan ng hangin sa pamamagitan ng malamig na agos na nagmula sa Balkan, o mainit na agos na nagmula sa Africa.<ref>http://clima.meteoam.it/AtlanteClimatico/pdf/(332)Lecce%20Galatina.pdf Tabelle climatiche 1971-2000 dall'Atlante Climatico 1971-2000 del Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] jgd0sfr9vvkcmnimdoejx78l0in4umj 0 122807 2227646 2003933 2026-09-22T10:51:43Z Ryomaandres 8044 2227646 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Botrugno|elevation_m=92|area_total_km2=9|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Botrugnesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=San Oronzo|mayor=|day=Agosto 26|postal_code=73020|area_code=0836|website={{official website|http://www.comune.botrugno.le.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|istat=075009|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Botrugno|shield_alt=Coat of arms of Botrugno|native_name=|image_skyline=Piazza Indipendenza Botrugno.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Piazza Indipendenza|image_shield=Botrugno-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|4|N|18|19|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{flag|Apulia}}|frazioni=[[San Cassiano (Italya)|San Cassiano]], [[Sanarica]], [[Scorrano]], [[Supersano]]}} Ang '''Botrugno''' ([[Diyalektong Salentino|Salentino]]: {{Lang|scn|Vitrùgna}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] ng [[Lecce]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] ng timog-silangang [[Italya]]. Ang pangunahing tanawin ay ang palasyo ng marques, na itinayo noong ika-16 na siglo at ipinanumbalik noong ika-17 siglo. Ang pamilyang Castriota Scanderbeg ang nagdagdag ng barokong balkonahe sa palasyo noong noong 1725. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Botrugno ay may lawak na mahigit 9.68 kilometro kuwadrado sa timog-silangang bahagi ng lalawigan ng Lecce. Ito ay may patag na topograpiya at nasa pagitan ng 83 at 114 metro mula sa antas ng dagat, na may kabuuang taas na 31 metro. Ang katimugang bahagi ng munisipalidad ay bahagi ng Liwasang Paduli, isang rural na lugar na nailalarawan sa pamamagitan ng isang tanawing pangunahing pinangungunahan ng malalawak at marilag na taniman ng olibo, tahanan ng maraming uri ng halaman at hayop, kabilang ang ilang mga puno ng oak na ilang siglo nang gulang, mga labi ng sinaunang Gubat Belvedere. Ito ay nasa hangganan sa timog at silangan ng munisipalidad ng [[San Cassiano]], sa timog-kanluran ng munisipalidad ng [[Supersano]], sa hilagang-kanluran ng munisipalidad ng [[Scorrano]] at sa hilagang-silangan ng munisipalidad ng [[Sanarica]]. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] awnvhzzyr8v2xofq7mwc3wgb25i9jza 0 122862 2227632 2027933 2026-09-22T10:31:50Z Ryomaandres 8044 2227632 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Presicce|elevation_min_m=|mayor=Salvatore Riccardo Monsellato|area_footnotes=|area_total_km2=24.36|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Presiccesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=104|saint=[[Andres ang Apostol|San Andres ang Apostol]]|day=Nobyembre 30|postal_code=73054|area_code=0833|website={{official website|http://www.comune.presicce.le.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|official_name=Comune di Presicce|shield_alt=Coat of arms of Presicce|native_name=|image_skyline=Chiesa_e_colonna_Sant%27Andrea_di_Presicce.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Presicce-Stemma.png|image_map=|region={{flag|Apulia}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|54|N|18|16|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Presicce''' ay isang bayan at dating [[Comune|''comune'']] sa [[Italya]]nong [[lalawigan ng Lecce]] sa rehiyon ng [[Apulia]] ng timog-silangang [[Italya]]. Ito ay binuwag at isinanib sa [[Acquarica del Capo]] at naging [[Presicce-Acquarica]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Presicce, na sumasaklaw sa isang lawak na 24.09 km², ay matatagpuan sa mga [[Mga Burol ng Salento|burol ng Salento]], sa [[Cabo ng Leuca]]. == Kasaysayan == Hindi pa lubos na malinaw ang kasaysayan ng pinagmulan ng Presicce. Malamang na ang malawak na presensiya ng mga [[akwipero]] sa ibabaw ang nakaakit sa mga unang pamayanan, na tila nagmula pa noong ika-7 siglo. Ang eskudo de armas ni Presicce, isang usa na umiinom mula sa isang bukal, ay tila sumasalamin sa kasaganaan ng tubig sa lugar ng Presicce. == Mga pangunahing tanawin == * Palasyo Ducal, na itinayo ng mga [[Mga Italonormando|Normando]], marahil sa isang dati nang estrukturang Bisantino * Simbahan ng Sant'Andrea Apostolo * Simbahan at kumbentong Carmine (kalagitnaan ng ika-16 na siglo) * Casa Turrita (ika-16 na siglo), isang halimbawa ng maharlikang tirahan kasama ang isang toreng nagtatanggol. == Kultura == Makikita ang Presicce sa musical na pelikulang Briton na ''[[Walking on Sunshine (pelikula)|Walking on Sunshine]]'' na inilabas noong 2014.<ref name="FT">[https://www.ft.com/content/c1341406-f899-11e3-815f-00144feabdc0 On location: ‘Walking on Sunshine’], [[Joanne O’Connor]], 27 June 2014, [[Financial Times]]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] d7f4w6pjc4tbac4h5xpy99c2w8m0zkj 0 122890 2227647 1915147 2026-09-22T10:51:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375315224|Tuglie]]" 2227647 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tuglie|official_name=Comune di Tuglie|native_name=|imagesize=|image_shield=|shield_alt=Coat of arms|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|4|N|18|6|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Apulia]]|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|mayor_party=|mayor=Massimo Stamerra|area_footnotes=|area_total_km2=8|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Tugliesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=74|saint=Anunsiyasyon ni Maria|day=Marso 25|postal_code=73058|area_code=0833|website={{official website|http://www.tuglie.com}}|footnotes=|istat=075089|frazioni=[[Alezio]], [[Collepasso]], [[Neviano]], [[Parabita]], [[Sannicola]]}}Ang '''Tuglie''' ay isang [[bayan]] at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecce]] sa [[Italya]] sa rehiyon ng [[Apulia]] sa [[Katimugang Italya|timog]]-silangang [[Italya]]. == Mga mamamayan == * Si [[Giuseppe Miggiano]], isang Belhikong artista, ay ipinanganak dito == Kakambal na bayan == Kakambal ng [[Kinakapatid na lungsod|Tuglie]] ang: * {{Flagicon|Italy}}[[Villaverla]], Italya, simula noong 2006 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] q8ir0m1wbdaoa7uhq04bevd4ji1616w 2227648 2227647 2026-09-22T10:54:28Z Ryomaandres 8044 2227648 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tuglie|official_name=Comune di Tuglie|native_name=|imagesize=|image_shield=|shield_alt=Coat of arms|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|4|N|18|6|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Apulia]]|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=LE}} (LE)|mayor_party=|mayor=Massimo Stamerra|area_footnotes=|area_total_km2=8|population_footnotes=<ref>Population from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Tugliesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=74|saint=Anunsiyasyon ni Maria|day=Marso 25|postal_code=73058|area_code=0833|website={{official website|http://www.tuglie.com}}|footnotes=|istat=075089|frazioni=[[Alezio]], [[Collepasso]], [[Neviano]], [[Parabita]], [[Sannicola]]|image_skyline=Piazza di Tuglie.jpg}}Ang '''Tuglie''' ay isang [[bayan]] at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecce]] sa [[Italya]] sa rehiyon ng [[Apulia]] sa [[Katimugang Italya|timog]]-silangang [[Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Hindi tiyak ang etimolohiya ng toponimo at marahil ay maaaring masubaybayan pabalik sa isang sinaunang [[Wikang Latin|Latin]] na lokatibong Tulliae (mula sa Tullia).<ref>{{cita pubblicazione|autore=Dante Olivieri|wkautore=Dante Olivieri|titolo=Appunti e questioni di toponomastica pugliese|pubblicazione=Rendiconti dell'Istituto Lombardo di Scienze, Lettere ed Arti|volume=89-90|anno=1956|p=365}}</ref> Gayunpaman, ang iba ay nagpapahiwatig ng isang pre-Latin na etimolohiyang Tulliae o lupang pag-aari ng mga gens Tullia, nang walang karagdagang paglilinaw.<ref>{{cita libro |p=127 |autore=Gerhard Rohlfs |wkautore=Gerhard Rohlfs (filologo) |titolo=Dizionario toponomastico del Salento: prontuario geografico, storico e filologico |altri=con due integrazioni di Emilio Panarese |città=Ravenna |editore=Longo |anno=1986 |sbn=CFI0045686}}</ref> == Kasaysayan == Ang pagkakaroon ng apat na [[menhir]] (Monte Prino, Nove Croci, Caruggio, Scirocco) at ang "Grotte Passaturi" ay nagpapatunay na ang lugar, tulad ng buong Salento, ay madalas na dinarayo mula pa noong sinaunang panahon. Sa anumang kaso, pagkatapos ng pagkatalo ng mga Suabo at pagkatapos ng pagkubkob at pagbagsak ng [[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]], nahiwalay ang Tuglie mula sa kaharian ng [[Matino]] at itinalaga sa Montdragon, habang ang Matino at [[Parabita]] ay itinalaga sa mga milya ng Angevino na sina Giovanni De Tillio (Jean du Till)<ref>{{Cita libro |p=183 |titolo=I Registri Angioni Ricostruiti |vol=III}}</ref>. == Mga mamamayan == * Si [[Giuseppe Miggiano]], isang Belhikong artista, ay ipinanganak dito == Kakambal na bayan == Kakambal ng [[Kinakapatid na lungsod|Tuglie]] ang: * {{Flagicon|Italy}}[[Villaverla]], Italya, simula noong 2006 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] d9latbmowe6831uswzqqhde763939hd 0 128345 2227455 2217320 2026-09-22T03:05:27Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227455 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates}}{{Infobox person|name=Eratostenes|image=Eratosthenes_profile.png|alt=|caption=Pagguhit noong 1767|birth_date=c. {{BCE|276}}{{efn|name=birth|Ayon sa ''[[Suda]]'', ipinanganak si Eratostenes sa ika-126 na [[Olympiyada]] ({{BCE|276–272}}). Gayunpaman, ayon naman kay [[Strabo]] sa ''Heograpiya'', estudyante siya diumano ni [[Zeno ng Citio]] na namatay noong {{BCE|262}} at magtuturo sa isang mas maagang kapanganakan noong bandang {{BCE|285}} dahil malabong magiging estudyante siya nito sa batang edad na 14. Gayunpaman, ang salitang Griyego na ginamit ni Strabo para sa "estudyante" ay maaari ding maisalin bilang "kakilala", at hindi rin naman talaga alam ang eksaktong taon ng kamatayan ni Zeno.}}|birth_place=[[Sirene]], [[Kahariang Ptolemaiko|Ptolemaikong Ehipto]] {{small|(ngayo'y [[Libya]])}}|death_date=c. {{BCE|194}} (edad {{Age|-275|-193}}){{efn|name=death|Ayon sa ''[[Suda]]'', namatay si Eratostenes sa edad na 80. Ayon naman kay [[Censorino]] sa ''De die natali'', namatay siya sa edad na 81, habang 82 naman ang edad na isinulat ni [[Luciano ng Samosata|Seudo-Luciano]] sa ''Makrobioi''.}}|death_place=[[Alexandria]], Ptolemaikong Ehipto {{small|(ngayo'y [[Ehipto]])}}|known_for={{unbulleted list|[[Hanayan ni Eratostenes]]|Ama ng Heograpiya}}}} Si '''Eratostenes ng Sirene'''{{Efn|{{langx|grc|Ἐρατοσθένης}} {{IPA|el|eratostʰénɛːs|}}}} ({{circa|{{BCE|276|link=yes}}}}–{{circa|{{BCE|194|link=yes}}}}) ay isang sinaunang Griyegong [[Pilosopiya|pilosopo]], [[polimata]], at iskolar na kilala sa kanyang mga ambag sa [[matematika]] at [[heograpiya]], kung saan siya ang itinuturing na nagpasimula sa larangan. Isa rin siyang [[makata]], [[astronomo]], at [[teorista ng musika]], at nanungkulan rin bilang pinuno ng [[Dakilang Aklatan ng Alexandria]] mula {{BCE|246|link=}} hanggang bago siya mamatay noong {{BCE|194|link=}}. Nakilala si Eratostenes sa kanyang mga pagsukat sa [[Sirkumperensiya ng Daigdig|sirkumperensiya]] at [[pagkatagilid ng Daigdig]] na may matinding katumpakan para sa panahon niya, ang unang tao sa tala ng kasaysayan na gumawa nito. Ginawa rin niya ang pinakaunang [[mapa ng mundo]] na may mga linyang katulad sa ideya ng [[Sistemang koordinadong pangheograpiya|modernong latitud at longhitud]] batay sa mga nakalap na heograpikong datos sa panahon niya. Pinasimulan rin niya ang paggamit sa maagham na pag-aaral ng [[kronolohiya]] matapos niyang gamitin ang mga datos mula sa [[sinaunang Ehipto]] at [[Imperyong Akemenida|Persia]] upang mapetsahan ang taon kung kailan naganap ang [[Digmaang Troya]]. Samantala, sa [[teorya ng bilang]], inimbento niya ang isang [[Hanayan ni Eratostenes|hanayan]] upang mabilis na matukoy ang mga [[pangunahing bilang]]. Ayon sa mga biograpiya ukol sa kanya, hinangaan si Eratostenes ng kanyang mga kasamahan dahil sa lawak ng kanyang kaalaman sa maraming larangan kaya tinagurian siyang ''Pentathlos'' ({{Literal na pagsasalin|kaya lahat}}). Gayunpaman, ayon sa ''[[Suda]]'', isang ensiklopedya na nilimbag noong ika-10 siglo, tinagurian siyang ''Beta'' ({{Literal na pagsasalin|pangalawa}}) ng kanyang mga kritiko dahil pawang mababaw lamang ang kanyang kaalaman sa mga larangang pinasukan niya. == Buhay == [[Talaksan:Eratosthenes_Teaching_in_Alexandria_(Bernardo_Strozzi,_Montreal).jpg|thumb|{{Lang|fr|Ératosthène enseignant à Alexandrie}} ({{Literal|Si Eratostenes habang nagtuturo sa Alexandria}}, 1635), pinta ni [[Bernardo Strozzi]].]] Ipinanganak si Eratostenes noong {{BCE|276|link=}} kina Aglaos at isang di-kilalang ina sa [[Sirene, Libya|Sirene]], isang lungsod na itinatag ng mga Griyego noong {{BCE|ika-7 siglo|link=}}.<ref name=":1">{{Cite book |last=Ératosthène |title=Eratosthenes' geography: fragments collected and translated |last2=Roller |first2=Duane W. |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14267-8 |location=Princeton |pages= |language=en |trans-title=Heograpiya ni Eratostenes: mga pirasong nakolekta at naisalin}}</ref> Bahagi ngayon ng [[Libya]], sakop noon ang Sirene ng [[Kahariang Ptolemaiko|Ehipto sa ilalim ng Griyegong dinastiyang Ptolemaiko]] na itinatag ni [[Ptolomeo I Soter]], isa sa mga heneral ni [[Alejandrong Dakila|Alejandro ang Dakila]], noong {{BCE|323|link=}} matapos itong masakop sa [[Kaharian ng Macedonia|imperyo ni Alejandro]] noong {{BCE|332|link=}}.<ref name=":11">{{Cite book |last=Applebaum |first=Shim'on |title=Jews and Greeks in ancient Cyrene |url=https://archive.org/details/jewsgreeksinanci0028appl |date=1986 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-05970-2 |series= |location=Leiden |pages= |language=en |trans-title=Mga Hudyo at Griyego sa sinaunang Sirene}}</ref> Mahalaga ang naturang lungsod dahil sa lokasyon nito sa baybayin ng hilagang Aprika kaya naging sentro rin ito ng ekonomiya ng rehiyon. Ipinagpapalagay na dahil hindi pangkaraniwan ang pangalan ni Eratostenes at ng kanyang tatay, maaaring nagmula sila sa isang mas mababang antas ng [[nobilidad]] bagamat bahagi pa rin sila ng [[aristokrasya]] ng lungsod.<ref name=":033">{{Cite book |last=Eratosthenes |title=Eratosthenes' Geography |last2=Roller |first2=Duane W. |last3=Strabo |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14267-8 |location=Princeton, N.J |pages= |language=en |trans-title=Heograpiya ni Eratostenes}}</ref> Pagsapit ng dekada {{BCE|260|link=}}, dumayo si Eratostenes sa [[Atenas]] upang ipagpatuloy ang kanyang pag-aaral. Ayon kay [[Strabo]], tinuruan siya roon ni [[Zeno ng Citio]] ng [[estoisismo]], bagamat di nagtagal ito dahil namatay agad si Zeno.<ref name=":033" /> Inilista rin ni Strabo sina [[Apelles ng Chios]],<ref name=":2">{{Cite book |url=http://archive.org/details/dictionaryofscie0000unse_t4b0 |title=Dictionary of scientific biography |date=1971 |publisher=Scribner |isbn=978-0-684-16962-0 |location=New York |pages= |language=en |trans-title=Diksiyonaryo ng mga biograpiya ng agham |chapter=Pierre Cabanis - Heinrich von Dechen |via=Internet Archive}}</ref> [[Aristo ng Chios]], at [[Bion ng Boristenes]] bilang ilan sa mga naging guro ni Eratostenes sa Atenas.<ref name=":033" /> Naturuan din siya ni [[Arcesilao]], na noo'y nanunungkulan bilang pinuno ng [[Platonikong Akademiya|Akademiya]] ni [[Platon]], kung saan pinaniniwalaan ding nag-aral si Eratostenes base sa kanyang mga gawain sa matematika kalaunan.<ref name=":033" /> Ayon sa ''Suda'', tinuruan din siya ng pilologong si [[Lisanias ng Sirene]], isang iskolar na nakatuon sa mga akda ni [[Homer]].<ref name=":14">{{Cite book |url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/epsilon/2898 |title=Suidae lexicon |date=1967 |publisher=In aedibus B. G. Teubneri |isbn=978-3-519-04233-4 |editor-last=Adler |editor-first=Ada |series=Lexicographi Graeci |volume=2 |location=Stuttgart |pages= |language=el}}</ref> Ipinagpapalagay rin na nakausap at nakapagdiskurso rin si Eratostenes kay [[Calimaco]] na aktibo noong panahong yon sa Atenas, bagamat hindi niya ito naging pormal na guro.<ref name=":033" /> Hindi maganda ang pagtingin ni Strabo kay Eratostenes. Inireklamo niya ito dahil sa kawalan diumano nito ng sapat na respeto kay Zeno, gayundin sa kawalan nito ng paninindigan sa [[pilosopiya]], na para bang nag-aral lamang diumano siya ng pilosopiya para lang matawag na pilosopo.<ref name=":0">{{Cite book |url=http://archive.org/details/dictionaryofscie0000unse_t4b0 |title=Dictionary of scientific biography |date=1971 |publisher=Scribner |isbn=978-0-684-16962-0 |location=New York |pages= |language=en |trans-title=Diksiyonaryo ng mga biograpiya ng agham |chapter=Pierre Cabanis - Heinrich von Dechen |via=Internet Archive}}</ref> Ganito rin ang ipinapakitang pagtingin ng mga sumunod na manunulat;<ref name=":033" /><ref name=":14" /><ref name=":0" /> sinabi sa ''Suda'' na tinagurian siyang {{Lang|grc|Beta}} ({{Literal|pangalawa}}) dahil lagi lamang siyang pangalawa sa mga larangan na pinapasukan niya, bagamat maaari ding tumutukoy ito dahil sa kanyang katayuan bilang bise ng pinuno ng [[Aklatan ng Alexandria]] noong panahong yon. Tinagurian din siya ng mga tagasuporta at kritiko niya bilang {{Lang|grc|Pentathlos}} ({{Literal|kaya lahat}}), na tumutukoy sa isang atletang kayang sumabak sa kahit anong palakasan ngunit lagi ring pumapangalawa.<ref name=":4">{{Cite book |last=Heath |first=Thomas Little |url=http://archive.org/details/historyofgreekm02heat |title=A history of Greek mathematics |date=1921 |publisher=Clarendon Press |others=PIMS - University of Toronto |location=Oxford |pages= |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Griyegong matematika}}</ref> Gayunpaman, inilarawan ni Strabo si Eratostenes bilang ang matematiko ng mga heograpo at heograpo ng mga matematiko.<ref name="Dicks1971">{{Cite book |last=Dicks |first=D.R. |title=Complete Dictionary of Scientific Biography |publisher=Scribner |year=1971 |location=New York |language=en |trans-title=Kumpletong Diksiyonaryo ng Biograpiya ng Agham |chapter=Eratosthenes}}</ref> Nakatuon ang karamihan sa mga gawa ni Eratostenes sa pilosopiya, hindi sa matematika at lalo na sa heograpiya, na hindi pa isang pormal na pag-aaral noong panahong niya.<ref name=":033" /> Nanatili siya sa Atenas sa susunod na 20 taon, at isinulat ang ilan sa mga mahahalagang gawa niya, kabilang na ang ''Platonikos'', akda na nag-uugnay sa [[Platonismo|pilosopiya ni Platon]] sa matematika at musika, gayundin sa ''Kronolohiya'', marahil ang pinakaunang akda na nagsubok petsahan ang mga mahahalagang pangyayari sa Digmaang Troya. Bukod sa mga ito at sa isang kompilasyon ng mga nagwagi sa mga paligsahan sa [[Sinaunang Palarong Olimpiko|Palarong Olimpiko]], kaunti lamang ang alam sa buhay niya sa panahong ito.<ref name=":3">{{Cite book |last=Matthew |first=Christopher Anthony |title=Eratosthenes and the measurement of the Earth's circumference (c. 230 BC) |date=2023 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-887429-4 |location=Oxford |pages= |language=en |trans-title=Si Eratostenes at ang pagsukat sa sirkumperensiya ng Daigdig (c. 230 BKP)}}</ref> Gayunpaman, malinaw na sumikat si Eratostenes sa panahong ito bilang isang iskolar at makata sa Atenas. Noong {{BCE|246|link=}}, ipinatawag siya ng bagong luklok na [[paraon]] ng Ehipto, [[Ptolomeo III Euergetes|Ptolomeo III]], upang pamunuan ang Aklatan ng Alexandria bilang kapalit ni [[Apolonio ng Rodas]], na puwersahang pinabitiw marahil sa impluwensiya na rin ng sikat na makata na si [[Calimaco]].<ref name=":033" /> Ipinagpapalagay ng mga modernong iskolar na ang pagpili kay Eratostenes upang umupo sa isang napakahalagang puwesto noon ay dahil na rin sa pagiging tubong Sirene niya, kapareho ng kay Calimaco at sa asawa ng paraon na si [[Berenike II]].<ref name=":033" /> Nagsimulang magpokus si Eratostenes sa matematika matapos niyang maupo sa puwesto sa Alexandria. Ilan sa mga naging malapit niyang kaibigan roon si [[Arkimedes]],<ref name=":033" /> na palagiang nagpapadala ng mga materyales upang hingin ang kanyang komento. Ilan sa mga materyal sa palitang ito ay ang ''[[Mga Kaparaanan ng Teoremang Mekanikal]]'', na isang liham ni Arkimedes sa kanya, gayundin sa isang liham na naglalarawan sa isang sikat na ngayon na [[Problemang tupa|problema]] ukol sa mga [[ekwasyong polinomial]] upang ipresenta sa mga matematiko ng Alexandria.<ref>{{Cite book |last=Archimedes |url=http://archive.org/details/cu31924005730563 |title=The method of Archimedes, recently discovered by Heiberg; a supplement to the Works of Archimedes, 1897 |last2=Heiberg |first2=J. L. (Johan Ludvig) |last3=Heath |first3=Thomas Little |date=1912 |publisher=Cambridge, University press |others=Cornell University Library |pages=12}}</ref> Nagsulat kalaunan rin si Eratostenes sa Alexandria ng mga komposisyon sa heograpiya, pilosopiya, [[retorika]], [[balarila]], tula, at iba pa.<ref name=":2" /> Nagsilbi siyang tagapayo kay [[Arsinoe]], kapatid na babae at asawa ni [[Ptolomeo IV Pilopator|Ptolomeo IV]].<ref name=":1" /> Ayon sa ''Suda'', lumabo nang matindi ang kanyang mga mata sa dulo ng kanyang buhay kaya bumitiw siya sa puwesto at nagpakamatay sa pamamagitan ng pagpapagutom sa sarili sa edad na 80 sa Alexandria.<ref name=":3" /> Sa isang epitapo, iniluksa ni [[Dionisio ng Kyzikos]] ang paglibing sa kanya sa labas ng Sirene:<ref name=":033" /> {{Quote|text=Marahang pagtanda at hindi pinadilim ng karamdaman ang umubos sa'yo at naghatid sa nararapat mong pahinga habang iniisip ang mga dakilang bagay, Eratostenes. Hindi ka hinimlay sa kamay ni Inang Kyrene [Sirene], anak ni Aglaos, ngunit hinimlay ka bilang kaibigan sa dayuhang lupain, dito sa gilid ng baybayin ni Proteus [Ehipto].}} Inilista sa ''Suda'' ang apat na estudyante ni Eratostenes: [[Aristopanes ng Bisantio]] na humalili sa kanya sa Aklatan, ang heograpong si [[Mnaseus ng Patara]], ang historyador na si [[Menander ng Epeso]], at isang estudyanteng may pangalan na Aristis, na hindi kilala sa ngayon.<ref name=":14" /> == Ambag == === Astronomiya === ==== Sirkumperensiya ng Daigdig ==== {{Main|Sirkumperensiya ng Daigdig}} [[File:Eratosthenes_measure_of_Earth_circumference.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eratosthenes_measure_of_Earth_circumference.svg|thumb|Pagsukat sa [[sirkumperensiya ng Daigdig]] ayon sa paglalarawan ni [[Cleomedes]] sa prosesong ginamit ni Eratostenes.]] Pinakakilala si Eratostenes dahil sa kanyang pagsukat sa [[sirkumperensiya ng Daigdig]]. Isinulat niya ito sa ''Ukol sa Sukat ng Daigdig'', na ngayo'y wala na ngunit napreserba sa pamamagitan ng mga pagbanggit sa mga sumunod na may-akda kagaya ni [[Cleomedes]] na nagbigay ng isang pinasimpleng paglalarawan ukol sa proseso.<ref name="Torge Müller 2012 p. 52">{{cite book |last1=Torge |first1=W. |url=https://books.google.com/books?id=RcfmBQAAQBAJ&pg=PA6 |title=Geodesy |last2=Müller |first2=J. |publisher=De Gruyter |year=2012 |isbn=978-3-11-025000-8 |series=De Gruyter Textbook |page= |language=en |trans-title=Heodesiya |access-date=}}</ref> Ayon dito, makukuha ang sirkumperensiya ng Daigdig sa pamamagitan ng pagsukat sa pagkakaiba ng [[anino]] sa dalawang magkaibang lungsod sa parehong [[Meridyano (heograpiya)|meridiyano]] sa parehong oras. Pinili ni Eratostenes ang mga lungsod ng [[Alehandriya|Alexandria]] kung nasaan siya at ang katimugang lungsod ng Syene (ngayo'y [[Aswan]]). Tuwing tanghali sa Alexandria, may makikita pang anino, ngunit wala sa Syene sa parehong oras. Ayon kay Cleomedes, nasukat ni Eratostenes ang pagkakaiba bilang 7.2 digri o halos 1/50 ng isang [[bilog]]. Gamit ng [[Anggulo|anggulong interyor]], ipinagpalagay niya na ang pagkakaibang ito ay dahil sa kurba ng ibabaw ng Daigdig. Ayon sa mga propesyonal na [[bematista]] (pagsukat sa pamamagitan ng paglalakad) sa Ehipto noon, ang layo ng dalawang lungsod ay nasa 5,000 ''[[stadia]]''. Gamit ito, [[Pagpaparami (matematika)|pinarami]] niya ito nang 50 beses upang makarating sa isang pagtataya na 250,000 ''stadia''.<ref>{{Cite book |last=Heath |first=Thomas |url=http://archive.org/details/historyofgreekma029268mbp |title=A History Of Greek Mathematics |date=1921 |publisher=Clarendon Press. |others= |volume=2 |location=Oxford |pages= |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Griyegong Matematika}}</ref> Kasalukuyang may pagtatalo ukol sa anong ginamit na ''stadia'' ni Eratostenes sa eksperimentong ito dahil nakadepende ang magiging resulta sa klase ng ''stadia'' na ginamit. Gayunpaman, ipinagpapalagay na ang ginamit ni Eratostenes na ''stadia'' ay ang Panhelenikong uri na may modernong katumbas na {{Convert|180|m|ft|abbr=off}}; ibig sabihin, nasa {{Convert|40,338|km|mi|abbr=off}} ang modernong katumbas ng nasukat ni Eratostenes, mas mababa pa sa 1% mali mula sa tunay na sukat.<ref name=":3" />{{Efn|May iba't-ibang klase ng ''stadia'' bukod sa Panheleniko: Delpiko ({{convert|177|m|ft|abbr=off}}), Atiko ({{convert|185|m|ft|abbr=off}}), Olimpiko ({{convert|191|m|ft|abbr=off}}), at Ptolemaiko ({{convert|210|m|ft|abbr=off}}). Ayon sa isang iskolar, maaaring orihinal na nakalkula ni Eratostenes ang sukat bilang 224,100 stadia, at maaari lamang nabago sa 250,000 stadia dahil sa pagkakamali ng mga sumunid na may-akda kagaya nina [[Hiparco]] at [[Cleomedes]], marahil dahil na rin sa kagustuhang maging "perpektong" numero ang resulta. Iniulat ng mga sumunod na sangguniang Romano ang sukat bilang 252,000 noong unang siglo, at nabago muli bilang 259,200 marahil dahil sa pagkakamali sa pagkopya o di kaya'y dahil nahahati ito nang maayos sa sistema ng digri, minuto, at segundo para sa mga bilog.<ref name=":3" />}} ==== Pagsukat sa Araw ==== Ayon kay [[Eusebio ng Caesarea]] sa aklat niyang ''[[Preparatio Evangelica]]'', nagawang maisukat ni Eratostenes ang layo ng Araw. Inilagay niya ito gayundin ang iba pang mga ipinagpalagay na layo ng mga bagay sa langit sa isang maikling kabanata. Ayon sa kanya, napag-alaman ni Eratostenes na ang layo ng Araw ay nasa "[[Miryada|miryadang]] ''stadia'' 40,000 at 80,000". Hindi malinaw rito kung ano ang eksaktong sukat na binigay ni Eratostenes, at nagkakaiba ang salin nito mula 4.08 milyong ''stadia'' ayon sa isang salin noong 1903 hanggang 804 milyong ''stadia'' ayon naman sa isang salin noong dekada 1970s.<ref>{{Cite book |last=Eusebio ng Caesarea |author-link=Eusebio ng Caesarea |url=https://www.tertullian.org/fathers/eusebius_pe_15_book15.htm |title=Preparatio Evangelica |date= |year=1903 |language=en |translator-last=Clifford |translator-first=E. H. |via=Tertullian}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eusebio ng Caesarea |author-link=Eusebio ng Caesarea |title=Preparatio Evangelica |publisher=De Gruyter |year=1983 |isbn=9783110280081 |editor-last=Des Places |editor-first=Edouard |edition=2 |language=de |translator-last=Mras |translator-first=Karl}}</ref> Samantala, nagbigay din ng palagay si Eratostenes ukol sa laki ng Araw kumpara sa Daigdig. Binigay niya ito bilang 27 beses na mas malaki;<ref name="Smith2005">{{Cite book |last=Smith |first=William |title=A Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology |publisher=University of Michigan |year=2005 |location=Ann Arbor, Estados Unidos |language=en |trans-title=Diksiyonaryo ng Griyego at Romanong Biograpiya at Mitolohiya |chapter=Eratosthenes}}.</ref> ang tunay na sukat ay nasa 109 beses na mas malaki.<ref>{{Cite web |title=Ask an Astronomer |trans-title=Magtanong sa Astronomo |url=https://coolcosmos.ipac.caltech.edu/ask/5-How-large-is-the-Sun-compared-to-Earth- |access-date=2025-12-24 |website=Cool Cosmos |publisher=Infrared Processing and Analysis Center |location=California, Estados Unidos |language=en}}</ref> ==== Pagkatagilid ng ekliptiko ==== Natukoy ni Eratostenes ang [[Pagkatagilid ng aksis|pagkatagilid]] ng [[ekliptiko]], ang tila daanan ng [[Araw (astronomiya)|Araw]] sa kalangitan sa paglipas ng bawat taon na nakatagilid depende sa lokasyon mula sa ekwador.<ref name=":42">{{Cite journal |last=Jones |first=Alexander |date=2002-02-01 |title=Eratosthenes, Hipparchus, and the Obliquity of the Ecliptic |trans-title=Eratostenes, Hiparco, at ang Pagkatagilid ng Ekliptiko |url=https://doi.org/10.1177/002182860203300103 |journal=Journal for the History of Astronomy |language=en |volume=33 |issue=1 |pages=15–19 |bibcode=2002JHA....33...15J |doi=10.1177/002182860203300103 |issn=0021-8286 |url-access=subscription}}</ref> Paiba-iba ang anggulo nito; halimbawa, sa panahon ni Eratostenes, ito ay nakatagilid nang 23° 43′ 40″. Natukoy noon pang {{BCE|ikalimang siglo|link=}} na nakatagilid ito nang 24°. Gayunpaman, nakarating si Eratostenes sa isang mas tumpak na sagot na 23° 51′ 20″; kung paano niya ito nakalkula ay hindi pa alam sa ngayon.<ref name=":42" /> Habang nasa [[Alehandriya|Alexandria]], gumawa siya ng mga kalendaryong nakaayon sa ekliptikong ito at nadetermina niya na may 365 araw ang bawat taon, na [[Taong bisyesto|nadadagdagan nang isang araw]] kada apat na taon. Krinedit din siya ng Griyegong astronomo na si [[Hiparco]] bilang ang imbentor ng [[esperong armilaryo]],<ref>{{Cite book |last1=Williams |first1=Henry Smith |author-link1=Henry Smith Williams |url=https://books.google.com/books?id=chNLAAAAYAAJ&pg=PA226 |title=A History of Science: The Beginnings of Science |last2=Williams |first2=Edward Huntington |publisher=Harper & Brothers |year=1904 |volume=1 |pages= |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Agham: Ang Simula ng Agham}}</ref> isang sinaunang kagamitang pang-astronomiya na nagpapakita sa mga mahahalagang bagay sa larangan noong panahong yon kagaya ng ekliptiko.<ref>{{Cite news |title=Armillary sphere |language=en |trans-title=Esperong armilaryo |work=[[Encyclopedia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/science/armillary-sphere |access-date=2025-12-25}}</ref> === Heograpiya === [[Talaksan:Mappa_di_Eratostene.jpg|alt=Eratosthenes's map of the world (194 BC)|thumb|Rekonstruksiyon noong ika-19 na siglo ng mapa ng alam na mundo na ginawa ni Eratostenes ({{BCE|194|link=}}).]] Patuloy na pinag-aralan ni Eratostenes ang Daigdig at nagsimulang guhitin ito. Resulta ang tatlong bolyum niyang gawa na ''Heograpiya'' mula sa kompilasyon ng mga aklat ng paglalakbay na nakalagak sa Aklatan.<ref name="Smith2005" /> Dito, gumawa siya ng isang [[mapa]] ng alam na mundo na hinati niya sa limang [[sonang pangklima]], gayundin ng isang grid ng mga linya katulad ng [[Sistemang koordinadong pangheograpiya|longhitud at latitud]].<ref name="Morris">{{Cite encyclopedia |title=Eratosthenes of Cyrene |encyclopedia=Encyclopedia of the Ancient World |last=Morris |first=Terry R. |date=Nobyembre 2001 |language=en |trans-title=Eratostenes ng Sirene}}</ref> Tinala niya rin ang mga pangalan at lokasyon sa mapa ng lagpas 400 lungsod, marahil ang pinakamarami sa panahon niya.<ref name="roller">{{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=Eratosthenes' Geography |date=2010 |publisher=Princeton University Press |year=2010 |location=New Jersey, Estados Unidos |language=en |trans-title=Heograpiya ni Eratostenes}}</ref> === Matematika, musika, at metapisika === [[Talaksan:Sieve_of_Eratosthenes_animation.gif|frame|[[Hanayan ni Eratostenes]] para sa mga bilang hanggang 120.]] Karamihan sa nilalaman ng ''Platonikos'' ay nakatuon sa matematika mula sa pananaw ng [[Platonismo|pilosopiya ni Platon]]. Ginamit niya ang ideya ng [[Proporsiyon|proporsyon]] at [[rasyo]] sa parehong matematika at pilosopiya. Naniniwala siya na ito ang nag-uugnay sa lahat ng mga "matematikal" na agham kagaya ng [[aritmetika]], [[heometriya]], [[astronomiya]], at [[teorya ng musika]].<ref>{{Cite journal |last=Solmsen |first=Friedrich |date=1942 |title=Eratosthenes as Platonist and Poet |trans-title=Si Eratostenes bilang Platonista at Makata |url=https://www.jstor.org/stable/283547?origin=crossref |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |language=en |volume=73 |pages=194 |doi=10.2307/283547 |url-access=subscription}}</ref> Nakikita niya na rasyo ang "pinakadahilan ng lahat ng mga likhang nakaayos".<ref>{{Cite book |last=Theon |title=Mathematics useful for understanding Plato |url=https://archive.org/details/mathematicsusefu0000theo |last2=Lawlor |first2=Robert |last3=Lawlor |first3=Deborah |last4=Toulis |first4=Christos |date=1979 |publisher=Wizards Bookshelf |isbn=978-0-913510-24-7 |series=Secret doctrine reference series |location=San Diego, Estados Unidos |pages=[https://archive.org/details/mathematicsusefu0000theo/page/54 54] |language=en |trans-title=Matematikang magagamit para maunawaan si Platon}}</ref> Ayon sa kanya, nakabase ang proporsyon sa konsepto ng pagkakakilanlan at pagkakakatulad. Walang problema sa kanya ang mga bilang, ngunit kataka-taka para sa kanya ang mga [[linya]] dahil hindi nito nagmumula sa mga [[Punto (heometriya)|punto]] mismo dahil hindi naman mapapahaba ang mga ito. Pinaniniwalaan niyang resulta ang linya mula sa paggalaw ng mga indibiduwal na punto.<ref name=":12">{{Cite book |last1=Sextus Empiricus |title=Against those in the disciplines |last2=Bett |first2=Richard |date=2018 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-871270-1 |location=Oxford, Inglatera |pages=161–163 |language=en |trans-title=Kontra sa mga nasa disiplina}}</ref> Nagmungkahi si Eratostenes ng isang solusyon para sa [[Pagdodoble ng kahon|pagdodoble ng kubo]], na imposibleng masagot gamit ng [[Aguhon (sa pagguhit)|kompas]] at [[ruler]], sa pamamagitan ng isang kagamitang ginawa niya upang magawa ito.<ref>{{Cite web |last= |date=2023-09-23 |title=The Eratosthenes' mesolabio (mean-taker) |trans-title=Ang mesolabio (pangkuha ng mean) ni Eratostenes |url=https://kotsanas.com/en/the-eratosthenes-mesolabio-mean-taker/ |access-date=2025-11-13 |website=Museum of the Ancient Greek Technology |language=en-GB |archive-date=1 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251201061140/https://kotsanas.com/en/the-eratosthenes-mesolabio-mean-taker/ |url-status=dead }}</ref> Bukod dito, gumamit din siya ng isang algoritmo na naghihiwalay sa mga [[pangunahing bilang]] mula sa isang [[Pangkat (matematika)|pangkat]] ng mga [[likas na bilang]] na mas mababa o katumbas ng sa binigay na bilang. Tinatawag na ngayon ito bilang ang [[hanayan ni Eratostenes]], bagamat maaaring hindi siya ang nag-imbento sa paraan at tanging nagpangalan lamang sa algoritmo bilang isang hanayan.<ref>{{Cite book |last=Waschkies |first=Hans Joachim |title=Anfänge der Arithmetik im Alten Orient und bei den Griechen |year=1989 |location=Amsterdam, Olanda |language=de |trans-title=Ang simula ng aritmetika sa sinaunang Malapit na Silangan at sa mga Griyego}}</ref><ref name=":5">{{Cite book |last=Geus |first=Klaus |title=Eratosthenes von Kyrene |date=2002 |location=Munich, Alemanya |language=de |trans-title=Eratostenes ng Sirene}}</ref> Bukod sa matematika, naglalaman din ang ''Platonikos'' ng mga paksang may kinalaman sa [[teorya ng musika]], kung saan siya kilala sa sinaunang panahon bilang isang otoridad ng larangan.<ref name=":22">{{Citation |last=Panteri |first=Sara |title=Eratosthenes' Πλατωνικός between Philosophy and Mathematics |date=2019-06-17 |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783110632590-011/html |work=On the Track of the Books: Scribes, Libraries and Textual Transmission |pages=143–166 |editor-last=Berardi |editor-first=Roberta |trans-title=Ang Πλατωνικός ni Eratostenes sa pagitan ng Pilosopiya at Matematika |publisher=De Gruyter |language=en |doi=10.1515/9783110632590-011 |isbn=978-3-11-063259-0 |access-date=2025-10-27 |editor2-last=Bruno |editor2-first=Nicoletta |editor3-last=Fizzarotti |editor3-first=Luisa}}</ref> Bukod dito, may diskurso rin sa ''Platonikos'' ukol sa [[metapisika]], kung inilahad niya ang kanyang doktrina ukol sa [[kaluluwa]], na pinaniniwalaan niyang nagtataglay ng kaunting pisikal na materyal at nangangailangan ng katawan.<ref name=":5" /> == Talababa == {{Notelist}} == Sanggunian == {{Reflist}} == Magbasa pa == {{refbegin}} * {{cite book|last=Aujac|first=G.|year=2001|title=Eratosthène de Cyrène, le pionnier de la géographie|trans-title=Eratostenes ng Sirene, ang pioneer ng heograpiya|lang=fr|location=Paris|publisher=Édition du CTHS}} * {{cite book |last=Bulmer-Thomas |first=Ivor |title=Selections Illustrating the History of Greek Mathematics|year=1939 |url=https://archive.org/details/selectionsillust02bulmuoft |trans-title=Mga Seleksiyon na Naglalarawan sa Kasaysayan ng Matematikang Griyego|lang=en|publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts}} * {{cite book |last=Dicks |first=D. R. |title=Biographical Dictionary of Mathematicians|lang=en|trans-title=Biograpikong Diksiyonaryo ng mga Matematiko |publisher=Scribner |year=1991 |volume=2 |location=New York |pages=681–686 |chapter=Eratosthenes |chapter-url=https://archive.org/details/biographicaldict0002unse_k8v0/page/681/mode/1up |chapter-url-access=limited}} * {{cite journal |last1=Diller |first1=A |year=1934 |title=Geographical Latitudes in Eratosthenes, Hipparchus and Posidonius|lang=en|trans-title=Heograpikong Latitud ni Eratostenes, Hiparco, at Posidonio|journal=Klio |volume=27 |issue=3 |pages=258–269 |doi=10.1524/klio.1934.27.27.258 |s2cid=194449299}} * {{cite journal |last=Dorofeeva |first=A. V. |date=1988 |title=Eratosthenes (ca. 276–194 B.C.)|journal=Mat. V Shkole |language=ru |issue=4 |page=i}} * {{cite journal |last=Dutka |first=J. |date=1993 |title=Eratosthenes' measurement of the Earth reconsidered |url=https://archive.org/details/sim_archive-for-history-of-exact-sciences_1993_46_1/page/54 |lang=en|trans-title=Pagkonsidera muli sa pagsukat ni Eratostenes sa Daigdig|journal=Arch. Hist. Exact Sci. |volume=46 |issue=1 |pages=55–66 |bibcode=1993AHES...46...55D |doi=10.1007/BF00387726 |s2cid=119522892}} * {{cite journal |last=El'natanov |first=B. A. |date=1983 |title=A brief outline of the history of the development of the sieve of Eratosthenes |trans-title=Isang maikling balangkas sa kasaysayan ng pagdebelop sa hanayan ni Eratostenes|journal=Istor.-Mat. Issled. |language=ru |volume=27 |pages=238–259}} * {{cite journal |last1=Fischer |first1=I |year=1975 |title=Another look at Eratosthenes' and Posidonius' determinations of the Earth's circumference |lang=en|trans-title=Pagtingin muli sa pagtataya nina Eratostenes at Posidonio sa sirkumperensiya ng Daigdig|journal=Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society |volume=16 |pages=152–167 |bibcode=1975QJRAS..16..152F}} * {{cite journal |last1=Fowler |first1=D. H. |last2=Rawlins |first2=Dennis |date=1983 |title=Eratosthenes' ratio for the obliquity of the ecliptic |url=https://archive.org/details/sim_isis_1983-12_74_274/page/556 |lang=en|trans-title=Rasyo ni Eratostenes para sa pagkatagilid ng ekliptiko|journal=Isis |volume=74 |issue=274 |pages=556–562 |doi=10.1086/353361 |s2cid=144617495}} * {{cite journal |last=Fraser |first=P. M. |date=1970 |title=Eratosthenes of Cyrene|lang=en |journal=Proceedings of the British Academy |volume=56 |pages=175–207}} * {{cite book |last=Fraser |first=P. M. |title=Ptolemaic Alexandria|url=https://archive.org/details/ptolemaicalexand0000fras |trans-title=Ptolemaikong Alexandria|lang=en|date=1972 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}} * {{cite book|last=Fuentes González|first=P. P.|url=http://hdl.handle.net/10481/27536|chapter=Ératosthène de Cyrène|trans-chapter=Eratostenes ng Sirene|lang=es|editor-first=R.|editor-last=Goulet|title=Dictionnaire des Philosophes Antiques|trans-title=Diksiyonaryo ng mga Sinaunang Pilosopo|volume=3|location=Paris|publisher=Centre National de la Recherche Scientifique|year=2000|pp=188–236}} * {{cite book|last=Geus|first=K.|year=2002|url=https://www.academia.edu/attachments/12860252/download_file|title=Eratosthenes von Kyrene. Studien zur hellenistischen Kultur- und Wissenschaftgeschichte|lang=de|trans-title=Eratostenes ng Sirene: Pag-aaral sa Helenistikong Kultura at Kasaysayan ng Agham|location=Munich, Alemanya|publisher=Verlag|editor-first=C.H.|editor-last=Beck|series=Münchener Beiträge zur Papyrusforschung und antiken Rechtsgeschichte|volume=92}} * {{cite journal |last=Goldstein |first=B. R. |date=1984 |title=Eratosthenes on the "measurement" of the Earth|lang=en|trans-title=Eratostenes sa "sukat" ng Daigdig|journal=Historia Math. |volume=11 |issue=4 |pages=411–416 |doi=10.1016/0315-0860(84)90025-9 |doi-access=free}} * {{cite journal |last=Gulbekian |first=E. |date=1987 |title=The origin and value of the stadion unit used by Eratosthenes in the third century B.C |trans-title=Ang pinagmulan at halaga ng yunit na stadion na ginamit ni Eratostenes noong ikatlong siglo B.C.|lang=en|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00417008 |journal=[[Archive for History of Exact Sciences]] |volume=37 |issue=4 |pages=359–363 |doi=10.1007/BF00417008 |jstor=41133819 |s2cid=115314003 |url-access=subscription}} * {{cite book|last=Honigmann|first=E.|year=1929|title=Die sieben Klimata und die πολεις επισημοι. Eine Untersuchung zur Geschichte der Geographie und Astrologie in Altertum und Mittelalter|lang=de|trans-title=Ang Pitong Klima at ang πολεις επισημοι: Imbestigasyon ukol sa Kasaysayan ng Heograpiya at Astrolohiya noong Sinauna at Gitnang Kapanahunan|location=Heidelberg, Alemanya|publisher=Universitätsbuchhandlung}} * {{cite journal |last=Knaack |first=G. |date=1907 |title=Eratosthenes |journal=Pauly–Wissowa VI |pages=358–388|lang=en}} * {{cite journal |last=Manna |first=F. |date=1986 |title=The Pentathlos of ancient science, Eratosthenes, first and only one of the "primes" |trans-title=Ang Pentathlos ng sinaunang agham, Eratostenes, una at isa sa mga "pangunahin"|journal=Atti Accad. Pontaniana |series=New Series |language=it |volume=35 |pages=37–44}} * {{cite journal |last1=Muwaf |first1=A. |last2=Philippou |first2=A. N. |date=1981 |title=An Arabic version of Eratosthenes writing on mean proportionals|lang=en|trans-title=Bersiyong Arabo ng kasulatan ni Eratostenes ukol sa mga medyang proporsiyon|journal=J. Hist. Arabic Sci. |volume=5 |issue=1–2 |pages=147–175}} * {{cite book |last=Nicastro |first=Nicholas |url=https://archive.org/details/isbn_9780312372477 |title=Circumference: Eratosthenes and the ancient quest to measure the globe|lang=en|trans-title=Sirkumperensiya: Si Eratostenes at ang sinaunang hangad upang masukat ang mundo|date=2008 |publisher=St. Martin's Press |isbn=978-0-312-37247-7 |location=New York |url-access=registration}} * {{MacTutor Biography|id=Eratosthenes}} * {{cite book|last=Marcotte|first=D.|year=1998|chapter=La climatologie d'Ératosthène à Poséidonios: genèse d'une science humaine|lang=fr|trans-chapter=Ang klimatolohiya mula kay Eratostenes st Posidonio: Simula ng Agham ng Sangkatauhan|editor1-last=Argoud|editor1-first=G.|editor2-first=J.Y.|editor2-last=Guillaumin|title=Sciences exactes et sciences appliquées à Alexandrie|trans-title=Eksakto at Nalalapat na Agham sa Alexandria|volume=3|location=Saint Etienne, Pransiya|publisher=Publications de l'Université de Saint Etienne|pp=263–277}} * {{cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000pfei_r5h8 |title=History of Classical Scholarship From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age|trans-title=Kasaysayan ng Klasikong Iskolarship mula sa Simula hanggang sa Dulo ng Helenistikong Kapanahunan|lang=en|date=1968 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |url-access=registration}} * {{cite journal |last=Rawlins |first=D. |date=1982 |title=Eratosthenes' geodesy unraveled: was there a high-accuracy Hellenistic astronomy |trans-title=Pagpakita sa heodesiya ni Eratostenes: may Helenistikong astronomiya ba na may matinding katumpakan?|lang=en|journal=Isis |volume=73 |issue=2 |pages=259–265 |doi=10.1086/352973 |s2cid=120730515}} ** {{cite journal |author-mask=—|last=Rawlins |first=D. |date=1982 |title=The Eratosthenes – Strabo Nile map. Is it the earliest surviving instance of spherical cartography? Did it supply the 5000 stades arc for Eratosthenes' experiment? |url=https://archive.org/details/sim_archive-for-history-of-exact-sciences_1982_26_3/page/210|lang=en|trans-title=Ang Mapa ng Ilog Nilo nina Eratostenes at Strabo: Ito ba ang pinakamatandang nananatiling paggamit sa esperikong kartograpiya? Sinuplay ba nito ang 5000 stade na arko para sa eksperimento ni Eratostenes?|journal=Arch. Hist. Exact Sci. |volume=26 |issue=3 |pages=211–219 |doi=10.1007/BF00348500 |s2cid=118004246}} ** {{cite journal |author-mask=—|last=Rawlins |first=D. |date=2008 |title=Eratosthenes's large Earth and tiny universe |trans-title=Ang malaking Daigdig at maliit na uniberso ni Eratostenes|lang=en|url=http://www.dioi.org/vols/we0.pdf |url-status=live |journal=DIO |volume=14 |pages=3–12 |bibcode=2008DIO....14....3R |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030220751/http://www.dioi.org/vols/we0.pdf |archive-date=2008-10-30}} * {{cite book |last=Roller |first=Duane W. |url=https://books.google.com/books?id=8peKyWK_SWsC |title=Eratosthenes' Geography|trans-title=Heograpiya ni Eratostenes|lang=en|date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14267-8 |location=Princeton}} * {{cite book|last=Rosokoki|first=A.|year=1995|title=Die Erigone des Eratosthenes. Eine kommentierte Ausgabe der Fragmente|lang=de|trans-title= Erigone ni Eratostenes: Edisyon ng piraso na may anotasyon|location=Heidelberg, Alemanya|publisher=C. Winter-Verlag}} * {{cite journal|last=Shcheglov|first=D.A.|year=2004|title=Ptolemy's System of Seven Climata and Eratosthenes' Geography|trans-title=Sistema ni Ptolemeo na Pitong Climata at Heograpiya ni Eratostenes|lang=en|journal=Geographia Antiqua|volume=13|pp=21–37}} * {{cite journal |last1=Shcheglov |first1=D.A. |year=2006 |title=Eratosthenes' Parallel of Rhodes and the History of the System of Climata|lang=en|trans-title=Paralel ni Eratostenes sa Rodas ar ang Kasaysayan ng Sistema ng Climata|url=https://www.academia.edu/191065 |journal=Klio |volume=88 |issue=2 |pages=351–359 |doi=10.1524/klio.2006.88.2.351 |s2cid=190529073}} * {{cite book |last=Strabo |author-link=Strabo|title=Geographica |lang=en|title-link=Geographica |date=1917 |publisher=Putnam |translator-last=Jones|translator-first=Horace Leonard|location=New York}} * {{cite journal |last=Taisbak |first=C. M. |date=1984 |title=Eleven eighty-thirds. Ptolemy's reference to Eratosthenes in Almagest I.12 |trans-title=Labing-isang walumpung katlo. Pagbanggit ni Ptolomeo kay Eratostenes sa Almagest I.12|lang=en|journal=Centaurus |volume=27 |issue=2 |pages=165–167 |bibcode=1984Cent...27..165T |doi=10.1111/j.1600-0498.1984.tb00766.x}} * {{cite book|last=Thalamas|first=A.|year=1921|title=La géographe d'Ératosthène|url=https://archive.org/details/IA41553018_0003|lang=fr|location=Versailles, Pransiya|trans-title=Heograpiya ni Eratostenes}} * {{cite book |last=Wolfer |first=E. P. |title=Eratosthenes von Kyrene als Mathematiker und Philosoph |trans-title=Si Eratostenes ng Sirene bilang Matematiko at Pilosopo|lang=de|date=1954 |publisher=Groningen-Djakarta}} {{refend}} == Link sa labas == {{Commons category}}{{Wikiquote}}{{Library resources box|by=yes|onlinebooks=yes|others=yes|about=yes|label=Eratosthenes}} * [http://www.roger-pearse.com/weblog/2017/04/15/cleomedes-how-big-is-the-earth/ Ingles na salin ng pa]780,000 stadia.[http://www.roger-pearse.com/weblog/2017/04/15/cleomedes-how-big-is-the-earth/ ngunahing pinagkunan para kay Eratostenes at sa lawak ng Daigdig] sa Roger Pearse. * [http://www.faust.fr.bw.schule.de/mhb/eratosiv.htm Hanayan ni Eratosthenes sa JavaScript] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010301205532/http://www.faust.fr.bw.schule.de/mhb/eratosiv.htm|date=2001-03-01}} * [http://galileoandeinstein.physics.virginia.edu/lectures/gkastr1.html Kung paano nataya ng mga Griyego ang distansiya ng Daigdig sa Buwan at Araw] * [https://astrosun2.astro.cornell.edu/academics/courses//astro201/eratosthenes.htm Pagsukat sa Daigdig sa paraang ginawa ni Eratostenes] * [http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/mathhist/greece.html Talaan ng mga sinaunang Griyegong matematiko at kakontemporaryo ni Eratostenes] * [http://www.newadvent.org/cathen/01303a.htm Artikulo ng ''New Advent Encyclopedia'' sa Library of Alexandria] * [https://www.fondation-lamap.org/en/node/9786' Pandaigdigang pedagohiyang proyekto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414194605/https://www.fondation-lamap.org/en/node/9786%27|date=2019-04-14}} * [http://www.phy.ntnu.edu.tw/ntnujava/htmltag.php?code=users.sgeducation.lookang.Eratostheneswee_pkg.EratosthenesweeApplet.class&name=Eratostheneswee&muid=14019 Open source na modelong pampisika sa kompyuter ukol sa pagtataya ni Eratostenes sa radyus at sirkumperensiya ng Daigdig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200105154547/http://www.phy.ntnu.edu.tw/ntnujava/htmltag.php?code=users.sgeducation.lookang.Eratostheneswee_pkg.EratosthenesweeApplet.class&name=Eratostheneswee&muid=14019|date=2020-01-05}} * [https://www.astrologicon.org/eratosthenes/eratosthenes-katasterismoi1.html Eratosthenes, Katasterismoi (or Astrothesiae), orihinal na teksto] {{S-start}} {{S-bef | before = [[Apollonio ng Rodas]] }} {{S-ttl | title = Pinuno ng [[Aklatan ng Alexandria]] }} {{S-aft | after = [[Aristopanes ng Bisantio]] }} {{S-end}} {{Ancient Greek astronomy}} {{Ancient Greek mathematics}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga sinaunang Griyego]] [[Kategorya:Mga matematikong Griyego]] [[Kategorya:Mga makata]] [[Kategorya:Mga astronomo]] [[Kategorya:Mga manlalaro]] [[Kategorya:Mga heograpo]] se3qipp26x0yroqm0k778wydhx0kle1 0 129143 2227283 2154741 2026-09-21T14:37:35Z Ryomaandres 8044 2227283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Giustino|province=[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] (PG)|website={{official website|http://www.comunesangiustino.it/}}|area_code=075|postal_code=06016 capoluogo, Celalba e Uselle-Renzetti, 06013 Selci-Lama località Lama, 06017 Selci-Lama località Selci|day=Hunyo 1|saint=San Justin|elevation_m=336|elevation_footnotes=|population_demonym=Sangiustinesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=80.7|area_footnotes=|mayor=Paolo Fratini|mayor_party=|frazioni=Celalba, [[Cospaia]], Selci-Lama, Uselle-Renzetti|region=[[Umbria]]|official_name=Comune di San Giustino|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|33|N|12|11|E|type:city(10,696)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=San Giustino sa loob ng Lalawigan ng Perugia|map_alt=|image_map=Map of comune of San Giustino (province of Perugia, region Umbria, Italy).svg|shield_alt=|image_shield=Stemma san giustino orgi.jpg|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sangiustino veduta aerea.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Giustino''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Perugia]] sa rehiyon ng [[Umbria]] sa [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|0}} hilagang-kanluran ng [[Perugia]] sa Ilog [[Ilog Tiber|Tiber]]. Matatagpuan sa [[Mataas na Lambak Tiber]], ang nayon ng San Giustino, kasama ang katabing lungsod ng Sansepolcro sa [[Toscana]], ay bumubuo ng isang aglomerasyon na may humigit-kumulang 26,000 naninirahan. Bagaman ngayon ay kabilang sa iba't ibang rehiyon at probinsiya, ang mga ito ay pinag-uugnay ng dobleng hibla ng teritoryal at demograpikong pagpapatuloy mula pa noong sinaunang panahon. == Kasaysayan == Ang ''[[frazione]]'' ng [[Cospaia]] ay isang [[Mikroestado|maliit na independiyenteng republika]] na [[Republika ng Cospaia]] mula 1440 hanggang 1826. == Heograpiya == Matatagpuan sa hilaga ng Umbria, sa tabi ng mga hangganan ng [[Toscana|Tuscany]] at [[Marche]], ang munisipalidad ay nasa hangganan ng [[Borgo Pace]] ([[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|PU]]), [[Citerna]], [[Città di Castello]], [[Mercatello sul Metauro]] (PU), at [[Sansepolcro]] ([[Lalawigan ng Arezzo|AR]]). Binibilang nito ang mga nayon (mga ''[[frazione]]'') ng Celalba, [[Cospaia]], Selci-Lama, at Uselle-Renzetti. == Ugnayang pandaigdig == === Kakambal na bayan — Mga kapatid na lungsod === Ang San Giustino ay [[Kakambal na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|POL}} [[Prudnik]], [[Polonya]] * {{Flagicon|FRA}} [[Carros]], [[Pransiya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{reflist}} == Mga panlabas na link == Media related to San Giustino at Wikimedia Commons * {{In lang|it}} [http://www.comunesangiustino.it/ San Giustino official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010927165123/http://www.comunesangiustino.it/ |date=2001-09-27 }} {{Province of Perugia}}{{Authority control}} 690kjwvuzga5wzl5rijgt2w67zpzh5j 0 130316 2227558 1951689 2026-09-22T06:57:01Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:it:Special:Redirect/revision/150836365|Carbonera]]" 2227558 wikitext text/x-wiki Ang '''Carbonera''' ([[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto|IPA]] : {{IPA|/karboˈnɛra/}}) ay isang [[comune]] (komune o munisipalidad) na may 11,213 na naninirahan sa [[Lalawigan ng Treviso]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Carbonera ay nagmula sa salitang Latin ''na Carbonaria'', na nangangahulugang "lugar ng karbon". Ang toponym na ito ay maaaring tumukoy sa pagkakaroon ng mga kagubatan na ginagamit para sa produksyon ng uling noong [[Gitnang Kapanahunan|panahong medyebal]]. == Kasaysayan == === Gitnang Kapanahunan === Ang unang balita tungkol sa Carbonera ay nagsimula pa noong taong [[1000]] . Noong [[1115|1115,]] natanggap ng mga [[Orden ng Cluny|prayleng Cluniacense]] ang monasteryo ni San Santiago Apostol bilang isang regalo. Sa isang pergamino na isinulat noong ika-21 ng Marso [[1121|1121,]] isang nagngangalang Oderico di Carbonera ang nakasaksi sa isang donasyon ng lupa na ginawa sa simbahan ng Santa Fosca sa [[Treviso]]. Ang simbahan ng Carbonera ay bahagi ng talaan ng mga obispo ng Treviso. === Ang modernong panahon === Sa mga sumunod na siglo, patuloy na umunlad ang Carbonera bilang isang sentro ng agrikultura at komersiyo. Ang estratehikong posisyon nito sa kapatagan ng Veneto ay nagpadali sa kalakalan at komunikasyon sa mga kalapit na lungsod, tulad ng Treviso at Venice. Ang mga [[Villa veneta|villa ng Venice]], na itinayo ng mga maharlikang pamilya, ay saksi sa kaunlarang pang-ekonomiya ng panahong iyon. Kabilang sa mga ito, ang [[Villa Tiepolo Passi]] ay isang kilalang halimbawa ng arkitektura at sining [[Ika-17 dantaon|noong ika-17 siglo]]. == Mga tala == [[Kategorya:Wikipedia articles with GND identifiers]] [[Kategorya:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] aq1h952gbzbquzrp77cux2p2mmmu9lv 2227559 2227558 2026-09-22T06:59:04Z Ryomaandres 8044 2227559 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Carbonera|official_name=Comune di Carbonera|native_name=|image=Villa-Tiepolo-Passi.jpg|image_size=|alt=|caption=[[Villa Tiepolo Passi]]<br />[[File:Villa Loredan at Carbonera.jpg|280px]]<br />[[Villa Loredan at Carbonera|Villa Loredan Valier Perocco di Meduna]]|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|12|17|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[province of Treviso|Treviso]] (TV)|frazioni=Biban, Mignagola, Pezzan, San Giacomo di Musestrelle, Vascon|mayor_party=|mayor=Gabriele Mattiuzzo|area_footnotes=|area_total_km2=19.88|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_total=11196|population_as_of=31 March 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Carboneresi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=18|twin1=|twin1_country=|saint=Assumption of Mary|day=15 August|postal_code=31030|area_code=0422|website={{official website|http://www.carbonera-tv.it}}|footnotes=|image_skyline=Villa-Tiepolo-Passi.jpg|image_caption=[[Villa Tiepolo Passi]]<br />[[File:Villa Loredan at Carbonera.jpg|280px]]<br />[[Villa Loredan at Carbonera|Villa Loredan Valier Perocco di Meduna]]}}Ang '''Carbonera''' ([[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto|IPA]] : {{IPA|/karboˈnɛra/}}) ay isang [[comune]] (komune o munisipalidad) na may 11,213 na naninirahan sa [[Lalawigan ng Treviso]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Carbonera ay nagmula sa salitang Latin ''na Carbonaria'', na nangangahulugang "lugar ng karbon". Ang toponym na ito ay maaaring tumukoy sa pagkakaroon ng mga kagubatan na ginagamit para sa produksyon ng uling noong [[Gitnang Kapanahunan|panahong medyebal]]. == Kasaysayan == === Gitnang Kapanahunan === Ang unang balita tungkol sa Carbonera ay nagsimula pa noong taong [[1000]] . Noong [[1115|1115,]] natanggap ng mga [[Orden ng Cluny|prayleng Cluniacense]] ang monasteryo ni San Santiago Apostol bilang isang regalo. Sa isang pergamino na isinulat noong ika-21 ng Marso [[1121|1121,]] isang nagngangalang Oderico di Carbonera ang nakasaksi sa isang donasyon ng lupa na ginawa sa simbahan ng Santa Fosca sa [[Treviso]]. Ang simbahan ng Carbonera ay bahagi ng talaan ng mga obispo ng Treviso. === Ang modernong panahon === Sa mga sumunod na siglo, patuloy na umunlad ang Carbonera bilang isang sentro ng agrikultura at komersiyo. Ang estratehikong posisyon nito sa kapatagan ng Veneto ay nagpadali sa kalakalan at komunikasyon sa mga kalapit na lungsod, tulad ng Treviso at Venice. Ang mga [[Villa veneta|villa ng Venice]], na itinayo ng mga maharlikang pamilya, ay saksi sa kaunlarang pang-ekonomiya ng panahong iyon. Kabilang sa mga ito, ang [[Villa Tiepolo Passi]] ay isang kilalang halimbawa ng arkitektura at sining [[Ika-17 dantaon|noong ika-17 siglo]]. == Mga tala == {{province of Treviso}} [[Kategorya:Wikipedia articles with GND identifiers]] [[Kategorya:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] hhvi1h5c460k52ci9u0zftto4tnix2o 2227560 2227559 2026-09-22T06:59:28Z Ryomaandres 8044 2227560 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Carbonera|official_name=Comune di Carbonera|native_name=|image=Villa-Tiepolo-Passi.jpg|image_size=|alt=|caption=[[Villa Tiepolo Passi]]<br />[[File:Villa Loredan at Carbonera.jpg|280px]]<br />[[Villa Loredan at Carbonera|Villa Loredan Valier Perocco di Meduna]]|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|12|17|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[province of Treviso|Treviso]] (TV)|frazioni=Biban, Mignagola, Pezzan, San Giacomo di Musestrelle, Vascon|mayor_party=|mayor=Gabriele Mattiuzzo|area_footnotes=|area_total_km2=19.88|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_total=11196|population_as_of=31 March 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Carboneresi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=18|twin1=|twin1_country=|saint=Assumption of Mary|day=15 August|postal_code=31030|area_code=0422|website={{official website|http://www.carbonera-tv.it}}|footnotes=|image_skyline=Villa-Tiepolo-Passi.jpg|image_caption=[[Villa Tiepolo Passi]]<br />[[File:Villa Loredan at Carbonera.jpg|280px]]<br />[[Villa Loredan at Carbonera|Villa Loredan Valier Perocco di Meduna]]}}Ang '''Carbonera''' ([[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto|IPA]] : {{IPA|/karboˈnɛra/}}) ay isang [[comune]] (komune o munisipalidad) na may 11,213 na naninirahan sa [[Lalawigan ng Treviso]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Carbonera ay nagmula sa salitang Latin ''na Carbonaria'', na nangangahulugang "lugar ng karbon". Ang toponym na ito ay maaaring tumukoy sa pagkakaroon ng mga kagubatan na ginagamit para sa produksyon ng uling noong [[Gitnang Kapanahunan|panahong medyebal]]. == Kasaysayan == === Gitnang Kapanahunan === Ang unang balita tungkol sa Carbonera ay nagsimula pa noong taong [[1000]] . Noong [[1115|1115,]] natanggap ng mga [[Orden ng Cluny|prayleng Cluniacense]] ang monasteryo ni San Santiago Apostol bilang isang regalo. Sa isang pergamino na isinulat noong ika-21 ng Marso [[1121|1121,]] isang nagngangalang Oderico di Carbonera ang nakasaksi sa isang donasyon ng lupa na ginawa sa simbahan ng Santa Fosca sa [[Treviso]]. Ang simbahan ng Carbonera ay bahagi ng talaan ng mga obispo ng Treviso. === Ang modernong panahon === Sa mga sumunod na siglo, patuloy na umunlad ang Carbonera bilang isang sentro ng agrikultura at komersiyo. Ang estratehikong posisyon nito sa kapatagan ng Veneto ay nagpadali sa kalakalan at komunikasyon sa mga kalapit na lungsod, tulad ng Treviso at Venice. Ang mga [[Villa veneta|villa ng Venice]], na itinayo ng mga maharlikang pamilya, ay saksi sa kaunlarang pang-ekonomiya ng panahong iyon. Kabilang sa mga ito, ang [[Villa Tiepolo Passi]] ay isang kilalang halimbawa ng arkitektura at sining [[Ika-17 dantaon|noong ika-17 siglo]]. == Mga tala == {{Reflist}}{{province of Treviso}} [[Kategorya:Wikipedia articles with GND identifiers]] [[Kategorya:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] dikwhxl3251o9imc6bkp6wf9ugd0csq 0 131346 2227277 2057762 2026-09-21T14:29:40Z Ryomaandres 8044 2227277 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arezzo|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AR}} (AR)|website={{official website|http://www.comune.arezzo.it/}}|area_code=0575|postal_code=52100|day=Agosto 7|saint=San [[Donato ng Arezzo]]|elevation_m=296|elevation_footnotes=|population_demonym=Aretini|population_footnotes=<ref>{{cite web| url= http://dati.istat.it/Index.aspx?DataSetCode=DCIS_POPRES1 | title= GeoDemo | website=istat.it| date= 2019| access-date= }}</ref>|area_total_km2=386.25|area_footnotes=|mayor=[[Alessandro Ghinelli]]|mayor_party=[[Forza Italia|FI]]|frazioni=see [[#Frazioni|list]]|region={{RegioneIT|sigla=TOS}}|official_name=Comune di Arezzo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|28|24|N|11|52|12|E|region:IT_type:city(96494)|display=inline,title}}|pushpin_map=Italy Tuscany#Italy|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Arezzo-Stemma.png|image_caption=Piazza Grande; mula sa kaliwa: [[Santa Maria della Pieve]], lumang Palasyo Tribunal Tribunal Palace at ang Kapisanan ng mga Laiko|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Piazza Grande, Arezzo.JPG|native_name=|footnotes=}}Ang '''Arezzo''' (ə-REH -tsoh, ah-REH -tsoh,<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Arezzo|accessdate=April 12, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/amp/english/arezzo|title=Arezzo|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|accessdate=April 12, 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Arezzo|accessdate=April 12, 2019}}</ref> Italyano: [aˈrettso]; {{Lang-la|Ārētium}} o ''Arrētium'') ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa Italya at ang kabisera ng [[Lalawigan ng Arezzo|lalawigan ng parehong pangalan]] na matatagpuan sa [[Toscana|Tosacana]]. Ang Arezzo ay humigit-kumulang {{Convert|80|km|0}} timog-silangan ng [[Florencia]] sa taas na {{Convert|296|m|ft}} [[Sa itaas ay nangangahulugang antas ng dagat|itaas ng antas ng dagat]].&nbsp;Noong 2013, ang populasyon ay halos 99,000. == Lipunan == === Mga etnisidad at banyagang minoridad === Ayon sa data ng ISTAT noong 1 Enero 2019, ang populasyon ng dayuhang residente ay 12 536 katao. Ang mga nasyonalidad na pinakakinatawan sa kabuuang populasyon ng residente ay mula sa: * [[Romania]]: 4 396 * [[Bangladesh]]: 1 342 * [[Pakistan]]: 1 236 * [[Albanya]]: 1 030 * [[Pilipinas]]: 536 * [[Tsina]]: 528 * [[Polonya]]: 352 * [[Morocco]]: 328 * [[Nigeria]]: 257 * [[Sri Lanka]]: 219 == Kultura == === Aklatan === Ang Aklatang Lungsod ng Arezzo, ang pampublikong aklatan ng munisipyo, ay may kapansin-pansing pamana na kinabibilangan ng 170,000 modernong aklat at mahigit 90,000 manuskrito, incunabula, mga nakalimbag na gawa at sinaunang peryodiko.<ref>̺[http://www.bibliotecarezzo.it/index.php Biblioteca città di Arezzo]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Karagdagang pagbabasa == * Itim, Robert. 2011. ''Mga pag-aaral sa Renaissance Humanism at Politics: Florence at Arezzo.'' Burlington, VT: Farnham. * Brooks, Perry. 1992. ''Piero Della Francesca: Ang Arezzo Frescoes.'' NY: Rizzoli. * Cygielman, Mario. 2010. ''Ang Minerva ng Arezzo.'' Florence: Edizioni Polistampa. * Iozzo, Mario, ed. 2009. ''Ang Chimaera ng Arezzo.'' Florence: Edizioni Polistampa. == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.arezzo.it/}} {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20070509111031/http://www.arezzocitta.com/ Impormasyon tungkol sa Arezzo at lalawigan] {{In lang|it}} * [http://www.giostradelsaracino.arezzo.it/default.asp?id=home/ Giostra del Saracino opisyal na web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212223830/http://giostradelsaracino.arezzo.it/park/ |date=2021-02-12 }}  at [https://web.archive.org/web/20090205182649/http://lodgephoto.com/galleries/italy-tuscany-arezzo/ Mga Larawan nina Arezzo at ng Joust] * [http://www.portacrucifera.it Ang Knights ng Porta Crucifera], opisyal na lugar ng Porta Crucifera quartiere; Joust ng Saracen * [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Toscana/Arezzo/Arezzo/Arezzo/home.html Ang site ni Bill Thayer] kasama ang kabanata ni George Dennis sa Etruscan city at karagdagang mga link * [http://www.visitarezzo.com/visit-arezzo-churces-museum-information-{{Not a typo|accom|odation}}-hotel-restaurant-itineraries Ang impormasyon tungkol sa Arezzo at Lalawigan]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} {{Lalawigan ng Arezzo}} 6qa2zzj7ulqc7fbg6yshh6seujo2cfs 2227280 2227277 2026-09-21T14:32:50Z Ryomaandres 8044 2227280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arezzo|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AR}} (AR)|website={{official website|http://www.comune.arezzo.it/}}|area_code=0575|postal_code=52100|day=Agosto 7|saint=San [[Donato ng Arezzo]]|elevation_m=296|elevation_footnotes=|population_demonym=Aretini|population_footnotes=<ref>{{cite web| url= http://dati.istat.it/Index.aspx?DataSetCode=DCIS_POPRES1 | title= GeoDemo | website=istat.it| date= 2019| access-date= }}</ref>|area_total_km2=386.25|area_footnotes=|mayor=[[Alessandro Ghinelli]]|mayor_party=[[Forza Italia|FI]]|frazioni=see [[#Frazioni|list]]|region={{RegioneIT|sigla=TOS}}|official_name=Comune di Arezzo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|28|24|N|11|52|12|E|region:IT_type:city(96494)|display=inline,title}}|pushpin_map=Italy Tuscany#Italy|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Arezzo-Stemma.png|image_caption=Piazza Grande; mula sa kaliwa: [[Santa Maria della Pieve]], lumang Palasyo Tribunal Tribunal Palace at ang Kapisanan ng mga Laiko|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Piazza Grande, Arezzo.JPG|native_name=|footnotes=}}Ang '''Arezzo''' (ə-REH -tsoh, ah-REH -tsoh,<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Arezzo|accessdate=April 12, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/amp/english/arezzo|title=Arezzo|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|accessdate=April 12, 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Arezzo|accessdate=April 12, 2019}}</ref> Italyano: [aˈrettso]; {{Lang-la|Ārētium}} o ''Arrētium'') ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa Italya at ang kabisera ng [[Lalawigan ng Arezzo|lalawigan ng parehong pangalan]] na matatagpuan sa [[Toscana|Tosacana]]. Ang Arezzo ay humigit-kumulang {{Convert|80|km|0}} timog-silangan ng [[Florencia]] sa taas na {{Convert|296|m|ft}} [[Sa itaas ay nangangahulugang antas ng dagat|itaas ng antas ng dagat]].&nbsp;Noong 2013, ang populasyon ay halos 99,000. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Mataas ang saklaw ng temperatura, araw-araw at taun-taon. Karaniwan ang pag-ulan ng niyebe sa taglamig, na ang makasaysayang pangkaraniwan ay nasa humigit-kumulang 20 cm bawat taon. Gayunpaman, sa pagitan ng 2001 at 2012, ang pangkaraniwan na taunang akumulasyon ay bumaba sa 8.25 cm, ayon sa mga sukat na kinuha sa estasyong meteorolohiko ng [[Hukbong Himpapawid ng Italya]]. == Lipunan == === Mga etnisidad at banyagang minoridad === Ayon sa data ng ISTAT noong 1 Enero 2019, ang populasyon ng dayuhang residente ay 12 536 katao. Ang mga nasyonalidad na pinakakinatawan sa kabuuang populasyon ng residente ay mula sa: * [[Romania]]: 4 396 * [[Bangladesh]]: 1 342 * [[Pakistan]]: 1 236 * [[Albanya]]: 1 030 * [[Pilipinas]]: 536 * [[Tsina]]: 528 * [[Polonya]]: 352 * [[Morocco]]: 328 * [[Nigeria]]: 257 * [[Sri Lanka]]: 219 == Kultura == === Aklatan === Ang Aklatang Lungsod ng Arezzo, ang pampublikong aklatan ng munisipyo, ay may kapansin-pansing pamana na kinabibilangan ng 170,000 modernong aklat at mahigit 90,000 manuskrito, incunabula, mga nakalimbag na gawa at sinaunang peryodiko.<ref>̺[http://www.bibliotecarezzo.it/index.php Biblioteca città di Arezzo]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Karagdagang pagbabasa == * Itim, Robert. 2011. ''Mga pag-aaral sa Renaissance Humanism at Politics: Florence at Arezzo.'' Burlington, VT: Farnham. * Brooks, Perry. 1992. ''Piero Della Francesca: Ang Arezzo Frescoes.'' NY: Rizzoli. * Cygielman, Mario. 2010. ''Ang Minerva ng Arezzo.'' Florence: Edizioni Polistampa. * Iozzo, Mario, ed. 2009. ''Ang Chimaera ng Arezzo.'' Florence: Edizioni Polistampa. == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.arezzo.it/}} {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20070509111031/http://www.arezzocitta.com/ Impormasyon tungkol sa Arezzo at lalawigan] {{In lang|it}} * [http://www.giostradelsaracino.arezzo.it/default.asp?id=home/ Giostra del Saracino opisyal na web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212223830/http://giostradelsaracino.arezzo.it/park/ |date=2021-02-12 }}  at [https://web.archive.org/web/20090205182649/http://lodgephoto.com/galleries/italy-tuscany-arezzo/ Mga Larawan nina Arezzo at ng Joust] * [http://www.portacrucifera.it Ang Knights ng Porta Crucifera], opisyal na lugar ng Porta Crucifera quartiere; Joust ng Saracen * [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Toscana/Arezzo/Arezzo/Arezzo/home.html Ang site ni Bill Thayer] kasama ang kabanata ni George Dennis sa Etruscan city at karagdagang mga link * [http://www.visitarezzo.com/visit-arezzo-churces-museum-information-{{Not a typo|accom|odation}}-hotel-restaurant-itineraries Ang impormasyon tungkol sa Arezzo at Lalawigan]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} {{Lalawigan ng Arezzo}} tuvalcjbmhfimqt0sypzex3xgxjeq70 0 131347 2227282 2130752 2026-09-21T14:35:40Z Ryomaandres 8044 2227282 wikitext text/x-wiki :''Para sa lungsod, tingnan ang [[Lungsod ng Arezzo]].'' {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''lalawigan ng Arezzo''' ({{Lang-it|provincia di Arezzo}}) ay ang pinakasilangang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Toscana]] sa gitnang Italya. Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Arezzo]]. Ang lalawigan ay napapaligiran ng mga rehiyon ng [[Marcas|Marche]], [[Emilia-Romaña]], [[Umbria]], at mga lalawigang [[Lalawigan ng Siena|Siena]] at [[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]] ng Toscana.<ref name="Domenico200222">{{cite book|author=Roy Palmer Domenico|title=The Regions of Italy: A Reference Guide to History and Culture|url=https://archive.org/details/regionsofitalyre0000dome|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-30733-1}}</ref> Ito ay may lawak na {{Convert|3233|km2|mi2}}, isang kabuuang populasyon na humigit-kumulang 344,000 sa 36 na ''[[comune]].''<ref>{{Cite web |title=Province of Arezzo |url=http://en.comuni-italiani.it/051/index.html |access-date=1 August 2015 |publisher=Comuni-Italiani}}</ref><ref name="ustat">{{Cite web |title=Province of AREZZO |url=http://www.urbistat.it/AdminStat/en/it/demografia/dati-sintesi/arezzo/51/3 |access-date=1 August 2015 |publisher=Urbistat}}</ref> Ang hilaga ng lalawigan ng Arezzo ay naglalaman ng mga bulubundukin at lambak ng [[Pratomagno]] at [[Casentino]], at ang mga katimugang bahagi ng rehiyon ay naglalaman ng matabang lambak ng Tiber at Chiana.<ref name="Domenico200222"/> Ang kabesera ng lalawigan na [[Arezzo]] ay isang pangunahing [[Kabihasnang Etrusko|Etruskong]] urbanong setro na kilala bilang ''Aritim'', at isang pader ang itinayo sa paligid ng lalawigan sa panahong ito ng pamamahala. Noong panahon ng mga Romano, ang pamayanan ay binigyan ng latinisadong pangalang ''Arretium'' at pinalawak pababa mula sa mga burol. Tinulungan ng Arretium ang Sinaunang Roma sa mga [[Mga Digmaang Puniko|Digmaang Puniko]] laban sa [[Sinaunang Cartago]]. Pagkatapos ng mga pag-atake mula sa mga barbaro, ang paninirahan ay halos nawala noong mga 400 AD.{{fact}} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga comune ng Lalawigan ng Arezzo]] == Mga sanggunian == <references />{{Tuscany}} [[Kategorya:Arezzo]] [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] {{Stub|Italya}} gahfb343qt6n8yh1f04rg999lploonm 0 131380 2227281 2003605 2026-09-21T14:35:11Z Ryomaandres 8044 2227281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Anghiari|province=[[lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] (AR)|website={{Official website|http://www.comune.anghiari.ar.it/}}|area_code=0575|postal_code=52031|day=Mayo 3|saint=|elevation_m=429|elevation_footnotes=|population_demonym=Anghiaresi|population_footnotes=|area_total_km2=130.92|area_footnotes=|mayor=Alessandro Polcri|mayor_party=|frazioni=Catigliano, Motina, Ponte alla Piera, San Leo, Scheggia, Tavernelle, Viaio|region=[[Toscana]]|official_name=Comune di Anghiari|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|28|32|N|12|03|38|E|region:IT_type:city(6000)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Anghiari.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Anghiari''' ({{IPA-it|aŋˈgjaːri}}) ay isang [[bayan sa burol]] at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Arezzo]], rehiyon ng [[Toscana]], gitnang [[Italya]]. Ang mga katabing komuna ay [[Arezzo]] (gitnang-kanluran), [[Pieve Santo Stefano]] (hilaga), at [[Subbiano]] (kanluran). Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang [[kampo ng konsentrasyon]] ng [[Renicci di Anghiari|Renicci]] ay matatagpuan sa Anghiari. Ang katanyagan ni Anghiari ay nagmula sa pagiging lugar ng [[Labanan sa Anghiari|labanang]] ipinaglaban noong 1440 sa pagitan ng mga tropa ng koalisyong pinamumunuan ng Republikang Florentino at kabilang ang Estado ng Papa at Venecia laban sa mga taga-Milan ng Duke Visconti.<ref>{{Cita web|url=http://www.tguido.com/alta-valle-del-tevere/anghiari/|titolo=ANGHIARI -CAPRESE MICHELANGELO - UNO DEI BORGHI PIù BELLI D'ITALIA - BANDIERA ARANCIONE TOURING CLUB {{!}} T-GUIDO La Guida dell'alta Valtiberina - The Guide of Alta Valtiberina|accesso=27 febbraio 2016|dataarchivio=27 settembre 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20200927134015/http://www.tguido.com/alta-valle-del-tevere/anghiari/|urlmorto=sì}}</ref> == Kasaysayan == Mayroong iba't ibang teorya tungkol sa pinagmulan ng pangalan: ang ilan ay naniniwalang nagmula ito sa ''castrum angolare'', na tumutukoy sa hugis-anggulo ng kastilyo nito, ang iba naman ay nagpapatunay na nagmula ang pangalan nito sa in glarea.<ref>Anghiari. ''Il paese della Battaglia''. La magia dell'equilibrio in un paesaggio della Toscana, a cura di G.Mazzi, Collana di guide Toscana da svelare, vol. 1, Montevarchi 2014.</ref> Sa katunayan, ang bayan ay itinayo sa isang tipak ng graba na naipon ng [[Ilog Tiber|Tiber]] sa loob ng libo-libong taon. == Mga pangunahing tanawin == * Palazzo Pretoriano * Badia di San Bartolomeo * Villa La Barbolana * Castello di Galbino == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.anghiari.ar.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Arezzo}}{{Authority control}} rujzhjdoqeegg02yo3kz7zvt6hbdl3v 0 131412 2227278 2103931 2026-09-21T14:29:50Z Ryomaandres 8044 2227278 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sansepolcro|province=[[lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] (AR)|website={{url|www.sansepolcro.net}}|area_code=0575|postal_code=52037|day=DIsyembre 27|saint=[[San Juan Ebanghelista]]|elevation_m=330|elevation_footnotes=|population_demonym=Biturgensi - Borghesi|population_footnotes=|area_total_km2=91.48|area_footnotes=|mayor=Fabrizio Innocenti|mayor_party=|frazioni=Aboca, Gragnano, Gricignano, Melello, Montagna, Santa Fiora|region=[[Toscana]]|official_name=Città di Sansepolcro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|34|15|N|12|08|25|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Tanaw ng Sansepolcro mula sa himpapawid|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sansepolcro veduta aerea.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Sansepolcro''', dating '''Borgo Santo Sepolcro''', ay isang bayan at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Arezzo]] sa rehiyon ng [[Toscana|Tuscany]] ng gitnang [[Italya]]. Itinatag ito noong ika-11 na siglo. Sa ngayon, ang ekonomiya ng bayan ay nakabatay sa agrikultura, industriyal na pagmamanupaktura, [[pagproseso ng pagkain]], at mga parmasyutiko. Ito ang tahanan ng [[Buitoni]] pasta, na itinatag ni Giulia Buitoni noong 1827. == Ugnayang pandaigdig == === Kakambal na bayan – Kapatid na lungsod === Ang Sansepolcro ay [[Kakambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|SUI}} [[Neuchâtel]], [[Suwisa]] * {{Flagicon|FRA}} [[Neuves-Maisons]], [[Pransiya|Pranisya]] * {{Flagicon|CRO}} [[Sinj]], [[Croatia]] == Mga tala == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Arezzo}} 30x54005pjpkibkq33ej8f5vgk3i418 2227279 2227278 2026-09-21T14:31:27Z Ryomaandres 8044 2227279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sansepolcro|province=[[lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] (AR)|website={{url|www.sansepolcro.net}}|area_code=0575|postal_code=52037|day=DIsyembre 27|saint=[[San Juan Ebanghelista]]|elevation_m=330|elevation_footnotes=|population_demonym=Biturgensi - Borghesi|population_footnotes=|area_total_km2=91.48|area_footnotes=|mayor=Fabrizio Innocenti|mayor_party=|frazioni=Aboca, Gragnano, Gricignano, Melello, Montagna, Santa Fiora|region=[[Toscana]]|official_name=Città di Sansepolcro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|34|15|N|12|08|25|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Tanaw ng Sansepolcro mula sa himpapawid|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sansepolcro veduta aerea.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Sansepolcro''', dating '''Borgo Santo Sepolcro''', ay isang bayan at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Arezzo]] sa rehiyon ng [[Toscana|Tuscany]] ng gitnang [[Italya]]. Itinatag ito noong ika-11 na siglo. Sa ngayon, ang ekonomiya ng bayan ay nakabatay sa agrikultura, industriyal na pagmamanupaktura, [[pagproseso ng pagkain]], at mga parmasyutiko. Ito ang tahanan ng [[Buitoni]] pasta, na itinatag ni Giulia Buitoni noong 1827. == Heograpiyang pisikal == Ang lungsod ay matatagpuan sa taas na 330 metro mula sa antas ng dagat. Ang pinakamababang altitude ng teritoryo ng munisipyo ay 295 metro mula sa antas ng dagat, ang pinakamataas ay 1,384 metro mula sa antas ng dagat, para sa kabuuang saklaw ng elebasyon na 1,089 metro. Ang teritoryo ng munisipyo, na inuri bilang may katamtamang lindol, ay pangunahing umaabot sa isang maburol na lugar sa looban sa pagitan ng mababang hanay ng bundok ng Pre-Apenino sa kanluran at ng Apenino sa silangan; ang kapatagan ay sumasakop sa timog-kanlurang bahagi ng teritoryo at tinatawid ng Ilog Tiber. Sa kabila ng pagiging matatagpuan sa baybaying Tireno, sa paglipas ng mga siglo, nakabuo ito ng malalim na ugnayang kultural, pang-ekonomiya, at panlipunan sa lugar ng Adriatico (ang baybaying Adriatico ay wala pang 100 km ang layo), lalo na sa Romaña—kung saan ito nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng [[Pasong Viamaggio]], patungong [[Rimini]]—at sa rehiyon ng Montefeltro. == Ugnayang pandaigdig == === Kakambal na bayan – Kapatid na lungsod === Ang Sansepolcro ay [[Kakambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|SUI}} [[Neuchâtel]], [[Suwisa]] * {{Flagicon|FRA}} [[Neuves-Maisons]], [[Pransiya|Pranisya]] * {{Flagicon|CRO}} [[Sinj]], [[Croatia]] == Tingnan din == * [[Katedral ng Sansepolcro]] == Mga tala == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Arezzo}} r0obrzm21e5v5edmsofdvoar52fq5zj 0 135949 2227514 2004698 2026-09-22T05:00:39Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227514 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Cecina|elevation_footnotes=|area_total_km2=42.5|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/pop2017/index.html Istat]</ref>|population_total=28,120|population_as_of=Enero 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cecinesi|elevation_m=15|mayor=Samuele Lippi|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Jose]]|day=Marso 19|postal_code=57023|area_code=0586|website={{official website|http://www.comune.cecina.li.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Cecina|image_map=|native_name=|image_skyline=Cecina1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cecina-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=[[Collemezzano]], [[Marina di Cecina]], [[San Pietro in Palazzi]]|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|19|N|10|31|E|type:city(27,079)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Toscana]]|province=[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]] (LI)|footnotes=}}Ang '''Cecina''' ({{IPA-it|ˈtʃɛːtʃina}}) ay isang ''[[komuna]]'' (munisipyo) ng 28,322&nbsp;mga naninirahan sa [[Lalawigan ng Livorno]] sa rehiyon ng [[Italya]] na [[Toscana]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Florencia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Livorno]]. Ang teritoryo ng Cecina ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bibbona]], [[Casale Marittimo]], [[Castellina Marittima]], [[Guardistallo]], [[Montescudaio]], [[Riparbella]], at [[Rosignano Marittimo]]. Ang isang archaeolohikong pook na malapit sa bayan ay naglalaman ng mga labi ng isang Romanong villa mula noong ika-1 siglo BK. == Kasaysayan == [[Talaksan:Cecina_1751.jpg|left|thumb|200x200px| Tanaw ng Ilog Cecina, 1751]] Ang isang paninirahan ay itinatag dito ng [[Sinaunang Roma|Romanong]] konsul na si Albinus Caecina, na isang inapo ng isang sinaunang pamilyang [[Lipunang Etrusko|Etrusko]]. Matapos ang pagbagsak ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], ang teritoryo ay dumanas ng mahabang panahon ng pagbaba, na natapos lamang nang si [[Dakilang Duke ng Toscana|Dakilang Duke]] [[Leopoldo II ng Toscana]] ay nagsimulang magpaunlad ng lokal na agrikultura. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|GER}} [[Gilching]], [[Alemanya]], simula 1989 * {{Flagicon|Spain}} [[Sagunto]], [[Espanya|España]] * {{Flagicon|FRA}} [[Sin-le-Noble]], [[Pransiya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.cecina.li.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124183244/https://www.comune.cecina.li.it/ |date=2021-11-24 }} * {{Curlie|World/Italiano/Regionale/Europa/Italia/Toscana/Provincia_di_Livorno/Localit%c3%a0/Cecina/}} {{Province of Livorno}} 0qwxmo9cljbpuah3rxichmfhe3pbily 0 136927 2227346 2058727 2026-09-22T01:28:55Z Ryomaandres 8044 2227346 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Acceglio|official_name=Comune di Acceglio|native_name=Acelh|image_skyline=Acceglio panorama.JPG|image_caption=''Acceglio''|imagesize=|image_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|29|N|6|59|E|type:city(167)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Tingnan ang [[Acceglio#Frazioni|talaan]]|mayor_party=|mayor=Giovanni Enrico Caranzano|area_footnotes=|area_total_km2=151.53|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Accegliesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1200|saint=[[Pag-aakyat kay Maria sa Langit|Santa Maria Assunta]]|day=Agosto 15|postal_code=12021|area_code=0171|website={{official website|http://www.afpdronero.it/comuni/Acceglio/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[Talaksan:Alta_Val_Maira.jpg|right|thumb|240x240px| Ang mataas na Val Maira, malapit sa Chiappa.]] [[Talaksan:Chiappera1.jpg|right|thumb|299x299px| Chiappa, isang nayon sa loob ng ''comune''.]] Ang '''Acceglio''' ([[Diyalektong Vivaro-Alpino|Vivaro-Alpino]]: ''Acelh'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]]. Ito ay matatagpuan sa itaas ng [[Prazzo]] sa itaas na [[Valle Maira]] mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]], sa hangganan ng France. May hangganan ang Acceglio sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Argentera]], [[Bellino]], [[Canosio]], [[Larche, Alpes-de-Haute-Provence|Larche]] ([[Pransiya]]), [[Meyronnes]] (Pransiya), [[Prazzo]], at [[Saint-Paul-sur-Ubaye]] (Pransiya). == Kasaysayan == Mula pa noong sinaunang panahon, karamihan sa mga pakikitungo ng bayan ay sa mga lambak sa kabila ng Alpes. At hindi lamang iyon, simula nang magreklamo ang superintendente ng Saboya, noong 1753, na hindi niya matatapos ang "mapanlinlang na kalakalan" na isinagawa ng humigit-kumulang 2,000 naninirahan sa Acceglia noong panahong iyon "dahil napakaraming kalsada palabas ng bayan." == Turismo == Ang teritoryo ng Acceglio, salamat sa buo nitong natural na kapaligiran, ay isang destinasyon para sa hiking, mountain biking, at mountaineering. Upang suportahan ang mga aktibidad na iyon, ang Acceglio ay may ilang alpinong kubo: * [[Rifugio Campo Base]] * [[Rifugio Stroppia]] * [[Bivacco Barenghi]] * [[Bivacco Enrico e Mario|Bivacco Enrico at Mario]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.acceglio.cn.it/ Opisyal na website] * [http://www.acceglio.com/ www.acceglio.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230614051410/http://www.acceglio.com/ |date=2023-06-14 }} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] j9dokyfam2zvbm0vl3c9zdgkzz1012p 0 136928 2227345 2030773 2026-09-22T01:27:14Z Ryomaandres 8044 2227345 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Aisone|official_name=Comune di Aisone|native_name=Aison|image_skyline=I-CN-Aisone4.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Aisone-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|19|N|7|13|E|type:city(269)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Marisa Rondolino|area_footnotes=|area_total_km2=36.7|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=834|saint=|day=|postal_code=12010|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[Talaksan:I-CN-Aisone1.JPG|right|thumb|213x213px| Aisone (2007)]] Ang '''Aisone''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 269 at may lawak na {{Convert|36.7|km2|mi2}}. Ang alkalde ay si Marisa Rondolino.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Aisone sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Demonte]], [[Valdieri]], at [[Vinadio]]. == Kasaysayan == Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang populasyon ay dumanas ng matinding pagbaba dahil sa emigrasyon sa [[Pransiya]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng Munisipalidad ng Aisone ay ginamit sa simula ng ikadalawampung siglo<ref>{{Cita libro |ISBN=978-88-96074-98-5 |p=4 |titolo=Stemmario civico piemontese |anno=2016 |editore=Consiglio Regionale del Piemonte |vol=I, A-L}}</ref> at kinilala sa pamamagitan ng Dekreto ng hari noong Nobyembre 15, 1937.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?935|titolo=Aisone, decreto 1937-11-15 RD, concessione di stemma|editore=Archivio centrale dello Stato|sito=Ufficio araldico, Fascicoli comunali|posizione=busta 059, fascicolo 7844}}</ref> == Ekonomiya == Sa sandaling nakabatay sa tradisyonal na agrikultura, na may partikular na atensiyon sa mga patatas noong dekada limampu, kumukuha pa rin ito ng kabuhayan ngayon mula sa mga mapagkukunan sa [[Pag-aalaga ng hayop|pag-aanak]] ng [[Wangis-baka|baka]] at [[Ovis|tupa]], ngunit higit sa lahat mula sa paglilinang ng maliliit na prutas at mula sa aktibidad ng turista na sinusuportahan ng tradisyonal na lutuin at ang posibilidad ng mahabang pamamasyal sa paglalakad sa panahon ng tag-araw, habang sa taglamig posible na magsanay ng [[cross-country skiing]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1232 bar:1871 from: 0 till:1462 bar:1881 from: 0 till:1428 bar:1901 from: 0 till:1156 bar:1911 from: 0 till:1026 bar:1921 from: 0 till:1119 bar:1931 from: 0 till:842 bar:1936 from: 0 till:612 bar:1951 from: 0 till:564 bar:1961 from: 0 till:480 bar:1971 from: 0 till:383 bar:1981 from: 0 till:326 bar:1991 from: 0 till:309 bar:2001 from: 0 till:257 PlotData= bar:1861 at:1232 fontsize:XS text: 1232 shift:(-8,5) bar:1871 at:1462 fontsize:XS text: 1462 shift:(-8,5) bar:1881 at:1428 fontsize:XS text: 1428 shift:(-8,5) bar:1901 at:1156 fontsize:XS text: 1156 shift:(-8,5) bar:1911 at:1026 fontsize:XS text: 1026 shift:(-8,5) bar:1921 at:1119 fontsize:XS text: 1119 shift:(-8,5) bar:1931 at:842 fontsize:XS text: 842 shift:(-8,5) bar:1936 at:612 fontsize:XS text: 612 shift:(-8,5) bar:1951 at:564 fontsize:XS text: 564 shift:(-8,5) bar:1961 at:480 fontsize:XS text: 480 shift:(-8,5) bar:1971 at:383 fontsize:XS text: 383 shift:(-8,5) bar:1981 at:326 fontsize:XS text: 326 shift:(-8,5) bar:1991 at:309 fontsize:XS text: 309 shift:(-8,5) bar:2001 at:257 fontsize:XS text: 257 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] tiygwmzoq3b7oudb33bamxgn4sv4p57 0 136931 2227347 2030774 2026-09-22T01:29:12Z Ryomaandres 8044 2227347 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Albaretto della Torre|official_name=Comune di Albaretto della Torre|native_name=|image_skyline=Albaretto della torre cpa.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|36|N|8|4|E|type:city(249)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Ivan Borgna|area_footnotes=|area_total_km2=4.59|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Albarettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=672|saint=San Sebastian|day=Enero 20|postal_code=12050|area_code=0173|website={{official website |www.comune.albarettodellatorre.cn.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Albaretto della Torre''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Albaretto della Torre ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arguello]], [[Cerretto Langhe|Cerreto Langhe]], [[Lequio Berria]], [[Rodello]], at [[Sinio]]. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa isang maburol na tagaytay sa pagitan ng mga lambak ng [[Belbo]] at [[Tanaro|Tallòria]]: ang bayan ay kinakatawan ng tore, na itinayo noong ikalabintatlong siglo, na namumukod-tangi pa rin, mahusay na napanatili, malapit sa bahay ng parokya. == Kasaysayan == Ang pinagmulang [[Imperyong Romano|Romano]] ng munisipalidad ay ipinakita sa pamamagitan ng mga natuklasang arkeolohiko. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 635a4rdb137cecmdilrqyx3f8t4z1cn 0 136932 2227349 2030968 2026-09-22T01:30:17Z Ryomaandres 8044 2227349 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arguello|official_name=Comune di Arguello|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|8|7|E|type:city(184)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Arguello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 184 at may lawak na {{Convert|5.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Arguello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albaretto della Torre]], [[Cerretto Langhe|Cerreto Langhe]], [[Cravanzana]], at [[Lequio Berria]]. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng bayan ay limitado sa pagtatala ng mga dibisyon at dinamikong pagkakaiba sa pagitan ng iba't ibang pamilya na pinagtatalunan ang pag-aari nito sa paglipas ng mga siglo: ang mga Cortemilia, ang mga Del Carretto, ang mga Angioini, ang mga Monferrato, ang mga prinsipe ng Acaia, hanggang sa mga Saboya na pumalit unang bahagi ng ikalabing walong siglo. == Ekonomiya == Ang munisipalidad ay sikat sa produksiyon ng agrikultura ng ''[[fagolo]]'' uri ng [[España]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:253 bar:1871 from: 0 till:250 bar:1881 from: 0 till:220 bar:1901 from: 0 till:288 bar:1911 from: 0 till:265 bar:1921 from: 0 till:314 bar:1931 from: 0 till:299 bar:1936 from: 0 till:298 bar:1951 from: 0 till:289 bar:1961 from: 0 till:175 bar:1971 from: 0 till:149 bar:1981 from: 0 till:175 bar:1991 from: 0 till:186 bar:2001 from: 0 till:174 PlotData= bar:1861 at:253 fontsize:XS text: 253 shift:(-8,5) bar:1871 at:250 fontsize:XS text: 250 shift:(-8,5) bar:1881 at:220 fontsize:XS text: 220 shift:(-8,5) bar:1901 at:288 fontsize:XS text: 288 shift:(-8,5) bar:1911 at:265 fontsize:XS text: 265 shift:(-8,5) bar:1921 at:314 fontsize:XS text: 314 shift:(-8,5) bar:1931 at:299 fontsize:XS text: 299 shift:(-8,5) bar:1936 at:298 fontsize:XS text: 298 shift:(-8,5) bar:1951 at:289 fontsize:XS text: 289 shift:(-8,5) bar:1961 at:175 fontsize:XS text: 175 shift:(-8,5) bar:1971 at:149 fontsize:XS text: 149 shift:(-8,5) bar:1981 at:175 fontsize:XS text: 175 shift:(-8,5) bar:1991 at:186 fontsize:XS text: 186 shift:(-8,5) bar:2001 at:174 fontsize:XS text: 174 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] gw2czxwr4pqxekqlyyva0eb5n1wh9vn 2227351 2227349 2026-09-22T01:30:51Z Ryomaandres 8044 2227351 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arguello|official_name=Comune di Arguello|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|8|7|E|type:city(184)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Arguello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 184 at may lawak na {{Convert|5.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Arguello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albaretto della Torre]], [[Cerretto Langhe|Cerreto Langhe]], [[Cravanzana]], at [[Lequio Berria]]. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng bayan ay limitado sa pagtatala ng mga dibisyon at dinamikong pagkakaiba sa pagitan ng iba't ibang pamilya na pinagtatalunan ang pag-aari nito sa paglipas ng mga siglo: ang mga Cortemilia, ang mga Del Carretto, ang mga Angioini, ang mga Monferrato, ang mga prinsipe ng Acaia, hanggang sa mga Saboya na pumalit unang bahagi ng ikalabing walong siglo. == Ekonomiya == Ang munisipalidad ay sikat sa produksiyon ng agrikultura ng ''[[fagolo]]'' uri ng [[España]]. Ang pista ng patron ay isinasagawa sa huling linggo ng Agosto. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:253 bar:1871 from: 0 till:250 bar:1881 from: 0 till:220 bar:1901 from: 0 till:288 bar:1911 from: 0 till:265 bar:1921 from: 0 till:314 bar:1931 from: 0 till:299 bar:1936 from: 0 till:298 bar:1951 from: 0 till:289 bar:1961 from: 0 till:175 bar:1971 from: 0 till:149 bar:1981 from: 0 till:175 bar:1991 from: 0 till:186 bar:2001 from: 0 till:174 PlotData= bar:1861 at:253 fontsize:XS text: 253 shift:(-8,5) bar:1871 at:250 fontsize:XS text: 250 shift:(-8,5) bar:1881 at:220 fontsize:XS text: 220 shift:(-8,5) bar:1901 at:288 fontsize:XS text: 288 shift:(-8,5) bar:1911 at:265 fontsize:XS text: 265 shift:(-8,5) bar:1921 at:314 fontsize:XS text: 314 shift:(-8,5) bar:1931 at:299 fontsize:XS text: 299 shift:(-8,5) bar:1936 at:298 fontsize:XS text: 298 shift:(-8,5) bar:1951 at:289 fontsize:XS text: 289 shift:(-8,5) bar:1961 at:175 fontsize:XS text: 175 shift:(-8,5) bar:1971 at:149 fontsize:XS text: 149 shift:(-8,5) bar:1981 at:175 fontsize:XS text: 175 shift:(-8,5) bar:1991 at:186 fontsize:XS text: 186 shift:(-8,5) bar:2001 at:174 fontsize:XS text: 174 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] qnmjw0lll92jk3nmud7ol9ekoy3rdy6 0 136935 2227366 2030972 2026-09-22T02:06:32Z Ryomaandres 8044 2227366 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnolo Piemonte|official_name=Comune di Bagnolo Piemonte|native_name={{lang|oc|Banhuel}} {{lang|pms|Bagneul}}|image_skyline=Bagnolo_Piemonte_-_ex_stazione_ferroviaria.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|46|N|7|19|E|type:city(5,704)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Fabio Bruno Franco|area_footnotes=|area_total_km2=63.16|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bagnolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=365|saint=|day=|postal_code=12031|area_code=0175|website={{official website |www.comune.bagnolo.cn.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Bagnolo Piemonte''' ([[Wikang Oksitano|Oksitano]]: ''Banhuel;'' [[Wikang Piamontes|Piedmontese]] at Pranses: ''Bagneul'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Nasa loob ng ''comune'' ang ski resort at pamayanan ng [[Rucas]]. Ang Bagnolo Piemonte ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barge, Piedmont|Barge]], [[Bibiana, Piamonte|Bibiana]], [[Cavour, Piamonte|Cavour]], [[Crissolo]], [[Luserna San Giovanni]], [[Ostana]], [[Rorà]], at [[Villar Pellice]]. Matatagpuan sa isang bulubunduking lugar, sa hangganan ng bayan ng Barge, mayroong isang maliit na artipisyal na lawa na tinatawag na "Lawa Rossano". == Pisikal na heograpiya == Ito ay matatagpuan sa pinakahilagang bahagi ng lalawigan ng Cuneo at kabilang ang isang patag na lugar kung saan ang kabesera ay tumataas, kaagad sa paanan ng mga bundok na minarkahan ng [[Ghiandone|Torrente Grana]] na dumadaloy sa isang lambak na sarado sa tuktok ng [[Punta Ostanetta]] sa 2,375 m. at mula sa [[Monte Friolànd]] sa 2,720 m. Sa hilaga ito ay hangganan ng mas mababang [[Val Pellice]] habang sa timog para sa isang pare-parehong kahabaan sa munisipalidad ng [[Barge, Piedmont|Barge]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] mka8ll1rnqgdxe193giydp40jukhqzm 0 136936 2227368 2031268 2026-09-22T02:07:27Z Ryomaandres 8044 2227368 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Baldissero d'Alba|official_name=Comune di Baldissero d'Alba|native_name=|image_skyline=Le rocche del Roero (Baldissero d'Alba, Piemonte, Italia).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Baldissero d'Alba-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=o|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|45|46.08|N|7|54|34.92|E|type:city(1,083)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Cinzia Gotta Torre|area_footnotes=|area_total_km2=15.0|population_footnotes=|population_demonym=Baldisseresi|elevation_footnotes=|elevation_m=380|saint=Santa Catalina|day=|postal_code=12040|area_code=0172|website=[http://www.baldisserodalba.org www.baldisserodalba.org]|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Baldissero d'Alba''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,083 at may lawak na {{Convert|15.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Baldissero d'Alba sa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Ceresole Alba]], [[Corneliano d'Alba]], [[Montaldo Roero]], [[Sommariva del Bosco]], at [[Sommariva Perno]]. == Mga pangunahing tanawin == * Ang Colonna Castlem na may kasamang [[Gotikong sining|Gotikong]] kapilya na may mga fresco * Simbahang Parokya ng Santa Catalina * Simbahan ng ''Sant'Antonino'' == Simbolo == Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob kasama ng gonfalon sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika na may petsang Abril 12, 1988.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?4839|titolo=Baldissero d'Alba|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali|editore=Archivio Centrale dello Stato|accesso=9 agosto 2023}}</ref> == Ekonomiya == Pangunahing nakabatay ito sa agrikultura at sa paggawa ng mga alak na [[Roero (bino)|Roero]] at [[Roero Arneis]]. Higit pa rito, ang paglilinang ng mga presas ay medyo laganap pa rin. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1146 bar:1871 from: 0 till:1231 bar:1881 from: 0 till:1229 bar:1901 from: 0 till:1320 bar:1911 from: 0 till:1468 bar:1921 from: 0 till:1427 bar:1931 from: 0 till:1404 bar:1936 from: 0 till:1289 bar:1951 from: 0 till:1066 bar:1961 from: 0 till:948 bar:1971 from: 0 till:925 bar:1981 from: 0 till:999 bar:1991 from: 0 till:1023 bar:2001 from: 0 till:1084 PlotData= bar:1861 at:1146 fontsize:XS text: 1146 shift:(-8,5) bar:1871 at:1231 fontsize:XS text: 1231 shift:(-8,5) bar:1881 at:1229 fontsize:XS text: 1229 shift:(-8,5) bar:1901 at:1320 fontsize:XS text: 1320 shift:(-8,5) bar:1911 at:1468 fontsize:XS text: 1468 shift:(-8,5) bar:1921 at:1427 fontsize:XS text: 1427 shift:(-8,5) bar:1931 at:1404 fontsize:XS text: 1404 shift:(-8,5) bar:1936 at:1289 fontsize:XS text: 1289 shift:(-8,5) bar:1951 at:1066 fontsize:XS text: 1066 shift:(-8,5) bar:1961 at:948 fontsize:XS text: 948 shift:(-8,5) bar:1971 at:925 fontsize:XS text: 925 shift:(-8,5) bar:1981 at:999 fontsize:XS text: 999 shift:(-8,5) bar:1991 at:1023 fontsize:XS text: 1023 shift:(-8,5) bar:2001 at:1084 fontsize:XS text: 1084 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] reo97279k84i53uyj5izi32r114whli 0 136937 2227369 2206272 2026-09-22T02:09:00Z Ryomaandres 8044 2227369 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Barbaresco|official_name=Comune di Barbaresco|native_name=|image_skyline=Centro abitato di Barbaresco.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|43|N|8|5|E|type:city(656)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=7.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.barbaresco.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Barbaresco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 656 at may lawak na {{Convert|7.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang komunidad ay pangunahing kilala sa homonimong medyebal na tore, na itinayo sa pagitan ng ika-12 at ika-14 na siglo, at ang paggawa nito ng alak na may parehong pangalan. [[Talaksan:Barbaresco_Piemonte_29-11-21.jpg|thumb| Ang medyebal na Tore ng Barbesco, at ang Simbahan ng San Juan Baurista kadikit ang ika-18 siglong kampanaryo nito.]] [[Talaksan:Barbaresco_panorama_.jpg|center|thumb|500x500px| Barbaresco, panoramikong tanaw sa Langhe at Roero mula sa tore]] May hangganan ang Barbaresco sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Alba, Piamonte|Alba]], [[Castagnito]], [[Guarene]], [[Neive]], at [[Treiso]]. == Kasaysayan == Ang lugar ay kilala sa kasaysayan bilang barbarica sylva, kung saan ang mga sinaunang populasyon ng mga [[Selta]] ay umatras bilang pagsamba sa diyos na si [[Tanaro]]. Ang lugar na ito ay pinaniniwalaan na ang lugar ng kapanganakan ng isang medyo malabong pigura: ang Romanong emperador na si [[Pertinax|Helvius Pertinax]], bagaman dose-dosenang mga bayan ang nag-aagawan para sa marangal na kapanganakan na ito. Noong Mayo 22, 2014, dito rin nagsimula ang Barbaresco - [[Barolo, Piamonte|Barolo]] time trial, ang ikalabindalawang yugto ng [[2014 Giro d'Italia]], kung saan nanalo ang [[Colombia|Colombianong]] si [[Rigoberto Urán]] sa entablado at gayundin sa pink jersey. == Demograpikong ebolusyon == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:576 bar:1871 from: 0 till:680 bar:1881 from: 0 till:715 bar:1901 from: 0 till:847 bar:1911 from: 0 till:939 bar:1921 from: 0 till:939 bar:1931 from: 0 till:921 bar:1936 from: 0 till:925 bar:1951 from: 0 till:782 bar:1961 from: 0 till:617 bar:1971 from: 0 till:612 bar:1981 from: 0 till:637 bar:1991 from: 0 till:657 bar:2001 from: 0 till:641 PlotData= bar:1861 at:576 fontsize:XS text: 576 shift:(-8,5) bar:1871 at:680 fontsize:XS text: 680 shift:(-8,5) bar:1881 at:715 fontsize:XS text: 715 shift:(-8,5) bar:1901 at:847 fontsize:XS text: 847 shift:(-8,5) bar:1911 at:939 fontsize:XS text: 939 shift:(-8,5) bar:1921 at:939 fontsize:XS text: 939 shift:(-8,5) bar:1931 at:921 fontsize:XS text: 921 shift:(-8,5) bar:1936 at:925 fontsize:XS text: 925 shift:(-8,5) bar:1951 at:782 fontsize:XS text: 782 shift:(-8,5) bar:1961 at:617 fontsize:XS text: 617 shift:(-8,5) bar:1971 at:612 fontsize:XS text: 612 shift:(-8,5) bar:1981 at:637 fontsize:XS text: 637 shift:(-8,5) bar:1991 at:657 fontsize:XS text: 657 shift:(-8,5) bar:2001 at:641 fontsize:XS text: 641 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.barbaresco.cn.it/ www.comune.barbaresco.cn.it/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908035531/http://www.comune.barbaresco.cn.it/ |date=2009-09-08 }} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] nhg1x37q9kbkmxypc1qwcmm5ufjwh6w 0 136939 2227370 2031271 2026-09-22T02:09:29Z Ryomaandres 8044 2227370 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Barolo|official_name=Comune di Barolo|native_name=|image_skyline=Barolo - view from La Morra in Piemonte, Italy.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Barolo-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|37|N|7|56|E|type:city(697)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Walter Mazzocchi|area_footnotes=|area_total_km2=5.6|population_footnotes=|population_total=750|population_as_of=Abril 30, 2009|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=213|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website={{official website|http://barolo.langabarolo.it/}}|footnotes=}} Ang '''Barolo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Abril 30, 2009 mayroon itong populasyon na 750 at may lawak na {{Convert|5.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Barolo sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castiglione Falletto]], [[La Morra]], [[Monforte d'Alba]], [[Narzole]], at [[Novello, Piedmont|Novello]]. Ang Barolo ay isang mahalagang lugar na gumagawa ng alak na kilala para sa [[Barolo]] na bino nito na may parehong pangalan, at maraming mga pagawaan ng alak gaya ng [[Poderi Colla]] ang may mga ubasan dito. [[Talaksan:Barolo_Chapel,_La_Morra,_Italy_1999.jpg|alt=The Chapel of Barolo by Sol LeWitt and David Tremlett|right|thumb|124x124px| Ang loob ng Kapilya ng Barolo]] Ang Barolo ay tahanan ng multi colored na proyektong sining na Ang Kapilya ng Barolo ng Amerikanong artistang si [[Sol LeWitt]] at Ingles na artistang si [[David Tremlett]] na nilikha noong 1999.<gallery> File:Barolo_veduta.JPG|Ang pamayanan at ang kastilyo ng Barolo. </gallery> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:735 bar:1871 from: 0 till:796 bar:1881 from: 0 till:914 bar:1901 from: 0 till:1068 bar:1911 from: 0 till:1069 bar:1921 from: 0 till:1144 bar:1931 from: 0 till:1054 bar:1936 from: 0 till:1021 bar:1951 from: 0 till:893 bar:1961 from: 0 till:828 bar:1971 from: 0 till:759 bar:1981 from: 0 till:705 bar:1991 from: 0 till:672 bar:2001 from: 0 till:681 PlotData= bar:1861 at:735 fontsize:XS text: 735 shift:(-8,5) bar:1871 at:796 fontsize:XS text: 796 shift:(-8,5) bar:1881 at:914 fontsize:XS text: 914 shift:(-8,5) bar:1901 at:1068 fontsize:XS text: 1068 shift:(-8,5) bar:1911 at:1069 fontsize:XS text: 1069 shift:(-8,5) bar:1921 at:1144 fontsize:XS text: 1144 shift:(-8,5) bar:1931 at:1054 fontsize:XS text: 1054 shift:(-8,5) bar:1936 at:1021 fontsize:XS text: 1021 shift:(-8,5) bar:1951 at:893 fontsize:XS text: 893 shift:(-8,5) bar:1961 at:828 fontsize:XS text: 828 shift:(-8,5) bar:1971 at:759 fontsize:XS text: 759 shift:(-8,5) bar:1981 at:705 fontsize:XS text: 705 shift:(-8,5) bar:1991 at:672 fontsize:XS text: 672 shift:(-8,5) bar:2001 at:681 fontsize:XS text: 681 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 3wno53i53ul78cqdbb35bpn392uqvwy 0 136940 2227372 2169684 2026-09-22T02:10:13Z Ryomaandres 8044 2227372 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Battifollo|official_name=Comune di Battifollo|native_name=|image_skyline=Battifollo pan 02.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Battifollo-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|19|N|8|0|E|type:city(252)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giovanni Secondo Barberis|area_footnotes=|area_total_km2=11.12|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Battifolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=846|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0174|website={{official website |www.comune.battifollo.cn.it}}|footnotes=}} Ang '''Battifollo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Battifollo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnasco]], [[Ceva]], [[Lisio]], [[Nucetto]], at [[Scagnello]]. Kabilang sa mga tanawin ang mga labi ng isang kastilyo, na ginamit ng mga [[Digmaang Napoleoniko|hukbong Pranses]] noong 1796 bilang depensibong posisyon. == Ekonomiya == Ang pangunahing aktibidad sa ekonomiya ay ang agrikultura; sa sandaling nagkaroon ng dalawang pasilidad sa tirahan ng otel, ang una (Locanda Mirabella) ay nagsara noong dekada '80 at ang pangalawa (Albergo Cavallo Gigio) sa pagtatapos ng dekada '90, na unang nilimitahan ang aktibidad nito sa catering lamang at pagkatapos noong Hulyo 2015 ay naging isang pagtanggap para sa mga migranteng naghahanap ng asilo<ref>{{Cite web |url=https://www.unionemonregalese.it/News-locali/Cebano-e-Val-Tanaro/Battifollo-accoglie-dodici-migranti |title=Battifollo accoglie dodici migranti |access-date=2023-06-14 |archive-date=2018-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180717183943/https://www.unionemonregalese.it/News-locali/Cebano-e-Val-Tanaro/Battifollo-accoglie-dodici-migranti |url-status=dead }}</ref>). == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 7dcg1wd2p6pj73nt8b6gcp5xc5pcq6k 0 136941 2227371 2031270 2026-09-22T02:09:54Z Ryomaandres 8044 2227371 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bastia Mondovì|official_name=Comune di Bastia Mondovì|native_name={{native name|pms|Bastìa}}|image_skyline=Vista di Bastia Mondovì.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|27|N|7|54|E|type:city(660)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Alfieri, Bonde, Braia, Bricco, Cantonata, Carpenea, Chionetti, Coste, Deiso, Feia, Fossaretto, Fratti, Gallo, Gattera, Gava, Ghesio, Isola, Lavoruzzo, Le Torri, Minetti Soprani, Minetti Sottani, Mirabello, Montechiaro, Murazze, Oderda, Paradiso, Perosi, Pianmezzano, Pieve, Rocche, San Fiorenzo, Scarpito, Sciolle, Stazione, Valle Ellero, Villero|mayor_party=|mayor=Rinaldo Elladi|area_footnotes=|area_total_km2=12.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bastiesi|elevation_footnotes=|elevation_m=294|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0174|website={{official website|https://web.archive.org/web/20041214085156/http://www.comune.bastia-mondovi.cn.it:80/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Bastia Mondovì''' ({{IPA-it|baˈstiːa mondoˈvi}}; {{Lang-pms|Bastìa}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Bastia Mondovì ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Carrù]], [[Cigliè]], [[Clavesana]], at [[Mondovì]]. == Kasaysayan == Ang ilang mga libing mula sa panahon ng [[Imperyong Romano|imperyo ng Roma]] ay nahayag sa panahon ng mga gawa para sa pagtatayo ng kalsada sa lambak ng Tanaro, partikular na malapit sa [[Simbahan ng San Fiorenzo (Bastia Mondovì)|simbahan ng San Fiorenzo]]. Ang nawala na simbahang parokya o [[pieve]] ng [[Santa Maria di Carassone]] (malapit sa bahay kanayunan ng simbahan ng parokya sa ''[[frazione]]'' ngayon ng [[Villero]], na kilala bilang [[Carassone]]) ay lumitaw noong ika-6-7 siglo. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1041 bar:1871 from: 0 till:1116 bar:1881 from: 0 till:1256 bar:1901 from: 0 till:1434 bar:1911 from: 0 till:1390 bar:1921 from: 0 till:1317 bar:1931 from: 0 till:1212 bar:1936 from: 0 till:1132 bar:1951 from: 0 till:1021 bar:1961 from: 0 till:801 bar:1971 from: 0 till:677 bar:1981 from: 0 till:623 bar:1991 from: 0 till:604 bar:2001 from: 0 till:624 PlotData= bar:1861 at:1041 fontsize:XS text: 1041 shift:(-8,5) bar:1871 at:1116 fontsize:XS text: 1116 shift:(-8,5) bar:1881 at:1256 fontsize:XS text: 1256 shift:(-8,5) bar:1901 at:1434 fontsize:XS text: 1434 shift:(-8,5) bar:1911 at:1390 fontsize:XS text: 1390 shift:(-8,5) bar:1921 at:1317 fontsize:XS text: 1317 shift:(-8,5) bar:1931 at:1212 fontsize:XS text: 1212 shift:(-8,5) bar:1936 at:1132 fontsize:XS text: 1132 shift:(-8,5) bar:1951 at:1021 fontsize:XS text: 1021 shift:(-8,5) bar:1961 at:801 fontsize:XS text: 801 shift:(-8,5) bar:1971 at:677 fontsize:XS text: 677 shift:(-8,5) bar:1981 at:623 fontsize:XS text: 623 shift:(-8,5) bar:1991 at:604 fontsize:XS text: 604 shift:(-8,5) bar:2001 at:624 fontsize:XS text: 624 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20041214085156/http://www.comune.bastia-mondovi.cn.it/ Opisyal na website] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 4vcl8po1wvade5fja44f0rxzhzj0dpw 0 136942 2227373 2031693 2026-09-22T02:10:34Z Ryomaandres 8044 2227373 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Beinette|official_name=Comune di Beinette|native_name=|image_skyline=Beinette piazza umberto I.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|22|N|7|39|E|type:city(2,898)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=17.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12081|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Beinette''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 2,898 at may lawak na {{Convert|17.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Beinette sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Chiusa di Pesio]], [[Cuneo]], [[Margarita, Piedmont|Margarita]], [[Morozzo]], at [[Peveragno]]. == Kasaysayan == Ang [[toponimo]] ay malinaw na nagpapakita ng isang napaka sinaunang pinagmulan, na nagmula sa pangalan mula sa pangunahing tribong [[Mga Ligur|Ligur]] ng lugar, na ng [[Bagienni]], na nanirahan sa timog Piamonte na sa panahon bago ang [[Imperyong Romano|Romanong]] pananakop. Malamang na ang Romanong pamayanan ay nabuo sa isang nakaraang katutubong pamayanan, kung saan, gayunpaman, walang bakas na natukoy. Ang [[Mga Selta|Selta]]-[[Liguria|Ligur]] na denominasyon, sa katunayan, ay nagpatuloy sa kabila ng kasunod na Latinisasyon ng teritoryo. === Dominasyon ng Romano === Ang mga unang siglo ng dominasyon ng Romano ay kasabay ng pinakamayabong na panahon sa kasaysayan ng Beinette. Maraming arkeolohikong natagpuan ang nagpapakita ng artistikong kayamanan ng maliit na sentro, na, gayunpaman, kasunod ng mga pababang talinghaga ng mga pangyayaring pampolitika-ekonomiko ng Roma, ay mabilis na bumaba simula noong ika-4 na siglo. == Ebolusyung demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1726 bar:1871 from: 0 till:1802 bar:1881 from: 0 till:1976 bar:1901 from: 0 till:1659 bar:1911 from: 0 till:1868 bar:1921 from: 0 till:1848 bar:1931 from: 0 till:1846 bar:1936 from: 0 till:1731 bar:1951 from: 0 till:1839 bar:1961 from: 0 till:1859 bar:1971 from: 0 till:1950 bar:1981 from: 0 till:2626 bar:1991 from: 0 till:2656 bar:2001 from: 0 till:2719 PlotData= bar:1861 at:1726 fontsize:XS text: 1726 shift:(-8,5) bar:1871 at:1802 fontsize:XS text: 1802 shift:(-8,5) bar:1881 at:1976 fontsize:XS text: 1976 shift:(-8,5) bar:1901 at:1659 fontsize:XS text: 1659 shift:(-8,5) bar:1911 at:1868 fontsize:XS text: 1868 shift:(-8,5) bar:1921 at:1848 fontsize:XS text: 1848 shift:(-8,5) bar:1931 at:1846 fontsize:XS text: 1846 shift:(-8,5) bar:1936 at:1731 fontsize:XS text: 1731 shift:(-8,5) bar:1951 at:1839 fontsize:XS text: 1839 shift:(-8,5) bar:1961 at:1859 fontsize:XS text: 1859 shift:(-8,5) bar:1971 at:1950 fontsize:XS text: 1950 shift:(-8,5) bar:1981 at:2626 fontsize:XS text: 2626 shift:(-8,5) bar:1991 at:2656 fontsize:XS text: 2656 shift:(-8,5) bar:2001 at:2719 fontsize:XS text: 2719 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] molz5sqcl5su5ek1nqt99larqa0vhuv 0 136946 2227374 2189748 2026-09-22T02:11:20Z Ryomaandres 8044 /* Komital na titulo */ 2227374 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bergolo|official_name=Comune di Bergolo|native_name=|image_skyline=Bergolo wide.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|32|N|8|11|E|type:city(80)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=Civic List|mayor=Mario Marone|area_footnotes=|area_total_km2=3.0|population_footnotes=|population_demonym=Bergolese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=616|saint=|day=|postal_code=12074|area_code=0173|website={{official website|1=http://www.piemonteweb.it/Com/ComHome.asp?Com=666/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Bergolo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte|ng Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Enero 1, 2017, mayroon itong populasyon na 68 at isang lugar na {{Convert|3.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Bergolo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cortemilia]], [[Levice, Piedmont|Levice]], [[Pezzolo Valle Uzzone]], at [[Torre Bormida]]. == Kasaysayan == Noong 1532, ang Bergolo ay napasailalim sa permanenteng pamamahala ng mga Duke ng Saboya. Mula pa noong Gitnang Kapanahunan, nananatili ang mga guho ng isang kastilyong itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo. == Ebolusyong demograpiko == {{Historical populations|1861|209|1871|244|1881|228|1901|277|1911|271|1921|262|1931|285|1936|261|1951|245|1961|204|1971|108|1981|77|1991|73|2001|79}} == Komital na titulo == Ang mga lupain ng Bergolo ay bahagi ng menor na aristokrasya sa Italyanong maharlikang relatibong kamakailang pamana (ang komital na titulo Konde Calvi ng Bergolo ay nilikha noong 1787). Kabilang sa mga miyembro ng linyang [[:it:Calvi di Bergolo|Calvi di Bergolo]] si [[Giorgio Carlo Calvi di Bergolo|Heneral Giorgio Carlo Calvi di Bèrgolo]] (1887–1977),<ref>[http://www.saporidilanga.com/turismo/comuni/bergolo/index.htm Gastronomie in Langhe] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010082034/http://saporidilanga.com/turismo/comuni/bergolo/index.htm|date=2011-10-10}} tourism web site</ref> asawa ni [[Prinsesa Yolanda ng Saboya]], kapatid ni [[Umberto II ng Italya|Umberto II]], ang huling hari ng Italya; [[Prinsesa Mafalda ng Saboya]], asawa ng Prinsipe ng Hesse, na namatay sa [[kampong konsentrasyon ng Buchenwald]] noong 1944; at ang pintor na si Gregorio Calvi di Bergolo (1904–1994), na lumikha ng Bulwagan ng mga Murals sa Pandaigdigang Museong Pangsurihiya Chicago.<ref>[https://www.imss.org/spotlight.htm Collections Spotlight Art and Surgery: The Hall of Murals] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424102542/https://www.imss.org/spotlight.htm|date=April 24, 2013}} commissioned by International Museum of Surgical Science, Gregorio Calvi di Bergolo</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.piemonteweb.it/Com/ComHome.asp?Com=666/ www.piemonteweb.it/Com/ComHome.asp?] [http://www.piemonteweb.it/Com/ComHome.asp?Com=666/ Com=666/] * [https://www.flickr.com/photos/33038599@N00/4156037956 Memorial kay Ezra Pound sa Bergolo] Flickr photo album ng monumento sa gilid ng burol na itinayo upang itaguyod ang pananaw ng Amerikanong makata para sa kapayapaan sa mundo pagkatapos ng mga kaganapan noong 9/11 * [https://www.flickr.com/photos/conor_og/258789331/in/set-72157594309193762/ Ika-12 siglo Romanesque St. Sebastian chapel] at sementeryo, Flickr photo album sementeryo * [http://flickrhivemind.net/Tags/bergolo/Interesting Catalog ng mga litrato ni Bergolo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113130433/http://flickrhivemind.net/Tags/bergolo/Interesting |date=2022-11-13 }} sa FlickrHiveMind {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] ip2xxb56nvpqdxehqt3w8pfp4v8r6a0 0 136948 2227375 2031683 2026-09-22T02:11:42Z Ryomaandres 8044 2227375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bernezzo|official_name=Comune di Bernezzo|native_name=Bernès|image_skyline=Bernezzo panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Bernezzo-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|23|N|7|26|E|type:city(3,195)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Laura Delfina Vietto|area_footnotes=|area_total_km2=25.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bernezzesi|elevation_footnotes=|elevation_m=565|saint=|day=|postal_code=12010|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.bernezzo.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Bernezzo''' ([[Wikang Oksitano|Oksitano]], ''Bernès'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|9|km|mi|0}} sa kanluran ng [[Cuneo]]. Ang Bernezzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Caraglio]], [[Cervasca]], [[Rittana]], [[Roccasparvera]], at [[Valgrana]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang Bernezzo ay isang malaking bulubunduking munisipalidad. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 25.80 kilometro kuwadrado at may kasamang dalawang nayon: San Rocco at Sant'Anna. == Ekonomiya == Bago ang pag-iisa ng Italya, umunlad ang pakikipagkalakalan nito sa Pransiya, na naantala ng patakaran ni Bismarck. Ang pag-aanak ng mga sedang bulato at ang paggawa ng mga malatapos na produktong sutla na ipinadala sa mga umiikot na gilingan ng sentrong pang-industriya ng [[Lyon]] ay laganap. Sa nayon ay may umiikot na gilingan na nagpapatrabaho ng maraming kababaihan sa nayon na kalaunan ay naging isang 'gilingan ng paghabi'. Ang aktibidad ay tumigil noong 1980 at ngayon ang aktibidad na ito ay ganap na naglaho. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 9pho2liyl9zghl4mhu9sbbpmyhenrvf 0 136952 2227377 2032135 2026-09-22T02:12:43Z Ryomaandres 8044 2227377 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bosia|official_name=Comune di Bosia|native_name=|image_skyline=Bosia cpa.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Bosia-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|36|N|8|9|E|type:city(208)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Ettore Secco|area_footnotes=|area_total_km2=5.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bosiesi|elevation_footnotes=|elevation_m=484|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Bosia''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Bosia ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Borgomale]], [[Castino]], [[Cortemilia]], [[Cravanzana]], [[Lequio Berria]], at [[Torre Bormida]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Pamayanang Bundok ng Alta Langa at Langa ng mga Lambak Bormida at Uzzone]]. == Kasaysayan == Ang nayon ng Bosia ay dating nakatayo sa ibang lugar. Ito ay itinayo muli sa kasalukuyang lugar nito - kung saan naroon ang isang nayon na tinatawag na Rutte - pagkatapos ng isang napakalaking pagguho ng lupa noong Abril 8, 1679 ay pumatay ng 200 naninirahan nang biglang lumubog ang nayon.<ref>{{Cite web |title=Towns of the Langhe: BOSIA - Langhe.net |url=http://langhe.net/town/bosia-piedmont/?lang=en |access-date=23 April 2018 |website=langhe.net}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 760241kgbwxm0v9s2zejokta3uzpwu1 0 136953 2227378 2185662 2026-09-22T02:13:07Z Ryomaandres 8044 2227378 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bossolasco|official_name=Comune di Bossolasco|native_name=|image_skyline=Bossolasco municipio.jpeg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Bossolasco-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|32|N|8|3|E|type:city(686)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Luigi Manzone|area_footnotes=|area_total_km2=14.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bossolaschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=757|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Bossolasco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. == Kasaysayan == Ang ebidensyang dokumentaryo na nagbabanggit kay Bossolasco ay unang lumitaw noong 1077, bagaman ang makasaysayang haka-haka ay nagmumungkahi ng mas maagang pagkakasangkot sa sunud-sunod na mga panahon ng awtoridad ng Roma, na sinusundan ng barbarian na pamamahala. Ang mga dokumento pagkatapos ng 1077 ay nagsasabi sa kuwento ng piyudal na panahon na ito, at kalaunan ang mga pakikibaka sa pagitan ng mga Markes ng Monferrato at ng mga Markes ng Del Carretto; mayroon ding mga dokumento na itinayo noong panahon ng dominasyon ng Pransiya sa ilalim ni Napoleon, hanggang sa Bossolaco na kabilang sa Kaharian ng mga Saboya at, mula 1861, hanggang sa Italya. == Mga pangunahing tanawin == [[File:Castello_Balestrino.jpeg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Castello_Balestrino.jpeg|left|thumb|Ang Kastilyo Balestrino.]] * Kastilyo Balestrino * Kastilyo ng Del Carretto (ika-14 na siglo) == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 438n42f802lerzjzvp600z4nsjd5ukk 0 136954 2227379 2030909 2026-09-22T02:14:49Z Ryomaandres 8044 2227379 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Boves|official_name=Comune di Boves|native_name=|image_skyline=Epigrafe eccidio nazifascista del '43 a Boves.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Epigrapo sa pag-alaala sa masaker ng mga Nazi-pasista noong 1943|image_shield=Boves-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|20|N|7|33|E|type:city(9,507)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Castellar, Cerati, Fontanelle, Madonna dei Boschi, San Mauro, Rivoira, San Giacomo, Sant'Anna, [[Mellana]]|mayor_party=|mayor=Maurizio Paoletti|area_footnotes=|area_total_km2=51.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> It is one of the major centers of the [[Occitan Valleys]] language region.|population_demonym=Bovesani|elevation_footnotes=|elevation_m=542|saint=|day=|postal_code=12012|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.boves.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Boves''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|6|km|mi|0}} timog ng [[Cuneo]]. May hangganan ito ang sa sumusunod na munisipalidad: [[Borgo San Dalmazzo]], [[Cuneo]], [[Limone Piemonte]], [[Peveragno]], [[Robilante]], [[Roccavione]], at [[Vernante]]. Ang bayan ng Boves ay ang pinangyarihan, noong Setyembre 19, 1943, ng isang [[Masaker sa Boves|masaker sa mga sibilyan]] ng [[1st SS Panzer Division]], kung saan sinunog ng mga tropang Aleman ang higit sa 350 mga bahay at pumatay ng maraming taganayon. == Heograpiya == Sa loob ng teritoryo ng Boves mayroong 10 ''[[frazione]]''. Ang mga ito ay Rosbella, San Giacomo, [[Mellana]], Sant'Anna, San Mauro, [[Fontanelle di Boves|Fontanelle]], Castellar, Cerati, Rivoira, at Madonna dei Boschi. == Kantang popular == Sa mga tipikal na awiting-bayan ng lungsod, mahalagang banggitin ang Nate 'd Beuves ("Tayo mula sa Boves"), na isinulat sa [[Wikang Piamontes|Piamontes]] at madalas na tinutukoy bilang "awit" ng lungsod. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Castello di Godego]], Italya * {{Flagicon|FRA}} [[Mauguio]], Pransiya == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://web.archive.org/web/20060901165852/http://www.comunediboves.it:80/}} {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] jwx7rmwcahy377da3difcy74aw9324u 0 136956 2227380 2032143 2026-09-22T02:15:12Z Ryomaandres 8044 2227380 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Briaglia|official_name=Comune di Briaglia|native_name=|image_skyline=Briaglia 2.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Briaglia-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|24|N|7|53|E|type:city(314)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=6.2|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12080|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Briaglia''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 314 at may lawak na {{Convert|6.2|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Briaglia ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Mondovì]], [[Niella Tanaro]], at [[Vicoforte]]. == Mga monumento at tanawin == === Relihiyosong arkitektura === * Simbahang Parokya ng Santa Croce == Kultura == === Mga pista at perya === San Magno: sa Agosto sa Briaglia ipinagdiriwang ng mga naninirahan ang kanilang santong patron na may tradisyonal na kasiyahan sa lugar (gabing sayaw, mga laro sa loterya sa bukas na hangin), ang mga araw ay hindi nakatakda ngunit itinatag bawat taon (sa buwan ng Agosto sa anumang kaso). Santa Croce: sa kalagitnaan ng Setyembre ay ipinagdiriwang ang Kataas-taasan ng Banal na Krus. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:581 bar:1871 from: 0 till:594 bar:1881 from: 0 till:629 bar:1901 from: 0 till:642 bar:1911 from: 0 till:712 bar:1921 from: 0 till:673 bar:1931 from: 0 till:643 bar:1936 from: 0 till:565 bar:1951 from: 0 till:491 bar:1961 from: 0 till:397 bar:1971 from: 0 till:368 bar:1981 from: 0 till:279 bar:1991 from: 0 till:263 bar:2001 from: 0 till:288 PlotData= bar:1861 at:581 fontsize:XS text: 581 shift:(-8,5) bar:1871 at:594 fontsize:XS text: 594 shift:(-8,5) bar:1881 at:629 fontsize:XS text: 629 shift:(-8,5) bar:1901 at:642 fontsize:XS text: 642 shift:(-8,5) bar:1911 at:712 fontsize:XS text: 712 shift:(-8,5) bar:1921 at:673 fontsize:XS text: 673 shift:(-8,5) bar:1931 at:643 fontsize:XS text: 643 shift:(-8,5) bar:1936 at:565 fontsize:XS text: 565 shift:(-8,5) bar:1951 at:491 fontsize:XS text: 491 shift:(-8,5) bar:1961 at:397 fontsize:XS text: 397 shift:(-8,5) bar:1971 at:368 fontsize:XS text: 368 shift:(-8,5) bar:1981 at:279 fontsize:XS text: 279 shift:(-8,5) bar:1991 at:263 fontsize:XS text: 263 shift:(-8,5) bar:2001 at:288 fontsize:XS text: 288 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 03hibmtddjqal0p97a1oct2ycw6pjot 0 136959 2227381 2032144 2026-09-22T02:15:43Z Ryomaandres 8044 2227381 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Brondello|official_name=Comune di Brondello|native_name=|image_skyline=Brondello antico ponte sul Bronda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Brondello-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|7|24|E|type:city(349)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.9|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0175|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Brondello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 349 at may lawak na {{Convert|9.9|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Brondello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Isasca]], [[Martiniana Po]], [[Pagno]], [[Revello]], at [[Venasca]]. == Pisikal na heograpiya == [[File:Brondello_la_parrocchiale.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Brondello_la_parrocchiale.jpg|left|thumb|Simbahang parokya.|302x302px]]Ang munisipalidad ay matatagpuan sa [[lambak ng Bronda]], na may kabesera sa pampang ng [[Bronda|batis]] ng parehong pangalan. == Mga monumento at tanawin == * Simbahang Parokya ng [[Pag-aakyat sa Langit kay Maria]] * Romanikong batong tulay sa ibabaw ng sapa ng Bronda. Itinayo noong 1300, ito ay ganap na napanatili. == Pamamahala == Ang munisipalidad ng Brondello ay bahagi ng [[Pamayanan ng Kabundukan ng mga Lambak Po, Bronda, Infernotto, at Varaita]] bago binuwag ang nasabi kasama ng kapalaran ng iba pang mga komunidad ng bundok sa Piamonte. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:959 bar:1871 from: 0 till:1060 bar:1881 from: 0 till:1053 bar:1901 from: 0 till:1001 bar:1911 from: 0 till:1014 bar:1921 from: 0 till:922 bar:1931 from: 0 till:917 bar:1936 from: 0 till:849 bar:1951 from: 0 till:772 bar:1961 from: 0 till:581 bar:1971 from: 0 till:427 bar:1981 from: 0 till:341 bar:1991 from: 0 till:330 bar:2001 from: 0 till:349 PlotData= bar:1861 at:959 fontsize:XS text: 959 shift:(-8,5) bar:1871 at:1060 fontsize:XS text: 1060 shift:(-8,5) bar:1881 at:1053 fontsize:XS text: 1053 shift:(-8,5) bar:1901 at:1001 fontsize:XS text: 1001 shift:(-8,5) bar:1911 at:1014 fontsize:XS text: 1014 shift:(-8,5) bar:1921 at:922 fontsize:XS text: 922 shift:(-8,5) bar:1931 at:917 fontsize:XS text: 917 shift:(-8,5) bar:1936 at:849 fontsize:XS text: 849 shift:(-8,5) bar:1951 at:772 fontsize:XS text: 772 shift:(-8,5) bar:1961 at:581 fontsize:XS text: 581 shift:(-8,5) bar:1971 at:427 fontsize:XS text: 427 shift:(-8,5) bar:1981 at:341 fontsize:XS text: 341 shift:(-8,5) bar:1991 at:330 fontsize:XS text: 330 shift:(-8,5) bar:2001 at:349 fontsize:XS text: 349 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 5axkexgqn5030cy0oqirft7tcv04dd0 0 136960 2227382 2032484 2026-09-22T02:16:11Z Ryomaandres 8044 2227382 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Busca|official_name=Comune di Busca|native_name=|image_skyline=Busca (Cuneo).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|31|N|7|28|E|type:city(10,221)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Attissano, Bosco, Castelletto, Morra San Giovanni, Sant'Alessio, San Barnaba, San Chiaffredo, San Martino, San Mauro, San Quintino, San Rocco, Santo Stefano, San Vitale, [[Valmala, Piedmont|Valmala]]|mayor_party=|mayor=Marco Gallo|area_footnotes=|area_total_km2=65.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Buschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=500|saint=|postal_code=12022|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.busca.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Busca''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Ang Busca ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brossasco]], [[Caraglio]], [[Costigliole Saluzzo]], [[Cuneo]], [[Dronero]], [[Melle, Piedmont|Melle]], [[Saluzzo]], [[Roccabruna]], [[Rossana]], [[Tarantasca]], [[Venasca]], [[Villafalletto]], at [[Villar San Costanzo]]. == Kasaysayan == Nagsimula ang pag-unlad ng lungsod sa bagong siglo, nang ang pagtatanim ng trigo, mga baging, at iba pang mga puno ng prutas ay nagbigay-daan sa lungsod na lumawak at umunlad. Sa huling bahagi ng ika-17 at unang bahagi ng ika-18 siglo, bumalik ang mga Pranses, kasama ang mga pananakop at mga sumunod na digmaan. Ang munisipalidad ng Busca sa simula ng 2019 ay sumisipsip sa kalapit na ''comune'' ng [[Valmala, Italy|Valmala]], kaya ipinatupad ang mga resulta ng isang reperendo na isinagawa sa tag-araw ng 2018.<ref>''Busca e Valmala dicono sì alla fusione dei due Comuni''; [[La Stampa]], 25 June 2018, see [https://www.lastampa.it/cuneo/2018/06/25/news/busca-e-valmala-dicono-si-alla-fusione-dei-due-comuni-1.34027212 www.lastampa.it]</ref> == Kakambal na lungsod == Kabilang sa kakambal na lungsod ng Busca ang mga sumusunod: * {{Flagicon|Argentina}} [[San Marcos Sud]], Arhentina * {{Flagicon|Argentina}} [[Cruz Alta, Córdoba|Cruz Alta]], Arhentina == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.busca.cn.it/ Opisyal na website] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] m5no7hbycfa7o8q18jrl0q0b2cgeybc 0 136961 2227384 2225617 2026-09-22T02:18:18Z Ryomaandres 8044 2227384 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Camerana|official_name=Comune di Camerana|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Camerana-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|8|8|E|type:city(709)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Pietro Giacomo Viglino|area_footnotes=|area_total_km2=23.9|population_footnotes=|population_total=679|population_as_of=Hulyo 31, 2009<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cameranesi|elevation_footnotes=|elevation_m=525|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12072|area_code=0174|website=|footnotes=}} Ang '''Camerana''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Camerana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Gottasecca]], [[Mombarcaro]], [[Monesiglio]], [[Montezemolo]], [[Sale delle Langhe]], [[Sale San Giovanni]], at [[Saliceto, Piedmont|Saliceto]]. == Pisikal na heograpiya == Ang teritoryo ng munisipalidad ay nasa pagitan ng 350 at 777 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang kabuuang altimetrikong ekskursiyon ay katumbas ng 427 metro. Ang mga ''[[frazione]]'' ng Camerana ay ang mga sumusunod: Contrada, Gabutti, Costabella San Rocco, Isole, Gaudini, Bormida, Campolungo, Carro, Costa Soprana, Pasiotti, at Novelli.<ref>{{Cite web |url=https://www.comuniecitta.it/frazioni-del-comune-di-camerana-4035 |title=Frazioni e località Camerana |access-date=2023-06-21 |archive-date=2022-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028072656/https://www.comuniecitta.it/frazioni-del-comune-di-camerana-4035 |url-status=dead }}</ref> == Lipunan == Sa senso noong 1991, ang munisipalidad ng Camerana ay may populasyon na 772. Sa senso noong 2001, ito ay may populasyon na 723, kaya nagpapakita ito ng porsyento ng pagbabago sa populasyon na -6.35% sa pagitan ng 1991 at 2001. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 5011u2m6qclp276vicaspsa6j9oretv 2227385 2227384 2026-09-22T02:18:27Z Ryomaandres 8044 2227385 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Camerana|official_name=Comune di Camerana|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Camerana-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|8|8|E|type:city(709)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Pietro Giacomo Viglino|area_footnotes=|area_total_km2=23.9|population_footnotes=|population_total=679|population_as_of=Hulyo 31, 2009<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cameranesi|elevation_footnotes=|elevation_m=525|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12072|area_code=0174|website=|footnotes=}} Ang '''Camerana''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Camerana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Gottasecca]], [[Mombarcaro]], [[Monesiglio]], [[Montezemolo]], [[Sale delle Langhe]], [[Sale San Giovanni]], at [[Saliceto, Piedmont|Saliceto]]. == Pisikal na heograpiya == Ang teritoryo ng munisipalidad ay nasa pagitan ng 350 at 777 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang kabuuang altimetrikong ekskursiyon ay katumbas ng 427 metro. Ang mga ''[[frazione]]'' ng Camerana ay ang mga sumusunod: Contrada, Gabutti, Costabella San Rocco, Isole, Gaudini, Bormida, Campolungo, Carro, Costa Soprana, Pasiotti, at Novelli.<ref>{{Cite web |url=https://www.comuniecitta.it/frazioni-del-comune-di-camerana-4035 |title=Frazioni e località Camerana |access-date=2023-06-21 |archive-date=2022-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028072656/https://www.comuniecitta.it/frazioni-del-comune-di-camerana-4035 |url-status=dead }}</ref> == Lipunan == Sa senso noong 1991, ang munisipalidad ng Camerana ay may populasyon na 772. Sa senso noong 2001, ito ay may populasyon na 723, kaya nagpapakita ito ng porsiyento ng pagbabago sa populasyon na -6.35% sa pagitan ng 1991 at 2001. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 83uv1v0xedh0ucc88wvm0g8theubb0z 0 136963 2227386 2032491 2026-09-22T02:19:48Z Ryomaandres 8044 2227386 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Canale|official_name=Comune di Canale|native_name=|image_skyline=Canale parrocchiale.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|48|N|8|0|E|type:city(5,544)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Silvio Beoletto (simula 2004)|area_footnotes=|area_total_km2=18.0|population_footnotes=|population_total=5544|population_as_of=Dis. 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Canalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=193|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12043|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.canale.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Canale''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 5,544 at may lawak na {{Convert|18.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Canale ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castellinaldo]], [[Cisterna d'Asti]], [[Montà]], [[Monteu Roero]], [[Priocca]], [[San Damiano d'Asti]], [[Santo Stefano Roero]], at [[Vezza d'Alba]]. == Pisikal na heograpiya == Matatagpuan ang Canale sa mga burol ng [[Roero]]. Ang pangunahing nukleo ay matatagpuan sa ibaba (194 m.), na napapalibutan ng mga nayon at nayon na nakakalat sa magkabilang burol. == Kasaysayan == Noong 1969, ito ang pinangyarihan ng isang brutal na krimen. Sa isang bahay sa bukid malapit sa Canale, isang menor de edad, si Maria Teresa Novara, ang pinaghiwalay, paulit-ulit na dumanas ng seksuwal na pang-aabuso ng mga pedopilo ng nayon, at sa huli ay pinatay dahil sa pagkasakal. Marami ang nakakaalam, ngunit walang nagsalita. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:6000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:4733 bar:1871 from: 0 till:4934 bar:1881 from: 0 till:5309 bar:1901 from: 0 till:5557 bar:1911 from: 0 till:5400 bar:1921 from: 0 till:5103 bar:1931 from: 0 till:5052 bar:1936 from: 0 till:4965 bar:1951 from: 0 till:4593 bar:1961 from: 0 till:4409 bar:1971 from: 0 till:4733 bar:1981 from: 0 till:4876 bar:1991 from: 0 till:4965 bar:2001 from: 0 till:5215 PlotData= bar:1861 at:4733 fontsize:XS text: 4733 shift:(-8,5) bar:1871 at:4934 fontsize:XS text: 4934 shift:(-8,5) bar:1881 at:5309 fontsize:XS text: 5309 shift:(-8,5) bar:1901 at:5557 fontsize:XS text: 5557 shift:(-8,5) bar:1911 at:5400 fontsize:XS text: 5400 shift:(-8,5) bar:1921 at:5103 fontsize:XS text: 5103 shift:(-8,5) bar:1931 at:5052 fontsize:XS text: 5052 shift:(-8,5) bar:1936 at:4965 fontsize:XS text: 4965 shift:(-8,5) bar:1951 at:4593 fontsize:XS text: 4593 shift:(-8,5) bar:1961 at:4409 fontsize:XS text: 4409 shift:(-8,5) bar:1971 at:4733 fontsize:XS text: 4733 shift:(-8,5) bar:1981 at:4876 fontsize:XS text: 4876 shift:(-8,5) bar:1991 at:4965 fontsize:XS text: 4965 shift:(-8,5) bar:2001 at:5215 fontsize:XS text: 5215 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.canale.cn.it/ www.comune.canale.cn.it/] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 9fk2pdhx32sus2j45ipmbt0g31rcq86 0 136964 2227387 2222336 2026-09-22T02:20:53Z Ryomaandres 8044 2227387 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canosio|official_name=Comune di Canosio|native_name=|image_skyline=Alta Val Maira.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Canosio-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|27|N|7|5|E|type:city(92)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Preit|mayor_party=|mayor=Roberto Colombero|area_footnotes=|area_total_km2=48.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Canosiani|elevation_footnotes=|elevation_m=1323|saint=Sta. Lucia|day=Disyembre 13|postal_code=12020|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.canosio.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Canosio''' ay isang maliit na ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]] . Ang Canosio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Acceglio]], [[Argentera]], [[Marmora, Piedmont|Marmora]], [[Pietraporzio]], [[Prazzo]], at [[Sambuco]]. == Mga tanawin == Napanatili ng bayan ang mga sinaunang arkitektura nito sa labing-anim na pamayanan at komunidad na bumubuo rito. Mayroon ding [[posil]] ng mga [[bakas ng paa]] ng mga [[dinosaur]]o sa may Talampas ng Gardetta.<ref>{{Cite web |title=Canosio |url=https://www.vallemaira.org/en/regions/canosio/ |access-date=2023-06-21 |website=Valle Maira |language=en-US}}</ref> Nandiyan din ang Talampas ng Gardetta, isang pamana ng heolohiya ng Italya == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipalidad ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika ng Nobyembre 30, 2005.<ref>{{Cite web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2005/comuni/Canosio.html |title=Canosio (Cuneo) D.P.R. 30.11.2005 concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-06-21 |archive-date=2023-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502144554/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2005/comuni/Canosio.html |url-status=dead }}</ref> == Tingnan din == * [[Rocca la Meja]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 2f1okvocpvj9srbdmz4t3w2c60sqk6y 0 136967 2227389 2032815 2026-09-22T02:23:36Z Ryomaandres 8044 2227389 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cardè|official_name=Comune di Cardè|native_name=|image_skyline=Antica Torre - Cardè.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cardè-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|44|N|7|28|E|type:city(1,077)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Ormea, Mileni, Boschi, Tetti|mayor_party=|mayor=Matteo Morena|area_footnotes=|area_total_km2=19.33|population_footnotes=|population_demonym=Cardettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=258|saint=Madonna della Salesea|day=Ikalawang Linggo ng Setyembre|postal_code=12030|area_code=0172|website={{official website|http://www.comune.carde.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cardè''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilaga ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,077 at may lawak na {{Convert|19.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Cardè ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barge, Piamonte|Barge]], [[Moretta]], [[Revello]], [[Saluzzo]], at [[Villafranca Piemonte]]. May 1,122 naninirahan sa bayan ng Cardè. == Pinagulan ng pangalan == Ang mga dokumento mula sa ika-13 siglo ay nagbanggit ng kagubatan na tinatawag na "nemus Cardesii", "nemus Cardeti", "nemus Cardei", o kahoy ng Cardesio, Cardetto, Cardè. Ang poleonimo ay maliwanag na nagmula sa mga kondisyon ng hindi sinasaka na lupain, na pangunahing nailalarawan sa pamamagitan ng mga [[Carduus|brambles]] at ligaw na dawag: Cardè kung gayon ang pangalan ng kagubatan. Sa isang dokumento mula 1324 ito ay malinaw na nakasaad: "Nemus quod appellatum est Cardettum".<ref>[http://www.comune.carde.cn.it/storia/storia1.htm#origini Carlo Fedele Savio, Cardè - Cenni storici (1207 - 1922), Le origini] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105193806/http://www.comune.carde.cn.it/storia/storia1.htm|data=5 gennaio 2009}}</ref> == Impraestruktura at transportasyon == Ang munisipyo ay apektado ng Daang Panlalawigang 29 at ng [[Daang Panlalawigan 175 Villanova Solaro - Cardè|Daang Panlalawigan 175]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2114 bar:1871 from: 0 till:2145 bar:1881 from: 0 till:2187 bar:1901 from: 0 till:1897 bar:1911 from: 0 till:1966 bar:1921 from: 0 till:1879 bar:1931 from: 0 till:1979 bar:1936 from: 0 till:1784 bar:1951 from: 0 till:1576 bar:1961 from: 0 till:1312 bar:1971 from: 0 till:1243 bar:1981 from: 0 till:1127 bar:1991 from: 0 till:1068 bar:2001 from: 0 till:1069 PlotData= bar:1861 at:2114 fontsize:XS text: 2114 shift:(-8,5) bar:1871 at:2145 fontsize:XS text: 2145 shift:(-8,5) bar:1881 at:2187 fontsize:XS text: 2187 shift:(-8,5) bar:1901 at:1897 fontsize:XS text: 1897 shift:(-8,5) bar:1911 at:1966 fontsize:XS text: 1966 shift:(-8,5) bar:1921 at:1879 fontsize:XS text: 1879 shift:(-8,5) bar:1931 at:1979 fontsize:XS text: 1979 shift:(-8,5) bar:1936 at:1784 fontsize:XS text: 1784 shift:(-8,5) bar:1951 at:1576 fontsize:XS text: 1576 shift:(-8,5) bar:1961 at:1312 fontsize:XS text: 1312 shift:(-8,5) bar:1971 at:1243 fontsize:XS text: 1243 shift:(-8,5) bar:1981 at:1127 fontsize:XS text: 1127 shift:(-8,5) bar:1991 at:1068 fontsize:XS text: 1068 shift:(-8,5) bar:2001 at:1069 fontsize:XS text: 1069 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.carde.cn.it/ www.comune.carde.cn.it/] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 9emzlxv27n4ur40ecgemoobqytp7i8l 0 136970 2227391 2032824 2026-09-22T02:24:20Z Ryomaandres 8044 2227391 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Casalgrasso|official_name=Comune di Casalgrasso|native_name=|image_skyline=Casalgrasso 1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Casalgrasso-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|49|N|7|38|E|type:city(1,353)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=Sibikong Tala|mayor=Egidio Vanzetti|area_footnotes=|area_total_km2=17.81|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Casalgrassesi|elevation_footnotes=|elevation_m=240|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=011|website={{official website|http://www.comune.casalgrasso.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Casalgrasso''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|0}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|0}} hilaga ng [[Cuneo]]. == Kasaysayan == Si [[Mariskal ng Pransiya|Mariskal]] [[Nicolas de Catinat de La Fauconnerie|Catinat]], sa paglilingkod sa [[Luis XIV ng Pransiya|Hari ng Araw]], na nagbabantang sakupin ang Piamonte, ay natagpuan ang kaniyang sarili na kailangang tumawid sa Po sa tawiran ng Casalgrasso, ngunit sinubukan ng mga tao ng Casalgrasso na mag-alok sa kaniya ng ilang pagtutol. Madali para sa mga Pranses na harapin ito at si Catinat, pagkatapos talunin ang hukbo ng Saboya sa [[Labanan ng Staffarda|Staffarda]], naalala ang pag-aalipusta at sinunog ang bayan, na noon ay ganap na itinayong muli at hanggang ngayon ay ipinagmamalaki ang pariralang ''Hostibus resistit'' bilang munisipal na motto nito, i.e. "Nilabanan ko ang kalaban".<ref>Prevosto Cerva, ''Il villaggio di Casalgrasso'', (1929), ristampa a cura del Comune di Casalgrasso, 1999.</ref> == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay pangunahing agrikultural, na may ilang mga plantang pang-industriya na nakatuon sa pagbebenta ng makinarya sa agrikultura at mga kaugnay na produkto. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] c8tbz0jy8iwoptlo1sowrniq7os0qgh 0 136974 2227444 1927334 2026-09-22T02:59:30Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Cuneo]] to [[Saluzzo]] 2227444 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Saluzzo]] o9m05bbxaw85z1ijzm6hkgxlsgb1h9h 0 136975 2227393 2033141 2026-09-22T02:26:03Z Ryomaandres 8044 2227393 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castellinaldo d'Alba|official_name=Comune di Castellinaldo d'Alba|native_name=|image_skyline=Castellinaldo panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castellinaldo-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|47|N|8|2|E|type:city(881)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=7.9|population_footnotes=|population_demonym=Castellinaldesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Castellinaldo d'Alba''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 881 at may lawak na {{Convert|7.9|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Castellinaldo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canale, Piamonte|Canale]], [[Castagnito]], [[Magliano Alfieri]], [[Priocca]], at [[Vezza d'Alba]]. == Kasaysayan == Noong ika-13 siglo ang bayan ay may ilang mga muog na pag-aari ng de Montefortino, de Vicia, Baresani, at Visdomini. Noong ika-labing apat na siglo nagkaroon ng paghalili ng mga pamilyang ito sa mga Solaro at Pallidi. Noong 1351, ang bahagi ng piyudo ay naipasa sa pamilyang [[Malabayla]] ng Asti, na may itinayong kastilyo (ginawi sa pagtatapos ng ika-19 na siglo) sa silangan ng kasalukuyang kastilyo. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1433 bar:1871 from: 0 till:1480 bar:1881 from: 0 till:1553 bar:1901 from: 0 till:1698 bar:1911 from: 0 till:1714 bar:1921 from: 0 till:1661 bar:1931 from: 0 till:1646 bar:1936 from: 0 till:1475 bar:1951 from: 0 till:1277 bar:1961 from: 0 till:1041 bar:1971 from: 0 till:893 bar:1981 from: 0 till:814 bar:1991 from: 0 till:783 bar:2001 from: 0 till:858 PlotData= bar:1861 at:1433 fontsize:XS text: 1433 shift:(-8,5) bar:1871 at:1480 fontsize:XS text: 1480 shift:(-8,5) bar:1881 at:1553 fontsize:XS text: 1553 shift:(-8,5) bar:1901 at:1698 fontsize:XS text: 1698 shift:(-8,5) bar:1911 at:1714 fontsize:XS text: 1714 shift:(-8,5) bar:1921 at:1661 fontsize:XS text: 1661 shift:(-8,5) bar:1931 at:1646 fontsize:XS text: 1646 shift:(-8,5) bar:1936 at:1475 fontsize:XS text: 1475 shift:(-8,5) bar:1951 at:1277 fontsize:XS text: 1277 shift:(-8,5) bar:1961 at:1041 fontsize:XS text: 1041 shift:(-8,5) bar:1971 at:893 fontsize:XS text: 893 shift:(-8,5) bar:1981 at:814 fontsize:XS text: 814 shift:(-8,5) bar:1991 at:783 fontsize:XS text: 783 shift:(-8,5) bar:2001 at:858 fontsize:XS text: 858 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 0152ncvqwrkus9pye1k18bqtxrcwvmo 0 136976 2227392 2058034 2026-09-22T02:25:37Z Ryomaandres 8044 2227392 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelletto Uzzone|official_name=Comune di Castelletto Uzzone|native_name=|image_skyline=Scaletta Uzzone cpa.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castelletto_Uzzone-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|30|N|8|11|E|type:city(364)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Annamaria Molinari|area_footnotes=|area_total_km2=15.1|population_footnotes=|population_demonym=Castellettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=425|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0173|website=|footnotes=}} Ang '''Castelletto Uzzone''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Castelletto Uzzone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Dego, Liguria|Dego]], [[Gottasecca]], [[Levice, Piedmont|Levice]], [[Pezzolo Valle Uzzone]], [[Piana Crixia]], at [[Prunetto]]. May 293 na naninirahan sa bayan ng Castelletto Uzzone. == Simbolo == Ang munisipalidad ng Castelletto Uzzone ay walang sariling sibikong sagisag nang, sa pamamagitan ng maharlikang dekreto ng Enero 31, 1929, ito ay pinagsama-sama sa Scaletta Uzzone na sa halip ay nagpatibay ng isa<ref>[http://www.comune.castelletto-uzzone.cn.it/Home/Guida-al-paese?IDDettaglio=24688 Lo stemma comunale]</ref> na kasalukuyang ginagamit kahit na walang pormal na dekretong konsesyon.<blockquote>"Asul na kulay, na may gintong krus, na may hagdanang pilak na tumatawid, at isang gintong leon na umaakyat doon. Mga palamuting panlabas ng Munisipalidad."<ref>{{Cita libro |ISBN=978-88-96074-98-5 |p=137 |titolo=Stemmario civico piemontese |anno=2016 |editore=Consiglio Regionale del Piemonte |vol=I}}</ref></blockquote>Ang gonfalon na kasalukuyang ginagamit ay isang mapusyaw na asul na tela. == Mga monumento at tanawin == * Simbahang Parokya ng [[Kapanganakan ng Birheng Maria|Kapanganakan]] ng [[Birheng Maria]] * Simbahang Parokya ng [[San Antonio Abad]] * Kapilya ng San Luis == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] s1os0cd53ev8htys3e14nbwud9be4eb 0 136978 2227394 2033154 2026-09-22T02:26:46Z Ryomaandres 8044 2227394 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Castelmagno|official_name=Comune di Castelmagno|native_name={{lang|oc|Chastèlmanh}}|image_skyline=Castelmagno-S.MagnoReina.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Castelmagno: sa kanan ng Santuario di San Magno (Santuwaryo ni San Magno), sa likuran at sentro sa bundok Reina at sa paanan ay ang lambak ng Grana|image_shield=Castelmagno-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|7|13|E|type:city(104)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Campomolino, Chiappi, Chiotti, Colletto, Einaudi, Nerone|mayor_party=|mayor=Maurizio Giaminardi|area_footnotes=|area_total_km2=48.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=95|population_as_of=Agosto 31, 2007|pop_density_footnotes=|population_demonym=Castelmagnesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1150|twin1=|twin1_country=|saint=[[Magno ng Cuneo|San Magno]]|day=Agosto 19|postal_code=12020|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.castelmagno.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Castelmagno''' ([[Diyalektong Vivaro-Alpino|Vivaro-Alpino]]: ''Chastèlmanh'') ay isang maliit na ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]]. Ang populasyon ng munisipalidad ng Castelmagno ay nahahati sa pagitan ng mga ''[[frazione]]'' (mga nayon) ng Einaudi, Campomolino, Colletto, Nerone, Chiotti, at Chiappi; ang "Castelmagno" ang pangalan ng munisipal na entidad, hindi katumbas ng alinmang nayon. Ang pangunahing atraksiyon ay ang santuwaryo ng San Magno, sa taas na {{Convert|1761|m|ft}} sa itaas ng antas ng dagat. Ang Castelmagno ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Celle di Macra]], [[Demonte]], [[Dronero]], [[Marmora, Piedmont|Marmora]], [[Monterosso Grana]], [[Pradleves]], at [[San Damiano Macra]]. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Ang munisipalidad ay isinama sa sona ng klima F at may pangangailangan sa init na 3,730<ref>{{Cita web|url=https://www.gazzettaufficiale.it/eli/id/1993/10/14/093G0451/sg|titolo=DECRETO DEL PRESIDENTE DELLA REPUBBLICA 26 agosto 1993, n. 412 Allegato A(parte 1)}}</ref> digri na araw. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1310 bar:1871 from: 0 till:1448 bar:1881 from: 0 till:1431 bar:1901 from: 0 till:1315 bar:1911 from: 0 till:1210 bar:1921 from: 0 till:1062 bar:1931 from: 0 till:769 bar:1936 from: 0 till:698 bar:1951 from: 0 till:485 bar:1961 from: 0 till:294 bar:1971 from: 0 till:186 bar:1981 from: 0 till:211 bar:1991 from: 0 till:163 bar:2001 from: 0 till:117 PlotData= bar:1861 at:1310 fontsize:XS text: 1310 shift:(-8,5) bar:1871 at:1448 fontsize:XS text: 1448 shift:(-8,5) bar:1881 at:1431 fontsize:XS text: 1431 shift:(-8,5) bar:1901 at:1315 fontsize:XS text: 1315 shift:(-8,5) bar:1911 at:1210 fontsize:XS text: 1210 shift:(-8,5) bar:1921 at:1062 fontsize:XS text: 1062 shift:(-8,5) bar:1931 at:769 fontsize:XS text: 769 shift:(-8,5) bar:1936 at:698 fontsize:XS text: 698 shift:(-8,5) bar:1951 at:485 fontsize:XS text: 485 shift:(-8,5) bar:1961 at:294 fontsize:XS text: 294 shift:(-8,5) bar:1971 at:186 fontsize:XS text: 186 shift:(-8,5) bar:1981 at:211 fontsize:XS text: 211 shift:(-8,5) bar:1991 at:163 fontsize:XS text: 163 shift:(-8,5) bar:2001 at:117 fontsize:XS text: 117 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == Ang Castelmagno ay [[Kinakapatid na lungsod|kambal]] ng: * {{Flagicon|Italy}} [[Quittengo]], Italya (1975) == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] msz9mvbmjkxzzmexlibfytb3ogjitws 0 136982 2227395 2033135 2026-09-22T02:28:41Z Ryomaandres 8044 2227395 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Castino|official_name=|native_name=|image_skyline=Castino.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castino-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|37|N|8|11|E|type:city(525)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Enrico Paroldo|area_footnotes=|area_total_km2=15.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=497|population_as_of=Nobyembre 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Castinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=525|saint=San Bovo|day=Mayo 22|postal_code=12050|area_code=0173|footnotes=}} Ang '''Castino''' ay isang nayon at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng Cuneo. Ito ay nasa tagaytay at nasa pagitan ng dalawang lambak na pinangalan sa mga ilog ng [[Bormida (ilog)|Bormida]] and [[Belbo]]. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ay nasa isang tagaytay na nangingibabaw at naghahati sa 2 lambak: ang [[Bormida di Millesimo]] at ang [[Belbo]]. Ang kabesera ng Castino ay matatagpuan sa gilid ng Munisipalidad: sa timog ito ay 1 km lamang mula sa teritoryo ng [[Cortemilia]], isang kilalang munisipalidad ng medyebal na pinagmulan at kabesera ng kastanyas; 500 metro mula sa munisipal na lugar ng [[Rocchetta Belbo]]; 1 km mula sa mga teritoryo ng mga munisipalidad ng [[Perletto]] at [[Vèsime]] ([[lalawigan ng Asti]]). == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] qrymbncrcr34cs0r2pebda8ngqu4drn 0 136984 2227396 2033137 2026-09-22T02:29:40Z Ryomaandres 8044 2227396 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cavallermaggiore|official_name=Città di Cavallermaggiore|native_name=|image_skyline=Cavallermaggiore-chiesa ss michele e pietro-facciata.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=cavallermaggiore-Stemma.png|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|43|N|7|41|E|type:city(5,160)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Asalotti, Bertolini, Cascine Olmetto, Cascine Trebietta, Foresto, Madonna del Pilone, Mana, Motta Gastaldi, Prinotti, Riassuolo|mayor_party=Civic List|mayor=Davide Sannazzaro|area_footnotes=|area_total_km2=51.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cavallermaggiorese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=285|saint=[[San Jorge]]|day=Abril 23|postal_code=12030|area_code=0172|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cavallermaggiore''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Cavallermaggiore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bra, Piamonte|Bra]], [[Cavallerleone]], [[Cherasco]], [[Marene]], [[Monasterolo di Savigliano]], [[Racconigi]], [[Ruffia]], [[Sanfrè]], [[Savigliano]], at [[Sommariva del Bosco]]. == Pinagmulan ng pangalan == Malamang na nagmula ang pangalan sa pagkakaroon ng mga sakahan ng kabayong pangkarwahe. Tinawag ng mga Latin ang eleganteng kabayong pangkarwahe na equus at ang kabayong pangkarwahe na caballus, habang ang caballarium naman ang lugar kung saan pinalalaki ang mga kabayo. == Kasaysayan == Ang pangalan ay malamang na nagmula sa pagkakaroon ng mga bukid ng mga inaalagaang kabayo. Tinawag ng mga Latino ang eleganteng karwahe na kabayo na ''equus'' at ang kariton na kabayong ''caballus'', habang ang ''caballarium'' ay ang lugar kung saan pinalaki ang mga kabayo. == Mga sanggunian == <references />{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] rhxufk5z7ha0pnh9oe3q4x0hc86b1ir 0 136986 2227397 2033150 2026-09-22T02:30:16Z Ryomaandres 8044 2227397 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ceresole Alba|official_name=Comune di Ceresole Alba|native_name=|image_skyline=Ceresole d'Alba foto d'epoca 02.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|48|00|N|7|49|06|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Baracche, Borretti, Bruma, Cabasse, Cantarelli, Cantarelli dei Boschi, Cappelli, Cristini, Donati, Fornace, Madonna del Pilone, Maghini, Palermo, Pioppeto, Rava, Roggeri, Taona, Tre Vie|mayor_party=Civic list|mayor=Franco Olocco|area_footnotes=|area_total_km2=37.05|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Ceresolese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=301|saint=San Juan Bautista|day=Unang Lunes at Unang Linggo ng Setyembre|postal_code=12040|area_code=0172|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Ceresole Alba''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Ceresole Alba ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Baldissero d'Alba]], [[Carmagnola]], [[Montaldo Roero]], [[Monteu Roero]], [[Poirino]], [[Pralormo]], at [[Sommariva del Bosco]]. Ang [[Labanan ng Ceresole]] ay isang engkuwentro sa pagitan ng hukbong Pranses at ng pinagsamang pwersa ng España at ng Banal na Imperyong Romano noong [[Digmaang Italyano ng 1542–1546|Digmaang Italyano noong 1542–1546]]. Ang mahabang pakikipagsapalaran ay nangyari noong Abril 11, 1544 sa labas ng nayon. == Simbolo == Mula noong 1687, ang munisipal na eskudo de armas ay naglalarawan ng isang natural na puno ng seresa na may pulang prutas. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] gqqmnz4cvkii7epvaacqc6bxvolexqh 0 136987 2227398 2034879 2026-09-22T02:30:39Z Ryomaandres 8044 2227398 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cerreto Langhe|official_name=Comune di Cerreto Langhe|native_name=|image_skyline=Santissima Annunziata e Madonna di Loreto, church in Cerreto Langhe, Italy.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|34|N|8|6|E|type:city(463)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=10.1|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cerretto Langhe''', o '''Cerreto Langhe''', ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 463 at may lawak na {{Convert|10.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Cerreto Langhe ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albaretto della Torre]], [[Arguello]], [[Cravanzana]], [[Feisoglio]], [[Roddino]], [[Serravalle Langhe]], at [[Sinio]]. == Kasaysayan == Noong panahong medyebal, ang bayan ay may isang malakas na kastilyo na may apat na tore na pag-aari ng pamilyang [[Markesado ng Gorzegno|Carretto ng Gorzegno]]. Nang maglaon, ang piyudo ay dumaan sa mga MArkes ng Susa (ika-12 siglo), pagkatapos ay kay Bonifacio di Savona na noong 1142 ay iniwan ito, kasama ang kastilyo, sa Markes ng Ceva at Cortemilia. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:642 bar:1871 from: 0 till:683 bar:1881 from: 0 till:640 bar:1901 from: 0 till:695 bar:1911 from: 0 till:830 bar:1921 from: 0 till:777 bar:1931 from: 0 till:782 bar:1936 from: 0 till:778 bar:1951 from: 0 till:740 bar:1961 from: 0 till:591 bar:1971 from: 0 till:441 bar:1981 from: 0 till:391 bar:1991 from: 0 till:383 bar:2001 from: 0 till:469 PlotData= bar:1861 at:642 fontsize:XS text: 642 shift:(-8,5) bar:1871 at:683 fontsize:XS text: 683 shift:(-8,5) bar:1881 at:640 fontsize:XS text: 640 shift:(-8,5) bar:1901 at:695 fontsize:XS text: 695 shift:(-8,5) bar:1911 at:830 fontsize:XS text: 830 shift:(-8,5) bar:1921 at:777 fontsize:XS text: 777 shift:(-8,5) bar:1931 at:782 fontsize:XS text: 782 shift:(-8,5) bar:1936 at:778 fontsize:XS text: 778 shift:(-8,5) bar:1951 at:740 fontsize:XS text: 740 shift:(-8,5) bar:1961 at:591 fontsize:XS text: 591 shift:(-8,5) bar:1971 at:441 fontsize:XS text: 441 shift:(-8,5) bar:1981 at:391 fontsize:XS text: 391 shift:(-8,5) bar:1991 at:383 fontsize:XS text: 383 shift:(-8,5) bar:2001 at:469 fontsize:XS text: 469 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] cm93s7m9w476uktks5oia1j3a8ns6xy 0 136989 2227399 2034887 2026-09-22T02:31:03Z Ryomaandres 8044 2227399 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cervere|official_name=Comune di Cervere|native_name=|image_skyline=Cervere-Piazza-Umberto-Confraternita-Santa-Croce.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|38|N|7|47|E|type:city(1,932)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Grinzano, Montarossa, Tetti Chiaramelli, Tetti Paglieri|mayor_party=|mayor=Corrado Marchisio|area_footnotes=|area_total_km2=18.60|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cerverese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=301|saint=Banal na Krusipiho|day=Setyembre 14|postal_code=12040|area_code=0172|website={{official website|http://www.comune.cervere.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cervere''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Cervere ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cherasco]], [[Fossano]], [[Marene]], [[Salmour]], at [[Savigliano]]. Ito ay kilala sa buong mundo para sa paggawa ng isang kilalang uri ng [[Poro (gulay)|poro]] na tinatawag na porro. == Kultura == === Mga pangyayari === Ang Pista ng Cervere [[Poro (gulay)|Porro]] ay isinasagawa bawat taon sa Nobyembre: ito ay inorganisa ng lokal na komiteng pang-organisa na itinatag ng Munisipalidad ng Cervere. Ito ay partikular na nakatuon sa isang lokal na [[cultivar]], ang [[poro ng Cervere]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 1eypt877kkdsypvdfvo0x0uhixdk7ux 0 136993 2227388 2032818 2026-09-22T02:22:35Z Ryomaandres 8044 2227388 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Caraglio|official_name=Comune di Caraglio|native_name=|image_skyline=Caraglio veduta.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|7|26|E|type:city(6,476)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Bottonasco, Cascina Bianca, Cascina Sottana, Grassini, Monturone, Oltre Grana, Palazzasso, Paschera San Carlo (Soprana), Paschera San Defendente (Sottana), Roata Bacias, Roata Borghi, Roata Bruno, Roata Chiabò, Roata Delfino, Roata Fresia, Roata Galliano, Roata Ghio, Roata Lorenzot, Roata Muschia, Rosata Armando, San Lorenzo, Tetto Bellino, Tetto Bianco, Tetto Boscasi|mayor_party=Sibikong Tala|mayor=Giorgio Lerda|area_footnotes=|area_total_km2=41.68|population_footnotes=|population_demonym=Caragliese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=638|saint=|day=|postal_code=12023|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Caraglio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Noong Enero 1, 2018, mayroon itong populasyon na 6,782 at may lawak na {{Convert|41.68|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Caraglio ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga nayon at pamayanan) ng Bottonasco, Cascina Bianca, Cascina Sottana, Grassini, Monturone, Oltre Grana, Palazzasso, Paschera San Carlo (Soprana), Paschera San Defendente (Sottana), Roata Bacias, Roata Bacias, Borghi, Roata Bruno, Roata Chiabò, Roata Delfino, Roata Fresia, Roata Galliano, Roata Ghio, Roata Lorenzot, Roata Muschia, Rosata Armando, San Lorenzo, Tetto Bellino, Tetto Bianco, at Tetto Boscasi. Ang Caraglio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bernezzo]], [[Busca]], [[Cervasca]], [[Cuneo]], [[Dronero]], [[Montemale di Cuneo]], at [[Valgrana]]. == Kasaysayan == Ang mga natuklasang arkeolohiko na mula pa noong [[Panahon ng Bakal]] ay nagpapatunay sa pagkakaroon ng mga populasyon ng mga [[Mga Ligur|Ligur]] at [[Mga Selta|Selta]]. Natuklasan ang mga estrukturang arkitektura tulad ng isang paliguan, mga pribadong tirahan, mga epigrapo, at mga materyal na numismatiko na mula pa noong ika-1 at ika-4 na siglo BK. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:7500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:6728 bar:1871 from: 0 till:7074 bar:1881 from: 0 till:6937 bar:1901 from: 0 till:5970 bar:1911 from: 0 till:5333 bar:1921 from: 0 till:5592 bar:1931 from: 0 till:5543 bar:1936 from: 0 till:5535 bar:1951 from: 0 till:5541 bar:1961 from: 0 till:5097 bar:1971 from: 0 till:5203 bar:1981 from: 0 till:5554 bar:1991 from: 0 till:5721 bar:2001 from: 0 till:6215 PlotData= bar:1861 at:6728 fontsize:XS text: 6728 shift:(-8,5) bar:1871 at:7074 fontsize:XS text: 7074 shift:(-8,5) bar:1881 at:6937 fontsize:XS text: 6937 shift:(-8,5) bar:1901 at:5970 fontsize:XS text: 5970 shift:(-8,5) bar:1911 at:5333 fontsize:XS text: 5333 shift:(-8,5) bar:1921 at:5592 fontsize:XS text: 5592 shift:(-8,5) bar:1931 at:5543 fontsize:XS text: 5543 shift:(-8,5) bar:1936 at:5535 fontsize:XS text: 5535 shift:(-8,5) bar:1951 at:5541 fontsize:XS text: 5541 shift:(-8,5) bar:1961 at:5097 fontsize:XS text: 5097 shift:(-8,5) bar:1971 at:5203 fontsize:XS text: 5203 shift:(-8,5) bar:1981 at:5554 fontsize:XS text: 5554 shift:(-8,5) bar:1991 at:5721 fontsize:XS text: 5721 shift:(-8,5) bar:2001 at:6215 fontsize:XS text: 6215 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga museo == * [[Gilingan ng Seda ng Caraglio]] == Mga kilalang mamamayan == * [[Arnaldo Momigliano]], historyador, ipinanganak sa Caraglio == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == Ang Caraglio ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Argentina}} [[Laboulaye, Córdoba]], Arhentina == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} 94o5g8enkt9e1zj0xukrw3ccpprdre4 0 136995 2227400 2034893 2026-09-22T02:31:24Z Ryomaandres 8044 2227400 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cigliè|official_name=Comune di Cigliè <!--jose juan-->|native_name={{native name|pms|Sijé}}|image_skyline=Ciglie panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|26|N|7|56|E|type:city(185)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=6.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cigliè''' (Italiano: [tʃiʎˈʎɛ]; {{Lang-pms|Sijé}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 185, at isang lugar na {{Convert|6.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Cigliè ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bastia Mondovì]], [[Clavesana]], [[Mondovì]], [[Niella Tanaro]], at [[Rocca Cigliè]]. == Mga monumento at tanawin == === Simbahang Parokya nina San Pedro at San Pablo === Ang Simbahang Parokya nina San Pedro at San Pablo ay nasa estilong Baroko; ito ay pinalaki nang maraming beses, tulad ng makikita mula sa konstruksiyon; tiyak na nauna pa ito sa pagtatayo ng Kapilyo na nakadikit sa kaliwang pasilyo, na kilala bilang Kapilya ng Sant'Antonio da Padova, na kinomisyon ng isang Gio Antonio Coda, na inilibing sa nasabing Kapilya noong 1664; ang pagtatayo nito ay tila ipinag-utos ni Coda na udyok ng pagsisisi; matapos umalis sa kaniyang sariling bayan na 'CIGLIARO', mangibang-bansa sa ibang bansa, siya ay umuwi bilang isang 'dakilang panginoon'; gusto niyang mag-iwan ng nasasalat na palatandaan sa komunidad ng Cigliè; isang mahalagang dokumento ay ang donasyon na ginawa niya sa altar ng Kapilya; may mga pampublikong instrumento na iginuhit ng notaryo na si Bocconelli noong Setyembre 15, 1655; ang isang segundo ay may petsang Enero 30, 1660; nakasaad na si Gio Antonio Coda ay nag-alay ng halagang kailangan upang maitayo ang Kapilya at palamutihan ito ng karangyaan (natanggap niya ang pag-apruba ng noo'y Papa Inocencio X) Noong 1654, noong Oktubre 6, sa bahay ng tagapagbigay, sa harapan ng parokya. pari rehente ng Simbahan ng Cigliè, Don Giuseppe Bruno, saksi Francesco Restagno at ang parehong nag-alay, muli sa mga kamay ng notaryo Bocconelli, Gio Antonio Coda, pagkatapos maitayo ang Kapilya, nag-abuloy ng halagang kailangan upang ipagdiwang ang araw-araw na misa sa Altar ng huli; sa kura paroko, na mag-aasikaso sa pagdiriwang ng misa, umalis siya sa bahay, malapit sa simbahan, na itinayo mula sa simula at mahusay na kagamitan; nag-iwan din siya ng ilang "CENSI' (mga kredito na inaangkin niya mula sa mga komunidad ng Cigliè at iba pang lokalidad; £ 1,665 mula sa komunidad ng Roccacigliè, 1,079 mula sa Cigliè, 7,862 mula sa komunidad ng Piozzo); nag-iwan din siya ng humigit-kumulang sampung ektarya ng lupa sa lugar ng Cigliè; ginawang posible ng donasyong ito na ipagdiwang ang isang araw-araw na Misa, mula 1665 hanggang Mayo 31, 1849, nang tumigil ang pag-iral ang pamana. Ang altar ng mga tagapagmana ng Coda - ngayon ay Restagno - kasama ang instrumento na inilabas ni Vassallo ay inilipat ng mga benepisyaryo sa pangangasiwa ng parokya, sa pamamagitan ng pagbabayad ng 400 franco; ang parehong administrasyon ang namamahala sa altar at nagkaroon ng dispensasyon na magdaos ng misa sa isang buwan sa halip na isang araw. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:619 bar:1871 from: 0 till:623 bar:1881 from: 0 till:670 bar:1901 from: 0 till:742 bar:1911 from: 0 till:671 bar:1921 from: 0 till:625 bar:1931 from: 0 till:636 bar:1936 from: 0 till:599 bar:1951 from: 0 till:526 bar:1961 from: 0 till:386 bar:1971 from: 0 till:292 bar:1981 from: 0 till:249 bar:1991 from: 0 till:197 bar:2001 from: 0 till:188 PlotData= bar:1861 at:619 fontsize:XS text: 619 shift:(-8,5) bar:1871 at:623 fontsize:XS text: 623 shift:(-8,5) bar:1881 at:670 fontsize:XS text: 670 shift:(-8,5) bar:1901 at:742 fontsize:XS text: 742 shift:(-8,5) bar:1911 at:671 fontsize:XS text: 671 shift:(-8,5) bar:1921 at:625 fontsize:XS text: 625 shift:(-8,5) bar:1931 at:636 fontsize:XS text: 636 shift:(-8,5) bar:1936 at:599 fontsize:XS text: 599 shift:(-8,5) bar:1951 at:526 fontsize:XS text: 526 shift:(-8,5) bar:1961 at:386 fontsize:XS text: 386 shift:(-8,5) bar:1971 at:292 fontsize:XS text: 292 shift:(-8,5) bar:1981 at:249 fontsize:XS text: 249 shift:(-8,5) bar:1991 at:197 fontsize:XS text: 197 shift:(-8,5) bar:2001 at:188 fontsize:XS text: 188 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] fuqdemqtc3uww32q478p9che4yexibq 0 136996 2227401 2034882 2026-09-22T02:31:43Z Ryomaandres 8044 2227401 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cissone|official_name=Comune di Cissone|native_name=|image_skyline=Cissone, Piemonte, Italy.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|34|N|8|2|E|type:city(82)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=5.8|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cissone''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 82 at may lawak na {{Convert|5.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Cissone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bossolasco]], [[Dogliani]], [[Roddino]], at [[Serravalle Langhe]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang nayon ay matatagpuan sa isang burol kung saan matatanaw ang isang makahoy na lambak na hinukay ng batis ng [[Riavolo]]. Ang teritoryo ng munisipyo ay nasa pagitan ng 417 at 682 metro sa ibabaw ng antas ng dagat at ang kabisera ay tumataas sa 661 metro sa itaas ng antas ng dagat. Ang Cissone ay may hangganan ng Roddino sa kanluran at hilaga, Serravalle Langhe sa silangan, Bossolasco at Dogliani sa timog. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:489 bar:1871 from: 0 till:481 bar:1881 from: 0 till:469 bar:1901 from: 0 till:518 bar:1911 from: 0 till:474 bar:1921 from: 0 till:460 bar:1931 from: 0 till:488 bar:1936 from: 0 till:505 bar:1951 from: 0 till:376 bar:1961 from: 0 till:310 bar:1971 from: 0 till:219 bar:1981 from: 0 till:160 bar:1991 from: 0 till:136 bar:2001 from: 0 till:100 PlotData= bar:1861 at:489 fontsize:XS text: 489 shift:(-8,5) bar:1871 at:481 fontsize:XS text: 481 shift:(-8,5) bar:1881 at:469 fontsize:XS text: 469 shift:(-8,5) bar:1901 at:518 fontsize:XS text: 518 shift:(-8,5) bar:1911 at:474 fontsize:XS text: 474 shift:(-8,5) bar:1921 at:460 fontsize:XS text: 460 shift:(-8,5) bar:1931 at:488 fontsize:XS text: 488 shift:(-8,5) bar:1936 at:505 fontsize:XS text: 505 shift:(-8,5) bar:1951 at:376 fontsize:XS text: 376 shift:(-8,5) bar:1961 at:310 fontsize:XS text: 310 shift:(-8,5) bar:1971 at:219 fontsize:XS text: 219 shift:(-8,5) bar:1981 at:160 fontsize:XS text: 160 shift:(-8,5) bar:1991 at:136 fontsize:XS text: 136 shift:(-8,5) bar:2001 at:100 fontsize:XS text: 100 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] md88n2bkphwfaivlsc1mssiugzre518 0 136997 2227402 2122539 2026-09-22T02:33:17Z Ryomaandres 8044 2227402 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Clavesana|official_name=Comune di Clavesana|native_name=|image_skyline=Clavesana panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|29|N|7|54|E|type:city(845)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Madonna delle Neve, Ghigliani, Sbaranzo, Surie, Costa Prà, Feia, Prato del Pozzo, Cravili, Ansaldi, Villero, Gorea, Chiecchi, San Pietro, San Bartolomeo, Gai, Gerino, Tetti|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=17.15|population_footnotes=|population_demonym=Clavesanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=300|saint=[[Madonna della Neve]]|day=Agosto 5|postal_code=12060|area_code=0173|website={{official website|http://www.clavesana.info/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Clavesana''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 845 at may lawak na {{Convert|17.2|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Clavesana ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga pagkakahati, pangunahin ang mga nayon at pamayanan) ng Madonna delle Neve (lokasyon ng munisipyo), Ghigliani, Sbaranzo, Surie, Costa Prà, Feia, Prato del Pozzo, Cravili, Ansaldi, Villero, Gorea, Chiecchi, San Pietro, San Bartolomeo, Gai, Gerino, at Tetti. Ang Clavesana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bastia Mondovì]], [[Belvedere Langhe]], [[Carrù]], [[Cigliè]], [[Farigliano]], [[Marsaglia]], [[Murazzano]], at [[Rocca Cigliè]]. == Heograpiyang pisikal == Ang altitud ng munisipalidad ay mula 258 hanggang 641 metro mula sa antas ng dagat. Ang kabuuang altitud ay 383 metro. == Demograpikong ebolusyon == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1524 bar:1871 from: 0 till:1591 bar:1881 from: 0 till:1633 bar:1901 from: 0 till:2100 bar:1911 from: 0 till:2223 bar:1921 from: 0 till:2217 bar:1931 from: 0 till:2009 bar:1936 from: 0 till:2006 bar:1951 from: 0 till:1859 bar:1961 from: 0 till:1633 bar:1971 from: 0 till:1349 bar:1981 from: 0 till:1118 bar:1991 from: 0 till:941 bar:2001 from: 0 till:868 PlotData= bar:1861 at:1524 fontsize:XS text: 1524 shift:(-8,5) bar:1871 at:1591 fontsize:XS text: 1591 shift:(-8,5) bar:1881 at:1633 fontsize:XS text: 1633 shift:(-8,5) bar:1901 at:2100 fontsize:XS text: 2100 shift:(-8,5) bar:1911 at:2223 fontsize:XS text: 2223 shift:(-8,5) bar:1921 at:2217 fontsize:XS text: 2217 shift:(-8,5) bar:1931 at:2009 fontsize:XS text: 2009 shift:(-8,5) bar:1936 at:2006 fontsize:XS text: 2006 shift:(-8,5) bar:1951 at:1859 fontsize:XS text: 1859 shift:(-8,5) bar:1961 at:1633 fontsize:XS text: 1633 shift:(-8,5) bar:1971 at:1349 fontsize:XS text: 1349 shift:(-8,5) bar:1981 at:1118 fontsize:XS text: 1118 shift:(-8,5) bar:1991 at:941 fontsize:XS text: 941 shift:(-8,5) bar:2001 at:868 fontsize:XS text: 868 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == Ang Clavesana ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}} [[Rogno]], Italya == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.clavesana.info/ www.clavesana.info/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620065501/http://www.clavesana.info/ |date=2009-06-20 }} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] rf4i5uyau61x1qg4wi9wnsowe2v1wlb 0 136998 2227403 2032088 2026-09-22T02:34:41Z Ryomaandres 8044 2227403 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Corneliano d'Alba|official_name=Comune di Corneliano d'Alba|native_name=|image_skyline=Corneliano d'alba1.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|44|N|7|57|E|type:city(1,979)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=10.3|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12040|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Corneliano d'Alba''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,979 at may lawak na {{Convert|10.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Corneliano d'Alba ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Alba, Piamonte|Alba]], [[Baldissero d'Alba]], [[Guarene]], [[Montaldo Roero]], [[Monticello d'Alba]], [[Piobesi d'Alba]], [[Sommariva Perno]], at [[Vezza d'Alba]]. == Pisikal na heograpiya == Heograpikal na matatagpuan sa rehiyon na tinatawag na [[Roero]], ang Corneliano ay may nakararami na maburol na lugar; umunlad ang bayan sa mga dalisdis ng mga burol ng lambak ng batis ng Riddone. == Kasaysayan == Noong 1928, ang munisipalidad ng [[Piobesi d'Alba|Piobesi]] ay isinanib sa Corneliano d'Alba,<ref>R.D. n° 1071.</ref> ngunit noong 1946, ang munisipalidad ng Piobesi ay muling binuo.<ref>D.L.P. n° 283.</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1988 bar:1871 from: 0 till:2167 bar:1881 from: 0 till:2306 bar:1901 from: 0 till:2412 bar:1911 from: 0 till:2308 bar:1921 from: 0 till:2312 bar:1931 from: 0 till:2452 bar:1936 from: 0 till:2391 bar:1951 from: 0 till:1995 bar:1961 from: 0 till:1766 bar:1971 from: 0 till:1851 bar:1981 from: 0 till:1773 bar:1991 from: 0 till:1845 bar:2001 from: 0 till:1889 PlotData= bar:1861 at:1988 fontsize:XS text: 1988 shift:(-8,5) bar:1871 at:2167 fontsize:XS text: 2167 shift:(-8,5) bar:1881 at:2306 fontsize:XS text: 2306 shift:(-8,5) bar:1901 at:2412 fontsize:XS text: 2412 shift:(-8,5) bar:1911 at:2308 fontsize:XS text: 2308 shift:(-8,5) bar:1921 at:2312 fontsize:XS text: 2312 shift:(-8,5) bar:1931 at:2452 fontsize:XS text: 2452 shift:(-8,5) bar:1936 at:2391 fontsize:XS text: 2391 shift:(-8,5) bar:1951 at:1995 fontsize:XS text: 1995 shift:(-8,5) bar:1961 at:1766 fontsize:XS text: 1766 shift:(-8,5) bar:1971 at:1851 fontsize:XS text: 1851 shift:(-8,5) bar:1981 at:1773 fontsize:XS text: 1773 shift:(-8,5) bar:1991 at:1845 fontsize:XS text: 1845 shift:(-8,5) bar:2001 at:1889 fontsize:XS text: 1889 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] gojkard7y04p161dkkzrmdra2nd2sbx 0 137001 2227405 2032114 2026-09-22T02:35:53Z Ryomaandres 8044 2227405 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cortemilia|official_name=Comune di Cortemilia|native_name={{native name|pms|Cortmija}}|image_skyline=Cortemilia panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|8|12|E|type:city(2,511)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=San Michele, San Pantaleo, Castella, Pieve, Bruceto, Doglio, San Giacomo, Santa Lucia, Sulite, Salino|mayor_party=|mayor=Roberto Bodrito|area_footnotes=|area_total_km2=24.7|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cortemiliesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12074|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Cortemilia''' ({{Lang-pms|Cortmija}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Cortemilia ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bergolo]], [[Bosia, Piamonte|Bosia]], [[Castino]], [[Perletto]], [[Pezzolo Valle Uzzone]], [[Serole]], at [[Torre Bormida]]. == Kasaysayan == === Prehistorya at panahong Romano === Sa lugar na nakapaligid sa bayan ay natagpuan ang ilang mga labi ng mga artepakto at kasangkapan na napetsahan noong Paleolitiko at Neolitikong edad, tulad ng harap ng palakol. Ang mga ebidensiyang ito ay nagpapatunay sa posibleng pagkakaroon ng "mga estasyon" (mga paninirahan na higit pa o hindi gaanong pansamantala) sa lugar kung saan ang Cortemilia sa kasalukuyan ay nakatayo mula sa ikaanim hanggang sa ikalawang milenyo BK. Ang orihinal na sentro ng Cortemilia ay malamang na nagmula bago ang Romano ngunit ito ay namumulaklak sa panahon ng administrasyong Romano. Ang kahalagahan ng Cortemilia sa panahon ng Romano ay pinatunayan ng ilang lapida na matatagpuan sa tabi lamang ng sentro ng bayan. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:3000 bar:1871 from: 0 till:3460 bar:1881 from: 0 till:3350 bar:1901 from: 0 till:3790 bar:1911 from: 0 till:3567 bar:1921 from: 0 till:3620 bar:1931 from: 0 till:3618 bar:1936 from: 0 till:3576 bar:1951 from: 0 till:3138 bar:1961 from: 0 till:2729 bar:1971 from: 0 till:2606 bar:1981 from: 0 till:2681 bar:1991 from: 0 till:2587 bar:2001 from: 0 till:2544 PlotData= bar:1861 at:3000 fontsize:XS text: 3000 shift:(-8,5) bar:1871 at:3460 fontsize:XS text: 3460 shift:(-8,5) bar:1881 at:3350 fontsize:XS text: 3350 shift:(-8,5) bar:1901 at:3790 fontsize:XS text: 3790 shift:(-8,5) bar:1911 at:3567 fontsize:XS text: 3567 shift:(-8,5) bar:1921 at:3620 fontsize:XS text: 3620 shift:(-8,5) bar:1931 at:3618 fontsize:XS text: 3618 shift:(-8,5) bar:1936 at:3576 fontsize:XS text: 3576 shift:(-8,5) bar:1951 at:3138 fontsize:XS text: 3138 shift:(-8,5) bar:1961 at:2729 fontsize:XS text: 2729 shift:(-8,5) bar:1971 at:2606 fontsize:XS text: 2606 shift:(-8,5) bar:1981 at:2681 fontsize:XS text: 2681 shift:(-8,5) bar:1991 at:2587 fontsize:XS text: 2587 shift:(-8,5) bar:2001 at:2544 fontsize:XS text: 2544 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] p3ozxb1nqu6f19q89iwtvqg6hywmxy1 0 137002 2227406 2032120 2026-09-22T02:36:12Z Ryomaandres 8044 2227406 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Costigliole Saluzzo|official_name=Comune di Costigliole Saluzzo|native_name=|image_skyline=Costigliole Saluzzo dal ponte.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|34|N|7|29|E|type:city(3,212)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=15.3|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12024|area_code=0175|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Costigliole Saluzzo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km}} hilaga ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 3,212 at isang lugar na {{Convert|15.3|km2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Costigliole Saluzzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Busca, Piamonte|Busca]], [[Piasco]], [[Rossana]], [[Verzuolo]], at [[Villafalletto]]. == Ekonomiya == Ang lokal na ekonomiya ay nailalarawan sa pamamagitan ng agrikultura, yaring-kamay, komersiyo, maliit at katamtamang laki ng industriya, na nakabalangkas sa iba't ibang sektor, kabilang ang produksyon at pagbebenta ng prutas, yaring-kahoy at ang pagtatayo ng tradisyonal na kasangkapan at mga pinto at bintana. === Agrikultura === Kilala ang Costigliole Saluzzo bilang isa sa mga bayan ng prutas, bagaman ang mga malalang pagtatayo ng mga gusali ay nakabawas sa pinakamatatabang lupain, lalo na sa panahon ng kaunarang ekonomiko at gusali ng ikalawang kalahati ng ikadalawampu siglo. Ang mga produktong pang-agrikultura ng Costigliolo ay nag-iiba mula sa mas masinsinang pagtatanim, mula sa kiwi, sa mansanas, sa mga melokoton, hanggang sa mas maraming angkop na pananim. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2654 bar:1871 from: 0 till:2821 bar:1881 from: 0 till:2735 bar:1901 from: 0 till:2633 bar:1911 from: 0 till:2644 bar:1921 from: 0 till:2750 bar:1931 from: 0 till:2678 bar:1936 from: 0 till:2790 bar:1951 from: 0 till:2903 bar:1961 from: 0 till:2818 bar:1971 from: 0 till:2941 bar:1981 from: 0 till:3211 bar:1991 from: 0 till:3097 bar:2001 from: 0 till:3122 PlotData= bar:1861 at:2654 fontsize:XS text: 2654 shift:(-8,5) bar:1871 at:2821 fontsize:XS text: 2821 shift:(-8,5) bar:1881 at:2735 fontsize:XS text: 2735 shift:(-8,5) bar:1901 at:2633 fontsize:XS text: 2633 shift:(-8,5) bar:1911 at:2644 fontsize:XS text: 2644 shift:(-8,5) bar:1921 at:2750 fontsize:XS text: 2750 shift:(-8,5) bar:1931 at:2678 fontsize:XS text: 2678 shift:(-8,5) bar:1936 at:2790 fontsize:XS text: 2790 shift:(-8,5) bar:1951 at:2903 fontsize:XS text: 2903 shift:(-8,5) bar:1961 at:2818 fontsize:XS text: 2818 shift:(-8,5) bar:1971 at:2941 fontsize:XS text: 2941 shift:(-8,5) bar:1981 at:3211 fontsize:XS text: 3211 shift:(-8,5) bar:1991 at:3097 fontsize:XS text: 3097 shift:(-8,5) bar:2001 at:3122 fontsize:XS text: 3122 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == Ang Costigliole Saluzzo ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|France}} [[Banon, Alpes-de-Haute-Provence]], Pransiya * {{Flagicon|France}} [[Beaumont-lès-Valence]], Pransiya * {{Flagicon|Italy}} [[Oriolo]], Italya == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] qpjl90pjsskapk7a6fyklcevezu1v3n 0 137009 2227410 2032459 2026-09-22T02:39:00Z Ryomaandres 8044 2227410 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Farigliano|official_name=Comune di Farigliano|native_name=|image_skyline=Farigliano_tanaro_inverno.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|31|N|7|55|E|type:city(1,766)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=16.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.farigliano.cn.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Farigliano''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,766 at may lawak na {{Convert|16.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Farigliano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Belvedere Langhe]], [[Carrù]], [[Clavesana]], [[Dogliani]], [[Lequio Tanaro]], at [[Piozzo]]. Ang Farigliano din ang lugar ng kapanganakan ni [[Pietro Ferrero]], Italyanong toskolatero at ang nagtatag ng [[Ferrero|Ferrero SpA]]. == Impraestruktura at transportasyon == Si Farigliano ay may sariling [[Estasyon ng Farigliano|estasyon]] ng tren na matatagpuan sa kahabaan ng [[daambakal ng Bra-Ceva]]. Ang riles ay isinara kasunod ng pagkasira ng baha noong 1994. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng hari noong Nobyembre 16, 1933.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?1592|titolo=Farigliano|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=26 agosto 2023}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2047 bar:1871 from: 0 till:2322 bar:1881 from: 0 till:2725 bar:1901 from: 0 till:3134 bar:1911 from: 0 till:3070 bar:1921 from: 0 till:3133 bar:1931 from: 0 till:2691 bar:1936 from: 0 till:2495 bar:1951 from: 0 till:2332 bar:1961 from: 0 till:1927 bar:1971 from: 0 till:1805 bar:1981 from: 0 till:1810 bar:1991 from: 0 till:1735 bar:2001 from: 0 till:1752 PlotData= bar:1861 at:2047 fontsize:XS text: 2047 shift:(-8,5) bar:1871 at:2322 fontsize:XS text: 2322 shift:(-8,5) bar:1881 at:2725 fontsize:XS text: 2725 shift:(-8,5) bar:1901 at:3134 fontsize:XS text: 3134 shift:(-8,5) bar:1911 at:3070 fontsize:XS text: 3070 shift:(-8,5) bar:1921 at:3133 fontsize:XS text: 3133 shift:(-8,5) bar:1931 at:2691 fontsize:XS text: 2691 shift:(-8,5) bar:1936 at:2495 fontsize:XS text: 2495 shift:(-8,5) bar:1951 at:2332 fontsize:XS text: 2332 shift:(-8,5) bar:1961 at:1927 fontsize:XS text: 1927 shift:(-8,5) bar:1971 at:1805 fontsize:XS text: 1805 shift:(-8,5) bar:1981 at:1810 fontsize:XS text: 1810 shift:(-8,5) bar:1991 at:1735 fontsize:XS text: 1735 shift:(-8,5) bar:2001 at:1752 fontsize:XS text: 1752 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == * {{Flagicon|Italy}} [[Pianezze]], Italya (1998) == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060831113659/http://www.comune.farigliano.cn.it/ www.comune.farigliano.cn.it] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] pkjka2a713lb8ow5kw97zdf7bdxlhih 0 137011 2227412 2032466 2026-09-22T02:40:38Z Ryomaandres 8044 2227412 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Frabosa Soprana|official_name=Comune di Frabosa Soprana|native_name=|image_skyline=Frabosa Soprana.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|17|14.48|N|7|48|25.36|E|type:city(835)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Bossea, Straluzzo, Forneri, Mondagnola, Bassi, Lanza Serra, Seccata, Corsaglia, Fontane, Botteri, San Martino|mayor_party=|mayor=Iole Caramello|area_footnotes=|area_total_km2=48.1|population_footnotes=|population_demonym=Frabosani|elevation_footnotes=|elevation_m=891|saint=|day=|postal_code=12082|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Frabosa Soprana''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} timog-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Frabosa Soprana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Frabosa Sottana]], [[Magliano Alpi]], [[Monastero di Vasco]], [[Montaldo di Mondovì]], [[Ormea]], at [[Roburent]]. Ang ekonomiya ay batay sa turismo sa taglamig: ito ay konektado sa pamamagitan ng isang [[Pag-angat ng upuan|chair lift]] sa [[Prato Nevoso]] ski resort. Kabilang sa mga pasyalan ang mga Yungib of Bossea, isang 2&nbsp;km ang haba ng mga [[Topograpiya ng karst|karstic]] grotto na natuklasan noong ika-19 na siglo, at ang [[Monte Fantino]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang munisipalidad ay matatagpuan sa mga dalisdis ng Bundok Moro, na sumasaklaw sa [[Corsaglia]]/[[Maudagna]] [[watershed]]. Ang kabesera ay matatagpuan sa taas na humigit-kumulang 900 metro; ang tagaytay ay nagpapatuloy pahilaga hanggang sa halos 1,200 metro ng [[Monte Pelato]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] bvmmj3eblngi1a9z9mljnohwwlgq50b 0 137014 2227414 2032471 2026-09-22T02:42:06Z Ryomaandres 8044 2227414 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gambasca|official_name=Comune di Gambasca|native_name=|image_skyline=Gambasca panorama con il monte Bracco.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|38|N|7|21|E|type:city(382)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Erminia Zanella|area_footnotes=|area_total_km2=5.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Gambaschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=479|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0175|website={{official website|http://www.comune.gambasca.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Gambasca''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Ang Gambasca ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brossasco]], [[Martiniana Po]], [[Revello]], [[Rifreddo]], at [[Sanfront]]. == Pisikal na heograpiya == Matatagpuan sa orograpikong kanan ng ilog Po at sa lambak nito, tinatangkilik nito ang panorama na umaabot mula sa Bundok Monbracco (1307 m asl), ang huling sangay ng orograpikong grupo ng Monviso sa kapatagang Saluzzo, hanggang sa Monviso mismo, hanggang sa Langhe. == Ang mga sinaunang nayon == Mayroong maraming mga sinaunang nayon na naroroon sa buong munisipal na lugar, na ibinahagi kapwa sa itaas at sa ibaba ng konsentrikong agos. Karamihan sa kanila ngayon ay halos walang tirahan at ang ilan ay nasa kalagayan ng pag-abandona. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] fq709wdqn36wpo8swbkxn0ur1t4xsn7 0 137015 2227413 2040520 2026-09-22T02:41:37Z Ryomaandres 8044 2227413 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Gaiola|official_name=Comune di Gaiola|native_name=|image_skyline=Vue en hauteur.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Gaiola-Stemma.png|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|20|N|7|24|E|type:city(477)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Alessia Bruno|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=592|population_as_of=Disyembre 31, 2010|pop_density_footnotes=|population_demonym=Gaiolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=692|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12010|area_code=0171|website=|footnotes=}} Ang '''Gaiola''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|13|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Cuneo]]. May hangganan ang Gaiola sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Borgo San Dalmazzo]], [[Moiola]], [[Rittana]], [[Roccasparvera]], at [[Valloriate]]. May 570 naninirahan sa bayan ng Gaiola. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Pebrero 9, 1990.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?1662|titolo=Gaiola Moiola, decreto 1990-02-09 DPR, concessione di stemma e gonfalone|sito=Archivio centrale dello Stato|posizione=busta 107, fascicolo 10130|accesso=30 agosto 2021}}</ref> == Mga tanawin == === Mga likas na lugar === ==== Ang borax puff ==== Sa tuktok ng isa sa mga bundok sa distrito ng Gaiola mayroong mga borax na [[geyser]]. Ang mga ito ay mga butas sa lupa ng mga variable na sukat (ang pinakamalaking ay halos dalawang metro ang lapad at dalawampung lalim) kung saan lumalabas ang mainit na hangin. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] nscqq11ih2oz5q99x058pifmsd4dh55 0 137017 2227415 2032476 2026-09-22T02:42:29Z Ryomaandres 8044 2227415 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Genola|official_name=Comune di Genola|native_name=|image_skyline=Negozio di Genola.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Genola-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|7|40|E|type:city(2,380)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Piermarco Aimetta<small><br />&nbsp;&nbsp;Elected 2004-06-13</small>|area_footnotes=|area_total_km2=13.74|population_footnotes=|population_demonym=Genolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=345|saint=San [[Marciano ng Tortona]]|day=Ikatlong Linggo ng Mayo|postal_code=12040|area_code=0172|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Genola''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 2,380 at isang lugar na {{Convert|13.7|km2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Genola ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Fossano]] at [[Savigliano]]. == Kasaysayan == === Ang Genola at ang pinagmulan nito === Ang pinagmulan ng Genola ay napakaluma at mula pa sa unang mga pamayanan ng tao sa kapatagan ng Cuneo. Para sa kadahilanang ito ay hindi posible na itatag ang eksaktong panahon ng pagkakatatag nito, dahil ang panahon ay nagbura at nagwawasak sa bawat bakas ng nakaraan, na ginagawang malito ang bawat katotohanan o pangyayari. Ang unang pagsasama-sama ng mga bahay ay nabuo sa panahon ng mga pamayanan ng mga populasyong Selta at kalaunan ay naging isa sa maraming Romanong "pagi" na nabuo sa mga kalsada na may pangalawang kahalagahan. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2046 bar:1871 from: 0 till:2016 bar:1881 from: 0 till:2039 bar:1901 from: 0 till:1686 bar:1911 from: 0 till:1777 bar:1921 from: 0 till:1809 bar:1931 from: 0 till:1736 bar:1936 from: 0 till:1759 bar:1951 from: 0 till:1681 bar:1961 from: 0 till:1442 bar:1971 from: 0 till:1407 bar:1981 from: 0 till:1986 bar:1991 from: 0 till:2110 bar:2001 from: 0 till:2323 PlotData= bar:1861 at:2046 fontsize:XS text: 2046 shift:(-8,5) bar:1871 at:2016 fontsize:XS text: 2016 shift:(-8,5) bar:1881 at:2039 fontsize:XS text: 2039 shift:(-8,5) bar:1901 at:1686 fontsize:XS text: 1686 shift:(-8,5) bar:1911 at:1777 fontsize:XS text: 1777 shift:(-8,5) bar:1921 at:1809 fontsize:XS text: 1809 shift:(-8,5) bar:1931 at:1736 fontsize:XS text: 1736 shift:(-8,5) bar:1936 at:1759 fontsize:XS text: 1759 shift:(-8,5) bar:1951 at:1681 fontsize:XS text: 1681 shift:(-8,5) bar:1961 at:1442 fontsize:XS text: 1442 shift:(-8,5) bar:1971 at:1407 fontsize:XS text: 1407 shift:(-8,5) bar:1981 at:1986 fontsize:XS text: 1986 shift:(-8,5) bar:1991 at:2110 fontsize:XS text: 2110 shift:(-8,5) bar:2001 at:2323 fontsize:XS text: 2323 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == Ang Genola ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Argentina}} [[Marcos Juárez]], Arhentina == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] fyhq45jnpqu9bf1zyyu339rnq9wlfqd 0 137018 2227417 2032480 2026-09-22T02:43:14Z Ryomaandres 8044 2227417 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gorzegno|official_name=Comune di Gorzegno|native_name=|image_skyline=Gorzegno panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|31|N|8|8|E|type:city(362)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=13.8|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Gorzegno''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 362 at may lawak na {{Convert|13.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Gorzegno ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Feisoglio]], [[Levice, Piedmont|Levice]], [[Mombarcaro]], [[Niella Belbo]], at [[Prunetto]]. == Kasaysayan == Sa Gitnang Kapanahunan at sa maagang modernong panahon, ang Gorzegno ay isang distrito ng isa sa mga sangay ng pamilyang [[Del Carretto]] (tinatawag na Del Carretto di Gorzegno). Hanggang sa ika-18 siglo, ibinigay ni Gorzegno ang pangalan nito sa isang malawak na merkesado, na kinilala bilang isang [[imperyal na piyudo]]. Kasama sa teritoryo nito ang mga "unibersidad" (i.e. ang mga komunidad) ng [[Albaretto della Torre]], [[Arguello]], [[Serravalle Langhe]], [[Bossolasco]], [[Niella Belbo]], [[San Benedetto Belbo]], [[Cravanzana]], [[Feisoglio]], [[Levice, Piedmont|Levice]], Prunetto, at Monesiglio. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipyo ay nagtatampok ng isang estandarte na may nakasulat na [[SPQR]] at Cohors Aennii, bilang pag-alaala sa isang departamento ng hukbong Romano na umaasa sa senturyon na si Ennius.<ref>{{cita libro |url=https://www.cr.piemonte.it/dwd/pubblicazioni/tascabili/tascabile_n_85.pdf |p=12 |titolo=Curiosità araldiche dei Comuni piemontesi |autore=Fabrizio Antonielli d'Oulx |editore=Consiglio regionale del Piemonte |anno=2020}}</ref> Ang watawat ay isang asul na tela. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1172 bar:1871 from: 0 till:1158 bar:1881 from: 0 till:1234 bar:1901 from: 0 till:1289 bar:1911 from: 0 till:1187 bar:1921 from: 0 till:1233 bar:1931 from: 0 till:1191 bar:1936 from: 0 till:1183 bar:1951 from: 0 till:1003 bar:1961 from: 0 till:727 bar:1971 from: 0 till:508 bar:1981 from: 0 till:459 bar:1991 from: 0 till:441 bar:2001 from: 0 till:393 PlotData= bar:1861 at:1172 fontsize:XS text: 1172 shift:(-8,5) bar:1871 at:1158 fontsize:XS text: 1158 shift:(-8,5) bar:1881 at:1234 fontsize:XS text: 1234 shift:(-8,5) bar:1901 at:1289 fontsize:XS text: 1289 shift:(-8,5) bar:1911 at:1187 fontsize:XS text: 1187 shift:(-8,5) bar:1921 at:1233 fontsize:XS text: 1233 shift:(-8,5) bar:1931 at:1191 fontsize:XS text: 1191 shift:(-8,5) bar:1936 at:1183 fontsize:XS text: 1183 shift:(-8,5) bar:1951 at:1003 fontsize:XS text: 1003 shift:(-8,5) bar:1961 at:727 fontsize:XS text: 727 shift:(-8,5) bar:1971 at:508 fontsize:XS text: 508 shift:(-8,5) bar:1981 at:459 fontsize:XS text: 459 shift:(-8,5) bar:1991 at:441 fontsize:XS text: 441 shift:(-8,5) bar:2001 at:393 fontsize:XS text: 393 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 7y84v5rjhdwjrn0vwzutuyks4u44cjh 0 137020 2227419 2032482 2026-09-22T02:44:37Z Ryomaandres 8044 2227419 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Govone|official_name=Comune di Govone|native_name=|image_skyline=Govone panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|48|N|8|6|E|type:city(1,991)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=18.8|population_footnotes=|population_demonym=Govonesi|elevation_footnotes=|elevation_m=301|saint=|day=|postal_code=12040|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.govone.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Govone''' (Gon [gʊŋ] o Govon [gʊ'ʊŋ ]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte|ng Piamonte]], hilagang [[Italya]]. Ito ay may 2,293 na naninirahan. Ito ay bahagi ng makasaysayang rehiyon ng Roero at matatagpuan sa hangganan ng lalawigan ng [[Lalawigan ng Asti|Asti]], halos kalahati sa pagitan ng mga lungsod ng [[Alba, Piamonte|Alba]] at ng [[Asti]]. Ang pook ay pinaninirahan mula pa noong panahon ng Romano, bilang ebidensiya ng maraming natuklasan, at binanggit sa mga unang dokumentong medyebal. Dating isang obispadong fief, pagkatapos ay ipinasa sa ari-arian ng Solaro pamilya ng Asti, ito ay mamaya isang resort para sa Pamilya Saboya sa unang bahagi ng mga dekada ng ikalabinsiyam na siglo. Ito ay kilala ngayon higit sa lahat para sa kastilyo nito, kung saan ang pilosopo na si [[Jean-Jacques Rousseau]], na kakapasok lang sa serbisyo ni Konde Ottavio Solaro, ay nanatili noong siya ay labingwalong taong gulang pa lamang (taon 1730). == Mga monumento at tanawin == === Kastilyo === Sina [[Luigi Vacca|Vacca]] at [[Fabricio Sevesi|Sevesi]] mismo ang nangasiwa sa mga fresco sa malaking gitnang bulwagan na, gamit ang mga epektong chiaroscuro ng pamamaraang [[trompe-l'œil]], ay makatotohanang ginagaya ang ilusyon ng presensya ng mga estatwa. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] <references />{{Province of Cuneo}} tqflf4mqt5ty51yiymg8nsgndca8h9k 2227420 2227419 2026-09-22T02:45:00Z Ryomaandres 8044 2227420 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Govone|official_name=Comune di Govone|native_name=|image_skyline=Govone panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|48|N|8|6|E|type:city(1,991)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=18.8|population_footnotes=|population_demonym=Govonesi|elevation_footnotes=|elevation_m=301|saint=|day=|postal_code=12040|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.govone.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Govone''' (Gon [gʊŋ] o Govon [gʊ'ʊŋ ]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte|ng Piamonte]], hilagang [[Italya]]. Ito ay may 2,293 na naninirahan. Ito ay bahagi ng makasaysayang rehiyon ng Roero at matatagpuan sa hangganan ng lalawigan ng [[Lalawigan ng Asti|Asti]], halos kalahati sa pagitan ng mga lungsod ng [[Alba, Piamonte|Alba]] at ng [[Asti]]. Ang pook ay pinaninirahan mula pa noong panahon ng Romano, bilang ebidensiya ng maraming natuklasan, at binanggit sa mga unang dokumentong medyebal. Dating isang obispadong fief, pagkatapos ay ipinasa sa ari-arian ng Solaro pamilya ng Asti, ito ay mamaya isang resort para sa Pamilya Saboya sa unang bahagi ng mga dekada ng ikalabinsiyam na siglo. Ito ay kilala ngayon higit sa lahat para sa kastilyo nito, kung saan ang pilosopo na si [[Jean-Jacques Rousseau]], na kakapasok lang sa serbisyo ni Konde Ottavio Solaro, ay nanatili noong siya ay labingwalong taong gulang pa lamang (taon 1730). == Mga monumento at tanawin == === Kastilyo === Sina [[Luigi Vacca|Vacca]] at [[Fabrizio Sevesi|Sevesi]] mismo ang nangasiwa sa mga fresco sa malaking gitnang bulwagan na, gamit ang mga epektong chiaroscuro ng pamamaraang [[trompe-l'œil]], ay makatotohanang ginagaya ang ilusyon ng presensya ng mga estatwa. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] <references />{{Province of Cuneo}} d9jgxegnx4jqiif6hdo6ocwqd9d1htn 0 137022 2227421 2032806 2026-09-22T02:46:21Z Ryomaandres 8044 2227421 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Grinzane Cavour|official_name=Comune di Grinzane Cavour|native_name=|image_skyline=Castle_of_Grinzane_Cavour.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Grinzane Cavour-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|40|N|7|59|E|type:city(1,863)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Barzone, Gallo, Giacco, Grinzane|mayor_party=|mayor=Franco Sampò|area_footnotes=|area_total_km2=3.7|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Grinzanesi o Gallesi|elevation_footnotes=|elevation_m=195|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.grinzanecavour.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Grinzane Cavour''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Grinzane Cavour ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Alba, Piamonte|Alba]] at [[Diano d'Alba]]. Orihinal na kilala lamang bilang Grinzane, lumipat ito sa kasalukuyang pangalan bilang pagpupugay kay [[Camillo Benso, Konde ng Cavour]], na naging alkalde ng lungsod sa loob ng 17 taon. Ang pangunahing atraksiyon ay ang [[Kastilyo ng Grinzane Cavour|napakalaking medyebal na kastilyo]]. Hanggang 2009, ang Grinzane Cavour din ang luklukan ng eponimong [[Premio Grinzane Cavour|gantimpalang pampanitikan]]. == Ekonomiya == [[File:Panorama_dal_Castello_di_Grinzane_Cavour.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Panorama_dal_Castello_di_Grinzane_Cavour.jpg|left|thumb|Mga ubasan na makikita mula sa kastilyo]] === Krus ng Barolo (karagdagang pagbanggit sa heograpiya) === Ang mga karagdagang pagbanggit sa heograpiya ng denominasyon ng [[Barolo, Piamonte|Barolo]] na matatagpuan sa loob ng munisipalidad ay: Bablino, Borzone, Canova, Castello, Garretti, Gustava, La Corte, at Raviole. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Canosa di Puglia]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.grinzanecavour.cn.it/ Opisyal na website] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] tbjx6q1sopjn8rap3pgvne7z4veta9o 2227422 2227421 2026-09-22T02:46:51Z Ryomaandres 8044 2227422 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Grinzane Cavour|official_name=Comune di Grinzane Cavour|native_name=|image_skyline=Castle_of_Grinzane_Cavour.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Grinzane Cavour-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|40|N|7|59|E|type:city(1,863)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Barzone, Gallo, Giacco, Grinzane|mayor_party=|mayor=Franco Sampò|area_footnotes=|area_total_km2=3.7|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Grinzanesi o Gallesi|elevation_footnotes=|elevation_m=195|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.grinzanecavour.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Grinzane Cavour''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Grinzane Cavour ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Alba, Piamonte|Alba]] at [[Diano d'Alba]]. Orihinal na kilala lamang bilang Grinzane, lumipat ito sa kasalukuyang pangalan bilang pagpupugay kay [[Camillo Benso, Konde ng Cavour]], na naging alkalde ng lungsod sa loob ng 17 taon. Ang pangunahing atraksiyon ay ang [[Kastilyo ng Grinzane Cavour|napakalaking medyebal na kastilyo]]. Hanggang 2009, ang Grinzane Cavour din ang luklukan ng eponimong [[Premio Grinzane Cavour|gantimpalang pampanitikan]]. == Ekonomiya == [[File:Panorama_dal_Castello_di_Grinzane_Cavour.jpg|left|thumb|Mga ubasan na makikita mula sa kastilyo]] === Krus ng Barolo (karagdagang pagbanggit sa heograpiya) === Ang mga karagdagang pagbanggit sa heograpiya ng denominasyon ng binong [[Barolo]] na matatagpuan sa loob ng munisipalidad ay: Bablino, Borzone, Canova, Castello, Garretti, Gustava, La Corte, at Raviole. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Canosa di Puglia]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.grinzanecavour.cn.it/ Opisyal na website] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] fmpi564g7q8hxctapa6gj63kv1h8sug 0 137023 2227423 2058251 2026-09-22T02:47:23Z Ryomaandres 8044 2227423 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Igliano|official_name=Comune di Igliano|native_name=|image_skyline=Igliano - Palazzo Comunale.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|27|N|8|1|E|type:city(80)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=3.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0174|website=|footnotes=}} Ang '''Igliano''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]], na may lawak na {{Convert|3.4|km2|mi2}}. Magmula noong Disyembre 31, 2004 mayroon itong populasyon na 80.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Igliano ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Castellino Tanaro]], [[Marsaglia]], [[Murazzano]], [[Roascio]], at [[Torresina]]. == Simbahang parokya == Ang simbahang Parokya ng Sant'Andrea ay itinayo noong ika-17 siglo. Kamakailan lamang itinayo ang kampanaryo nito.<ref>{{Cite web |title=Comune di Igliano - Vivere Igliano - Monumenti ed edifici storici - La chiesa Parrocchiale |url=https://www.comune.igliano.cn.it/Guidaalpaese?IDDettaglio=23968 |access-date=2023-07-04 |website=www.comune.igliano.cn.it}}</ref> == Mga simbolo == Ang munisipal na eskudo de armas, na ginagamit sa loob ng ilang panahon, ay maaaring i-emblazone sa pilak, na may natural na bunot na linden. == Pamamahala == Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Pamayanang Bundok ng Alta Langa at Langa ng mga Lambak Bormida at Uzzone]].<ref>{{Cite web |url=http://www.altalanga.cn.it/turismo/comuni/index.php |title=Statuto della Comunità Montana Alta Langa |access-date=2023-07-04 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114071140/http://www.altalanga.cn.it/turismo/comuni/index.php |url-status=dead }}</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:369 bar:1871 from: 0 till:374 bar:1881 from: 0 till:343 bar:1901 from: 0 till:338 bar:1911 from: 0 till:343 bar:1921 from: 0 till:369 bar:1931 from: 0 till:309 bar:1936 from: 0 till:312 bar:1951 from: 0 till:257 bar:1961 from: 0 till:188 bar:1971 from: 0 till:130 bar:1981 from: 0 till:115 bar:1991 from: 0 till:97 bar:2001 from: 0 till:81 PlotData= bar:1861 at:369 fontsize:XS text: 369 shift:(-8,5) bar:1871 at:374 fontsize:XS text: 374 shift:(-8,5) bar:1881 at:343 fontsize:XS text: 343 shift:(-8,5) bar:1901 at:338 fontsize:XS text: 338 shift:(-8,5) bar:1911 at:343 fontsize:XS text: 343 shift:(-8,5) bar:1921 at:369 fontsize:XS text: 369 shift:(-8,5) bar:1931 at:309 fontsize:XS text: 309 shift:(-8,5) bar:1936 at:312 fontsize:XS text: 312 shift:(-8,5) bar:1951 at:257 fontsize:XS text: 257 shift:(-8,5) bar:1961 at:188 fontsize:XS text: 188 shift:(-8,5) bar:1971 at:130 fontsize:XS text: 130 shift:(-8,5) bar:1981 at:115 fontsize:XS text: 115 shift:(-8,5) bar:1991 at:97 fontsize:XS text: 97 shift:(-8,5) bar:2001 at:81 fontsize:XS text: 81 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] lv3hox5e8izbnzqf127lt6qe0w34v9h 0 137024 2227425 2032794 2026-09-22T02:48:08Z Ryomaandres 8044 2227425 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Isasca|official_name=Comune di Isasca|native_name=|image_skyline=Isasca panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=isasca-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|7|23|E|type:city(97)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Roberto Giovanni Forniglia|area_footnotes=|area_total_km2=5.3|population_footnotes=|population_demonym=Isaschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=660|saint=|day=|postal_code=12020|area_code=0175|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Isasca''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]], sa [[Valle Varaita]]. Ang Isasca ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brondello]], [[Brossasco]], [[Martiniana Po]], at [[Venasca]]. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ng Isasca ay heograpikal na matatagpuan sa ilalim ng [[Lambak Varaita]], sa idrograpikong kaliwa ng sapa ng parehong pangalan. Ang munisipalidad, salamat sa posisyon nito sa karatig ng kalapit na [[Valle Bronda]], ay kumakatawan sa isang sangang-daan sa kalsada sa [[Saluzzo]]. Sa teritoryo ito ang pinakamaliit na munisipalidad ng buong lambak, ngunit maaari itong umasa sa isang malaking pagkakaiba sa taas sa loob nito. Sa katunayan, ito ay dumadaan mula sa 660 metro sa ibabaw ng antas ng dagat tungkol sa kabesera, sa humigit-kumulang 1400 sa pinakamataas na punto nito. Maraming mga nayon, ngayon ay halos walang nakatira, na ipinamahagi sa mga pader ng mga bundok na katabi nito. == Kasaysayan == Malamang na ang pinagmulan ng nayon ay sa populasyon ng Ligurian, tulad ng maraming nayon na ang mga pangalan ay nagtatapos sa "Asca" o "Asco." Ang mga nayon na ito ay napakapopular sa paligid ng munisipalidad: Ang [[Venasca]], [[Brossasco]], at [[Piasco]] ang mga halimbawa na pinakamalapit sa heograpiya. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 2fy6aoxvo9zilrj8jl65as8jhtieyke 0 137025 2227426 2033103 2026-09-22T02:48:33Z Ryomaandres 8044 2227426 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Lagnasco|official_name=Comune di Lagnasco|native_name=|image_skyline=Lagnasco Castelli Tapparelli.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Lagnasco-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|38|N|7|33|E|type:city(1,308)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Roberto Dalmazzo|area_footnotes=|area_total_km2=17.8|population_footnotes=|population_total=1332|population_as_of=Disyembre 31, 2007<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0175|website={{official website|http://www.comune.lagnasco.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Lagnasco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilaga ng [[Cuneo]]. May hangganan ang Lagnasco sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Manta, Piedmont|Manta]], [[Saluzzo]], [[Savigliano]], [[Scarnafigi]], at [[Verzuolo]]. Ang mga pangunahing atraksiyon ay ang [http://www.castellidilagnasco.it kastilyo ng Tapparelli d'Azeglio], na nagtataglay ng serye ng mga [[Kakatuwa|kakatwang]] pintang Renasimyento ni [[Piero Dolce]]. == Mga monumento at tanawin == === Kastilyo Tapparelli d'Azeglio - Mga Kastilyo ng Lagnasco === Pinatibay noong 1100, na binago nang husto noong ika-16 na siglo ng Tapparellis, mayroon itong bukas na patyo na pagkakaayos na pinagtatanggol sa mga gilid ng malalaking toreng kuwadrado. Sa loob ng silangan at kanlurang manggas ay posibleng humanga sa isang Renasimyentong piktoryal na siklo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.lagnasco.cn.it/}} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] kp3s7k2rpva0hoqzl42fz4b9jyudrsn 0 137028 2227427 2219181 2026-09-22T02:49:08Z Ryomaandres 8044 2227427 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Lesegno|official_name=Comune di Lesegno|native_name=|image_skyline=Landscape-Lesegno.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|24|N|7|58|E|type:city(868)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=14.4|population_footnotes=|population_total=868|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Lesegnesi|elevation_footnotes=|elevation_m=422|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12076|area_code=0174|website=|footnotes=}} [[Talaksan:Landscape-Lesegno.jpg | thumb | right | alt=tanawin ng Lesengno sa Italya | tanawin ng Lesengno sa Italya]] Ang '''Lesegno''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 868 at may lawak na {{Convert|14.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Lesegno sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castellino Tanaro]], [[Ceva]], [[Mombasiglio]], [[Niella Tanaro]], at [[San Michele Mondovì]]. == Kasaysayan == Ang Lesegno ay may sinaunang kasaysayan; noong ikasampung siglo ang nayon ay kabilang sa kondado ng Andrate, ng mga markes ng Susa. Noong 1013, ipinagbili ni Olderico Manfredi, markes ng Susa, ang kastilyo sa isang pari, pagkatapos ay ipinasa ito sa obispo ng Asti, na ipinagkaloob ito sa mga markes ng Ceva, na humawak nito hanggang sa ika-17 siglo. Noong 1790 ito ay naging isang markesado at ibinigay sa Markes ng Ceva at Lesegno, Cesare Gaspare. Nasira ito ng mga Español at Pranses noong 1649 at 1796.<ref>[http://www.comune.lesegno.cn.it/Home/Guida-al-paese?IDPagina=27810 Guida al paese]</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1492 bar:1871 from: 0 till:1679 bar:1881 from: 0 till:1660 bar:1901 from: 0 till:1553 bar:1911 from: 0 till:1513 bar:1921 from: 0 till:1437 bar:1931 from: 0 till:1241 bar:1936 from: 0 till:1289 bar:1951 from: 0 till:1153 bar:1961 from: 0 till:958 bar:1971 from: 0 till:878 bar:1981 from: 0 till:783 bar:1991 from: 0 till:787 bar:2001 from: 0 till:838 PlotData= bar:1861 at:1492 fontsize:XS text: 1492 shift:(-8,5) bar:1871 at:1679 fontsize:XS text: 1679 shift:(-8,5) bar:1881 at:1660 fontsize:XS text: 1660 shift:(-8,5) bar:1901 at:1553 fontsize:XS text: 1553 shift:(-8,5) bar:1911 at:1513 fontsize:XS text: 1513 shift:(-8,5) bar:1921 at:1437 fontsize:XS text: 1437 shift:(-8,5) bar:1931 at:1241 fontsize:XS text: 1241 shift:(-8,5) bar:1936 at:1289 fontsize:XS text: 1289 shift:(-8,5) bar:1951 at:1153 fontsize:XS text: 1153 shift:(-8,5) bar:1961 at:958 fontsize:XS text: 958 shift:(-8,5) bar:1971 at:878 fontsize:XS text: 878 shift:(-8,5) bar:1981 at:783 fontsize:XS text: 783 shift:(-8,5) bar:1991 at:787 fontsize:XS text: 787 shift:(-8,5) bar:2001 at:838 fontsize:XS text: 838 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] o2f3mpxp7zsl60bclc7banoll2x66c0 0 137029 2227430 2033118 2026-09-22T02:50:43Z Ryomaandres 8044 2227430 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Limone Piemonte|official_name=Comune di Limone Piemonte|native_name={{lang|oc|Limon}}|image_skyline=Limone Piemonte panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Limone Piemonte sa taglamig, paglubog ng araw|image_shield=Limone Piemonte-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|12|N|7|34|E|type:city(1,572)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Fantino, Limonetto, Panice Soprana, Panice Sottana, San Bernardo, Tetti Mecci|mayor_party=lista civica Viviamo Limone|mayor=Massimo Riberi|area_footnotes=|area_total_km2=71.3|population_footnotes=|population_total=1,474|population_as_of=Setyembre 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Limonese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=1009|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Pedro]]|day=Unang Linggo ng Agosto|postal_code=12015|area_code=0171|website={{official website|http://www.limonepiemonte.it}}|footnotes=}} Ang '''Limone Piemonte''' ([[Diyalektong Vivaro-Alpine|Vivaro-Alpino]]: ''Limon'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte|ng Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog ng [[Cuneo]], sa hangganan ng [[Pransiya]]. Noong Setyembre 2017, mayroon itong populasyon na 1,476 at may lawak na {{Convert|71.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> [[Talaksan:Limone_dall'alto.JPG|thumb| Limone sa panahon ng tagsibol]] Ang tren ay nakarating sa Limone noong 1891 at ginawa itong isang "ski-estasyon", pagkatapos noong 1897 ang mga ski ay dumating sa Italya. Noong 1907 sinimulan ng isang kompetisyon ang opisyal na kasaysayan ng ski sa Limone at noong 2007 ay ipinagdiwang ng bayan ang "Siglo ng skiing". Ang kayamanan nito ay pinahintulutan din ng pagkakaroon ng [[Daang Lagusan ng Col de Tende]], na nag-uugnay sa bayan sa maraming mayaman at sikat na lokasyon, tulad ng [[Montecarlo]], [[Niza]], at [[Sanremo]]. Ang Limone Piemonte ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Boves, Piamonte|Boves]], [[Briga Alta]], [[Chiusa di Pesio]], [[Entracque]], [[La Brigue]] (Pransiya), [[Peveragno]], [[Tende]] (Pransiya), [[Vernante]], [[Robilante]], [[Roccavione]], [[Borgo San Dalmazzo]]. == Kasaysayan == Ang kapalaran ng mga turista sa Limone Piemonte, na nagsimula noong ikalawang kalahati ng ika-19 na siglo, ay nakasalalay sa pagkakaroon ng tren at sa kalapitan nito sa mga kilalang lokasyon tulad ng [[Sanremo]], [[Montecarlo|Monte Carlo]], at [[Niza]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:3509 bar:1871 from: 0 till:3518 bar:1881 from: 0 till:3249 bar:1901 from: 0 till:3063 bar:1911 from: 0 till:3133 bar:1921 from: 0 till:2590 bar:1931 from: 0 till:2193 bar:1936 from: 0 till:1905 bar:1951 from: 0 till:2114 bar:1961 from: 0 till:1871 bar:1971 from: 0 till:1890 bar:1981 from: 0 till:1739 bar:1991 from: 0 till:1581 bar:2001 from: 0 till:1548 PlotData= bar:1861 at:3509 fontsize:XS text: 3509 shift:(-8,5) bar:1871 at:3518 fontsize:XS text: 3518 shift:(-8,5) bar:1881 at:3249 fontsize:XS text: 3249 shift:(-8,5) bar:1901 at:3063 fontsize:XS text: 3063 shift:(-8,5) bar:1911 at:3133 fontsize:XS text: 3133 shift:(-8,5) bar:1921 at:2590 fontsize:XS text: 2590 shift:(-8,5) bar:1931 at:2193 fontsize:XS text: 2193 shift:(-8,5) bar:1936 at:1905 fontsize:XS text: 1905 shift:(-8,5) bar:1951 at:2114 fontsize:XS text: 2114 shift:(-8,5) bar:1961 at:1871 fontsize:XS text: 1871 shift:(-8,5) bar:1971 at:1890 fontsize:XS text: 1890 shift:(-8,5) bar:1981 at:1739 fontsize:XS text: 1739 shift:(-8,5) bar:1991 at:1581 fontsize:XS text: 1581 shift:(-8,5) bar:2001 at:1548 fontsize:XS text: 1548 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == Media related to Limone Piemonte at Wikimedia Commons * [http://www.limonepiemonte.it www.limonepiemonte.it] {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 427evcbnl6wgibbgefnik3bz3eu9snf 0 137030 2227429 2033121 2026-09-22T02:49:30Z Ryomaandres 8044 2227429 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Levice|official_name=Comune di Levice|native_name=|image_skyline=Levice cpa 1934 copia.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|32|N|8|9|E|type:city(242)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=15.4|population_footnotes=|population_demonym=Levicesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Levice''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 242 at may lawak na {{Convert|15.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Levice sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bergolo]], [[Castelletto Uzzone]], [[Feisoglio]], [[Gorzegno]], [[Pezzolo Valle Uzzone]], [[Prunetto]], at [[Torre Bormida]]. == Kasaysayan == Ang munisipalidad ng Levice ay may napakasinaunang pinagmulan: kilala ito ng mga Romano na may pangalang Livicium o Levitium at sa ilang mga dokumento ng 991 makikita natin itong muli sa Levix o Levesj. Ito ay isang sinaunang piyudo na noong ika-12 siglo ay kabilang sa mga Markes ng Cortemilia at noong 1197 ay ipinasa sa mga Markes ng Savona. Ipinagbili ito ng mga ito sa mga Del Carretto ng Spigno na pagkatapos ay itinalaga ito sa isa pang sangay ng kanilang pamilya, ang mga Markes of Prunetto. Si Ludovico na anak ni Manfredi, na kabilang sa pamilyang nabanggit sa itaas, ay nagpasakop sa Levice sa mga Duke ng Milan noong 1491. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1102 bar:1871 from: 0 till:1150 bar:1881 from: 0 till:1138 bar:1901 from: 0 till:1163 bar:1911 from: 0 till:1157 bar:1921 from: 0 till:1230 bar:1931 from: 0 till:1177 bar:1936 from: 0 till:1112 bar:1951 from: 0 till:980 bar:1961 from: 0 till:720 bar:1971 from: 0 till:535 bar:1981 from: 0 till:392 bar:1991 from: 0 till:344 bar:2001 from: 0 till:270 PlotData= bar:1861 at:1102 fontsize:XS text: 1102 shift:(-8,5) bar:1871 at:1150 fontsize:XS text: 1150 shift:(-8,5) bar:1881 at:1138 fontsize:XS text: 1138 shift:(-8,5) bar:1901 at:1163 fontsize:XS text: 1163 shift:(-8,5) bar:1911 at:1157 fontsize:XS text: 1157 shift:(-8,5) bar:1921 at:1230 fontsize:XS text: 1230 shift:(-8,5) bar:1931 at:1177 fontsize:XS text: 1177 shift:(-8,5) bar:1936 at:1112 fontsize:XS text: 1112 shift:(-8,5) bar:1951 at:980 fontsize:XS text: 980 shift:(-8,5) bar:1961 at:720 fontsize:XS text: 720 shift:(-8,5) bar:1971 at:535 fontsize:XS text: 535 shift:(-8,5) bar:1981 at:392 fontsize:XS text: 392 shift:(-8,5) bar:1991 at:344 fontsize:XS text: 344 shift:(-8,5) bar:2001 at:270 fontsize:XS text: 270 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] sobd4yx6ml68sc8qfusql4y90uuzfqx 0 137032 2227433 2058040 2026-09-22T02:51:56Z Ryomaandres 8044 2227433 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Magliano Alfieri|official_name=Comune di Magliano Alfieri|native_name=|image_skyline=I-CN-Magliano Alfieri.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|46|N|8|4|E|type:city(1,726)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} Ang '''Magliano Alfieri''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,726 at may lawak na {{Convert|9.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Magliano Alfieri ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castagnito]], [[Castagnole delle Lanze]], [[Castellinaldo d'Alba|Castellinaldo]], [[Govone]], [[Neive]], at [[Priocca]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ay naglalarawan ng kastilyo ng Alfieri laban sa isang gintong background, na nakapalibot sa luntiang kanayunan at nasa ibabaw ng may koronang itim na agila, ang simbolo ng pamilya [[Alfieri (pamilya)|Alfieri]]. Ang kalasag ay sinusuportahan ng dalawang agila.[[Talaksan:Panorama_Magliano_Alfieri_castello_30-11-2021.jpg|thumb|Panorama ng kastilyo ng Magliano Alfieri.]] == Lipunan == === Ebolusyong demograpiko === <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1825 bar:1871 from: 0 till:1937 bar:1881 from: 0 till:1985 bar:1901 from: 0 till:1997 bar:1911 from: 0 till:2060 bar:1921 from: 0 till:2134 bar:1931 from: 0 till:1880 bar:1936 from: 0 till:1991 bar:1951 from: 0 till:1560 bar:1961 from: 0 till:1364 bar:1971 from: 0 till:1453 bar:1981 from: 0 till:1473 bar:1991 from: 0 till:1555 bar:2001 from: 0 till:1674 PlotData= bar:1861 at:1825 fontsize:XS text: 1825 shift:(-8,5) bar:1871 at:1937 fontsize:XS text: 1937 shift:(-8,5) bar:1881 at:1985 fontsize:XS text: 1985 shift:(-8,5) bar:1901 at:1997 fontsize:XS text: 1997 shift:(-8,5) bar:1911 at:2060 fontsize:XS text: 2060 shift:(-8,5) bar:1921 at:2134 fontsize:XS text: 2134 shift:(-8,5) bar:1931 at:1880 fontsize:XS text: 1880 shift:(-8,5) bar:1936 at:1991 fontsize:XS text: 1991 shift:(-8,5) bar:1951 at:1560 fontsize:XS text: 1560 shift:(-8,5) bar:1961 at:1364 fontsize:XS text: 1364 shift:(-8,5) bar:1971 at:1453 fontsize:XS text: 1453 shift:(-8,5) bar:1981 at:1473 fontsize:XS text: 1473 shift:(-8,5) bar:1991 at:1555 fontsize:XS text: 1555 shift:(-8,5) bar:2001 at:1674 fontsize:XS text: 1674 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> === Mga dayuhang grupong etniko at minorya === Ayon sa datos ng ISTAT [[Istituto nazionale di statistica|noong]] Disyembre 31, 2017, mayroong 172 dayuhang mamamayan na naninirahan sa Magliano Alfieri,<ref>[http://demo.istat.it/str2017/index.html Dato Istat al 31/12/2017]</ref> na hinati ayon sa nasyonalidad, na naglilista ng pinakamahalagang presensiya:<ref>Dati superiori alle 20 unità</ref> # [[Rumanya]], 59 # [[Hilagang Macedonia]], 31 # [[Morocco]], 21 == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == Media related to Magliano Alfieri at Wikimedia Commons{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 61wqb4hwakrel9sylxv3px6sw7tpyjt 2227662 2227433 2026-09-22T11:31:46Z Ryomaandres 8044 2227662 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Magliano Alfieri|official_name=Comune di Magliano Alfieri|native_name=|image_skyline=I-CN-Magliano Alfieri.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|46|N|8|4|E|type:city(1,726)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} Ang '''Magliano Alfieri''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,726 at may lawak na {{Convert|9.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Magliano Alfieri ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castagnito]], [[Castagnole delle Lanze]], [[Castellinaldo d'Alba|Castellinaldo]], [[Govone]], [[Neive]], at [[Priocca]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ay naglalarawan ng kastilyo ng Alfieri laban sa isang gintong background, na nakapalibot sa luntiang kanayunan at nasa ibabaw ng may koronang itim na agila, ang simbolo ng pamilya [[Alfieri (pamilya)|Alfieri]]. Ang kalasag ay sinusuportahan ng dalawang agila.<blockquote> "Ginto, isang natural na kastilyo, na may itim na agila na nakalagay at kinoronahan ng mga Tagadala ng Pamantayan, na sinusuportahan ng dalawang pilak na agila."<ref>{{Cita libro |ISBN=978-88-96074-98-5 |p=281 |titolo=Stemmario civico piemontese |anno=2016 |editore=Consiglio Regionale del Piemonte |vol=II}}</ref></blockquote>[[Talaksan:Panorama_Magliano_Alfieri_castello_30-11-2021.jpg|thumb|Panorama ng kastilyo ng Magliano Alfieri.]] == Lipunan == === Ebolusyong demograpiko === <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1825 bar:1871 from: 0 till:1937 bar:1881 from: 0 till:1985 bar:1901 from: 0 till:1997 bar:1911 from: 0 till:2060 bar:1921 from: 0 till:2134 bar:1931 from: 0 till:1880 bar:1936 from: 0 till:1991 bar:1951 from: 0 till:1560 bar:1961 from: 0 till:1364 bar:1971 from: 0 till:1453 bar:1981 from: 0 till:1473 bar:1991 from: 0 till:1555 bar:2001 from: 0 till:1674 PlotData= bar:1861 at:1825 fontsize:XS text: 1825 shift:(-8,5) bar:1871 at:1937 fontsize:XS text: 1937 shift:(-8,5) bar:1881 at:1985 fontsize:XS text: 1985 shift:(-8,5) bar:1901 at:1997 fontsize:XS text: 1997 shift:(-8,5) bar:1911 at:2060 fontsize:XS text: 2060 shift:(-8,5) bar:1921 at:2134 fontsize:XS text: 2134 shift:(-8,5) bar:1931 at:1880 fontsize:XS text: 1880 shift:(-8,5) bar:1936 at:1991 fontsize:XS text: 1991 shift:(-8,5) bar:1951 at:1560 fontsize:XS text: 1560 shift:(-8,5) bar:1961 at:1364 fontsize:XS text: 1364 shift:(-8,5) bar:1971 at:1453 fontsize:XS text: 1453 shift:(-8,5) bar:1981 at:1473 fontsize:XS text: 1473 shift:(-8,5) bar:1991 at:1555 fontsize:XS text: 1555 shift:(-8,5) bar:2001 at:1674 fontsize:XS text: 1674 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> === Mga dayuhang grupong etniko at minorya === Ayon sa datos ng ISTAT [[Istituto nazionale di statistica|noong]] Disyembre 31, 2017, mayroong 172 dayuhang mamamayan na naninirahan sa Magliano Alfieri,<ref>[http://demo.istat.it/str2017/index.html Dato Istat al 31/12/2017]</ref> na hinati ayon sa nasyonalidad, na naglilista ng pinakamahalagang presensiya:<ref>Dati superiori alle 20 unità</ref> # [[Rumanya]], 59 # [[Hilagang Macedonia]], 31 # [[Morocco]], 21 == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == Media related to Magliano Alfieri at Wikimedia Commons{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] nw3wmv89g7fo39lmfq0jamp662qacug 0 137035 2227435 2033111 2026-09-22T02:53:28Z Ryomaandres 8044 2227435 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Marene|official_name=Comune di Marene|native_name=|image_skyline=Marene-castello neogotico1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=[[arkitekturang Neogotiko|Neogotikong]] villa|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|40|N|7|44|E|type:city(2,803)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Castello Della Salza, Costa Trucchi, Mondini, San Bernardo, Sperina Alta, Sperina Bassa, Tetti Famolassi, Valle Di Sopra|mayor_party=|mayor=Roberta Barbero|area_footnotes=|area_total_km2=29.0|population_footnotes=|population_demonym=Marenese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=310|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0172|website={{official website|http://www.comune.marene.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Marene''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte|ng Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Enero 1, 2017, mayroon itong populasyon na 3,248 at isang lugar na {{Convert|29.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang bayan ng Marene sa mga munisipalidad ng [[Cavallermaggiore]], [[Cervere]], [[Cherasco]], at [[Savigliano]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng Marene ay malamang na Lombardo at itinayo noong ika-6 at ika-7 siglo bilang isang ebolusyon ng isang Romanong outpost, ng unang nukleo na ito, na itinayo sa paligid ng simbahan ng Santa Maria della Pieve. Nang maglaon ang teritoryo ay madalas na pinangyarihan ng mga paglusob ng mga [[Mga Saraseno|Saraseno]] at [[Mga Ungaro|Ungaro]] na sumunod sa isa't isa sa buong ika-10 siglo at na pumigil sa sentro mula sa pagpapalaki. Ang unang tiyak at dokumentadong balita ng pag-iral ng bayan ay nagmula sa pundasyong gawa ng Monasteryo ng San Pietro di Savigliano na may petsang Pebrero 12, 1028 ng mag-asawang Abellonio at Amaltruda di Sarmatorio, sa dokumento ay binanggit, kasama ang pamilya, mga ari-arian, marami ring maliliit na munisipalidad sa lugar ng Cuneo, kalahati nito ay nawala na, at gayundin ang Marenis. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] faydp1868zlqlny6s48fy30sie0yizs 0 137037 2227437 2033134 2026-09-22T02:54:31Z Ryomaandres 8044 2227437 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Marmora|official_name=Comune di Marmora|native_name=|image_skyline=Marmora_pan.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=Sentro ng pamayanan|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|28|N|7|6|E|type:city(97)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Tolosano, Torello, Garino, Urzio, Arvaglia, Arata, Reinero, Finello, S. Sebastiano, Vernetti|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=41.2|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=1223|saint=|day=|postal_code=12020|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Marmora''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 97 at may lawak na {{Convert|41.2|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Marmora ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga nayon at pamayanan) ng Tolosano, Torello, Garino, Urzio, Arvaglia, Arata, Reinero, Finello, S. Sebastiano, at Vernetti. Ang Marmora ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canosio]], [[Castelmagno]], [[Celle di Macra]], [[Demonte]], [[Macra]], [[Prazzo]], [[Sambuco]], at [[Stroppo]]. == Mga monumento at tanawin == Kabilang sa mga kakaibang katangian ng kapilya ay ang katotohanan na ang abside ay unang nakaharap sa silangan, ayon sa isang sinaunang tradisyon. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1088 bar:1871 from: 0 till:1026 bar:1881 from: 0 till:1073 bar:1901 from: 0 till:902 bar:1911 from: 0 till:982 bar:1921 from: 0 till:762 bar:1931 from: 0 till:645 bar:1936 from: 0 till:553 bar:1951 from: 0 till:446 bar:1961 from: 0 till:353 bar:1971 from: 0 till:211 bar:1981 from: 0 till:173 bar:1991 from: 0 till:140 bar:2001 from: 0 till:99 PlotData= bar:1861 at:1088 fontsize:XS text: 1088 shift:(-8,5) bar:1871 at:1026 fontsize:XS text: 1026 shift:(-8,5) bar:1881 at:1073 fontsize:XS text: 1073 shift:(-8,5) bar:1901 at:902 fontsize:XS text: 902 shift:(-8,5) bar:1911 at:982 fontsize:XS text: 982 shift:(-8,5) bar:1921 at:762 fontsize:XS text: 762 shift:(-8,5) bar:1931 at:645 fontsize:XS text: 645 shift:(-8,5) bar:1936 at:553 fontsize:XS text: 553 shift:(-8,5) bar:1951 at:446 fontsize:XS text: 446 shift:(-8,5) bar:1961 at:353 fontsize:XS text: 353 shift:(-8,5) bar:1971 at:211 fontsize:XS text: 211 shift:(-8,5) bar:1981 at:173 fontsize:XS text: 173 shift:(-8,5) bar:1991 at:140 fontsize:XS text: 140 shift:(-8,5) bar:2001 at:99 fontsize:XS text: 99 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Tingnan din == * [[Punta Tempesta]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category-inline|Marmora}}{{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] cqnuxgjbpq4v3jeach56q87h87ly1uc 0 137038 2227438 2033131 2026-09-22T02:54:57Z Ryomaandres 8044 2227438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Marsaglia|official_name=Comune di Marsaglia|native_name=|image_skyline=Marsaglia._Castello..jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Marsaglia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|27|N|7|58|E|type:city(299)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Franca Biglio|area_footnotes=|area_total_km2=13.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Marsagliesi|elevation_footnotes=|elevation_m=607|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0174|website={{official website|http://www.comune.marsaglia.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Marsaglia''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang teritoryo ng munisipalidad ng Marsaglia ay matatagpuan sa kanlurang bahagi ng isa sa mga pangunahing maburol na crest ng Langhe na nagsisimula sa Montezemolo at nagpapatuloy, nang walang makabuluhang mga depresyon, hanggang sa Alba. Ang iba't ibang posisyon ay nabuo sa heograpikal na kahulugan ng [[Langhe]], at ang pinakasinundan ay ang delimitasyon na ipinahiwatig ni Ferdinando Vignolo-Lutati.<ref>{{cita|Vignolo-Lutati}}.</ref> Ang munisipalidad ng Marsaglia ay kasalukuyang hangganan ng [[Castellino Tanaro]], [[Clavesana]], [[Igliano]], [[Murazzano]], at [[Rocca Cigliè]]. Walang nalalamang mahahalagang pagkakaiba-iba sa kasaysayan sa mga hangganan, kahit na sa akta ng pagbebenta at pagbili ng piyudo ng Marsaglia sa pagitan nina Francesco Markes ng Saluzzo at Sebastiano Pensa di Mondovì noong Marso 10, 1536, ang mga hangganan ay natukoy pagkatapos tulad ng sumusunod: ''Castillioni, Roche Ciglierii, Mulazani et Bervidere, salvis aliis verioribus confinebus''.<ref>MULETTI DELFINO. ''Memorie Storico Diplomatiche appartenenti alla Città ed ai Marchesi di Saluzzo'', tomo VI, p. 197 e ss.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.marsaglia.cn.it/ Opisyal na website] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] tp6chi5zcw6v7yoxldet7bq0h2swcwp 0 137040 2227440 2034861 2026-09-22T02:56:40Z Ryomaandres 8044 2227440 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Moiola|official_name=Comune di Moiola|native_name=Moiòla|image_skyline=Moiola cpa.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Moiola-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|19|N|7|23|E|type:city(282)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Flavio Girodengo|area_footnotes=|area_total_km2=14.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Moiolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=689|saint=|day=|postal_code=12010|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Moiola''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Cuneo]]. Mayroong 211 na naninirahan sa munisipalidad na ito.<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" /> Ang Moiola ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Borgo San Dalmazzo]], [[Demonte]], [[Gaiola]], [[Valdieri]], at [[Valloriate]]. Mula 1928 hanggang 1946 ito ay isinanib sa [[Gaiola]]. == Impraestruktura at transportasyon == Sa pagitan ng 1914 at 1948, si Moiola ay pinaglingkuran ng [[tranvia ng Cuneo-Borgo San Dalmazzo-Demonte]]. Ang bayan ay kasalukuyang pinaglilingkuran ng linya ng 93 Cuneo-Vinadio, na pinamamahalaan ng [[Bus Company]]. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] dcb3htn0084s696cpmvyw2x54hpvz97 0 137042 2227448 2209377 2026-09-22T03:01:23Z Ryomaandres 8044 2227448 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monasterolo Casotto|official_name=Comune di Monasterolo Casotto|native_name=|image_skyline=Monasterolo Casotto pan 02.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|20|N|7|56|E|type:city(120)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Luca Bertone|area_footnotes=|area_total_km2=7.7|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Monasterolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=824|saint=|day=|postal_code=12080|area_code=0174|website={{official website|http://www.comune.monasterolocasotto.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Monasterolo Casotto''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Monasterolo Casotto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Lisio]], [[Mombasiglio]], [[Pamparato]], [[San Michele Mondovì]], [[Scagnello]], [[Torre Mondovì]], at [[Viola, Piedmont|Viola]]. == Kasaysayan == [[File:Monasterolo_Casotto_lapide_caduti.png|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Monasterolo_Casotto_lapide_caduti.png|left|thumb|Lapida ng mga natumba.]] [[File:Monasterolo_Casotto_chiesa.png|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Monasterolo_Casotto_chiesa.png|left|thumb|Simbahang parokya.]] Ang isang sinaunang inskripsiyon na natagpuan sa santuwaryo ng [[Colombano ng Luxeuil|San Colombano]] ay nag-uugnay sa mga pinagmulang Romano sa maliit na bayan ng Monasterolo Casotto, na ang pangalan ay dapat sa anumang kaso ay maiugnay sa isang monasteryo ng mga [[Mga Benedictino|Benedictino]] na kalaunan ay nanirahan dito noong mga 1000, <ref>{{Cite web |url=https://www.saintcolumban.eu/index.php/fr/la-famiglia-colombaniana/le-comunita-colombaniane/italia/italia-piemonte/piemonte-monasterolo-casotto-cn |title=Storia del Santuario di San Colombano sul portale saintcolumban.eu |access-date=2023-07-06 |archive-date=2023-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404220203/https://www.saintcolumban.eu/index.php/fr/la-famiglia-colombaniana/le-comunita-colombaniane/italia/italia-piemonte/piemonte-monasterolo-casotto-cn |url-status=dead }}</ref>ngunit nakita na ang [[Mga Lombardo|Lombardo]] na pagkakaroon ng sinaunang monasteryo ng mga madreng Benedictino na nauugnay sa kumbento ng Pogliola di [[Morozzo]]. Ang pagdaragdag ng "Casotto", mula sa pangalan ng [[Casotto (sapa)|batis]] na dumadaloy sa lambak, ay nagsimula noong 1862, nang ang isang Dekretong Maharlika ay nagbigay sa mga Munisipalidad ng Lalawigan ng Cuneo ng karapatang magpatibay ng isang bagong pangalan. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] jy3hv90otf0hmm7i3hjictec32iz6ch 0 137043 2227450 2209378 2026-09-22T03:02:33Z Ryomaandres 8044 2227450 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monchiero|official_name=Comune di Monchiero|native_name=|image_skyline=Monchiero panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|34|N|7|55|E|type:city(560)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Monchiero''' ay isang ''[[comune]]'' (munisipyo) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon [[Piamonte|ng Piemonte]] [[Italya|ng Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|59|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]] . Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 560 at may lawak na {{Convert|5.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Monchiero sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Dogliani]], [[Lequio Tanaro]], [[Monforte d'Alba]], at [[Novello, Piedmont|Novello]]. == Kasaysayan == Ang bahagi ng teritoryo ng munisipyo ay dumanas ng malubhang pinsala noong Nobyembre 1994 kasunod ng isang marahas na baha na dulot ng [[Tanaro]] at ng sanga nito na [[Ilog Rea|Rea]]. == Mga monumento at tanawin == * Simbahang Parokya ng [[Colombano ng Luxeuil|San Colombano]] e Giuseppe, bagong simbahang parokya na itinayo noong 1950.<ref>[https://www.saintcolumban.eu/index.php/fr/la-famiglia-colombaniana/le-comunita-colombaniane/italia/italia-piemonte/piemonte-monchiero-cn Un santuario mariano sul colle e la chiesa parrocchiale a valle uniti nel ricordo di san Colombano, storia presente sul portale saintcolumban.eu]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Santuwaryo ng Madonna del Rosario (Monchiero Alto), na itinayo bilang simbahan ng parokya na inialay kay San Colombano sa homonimong burol, na matatagpuan sa pinagtagpo ng sapa ng Rea at ng ilog ng Tanaro. Noong 1739 ang sinaunang nasirang simbahan ng parokya ay giniba at ang bago ay itinayong muli, na noong 1773 ay itinaas sa isang santuwaryo. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:446 bar:1871 from: 0 till:477 bar:1881 from: 0 till:618 bar:1901 from: 0 till:652 bar:1911 from: 0 till:699 bar:1921 from: 0 till:640 bar:1931 from: 0 till:673 bar:1936 from: 0 till:722 bar:1951 from: 0 till:656 bar:1961 from: 0 till:563 bar:1971 from: 0 till:553 bar:1981 from: 0 till:514 bar:1991 from: 0 till:474 bar:2001 from: 0 till:518 PlotData= bar:1861 at:446 fontsize:XS text: 446 shift:(-8,5) bar:1871 at:477 fontsize:XS text: 477 shift:(-8,5) bar:1881 at:618 fontsize:XS text: 618 shift:(-8,5) bar:1901 at:652 fontsize:XS text: 652 shift:(-8,5) bar:1911 at:699 fontsize:XS text: 699 shift:(-8,5) bar:1921 at:640 fontsize:XS text: 640 shift:(-8,5) bar:1931 at:673 fontsize:XS text: 673 shift:(-8,5) bar:1936 at:722 fontsize:XS text: 722 shift:(-8,5) bar:1951 at:656 fontsize:XS text: 656 shift:(-8,5) bar:1961 at:563 fontsize:XS text: 563 shift:(-8,5) bar:1971 at:553 fontsize:XS text: 553 shift:(-8,5) bar:1981 at:514 fontsize:XS text: 514 shift:(-8,5) bar:1991 at:474 fontsize:XS text: 474 shift:(-8,5) bar:2001 at:518 fontsize:XS text: 518 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] qhqp2pfdcks6xnra08n1mur6k27k1dg 0 137047 2227452 2034877 2026-09-22T03:03:57Z Ryomaandres 8044 2227452 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Montaldo Roero|official_name=Comune di Montaldo Roero|native_name=|image_skyline=TorreMontaldo.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|46|9.48|N|7|55|33.24|E|type:city(889)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Michelina Coraglia|area_footnotes=|area_total_km2=12.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=872|population_as_of=Disyembre 31, 2010|pop_density_footnotes=|population_demonym=Montaldesi|elevation_footnotes=|elevation_m=370|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12040|area_code=0172|website={{official website|http://www.comune.montaldoroero.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Montaldo Roero''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Montaldo Roero ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Baldissero d'Alba]], [[Ceresole Alba]], [[Corneliano d'Alba]], [[Monteu Roero]], at [[Vezza d'Alba]]. == Kasaysayan == Binanggit sa mga unang dokumento ang Montaldo Roero simula sa kumpirmasyon ni [[Papa Eugenio III]] hanggang sa simbahan ng Asti. Sa talaan ng mga lupaing kasama sa dote noong 1387 kay Valentina Visconti, lumilitaw si Montaldo bilang isang piyudo ng Roero di Canale na sa mga sumunod na taon ay nakakuha ng kabuuang hurisdiksyon sa ilalim ng pangalan ng "Mons Altus Rotariorum" na nakasaad sa isang dokumento na may petsang 1434. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] kny93ue1eo8md6xi06905u0itahlpw1 0 137052 2227407 2032116 2026-09-22T02:36:26Z Ryomaandres 8044 2227407 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Envie|official_name=Comune di Envie|native_name=|image_skyline=Envie60.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|41|N|7|22|E|type:city(1,971)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Occa|mayor_party=|mayor=Roberto Mellano|area_footnotes=|area_total_km2=25.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Enviesi|elevation_footnotes=|elevation_m=327|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0175|website={{official website|http://www.comune.envie.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Envie''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. May hangganan ang Envie sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barge, Piamonte|Barge]], [[Revello]], [[Rifreddo]], at [[Sanfront]]. == Pisikal na heograpiya == Ang Envie ay isang gitnang-pamayanang bundok na matatagpuan sa lalawigan ng Cuneo, 50 km mula sa kabesera at 65 mula sa Turin. Matatagpuan ito sa mababang Lambak Po sa tagpuan sa pagitan ng [[Lambak Po]] at ang huling sangay ng Alpes Cocio: [[Monte Bracco]]. Ang antas ng altimetric na karaniwang iniuugnay dito (327 m.) ay talagang isang simbolikong halaga dahil sa bayang ito, sa loob lamang ng 4 na km, mula silangan hanggang kanluran, dadaan ka mula sa 250 m ng kapatagan hanggang sa 600 m ng huling mga bahay sa 1307 m ng tuktok ng Montebracco. Kaya naman ang Envie ay binubuo ng apat na bahagi. == Twin towns == * {{Flagicon|ARG}} [[María Susana]], Arhentina == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] dx3e4kp8sy2ie5dc4wefwelconaamod 0 137054 2227411 2032449 2026-09-22T02:40:14Z Ryomaandres 8044 2227411 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Feisoglio|official_name=Comune di Feisoglio|native_name=|image_skyline=Feisoglio cpa.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|33|N|8|6|E|type:city(383)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=7.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Feisoglio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 383 at may lawak na {{Convert|7.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Feisoglio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bossolasco]], [[Cerretto Langhe|Cerreto Langhe]], [[Cravanzana]], [[Gorzegno]], [[Levice, Piamonte|Levice]], [[Niella Belbo]], [[Serravalle Langhe]], at [[Torre Bormida]]. == Kasaysayan == Ang pangalan noong ikalabing-anim na siglo ay Farzoio, gaya ng makikita sa [[Galeriya of mga Heograpikong Mapa]] ng mga Palasyong Vaticano. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawa ay pinagkalooban ng D.P.R. noong Oktubre 14, 2022.<ref>{{Cita testo|titolo=D.P.R. di concessione del 14 ottobre 2022|url=https://www.araldicacivica.it/pdf/decreti/cn/feisoglio.pdf}}</ref> Sinasakop ng atas ng konsesyon ang makasaysayang eskudo de armas na ginagamit na ng munisipalidad (ng kalangitan, na may nakatayong tupa, nasa isang dalisdis sa isang banda, tumatawid sa isang hanay ng bundok, pawang natural) at kumakatawan sa mga pinagmumulan ng ikabubuhay ng nakaraan, ang mga pastulan at tupa, at ang mga kasalukuyang pinagmumulan ng pagtatanim ng mga abelyana. Naalala ng punong-pula na ang teritoryo ay bahagi ng Marca Aleramica.<ref>{{Cita web|url=https://www.notiziarioaraldico.info/2023041719710/nuovo-stemma-per-feisoglio/|titolo=Nuovo stemma per Feisoglio}}</ref> Ang gonfalon ay isang asul na tela, na mayamang pinalamutian ng burdang pilak. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 73u1yryvuhyeu232mf2nairbya99tn8 0 137055 2227431 2033114 2026-09-22T02:51:02Z Ryomaandres 8044 2227431 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lisio|official_name=Comune di Lisio|native_name=|image_skyline=Landscape-Lisio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|18|N|7|59|E|type:city(237)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Marco Lombardi|area_footnotes=|area_total_km2=8.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Lisio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang Italya, na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 237 at may lawak na {{Convert|8.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Lisio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnasco]], [[Battifollo]], [[Monasterolo Casotto]], [[Scagnello]], at [[Viola, Piedmont|Viola]]. == Kasaysayan == Ang unang tiniyak na balita ng Lisio ay nagsimula noong [[medyebal]] na panahon, kasama ang dokumentasyong nagpapatunay sa pag-aari ng mga teritoryong ito sa [[Imperyong Carolingio]], sa [[kondado]] ng [[Bredulo]] at sa [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Asti|diyosesis ng Asti]]. Ang teritoryo ng Lisio ay nasakop ni Bonifacio del Vasto noong 1091 at noong 1125 ay ipinasa ito sa kaniyang anak na si Anselmo, si [[Markes ng Ceva]]. Sa ilalim ng kontrol ng [[markesado ng Ceva]], ang bayan ay pinagsama-sama sa [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Alba|diyosesis ng Alba]] at ang [[kastilyo]] ay itinayo, kung saan ngayon ay iilan na lamang ang natitira. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:815 bar:1871 from: 0 till:757 bar:1881 from: 0 till:826 bar:1901 from: 0 till:736 bar:1911 from: 0 till:751 bar:1921 from: 0 till:681 bar:1931 from: 0 till:643 bar:1936 from: 0 till:608 bar:1951 from: 0 till:599 bar:1961 from: 0 till:467 bar:1971 from: 0 till:378 bar:1981 from: 0 till:332 bar:1991 from: 0 till:302 bar:2001 from: 0 till:248 PlotData= bar:1861 at:815 fontsize:XS text: 815 shift:(-8,5) bar:1871 at:757 fontsize:XS text: 757 shift:(-8,5) bar:1881 at:826 fontsize:XS text: 826 shift:(-8,5) bar:1901 at:736 fontsize:XS text: 736 shift:(-8,5) bar:1911 at:751 fontsize:XS text: 751 shift:(-8,5) bar:1921 at:681 fontsize:XS text: 681 shift:(-8,5) bar:1931 at:643 fontsize:XS text: 643 shift:(-8,5) bar:1936 at:608 fontsize:XS text: 608 shift:(-8,5) bar:1951 at:599 fontsize:XS text: 599 shift:(-8,5) bar:1961 at:467 fontsize:XS text: 467 shift:(-8,5) bar:1971 at:378 fontsize:XS text: 378 shift:(-8,5) bar:1981 at:332 fontsize:XS text: 332 shift:(-8,5) bar:1991 at:302 fontsize:XS text: 302 shift:(-8,5) bar:2001 at:248 fontsize:XS text: 248 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 3s0qdpmp7p8fvrfy2mj2m5n284g0oce 0 137056 2227434 2033130 2026-09-22T02:52:20Z Ryomaandres 8044 2227434 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Magliano Alpi|official_name=Comune di Magliano Alpi|native_name={{lang|pms|Majan}}|image_skyline=Magliano Alpi - stazione ferroviaria.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|27|N|7|48|E|type:city(2,145)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=32.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=[[Mahal na Ina ng Bundok Carmelo]]|day=Hulyo 16|postal_code=12060|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Magliano Alpi''' ({{Lang-pms|Majan}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 2,145 at may lawak na {{Convert|32.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Magliano Alpi ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bene Vagienna]], [[Carrù]], [[Frabosa Soprana]], [[Frabosa Sottana]], [[Mondovì]], [[Ormea]], [[Rocca de' Baldi]], [[Roccaforte Mondovì]], [[Sant'Albano Stura]], at [[Trinità]]. == Kasaysayan == Sa pamamagitan ng isang atas na may petsang Hulyo 14, 1698, pinahintulutan ni Duke [[Victor Amadeo II ng Saboya|Vittorio Amedeo II ng Saboya]] ang paghiwa-hiwalay ng Distrito ng [[Mondovì]] at itinatag, nang sumunod na taon, labintatlong bagong munisipalidad, kabilang ang Magliano Alpi. Noong 1992 ang mga paaralang elementarya at ang kindergarten ay itinayo, muling naayos noong 2004 nang itayo rin ang isang himnasyo, na pag-aari ng Munisipyo. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:2469 bar:1871 from: 0 till:2504 bar:1881 from: 0 till:2629 bar:1901 from: 0 till:2795 bar:1911 from: 0 till:2686 bar:1921 from: 0 till:2710 bar:1931 from: 0 till:2352 bar:1936 from: 0 till:2249 bar:1951 from: 0 till:2207 bar:1961 from: 0 till:2114 bar:1971 from: 0 till:1968 bar:1981 from: 0 till:1954 bar:1991 from: 0 till:1974 bar:2001 from: 0 till:2111 PlotData= bar:1861 at:2469 fontsize:XS text: 2469 shift:(-8,5) bar:1871 at:2504 fontsize:XS text: 2504 shift:(-8,5) bar:1881 at:2629 fontsize:XS text: 2629 shift:(-8,5) bar:1901 at:2795 fontsize:XS text: 2795 shift:(-8,5) bar:1911 at:2686 fontsize:XS text: 2686 shift:(-8,5) bar:1921 at:2710 fontsize:XS text: 2710 shift:(-8,5) bar:1931 at:2352 fontsize:XS text: 2352 shift:(-8,5) bar:1936 at:2249 fontsize:XS text: 2249 shift:(-8,5) bar:1951 at:2207 fontsize:XS text: 2207 shift:(-8,5) bar:1961 at:2114 fontsize:XS text: 2114 shift:(-8,5) bar:1971 at:1968 fontsize:XS text: 1968 shift:(-8,5) bar:1981 at:1954 fontsize:XS text: 1954 shift:(-8,5) bar:1991 at:1974 fontsize:XS text: 1974 shift:(-8,5) bar:2001 at:2111 fontsize:XS text: 2111 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod == Ang Magliano Alpi ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Argentina}} [[Etruria, Córdoba]], Arhentina (2008) == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 2z5baw6p8hv109609ps6e6uh3p1p66r 0 137057 2227439 2058271 2026-09-22T02:55:26Z Ryomaandres 8044 2227439 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Martiniana Po|official_name=Comune di Martiniana Po|native_name=|image_skyline=Martiniana Po panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Martiniana Po-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|35|N|7|24|E|type:city(693)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Bruno Allasia|area_footnotes=|area_total_km2=13.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Martinianesi|elevation_footnotes=|elevation_m=478|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0175|website={{official website|http://www.comune.martinianapo.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Martiniana Po''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Ito ay matatagpuan sa ibabang [[Valle Po]] sa kabila ng [[Ilog Po]]. Ang Martiniana Po ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brondello]], [[Brossasco]], [[Gambasca]], [[Isasca]], at [[Revello]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng Munisipalidad ng Martiniana Po ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika ng Oktubre 27, 1994.<ref>{{Cite web |url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/ |title=Martiniana Po, decreto 1994-10-27 DPR, concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-07-06 |archive-date=2016-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419233606/http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/ |url-status=dead }}</ref> == Mga pangyayari == Mula noong 2004, ang maliit na pagdiriwang ng prutas ay isinasagawa dito, na naglalayong isulong ang lokal na produksiyon ng mga higanteng randano, puti at pulang groselya, prambuesa, at ligaw na presa. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] c9e5cmp2iqmrpxzn1nqqmp3r0281her 0 137058 2227445 2034875 2026-09-22T03:00:29Z Ryomaandres 8044 2227445 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Mombarcaro|official_name=Comune di Mombarcaro|native_name=|image_skyline=Piazza della Libertà, Mombarcaro sotto la neve, Febbraio 2018.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|28|N|8|5|E|type:city(319)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=20.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Mombarcaro''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 319 at may lawak na {{Convert|20.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Mombarcaro borders the following municipalities: [[Camerana]], [[Gorzegno]], [[Monesiglio]], [[Murazzano]], [[Niella Belbo]], [[Paroldo]], [[Prunetto]], [[Sale San Giovanni]], and [[San Benedetto Belbo]]. == Pisikal na heograpiya == Ang bayan ay tinatawag na taluktok ng [[Langhe]] dahil ang altitud nito (896) ay ang pinakamataas sa lahat ng mga bayan sa lugar na iyon. Ang isang natatanging kakaiba ng lugar ay binubuo sa katotohanan na sa pinakamaliwanag na araw, lalo na pagkatapos na humihip ang Mistral, mula sa belvedere sa likod ng bayan ay posibleng makita ang repleksiyon ng dagat, ang tipikal na liwanag na nalilikha ng dagat kapag hinahalikan ng araw; kaya ang pangalan ng bayan ay "Mom- barcaro". == Simbolo == Ang eskudo at bandila ng Munisipalidad ng Mombarcaro ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 27, 2015. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1108 bar:1871 from: 0 till:1236 bar:1881 from: 0 till:1153 bar:1901 from: 0 till:1090 bar:1911 from: 0 till:1081 bar:1921 from: 0 till:1094 bar:1931 from: 0 till:1213 bar:1936 from: 0 till:1231 bar:1951 from: 0 till:1203 bar:1961 from: 0 till:802 bar:1971 from: 0 till:558 bar:1981 from: 0 till:431 bar:1991 from: 0 till:370 bar:2001 from: 0 till:320 PlotData= bar:1861 at:1108 fontsize:XS text: 1108 shift:(-8,5) bar:1871 at:1236 fontsize:XS text: 1236 shift:(-8,5) bar:1881 at:1153 fontsize:XS text: 1153 shift:(-8,5) bar:1901 at:1090 fontsize:XS text: 1090 shift:(-8,5) bar:1911 at:1081 fontsize:XS text: 1081 shift:(-8,5) bar:1921 at:1094 fontsize:XS text: 1094 shift:(-8,5) bar:1931 at:1213 fontsize:XS text: 1213 shift:(-8,5) bar:1936 at:1231 fontsize:XS text: 1231 shift:(-8,5) bar:1951 at:1203 fontsize:XS text: 1203 shift:(-8,5) bar:1961 at:802 fontsize:XS text: 802 shift:(-8,5) bar:1971 at:558 fontsize:XS text: 558 shift:(-8,5) bar:1981 at:431 fontsize:XS text: 431 shift:(-8,5) bar:1991 at:370 fontsize:XS text: 370 shift:(-8,5) bar:2001 at:320 fontsize:XS text: 320 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] tghen14htb28x3l4sm2i8cw4i0efja0 0 137060 2227449 2058044 2026-09-22T03:01:47Z Ryomaandres 8044 2227449 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Monasterolo di Savigliano|official_name=Comune di Monasterolo di Savigliano|native_name=|image_skyline=Monasterolo di Savigliano via Mazzini.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Monasterolo_di_Savigliano-Stemma.png|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|41|N|7|37|E|type:city(1,200)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Case Nuove|mayor_party=|mayor=Giorgio Alberione|area_footnotes=|area_total_km2=14.91|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=1364|population_as_of=1-1-2021|pop_density_footnotes=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0172|website=|footnotes=|population_demonym=Monasterolese(i)}} Ang '''Monasterolo di Savigliano''' ay isang ''[[comune]]'' (munisipyo) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon [[Piamonte|ng Piemonte]] [[Italya|ng Italya]], at matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilaga ng [[Cuneo]] . Noong Enero 2017, mayroon itong populasyon na 1,373 at may lawak na {{Convert|14.91|km2|mi2}}. Ang Monasterolo di Savigliano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cavallermaggiore]], [[Ruffia]], [[Savigliano]], at [[Scarnafigi]] . Ang bayan ay nagmula sa isang kastilyo na itinayo dito ni [[Tomas I ng Saluzzo]] noong 1241. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Monasterolo di Savigliano ay ipinagkaloob kasama ng utos ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 9, 2002.<ref>[http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?14143 Monasterolo di Savigliano, decreto 2002-10-09 DPR, concessione di stemma e gonfalone]</ref> == Mga monumento at tanawin == Castello dei Solaro: minsan (1241) ito ay isang [[kuta]] na hinahanap ni [[Tomas I ng Saluzzo]]. Ang mga pagsasaayos at pagpapalawak na naganap sa paglipas ng mga siglo ay minarkahan, ayon sa pagkakasunod-sunod, ng mga pananakop at ng mga kontrol na tanawin ng piyudo. Noong 28 Mayo 28, 1378 ang piyudo ay dumaan sa mga [[Solaro]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1413 bar:1871 from: 0 till:1354 bar:1881 from: 0 till:1572 bar:1901 from: 0 till:1509 bar:1911 from: 0 till:1550 bar:1921 from: 0 till:1521 bar:1931 from: 0 till:1522 bar:1936 from: 0 till:1474 bar:1951 from: 0 till:1385 bar:1961 from: 0 till:1185 bar:1971 from: 0 till:1153 bar:1981 from: 0 till:1133 bar:1991 from: 0 till:1142 bar:2001 from: 0 till:1173 PlotData= bar:1861 at:1413 fontsize:XS text: 1413 shift:(-8,5) bar:1871 at:1354 fontsize:XS text: 1354 shift:(-8,5) bar:1881 at:1572 fontsize:XS text: 1572 shift:(-8,5) bar:1901 at:1509 fontsize:XS text: 1509 shift:(-8,5) bar:1911 at:1550 fontsize:XS text: 1550 shift:(-8,5) bar:1921 at:1521 fontsize:XS text: 1521 shift:(-8,5) bar:1931 at:1522 fontsize:XS text: 1522 shift:(-8,5) bar:1936 at:1474 fontsize:XS text: 1474 shift:(-8,5) bar:1951 at:1385 fontsize:XS text: 1385 shift:(-8,5) bar:1961 at:1185 fontsize:XS text: 1185 shift:(-8,5) bar:1971 at:1153 fontsize:XS text: 1153 shift:(-8,5) bar:1981 at:1133 fontsize:XS text: 1133 shift:(-8,5) bar:1991 at:1142 fontsize:XS text: 1142 shift:(-8,5) bar:2001 at:1173 fontsize:XS text: 1173 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 2wfjrctsmn2dn43r4k3t5gp9wuq34w6 0 137061 2227447 2034865 2026-09-22T03:00:56Z Ryomaandres 8044 2227447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monastero di Vasco|official_name=Comune di Monastero di Vasco|native_name=|image_skyline=Monastero di Vasco - Palazzo comunale - 2025-09-25 19-35-36 001-vista.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|20|N|7|49|E|type:city(1,214)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Roapiana; Vasco; Malborgo; Bertolini Soprani, Bertolini Sottani|mayor_party=|mayor=Giuseppe Zarcone|area_footnotes=|area_total_km2=17.44|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Monasteresi|elevation_footnotes=|elevation_m=508|saint=|day=|postal_code=12080|area_code=0174|website={{official website|http://www.comune.monasterodivasco.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Monastero di Vasco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Monastero di Vasco ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Frabosa Soprana]], [[Frabosa Sottana]], [[Mondovì]], [[Montaldo di Mondovì]], [[Vicoforte]], at [[Villanova Mondovì]]. == Kasaysayan == Ang unang tiyak na balita ay napetsahan sa mga huling taon bago ang 1000, kung kailan itinatag ang "Sancti Benedicti cell" Kumbento na naging upuan ng isang priorato noong 1180, kaya tinawag na Monastero. Ito ay bahagi ng Districtus ng Mondovì hanggang 1699, ang taon ng paghihiwalay, sa pagtatapos ng dalawang Digmaang Asin. Ang mga digmaan na nakakita sa sentrong ito ay aktibong bahagi, kasama ang Montaldo, ang Monastero ay dumanas ng pinakamalaking pagkawasak at ang pagpapatapon ng malaking bahagi ng populasyon sa lugar ng Vercelli. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.monasterodivasco.cn.it/ Opisyal na website] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] s2b6y0gq7nl00b8379jqly2s2ged9q1 0 137063 2227453 2034866 2026-09-22T03:04:43Z Ryomaandres 8044 2227453 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monterosso Grana|official_name=Comune di Monterosso Grana|native_name=|image_skyline=Landscape-MonterossoGrana.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Monterosso_Grana-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|7|19|E|type:city(597)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Armandi Ollasca, Colletto, Comba, Endrio, Gallo, Partia, Quagna, Russa, Serredellamendia|mayor_party=|mayor=Mauro Martini|area_footnotes=|area_total_km2=42.22|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Monterossese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=720|saint=Santiago|day=|postal_code=12020|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Monterosso Grana''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]]. Ang Monterosso Grana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelmagno]], [[Demonte]], [[Dronero]], [[Montemale di Cuneo]], [[Pradleves]], [[Rittana]], [[Valgrana]], at [[Valloriate]]. == Heograpiya == Ang teritoryo ng munisipyo ay umaabot ng 42.22 km² sa gitna ng [[Valle Grana]] na may mga taas sa pagitan ng 700 at 2000 m.; hanggang 900 m mayroong mga kastanyas na kakahuyan, habang sa itaas ay may mga pastulan na ginagamit ng mga kawan na gumagawa ng gatas para sa kesong Castelmagno. Ang pinakamataas na taluktok ay binubuo ng mga bundok ng Pervou, Grum, at Bram, sa hangganan ng [[Valle Stura|Lambak Stura]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Monterosso Grana ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng maharlikang atas noong Pebrero 8, 1937.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2276|titolo=Monterosso Grana, decreto 1937-02-08 RD, concessione di stemma|accesso=28 settembre 2021|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Sa isang asul na background ay inilalarawan ang isang bundok, na nasa tuktok ng mga guho ng isang kastilyo at itinatag sa berdeng lupain, na tinatawid ng isang kulot na asul na banda. Ang watawat ay isang parihabang pulang tela. == Mga sanggunian == <references /> * [http://www.comuni-italiani.it/004/139/index.html Comuni-Italiani.it :: Monterosso Grana] {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] l55q05br2tx08f8t6jz955rikaxmxoe 0 137064 2227454 2034878 2026-09-22T03:05:04Z Ryomaandres 8044 2227454 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montezemolo|official_name=Comune di Montezemolo|native_name=|image_skyline=Montezemolo CN municipio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Montezemolo-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|23|N|8|8|E|type:city(276)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giuseppe Taramazzo|area_footnotes=|area_total_km2=6.75|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Montezemolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=750|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0174|website={{official website|www.comune.montezemolo.cn.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Montezemolo''' ([[Wikang Piamontes|Piedmontese]]: ''Monzemo'') ay isang nayon at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang bayang ito ay may mga 250 naninirahan. Ang Montezemolo ay mga hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Camerana]], [[Castelnuovo di Ceva]], [[Cengio]], [[Priero]], [[Roccavignale]], [[Sale delle Langhe]], at [[Saliceto, Piedmont|Saliceto]]. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa tagpuan sa pagitan ng mga lambak ng tatlong tributaryo ng [[Tanaro]]: [[Cevetta]], [[Belbo]], at [[Bormida (Ilog)|Bormida]], sa hangganan ng [[Liguria]]. Ang kabesera ay matatagpuan sa taas na 750 metro sa ibabaw ng antas ng dagat.<ref name="comune">''Dati statistici del Comune'', [http://www.comune.montezemolo.cn.it/ www.comune.montezemolo.cn.it]</ref> Ang [[Belbo]] ay nagmumula sa munisipyo.<ref>''Corografia fisica, storica e statistica dell'Italia e delle sue isole, corredata di un atlante, di mappe geografiche e topografiche, e di altre tavole illustrative'', pagina 1048, [[Attilio Zuccagni-Orlandini]], anno 1837</ref> Bahagi ng munisipalidad ay nasa loob ng [[Likas na Reserba mga Bukal ng Belbo]]. == Ekonomiya == Sa Montezemolo, kabilang sa mga gawaing pang-ekonomiya, ang pagpaparami at agrikultura ay may malaking kahalagahan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] n1u9ppnkyit1iyevw3huhynlzk26cl1 0 137067 2227451 2171734 2026-09-22T03:03:30Z Ryomaandres 8044 2227451 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montà|official_name=Comune di Montà|native_name=|image_skyline=Panorama di Montà.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Montà-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|49|N|7|57|E|type:city(4,445)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Silvano Valsania|area_footnotes=|area_total_km2=26.7|population_footnotes=|population_demonym=Montatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=316|saint=|day=|postal_code=12046|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.monta.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Montà''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Montà ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canale, Piamonte|Canale]], [[Cellarengo]], [[Cisterna d'Asti]], [[Ferrere]], [[Pralormo]], [[Santo Stefano Roero]], at [[Valfenera]]. == Eskudo de armas == Ang eskudo de armas at ang gonfalon ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Enero 28, 1975.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?4039|titolo=Montà|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=13 maggio 2023}}</ref> Ang eskudo de armas ay pilak, na may malaking titik M na kulay asul. Ang gonfalon ay isang asul na tela. == Kasaysayan == Ang unang nukleo ay nagsimula noong mga taong 1000 sa itaas na bahagi ng bayan, habang ang natitirang bahagi ng sentrong pangkasaysayan ay nagsimula noong 1200. Noong panahong iyon, ang teritoryo ng munisipalidad ay kasama ang iba pang mga nayon tulad ng Turriglie (kasalukuyang San Vito) Desaja, sa mga hangganan ng [[Santo Stefano Roero]] ''Morinaldo'', patungo sa Canale at Tuerdo, sa ibaba ng Ghioni. Sa pagkatalo ng mga [[Konde ng Biadrate]] noong 1254, nawasak ang mga sentrong ito. Ang mga naninirahan ay lumipat at nagtayo ng bagong hiwalay at saradong mga nukleo sa paligid ng kastilyo. Kasunod nito, itinayo ang toreng sibiko at ang simbahan sa burol ng San Michele. Sa paglipas ng mga siglo, ang malalaking puwang sa pagitan ng nuclei ay inookupahan, kaya humahantong sa kasalukuyang sentrong pangkasaysayan. Ang pangalan ay nauugnay pabalik sa pag-akyat sa kastilyo, na kung saan ay partikular na mahirap at samakatuwid ay tinatawag na Montata Fangi ("mud climb").<ref>{{Cite web |url=http://www.ilmonferrato.info/cn/montaa/Monta.pdf |title=Montà |access-date=2023-07-06 |archive-date=2009-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090730144936/http://www.ilmonferrato.info/cn/montaa/Monta.pdf |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.monta.cn.it/ Opisyal na website]{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] mcj2fs0lafwb0nyui0q3izof0jlh2qx 0 137068 2227457 2206710 2026-09-22T03:05:59Z Ryomaandres 8044 2227457 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Moretta|official_name=Comune di Moretta|native_name=|image_skyline=Moretta panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|45|N|7|32|E|type:city(4,226)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Brasse, Brasse Piccolo, Pasco, Piattera, Prese, Roncaglia, Tetti Varaita|mayor_party=Civic list|mayor=Sergio Banchio|area_footnotes=|area_total_km2=23.99|population_footnotes=|population_demonym=Morettese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=252|saint=|day=|postal_code=12033|area_code=0172|website={{official website|http://www.comune.moretta.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Moretta''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilaga ng [[Cuneo]]. Noong Enero 1, 2017, mayroon itong populasyon na 4 141 at may lawak na {{Convert|23.99|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Moretta ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga nayon at pamayanan) ng Boglio, Bogliotto, Brasse, Brasse Piccolo, Pasco, Piattera, Prese, Roncaglia, at Tetti Varaita. Ang Moretta ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cardè]], [[Faule]], [[Murello]], [[Polonghera]], [[Saluzzo]], [[Torre San Giorgio]], [[Villafranca Piemonte]], at [[Villanova Solaro]]. == Kasaysayan == Ang [[piyudo]] ng Busca ay napunta sa mga kamay ng pamilyang Pasella, na dahil dito ay nagkamit din ng kontrol sa Moretta. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:3464 bar:1871 from: 0 till:3281 bar:1881 from: 0 till:3270 bar:1901 from: 0 till:2917 bar:1911 from: 0 till:3021 bar:1921 from: 0 till:3007 bar:1931 from: 0 till:2896 bar:1936 from: 0 till:3132 bar:1951 from: 0 till:3276 bar:1961 from: 0 till:3118 bar:1971 from: 0 till:3457 bar:1981 from: 0 till:3961 bar:1991 from: 0 till:4017 bar:2001 from: 0 till:4106 PlotData= bar:1861 at:3464 fontsize:XS text: 3464 shift:(-8,5) bar:1871 at:3281 fontsize:XS text: 3281 shift:(-8,5) bar:1881 at:3270 fontsize:XS text: 3270 shift:(-8,5) bar:1901 at:2917 fontsize:XS text: 2917 shift:(-8,5) bar:1911 at:3021 fontsize:XS text: 3021 shift:(-8,5) bar:1921 at:3007 fontsize:XS text: 3007 shift:(-8,5) bar:1931 at:2896 fontsize:XS text: 2896 shift:(-8,5) bar:1936 at:3132 fontsize:XS text: 3132 shift:(-8,5) bar:1951 at:3276 fontsize:XS text: 3276 shift:(-8,5) bar:1961 at:3118 fontsize:XS text: 3118 shift:(-8,5) bar:1971 at:3457 fontsize:XS text: 3457 shift:(-8,5) bar:1981 at:3961 fontsize:XS text: 3961 shift:(-8,5) bar:1991 at:4017 fontsize:XS text: 4017 shift:(-8,5) bar:2001 at:4106 fontsize:XS text: 4106 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.moretta.cn.it/ www.comune.moretta.cn.it/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720032657/http://www.comune.moretta.cn.it/ |date=2011-07-20 }} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 6rw2ski2cdubntcoz9qkca7nduvwj5k 0 137069 2227461 2058046 2026-09-22T03:08:42Z Ryomaandres 8044 2227461 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Murazzano|official_name=Comune di Murazzano|native_name={{native name|pms|Murassan}}|image_skyline=Murazzano torre.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Murazzano-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|28|N|8|1|E|type:city(836)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Cornati, Mellea, Rea|mayor_party=|mayor=Vito Nono Gianni Galli|area_footnotes=|area_total_km2=27.7|population_footnotes=|population_demonym=Murazzanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=749|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.murazzano.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Murazzano''' {{IPA-it|muratˈtsaːno}}; {{Lang-pms|Murassan}} {{IPA-pms|myraˈsɑŋ|}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Murazzano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Belvedere Langhe]], [[Bonvicino]], [[Bossolasco]], [[Clavesana]], [[Igliano]], [[Marsaglia]], [[Mombarcaro]], [[Paroldo]], [[San Benedetto Belbo]], at [[Torresina]]. Ito ay isang sentro ng paggawa ng kesong [[robiola]]. == Mga monumento at tanawin == * [https://www.visitmurazzano.it/parrocchia-san-lorenzo/ Simbahan ng Parokya ng San Lorenzo] * [https://www.visitmurazzano.it/torre-medievale-3/ Medyebal na tore], na nangingibabaw sa bayan, na may nakapaligid na luntiang lugar at panoramikong punto * [https://www.visitmurazzano.it/santuario-beata-vergine-di-hal-2/ Dambana ng Mahal na Birhen ng Hal]<ref>[http://www.comune.murazzano.cn.it/Home/Guida-al-paese?IDPagina=33198 Comune di Murazzano - Vivere Murazzano - Da visitare - IL SANTUARIO]</ref> * [https://www.visitmurazzano.it/altri-monumenti/ Palasyo ng Tovegni] * [https://www.visitmurazzano.it/ricetto/ Ricetto]<ref>http://www.comune.murazzano.cn.it/Home/Guida-al-paese?IDPagina=33204</ref> * Matatagpuan ang [[Liwasang Safari ng Langhe Safari|Liwasang Safari ng Langhe]] mga 3&nbsp;km mula sa bayan == Kultura at ekonomiya == Nabanggit ang Murazzano sa nobela ni [[Beppe Fenoglio]] na "''Il partigiano Johnny''" (Ang [[Partisano|Partisanong]] si Johnny). Ang bayan ay tahanan ng malambot na keso na may [[Murazzano (keso)|parehong pangalan]], na mayroong [[protektadong designasyon ng pinagmulan]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.murazzano.cn.it/ Opisyal na website] {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] tvbfs906qbs3asz4198cityt4aykbfr 0 137070 2227459 2031990 2026-09-22T03:07:04Z Ryomaandres 8044 2227459 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Morozzo|official_name=Comune di Morozzo|native_name=|image_skyline=Morozzo chiesa della Nativita di Maria.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|7|43|E|type:city(1,985)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Med. Mauro Fissore|area_footnotes=|area_total_km2=22.19|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Morozzesi|elevation_footnotes=|elevation_m=431|saint=San Magno|day=Huling Linggo ng Hulyo|postal_code=12040|area_code=0171|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Morozzo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|14|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Morozzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Beinette]], [[Castelletto Stura]], [[Cuneo]], [[Margarita, Piamonte|Margarita]], [[Mondovì]], [[Montanera]], [[Rocca de' Baldi]], at [[Sant'Albano Stura]]. == Mga monumento at tanawin == === Kapilya ni Santo Stefano === Matatagpuan sa labas lamang ng bayan, pinapanatili ng kapilya na ito ang isang ika-15 siglong siklong piktoriko na natatakpan ng dayap na ginamit bilang disinfectant matapos gamitin ang simbahan bilang isang lazaretto. == Impraestruktura at transportasyon == Ang Cuneo-Morozzo linya 11 ng Cuneo conurbation ay dumadaan sa Munisipalidad ng Morozzo, na nag-uugnay sa munisipalidad sa lungsod ng Cuneo, upang bigyang-daan ang mga mamamayan na mapupuntahan ang mga koneksiyon na inaalok ng extra-urbanong pampublikong sasakyan at sa [[estasyon ng tren ng Cuneo]], ibinigay na ang munisipalidad na pinag-uusapan ay hindi pinaglilingkuran ng transportasyon ng riles. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] jz75ugi2waehhri946b0clg72bt15vg 0 137071 2227462 2223581 2026-09-22T03:09:08Z Ryomaandres 8044 2227462 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Murello|official_name=Comune di Murello|native_name=|image_skyline=Murello chiesa san Giovanni Battista.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|45|N|7|36|E|type:city(904)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Bonavalle, Tetti Spertini, Tetti Spertini Sotto|mayor_party=|mayor=Fabrizio Milla|area_footnotes=|area_total_km2=17.33|population_footnotes=|population_total=961|population_as_of=Enero 1, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Murellese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=260|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12030|area_code=0172|website=|footnotes=}} Ang '''Murello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilaga ng [[Cuneo]]. Noong 1-1-2017, mayroon itong populasyon na 961 at may lawak na {{Convert|17.33|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Murello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cavallerleone]], [[Moretta]], [[Polonghera]], [[Racconigi]], [[Ruffia]], at [[Villanova Solaro]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng Hunyo 24, 2003.<ref>{{Cite web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/murello.html |title=Murello (Cuneo) D.P.R. 24.06.2003 concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708045037/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/murello.html |url-status=dead }}</ref> == Impraestruktura at transportasyon == Sa pagitan ng 1886 at 1959 ang bayan ay pinaglingkuran ng isang estasyon, na matatagpuan sa Tetti Spertini, mga 2 kilometro mula sa bayan, na matatagpuan sa kahabaan ng [[riles ng Moretta-Cavallermaggiore]].<ref>Luigi Ballatore, ''Storia delle ferrovie in Piemonte'', Editrice Il Punto, Torino, 2002, pp. 120-121. [[Speciale:RicercaISBN/8888552006|ISBN 88-88552-00-6]].</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1572 bar:1871 from: 0 till:1651 bar:1881 from: 0 till:1617 bar:1901 from: 0 till:1460 bar:1911 from: 0 till:1592 bar:1921 from: 0 till:1598 bar:1931 from: 0 till:1499 bar:1936 from: 0 till:1483 bar:1951 from: 0 till:1428 bar:1961 from: 0 till:1172 bar:1971 from: 0 till:1026 bar:1981 from: 0 till:967 bar:1991 from: 0 till:946 bar:2001 from: 0 till:899 PlotData= bar:1861 at:1572 fontsize:XS text: 1572 shift:(-8,5) bar:1871 at:1651 fontsize:XS text: 1651 shift:(-8,5) bar:1881 at:1617 fontsize:XS text: 1617 shift:(-8,5) bar:1901 at:1460 fontsize:XS text: 1460 shift:(-8,5) bar:1911 at:1592 fontsize:XS text: 1592 shift:(-8,5) bar:1921 at:1598 fontsize:XS text: 1598 shift:(-8,5) bar:1931 at:1499 fontsize:XS text: 1499 shift:(-8,5) bar:1936 at:1483 fontsize:XS text: 1483 shift:(-8,5) bar:1951 at:1428 fontsize:XS text: 1428 shift:(-8,5) bar:1961 at:1172 fontsize:XS text: 1172 shift:(-8,5) bar:1971 at:1026 fontsize:XS text: 1026 shift:(-8,5) bar:1981 at:967 fontsize:XS text: 967 shift:(-8,5) bar:1991 at:946 fontsize:XS text: 946 shift:(-8,5) bar:2001 at:899 fontsize:XS text: 899 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] fku5y58juj2nqor2onaxuwsst50dnq4 0 137073 2227464 2031987 2026-09-22T03:11:49Z Ryomaandres 8044 2227464 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Neive|official_name=Comune di Neive|native_name=|image_skyline=Neive_Panorama.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Neive-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|43|N|8|7|E|type:city(3,042)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Albesani, Balluri, Bordini, Bricco di Neive, Casasse, Cottà, Gallina, Moretta,Pallareta, Pastura, Serraboella, Serracapelli, Starderi|mayor_party=|mayor=Gilberto Luigi Bavarello|area_footnotes=|area_total_km2=21.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Neivesi|elevation_footnotes=|elevation_m=308|saint=San Miguel|day=Setyembre 29|postal_code=12057|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.neive.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Neive''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ang Neive ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barbaresco, Piamonte|Barbaresco]], [[Castagnito]], [[Castagnole delle Lanze]], [[Coazzolo]], [[Magliano Alfieri]], [[Mango, Piamonte|Mango]], [[Neviglie]], at [[Treiso]]. Ang makasaysayang sentro nito ay nagpapanatili ng medyebal na disenyo, at isa sa mga pinakamagandang nayon sa Italya (''[[I borghi più belli d'Italia]]'').<ref>https://borghipiubelliditalia.it/piemonte/</ref> == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ng Neive ay sumasakop sa isang lugar na 21.3 km² sa hilagang-silangang sektor ng lalawigan ng Cuneo, sa hangganan ng lalawigan ng Asti, at ito ay nahuhulog sa tanawin ng pagtatanim ng bino ng [[Langhe]]. Ang kabesera ng Neive ay tumataas sa 308 m. Ito ay 10 km mula sa Alba (ang pangunahing bayan ng sanggunian), mga 79 km mula sa Cuneo at 27 km mula sa Asti. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] fmy8cny5dslkwdb89xg3btc35cl74y5 0 137076 2227466 2032078 2026-09-22T03:12:39Z Ryomaandres 8044 2227466 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Niella Tanaro|official_name=Comune di Niella Tanaro|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|25|N|7|55|E|type:city(1,021)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Lola Pensa|area_footnotes=|area_total_km2=15.71|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=1048|population_as_of=Nobyembre 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Niellesi|elevation_footnotes=|elevation_m=371|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0174|website={{official website |www.comune.niellatanaro.cn.it}}|footnotes=}} Ang '''Niella Tanaro''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|30|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Ang Niella Tanaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Briaglia]], [[Castellino Tanaro]], [[Cigliè]], [[Lesegno]], [[Mondovì]], [[Rocca Cigliè]], [[San Michele Mondovì]], at [[Vicoforte]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng Munisipalidad ng Niella Tanaro ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hunyo 26, 2008.<ref>{{Cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2008/comuni/niella_tanaro.html|titolo=Comune di Niella Tanaro, D.P.R. 26.06.2008 concessione di stemma e gonfalone|sito=Governo italiano, Ufficio Onorificenze e Araldica|accesso=2021-09-11}}</ref> == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang sibil === * Monumento sa mga Nabuwag ng Kampanyang Aprikano at ng dalawang digmaan. Ang base at ang buong monumento ay nasa bato. * Iba't ibang mga fresco ng Piamontes na huling Gotikong paaralan (ika-15-16 na siglo), upang palamutihan ang iba't ibang mga gusali. == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] k3srhbow3q1xn6h77deeyv0lek783oa 0 137091 2227469 2103030 2026-09-22T03:14:57Z Ryomaandres 8044 2227469 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pietraporzio|official_name=Comune di Pietraporzio|native_name=|image_skyline=Pietraporzio-DSCF8551.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|21|N|7|2|E|type:city(99)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Marco Frigerio|area_footnotes=|area_total_km2=55.19|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pietraporziesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1246|saint=|day=|postal_code=12010|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.pietraporzio.cn.it/}}|footnotes=}} Ang '''Pietraporzio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan sa [[Valle Stura]] mga {{Convert|100|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]], sa hangganan ng France. Ang Pietraporzio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Argentera]], [[Canosio]], [[Saint-Etienne-de-Tinée]] (Pransiya), [[Sambuco]], at [[Vinadio]]. == Pisikal na heograpiya == Ito ay matatagpuan sa [[Val Stura]], sa tabi ng ilog ng [[Stura di Demonte|parehong pangalan]], mga labinlimang kilometro mula sa [[burol ng Maddalena]] (hangganan ng estado sa [[Pransiya]]). == Simbolo == Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng Italya noong Disyembre 5, 1984.<ref>[http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?4653 Pietraporzio]{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang gonfalon ay isang party cloth na puti at asul. == Sport == Ang cross-country skier na si [[Stefania Belmondo]] ay lumaki sa [[Frazione|''frazione'']] ng Pontebernardo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] incpjd8ursxoaubjn506k98oegzm1oi 0 137093 2227468 2039073 2026-09-22T03:14:12Z Ryomaandres 8044 2227468 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Piasco|official_name=Comune di Piasco|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Piasco-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|34|N|7|27|E|type:city(2,827)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Serravalle, Sant'Antonio|mayor_party=|mayor=Roberto Ponte|area_footnotes=|area_total_km2=10.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Piaschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=458|saint=|day=|postal_code=12026|area_code=0175|website={{official website|http://www.comune.piasco.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Piasco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]]. Ito ay tahanan ng nag-iisang museo ng mga [[alpa]] sa mundo. == Mga monumento at tanawin == === Museong Arpa Victor Salvi === Una at tanging museo ng mga alpa sa mundo, na may koleksiyon ng mahigit 100 specimen na naglalarawan sa kasaysayan at ebolusyon ng instrumento sa nakalipas na tatlong siglo. Ang mga estilong pampalamuti ng iba't ibang panahon ay emblematiko, na naglalarawan ng mga pagbabago sa panlasa mula sa estilo ng bulaklak noong kalagitnaan ng ikalabing walong siglo hanggang sa neoklasisismo ng Napoleonikong panahon, mula sa Romantikong Gotiko hanggang Art Deco. Ang museo ay nagpapakita rin ng alpa na ginawa ni Rodolfo, ama ni [[Victor Salvi]], na nabawi sa Africa ng kaniyang anak. Sa museo ay makikita ang isang pelikula tungkol sa proseso ng paggawa ng alpa. == Simbolo == Kinilala ang eskudo de armas ng munisipyo sa pamamagitan ng Dekreto ng pinuno ng pamahalaan noong Hulyo 16, 1936.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2433|titolo=Piasco|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=21 gennaio 2023}}</ref> == Impraestruktura at transportasyon == Sa pagitan ng 1887 at 1948 ang munisipyo ay pinagsilbihan ng [[tranvia ng Costigliole-Venasca]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] h7am5irbpwkd8lpt4xyoa7j34u8jcva 0 137097 2227470 2039097 2026-09-22T03:15:41Z Ryomaandres 8044 2227470 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pontechianale|official_name=Comune di Pontechianale|native_name=|image_skyline=PontechianaleDallAlto.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng frazione ng Maddalena sa Pontechianale|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|37|N|7|2|E|type:city(202)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Maddalena (communal capital), Castello, Villaretto, Rueite, Genzana, Forest, Chianale|mayor_party=|mayor=Oliviero Patrile|area_footnotes=|area_total_km2=94.92|population_footnotes=<ref>Data from [[Italian Institute of Statistics|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Pontechianalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1614|saint=|day=|postal_code=12020|area_code=0175|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Pontechianale''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cuneo]], sa hangganan ng [[Pransiya]]. May hangganan ang Pontechianale ang sa sumusunod na munisipalidad: [[Bellino]], [[Casteldelfino]], [[Crissolo]], [[Oncino]] (Italya), [[Molines-en-Queyras]], [[Ristolas]], [[Saint-Paul-sur-Ubaye]], at [[Saint-Véran]] (Pransiya). == Pisikal na heograpiya == Ito ang pinakamataas na nayon sa [[Val Varaita]] at ang mga [[Hangganang Pransiya-Italya|hangganan]] ng teritoryo nito sa Pransiya, na mapupuntahan sa pamamagitan ng kotse sa pamamagitan ng [[Pasong bundok|Pasong]] [[Colle dell'Agnello]]. Ang Valle Varaita ay bahagi ng mga lambak ng Italyanong Oksitano, at sa katunayan ang [[wikang Oksitano]] ay sinasalita sa munisipalidad. Isa rin ito sa mga nayon ng [[Castellata]], kasama ang [[Casteldelfino]] at [[Bellino]]. == Kasaysayan == Ang pangalang "Pontechianale" ay malamang na nagmula sa pagsasama ng mga toponimo ng dalawang pinakamahalagang nayon: Chianale (mula sa Latin na Canalis, Canalem, ang kanal, o ang makitid na daanan kung saan dumadaloy ang Ilog Varaita) at Castello, na inilarawan din bilang Pont. Ang unang pagbanggit sa Pont bilang "Pontum" ay matatagpuan sa donasyon noong Marso 16, 1062, at nagpapaalala sa pagkakaroon ng ilang tulay, na mahalaga para sa pagtawid sa Ilog Varaita. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * Media related to Pontechianale at Wikimedia Commons {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] e8zhj4c944kk8filt1jkeqbs4pqk0nl 0 137113 2227473 2039422 2026-09-22T03:18:52Z Ryomaandres 8044 2227473 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rocca de' Baldi|official_name=Comune di Rocca de' Baldi|native_name=|image_skyline=Rocca de baldi panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|26|N|7|45|E|type:city(1,656)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Bruno Curti|area_footnotes=|area_total_km2=26.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roccadebaldesi|elevation_footnotes=|elevation_m=414|saint=|day=|postal_code=12047|area_code=0174|website={{Official website |www.comune.roccadebaldi.cn.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Rocca de' Baldi''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. == Pisikal na heograpiya == Ang kastilyo at ang orihinal na kabesera ng munisipalidad ay matatagpuan sa [[Pampang ng sapa|idrograpikong kanan]] ng sapa ng [[Pesio]], habang ang ''[[frazione]]'' ng Crava, luklukan ng Munisipyo mula noong 1865, ay matatagpuan sa idrograpikong kaliwa ng sapa, sa aksis ng daang [[Carrù]]-Cuneo. 2.7 km ang Rocca de' Baldi mula sa [[Morozzo]], 5.8 km mula sa [[Magliano Alpi]], 6.7 km mula sa [[Mondovì]], 6.9 km mula sa [[Pianfei]], 9.1 km mula sa [[Sant'Albano Stura]], 11.7 km mula sa Carrù, at 13.6 km mula sa [[Fossano]]. == Kasaysayan == May mga bakas ng mga pamayanan mula noong kalagitnaan ng ika-11 siglo, ngunit unang lumitaw si Rocca de' Baldi sa isang opisyal na dokumento noong 1240, nang may pagbanggit sa mga kalalakihan ng Rochebaudi sa isang pagtatalo.<ref>{{Cita libro |url=https://books.google.it/books/about/Cuneo_1198_1382.html?id=Rd5oAAAAMAAJ&redir_esc=y |p=37 |nome=Piero |cognome=Camilla |titolo=Cuneo 1198-1382 |anno=1970 |editore=Società per gli studi storici, archeologici e artistici della provincia di Cuneo}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] ikyaxjp74vnznhqt6dpb8v1pt92zz6d 0 137119 2227475 2039426 2026-09-22T03:19:30Z Ryomaandres 8044 2227475 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roddi|official_name=Comune di Roddi|native_name=|image_skyline=Roddi 1.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang Parokya ng Santa Maria Assunta|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|41|N|7|58|E|type:city(1,426)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=285|saint=|day=|postal_code=12060|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Roddi''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ito ay tahanan ng nag-iisang "unibersidad" ng mga [[aso]] ng [[Tuber|trupa]] sa mundo, na nilikha noong 1880 ng isang magsasaka ng Roddese, si Antonio Monchiero, na kilala bilang "Barot". Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,426 at may lawak na {{Convert|9.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> [[Talaksan:Castle_of_Roddi_19-3-22.jpg|thumb| Kilala ang Roddi sa kastilyong medyebal na matatagpuan sa gitna ng comune]] Ang Roddi ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Alba, Piamonte|Alba]], [[La Morra]], [[Monticello d'Alba]], [[Santa Vittoria d'Alba]], at [[Verduno]]. == Kultura == === Museo === Kabilang sa museo ang isang serye ng mga artistikong instalasyon na nakatuon sa iba't ibang tema, tulad ng kasaysayan, mga alamat, agham, at gastronomiya. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1266 bar:1871 from: 0 till:1314 bar:1881 from: 0 till:1309 bar:1901 from: 0 till:1411 bar:1911 from: 0 till:1292 bar:1921 from: 0 till:1346 bar:1931 from: 0 till:1420 bar:1936 from: 0 till:1341 bar:1951 from: 0 till:1156 bar:1961 from: 0 till:917 bar:1971 from: 0 till:784 bar:1981 from: 0 till:843 bar:1991 from: 0 till:1108 bar:2001 from: 0 till:1323 PlotData= bar:1861 at:1266 fontsize:XS text: 1266 shift:(-8,5) bar:1871 at:1314 fontsize:XS text: 1314 shift:(-8,5) bar:1881 at:1309 fontsize:XS text: 1309 shift:(-8,5) bar:1901 at:1411 fontsize:XS text: 1411 shift:(-8,5) bar:1911 at:1292 fontsize:XS text: 1292 shift:(-8,5) bar:1921 at:1346 fontsize:XS text: 1346 shift:(-8,5) bar:1931 at:1420 fontsize:XS text: 1420 shift:(-8,5) bar:1936 at:1341 fontsize:XS text: 1341 shift:(-8,5) bar:1951 at:1156 fontsize:XS text: 1156 shift:(-8,5) bar:1961 at:917 fontsize:XS text: 917 shift:(-8,5) bar:1971 at:784 fontsize:XS text: 784 shift:(-8,5) bar:1981 at:843 fontsize:XS text: 843 shift:(-8,5) bar:1991 at:1108 fontsize:XS text: 1108 shift:(-8,5) bar:2001 at:1323 fontsize:XS text: 1323 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 85agak0rdmgszbm0h87b0djdkqnopdb 0 137138 2227477 2039458 2026-09-22T03:21:30Z Ryomaandres 8044 2227477 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santo Stefano Belbo|official_name=Comune di Santo Stefano Belbo|native_name=|image_skyline=Santo Stefano Belbo (CN).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|42|N|8|14|E|type:city(4,021)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo| Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giuseppe Artuffo|area_footnotes=|area_total_km2=23.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=170|saint=|day=|postal_code=12058|area_code=0141|website={{official website|http://www.santostefanobelbo.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Santo Stefano Belbo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Ito ang lugar ng kapanganakan ng ika-20 siglong may-akda na si [[Cesare Pavese]]. Sa burol nito ay isang medyebal na kastilyo at isang kumbentong Benedictino, malamang na itinayo sa mga guho ng isang templo ng [[Hupiter (mitolohiya)|Hupiter]]. Ang medyebal na pamayanan ng Santo Stefano Belbo ay nakatayo sa pagitan ng mga burol ng [[Langhe]]. Noong unang bahagi ng ika-labing-apat na siglo, ito ay una sa isang distrito ng mga Markes ng Monferrato, pagkatapos ay ang Markes ng Saluzzo, at pagkatapos ay ang pamilya ng Scarampi. Ang bayan ay madalas na pinagtatalunan, na ipinakita ng isang sinaunang medyebal na tore, na nawasak sa digmaan sa pagitan ng España at Austria noong 1600. Ang ekonomiya ng Santo Stefano Belbo ay pangunahing umaasa sa paggawa ng alak, lalo na sa Moscato d'Asti at Asti Spumante. == Mga monumento at tanawin == === Simbahan nina Santiago at San Cristobal === Itinayo noong ika-14 na siglo, ito ay nakatayo sa tabi ng mga labi ng isang sinaunang toreng medyebal at mga guho ng isang kastilyo. Inabandona noong 1926, ngayon ay kinaroroonan ito ng aklatang sibiko at ng Pundasyong Cesare Pavese. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] tuzosrvbkrds6xy6k2yt60i3ryavspr 0 137140 2227478 2039460 2026-09-22T03:22:43Z Ryomaandres 8044 2227478 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scagnello|official_name=Comune di Scagnello|native_name=|image_skyline=Scagnello vista dal Bric Ciarandella.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|20|N|7|59|E|type:city(209)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo| Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Ivo Borgna|area_footnotes=|area_total_km2=9.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12070|area_code=0174|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Scagnello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 209 at isang lugar na {{Convert|9.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Scagnello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Battifollo]], [[Ceva]], [[Lisio]], [[Mombasiglio]], at [[Monasterolo Casotto]]. Ito ay kabilang sa mga nayon ng Val Mongia. Ang ibig-sabihin ng Scagnello ay "Aduana". Ang Scagnello ay isang pundasyon sa [[Lumang Ruta ng Asin]] mula Genova hanggang Milan. Karamihan sa mga kayamanan nito ay nawasak sa panahong Napoleoniko na yugto ng pananakop at pagkawasak. Tanging ang mga lumang guho ng mga kastilyo ang nagdodokumento ng dating kapangyarihan. Sa kasalukuyan ay umiiral pa rin ang isang lumang bahay na may naka-catalog na fresco mula sa ika-15 siglo. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Scagnello ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Agosto 1, 1995.<ref>{{cita web|titolo=Scagnello, decreto 1995-08-01 DPR, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?5298|accesso=28 settembre 2021|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:1000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:538 bar:1871 from: 0 till:566 bar:1881 from: 0 till:584 bar:1901 from: 0 till:542 bar:1911 from: 0 till:572 bar:1921 from: 0 till:605 bar:1931 from: 0 till:532 bar:1936 from: 0 till:521 bar:1951 from: 0 till:449 bar:1961 from: 0 till:323 bar:1971 from: 0 till:227 bar:1981 from: 0 till:214 bar:1991 from: 0 till:220 bar:2001 from: 0 till:209 PlotData= bar:1861 at:538 fontsize:XS text: 538 shift:(-8,5) bar:1871 at:566 fontsize:XS text: 566 shift:(-8,5) bar:1881 at:584 fontsize:XS text: 584 shift:(-8,5) bar:1901 at:542 fontsize:XS text: 542 shift:(-8,5) bar:1911 at:572 fontsize:XS text: 572 shift:(-8,5) bar:1921 at:605 fontsize:XS text: 605 shift:(-8,5) bar:1931 at:532 fontsize:XS text: 532 shift:(-8,5) bar:1936 at:521 fontsize:XS text: 521 shift:(-8,5) bar:1951 at:449 fontsize:XS text: 449 shift:(-8,5) bar:1961 at:323 fontsize:XS text: 323 shift:(-8,5) bar:1971 at:227 fontsize:XS text: 227 shift:(-8,5) bar:1981 at:214 fontsize:XS text: 214 shift:(-8,5) bar:1991 at:220 fontsize:XS text: 220 shift:(-8,5) bar:2001 at:209 fontsize:XS text: 209 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] ifuuaay3mfp2rkwlr8y7jccie6vi1pw 0 137144 2227479 2039470 2026-09-22T03:23:31Z Ryomaandres 8044 2227479 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sinio|official_name=Comune di Sinio|native_name=|image_skyline=View on Sinio 2015.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|36|N|8|1|E|type:city(471)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cunao|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=Civic List|mayor=Sergio Seghesio|area_footnotes=|area_total_km2=8.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=357|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Sinio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Enero 1, 2017, mayroon itong populasyon na 529 at isang lugar na {{Convert|8.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Isang maliit na rural na pamayanan na napapalibutan ng mga ubasan, ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng makasaysayang sentrong medyebal na pinagmulan at ang pagkakaayos ng bayan "sa anyo ng isang heraldikong kalasag", na may tatlong pangunahing kalye na mula sa itaas, na pinangungunahan ng kastilyo, nagsasanib (halos patusok) pababa. Ang Sinio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albaretto della Torre]], [[Cerretto Langhe|Cerreto Langhe]], [[Montelupo Albese]], [[Roddino]], [[Rodello]], at [[Serralunga d'Alba]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Sinio ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Pebrero 2, 2007.<ref>{{cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2007/comuni/sinio.html|titolo=Sinio (Cuneo) D.P.R. 02.02.2007 concessione di stemma e gonfalone|accesso=27 settembre 2021}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:716 bar:1871 from: 0 till:760 bar:1881 from: 0 till:801 bar:1901 from: 0 till:948 bar:1911 from: 0 till:964 bar:1921 from: 0 till:988 bar:1931 from: 0 till:1018 bar:1936 from: 0 till:1000 bar:1951 from: 0 till:777 bar:1961 from: 0 till:594 bar:1971 from: 0 till:505 bar:1981 from: 0 till:422 bar:1991 from: 0 till:483 bar:2001 from: 0 till:461 PlotData= bar:1861 at:716 fontsize:XS text: 716 shift:(-8,5) bar:1871 at:760 fontsize:XS text: 760 shift:(-8,5) bar:1881 at:801 fontsize:XS text: 801 shift:(-8,5) bar:1901 at:948 fontsize:XS text: 948 shift:(-8,5) bar:1911 at:964 fontsize:XS text: 964 shift:(-8,5) bar:1921 at:988 fontsize:XS text: 988 shift:(-8,5) bar:1931 at:1018 fontsize:XS text: 1018 shift:(-8,5) bar:1936 at:1000 fontsize:XS text: 1000 shift:(-8,5) bar:1951 at:777 fontsize:XS text: 777 shift:(-8,5) bar:1961 at:594 fontsize:XS text: 594 shift:(-8,5) bar:1971 at:505 fontsize:XS text: 505 shift:(-8,5) bar:1981 at:422 fontsize:XS text: 422 shift:(-8,5) bar:1991 at:483 fontsize:XS text: 483 shift:(-8,5) bar:2001 at:461 fontsize:XS text: 461 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] mft71fzz36ubjp0ps3dvw5vj06g68tt 0 137174 2227472 2185562 2026-09-22T03:17:14Z Ryomaandres 8044 2227472 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Villafalletto|official_name=Comune di Villafalletto|native_name=|image_skyline=Piazza Giuseppe Mazzini, Villafalletto, Piemonte.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng bayan.|image_shield=Villafalletto-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|33|N|7|32|E|type:city(2,900)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Gerbola, Prà, Presidenta, Termine|mayor_party=|mayor=Giuseppe Sarcinelli|area_footnotes=|area_total_km2=29.73|population_footnotes=|population_demonym=Villafallettese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=431|saint=|day=|postal_code=12020|area_code=0171|website={{Official website|www.comune.villafalletto.cn.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Villafalletto''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} sa timog ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilaga ng [[Cuneo]]. Ang Villafalletto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Busca, Piamonte|Busca]], [[Centallo]], [[Costigliole Saluzzo]], [[Fossano]], [[Savigliano]], [[Tarantasca]], [[Verzuolo]], at [[Vottignasco]]. Ito ay matatagpuan sa kanang pampang ng [[Maira (ilog)|Maira]]. Ang Villafalletto ay ang lugar ng kapanganakan ng anarkistang si [[Bartolomeo Vanzetti]], na pinatay kasama si [[Nicola Sacco]] noong 1927 kasunod ng isang kontrobersiyal na paghahatol sa Amerika. Sa harapan ng bahay kung saan siya ipinanganak, isang plake na inilagay "ng Komite nina Sacco at Vanzetti" ang nagpapaalala sa malagim na pangyayari gamit ang mga salitang ito: "ang apostol ng pananampalataya ay ibinuwis ang kaniyang buhay para sa kanyang pagmamahal sa mga mapagpakumbaba."<ref>{{Cita web|url=http://bfscollezionidigitali.org/index.php/Detail/Object/Show/object_id/190|titolo=Bartolomeo Vanzetti (testo di Luigi Botta)|accesso=2017-04-20|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160918062206/http://bfscollezionidigitali.org/index.php/Detail/Object/Show/object_id/190|urlmorto=sì}}</ref> == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Torremaggiore]], Italya, simula 2009 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Clear}}{{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] hr97tey07r3041ynqdzq9afc5m2i1vg 0 137526 2227404 2141848 2026-09-22T02:35:30Z Ryomaandres 8044 /* Mga gusaling makasaysayan at relihiyoso */ 2227404 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Piobesi Torinese|official_name=Comune di Piobesi Torinese|native_name=|image_skyline=Chiesa della Natività di Maria Vergine, Piobesi Torinese.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang parokya.|image_shield=Piobesi Torinese-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|56|N|7|37|E|type:city(3,424)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Tetti Cavalloni|mayor_party=|mayor=Luciano Bollati|area_footnotes=|area_total_km2=19.7|population_footnotes=|population_total=3723|population_as_of=31 December 2010<ref>Data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=Piobesini|elevation_footnotes=|elevation_m=233|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=10040|area_code=011|website=|footnotes=}} Ang '''Piobesi Torinese''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga 15&nbsp;km timog-kanluran ng [[Turin]]. Ang Piobesi Torinese ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Candiolo]], [[None, Piamonte|Wala]], [[Vinovo]], [[Castagnole Piemonte]], at [[Carignano, Piamonte|Carignano]]. == Mga daluyan ng tubig == Ang sapa ng [[Chisola]] ay dumadaloy sa lugar ng Piobesi Torinese. == Mga gusaling makasaysayan at relihiyoso == [[File:Piobesi_T.se_-_Torre.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Piobesi_T.se_-_Torre.JPG|left|thumb|Tore ng lumang kastilyo.]] * Mga labi ng lumang kastilyo, na may tore * [[Simbahang ng Kapanganakan kay Birheng Maria (Piobesi Torinese)|Simbahang Parokya ng Kapanganakan kay Birheng Maria]], na itinalaga noong 1892 * Pieve di San Giovanni ai Campi, Romaniko, na itinayo noong ika-11 siglo * Casa Gramaglia == Kultura == === Aklatan === Ang aklatang sibiko ng Piobesi Torinese, na itinatag ng konseho munisipal noong 1975, ay matatagpuan sa unang palapag ng Kastilyo ng Piobesi.<ref>{{Cita pubblicazione|titolo=Guida alle Biblioteche dell'Area Metropolitana Torinese|editore=Regione Piemonte}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Turin}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] 3m5eiwtde786g69lfrmid3jt92vfrgh 0 138882 2227492 1984040 2026-09-22T04:30:45Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Carona|official_name=Comune di Carona|native_name=|image_skyline=Carona panorama.jpg|image_caption=Carona|image_shield=Carona-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|9|47|E|type:city(376)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] (BG)|frazioni=Flumenero, Pagliari, Porta|mayor_party=|mayor=Giancarlo Pedretti|area_footnotes=|area_total_km2=44.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Caronelli|elevation_footnotes=|elevation_m=1110|saint=San Juan Bautista|day=Hunyo 24|postal_code=24010|area_code=0345|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[Talaksan:Carona_&_Lake.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Carona_%26_Lake.JPG/220px-Carona_%26_Lake.JPG|left|thumb| Carona at ang lawa nito]] Ang '''Carona''' ([[Diyalektong Bergamasco|Bergamasque]]: {{Lang|lmo|Caruna}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Bergamo]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Milan]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilaga ng [[Bergamo]]. Sa pamamagitan ng batas ng Carona, sa teritoryo nito ay walang mga nayon, ngunit kinikilala pa rin nito ang mga lokalidad ng Carona Bassa at Pagliari.<ref>{{Cite web |url=http://www.comuniecitta.it/risorse/statuti/carona.pdf |title=Comune di Carona - Statuto |access-date=2022-10-18 |archive-date=2024-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701064413/https://www.comuniecitta.it/risorse/statuti/carona.pdf |url-status=dead }}</ref> Ang Carona ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Branzi]], [[Caiolo]], [[Foppolo]], [[Gandellino]], [[Piateda]], [[Valbondione]], [[Valgoglio]], at [[Valleve]]. == Kasaysayan == Sinusubaybayan ng mga kamakailang pag-aaral ang mga unang palatandaan ng presensiya ng tao pabalik sa panahong [[Mga Etrusko|Etrusko]], salamat sa pagkatuklas ng mahahalagang natuklasan sa lugar ng Foppa at sa daan na patungo sa mga lawa ng Gemelli. Ipinapalagay na ang mga natuklasang ito ay hindi tumutugma sa mga matatag na pamayanan, dahil sa hindi natatagpuan na mga kondisyon ng teritoryo kung saan sila natagpuan. Nakita ng mga sumunod na panahon ang pagdating ng dominasyon ng mga [[Imperyong Romano|Romano]], na umakyat dito upang samantalahin ang malaking potensyal sa pagmimina ng lugar, na nagtatag din ng isang pugon sa pagtunaw ng bakal. Ang toponimo ay dapat bumalik sa panahong ito, kahit na maraming mga hinuha sa pinagmulan: may mga naniniwala na ito ay maaaring masubaybayan pabalik sa isang personal na pangalan, at sa halip ay iginiit na ito ay nagmula sa Latin na ''calauna''. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Bergamo}} 7bec8h4azu3rzcacvzcgfoqqti83c8k 0 143743 2227367 2095623 2026-09-22T02:07:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227367 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Basiglio|official_name=Comune di Basiglio|native_name=|image_skyline=Basiglio (MI) - Campanile chiesa parrocchiale Sant'Agata.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Basiglio-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|21|N|9|10|E|type:city(8,444)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=Milano 3, Cascina Vione, Cascina Colombaia|mayor_party=|mayor=Lidia Reale|area_footnotes=|area_total_km2=8.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=7780|population_as_of=Pebrero 28, 2014|pop_density_footnotes=|population_demonym=Basigliesi|elevation_footnotes=|elevation_m=97|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=20080/20089|area_code=02|website={{official website|http://www.comune.basiglio.mi.it}}|footnotes=}} Ang '''Basiglio''' (Lombardo: ''Basej'' [baˈzɛj]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]], rehiyon [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|13|km|mi|0}} timog ng [[Milan]]. Ito ang pinakamayamang munisipalidad ng Italya. May hangganan ang Basiglio sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Zibido San Giacomo]], [[Rozzano]], [[Pieve Emanuele]], at [[Lacchiarella]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pinakapinagkakatiwalaang hinuha sa pinagmulan ng pangalan ay nagmula ito sa Latin na haligi (base ng haligi). Sa lugar ng kasalukuyang Basiglio ay malamang na mayroong isang bato sa kalsada, kaya ang batayan ay dapat na maunawaan bilang isang "base ng isang bato upang magpahiwatig ng mga distansya ng kalsada" Ayon sa iba pang mga hinuha, ang pangalan ay nagmula sa: basileus ("hari" o "puno"), basilio ("teritoryo ng isang pinuno"), basei ("batong milya").<ref>Mario Traxino, ''Breve storia del sito storico di Basiglio'', in "La Chiesa di Gesù Salvatore a Milano 3", Basiglio, 1990.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.basiglio.mi.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240216170208/https://www.comune.basiglio.mi.it/ |date=2024-02-16 }} * [http://n3.nabble.com/Basiglio-Forum-f115118.html Forum ng Talakayan sa Basiglio]{{Dead link|date=October 2016}}</link> [[Category:Articles with permanently dead external links]] </link><sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Dead link tagged October 2016">permanenteng patay na link</span></nowiki>'' &#x5D;</span></sup> {{Lalawigan ng Milan}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] f7hbrcdm4x30e9sw230rhl0qm734ixr 0 145201 2227446 2224432 2026-09-22T03:00:31Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227446 wikitext text/x-wiki [[File:Aztec Empire.png|thumb|upright=1.35|Ang Imperyong Aztec noong 1519]] Ang mga '''Aztec''' ({{IPAc-en|ˈ|æ|z|t|ɛ|k|s}} {{respell|AZ|teks}}) ay isang [[Kabihasnan|kabihasnang]] [[Mesoamerika|Mesoamerikano]] na umunlad sa gitnang bahagi ng [[Mehiko]] mula noong humigit-kumulang 1300 hanggang 1521. Binubuo ang mga Aztec ng iba't ibang pangkat etniko sa gitnang Mehiko, partikular na ang mga nagsasalita ng wikang Nahuatl. Ang kulturang Aztec ay inorganisa sa mga lungsod-estado (''altepetl''), na ang ilan ay nagsanib upang bumuo ng mga alyansa, kompederasyong pampolitika, o [[imperyo]]. Ang [[Imperyong Aztec]] ay isang kompederasyon ng tatlong lungsod-estado na itinatag noong 1427: [[Tenochtitlan]] (ang kabisera ng mga Mehika), Tetzcoco, at Tlacopan. Bagaman kadalasang ginagamit ang katawagang Aztec<ref name="Aztecs or Mixicas">{{Cite web |date=4 Nobyembre 2023 |title=Why are Aztecs called Mexicas? |url=https://mexicanroutes.com/why-are-aztecs-called-mexicas/ |access-date=2023-11-04 |website=mexicanroutes.com |language=en}}</ref> nang makitid upang tumukoy sa mga Mehika ng Tenochtitlan, ginagamit din ito nang mas malawak upang tumukoy sa mga estadong Nahua o mga mamamayan ng gitnang Mehiko noong panahong bago dumating ang mga Kastila,<ref>e.g.{{harvnb|Offner|1983}}</ref> gayundin noong panahon ng kolonyalismong Espanyol (1521–1821).<ref>{{harvnb|Gibson|1964}}</ref> Karamihan sa mga pangkat etniko ng gitnang Mehiko noong panahong pos-klasiko ay nagbahagi ng mahahalagang katangiang pangkultura ng Mesoamerika.<ref name="auto">{{harvnb|Smith|1997|pp=4–7}}</ref> Kabilang sa kultura ng gitnang Mehiko ang pagtatanim ng mais, panlipunang paghahati sa pagitan ng mga maharlika (''pipiltin'') at mga karaniwang mamamayan (''macehualtin''), isang [[panteon]], at isang sistemang [[kalendaryo]].<ref>{{Cite journal |last=Lucia |first=Kristin De |date=2018 |title=Style, Memory, and the Production of History: Aztec Pottery and the Materialization of a Toltec Legacy |url=http://iu.tind.io/record/918/files/2795_Style-Memory-and-the-Production.pdf |journal=Current Anthropology |language=en |volume=59 |issue=6 |pages=741–764 |doi=10.1086/700916 |issn=0011-3204 |s2cid=150354407}}</ref> Ang mga Mehika ay mga huling dumating sa Lambak ng Mehiko at itinatag ang lungsod-estado ng Tenochtitlan sa mga maliliit na pulo na hindi kanais-nais tirhan sa Lawa ng Texcoco. Kalaunan, naging dominanteng kapangyarihan sila sa Alyansang Tatluhan ng Aztec o Imperyong Aztec, na sumakop sa iba pang lungsod-estado sa buong Mesoamerika. Nagmula ito noong 1427 bilang isang alyansa ng mga lungsod-estado ng Tenochtitlan, Texcoco, at Tlacopan upang talunin ang estadong Tepanec ng Azcapotzalco, na dating nangingibabaw sa Lambak. Di-nagtagal, ang Texcoco at Tlacopan ay naging mga nakabababang katuwang lamang sa alyansa, habang ang Tenochtitlan ang naging dominanteng kapangyarihan. Pinalawak ng imperyo ang saklaw nito sa pamamagitan ng kalakalan at pananakop ng militar. Hindi ito isang tunay na imperyong teritoryal na kumokontrol sa mga lupain sa pamamagitan ng mga garison ng militar. Sa halip, pinangibabawan nito ang mga lungsod-estado na kliyente sa pamamagitan ng pagtatalaga ng mga kaibigang pinuno, pagtatatag ng mga alyansa sa pag-aasawa sa pagitan ng mga naghaharing dinastiya, at pagpapalaganap ng isang ideolohiyang imperyal.<ref>{{harvnb|Smith|1997|pp=174–175}}</ref> Nagbabayad ng [[buwis]], hindi tributo,<ref>{{Cite journal |last=Smith |first=Michael E. |date=2014 |title=The Aztecs Paid Taxes, Not Tribute |journal=Mexicon |language=en |volume=36 |issue=1 |pages=19–22 |issn=0720-5988 |jstor=43857654}}</ref> ang mga lungsod-estadong kliyente sa emperador ng Aztec, ang ''Huey Tlatoani'', bilang bahagi ng isang estratehiyang pang-[[ekonomiya]] na naglilimita sa [[komunikasyon]] at [[kalakalan]] sa pagitan ng mga estadong nasa malalayong bahagi ng imperyo, at dahil dito ay ginagawa silang umaasa sa sentrong imperyal para sa mga mamahaling kalakal.<ref>{{harvnb|Smith|1997|pp=176–182}}</ref> Naabot ng imperyo ang pinakamalawak na saklaw nito noong 1519, bago dumating ang mga mananakop na Kastila (''conquistador'') na pinamunuan ni [[Hernán Cortés]]. Nakipag-alyansa si Cortés sa mga lungsod-estado na kumokontra sa mga Mehika. Matapos bumagsak ang Tenochtitlan noong 13 Agosto 1521 at mahuli ang emperador na si Cuauhtémoc, itinatag ng [[Mga Kasita|mga Kastila]] ang [[Lungsod ng Mehiko]] sa mga guho ng Tenochtitlan at ipinagpatuloy ang kolonisasyon sa Amerika bilang bahagi ng [[Imperyong Kastila|Imperyong Espanyol]].<ref>{{Cite web |date=2025-09-22 |title=Hernán Cortés conquers the Aztec Empire |url=https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/cortes-tenochtitlan |access-date=2025-09-22 |website=History |language=en}}</ref> Sa pagkawasak ng estrukturang pampamahalaan ng Imperyong Aztec noong 1521, ginamit ng mga Kastila ang mga lungsod-estado upang pamahalaan ang mga katutubong populasyon sa pamamagitan ng mga lokal na maharlika. Nagsilbi ang mga maharlika bilang mga tagapamagitan sa pangongolekta ng buwis at pagpapakilos ng mga manggagawa, na nagpadali sa pagtatatag ng pamamahalang Kastila.<ref>{{harvnb|Cline|2000|pp=193–197}}</ref> Pangunahing nalalaman ang kultura at kasaysayan ng mga Aztec mula sa mga ebidensiyang [[Arkeolohiya|arkeolohiko]] na natagpuan sa mga paghuhukay, gaya ng sa Templo Mayor sa Lungsod ng Mehiko; mula sa mga katutubong akda; mga salaysay ng mga nakasaksi na mga mananakop na Kastila; at mga paglalarawan sa kultura at kasaysayan ng mga Aztec noong ika-16 at ika-17 dantaon na isinulat ng mga paring Kastila at mga Aztec. Kabilang dito ang ''Florentine Codex'', isang isinalarawang akdang [[Bilingguwalismo|bilingguwal]] sa Espanyol at [[Wikang Nahuatl|Nahuatl]] na nilikha ng paring Pransiskano na si Bernardino de Sahagún kasama ang mga impormanteng Aztec. Mahalaga sa pag-unawa sa mga Nahua matapos ang pananakop ang pagsasanay sa mga katutubong eskriba na sumulat ng mga tekstong nasa alpabetong Nahuatl, na pangunahing ginawa para sa mga lokal na layunin sa ilalim ng pamamahalang Kastila. Sa kasagsagan nito, nagkaroon ang kulturang Aztec ng mayamang mga tradisyong [[pampilosopiya]], [[Mitolohiya|mitolohikal]], at [[panrelihiyon]], gayundin ng kahanga-hangang mga tagumpay sa [[arkitektura]] at [[sining]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga talababa== *{{Cite book |last=Cline |first=Sarah| year=2000 |chapter=Native Peoples of Colonial Central Mexico |title=The Cambridge History of the Native Peoples of the Americas. Vol. 2. Mesoamerica Part 2 |pages=187–222 |publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-65204-9|language=en}} *{{cite book |last=Gibson |first=Charles |year=1964 |title=The Aztecs Under Spanish Rule: A History of the Indians of the Valley of Mexico, 1519–1810 |location=Stanford |publisher=Stanford University Press |url=https://archive.org/details/aztecsunderspani00gibs|language=en |url-access=registration }} *{{cite book|last=Offner| first=Jerome A.|year=1983|title=Law and Politics in Aztec Texcoco|url=https://archive.org/details/lawpoliticsinazt0044offn|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-23475-7|language=en}} *{{cite book |last=Smith |first=Michael E. |year=1997 |title=The Aztecs |edition=first |publisher=Blackwell Publishing |location=Malden, MA |isbn=978-0-631-23015-1 |oclc=48579073|language=en }} [[Kategorya:Mehiko]] [[Kategorya:Katutubong Amerikano]] 9p4g964lywsoif0072wf69q1fwgmxnb 0 155932 2227363 2216539 2026-09-22T01:49:33Z Ryomaandres 8044 2227363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Atena Lucana|frazioni=Atena Lucana Scalo, San Giuseppe, Serrone|website={{official website|http://www.comune.atenalucana.sa.it}}|area_code=0975|postal_code=84030|day=|saint=San Blas|elevation_m=642|elevation_footnotes=|population_demonym=Atinati o Atenesi|population_footnotes=|area_total_km2=26.01|area_footnotes=|mayor=Luigi Vertucci|mayor_party=|province=[[lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Atena Lucana|region=[[Campania]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|27|N|15|33|E|region:IT_type:city(2231)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Atena_Lucana-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Atena Lucana1.jpg|footnotes=}} Ang '''Atena Lucana''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang Atena Lucana ay isa sa mga pinakamatandang pamayanan sa Vallo di Diano, gaya ng pinatutunayan ng pagkakaroon ng mga sinaunang pader na *megalithic*. Nang kinalaunan, nagsilbi itong kuta ng mga Lucani at isang *municipium* ng mga Romano. Noong panahon ng Imperyo, nagkaroon ito ng mga templong inialay kina Jupiter, Cybele, Aesculapius, at Hercules, pati na rin ng paliguan, *amphitheatre*, at marahil ay isang *forum*. == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ng San Nicolas (ika-9 na siglo) * Simbahan ng Santa Maria Maggiore * Arkeolohikal na pook ng Serrone * Kastilyo * Mga [[Megalito]]ng Pader (ika-4 na siglo BK) === Kapilya ni San Jose === Ang kapilya na ito ay may mga pinagmulang medyebal, gaya ng pinatutunayan ng fresco noong ika-14 na siglo sa itaas ng pasukan. Noong unang bahagi ng ika-19 na siglo, ang kapilya ay binili ng pamilyang Pessolano Filos. Sa loob, mayroong isang altar na gawa sa batong Padula, na may nakasulat na eskudo de armas ng pamilya sa mga panel na bato sa gilid. Sa itaas ng altar, sa loob ng isang nitso, ay isang eleganteng busto ni San Jose na gawa sa kahoy. === Kapilya ng mga Kaluluwa sa Purgatoryo o San Sophia === Ang kapilya ay itinayo malapit sa ampiteatro ng Roma at unang inialay kay San Sophia. Noong ika-18 siglo, pinalitan ito ng pangalang "Ang mga Kaluluwa sa Purgatoryo" at kalaunan ay naging pag-aari ng pamilyang Mango. == Kambal na bayan == * {{Flagicon|Greece}} [[Meliki]], [[Gresya]] == Tingnan din == * [[Vallo di Diano]] ==Mga sanggunian== <references /> {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] d4iogbhafz4rn9ubv87cz0l0swqbih8 0 159877 2227325 2226812 2026-09-21T23:45:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227325 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Amaroni|frazioni=|website={{official website|http://www.amaroni.it}}|area_code=0961|postal_code=88050|day=Hulyo 31, Disyembre 4|saint=[[Santa Barbara]]|elevation_m=365|elevation_footnotes=|population_demonym=Amaronesi|population_footnotes=|area_total_km2=9.88|area_footnotes=|mayor=Luigi Ruggiero|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]] (CZ)|official_name=Comune di Amaroni|region=[[Calabria]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|47|35|N|16|27|00|E|region:IT_type:city(2007)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Amaroni-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|footnotes=}} Ang '''Amaroni''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|scn|Lamàruni}}; {{Lang-el|Amaronoi}}) ay isang bayan at {{Lang|it|[[comune]]}} sa [[lalawigan ng Catanzaro]], sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay matatagpuan sa paanan ng Bundok Carbonara (Preserre), sa isang burol na 378 m ang taas mula sa antas ng dagat na tinatanaw ang malawak na lambak ng batis ng [[Ghetterello]]. Ang teritoryo ng munisipyo ay tinatawid din ng batis ng [[Ferrera]].<ref>{{Cita web|url=https://www.galserrecalabresi.it/i-comuni/amaroni/|titolo=Amaroni|sito=GAL Serre Calabresi|accesso=4 maggio 2020}}</ref><ref>{{Cita libro |autore=G.A.L. Serre Calabresi |anno=2015 |titolo=Le terre del Sole |editore=Calabria Letteraria Editrice}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Amaroni ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Mayo 17, 1978.<ref name="Statuto">{{Cita testo|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-cz-amaroni.pdf|titolo=Statuto del Comune di Amaroni|data=3 marzo 2001|accesso=17 novembre 20202|posizione=art. 4 ''Stemma e gonfalone''}}</ref> Ang eskudo de armas ng Amaroni ay nagmula sa [[Sinupang Estatal ng Napoles]] at naaayon sa sinaunang selyo na lumilitaw sa tomo 6320 na naglalaman ng mga [[Rehistro ng lupa|rehistro]]<ref>Per la formazione del catasto onciario, i cittadini e tutti coloro che possedevano beni in un centro abitato erano tenuti alla redazione della ''rivela'', una sorta di autocertificazione nella quale, oltre a riportare tutti i componenti della famiglia con le relative professioni, venivano indicati i redditi e gli eventuali pesi deducibili ai fini del calcolo della base imponibile.</ref> para sa pagbuo ng rehistro ng lupa ng Munisipalidad ng Amaroni noong 1755.<ref>{{Cita web|url=http://www.comunediamaroni.it/index.php?option=com_content&view=article&id=63%3Aeconomiaold&catid=34%3Aaltro&Itemid=76|titolo=Economia|accesso=2023-10-09|sito=Comune di Amaroni}}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang ''gonfalon'' ay isang watawat na nahahati sa puti at pula.<ref name="Statuto2">{{Cita testo|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-cz-amaroni.pdf|titolo=Statuto del Comune di Amaroni|data=3 marzo 2001|accesso=17 novembre 20202|posizione=art. 4 ''Stemma e gonfalone''}}</ref> == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|SUI}} [[Risch-Rotkreuz]], Suwisa == Mga sanggunian == <references />{{Lalawigan ng Catanzaro}} 2rj1gimze9ydyxjb6wnhu4yggmgyz4a 0 159893 2227544 2226855 2026-09-22T06:05:29Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227544 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Cropani|elevation_footnotes=|area_total_km2=44.81|population_footnotes=|population_total=4701|population_as_of=2013|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cropanesi|elevation_m=347|mayor=None (commissars)|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Sebastian]]|day=Enero 20|postal_code=88051|area_code=0961|website={{official website|http://www.comune.cropani.cz.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Cropani|image_map=|image_skyline=CropaniCZ.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cropani-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Cropani Marina, Cuturella|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|58|N|16|47|E|region:IT_type:city(3286)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CZ}} (CZ)|footnotes=}}Ang '''Cropani''' ay isang [[komuna]] at [[bayan]] sa [[lalawigan ng Catanzaro]] sa rehiyon ng [[Calabria]] ng [[Italya]]. Ang comune ay matatagpuan 10&nbsp;km mula sa dagat at 13&nbsp;km mula sa [[La Sila|Sila]]. Ang dalawang pagkakahati ay bahagi ng munisipal na teritoryo: Cropani Marina at Cuturella. Ayon sa tradisyon, ang barkong nagdadala ng mga labi ng [[Marcos ang Ebanghelista]] mula sa [[Alexandria|Alehandria]] hanggang [[Lungsod ng Venecia|Venecia]] ay nakahanap ng kanlungan sa mga baybayin ng Cropani. Bilang pasasalamat, binigyan ng kapitan ang lungsod ng isang relikya (isang bahagi ng buto sa tuhod) na napanatili sa [[Arkitekturang Romaniko|Romanikong]] katedral nito. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Ang klima ay karaniwang [[Klimang Mediteraneo|Mediteraneo]], na may mainit at tuyong tag-araw; banayad na taglamig na may bihirang mga hamog na nagyelo at malaking pag-ulan, na kadalasang nasa pagitan ng Oktubre at Marso. Ang lugar ay apektado ng maraming hangin at agos mula hilagang-kanluran sa mas malamig na mga buwan, at ng mga simoy ng dagat sa tag-araw, lalo na sa baybayin. == Mga monumento at tanawin == Ang artistikong sentro ng Cropani ay kinakatawan ng Katedral at anim na iba pang maliliit na simbahan.<ref name="storia_bis">{{cita web|url=http://www.comunecropani.it/storia.htm|titolo=Storia di Cropani (da comunecropani.it)|accesso=20 dicembre 2011|urlmorto=sì|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6850kPlrE?url=http://www.comunecropani.it/storia.htm|dataarchivio=31 maggio 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413234534/http://www.comunecropani.it/storia.htm |date=2010-04-13 }} ()</ref> Tungkol naman sa mga gusaling sibil, nararapat na banggitin ang ilang makasaysayang gusali, ang toreng bantayan ni Crocchio, at ang Sinaunang Tarangkahan na noon ay nagmamarka ng pasukan sa kasalukuyang makasaysayang sentro ng bayan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Catanzaro}} ic047ez3kj7fe5y36ct0yjbxq08kfai 0 163127 2227622 2086402 2026-09-22T10:11:27Z Ryomaandres 8044 2227622 wikitext text/x-wiki Ang '''baron''' ay isang taong nabibilang sa mga maharlika. Ang salitang baron ay nagmula sa [[Matandang Pranses]] na ''baron''. Sa wikang [[Latin]] na (liber) ''baro'' na nangangahulugang "(malayang) tao, (malayang) mandirigma.<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=baron Online Etymology Dictionary]</ref> Ang salitang "baron" ay panlalaki, na nagiging '''baronesa''' kapag babae. Ang terminong baron ay nagpapahiwatig ng isang malayang tao, dahil ito ay isang titulo na may karapatang sa [[Ban (Gitnang Kapanahunan)|ban]]. Ito ay isang titulong maharlika na nagbibigay ng kalayaan mula sa lahat ng iba pang ranggo ng maharlika, maliban sa soberano. Nangangahulugan ito na ang isang baron ay may pananagutan lamang sa Hari o Emperador, at hindi itinuturing na mas mababa sa anumang iba pang ranggo ng maharlika. Sa katunayan, ang titulo ay orihinal na nagpapahiwatig ng mataas na maharlika o [[nobilidad]]: sa Britanya, ang mga baron, na hindi hihigit sa siyam, ay mga kamag-anak ng Duke. Noong ika-13 siglo, ang titulo ay may ganitong karangalan na kahulugan kaya't mas gusto ito kaysa prinsipe. Mula ika-10 siglo, ito ay naging isang titulong maharlika at isang ranggong piyudal na mas mababa kaysa biskonde. Ang Baron ng Kaharian ng [[Banal na Imperyong Romano]], sa kabilang banda, ay isang baron na may higit na kahalagahan kaysa sa isang prinsipe ng kaharian at may dignidad na katumbas ng isang obispo. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{usbong|Tao}} [[Category:Mga maharlika]] [[Category:Mga baron| ]] osmbxd6dvstehm27vgjbyquom0q34oz 0 200477 2227535 2064747 2026-09-22T05:36:15Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Kaharian ng Italya#Mga monarko]] to [[Victor Manuel II]] 2227535 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Victor Manuel II]] q6pbfcfskvuom1z5i2pwllrq10w5anh 0 207360 2227344 1927534 2026-09-22T01:25:41Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Cuneo]] to [[Aisone]] 2227344 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Aisone]] l1ovmwsj7ru3xlhlj7r7rj5ydmnc1a7 0 220675 2227239 2083211 2026-09-21T13:02:01Z Ryomaandres 8044 2227239 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Saracena|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.saracena.cs.it}}|area_code=0981|postal_code=87010|day=Pebrero 19|saint=[[San Leo ng Catania]]|elevation_m=606|elevation_footnotes=|population_demonym=Saracenari|population_footnotes=|area_total_km2=111.51|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Zoccalia|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Saracena|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|46|N|16|9|E|region:IT_type:city(4082)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Tanaw ng Saracena mula sa [[Lungro]]|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Saracena.jpg|native_name=|footnotes=}} '''Saracena''' ({{Lang-el|Sarakine}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang bayan ay may hangganan sa [[Altomonte]], [[Castrovillari]], [[Firmo]], [[Lungro]], [[Morano Calabro]], [[Mormanno]], [[Orsomarso]], at [[San Basile]] at tahanan ng [[San Leone, Saracena|Simbahan ng San Leone]], isang ika-12 siglong simbahang Bisantino. Ang patron ng bayan ay ang [[Saint Leo ng Catania|San Leone di Catania]], na ipinagdiriwang dalawang beses sa isang taon, isang beses sa tagsibol, pagkatapos ay muli sa huling bahagi ng tag-init. Tulad ng [[Palermo]] at [[Tropea]], ang Saracena ay kilala sa souk (o palengke sa kalye) na mula sa panahon ng Arabeng Sicilia mula sa ikasiyam na siglo hanggang sa [[Mga Italonormando|panahong Normando]]. Ang impluwensyang Arabe-Siciliano ay nanatiling malakas hanggang noong ika-13 na siglo. == Kasaysayan == Ayon sa mga kalkulasyon ng nabanggit na Padre Fiore, ang Sestio ay itinatag noong taon ng Paglikha 2256 (1744 BK)<ref>La data è ottenuta sommando 560 a 1184, anno in cui, secondo la tradizione greca, sarebbe avvenuta la distruzione di Troia.</ref>, at noong bandang 900 AD ay nasakop ito ng mga [[Saraseno]], na nagtatag ng kanilang kolonya doon.<ref>La presenza dei Saraceni è storicamente documentata nella Valle del Crati per tutto il X secolo e oltre: Cosenza venne sottoposta ad assedio nel 902, e negli anni seguenti furono assalite altre città tra cui Bisignano e Cassano; le tre città vennero infine occupate, rispettivamente, nel 1009, 1020 e 1031 (Cosenza era già stata espugnata una prima volta nel 988). Ma le incursioni e infiltrazioni saracene in Calabria furono assai frequenti anche nel corso del IX secolo, specialmente dopo l'invasione araba della Sicilia (827). Per Bruno Corino, studioso di questi problemi, l'ipotesi più plausibile è che Sestio sia stata conquistata dai Saraceni intorno all'anno 875.</ref> Kasunod nito, ayon kay Fiore, sinalakay at winasak ng hukbong imperyal ng [[Constantinopla]] ang lungsod, na nagpatalsik sa iilang nakaligtas sa pangunguna ng isang hubad at gusot na babaeng nakabalot sa isang kumot. Ang alaala ng alamat na ito ay inilalarawan sa isang sinaunang fresco na makikita sa harapan ng kapilya ni San Antonio at sa isang poliptiko noong ika-16 na siglo na napreserba sa sakristiyano ng simbahan ni San Maria del Gamio, at gayundin sa selyo ng munisipyo at sa bandila ng Saracena, na naglalarawan ng isang babaeng tumatakas, na nakabalot sa isang sapot, na may nakasulat na: "Universitas terrae Saracinae" sa paligid nito. ==Mga sanggunian== Jevollela, M. 2005, Le radici islamiche dell'Europa, Boroli Editore, Milano. {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 4km63uvhaf2iz3cbhormuey8je2awwz 0 221735 2227313 2225660 2026-09-21T19:00:54Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-49980-50|~2026-49980-50]] ([[User talk:~2026-49980-50|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2136354 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Love Radio Heneral Santos | callsign = DXWK | logo = | logo_size = 125px | city = [[Heneral Santos]] | area = [[Timog Cotabato]], ilang bahagi ng [[Sarangani]] | branding = 101.5 Love Radio | airdate = {{Start date|1990|1|1}} (bilang K101) | frequency = 101.5 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = | network = Love Radio | owner = [[MBC Media Group]] | sister_stations = [[DXTS|94.3 DZRH News FM]], [[DZRH|DZRH General Santos]] | webcast = [https://www.loveradio.com.ph/radio?station=101.5-love-radio-general-santos Listen Live] | website = [http://www.loveradio.com.ph/general-santos Love Radio General Santos] }} Ang '''DXWK''' (101.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''101.5 Love Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa 3rd floor, RD Plaza Bldg., Pendatun Ave., Brgy. Dadiangas West, [[Heneral Santos]].<ref>[https://rmn.ph/local-rmn-network-back-to-back-number-1-sa-pinaka-latest-nga-kbp-kantar-media-survey/ RMN Network Back to Back number 1 sa pinaka-latest nga KBP-Kantar Media Survey]</ref><ref>[https://www.mindanews.com/top-stories/2013/05/former-radio-broadcasters-win-city-council-provl-board-seats/ Former radio broadcasters win city council, prov’l board seats]</ref><ref>{{Cite web |url=http://dropdeaderonworks.blogspot.com/2010/11/rock-on-manila-live-in-gensan-bagsakan.html |title=Bagsakan in Gensan!: The Rock on Manila Concert Tour ~ dropdeaderon |access-date=2024-11-04 |archive-date=2020-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202062613/http://dropdeaderonworks.blogspot.com/2010/11/rock-on-manila-live-in-gensan-bagsakan.html |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{General Santos Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Heneral Santos]] 56oakxeqnt02aylr1nm35uad42jpf60 0 228222 2227323 2083304 2026-09-21T23:08:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227323 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = 74 | number-3 = 074 | name = Al-Muddaththir | name-ar = ٱلْمُدَّثِّر | name-tl = Ang Nagbalabal | prev_sura = Quran 73 | next_sura = Quran 75 | classification = Makkan | othernames = Ang Nagtakip Ng Katawan | juz = 29 | rukus = 2 | verses = 56 | words = 256 | letters = 1,035 }} '''Ang Nagbalabal''' (o '''Nagtakip Ng Katawan''') <ref>{{Cite book|title=Quran Tagalog Filipino in PDF Isinalin sa Wikang Tagalog nina Dr. Aboulkhair S. Tarason Ustadh Badi Udzaman S. Saliao at Muhammad M. Rodrigues Sinuri ni Dr. Muhammad Nadheer Ebil|url=http://archive.org/details/QuranTranslationinTagalogFilipinophilippinelanguage|date=Abril 2010}}</ref> ({{lang-ar|ٱلْمُدَّثِّر}}, ''al-muddaththir'') ay ang ika-74 kabanata (''[[sūrah]]'') ng [[Qur'an]], na may 56 na talata (''[[Ayat|āyāt]]''). ==Summary== :'''1-7''' Iniutos ni [[Muhammad]] na bumangon at ipangaral ang [[Islam]] :'''8-10''' Magiging malungkot na araw para sa mga hindi naniniwala ang araw ng paghuhukom :'''11-26''' Tinagubilin ng Diyos kay Muhammad na iwan sa kanyang kamay ang kanyang mga kalaban :'''27-29''' Isinalarawan ang mga sakit ng impyerno :'''30-34''' Labing-siyam na mga anghel ang itinalaga bilang tagapagbantay ng impyerno, at binanggit kung bakit labing-siyam :'''35-40''' Panunumpa sa pagpapatunay ng kakila-kilabot na mga kalamidad ng apoy ng impyerno :'''41-49''' Aaminin ng mga masama ang kanilang kasalanan sa impyerno sa mga matuwid :'''50-55''' Hindi makakatanggap ng ibang babala ang mga taong walang pananampalataya maliban sa Quran<ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |language=en |title=A Complete Index to Sale's Text, Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}</ref> ==Kronolohiya== Maraming mga kronolohiya ng mga kilalang may-akda, kabilang kay Ibn Kathir,<ref>{{Cite web |url=http://allahsquran.com/learn/#s74d7q1t1p2 |title=AQ |access-date=2021-07-09 |archive-date=2019-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523180115/http://allahsquran.com/learn/#s74d7q1t1p2 |url-status=dead }}</ref>, ang nilalagay ang ''Surat al-Muddaththir'' bilang ikalawang ''surah'' na inihayag sa Islamikong propeta na si [[Muhammad]], na binabanggit ang ''[[hadith]]'' ([[Sahih al-Bukhari]],<ref>USC-MSA web Sanggunian (Ingles) : Bol. 6, Aklat 60, Hadith 448 Sangguniang Arabe : Aklat 65, Hadith 4926</ref> [[Sahih Muslim]],<ref>Sahih Muslim 161 a Sanggunian sa loob ng aklat : Aklat 1, Hadith 313 Sanggunian sa USC-MSA web (Ingles) : aklat 1, Hadith 304 (tinangging iskimang pagbibilang)</ref> [[Jami` at-Tirmidhi]],<ref>Grade : Sahih (Darussalam) Sangguniang Ingles : Bol. 5, Aklat 44, Hadith 3325 Sangguniang Arabe : Aklat 47, Hadith 3644</ref> Musnad Ahmad Ibn Hanbal, atbp.<ref>Maududi (namatay 1979) http://englishtafsir.com/Quran/74/index.html</ref>). Bagaman, may mga ulat ng pahayag ang isinasaayos ito bilang hindi ikalawa. Ang paghahanda para sa Araw ng Paghuhukom at babala sa mga hindi naniniwala ay naalinsunod sa ibang naunang tekstong Makkan. Sang-ayon sa eksgesis ni Sayyid Qutb, kinakatawan ng unang mga talata ng ''surah'' na ito, gayon din ang ''Surah'' 73, ang pinakaunang mga pahayag kay Muhammad at iyong mga naghanda sa kanya para sa pagsubok ng pahayag. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Koran}} [[Kategorya:Mga Sura]] mwu2lsplpjwxmc84i6k8i5vzafsfuos 0 232869 2227428 2224516 2026-09-22T02:49:15Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 2 books for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227428 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea | name = Kim Il-sung | native_name = {{nobold|김일성}} | image = Kim Il-sung in 1950.jpg | caption = Si Kim noong dekada 1950. | office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] | term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966 | term_end1 = 8 Hulyo 1994 | 1blankname1 = Kalihim | 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak | successor1 = [[Kim Jong-il]] | office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]] | term_start2 = 28 Disyembre 1972 | term_end2 = 8 Hulyo 1994 | 1blankname2 = Premiyer | 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san | 2blankname2 = Pangalawang Pangulo | 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik | office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]] | term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948 | term_end3 = 28 Disyembre 1972 | successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan) | 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer | 1namedata3 = [[Kim Il]] | 2blankname3 = Pangalawang Premiyer | 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin | birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}}) | birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}} | birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}} | death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]] | resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]] | party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]] | otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946) | alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen | spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94) | children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il | parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina) | allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}} | branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan | serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}} | rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal | commands = Kataas-taasang Komandante | unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]]) | battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]] | signature = Kim Il Sung Signature.svg | footnotes = <center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center> {{unbulleted list | list_style = text-align: left | [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991) | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan | {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea | {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea | {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea | [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea }} ---- '''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]]) <center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center> }} </center> }} Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano. Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo. Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]]. Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]]. ==Maagang yugto ng buhay== ===Kontrobersya sa pagkakakilanlan=== [[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]] Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}} ===Kapanganakan at pagkabata=== [[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]] [[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]] Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref name=":0">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en |archive-date=2026-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812055416/https://www.kimjongiliathemovie.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref> Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref> Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref> ===Mga komunista at gerilyang aktibidad=== [[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]] [[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]] Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref> Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref> [[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]] [[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]] Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref> Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref> [[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]] [[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]] [[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]] Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref> Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref> ===Pagbabalik sa Korea=== [[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]] [[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]] [[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]] [[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]] Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref> ==Pamamahala sa Hilagang Korea== ===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano=== [[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]] Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref> [[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]] Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref> [[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]] [[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]] Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref> [[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]] [[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]] Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}} [[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]] [[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]] Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref> {{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}} </ref><ref> {{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}} </ref> [[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]] [[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]] Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref> [[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]] Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref> [[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]] Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref> Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web |url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp |title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져 |publisher = Seoul National University Hospital |date = 4 Hunyo 2010 |access-date = 19 Hulyo 2012 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp |archive-date = 20 Enero 2013 |df = dmy-all |language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame |newspaper=The San Diego Union Tribune |date=10 Hulyo 2010 |access-date=11 Hunyo 2019 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone. |language=en}}</ref> ===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon=== [[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]] Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref> [[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]] Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.<ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}</ref> [[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]] [[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]] Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}</ref> [[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]] Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref> [[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]] Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref> Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref><ref>''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)</ref> ===Mga huling taon ng pamamahala=== [[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]] [[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]] Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}</ref> [[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]] Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)</ref> [[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]] Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}</ref> [[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]] Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | caption_align = center | width1 = 130 | image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg | width2 = 120 | image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg | footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan) }} Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}</ref> [[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]] Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}</ref> [[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]] Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}</ref> Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}</ref> ==Kamatayan at pang-estadong libing== ===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita=== [[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]] Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}</ref><ref>Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)</ref><ref>{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}</ref> Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}</ref> ===Reaksyon=== [[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]] ====Tangway ng Korea==== *{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea" (sa Ingles)</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)</ref> ====Mga pandaigdigang reaksyon==== *{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}</ref> *{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)</ref> ===Serbisyong punerarya=== Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}</ref> {{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan: {{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon. Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994. Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994. Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang. Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal. Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}} - Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 Hulyo 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}</ref> ===Komite ng libing=== Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:<ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref> {{div col|colwidth=12em}} * [[Kim Jong-il]] * O Jin-u * Kang Song-san * Ri Jong-ok * Pak Song-chol * Kim Yong-ju * Kim Pyong-sik * Kim Yong-nam * Choe Kwang * Kye Ung-thae * Jon Pyong-ho * Han Song-ryong * So Yun-sok * Kim Chang-man * Choe Thae-bok * Choe Yong-rim * Hong Song-nam * Kang Hui-won * Yang Hyong-sop * Hong Sok-hyong * Yon Hyong-muk * Ri Son-il * Kim Chol-su * Kim Ki-nam * Kim Kuk-thae * Hwang Jang-yop * Kim Pok-sin * Kim Chang-ju * Kim Yun-hyok * Jang Chol * Kong Jin-tae * Yun Ki-bok * Pak Nam-gi * Jon Mun-sop * Yu Mi-yong * Hyon Jun-kuk * Won Tong-ku * Ri Ha-il * Kim Ik-hyon * Ri Chang-son * O Kuk-ryol * Kwon Hui-kyong * Kang Sok-sung * Choe Hui-jong * No Myong-kwon * Jong Ha-chol * Kim Tu-nam * Paek Hak-rim * Chi Chang-ik * Ri Yong-u * Ri Chi-chang * Choe Pok-hyon * Kim Chang-o * Ri Sok-paek * Pak Yong-sop * Ri Chol-pong * Jong Jun-ki * Hwang Sun-hui * Sin Sang-kyun * Jong Ha-chol * Kim Ki-ryong * Kang Hyon-su * Pak Sung-kil * Kim Hak-chol * Paek Pom-su * Choe Mun-son * Im Hyong-ku * Ri Kun-mo * Hyon Chol-kyu * Ri Kil-song * Im Su-man * Ri Ul-sol * Kim Pong-ryul * Kim Kwang-sin * Kim Jong-gak * O Ryong-pang * Kim Myong-kuk * O Yun-hwi * Kim Pyok-sik * Jang Song-u * Jon Jin-su * Chu Sang-jong * Kim Yong-chul * Cho Myong-rok * Kim Il-chol * Paek Chang-sik * Kim Yong-hun * Kang Tong-yun * Pak Chi-su * Han In-chol * Kim Ha-kyu * Nam Sang-nak * Hyon Chol-hae * Ri Pong-won * Kim Pyong-yul * Chu Song-il * Choe Yong-hae * Choe Song-suk * Kim Song-ae * Paek In-jun * Ri Mong-ho * Mun Song-sul * Yom Ki-sun * Ri Yong-chol * Jang Song-paek * Kim Si-hak {{div col end}} ==Kulto ng pagkatao== [[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]] Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}</ref> [[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]] Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}</ref> Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988"/> [[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]] Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}</ref> [[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]] Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)</ref> [[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa Burol ng Mansu (1972-2012)]] Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 |language=en}}. </ref> [[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang Kimilsungia]] Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa panatisismo. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang Awit ni Heneral Kim Il-sung ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref name=":0" /> [[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]] Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu, na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = 4| date = 2010| access-date = 3 Mayo 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung|language=en}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 Abril 2013| access-date = 6 Abril 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 Mayo 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books|language=en}}</ref> Ang Kimilsungia ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa Mga Botanikal na Hardin ng Bogor sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at Kimjongilia ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng dinastiyang Kim.<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=Abril 13, 2018 |access-date=Hulyo 23, 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=Abril 6, 2011 |access-date=Hulyo 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=Mayo 26, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99|language=en}}</ref> Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=Disyembre 21, 2011 |access-date=Agosto 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=Oktubre 19, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] [[Wikisource]] (sa Ingles)</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=Disyembre 20, 2011 |access-date=Pebrero 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=Disyembre 14, 2013 |language=en}}</ref> Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang Araw ng Pagkatatag ng Republika. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga sertipiko ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang kalendaryong Griyego para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=Abril 10, 2012 |access-date=Agosto 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=Mayo 23, 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=Agosto 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=Enero 11, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 Setyembre 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|language=en}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 Setyembre 1997 | access-date = 15 Agosto 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 Hunyo 2015 |language=en}}</ref> Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 Pebrero 2012 |access-date=9 Nobyembre 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 Setyembre 2012 |language=en}}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 Abril 2010|access-date=24 Abril 2010|language=en}}</ref> ==Pansariling buhay== [[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]] Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si Jang Song-thaek ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>Wala sa mga sanggunian ang tila lubusang mapagkakatiwalaan, at marami sa mga ito ay nagpapakita ng pagkiling pabor o laban sa rehimeng Kim. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 Setyembre 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 Hulyo 2015 |url-status=live|language=en}} na nagbigay ng petsa na Hulyo 1947. Mga sanggunian tulad ng {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=1 |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ|language=en}} na nagbigay ng henerikong 1947. Habang nagbigay ang sanggunian tulad ng {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} ay nagbigay ng isang henerikong 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 Agosto 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 Nobyembre 2002|url-status=dead|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 Disyembre 2013|publisher=BBC|access-date=12 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay Kim Kwang-sop, ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>{{Cite web |last=Hotham |first=Oliver |date=2019-12-13 |title=Kim Kwang Sop, North Korean ambassador to Austria since 1993, wraps up posting {{!}} NK News |url=https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/ |access-date=2026-08-29 |website=NK News - North Korea News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kim Yo’ng-il (Kim Yong Il) {{!}} North Korea Leadership Watch |url=http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/ |access-date=2026-08-29 |website=www.nkleadershipwatch.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &#124; NK News|date=8 Nobyembre 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 Abril 2020|archive-date=1 Mayo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &#124; NK News|date=30 Enero 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 Abril 2020|archive-date=26 Abril 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga titulo== Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|language=ko}}</ref> ===Mga kasalukuyang hawak na titulo at posisyon=== {| class="wikitable" ![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]]) ![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]] ! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]] |- | align="center" |공화국의 영원한 주석 | align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk'' | align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika |- | align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수 | align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu'' | align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea |} ===Mga nakaraang hawak na titulo at posisyon=== {| class="wikitable" ![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]]) !Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]] !Panunungkulan |- ! colspan="3" |Partido |- | align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장 | align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea | align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966 |- | align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서 | align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea | align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994 |- ! colspan="3" |Estado |- | align="center" |내각 총리 | align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea | align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972 |- | align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석 | align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea | align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994 |- | align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장 | align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea | align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993 |- ! colspan="3" |Hukbo |- | align="center" |조선인민군 최고사령관 | align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan | align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991 |} ===Mga pinalaganap na titulo=== {| class="wikitable" !width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]]) !width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]] !width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]] |- | align="center" |수령님 | align="center" |''Suryŏngnim'' | align="center" |Pinuno |- | align="center" |경애하는 수령님 | align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim'' | align="center" |Iginagalang na Pinuno |- | align="center" |어버이 수령님 | align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim'' | align="center" |Makaamang Pinuno |- | align="center" |위대한 수령님 | align="center" |''Widaehan Suryŏngnim'' | align="center" |Dakilang Pinuno |- | align="center" |위대한 수령 | align="center" |''Widaehan Suryŏng'' | align="center" |Dakilang Pinuno |- | align="center" |수령 | align="center" |''Suryŏng'' | align="center" |Pinuno |- | align="center" |민족의 태양 | align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang'' | align="center" |Araw ng Bansa |- | align="center" |주석님 | align="center" |''Ch'usŏngnim'' | align="center" |Pangulo |- | align="center" |20세기의 태양 | align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang'' | align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo |- | align="center" |주체조선의 영원한 수령 | align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng'' | align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea |} ==Bibliograpiya== [[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]] Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan. Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal. ==Gantimpala at dekorasyon== Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya. ===Pambansang karangalan=== {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] |- | [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]] | Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958) |- | [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]] | Medalya ng mga Meritong Agrikultural |- | [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]] | Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar |- | [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]] | Bayani ng Republika (tatlong beses) |- | [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]] | Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses) |- | [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]] | Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses) |- | [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]] | Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses) |- |[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]] | Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad) |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}} *{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |url=https://archive.org/details/zhouenlaipolitic0000barn |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}} *{{Cite book |last=Martin |first=Bradley K. |url=https://www.worldcat.org/title/62891165 |title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty |date=2006-01-10 |publisher=St. Martin's Griffin |isbn=978-0-312-32322-6 |oclc=62891165}} *{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |url=https://archive.org/details/nothingtoenvyord00demi_0 |date=2009 |publisher=Spiegel & Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}} [[Kategorya:Mga Koreano]] [[Kategorya:Mga komunista]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1912]] [[Kategorya:Namatay noong 1994]] eoljtjznjach14yn50g1omk7fkcgnmd 0 234649 2227578 2083477 2026-09-22T07:28:56Z Ryomaandres 8044 2227578 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Basilicata''' ({{IPAc-en|UK|b|ə|ˌ|s|ɪ|l|ᵻ|ˈ|k|ɑː|t|ə}},<ref>{{Cite Oxford Dictionaries|Basilicata}}</ref> {{IPAc-en|US|-|ˌ|z|ɪ|l|-}},<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Basilicata}}</ref> {{IPA-it|baziliˈkaːta|lang}}), na kilala rin sa [[Lucania|sinaunang pangalan nitong]] '''Lucania''' ({{IPAc-en|l|uː|ˈ|k|eɪ|n|i|ə}}, <small>din</small> {{IPAc-en|US|l|uː|ˈ|k|ɑː|n|j|ə}},<ref name="MerWeb2">{{Cite Merriam-Webster|Basilicata}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lucania |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/lucania |access-date=6 May 2019 |website=[[Collins English Dictionary]] |publisher=[[HarperCollins]]}}</ref> {{IPA-it|luˈkaːnja|lang}}), ay isang pampangasiwaang [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] sa [[Katimugang Italya]], na nasa hangganan ng [[Campania]] sa kanluran, [[Apulia]] sa hilaga at silangan, at [[Calabria]] sa timog. Mayroon itong dalawang baybayin: isang 30-km na kahabaan sa [[Dagat Tireno]] sa pagitan ng Campania at Calabria, at isang mas mahabang baybayin sa kahabaan ng [[Golpo ng Tarento]] sa pagitan ng Calabria at Apulia. Ang rehiyon ay maaaring isipin bilang ang "instep" ng Italya, kung saan ang Calabria ay gumagana bilang "daliri ng paa" at Apulia ang "takong". Ang rehiyon ay sumasaklaw sa humigit-kumulang {{Convert|10,000|km2|sqmi}}. Noong 2010 ang populasyon ay bahagyang mas mababa sa 600,000. Ang kabesera ng rehiyon ay [[Potenza]]. Ang rehiyon ay nahahati sa dalawang lalawigan: [[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] at [[Lalawigan ng Matera|Matera]].<ref>{{Cite web |title=Basilicata nell'Enciclopedia Treccani |url=http://www.treccani.it//enciclopedia/basilicata |website=www.treccani.it}}</ref><ref>{{Cite web |title=lucano in Vocabolario – Treccani |url=http://www.treccani.it//vocabolario/lucano |website=www.treccani.it}}</ref> Ang mga naninirahan dito ay karaniwang kilala bilang mga ''Lucano'' ({{Lang-it|Lucani}}), bagaman ang [[Etnonimo|etnonimong]] ito ay dapat na wastong sumangguni sa mga populasyon ng sinaunang [[Lucania]]; at, sa mas mababang lawak, bilang ''Basilicates'' o ''Basilischi''.<ref>{{Cite web |title=Ci sono solo lucani in Basilicata? |url=https://accademiadellacrusca.it/it/consulenza/ci-sono-solo-lucani-in-basilicata/1415 |access-date=2021-10-29 |website=accademiadellacrusca.it |language=it}}</ref> ==Mga sanggunian== <references />{{stub|Italya}} {{Basilicata}} [[Kategorya:Mga rehiyon ng Italya]] 532lnx22nqqllqld00brje3qt819a7u 0 245067 2227526 2140182 2026-09-22T05:23:52Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227526 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Minho | image = Minho at American Eagle Outfitters launching event in October 2015 01.jpg | caption = Si Minho sa ''American Eagle Outfitters launching event'' noong Oktubre 2015 | image_size = 250px | native_name = 최민호 | birth_name = Choi Min-ho | alias = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1991|12|09}} | height = 6' | birth_place = [[Incheon]], [[Timog Korea]] | origin = | partner = | television = {{hlist|[[Pianist (TV special)|Pianist]]|[[Salamander Guru and The Shadows]]|[[To The Beautiful You]]|[[Medical Top Team]]|[[Because It's The First Time]]|[[Hwarang: The Beginning]]}} | relatives = {{unbulleted list|Choi Yun-kyum (ama)}} | occupation = {{hlist|[[Mang-aawit]]|''[[Rapper]]''|[[Actor|Aktor]]|[[Sayaw|Mananayaw]]|[[Modelo]]}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{hlist|[[K-pop]]|[[R&B]]}} | instrument = Tinig | years_active = 2008–kasalukuyan | label = [[SM Entertainment]] | associated_acts = {{hlist|[[SHINee]]|SM The Performance|[[SM Town]]}}}} | website = |signature = Choi Minho signature.png}} {{Infobox Korean name | title = | color = khaki | hangul = 민호 | hanja = {{linktext|珉|豪}} | rr = Min-ho | mr = Min-ho | hangulborn = 최민호 | hanjaborn = {{linktext|崔|珉|豪}} | rrborn = Choe Min-ho | mrborn = Ch'oe Min-ho }} {{Korean name|Choi}} Si '''Choi Min-ho''' (ipinanganak {{birth date|1991|12|09}}<ref name="Russell2014">{{cite book|author=Mark Russell|title=K-Pop Now!: The Korean Music Revolution|page=67|url=http://books.google.com/books?id=etDZAwAAQBAJ|date=29 April 2014|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1411-1}}</ref>), higit na kilala bilang '''Minho''', ay isang [[mang-aawit]], [[artista|aktor]] at nagra-''rap'' sa [[Timog Korea]]. Siya ang pangunahing nagra-''rap'' sa bandang [[SHINee]]. ==Karerang pang-musika== ===Bago ang ''Debut''=== Dalawang buwan bago unang lumabas ang [[SHINee]], naging modelo si Minho ng ''Seoul Collection F/W 08-09'' ni Ha Sang Baek noong Marso 2008..<ref>{{ko icon}}[http://news.nate.com/view/20100708n04225 민호맞아? 파격 변신 샤이니 티저 사진 공개] ''Nate''. Retrieved 15 December 2010.</ref> ===SHINee=== {{Main article|SHINee}} ===2008—Kasalukuyan: Simula ng karera at komposisyon=== Namataan si Minho sa '''2006 S.M. Casting System'''. Noong 2008, napili siya upang maging kasapi ng SHINee, ang bandang mayroong 5 kasapi na unang lumabas noong Mayo 25, 2008 sa Inkigayo ng [[Seoul Broadcasting System|SBS]].<ref>{{Cite news|url = http://www.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2008052520257|title = SM 대형 신인 '샤이니' 25일 '인기가요' 통해 데뷔|last = digital|first = news|date = 2008-08-20|work = |access-date = |via = |archive-date = 2016-07-11|archive-url = https://web.archive.org/web/20160711210954/http://hei.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2008052520257|url-status = dead}}</ref> Noong 2009 at 2010, lumabas si Minho sa parehong bersyong Koreano at Hapones na awit na "Gee" na bidyong musika (MV) ng [[Girls' Generation]].<ref>{{cite web|url=http://www.gooddaysports.co.kr/news/?cset=star&bset=view&tot_code=47&code=3181|title=SHINee's Minho, Girls' Generation's "Gee"|work=Good Day Sports|accessdate=19 January 2009|date=7 January 2009|language=ko|archive-date=6 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506151052/http://www.gooddaysports.co.kr/news/?cset=star&bset=view&tot_code=47&code=3181|url-status=dead}}</ref> Naitampok din siya sa MV na ''Sound'' ng VNT noong 2010.<ref>{{cite news|title=신인그룹 VNT 뮤비에 샤이니 민호 깜짝 출연 화제|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0002056879|accessdate=19 May 2013|newspaper=Naver|date=2010-10-29}}</ref> ==Talang-Palabas (Pilmograpiya)== ===Pelikula=== {| class="wikitable" style="width:550px" |- ! width=10|Year ! Pamagat ! Papel ! Mga tala |- | rowspan=1|2013 || ''I AM.'' ||siya mismo|| Dokumentaryong pelikula |- | rowspan=1|2015 || [[SM Town|''SMTOWN The Stage'']] || siya mismo || Dokumentaryong pelikula |- | rowspan=3|2016 ||''Spring Granny'' || Lee Ji-han || Pangunahing pagganap<ref>[http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201504161710138659868_2 SHINee's Minho to make his big screen debut through 'Grandmother Gye-choon']</ref> |- |''Marital Harmony'' || Prince Candidate || Suportang pagganap |- |''Two Men'' || Jin Il || Pangunahing pagganap <ref>{{Cite web |url=http://kpopfighting.com/2016/01/13/shinees-minho-and-ma-dong-seok-confirmed-for-two-men-film/ |title=Archive copy |access-date=2016-03-21 |archive-date=2016-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113061835/http://kpopfighting.com/2016/01/13/shinees-minho-and-ma-dong-seok-confirmed-for-two-men-film/ |url-status=dead }}</ref> |} ===Mga dramang pantelebisyon=== {| class="wikitable" |- style="background:#b0c4de; text-align:center;" ! Taon ! Pamagat ! Papel ! Himpilan ! Mga tala |- | 2008 || ''My Precious You'' || siya mismo || rowspan=2| [[Korean Broadcasting System|KBS2]] || Natatanging Pagganap |- | 2010 || ''Pianist'' || Oh Je-ro || Natatanging Drama (Pangunahing Pagganap) |- | rowspan=2|2012 || ''Salamander Guru and The Shadows'' || Choi Min-hyuk || rowspan=2| [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || Sitcom o Sitwasyong Komdeya (Pangunahing Pagganap) |- |''To The Beautiful You'' || Kang Tae-joon || Koreano bersyon ng ''[[Hana-Kimi|Hana Kimi]]'' (Pangunahing Pagganap) |- | 2013 || ''Medical Top Team'' || Kim Seong-woo || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] || Dramang Medikal (Pangunahing Pagganap) |- | 2015 || ''Because It's The First Time'' || Yoon Tae-oh || OnStyle || Pangunahing Pagganap |- | rowspan="3" | 2016 || ''Mrs. Cop 2'' || N/A || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || Natatanging Paglitaw |- |''Beautiful Mind'' || N/A || rowspan="2"| [[Korean Broadcasting System|KBS2]] || Dramang Medikal (Pangunahing Pagganap) |- |''Hwarang: The Beginning'' || Soo-ho || Pangkasaysayang Drama (Pangunahing Pagganap) |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist|35em}} ==Mga panlabas na link== *[http://smtown.com SM Entertainment Official website] *[http://shinee.smtown.com Shinee Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110301053230/http://shinee.smtown.com/ |date=2011-03-01 }} {{BD|1991||Choi Min-ho}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Timog Korea]] lpcj9l2xqnvj8qwu8fv3e4pqmkv5cst 0 262217 2227594 2222771 2026-09-22T08:33:24Z Ivan P. Clarin 84769 /* Pilipinas */ 2227594 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Haiyan 2013-11-07 1345Z (alternate).png|thumb|Ang bagyong Yolanda noong ika Nobyembre 8, 2013]] {{For|[[Bagyo]]|Talaan ng mga bagyo sa Pilipinas}} Ang mga bagyo sa Pilipinas natural lamang na tumama sa mga bansang napapaligiran nang [[Karagatang Pasipiko]], nagsisimula ito sa mga buwan maaga pa [[Mayo]] at kalimitan na nag tatapos sa mga buwan nang [[Disyembre]] sa kasalukuyan lumalakas pa ang mga ito sa buwan nang [[Hulyo]] hanggang [[Nobyembre]]. Nabubuo ang mga bagyo sa madalas sa karagatang pasipiko at dinaraan nang mga ito ang mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Timog Korea]], [[Japan]], [[Pilipinas]], Carolina Isla at [[Vietnam]], lumalakas rin ang mga ito dahil sa [[Habagat]] na nang gagaling sa mga bansang [[Indonesia]] at [[India]].<ref>http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/information/about-tropical-cyclone</ref><ref>https://mcgillgis.maps.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=586f9150ae87491a8c7f1b86db7952a9</ref> == Mga bagyo == {{For|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]|Bagyo}} [[Talaksan:Tropical Storm Ketsana September 26, 2009.jpg|thumb|Ang bagyong Ondoy noong ika Setyembre 26, 2009]] Ang [[Super Bagyong Yolanda]] ay isa sa mga hindi makakaligtaang bagyo sa kasaysayan nang Pilipinas dahil nagdulot ito nang malawakang pagkasira sa buong [[Bisayas]] kasama na rito ang ilang probinsya sa [[Luzon]], Nanalasa si Yolanda noong ika Nobyembre 8, 2013 sa [[Silangang Samar]] at [[Leyte]], maituturing ring si Yolanda na isang delubyo, isa na rin rito si [[Super Bagyong Lawin]] na nagpadapa sa mga ilang lugar sa [[Isabela]], [[Cagayan]] at Rehiyon ng Ilokos, Si [[Bagyong Ondoy]] na nag palubog sa ilang bahagi ng Luzon at Kamaynilaan noong ika Setyembre 26, 2009, Matinding pinuruhan nito ang mga [[Rizal]], [[Marikina]], [[Pasig]] at ilan pang mga bahagi nang Maynila dahil sa pag taas at pag apaw nang tubig ulan na dala ni Ondoy, Ang [[Bagyong Sendong]] na nagpalubog sa [[Hilagang Mindanao]] at [[Gitnang Bisayas]].<ref>https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-floods-and-typhoons-2020-typhoon-goni-operation-update-report-n</ref> Ang "Bagyong Nonoy" (Kulap) noong 2011 ay inialis nang PAGASA at ginamit ito sa Panahon ng bagyo ng 2015 sa karagatang Pasipiko. Ipinangalan sa "[[Bagyong Nona]]" (Melor)., Na isa sa mga mababagsik na bagyong dumaan sa Pilipinas at ang matinding napuruhan nito ay [[Sorsogon]] at [[Oriental Mindoro]].<ref>https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/philippines-braces-for-more-typhoons-next-month/2050447</ref><ref>https://www.ndtv.com/topic/philippines-typhoon</ref> == Pilipinas == {{Main|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}} <br>Ang mga pangalang naka pa-loob sa kahong may kulay ay ang mga bagong inihanay na mga pangalan ng [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]]. {| class="wikitable" |+ Tala ng mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:lightgrey;"| [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026|2026]] (Pangkat I) |- ! scope="row" rowspan=2 | Main | Ada || Basyang || Caloy || Domeng || Ester || Francisco || Gardo || Henry || [[Super Bagyong Inday|Inday]] || Josie || Kiyapo || Luis || Maymay |- | Neneng || Obet || Pilandok || {{grey|Queenie}} || {{grey|Rosal}} || {{grey|Samuel}} || {{grey|Tomas}} || {{tcname unused|Umberto}} || {{tcname unused|Venus}} || {{tcname unused|Waldo}} || {{grey|Yayang}} || {{tcname unused|Zeny}} || |- !scope="row" | Auxiliary ||{{tcname unused|Agila}} ||{{tcname unused|Bagwis}} ||{{tcname unused|Chito}} ||{{tcname unused|Diego}} ||{{tcname unused|Elena}} ||{{tcname unused|Felino}} ||{{tcname unused|Gunding}} ||{{tcname unused|Harriet}} ||{{tcname unused|Indang}} ||{{tcname unused|Jessa}} || || || |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:skyblue;"| 2027 (Pangkat II) |- !scope="row" rowspan=2 | Main || {{grey|Amang}} || {{grey|Betty}} || {{grey|Chedeng}} || {{grey|Dodong}} || {{tcname unused|Emil}} || {{grey|Falcon}} || {{tcname unused|Gavino}} || {{grey|Hanna}} || {{grey|Ineng}} || {{grey|Jenny}} || {{grey|Kabayan}} || {{grey|Liwayway}} || {{grey|Marilyn}} |- | {{grey|Nimfa}} || {{grey|Onyok}} || {{grey|Perla}} || {{grey|Quiel}} || {{grey|Ramon}} || {{grey|Sarah}} || {{tcname unused|Tamaraw}} || {{tcname unused|Ugong}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Weng}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Zigzag}} || |- !scope="row" | Auxiliary ||{{tcname unused|Abe}} ||{{tcname unused|Berto}} ||{{tcname unused|Charo}} ||{{tcname unused|Dado}} ||{{tcname unused|Estoy}} ||{{tcname unused|Felion}} ||{{tcname unused|Gening}} ||{{tcname unused|Herman}} ||{{tcname unused|Irma}} ||{{tcname unused|Jaime}} || || || |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:lightgreen;"| 2028 (Pangkat III) |- !scope="row" rowspan=2 | Main | {{tcname unused|Amuyao}} || {{grey|Butchoy}} || {{grey|Carina}} || {{grey|Dindo}} || {{grey|Edring}} || {{grey|Ferdie}} || {{grey|Gener}} || {{grey|Helen}} || {{grey|Igme}} || {{tcname unused|Josefa}} || {{tcname unused|Kidul}} || {{tcname unused|Lekep}} || {{grey|Marce}} |- | {{tcname unused|Nanolay}} || {{tcname unused|Onos}} || {{tcname unused|Puwok}} || {{grey|Querubin}} || {{grey|Romina}} || {{grey|Siony}} || {{grey|Tonyo}} || {{tcname unused|Upang}} || {{grey|Vicky}} || {{tcname unused|Warren}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|Zosimo}} |- !scope="row" | Auxiliary |{{tcname unused|Alakdan}} || {{tcname unused|Baldo}} || {{tcname unused|Clara}} || {{tcname unused|Dencio}} || {{tcname unused|Estong}} | {{tcname unused|Felipe}} || {{tcname unused|Gomer}} || {{tcname unused|Heling}} || {{tcname unused|Ismael}} || {{tcname unused|Julio}} |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:lightyellow;"| 2029 (Pangkat IV) |- !scope="row" rowspan=2 | Main | {{grey|Auring}} || {{grey|Bising}} || {{tcname unused|Chico}} || {{grey|Dante}} || {{tcname unused|Elias}} || {{grey|Fabian}} || {{grey|Gorio}} || {{grey|Huaning}} || {{grey|Isang}} || {{grey|Jacinto}} || {{grey|Kiko}} || {{grey|Lannie}} || {{tcname unused|Magyawan}} |- | {{tcname unused|Nilad}} || {{tcname unused|Omar}} || {{grey|Paolo}} || {{grey|Quedan}} || {{grey|Ramil}} || {{grey|Salome}} || {{tcname unused|Tala}} || {{tcname unused|Urbano}} || {{grey|Verbena}} || {{grey|Wilma}} || {{tcname unused|Yasmin}} || {{grey|Zoraida}} || |- !scope="row" | Auxiliary |{{tcname unused|Alamid}} ||{{tcname unused|Bruno}} ||{{tcname unused|Conching}} ||{{tcname unused|Dolor}} ||{{tcname unused|Ernie}} ||{{tcname unused|Florante}} ||{{tcname unused|Gerardo}} ||{{tcname unused|Hernan}} ||{{tcname unused|Isko}} ||{{tcname unused|Jerome}} || || || |} ===Talaan ng mga inialis na pangalan=== ; Mga hindi nagamit na pangalan {{div col start}} * {{tcname unused|Paloma}} * {{tcname unused|Quadro}} * {{tcname unused|Rapido}} * {{tcname unused|Roleta}} * {{tcname unused|Sibak}} * {{tcname unused|Sibasib}} * {{tcname unused|Tagbanwa}} * {{tcname unused|Talahib}} * {{tcname unused|Ubbeng}} * {{tcname unused|Wisik}} * {{tcname unused|Yaning}} * {{tcname unused|Zuma}} {{div col end}} ==Mga bagyo na mapaminsala== {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Rango''' |'''Bagyo''' |'''Taon''' |'''Rehiyon''' |'''PHP''' |'''USD''' |- | style="background-color:blueviolet;"|1 || Yolanda (Haiyan) || 2013 || Kabuuang Kabisayaan || 95.5 bilyon || $ 2.02 bilyon |- | style="background-color:purple;"|2 || Odette (Rai) || 2021 || Kabisayaan, Caraga || 51.8 bilyon || $ 1.2 bilyon |- | style="background-color:purple;"|3 || Pablo (Bopha) || 2012 || Rehiyon ng Dabaw || 43.2 bilyon || $ 1.06 bilyon |- | style="background-color:violet;"|4 || Glenda (Rammasun) || 2014 || Bikol, Calabarzon, K. Maynila || 38.6 bilyon || $ 771 milyon |- | style="background-color:blueviolet;"|5 || Ompong (Mangkhut) || 2018|| rowspan="2"| Rehiyon ng Lambak Cagayan, Ilokos || 33.9 bilyon || $ 627 milyon |- | style="background-color:orangered;"|6 || Pepeng (Parma) || 2009 || 27.3 bilyon || $ 581 milyon |- | style="background-color:orangered;"|7 || Ulysses (Vamco) || 2020 || Calabarzon, Gitnang Luzon || 20.2 bilyon || $ 418 milyon |- | style="background-color:blueviolet;"|8 || Rolly (Goni) || 2020 || Rehiyon ng Bikol, Calabarzon || 20 bilyon || $ 369 milyon |- | style="background-color:lightgreen;"|9 || Kristine (Trami) || 2024 || Hilagang, Luzon, Timog Luzon || 17.6 bilyon || $ 357 milyon |- | style="background-color:lightyellow;"|10 || Paeng (Nalgae) || 2022 || Rehiyon ng Bikol, Calabarzon || 17.5 bilyon || $ 265 milyon |} == Mga bagyo na maraming nasawi == {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Rango''' |'''Bagyo''' |'''Taon''' |'''Naitalang patay''' |- | 1 || '''Haiphong''' || 1881 || 20, 000 |- | 2 || Yolanda (Haiyan) || 2013 || 6, 300 |- | 3 || Uring (Thelma) || 1991 || 5, 100 |- | 4 || Pablo (Bopha) || 2012 || 1, 901 |- | 5 || Angela || 1867 || 1, 800 |- | 6 || Winnie (2004) || 2004 || 1, 619 |- | 7 || "Oktubre 1897 Bagyo" || 1897 || 1, 500 |- | 8 || Nitang (Ike) || 1984 || 1, 363 |- | 9 || Sendong (Washi) || 2011 || 1, 268 |- | 10 || Trix || 1952 || 955 |} ===Mga pangalang isasalang sa bawat taon=== {{See|Pagpapangalan sa bagyo}} {| class="wikitable sortable" ! Letra ! Total ! Pangalan ! Mga taon |- | A || 1 || {{tcname unused|Amuyao}} || ''2028'' |- | B || 0 || --- || --- |- | C || 1 || {{tcname unused|Chico}} || ''2029'' |- | D || 0 || --- || --- |- | E || 2 || {{tcname unused|Edring}}, {{tcname unused|Emil}}, {{tcname unused|Elias}} || ''2028'', ''2027'', ''2029'' |- | F || 0 || --- || --- |- | G || 1 || {{tcname unused|Gavino}} || ''2027'' |- | H || 0 || --- || --- |- | I || 0 || --- || --- |- | J || 1 || {{tcname unused|Josefa}} || ''2028'' |- | K || 1 || {{tcname unused|Kidul}} || ''2028'' |- | L || 1 || {{tcname unused|Lekep}} || ''2028'' |- | M || 1 || {{tcname unused|Magyawan}} || ''2029'' |- | N || 2 || {{tcname unused|Nanolay}}, {{tcname unused|Nilad}} || ''2028'', ''2029'' |- | O || 2 || {{tcname unused|Onos}}, {{tcname unused|Omar}} || ''2028'', ''2029'' |- | P || 1 || {{tcname unused|Puwok}} || ''2028'' |- | Q || 0 || --- || --- |- | R || 0 || --- || --- |- | S || 0 || --- || --- |- | T || 2 || {{tcname unused|Tamaraw}}, {{tcname unused|Tala}} || ''2023'', ''2029'' |- | U || 3 || {{tcname unused|Ugong}}, {{tcname unused|Umberto}}, {{tcname unused|Upang}}, {{tcname unused|Urbano}} || ''2023'', ''2022'', ''2024'', ''2029'' |- | V || 1 || {{tcname unused|Venus}} || ''2026'' |- | W || 2 || {{tcname unused|Waldo}}, {{tcname unused|Warren}} || ''2026'', ''2028'' |- | Y || 1 || {{tcname unused|Yasmin}} || ''2025'' |- | Z || 1 || {{tcname unused|Zeny}} || ''2026'' |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Mga bagyo sa Pilipinas}} [[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas]] [[Kategorya:Panahon]] {{Usbong|Panahon|Kalikasan}} 640e487m4vd650qw2f38m9zj0q57jfj 0 275552 2227327 2093827 2026-09-21T23:55:19Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2227327 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:HKUSTlibraryfront.JPG|thumb|HKUST Library Building]] Ang ''' Hong Kong University of Science and Technology''' (HKUST) ay isang pampublikong unibersidad para sa pananaliksik sa Clear Water Bay Peninsula, [[Hong Kong]]. Itinatag noong 1991, ito ang pinakabatang institusyon mas mataas na pag-aaral sa teritoryo na walang inang institusyon.<ref>{{cite web|title=Cap 1141 Hong Kong University of Science and Technology Ordinance|url=http://www.legislation.gov.hk/blis_pdf.nsf/6799165D2FEE3FA94825755E0033E532/F9C9899CBE3E9BB4482575EF00268229?OpenDocument&bt=}}</ref> Noong 1988, itinalaga si Chia-Wei Woo bilang pinakaunang presidente ng unibersidad<ref>{{Cite web |title=Milestones {{!}} HKUST |url=https://hkust.edu.hk/about/milestones#1986 |access-date=2026-09-21 |website=hkust.edu.hk}}</ref>. Ang unibersidad ay binubuo ng apat na paaralang pandisiplina, na nag-aalok ng mga digri sa negosyo at pamamahala, inhenyeriya, agham, at humanidades at agham panlipunan, bukod pa sa Interdisciplinary Programs Office, na nag-aalok ng mga programang interdisiplinaryo, at Fok Ying Tung Graduate School/Fok Ying Tung Research Institute, nagpo-promote ng paglilipat ng teknolohiya at komersyalisasyon.<ref name="About Fok Ying Tung Graduate School">{{cite web|url=http://www.vprg.ust.hk/rgs/eng/mainland_platforms/fytgs.html|title=Research and Graduate Studies|publisher=|accessdate=25 Hulyo 2015|archive-date=2015-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502073305/http://www.vprg.ust.hk/rgs/eng/mainland_platforms/fytgs.html|url-status=dead}}</ref> Ang HKUST ay patuloy na tinitingnan bilang isa sa tatlong nangungunang institusyon sa mas mataas na edukasyon sa Hong Kong.<ref name="The Road of Academic Excellence">[http://siteresources.worldbank.org/EDUCATION/Resources/278200-1099079877269/547664-1099079956815/547670-1317659123740/Chapter3.pdf]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] b8htk9oci4eq393tjeiyq2sqqmqtc82 0 276470 2227350 2226710 2026-09-22T01:30:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227350 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|native_name=ပုဂံ|official_name=Bagan|other_name=Pagan|pushpin_label_position=right|pushpin_map=Burma|image=Bagan, Burma.jpg|image_size=|caption=Mga templo at pagoda sa Bagan|image_map=|map_caption=|established_date=mid-to-late 9th century|established_title=Founded|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Myanmar]]|subdivision_type1=[[Administrative divisions of Myanmar|Region]]|subdivision_name1=[[Rehiyon ng Mandalay]]|unit_pref=|area_total_km2=104|population_total=|population_as_of=|population_blank1=[[mga Bamar]]|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank2=[[Theravada Buddhism]]|population_blank2_title=Religions|population_density_km2=auto|coordinates={{coord|21|10|21|N|94|51|36|E|region:MM|display=inline,title}}|elevation_ft=|elevation_m=|utc_offset=+6.30|website={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |official_name = Bagan |location = [[Mandalay Region]], [[Myanmar]] |ID = 1588 |year = 2019 |criteria = Cultural: iii, iv, vi |area= {{cvt|5005.49|ha}} |buffer_zone = {{cvt|18146.83|ha}} }}}}Ang '''Bagan''' ({{IPAc-en|b|ə|'|ɡ|æ|n}} {{Respell|bə-GAN}} ; {{Langx|my|ပုဂံ}} {{Transliteration|my|Băgam}} {{IPA|my|bəɡàɰ̃|}} ; dating '''Pagan''') ay isang sinaunang lungsod at isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO sa [[Rehiyon ng Mandalay]] sa [[Myanmar]].<ref>{{Cite web |date=6 July 2019 |title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714072717/http://whc.unesco.org/en/news/2004/ |archive-date=14 July 2019 |access-date=6 July 2019 |website=UNESCO}}</ref> Mula ika-9 hanggang ika-13 siglo, ang lungsod ang kabesera ng [[Kahariang Pagan]], ang unang kaharian na nag-isa sa mga rehiyon na kalaunan ay bubuo sa Myanmar. Noong kasagsagan ng kaharian sa pagitan ng ika-11 at ika-13 siglo, mahigit 10,000 [[Templong Budista|templo]], [[Birmanong pagoda|pagoda,]] at [[Kyaung|monasteryo]] ng mga Budista ang itinayo sa kapatagan ng Bagan mismo,<ref name="dms-216">Stadtner 2011: 216</ref> kung saan ang mga labi ng mahigit 2,200 templo at pagoda ay nananatili pa. Ang '''Sonang Arkeolohiko ng Bagan''' ay isang pangunahing atraksiyon para sa [[Turismo sa Myanmar|umuusbong na industriya ng turismo ng bansa]].<ref name="te">{{Cite news |date=25 May 2013 |title=Business: The promise—and the pitfalls |work=The Economist |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |url-status=live |access-date=2018-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107004718/https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |archive-date=2017-11-07}}</ref> == Etimolohiya == Ang Bagan ay ang kasalukuyang [[Wikang Birmano|karaniwang pagbigkas ng Birmano]] ng salitang Birmano na ''Pugan.'' == Kasaysayan == === Ika-9 hanggang ika-13 siglo === {{Pangunahin|Maagang Kaharian ng Pagan|Kaharian ng Pagan}} [[File:Bagan_Sunset.jpg|left|thumb|300x300px| Ang maunlad na ekonomiya ng Bagan ay nakapagtayo ng mahigit 10,000 templo sa pagitan ng ika-11 at ika-13 siglo.]] [[File:Pagan_Empire_--_Sithu_II.PNG|thumb|331x331px| Imperyong Pagan noong bandang 1210]] [[Talaksan:Hot air balloon over a pagoda in Bagan.jpg|thumb]] Ayon sa mga [[Mga kronikong Birmano|maharlikang kronika]], ang Bagan ay itinatag noong ikalawang siglo CE, at pinatibay noong 849 ni Haring [[Pyinbya]], ika-34 na kahalili ng nagtatag ng unang Bagan.<ref name="geh-18">Harvey 1925: 18</ref> Gayunpaman, pinaniniwalaan ng mga iskolar na Kanluranin na ang Bagan ay itinatag noong kalagitnaan hanggang huling bahagi ng ika-9 na siglo ng mga Mranma (Burman), na kamakailan lamang ay pumasok sa lambak ng [[Ilog Irawadi|Irawadi]] mula sa [[Kaharian ng Nanzhao]]. Ito ay kabilang sa ilang magkakatunggaling [[Mga lungsod-estado ng Pyu|lungsod-estado ng Pyu]] hanggang sa huling bahagi ng ika-10 siglo nang lumago ang awtoridad at kadakilaan ng pamayanang Birmano.<ref name="vbl-90-91">Lieberman 2003: 90–91</ref> Mula 1044 hanggang 1287, ang Bagan ang kabisera pati na rin ang sentro ng politika, ekonomiya, at kultura ng [[Kaharian ng Pagan|Imperyong Bagan]]. Sa loob ng 250 taon, ang mga pinuno ng Bagan at ang kanilang mayayamang nasasakupan ay nagtayo ng mahigit 10,000 relihiyosong monumento (humigit-kumulang 1000 stupa, 10,000 maliliit na templo at 3000 monasteryo) sa isang lugar na may lawak na {{Cvt|104|km2|sqmi}} sa kapatagan ng Bagan. Lumaki at lumaki ang maunlad na lungsod, at naging isang kosmopolitanong sentro para sa mga pag-aaral na relihiyoso at sekular, na dalubhasa sa iskolarsip ng Pali sa gramatika at pilosopiko-sikolohiko (''[[abhidhamma]]'') pati na rin ang mga akda sa iba't ibang wika tungkol sa [[Prosodiya (lingguwistika)|prosodiya]], [[ponolohiya]], gramatika, [[astrolohiya]], [[Alkimiya|alkemiya]], medisina, at mga pag-aaral na legal.<ref name="vbl-115-116">Lieberman 2003: 115–116</ref> Ang lungsod ay umakit ng mga monghe at estudyante mula pa sa [[Indiya|India]], [[Sri Lanka]] at [[Imperyong Khmer]]. Ang kultura ng Bagan ay pinangungunahan ng relihiyon. Ang relihiyon ng Bagan ay pabagu-bago, sinkretiko at ayon sa mga sumunod na pamantayan, hindi ortodokso. Ito ay higit na pagpapatuloy ng mga kalakaran sa relihiyon noong panahon ng Pyu kung saan ang [[Budismong Theravada]] ay umiral kasabay ng [[Budismong Mahayana]], [[Vajrayana|Budismong Tantriko]], iba't ibang paaralang Hindu ([[Shaivismo]], at [[Vaishnavismo]]) pati na rin ang mga katutubong tradisyong animista (''[[Nat (espiritu)|nat]]''). Bagaman ang maharlikang pagtangkilik ng Budismong Theravada mula noong kalagitnaan ng ika-11 siglo ay nagbigay-daan upang unti-unting makakuha ng pangunahing kapangyarihan ang paaralang Budista, ang iba pang mga tradisyon ay patuloy na umunlad sa buong panahon ng Pagan hanggang sa mga antas na hindi na nakita kalaunan. Ang pangunahing pisikal na pagkakaayos ng Bagan ay nahubog na noong huling bahagi ng ika-11 siglo, na siyang unang pangunahing panahon ng pagtatayo ng monumento. Isang pangunahing guhit na umaabot nang humigit-kumulang 9&nbsp;Lumitaw sa panahong ito ang ilang kilometro sa silangang pampang ng Irrawaddy, kung saan ang napapaderang bag-as (kilala bilang "Lumang Bagan") ay nasa gitna. Naganap ang konstruksiyon noong ika-11 siglo sa buong lugar na ito at tila medyo desentralisado. Ang pagkalat ng mga monumento sa hilaga at timog ng Lumang Bagan, ayon kina Hudson, Nyein Lwin, at Win Maung, ay maaaring sumasalamin sa konstruksyon sa antas ng nayon, na maaaring hinikayat ng pangunahing piling tao sa Lumang Bagan.<ref name="Hudson, Nyein Lwin, and Win Maung 2001">{{Cite journal |last=Hudson, Bob |last2=Nyein Lwin |last3=Win Maung |date=2001 |title=The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants |url=https://www.jstor.org/stable/42928487 |journal=[[Asian Perspectives]] |volume=40 |issue=1 |pages=48–74 |doi=10.1353/asi.2001.0009 |jstor=42928487 |access-date=2 January 2024 |hdl-access=free}}</ref>{{Rp|51}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Wikivoyage|Bagan}} * [http://www.dpsmap.com/bagan/index.shtml Mapa ng Bagan] . Mga Mapa ng DPS Online. * [http://www.visit-bagan.com/ Gabay sa Paglalakbay sa Bagan] * [http://www.bagan.ws/ Lahat tungkol sa Bagan (bersyong Ingles)] * [https://web.archive.org/web/20120308214102/http://www.jeyjoo.com/gallery/img-bagan-burma-608.htm Mga libreng larawan ng paglalakbay ng Bagan] * [http://www.seasite.niu.edu/burmese/cooler/80Scenes/80_scenes_of_buddhas_life.htm Ang Buhay ni Buddha sa 80 Eksena, Templo ni Ananda] Archived Charles Duroiselle, ''Arkeolohikal na Surbey ng India, Taunang Ulat'', Delhi, 1913–14 * [http://www.seasite.niu.edu/burmese/cooler/Chapter_3/Part1/pagan_period_1.htm Ang Sining at Kultura ng Burma - ang Panahong Pagan] Archived Dr. Richard M. Cooler, Pamantasang Hilagang Illinois * [http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/index.php Arkitekturang Pangkasaysayan ng Asya: Bagan] Prof. Robert D. Fiala, Pamantasang Concordia, Nebraska * [https://web.archive.org/web/20070311215404/http://www.timemap.net/~hudson/pagan.htm Arkitekturang Budista sa Bagan] Bob Hudson, [[Unibersidad ng Sidney|Unibersidad ng Sydney]], Australia * Mga larawan ng mga templo at mga pinta ng Bagan [http://www.indiamonuments.org/Myanmar/Myanmar%2001/Myanmar%2001.htm Bahagi 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701135310/http://www.indiamonuments.org/Myanmar/Myanmar%2001/Myanmar%2001.htm |date=2013-07-01 }} Archived at [http://www.indiamonuments.org/Myanmar/Myanmar%2002/Myanmar%2002.htm Bahagi 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701140929/http://www.indiamonuments.org/Myanmar/Myanmar%2002/Myanmar%2002.htm |date=2013-07-01 }} Archived * [https://web.archive.org/web/20140714201516/http://www.movingpostcards.tv/bagan/ Mga postcard na panglipat sa Bagan] {{Mandalay Region}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] oaekn5twgpe3oqk5755rxz52cw5ptp1 0 281471 2227458 2204777 2026-09-22T03:06:36Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227458 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Dahmer}} {{Infobox criminal | name = Jeffrey Dahmer | image =Jeffrey Dahmer HS Yearbook.jpg | birth_name = Jeffrey Lionel Dahmer | alias = The Milwaukee Cannibal<br>The Milwaukee Monster | birth_date = {{Birth date|1960|5|21}} | birth_place = [[Milwaukee]], [[Wisconsin]], U.S. | death_date = {{Death date and age|1994|11|28|1960|5|21}} | death_place = [[Columbia Correctional Institution (Wisconsin)|Columbia Correctional Institution]], [[Portage, Wisconsin]], U.S. | cause = [[Homicide]] (severe [[head injury|head trauma]]) | victims = 17 | height = {{convert|6|ft|0|in|m|2|abbr=on}} | weight = | country = United States | states = [[Ohio]], [[Wisconsin]] | beginyear = June 18, 1978 | endyear = July 19, 1991 | apprehended = July 22, 1991 | conviction = {{Unbulleted list|[[Murder]]|[[Child molestation]]|[[Indecent exposure]]|[[Disorderly conduct]]|[[Public intoxication]]}} | sentence = [[Life imprisonment]] (16 life terms) | imprisoned = [[Columbia Correctional Institution (Wisconsin)|Columbia Correctional Institution]] }} Si '''Jeffrey Lionel Dahmer''' ({{IPAc-en|ˈ|d|ɑː|m|ər}}; 21 Mayo 1960 - 28 Nobyembre 1994), na mas kilala rin sa mga bansag na '''The Milwaukee Cannibal''' at '''The Milwaukee Monster''', ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] serial killer at sex offender, na kinasuhan ng [[panggagahasa]], [[pagpatay ng tao]], at pagkikipagbunutan sa mga labing-pitong lalaki at binatilyo mula 1978 hanggang 1991. Karamihan sa kanyang mga pagpaslang sa ibang pagkakataon tulad ng [[nekropilya]],<ref name="Masters 1993 136">{{Harv|Masters|1993|p=136}}</ref> [[kanibalismo]], at ang permanenteng pagpapanatili ng mga bahagi ng katawan - karaniwang lahat o bahagi ng [[balangkas]].<ref name=":0">{{Harv|Norris|1992|p=214}}</ref> Noong 28 Nobyembre 1994, si Dahmer ay pinatay sa pamamagitan ng [[Christopher Scarver]], isang kapwa bilanggo sa [[Columbia Correctional Institution (Wisconsin)|Columbia Correctional Institution]]. [[Talaksan:Jeffrey Dahmer HS Yearbook.jpg|thumb|right|Dahmer noong 1978]] ==Buhay== === Pagkabata === ===Pagkabinata at high school=== == Mga huling bahagi ng pagkabinata at mga unang bahagi ng 20s== ===Unang serbisyo ng pagpatay at hukbo=== ===Bumalik sa Ohio at relokasyon sa West Allis, Wisconsin=== ==Late 20s at 30s sa maagang: kasunod ng pagpaslang== ===Ambassador Hotel=== ===Intermediate insidente=== ===924 North 25th Street=== ==== Mga pagpatay noong 1990 ==== ==== Mga pagpatay noong 1991 ==== ==Pagkaresto== ===Konfesyon=== ===Pagsasakdal=== ===Pagsubok=== ==Pagkakakulong== ===Kamatayan=== Noong umaga ng 28 Nobyembre 1994, iniwan ni Dahmer ang kanyang cell upang magsagawa ng detalye ng trabaho. Kasama niya ang dalawang kapwa mga inmates: [[Jesse Anderson]] at [[Christopher Scarver]]. Ang tatlo ay naiwang hindi pinangangasiwaan sa mga shower ng gym sa bilangguan sa humigit-kumulang na 20 minuto. Sa humigit-kumulang 8:10&nbsp;a.m.<ref>{{cite news |first=Dave |last=Daley |url=https://news.google.com/newspapers?id=rOwbAAAAIBAJ&sjid=CC0EAAAAIBAJ&pg=1885,1125364&dq |title=Lock-down ordered for probe of Dahmer, Anderson deaths |work=[[Milwaukee Journal Sentinel|The Milwaukee Journal]] |date=December 2, 1994 |pages=B1, B7 |accessdate=December 5, 2013 |archive-date=Pebrero 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205152507/https://news.google.com/newspapers?id=rOwbAAAAIBAJ&sjid=CC0EAAAAIBAJ&pg=1885,1125364&dq |url-status=dead }}</ref> Natuklasan si Dahmer sa sahig ng banyo ng gym na dumaranas ng matinding ulo at mga sugat sa mukha;<ref>{{Cite web |title=The Milwaukee Sentinel Mar. 17, 1995 |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1368&dat=19950317&id=8oxQAAAAIBAJ&sjid=TBMEAAAAIBAJ&pg=6896,4930088 |access-date=2018-11-06 |archive-date=2019-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626213624/https://news.google.com/newspapers?nid=1368&dat=19950317&id=8oxQAAAAIBAJ&sjid=TBMEAAAAIBAJ&pg=6896,4930088 |url-status=dead }}</ref> siya ay malubhang napalubog tungkol sa ulo at mukha na may isang 20-inch (51&nbsp;cm) na metal bar.<ref>{{Cite news |first=Don |last=Terry |url=https://www.nytimes.com/1994/11/29/us/jeffrey-dahmer-multiple-killer-is-bludgeoned-to-death-in-prison.html |title=Jeffrey Dahmer, Multiple Killer, Is Bludgeoned to Death in Prison |work=The New York Times |date=November 29, 1994 |accessdate=July 4, 2014}}</ref> ===Resulta ng kamatayan=== ==Mga kilalang biktima== Karamihan sa mga biktima ni Dahmer ay pinatay sa pamamagitan ng pagkalalake pagkatapos na ma-drugged na may sedatives, bagaman ang kanyang unang biktima ay pinatay sa pamamagitan ng isang kumbinasyon ng bludgeoning at strangulation at ang kanyang pangalawang biktima ay battered sa kamatayan, na may isa pang biktima namatay noong 1990, Ernest Miller, namamatay ng isang kumbinasyon ng [[talamak na tensiyon reaksyon|shock]] at pagkawala ng dugo dahil sa kanyang karotid arterya na pinutol.<ref name=":0" /> Marami sa mga biktima ni Dahmer na namatay noong 1991 ay may mga butas na nababagot sa kanilang mga bungo kung saan sinimulan ni Dahmer ang hydrochloric acid o, mamaya, tubig na kumukulo, direkta sa utak<ref>{{Harv|Masters|1993|pp=176-177}}</ref> sa isang pagtatangka na magbuod ng isang permanent, masunurin, hindi mapagparaya estado. Sa hindi bababa sa tatlong okasyon, ito ay napatunayang nakamamatay bagaman wala sa mga okasyong ito ang intensiyon ni Dahmer.{{sfn|Masters|1993|pp=188–189}} ==Tignan din== * [[Ed Gein]] * [[Ted Bundy]] * [[Andrew Cunanan]] ==Sanggunian== {{Reflist|30em}} ==Mga isinitang gawain== *{{cite book|last= Aggrawal |first= Anil |title=Necrophilia: Forensic and Medico-legal Aspects|url=https://books.google.com/books?id=b0k2qpfyU8IC|year= 2016 |publisher=CRC Press|isbn=978-1-4200-8913-4|ref=harv}} *{{cite book |last= Dahmer |first= Lionel |title= A Father's Story |url= https://archive.org/details/fathersstory0000dahm |year= 1994 |publisher= William Morrow |isbn= 978-0-688-12156-3|ref=harv}} *{{cite book |last= Davis |first= Don |title= The Jeffrey Dahmer Story: An American Nightmare |url= https://archive.org/details/jeffreydahmersto00dond |year= 1991 |publisher= Macmillan |isbn= 978-0-312-92840-7|ref=harv}} *{{cite book |last1= Dvorchak |first1=Robert J.|last2= Holewa |first2= Lisa |title= Milwaukee Massacre: Jeffrey Dahmer and the Milwaukee Murders |url= https://archive.org/details/milwaukeemassacr0000dvor |year= 1992 |isbn= 978-0-7090-5003-2}} *{{cite book |last= Masters |first= Brian |authorlink= Brian Masters |title= The Shrine of Jeffrey Dahmer |url=https://books.google.co.uk/books?id=g31XGwAACAAJ& |year= 1993 |publisher= Hodder & Stoughton |isbn= 978-0-340-59194-9|ref=harv}} *{{cite book |last= Norris |first= Joel |title= Jeffrey Dahmer |year= 1992 |publisher= Constable Limited |isbn= 978-0-09-472060-2|ref=harv}} *{{cite book |last1= Ratcliff |first1= Roy |last2= Adams |first2= Lindy |title= Dark Journey, Deep Grace: Jeffrey Dahmer's Story of Faith |url= https://archive.org/details/darkjourneydeepg0000royr |year= 2006 |publisher= Leafwood Publishing |isbn= 978-0-9767790-2-5}} *{{cite book |last= Schwartz |first= Anne E. |title= The Man Who Could Not Kill Enough |url= https://archive.org/details/manwhocouldnotki00schw |year= 1992 |publisher= Citadel |isbn= 978-1-55972-117-2}} ==Malayang pagbabasa== *{{cite book |last= Blundell |first= Nigel |title= Encyclopedia of Serial Killers |year= 1996 |publisher= PRC Publishing|isbn= 978-1-856-48328-5}} *{{cite book |last1= Lane |first1= Brian |last2= Gregg |first2= Wilfred |title= The Encyclopedia of Serial Killers |url= https://archive.org/details/encyclopediaofse0000lane |year= 1992 |isbn= 978-0-7472-3731-0}} *{{cite book |last1= Mann |first1= Robert |last2=Williamson |first2= Miryam |title= Forensic Detective: How I Cracked the World's Toughest Cases |url= https://archive.org/details/forensicdetectiv00mann |year= 2007 |publisher= Random House of Canada |isbn= 978-0-345-47942-6}} *{{cite book |last= Pincus |first= Jonathan |title= Base Instincts: What Makes Killers Kill? |url= https://archive.org/details/isbn_9780393050226 |year= 2002 |publisher= W. W. Norton & Company |isbn= 978-0-393-32323-8}} ==Kawing panlabas== {{Wikiquote}} {{Commons category|Jeffrey Dahmer}} *[http://www.tornadohills.com/dahmer/confess.htm Excerpts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216193709/http://www.tornadohills.com/dahmer/confess.htm |date=2014-12-16 }} of Jeffrey Dahmer's confession *Sections of [https://news.google.com/newspapers?nid=1368&dat=19920201&id=doZRAAAAIBAJ&sjid=wRIEAAAAIBAJ&pg=5785,8078&hl=en Dahmer's confession to Detective Patrick Kennedy]{{Dead link|date=Pebrero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, as recited at his 1992 trial (pages 8a & 9a) *International Journal of Offender Therapy [http://www.docstoc.com/docs/58192581/Loneliness-and-Associated-Violent-Antisocial-Behaviour-Analysis-of-the-Case-Reports-of-Jeffrey-Dahmer behavioral analysis of Jeffrey Dahmer] *[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0406/17/lkl.00.html CNN interview] with Lionel and Shari Dahmer *[https://www.youtube.com/watch?v=vPMBfX7D4WU MSNBC Interview] of Jeffrey Dahmer *{{iMDb name|0197213|Jeffrey Dahmer}} {{DEFAULTSORT:Dahmer, Jeffrey}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1960]] [[Kategorya:Namatay noong 1994]] [[Kategorya:Mga Amerikanong nahatulan ng pagpatay ng tao]] 31uw2uje59vnqpq6bj9107pyggxtuxu 0 300168 2227576 2193933 2026-09-22T07:26:39Z Ryomaandres 8044 2227576 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Matera|official_name=Comune di Matera|native_name=''Matàrë'' ([[wikang Napolitano|Materano]])|image=Matera - View from Sant'Agostino.jpg|image_size=|alt=|image_flag=Flag of Matera.svg|caption=Panorama ng lumang bayan mula sa parbis ng Simbahan ng San Agustin|image_shield=Matera-Stemma2.svg|shield_alt=|image_map=Map of comune of Matera (province of Matera, region Basilicata, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Matera within the Province of Matera|pushpin_label_position=|pushpin_map=Italy Basilicata#Italy|coordinates={{coord|40|40|N|16|36|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Basilicata]]|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|frazioni=La Martella, Venusio, Picciano A, Picciano B|mayor_party=[[Centre-right coalition (Italy)|Centre-right]] [[Independent (politics)|independent]]|mayor=Antonio Nicoletti|area_footnotes=|area_total_km2=387.4|population_footnotes=<ref>{{cite web | title = Total Resident Population on 1st January 2018 by sex and marital status. Municipality: Matera | publisher = [[National Institute of Statistics (Italy)]]| url = http://www.demo.istat.it/pop2018 | access-date = January 27, 2018 }}</ref>|population_total=60403|population_as_of=Enero 1, 2018|pop_density_footnotes=|population_demonym=Materani|elevation_footnotes=|elevation_m=401|twin1=|twin1_country=|istat=077014|saint=Madonna della Bruna|day=July 2|postal_code=75100|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.matera.it}}|footnotes=}}{{Infobox UNESCO World Heritage Site}}{{Infobox UNESCO World Heritage Site|name=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|image=Matera - View from trail 406 - 01.jpg|caption=The Sassi of Matera|criteria=Cultural: iii, iv, v|ID=670|year=1993|area={{cvt|1,016|ha}}|buffer_zone={{cvt|4,365|ha}}}} Ang '''Matera''' ([[Wikang Napolitano|Materano]] : {{Lang|nap|Matàrë}}) ay isang lungsod sa [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Basilicata]], sa [[Timog Italya]]. Ito ang kabesera ng [[Lalawigan ng Matera]]. Bilang kabesera ng [[lalawigan ng Matera]], ang orihinal na kabihasnan nito ay matatagpuan sa dalawang bangin na inukit ng [[Gravina (ilog)|Ilog Gravina]]. Ang lugar na ito, ang [[Sassi di Matera]], ay isang complex ng mga tirahan sa kuweba na inukit sa sinaunang bangin ng ilog, na madalas na itinuturing bilang "isa sa mga pinakalumang patuloy na tinitirhan na mga lungsod sa mundo." Sa paglipas ng kasaysayan nito, ang Matera ay sinakop ng mga Griyego, Romano, Longobardo, Byzantino, [[Sarraceno]], Swabiano, Angevino, Aragonese, at Bourbon. Sa huling bahagi ng 1800, ang mga tirahan ng kuweba ng Matera ay naging kapansin-pansin dahil sa malubhang kahirapan, mahinang sanitasyon, malubhang kondisyon sa paggawa, at laganap na sakit. Hinukay noong 1952, lumipat ang populasyon sa mga modernong pabahay, at ang Sassi (Italyano para sa "mga bato") ay abandonado hanggang sa dekada '80. Ang nabagong pananaw at pamumuhunan ang nagbago sa mga tirahan sa yungib upang maging tanyag na destinasyong panturismo, na may mga otel, maliliit na museo, at restawan – at isang masiglang komunidad ng sining. Kilala bilang {{Lang|it|la città sotterranea}} ("ang lungsod sa ilalim ng lupa"), ang Sassi at ang parke ng [[Rupestreng sining|Rupestreng]] mga simbahan ay itinalaga isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]] noong 1993. Noong 2019, idineklara si Matera na isang [[Europeong Kabisera ng Kultura]]. <gallery widths="135" heights="150"> Talaksan:Matera01.jpg Talaksan:Ita11141 01.jpg|Loob ng isang tirahan sa kuweba Talaksan:Ita11141 04.jpg Talaksan:Matera casamuseo.jpg Talaksan:Ita11175 07.jpg Talaksan:Casa Grotta (3).jpg Talaksan:Matera, chiesa rupestre di santo spirito.jpg|Labas ng isang simbahan sa kuweba Talaksan:Ita11175 08.jpg|Loob ng isang simbahan sa kuweba Talaksan:Ita11175 01.jpg </gallery> == Galeriya == <gallery> Talaksan:Cittadimatera1.jpg Talaksan:IMGMater 1747.JPG Talaksan:Matera BW 2016-10-15 13-31-33.jpg|[[Palazzo dell'Annunziata|Via Ridola]] Talaksan:Matera BW 2016-10-15 13-04-18.jpg|[[Palazzo dell'Annunziata|Via Bruno Buozzi]] Talaksan:Matera palazzo dell'Annunziata.JPG|[[Palazzo dell'Annunziata]] Talaksan:Matera BW 2016-10-15 13-19-13.jpg|Chiesa di San Francesco d'Assisi Talaksan:Matera - Convento di Sant'Agostino.JPG|Simbahan ng San Agostino Talaksan:Matera san giovanni.JPG|Simbahan ng San Giovanni Battista Talaksan:3164San Pietro Caveoso.jpg|San Pietro Caveoso </gallery> == Mga sanggunian == {{Lalawigan ng Matera}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 6amrfsvlgempsqtz8brlgink3ocluua 0 301277 2227441 1977233 2026-09-22T02:56:56Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227441 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=Siege of Masada|combatant1=Jewish [[Sicarii]]|casualties1=960 dead, 7 captured (2 women, 5 children), according to Josephus|strength2=[[Legio X Fretensis]] 4,800<br />Auxiliaries and slaves 4,000–10,000|strength1=967, including non-combatants|commander2=[[Lucius Flavius Silva]]|commander1=[[Eleazar ben Ya'ir]]{{KIA|Suicide}}|combatant2=[[Roman Empire]]|result=Roman victory|partof=the [[First Jewish–Roman War]]|territory=|closest_city=[[Arad, Israel|Arad]]|place=Masada, [[Israel]] (then part of [[Judea (Roman Province)|Judaea Province]])<br />{{Coord|31|18|56|N|35|21|13|E|type:event}}|date=Late 72 – early 73 (traditional date) <br /> Late 73 – early 74 CE (proposed date)<ref>{{cite journal |jstor=20186870 |title=Dating the Siege of Masada |last=Campbell |first=Duncan B. |year=1988 |journal=Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik |volume=73 |issue=1988 |pages=156–158 }}</ref><ref>{{cite journal |jstor=20187128 |title=The Date of the Fall of Masada: The Evidence of the Masada Papyri |last=Cotton |first=Hannah M. |year=1989 |journal=Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik |volume=78 |issue=1989 |pages=157–162 }}</ref>|caption=Masada National Park|image_size=300px|image=Israel-2013-Aerial 21-Masada.jpg|casualties2=Unknown}} Ang '''pagkubkob ng Masada''' ay isa sa huling pangyayari sa [[Unang Digmaang Hudyo-Romano]], na naganap mula 73 hanggang 74 CE sa at paligid ng isang malaking tuktok ng burol sa kasalukuyang-araw na Israel. Ang pagkubkob ay kilala sa kasaysayan sa pamamagitan ng iisang mapagkukunan, si [[Josephus|Flavius Josephus]], <ref>[https://www.haaretz.com/archaeology/.premium.MAGAZINE-the-myth-of-masada-how-reliable-was-josephus-anyway-1.7375157 The Myth of Masada: How Reliable Was Josephus, Anyway?]: "The only source we have for the story of Masada, and numerous other reported events from the time, is the Jewish historian Flavius Josephus, author of the book “The Jewish War”."</ref> isang pinuno ng mga rebeldeng Judio na dinakip ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]], na sa paglilingkod ay siya'y naging isang mananalaysay. Ayon kay Josephus ang mahabang pagkubkob ng mga tropa ng [[Imperyong Romano|Roman Empire]] ay humantong sa malawakang pagpapakamatay ng mga rebelde ng Sicarii at residenteng mga pamilyang Hudyo ng kuta ng Masada, bagaman hindi ito suportado ng arkeolohikal na pagsisiyasat. Naging kontrobersyal ang pagkubkob {{Fact|date=January 2020}} , dahil ang ilang mga Hudyo ay tinuturing ang Masada bilang isang lugar ng pagpipitagan, na ginugunita ang mga ninuno na bumagsak na bayani laban sa pang-aapi, at ang iba pa tungkol dito bilang patunay sa pagiging ekstremismo at isang pagtanggi na pagkompromiso. == Background == Ang Masada ay inilarawan bilang "isang maluwalhating hugis-table-bundok" na "matayog, nakahiwalay, at sa lahat ng hitsura hindi malulumbay". Sa kasaysayan, ang kuta ay maaabot lamang ng isang solong landas na masyadong makitid para sa mga tao na maglakad paatras. Ang landas na ito ay pinangalanang "ang Ahas" dahil sa paraan ng pagikot at pag-zag sa tuktok. Ang Masada ay pinangalanan bilang lugar kung saan nagpahinga si [[David]] matapos na tumakas mula sa kanyang biyenan, si Haring Saul . Si [[Josephus|Flavius Josephus]], isang Hudyo na ipinanganak at lumaki sa [[Herusalem|Jerusalem]], ay ang tanging mananalaysay na nagbigay ng detalyadong ulat tungkol sa [[Unang Digmaang Hudyo-Romano|Unang Digmaang Hudyo – Romano]] at ang nag-iisang nag-record ng nangyari sa Masada. Matapos madakip sa panahon ng Siege of Yodfat at pagkatapos ay napalaya ni [[Vespasian]], isinulat ni Josephus ang kampanyang Romano. Malamang na ibinase ni Josephus ang kanyang pagsasalaysay sa mga komentaryo sa patlang ng mga kumander ng Roma. <ref>Stiebel, Guy D. [http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CCX2587513369&v=2.1&u=new55117&it=r&p=GVRL&sw=w "Masada"] ''Encyclopaedia Judaica'' Ed. Michael Berenbaum and Fred Skolnik. 2nd ed. Vol. 13. Detroit: Macmillan Reference USA, 2007. 593-599. Gale Virtual Reference Library.</ref> Ayon kay Josephus, ang Masada ay unang itinayo ng mga Hasmonean . Sa pagitan ng 37 at 31 BCE pinatibay ito ni [[Herodes ang Dakila|Herodes na Dakila]] bilang isang kanlungan para sa kanyang sarili sakaling magkaroon ng isang pag-aalsa. Noong 66 CE, sa pagsisimula ng Unang Digmaang Hudyo-Romano, isang pangkat ng mga ekstremistang Hudyo na tinawag na Sicarii ang nagwagi sa garison ng Roman sa Masada at doon nanirahan. Ang Sicarii ay pinamunuan ni Eleasar ben Ya'ir, at noong 70 CE ay sinamahan sila ng karagdagang Sicarii at ang kanilang mga pamilya na pinatalsik mula sa Herusalem ng populasyon ng mga Hudyo na kasama ng mga taong sumasalungat sa Sicarii. Makalipas ang ilang sandali, kasunod ng pagkubkob ng mga Roman sa Jerusalem at kasunod na pagkawasak ng [[Ikalawang Templo]], ang mga karagdagang miyembro ng Sicarii at maraming pamilyang Hudyo ay tumakas sa [[Herusalem]] at tumira sa tuktok ng bundok, na ginagamit ito ng Sicarii bilang isang kanlungan at base para sa pagsalakay sa nakapalibot na kanayunan. Ayon sa modernong interpretasyon ni Josephus, ang Sicarii ay isang ekstremistong grupo ng mga Zealot at pantay na kalaban sa kapwa mga Romano at iba pang mga pangkat ng Hudyo. Ang mga Zealot, taliwas sa Sicarii, na siyang nagdala ng pangunahing pasanin ng himagsikan, na tutol sa Romanong pamamahala ng Judea . Ayon kay Josephus, noong Paskuwa, sinalakay ng Sicarii ang Ein Gedi, isang kalapit na pamayanan ng mga Hudyo, at pinatay ang 700 sa mga naninirahan dito. <ref>[http://www.gutenberg.org/files/2850/2850-h/2850-h.htm#link42HCH0007 The Wars of the Jews, or History of the Destruction of Jerusalem, by Flavius Josephus], translated by William Whiston, Project Gutenberg, Book IV, Chapter 7, Paragraph 2.</ref> <ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0147%3Abook%3D4%3Awhiston+chapter%3D7%3Awhiston+section%3D2 Flavius Josephus, De bello Judaico libri vii], B. Niese, Ed. J. BJ 4.7.2</ref> <ref>[https://www.independent.co.uk/news/world/ancient-battle-divides-israel-as-masada-myth-unravels-1275878.html Ancient battle divides Israel as Masada 'myth' unravels; Was the siege really so heroic, asks Patrick Cockburn in Jerusalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111094610/https://www.independent.co.uk/news/world/ancient-battle-divides-israel-as-masada-myth-unravels-1275878.html |date=2017-11-11 }}, The Independent, 30 March 1997</ref> Ipinapahiwatig ng arkeolohiya na binago ng Sicarii ang ilan sa mga istrakturang natagpuan nila doon; kasama dito ang isang gusali na binago upang gumana bilang isang sinagoga na nakaharap sa Herusalem (maaaring sa katunayan ito ay sinagoga simula pa lamang), bagaman wala itong nilalaman na isang ''mikvah'' o mga bench na matatagpuan sa iba pang mga unang sinagoga. Isa ito sa pinakamatandang sinagoga sa Israel . Ang mga labi ng dalawang mikvaot ay natagpuan sa ibang lugar sa Masada. == Salaysay ni Josephus == [[Talaksan:Masada_Roman_Ruins_by_David_Shankbone.jpg|left|thumb| Ang mga labi ng Camp F, isa sa maraming mga kampo ng legionary sa labas lamang ng pader ng pag- ikot sa paligid ng Masada ]] Noong 72 CE, pinangunahan ng Romanong gobernador ng Judea, na si Lucius Flavius Silva, ang [[Lehiyong Romano|Roman legion]] X <nowiki><i id="mwWw">Fretensis</i></nowiki>, isang bilang ng mga auxiliary unit at mga bilanggo ng digmaang Hudyo, na <nowiki><i id="mwWw">umabot sa halos</i></nowiki> 15,000 kalalakihan at kababaihan (kung saan tinatayang 8,000 hanggang 9,000 ang nakikipaglaban na mga lalaki ) upang kubkubin ang 960 katao sa Masada. Pinalibutan ng legion ng Roman ang Masada at nagtayo ng isang pader ng pag- ikot, bago simulan ang pagtatayo ng isang paglikos laban sa kanlurang mukha ng talampas, nilipat ang libu-libong toneladang mga bato at pinalong lupa upang magawa ito. Hindi itinala ni Josephus ang anumang mga pagtatangka ng Sicarii na i-counterattack ang mga nagkukubkob sa prosesong ito, isang makabuluhang pagkakaiba mula sa kanyang mga account tungkol sa iba pang mga pagkubkob ng pag-aalsa. Ang rampa ay nakumpleto sa tagsibol ng 73, matapos marahil ang dalawa hanggang tatlong buwan ng pagkubkob. Ang isang higanteng pagkubkob na tore na may batter ram ay itinayo at masigasig na inakyat sa nakumpletong rampa, habang ang mga Romano ay sinalakay ang pader, pinalabas ang "isang volley ng nagliliyab na mga sulo laban sa &nbsp; ... isang pader ng troso ", pinayagan ang mga Romano na sa wakas ay masira ang pader ng kuta noong Abril 16, 73 CE. Nang pumasok ang mga Romano sa kuta, gayunpaman, natagpuan nila na ito ay "isang kuta ng kamatayan." Ang mga rebeldeng Hudyo ay sinunog ang lahat ng mga gusali maliban sa mga imbakan ng pagkain at pinatay ang bawat isa, na idineklarang "ang isang maluwalhating kamatayan &nbsp; ... higit na mabuti sa isang buhay na nakalulungkot. " [[Talaksan:Masada_Roman_Ramp_by_David_Shankbone.jpg|thumb| Ang rampa ng Roman na pagkubkob na nakikita mula sa itaas. Ito ay bahagyang itinayong muli para sa isang 1981 TV miniseries ]] Ayon kay Josephus, "Inaasahan ng mga Hudyo na ang lahat ng kanilang bansa sa kabila ng Euphrates ay makakasama nila upang magsimula ng isang pag-aalsa," ngunit sa huli ay mayroon lamang 960 na mga Zealot ng Judio na lumaban sa hukbong Romano sa Masada. Kapag ang mga Zealot na ito ay na-trap sa tuktok ng Masada na wala kahit saan upang tumakbo, sinabi sa atin ni Josephus na ang mga Zealot ay naniniwala na "ito ay sa pamamagitan ng kalooban ng Diyos, at sa pamamagitan ng pangangailangan, na [sila] ay mamatay." Ayon kay William Whiston, tagasalin ni Josephus, dalawang kababaihan, na nakaligtas sa pagpapakamatay sa pamamagitan ng pagtatago sa loob ng isang balon kasama ang limang anak, ay pinaulit-ulit ang payo ni Eleazar ben Ya'ir sa kanyang mga tagasunod, bago ang malawakang pagpapakamatay, ang pagsasalita ng mga Romano : {{quotation|"Since we long ago resolved never to be servants to the Romans, nor to any other than to God Himself, Who alone is the true and just Lord of mankind, the time is now come that obliges us to make that resolution true in practice&nbsp;... We were the very first that revolted, and we are the last to fight against them; and I cannot but esteem it as a favor that God has granted us, that it is still in our power to die bravely, and in a state of freedom."|Elazar ben Yair<ref>{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Quote/yairq.html|title=Elazar Ben Yair Speech at Masada – Jewish Virtual Library|publisher=|accessdate=17 December 2014}}</ref>}} Habang ipinagbabawal ng [[Hudaismo|Hudaismo ang]] [[Pagpapatiwakal|pagpapakamatay]], iniulat ni Josephus na ang mga tagapagtanggol ay nakakuha ng lote at pumatay sa isa't isa, hanggang sa huling tao, na magiging isa lamang na talagang magpapakamatay. Sinabi ni Josephus na iniutos ni Eleasar sa kanyang mga tauhan na sirain ang lahat maliban sa mga pagkain upang maipakita na pinananatili ng mga tagapagtanggol ang kakayahang mabuhay, at sa gayon ay pinili ang kamatayan kaysa sa pagkaalipin. Gayunpaman, ipinakita ng mga arkeolohikal na paghuhukay na ang mga storeroom na naglalaman ng kanilang mga probisyon ay sinunog din, kahit na ito ay ng mga Romano, ng mga Hudyo, ng mga susunod na pangyayari o natural na [[Apoy|sunog na]] kumakalat ay hindi malinaw. == Mga interpretasyong pangkasaysayan == Ayon kay Shaye Cohen, ipinapakita ng arkeolohiya na ang account ni Josephus ay "hindi kumpleto at hindi tumpak". Nagsusulat lamang si Josephus ng isang palasyo, ang arkeolohiya ay nagsisiwalat ng dalawa, ang kanyang paglalarawan sa hilagang palasyo ay naglalaman ng maraming mga pagkakamali, at nagbibigay siya ng mga pinalaking numero para sa taas ng mga dingding at tower. Ang account ni Josephus ay sinasalungat ng "mga kalansay sa yungib, at ng maraming magkakahiwalay na apoy". Ayon kay Kenneth Atkinson, walang "arkeolohikong ebidensya na ang mga tagapagtanggol ng Masada ay nagpakamatay." Ayon sa arkeologo na si Eric H. Cline, imposible ang salaysay ni Josephus sapagkat kaagad na pinipilit ng mga Romano ang kanilang kalamangan, na walang iniiwan na oras para sa pagsasalita ni Eleazar o sa mga pagpapakamatay ng masa. Sa halip, iminungkahi ni Cline na ang mga tagapagtanggol ay pinaslang ng mga Romano. == Pamana == Ang pagkubkob sa Masada ay madalas na iginagalang sa modernong Israel bilang "isang simbolo ng kabayanihan ng mga Hudyo". Ayon kay Klara Palotai, "Ang Masada ay naging isang simbolo para sa isang kabayanihang 'huling paninindigan' para sa Estado ng Israel at ginampanan ang pangunahing papel para sa Israel sa pagpapanday ng pambansang pagkakakilanlan". Sa Israel, sinasagisag nito ang katapangan ng mga mandirigma ng Masada, ang lakas na ipinakita nila nang mapangalagaan nila ang Masada sa loob ng halos tatlong taon, at ang kanilang napiling kamatayan sa pagkaalipin sa kanilang pakikibaka laban sa isang agresibong emperyo. Ang Masada ay naging "puwang ng pagganap ng pambansang pamana", ang lugar ng mga seremonya ng militar. Sinasabi ni Palotai kung paano "bumuo ang Masada ng isang espesyal na 'pag-iibigan' sa arkeolohiya" sapagkat ang site ay nag-akit ng mga tao mula sa buong mundo upang matulungan ang mga labi ng kuta at ang labanan na naganap doon. Gayunpaman, nakikita ng iba na ito ay isang kaso ng mga Jewish radical na tumangging magkompromiso, sa halip ay piniling magpakamatay at magpatay ng kanilang mga pamilya, kapwa ipinagbabawal ng [[Rabinikong Hudaismo|Rabbinic Judaism]] . Kinukwestyon ng mga mananaliksik ang mga natuklasan ni Yigael Yadin, ang Israeli archaeologist na unang naghukay sa Masada. Ang Masada ay dating lugar ng pagdiriwang para sa mga taga-Israel, ngunit ngayon "ang mga Israeli [ay] naging mas komportable sa pagluwalhati ng malawak na pagpapakamatay at pagkilala sa mga panatiko sa relihiyon", Sinuri ng iba pang mga arkeologo ang mga natuklasan ni Yadin at natagpuan ang ilang mga pagkakaiba. Sa mga paghuhukay ni Yadin, nakakita siya ng tatlong bangkay na inangkin niya na mga Jewish Zealot. Ang antropologo na si Joe Zias at dalubhasa sa forensic na si Azriel Gorski ay nag-angkin na ang mga bangkay ay talagang tatlong Romano na na-hostage ng mga Jewish Zealot. Kung totoo ito, "maaaring nagkamali ang Israel na bigyan ang karangalan [ng pagkilala bilang mga bayani na Hudyo at isang libing sa estado] sa tatlong mga Romano". Mayroon ding ilang talakayan tungkol sa mga tagapagtanggol ng Masada, at kung sila ang "bayani na matigas na batayan ng malaking pag-aalsa ng mga Judio laban sa Roma, o isang gang ng mga mamamatay-tao na naging biktima ng huling operasyon ng Roman mopping-up". == Tingnan din == * [[Mga digmaang Hudyo-Romano|Mga digmaang Hudyo – Romano]] * <nowiki><i id="mwqA">Masada</i></nowiki> (miniseries) * Sobrang pagpapakamatay * Miła 18 * Puputan (mass suicide sa [[Bali, Indonesia|Bali]] ) * Mga Teuton: Mass pagpapakamatay ng mga kababaihan ng Teutones * Mga Zealot (Judea) == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em|refs=<ref name="Richmond">{{cite journal | last = Richmond | first = I. A. | year = 1962 | title = The Roman Siege-Works of Masada, Israel | journal = The Journal of Roman Studies | volume = 52 | pages = 142–155 | oclc = 486741153 | publisher = Society for the Promotion of Roman Studies | location = Washington College. Lib. Chestertown, MD. | jstor = 297886 | doi = 10.2307/297886 }}</ref> <ref name="Sicarii">{{cite journal | last = Zeitlin | first = Solomon | year = 1965 | title = Masada and the Sicarii | journal = The Jewish Quarterly Review | volume = 55 |issue = 4 | pages = 299–317 |publisher = University of Pennsylvania Press | location = Washington College. Lib. Chestertown, MD | jstor = 1453447 | doi = 10.2307/1453447 }}</ref> <ref name="Josephus">{{cite book | last = Josephus | first = Flavius | authorlink = Josephus | editor-first = Abraham |editor-last = Wasserstein | title = Flavius Josephus: Selections from His Works | url = https://archive.org/details/introductionnote0000unse | edition = 1st | year = 1974 | publisher = Viking Press | location = New York | oclc = 470915959 | pages = [https://archive.org/details/introductionnote0000unse/page/186 186]–300 }}</ref> <ref name="Isseroff">{{cite web | url = http://www.zionism-israel.com/dic/Massada.htm | title = Masada | first = Amy | last = Isseroff | date = 2005–2009 | work = Zionism and Israel – Encyclopedic Dictionary | publisher = Zionism & Israel Information Center | accessdate = 23 May 2011 }}</ref> <ref name="Palotai">{{cite web | url = http://artscapeweb.com/masada.html | title = Masada – the changing meaning of a historical site/archeological site in the reflection of a nation's changing history | last = Palotai | first = Klara | year = 2002 | work = Politics of the Performance Space | publisher = artsacpeweb.com | accessdate = 23 May 2011 | archive-date = 22 Disyembre 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151222092406/http://artscapeweb.com/masada.html | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222092406/http://artscapeweb.com/masada.html |date=22 Disyembre 2015 }}</ref> <ref name="Kantrowitz">{{cite web | url = http://archaeologynewsreport.blogspot.com/2007/06/solved-mystery-of-masada-remains.html | title = Solved mystery of Masada remains | last = Kantrowitz | first = Jonathan | date = 25 June 2007 | work = Archaeology News Report | publisher = archaeologynewsreport.blogspot.com | accessdate = 23 May 2011 }}</ref> <ref name="Cockburn">{{cite news | url = https://www.independent.co.uk/news/world/ancient-battle-divides-israel-as-masada-myth-unravels-1275878.html | title = Ancient battle divides Israel as Masada 'myth' unravels | last = Cockburn | first = Patrick | date = 30 March 1997 | newspaper = The Independent | accessdate = 23 May 2011 }}</ref>}} == Karagdagang pagbabasa == * Ben-Yehuda, N., 2002, [https://web.archive.org/web/20130522235032/http://www.bibleinterp.com/articles/ben-yehuda_masada.htm Sakripisyo na Katotohanan: Arkeolohiya at Ang Pabula ng Masada] * Grant, Michael (1984). Ang mga Hudyo sa Daigdig ng Roma . New York: Scribner. ISBN   <bdi> Grant, Michael (1984). </bdi> Grant, Michael (1984). * Lane, Jodie (2015). ''Ang Siege ng Masada.'' Brisbane: InHouse Publishing. {{ISBN|978-1-925-38809-1}} [[ISBN (identifier)|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/978-1-925-38809-1|978-1-925-38809-1]] . (FICTION) * Pearlman, Moshe (1967). The Zealots of Masada: Story of a Dig . New York: Scribner. OCLC   2019849 . * Yadin, Yigael (1966). Masada; Ang kuta ni Herodes at ang huling paninindigan ng Zealot . New York: Random House. OCLC   1175632 . * Ehud Netzer, ''The Rebels 'Archives at Masada'', Israel Exploration Journal, Vol. 54, Blg. 2 (2004), pp. &nbsp; 218–229 * Barry Schwartz, Yael Zerubavel, Bernice M. Barnett, George Steiner, ''Ang Pagbawi ng Masada: Isang Pag-aaral sa Collective Memory'', The Sociological Quarterly, Vol. 27, No. 2 (Tag-araw, 1986), pp. &nbsp; 147–164 [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] pc4kf174tt9gfknvojiqgy3tboimln4 0 301910 2227275 2225733 2026-09-21T14:29:05Z Ryomaandres 8044 2227275 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]], [[Tuscany]], sa [[Italya]]. {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 051001 | [[Anghiari]] | 130.92 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5384<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051002 | [[Arezzo]] | 384.7 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 96260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051003 | Badia Tedalda | 118.72 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 970<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051004 | Bibbiena | 86.51 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 11833<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051005 | Bucine | 131.47 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9929<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051006 | Capolona | 47.56 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5209<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051007 | Caprese Michelangelo | 66.53 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1341<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051008 | Castel Focognano | 56.63 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2963<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051010 | Castel San Niccolò | 83.27 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2487<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051011 | Castiglion Fibocchi | 25.46 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051012 | Castiglion Fiorentino | 111.58 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 12918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051013 | Cavriglia | 60.87 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9414<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051014 | Chitignano | 14.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 852<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051015 | Chiusi della Verna | 102.33 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1890<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051016 | Civitella in Val di Chiana | 100.19 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8748<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051017 | Cortona | 342.97 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 21133<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051018 | Foiano della Chiana | 40.77 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9019<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051020 | Loro Ciuffenna | 86.52 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5869<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051021 | Lucignano | 44.81 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3383<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051022 | Marciano della Chiana | 23.75 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3431<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051023 | Montemignaio | 25.94 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 517<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051024 | Monterchi | 29.42 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1694<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051025 | Monte San Savino | 89.87 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8550<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051026 | Montevarchi | 56.67 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 24081<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051027 | Ortignano Raggiolo | 36.3 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051030 | Pieve Santo Stefano | 156.1 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2965<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051031 | Poppi | 97.09 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5823<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051033 | San Giovanni Valdarno | 21.45 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 16571<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051034 | Sansepolcro | 91.19 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 15125<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051035 | Sestino | 80.22 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1201<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051037 | Subbiano | 77.84 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6281<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051038 | Talla | 59.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 984<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051039 | Terranuova Bracciolini | 85.88 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 11959<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051040 | Castelfranco Piandiscò | 55.96 km² | 9774<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051041 | Pratovecchio Stia | 138.24 km² | 5437<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051042 | Laterina Pergine Valdarno | | 6366<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 36 items. == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Arezzo]] tn5bpcfz5bmbo5sxcc97ygu9yi03ext 2227276 2227275 2026-09-21T14:29:33Z Ryomaandres 8044 2227276 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]], [[Tuscany]], sa [[Italya]]. {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 051001 | [[Anghiari]] | 130.92 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5384<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051002 | [[Arezzo]] | 384.7 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 96260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051003 | Badia Tedalda | 118.72 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 970<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051004 | Bibbiena | 86.51 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 11833<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051005 | Bucine | 131.47 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9929<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051006 | Capolona | 47.56 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5209<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051007 | Caprese Michelangelo | 66.53 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1341<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051008 | Castel Focognano | 56.63 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2963<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051010 | Castel San Niccolò | 83.27 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2487<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051011 | Castiglion Fibocchi | 25.46 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051012 | Castiglion Fiorentino | 111.58 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 12918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051013 | Cavriglia | 60.87 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9414<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051014 | Chitignano | 14.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 852<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051015 | Chiusi della Verna | 102.33 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1890<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051016 | Civitella in Val di Chiana | 100.19 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8748<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051017 | Cortona | 342.97 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 21133<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051018 | Foiano della Chiana | 40.77 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9019<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051020 | Loro Ciuffenna | 86.52 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5869<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051021 | Lucignano | 44.81 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3383<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051022 | Marciano della Chiana | 23.75 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3431<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051023 | Montemignaio | 25.94 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 517<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051024 | Monterchi | 29.42 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1694<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051025 | Monte San Savino | 89.87 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8550<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051026 | Montevarchi | 56.67 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 24081<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051027 | Ortignano Raggiolo | 36.3 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051030 | Pieve Santo Stefano | 156.1 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2965<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051031 | Poppi | 97.09 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5823<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051033 | San Giovanni Valdarno | 21.45 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 16571<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051034 | Sansepolcro | 91.19 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 15125<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051035 | Sestino | 80.22 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1201<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051037 | Subbiano | 77.84 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6281<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051038 | Talla | 59.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 984<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051039 | Terranuova Bracciolini | 85.88 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 11959<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051040 | Castelfranco Piandiscò | 55.96 km² | 9774<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051041 | Pratovecchio Stia | 138.24 km² | 5437<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 051042 | Laterina Pergine Valdarno | | 6366<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 36 items. == Sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Arezzo}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Arezzo]] chwfdmtp4i7ejtwu7po0zg4aw0wpxka 0 304225 2227250 2210647 2026-09-21T13:22:55Z Ryomaandres 8044 2227250 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building|building_name=Katedral ng Acerenza<br><small>Katedral ng Pag-aakyat ni Maria at ni San Canio</small><br>(Cattedrale di Santa Maria Assunta e San Canio)|width_nave=|groundbreaking=11c|year_completed=13c|construction_cost=|capacity=|length=|width=|height_max=|architecture_style=Romaniko|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|spire_quantity=|spire_height=|facade_direction=|architecture_type=Simbahan|image=Cattedrale_di_Acerenza.jpg|rite=|caption=Ang silangang bahagi ng katedral|map_type=|map_size=|map_caption=|location=Acerenza, Italya|geo=|religious_affiliation=[[Katoliko Romano]]|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]]|architect=|district=|consecration_year=|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|materials=}}Ang '''Acerenza Cathedral''' ({{Lang-it|Duomo di Acerenza}} , ''Cattedrale di Santa Maria Assunta e San Canio'') ay isang [[Katedral|simbahang]] [[Simbahang Katolika Romana|Katoliko Romano]] na alay sa [[Pag-aakyat sa Langit kay Maria|Pag-aakyat ng Mahal na Birheng Maria]] at kay [[San Canio]] sa bayan ng [[Acerenza]], sa [[Potenza|lalawigan ng Potenza]] at rehiyon ng [[Basilicata]], [[Italya]]. Ito ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Acerenza|Arsobispo ng Acerenza]]. Ang katedral ay isa sa pinakakilalang estrukturang [[Arkitekturang Romaniko|Romaniko]] sa bahaging ito ng Italya. == Kasaysayan at pagsasalarawan == Ang diyosesis ay itinatag noong huling bahagi ng ika-5 siglo,<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dacer.html Catholic Hierarchy: Archdiocese of Acerenza]</ref> ngunit ang estruktura ng kasalukuyang Romanikong katedral na gusali ay nagsimula noong 1080, nang simulan ang pagtatayo sa ilalim ng arsobispo [[Arnaldo ng Cluny]]. Ang pook ay gayunpaman ay mas sinauna at ang mga bakas ay nananatili sa kasalukuyang gusali kapuwa ng isang paganong templo kay [[Hercules sa sinaunang Roma|Hercules Acheruntinus]] at ng naunang simbahang Kristiyano. Ang toreng [[kampanaryo]] ay idinagdag noong 1555, at muling ginamit ang maraming kawili-wiling mga piraso ng sinaunang gawang bato, kabilang ang dalawang [[Imperyong Romano|Romanong]] sarkopago at isang altar ng sakripisyo na pinalamutian ng mga ulo ng toro. == Mga imahen == <gallery> Talaksan:Cripta di Acerenza.jpg|Cripta Talaksan:Cattedrale di Acerenza Cripta.JPG|Cripta Talaksan:Soffitto Cripta Di Acerenza.JPG|Kisame ng cripta </gallery> == Mga sanggunian == * [https://web.archive.org/web/20090226214634/http://altrabasilicata.com/basilicata_acerenza.htm Altrabasilicata.com Acerenza Cathedral] {{In lang|it}} * [http://www.medioevo.org/artemedievale/Pages/Basilicata/Acerenza.html Mga imahe ng katedral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218232614/http://www.medioevo.org/artemedievale/Pages/Basilicata/Acerenza.html |date=2020-02-18 }} {{In lang|it}} * [http://www.acerenza.com/cattedrale/framecatt.html Website ng bayan ng Acerenza: Cattedrale] {{In lang|it}} * [http://www.diocesiacerenza.it/ Opisyal na website ng Archdiocese ng Acerenza: Cattedrale] {{In lang|it}} eyxgnyovkzzsyl8zfh22rn62dsdy3w2 0 304807 2227256 1812081 2026-09-21T13:28:18Z Ryomaandres 8044 2227256 wikitext text/x-wiki Ang mga '''Osco''' (tinatawag ding '''Opici''', '''Opsci''', '''Obsci''', '''Opicans''', {{Lang-grc|Ὀπικοί, Ὀσκοί}}),<ref>{{cite encyclopedia|first=Charlton T|last=Lewis|first2=Charles|last2=Short|encyclopedia=A Latin Dictionary|title=Osci|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=Osci&la=la#lexicon|publisher=Tufts University: Perseus Digital Library|year=2010|origyear=1879}}</ref> ay isang [[Mga Italiko|Italikong pangkat]] ng [[Campania]] at [[Latium adiectum]] noong panahong Romano. Nagsasalita sila ng [[wikang Osco]], sinasalita rin ng mga [[Mga Samnita|Samnita]] ng Timog [[Italya]]. Bagaman ang wika ng mga Samnita ay tinawag na [[Wikang Osco|Osco]], ang mga Samnita ay hindi kailanman tinukoy bilang Osco, o ang mga Osco ay tinawag na mga Samnita. Ang mga tradisyon ng mga Opico ay nabibilang sa maalamat na panahon ng kasaysayan ng Italya, humigit-kumulang mula sa simula ng unang milenyo BK hanggang sa pagkakatatag ng [[Republikang Romano]]. Walang napagkasunduan tungkol sa kanilang lokasyon at wika. Sa pagtatapos ng panahong ito, ang wikang Osco ay umunlad at sinasalita ng ilang soberanong estadong tribo. Sa ngayon, ang pinakamahalaga sa mga ito sa mga tuntunin ng husay at kayamanan sa militar ay ang mga Samnita, na nakipagkumpitensiya sa Roma sa loob ng halos 50 taon noong ikalawang kalahati ng ika-4 na siglo BK, kung minsan ay mga kaalyado, at kung minsan ay nakikipagdigma sa lungsod, hanggang sa wakas ay nasakop sila nang may malaking kahirapan at isinama sa estadong Romano. Napanatili ng mga Osco ang kanilang kalayaan sa pamamagitan ng pakikipaglaban sa isang estado laban sa isa pa, lalo na ang mga Romano at Samnite. Ang kanilang soberanya ay tuluyang nawala noong [[Ikalawang Digmaang Samnita]] nang, bago salakayin ang [[Samnium]], nakita ng mga Romano na kailangang protektahan ang mga tribo sa hangganan. Pagkatapos ng digmaan, mabilis na nakibagay ang mga Oscan sa kulturang Romano. Ang kanilang pamana sa kultura ay nanatili lamang sa mga pangalan ng lugar at mga sanggunian sa panitikan. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga sinaunang tao]] <references /> lft5rejp3q9ghctph8cbn0vy92hi8at 0 305140 2227273 2156320 2026-09-21T14:25:26Z Ryomaandres 8044 Kinansela ang pagbabagong 2156320 ni [[Special:Contributions/Jojit fb|Jojit fb]] ([[User talk:Jojit fb|Usapan]]) 2227273 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Duomo_di_sansepolcro,_esterno.JPG|thumb|320x320px| Katedral ng Sansepolcro.]] Ang '''Katedral ng Sansepolcro''' (Italyano: ''Duomo di Sansepolcro''; opisyal na isang konkatedral) ay isang simbahang Katoliko sa [[Sansepolcro]], [[Tuscany]], gitnang [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * Ricci, I. (1943). L'abbazia camaldolese e la cattedrale di S. Sepolcro, Sansepolcro. Tipografia Boncompagni. [[Kategorya:Mga Katoliko Romanong katedral sa Italya]] ahxhwubnhovs8eamfjv82z2sf9prhfc 2227274 2227273 2026-09-21T14:28:08Z Ryomaandres 8044 2227274 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Duomo_di_sansepolcro,_esterno.JPG|thumb|320x320px| Katedral ng Sansepolcro.]] Ang '''Katedral ng Sansepolcro''' (Italyano: ''Duomo di Sansepolcro''; opisyal na isang konkatedral) ay isang simbahang Katoliko sa [[Sansepolcro]], [[Tuscany]], gitnang [[Italya]]. == Paglalarawan == === Panlabas === Sa kasalukuyan, nananatili ang simbahan, maliban sa abside, sa estruktura at anyo nito noong ika-14 na siglo, na nagpapakita ng isang sinaunang anyo na may kaunting elementong Gotiko. Ang ilan sa mga mas modernong elementong ito ay mas kapansin-pansin sa harapan na estilong Romaniko pa rin, lalo na sa nakabukang gitnang portal na napapalibutan ng isang tatsulok na aguha, at lalo na sa pabilog na bintana sa itaas. Ang bintana na may rosas ay isang pagpapanumbalik ng mga orihinal na piraso na natuklasan noong 1937. Ang gitnang portada ay pinalamutian ng isang pintong walnut na inukit ng mga lokal na manggagawa noong unang bahagi ng ika-16 na siglo at naglalarawan, mula sa kaliwang itaas, ang Alegorya ng Kabutihang-palad, mga Santo Pedro at Pablo, at Kamatayan. Sa ibaba pa ay si San Onofrio (?), mga rosette ng bulaklak, at si San Cristobal, pagkatapos ay sa ibaba pa ay sina San Arcano at Gil sa magkabilang panig, at sa gitna ay ang coat of arms ng huling abbot at unang obispo, si Galeotto Graziani, at ang kalasag ng eskudo de armas na gagawin para sa kanyang kahalili. Sa ibaba pa ay mayroon lamang dalawang bintana na may bulaklak na rosas.<ref>{{Cita libro |pp=15-16 |titolo=Sansepolcro. Guida alle chiese... |anno=2015}}</ref> Ang mga pinto sa gilid ay mayroon lamang mga eskudo de armas ng Ordeng Camaldense at ni Obispo Galeotto Graziani. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * Ricci, I. (1943). L'abbazia camaldolese e la cattedrale di S. Sepolcro, Sansepolcro. Tipografia Boncompagni. [[Kategorya:Mga Katoliko Romanong katedral sa Italya]] lj4m71qabh5zzfoib3lmfekxatxiafm 0 305293 2227247 2095869 2026-09-21T13:18:08Z Ryomaandres 8044 2227247 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Lalawigan ng Potenza|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Mga lalawigan ng Italya|Lalawigan]]|image_skyline=PzaMpagano.jpg|image_alt=|image_caption=Luklukang panlalawigan ng Potenza.|image_flag=Flag_of_the_Province_of_Potenza.svg|flag_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Potenza in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Mapang nagpapakita ng kinaroroonan ng Potenza sa Italya|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Bansa|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Basilicata]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Potenza]]|parts_type=[[Comune|Mga comune]]|parts_style=para|p1=100|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Rocco Guarino|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=6594.44|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=369538|population_as_of=Abril 30, 2017|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=85010-85018, 85020-85040, 85042-85044, 85046-85059|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0971, 0972, 0973, 0975, 0976|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|PZ]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=076|website={{official website|http://www.provincia.potenza.it}}|footnotes=|image_seal=Provincia di Potenza-Stemma.svg}}Ang '''Lalawigan ng Potenza''' ({{Lang-it|Provincia di Potenza}}; [[Wikang Napolitano|Potentino]]: {{Lang|nap|provìgnë dë Pùtenzë}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa timog [[Italya]]. Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Potenza]]. == Heograpiya == Ito ay may lawak na {{Convert|6594.44|km2|mi2}} at kabuuang populasyon na 369,538 (mula noong 2017). Mayroong 100 ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa lalawigan (tingnan ang [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Potenza|mga comune ng Lalawigan ng Potenza]]).<ref>{{In lang|it}} [http://www.provincia.potenza.it/provinciacma/files/11/70/04/LIBRARY_DOCUMENT_FILE_117004.pdf The ''comuni'' of the Province of Potenza (provincial website)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924082816/http://www.provincia.potenza.it/provinciacma/files/11/70/04/LIBRARY_DOCUMENT_FILE_117004.pdf |date=2015-09-24 }}</ref> Ang lalawigan ay nailalarawan sa pamamagitan ng iba't ibang likas na tanawin, mula sa mga lawa ng bundok ng [[Monticchio]], kagubatan ng Lucania, ang [[Monte Sirino]] massif, ang malaking [[Pambansang Liwasan ng Pollino]] (kabahagi sa [[Calabria]]) at ang [[Dagat Tireno|Tirenong baybayin]] ng [[Maratea]]. Ang pinakamalaking lungsod ay [[Potenza]], na sinusundan ng [[Melfi]]. == Kasaysayan == Noong 272 BK ang lalawigan ay [[Sinaunang Roma|nasakop ng mga Romano]]. Pinangalanan ng mga bagong pinuno ang rehiyong [[Lucania]] . Noong ika-11 siglo, ang lugar ay naging bahagi ng [[Apulia|Dukado ng Apulia]], na noong panahong pinamumunuan ng mga [[Italonormando|Normando]]. Mula noong ika-13 siglo, bahagi ito ng [[Kaharian ng Napoles]], kahit na ang Potenza ay pinamumunuan ng mga lokal na basalyo. Noong 1861, ang lalawigan ay pinagsama sa natitirang bahagi ng Italya sa bagong nabuong [[Italya|Kaharian ng Italya]]. Ang rehiyon ay dumanas ng maraming [[lindol]] sa mga makasaysayang panahon, at isa pa ring [[Sismolohiya|sismolohikong]] aktibong lugar. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Potenza]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://en.comuni-italiani.it/076/063/index.html Pahina sa Comuni Italiani] * [http://www.canadiansoldiers.com/history/battlehonours/italiancampaign/potenza.htm Labanan ng Potenza sa canadiansoldiers.com] * [http://www.conservatoriopotenza.it/ Music State Conservatory "Carlo Gesualdo da Venosa"] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] {{Lalawigan ng Potenza}} nhk8wznarl83tpgzdil734vg0mtktb6 2227581 2227247 2026-09-22T07:32:28Z Ryomaandres 8044 2227581 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Lalawigan ng Potenza|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Mga lalawigan ng Italya|Lalawigan]]|image_skyline=PzaMpagano.jpg|image_alt=|image_caption=Luklukang panlalawigan ng Potenza.|image_flag=Flag_of_the_Province_of_Potenza.svg|flag_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Potenza in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Mapang nagpapakita ng kinaroroonan ng Potenza sa Italya|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Bansa|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Basilicata]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Potenza]]|parts_type=[[Comune|Mga comune]]|parts_style=para|p1=100|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Rocco Guarino|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=6594.44|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=369538|population_as_of=Abril 30, 2017|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=85010-85018, 85020-85040, 85042-85044, 85046-85059|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0971, 0972, 0973, 0975, 0976|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|PZ]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=076|website={{official website|http://www.provincia.potenza.it}}|footnotes=|image_seal=Provincia di Potenza-Stemma.svg}}Ang '''Lalawigan ng Potenza''' ({{Lang-it|Provincia di Potenza}}; [[Wikang Napolitano|Potentino]]: {{Lang|nap|provìgnë dë Pùtenzë}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa timog [[Italya]]. Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Potenza]]. == Heograpiya == Ito ay may lawak na {{Convert|6594.44|km2|mi2}} at kabuuang populasyon na 369,538 (mula noong 2017). Mayroong 100 ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa lalawigan (tingnan ang [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Potenza|mga comune ng Lalawigan ng Potenza]]).<ref>{{In lang|it}} [http://www.provincia.potenza.it/provinciacma/files/11/70/04/LIBRARY_DOCUMENT_FILE_117004.pdf The ''comuni'' of the Province of Potenza (provincial website)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924082816/http://www.provincia.potenza.it/provinciacma/files/11/70/04/LIBRARY_DOCUMENT_FILE_117004.pdf |date=2015-09-24 }}</ref> Ang lalawigan ay nailalarawan sa pamamagitan ng iba't ibang likas na tanawin, mula sa mga lawa ng bundok ng [[Monticchio]], kagubatan ng Lucania, ang [[Monte Sirino]] massif, ang malaking [[Pambansang Liwasan ng Pollino]] (kabahagi sa [[Calabria]]) at ang [[Dagat Tireno|Tirenong baybayin]] ng [[Maratea]]. Ang pinakamalaking lungsod ay [[Potenza]], na sinusundan ng [[Melfi]]. == Kasaysayan == Noong 272 BK ang lalawigan ay [[Sinaunang Roma|nasakop ng mga Romano]]. Pinangalanan ng mga bagong pinuno ang rehiyong [[Lucania]] . Noong ika-11 siglo, ang lugar ay naging bahagi ng [[Apulia|Dukado ng Apulia]], na noong panahong pinamumunuan ng mga [[Italonormando|Normando]]. Mula noong ika-13 siglo, bahagi ito ng [[Kaharian ng Napoles]], kahit na ang Potenza ay pinamumunuan ng mga lokal na basalyo. Noong 1861, ang lalawigan ay pinagsama sa natitirang bahagi ng Italya sa bagong nabuong [[Italya|Kaharian ng Italya]]. Ang rehiyon ay dumanas ng maraming [[lindol]] sa mga makasaysayang panahon, at isa pa ring [[Sismolohiya|sismolohikong]] aktibong lugar. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Potenza]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://en.comuni-italiani.it/076/063/index.html Pahina sa Comuni Italiani] * [http://www.canadiansoldiers.com/history/battlehonours/italiancampaign/potenza.htm Labanan ng Potenza sa canadiansoldiers.com] * [http://www.conservatoriopotenza.it/ Music State Conservatory "Carlo Gesualdo da Venosa"] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] {{Basilicata}} {{Lalawigan ng Potenza}} 3skisyee95e3g5gsxj1nn5u4vvn6ncg 0 311659 2227335 2089157 2026-09-22T01:08:46Z Ryomaandres 8044 2227335 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 100 munisipalidad (mga ''[[Komuna|comune]]'') ng [[Lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Italya]].<ref>{{In lang|it}} [http://www.provincia.potenza.it/provinciacma/files/11/70/04/LIBRARY_DOCUMENT_FILE_117004.pdf The ''comuni'' of the Province of Potenza (provincial website)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924082816/http://www.provincia.potenza.it/provinciacma/files/11/70/04/LIBRARY_DOCUMENT_FILE_117004.pdf |date=2015-09-24 }}</ref> == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa [[Istat|ISTAT]] ![[Komuna]] !Populaasyon<br />(2005) |- |076001 |[[Abriola]] | align="right" |1,732 |- |076002 |[[Acerenza]] | align="right" |2,854 |- |076003 |[[Albano di Lucania]] | align="right" |1,583 |- |076004 |[[Anzi, Basilicata|Anzi]] | align="right" |1,940 |- |076005 |[[Armento]] | align="right" |751 |- |076006 |[[Atella, Basilicata|Atella]] | align="right" |3,845 |- |076007 |[[Avigliano]] | align="right" |12,032 |- |076008 |[[Balvano]] | align="right" |1,960 |- |076009 |[[Banzi]] | align="right" |1,503 |- |076010 |[[Baragiano]] | align="right" |2,744 |- |076011 |[[Barile]] | align="right" |3,250 |- |076012 |[[Bella, Basilicata|Bella]] | align="right" |5,396 |- |076013 |[[Brienza]] | align="right" |4,165 |- |076014 |[[Brindisi Montagna]] | align="right" |932 |- |076015 |[[Calvello]] | align="right" |2,148 |- |076016 |[[Calvera]] | align="right" |542 |- |076017 |[[Campomaggiore]] | align="right" |926 |- |076018 |[[Cancellara]] | align="right" |1,551 |- |076019 |[[Carbone, Basilicata|Carbone]] | align="right" |785 |- |076020 |[[San Paolo Albanese]] | align="right" |378 |- |076021 |[[Castelgrande, Basilicata|Castelgrande]] | align="right" |1,240 |- |076022 |[[Castelluccio Inferiore]] | align="right" |2,280 |- |076023 |[[Castelluccio Superiore]] | align="right" |928 |- |076024 |[[Castelmezzano]] | align="right" |946 |- |076025 |[[Castelsaraceno]] | align="right" |1,647 |- |076026 |[[Castronuovo di Sant'Andrea]] | align="right" |1,341 |- |076027 |[[Cersosimo]] | align="right" |831 |- |076028 |[[Chiaromonte]] | align="right" |2,148 |- |076029 |[[Corleto Perticara]] | align="right" |2,890 |- |076030 |[[Episcopia, Italy|Episcopia]] | align="right" |1,585 |- |076031 |[[Fardella, Basilicata|Fardella]] | align="right" |716 |- |076032 |[[Filiano]] | align="right" |3,224 |- |076033 |[[Forenza]] | align="right" |2,474 |- |076034 |[[Francavilla in Sinni]] | align="right" |4,318 |- |076035 |[[Gallicchio]] | align="right" |988 |- |076036 |[[Genzano di Lucania]] | align="right" |6,128 |- |076037 |[[Grumento Nova]] | align="right" |1,820 |- |076038 |[[Guardia Perticara]] | align="right" |739 |- |076039 |[[Lagonegro]] | align="right" |6,005 |- |076040 |[[Latronico]] | align="right" |5,094 |- |076041 |[[Laurenzana]] | align="right" |2,166 |- |076042 |[[Lauria]] | align="right" |13,708 |- |076043 |[[Lavello]] | align="right" |13,658 |- |076044 |[[Maratea]] | align="right" |5,287 |- |076045 |[[Marsico Nuovo]] | align="right" |4,991 |- |076046 |[[Marsicovetere]] | align="right" |5,017 |- |076047 |[[Maschito]] | align="right" |1,824 |- |076048 |[[Melfi]] | align="right" |17,138 |- |076049 |[[Missanello]] | align="right" |599 |- |076050 |[[Moliterno]] | align="right" |4,568 |- |076051 |[[Montemilone]] | align="right" |1,879 |- |076052 |[[Montemurro]] | align="right" |1,514 |- |076053 |[[Muro Lucano]] | align="right" |6,015 |- |076054 |[[Nemoli]] | align="right" |1,589 |- |076055 |[[Noepoli]] | align="right" |1,130 |- |076056 |[[Oppido Lucano]] | align="right" |3,991 |- |076057 |[[Palazzo San Gervasio]] | align="right" |5,134 |- |076058 |[[Pescopagano]] | align="right" |2,122 |- |076059 |[[Picerno]] | align="right" |6,223 |- |076060 |[[Pietragalla]] | align="right" |4,462 |- |076061 |[[Pietrapertosa]] | align="right" |1,252 |- |076062 |[[Pignola]] | align="right" |5,824 |- |076063 |[[Potenza]] | align="right" |68,839 |- |076064 |[[Rapolla]] | align="right" |4,617 |- |076065 |[[Rapone]] | align="right" |1,198 |- |076066 |[[Rionero in Vulture]] | align="right" |13,413 |- |076067 |[[Ripacandida]] | align="right" |1,698 |- |076068 |[[Rivello]] | align="right" |2,950 |- |076069 |[[Roccanova]] | align="right" |1,728 |- |076070 |[[Rotonda, Basilicata|Rotonda]] | align="right" |3,814 |- |076071 |[[Ruoti]] | align="right" |3,659 |- |076072 |[[Ruvo del Monte]] | align="right" |1,192 |- |076073 |[[San Chirico Nuovo]] | align="right" |1,607 |- |076074 |[[San Chirico Raparo]] | align="right" |1,270 |- |076075 |[[San Costantino Albanese]] | align="right" |886 |- |076076 |[[San Fele]] | align="right" |3,728 |- |076077 |[[San Martino d'Agri]] | align="right" |927 |- |076078 |[[San Severino Lucano]] | align="right" |1,855 |- |076079 |[[Sant'Angelo Le Fratte]] | align="right" |1,466 |- |076080 |[[Sant'Arcangelo]] | align="right" |6,553 |- |076081 |[[Sarconi]] | align="right" |1,403 |- |076082 |[[Sasso di Castalda]] | align="right" |907 |- |076083 |[[Satriano di Lucania]] | align="right" |2,387 |- |076084 |[[Savoia di Lucania]] | align="right" |1,227 |- |076085 |[[Senise]] | align="right" |7,236 |- |076086 |[[Spinoso]] | align="right" |1,744 |- |076087 |[[Teana]] | align="right" |727 |- |076088 |[[Terranova di Pollino]] | align="right" |1,612 |- |076089 |[[Tito, Basilicata|Tito]] | align="right" |6,637 |- |076090 |[[Tolve]] | align="right" |3,590 |- |076091 |[[Tramutola]] | align="right" |3,255 |- |076092 |[[Trecchina]] | align="right" |2,419 |- |076093 |[[Trivigno]] | align="right" |774 |- |076094 |[[Vaglio Basilicata]] | align="right" |2,196 |- |076095 |[[Venosa]] | align="right" |12,147 |- |076096 |[[Vietri di Potenza]] | align="right" |3,049 |- |076097 |[[Viggianello]] | align="right" |3,396 |- |076098 |[[Viggiano]] | align="right" |3,166 |- |076099 |[[Ginestra]] | align="right" |768 |- |076100 |[[Paterno, Basilicata|Paterno]] | align="right" |3,728 |- | |Total | align="right" |392,218 |- |} == Mga sanggunian ==  {{Reflist}} * [[Istat|Istituto Nazionale di Statistica]] (ISTAT) == Mga panlabas na link == {{commonscat-inline|Municipalities in the province of Potenza}}{{Lalawigan ng Potenza}} jdv7w2lv0fzb0l0t3tcohfvbvdtkeiq 0 311660 2227584 1926897 2026-09-22T07:36:49Z Ryomaandres 8044 2227584 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 31 munisipalidad (mga [[komuna]]) ng [[Lalawigan ng Matera]], [[Basilicata]], [[Italya]].<ref name="ISTAT2">{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Statistics|work=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]|lang=it}}</ref> == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo [[Istat|ISTAT]] ! [[Komuna]] ! Populasyon<br />(2005) |- | 077001 | [[Accettura]] | align="right" | 2,237 |- | 077002 | [[Aliano]] | align="right" | 1,244 |- | 077003 | [[Bernalda]] | align="right" | 12,056 |- | 077004 | [[Calciano]] | align="right" | 845 |- | 077005 | [[Cirigliano]] | align="right" | 430 |- | 077006 | [[Colobraro]] | align="right" | 1,505 |- | 077007 | [[Craco]] | align="right" | 800 |- | 077008 | [[Ferrandina]] | align="right" | 9,329 |- | 077009 | [[Garaguso]] | align="right" | 1,193 |- | 077010 | [[Gorgoglione]] | align="right" | 1,119 |- | 077011 | [[Grassano]] | align="right" | 5,623 |- | 077012 | [[Grottole]] | align="right" | 2,547 |- | 077013 | [[Irsina]] | align="right" | 5,564 |- | 077014 | [[Matera]] | align="right" | 59,144 |- | 077015 | [[Miglionico]] | align="right" | 2,592 |- | 077016 | [[Montalbano Jonico]] | align="right" | 7,880 |- | 077017 | [[Montescaglioso]] | align="right" | 10,112 |- | 077018 | [[Nova Siri]] | align="right" | 6,578 |- | 077019 | [[Oliveto Lucano]] | align="right" | 563 |- | 077020 | [[Pisticci]] | align="right" | 17,855 |- | 077021 | [[Policoro]] | align="right" | 15,422 |- | 077022 | [[Pomarico]] | align="right" | 4,438 |- | 077023 | [[Rotondella]] | align="right" | 3,133 |- | 077024 | [[Salandra]] | align="right" | 3,075 |- | 077025 | [[San Giorgio Lucano]] | align="right" | 1,446 |- | 077026 | [[San Mauro Forte]] | align="right" | 2,042 |- | 077027 | [[Stigliano]] | align="right" | 5,345 |- | 077028 | [[Tricarico]] | align="right" | 6,115 |- | 077029 | [[Tursi]] | align="right" | 5,390 |- | 077030 | [[Valsinni]] | align="right" | 1,760 |- | 077031 | [[Scanzano Jonico]] | align="right" | 6,946 |- | | Kabuuan | align="right" | 204,328 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian ==  {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} rcjx9pa84k4velepg6lypxbseacxktp 10 311668 2227577 1887217 2026-09-22T07:27:10Z Ryomaandres 8044 2227577 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lalawigan ng Matera |title = [[Basilicata]] &middot; Mga ''[[comune]]'' ng [[Lalawigan ng Matera]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |imageleft = |image = |list1 = * [[Accettura]] * [[Aliano]] * [[Bernalda]] * [[Calciano]] * [[Cirigliano]] * [[Colobraro]] * [[Craco]] * [[Ferrandina]] * [[Garaguso]] * [[Gorgoglione]] * [[Grassano]] * [[Grottole]] * [[Irsina]] * [[Matera]] * [[Miglionico]] * [[Montalbano Jonico]] * [[Montescaglioso]] * [[Nova Siri]] * [[Oliveto Lucano]] * [[Pisticci]] * [[Policoro]] * [[Pomarico]] * [[Rotondella]] * [[Salandra]] * [[San Giorgio Lucano]] * [[San Mauro Forte]] * [[Scanzano Jonico]] * [[Stigliano]] * [[Tricarico]] * [[Tursi]] * [[Valsinni]] }}{{#if: {{{nocat|}}}| |{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:Province of Matera |[[Category:Italy province templates|Matera, Province of]] |{{Main other|[[Category:Cities and towns in Basilicata]] [[Category:Municipalities of the Province of Matera]] }} }} }}<noinclude> {{collapsible option}} </noinclude> bv90rqzp50206olfm0a81nmxbit2das 0 311669 2227585 2003578 2026-09-22T07:40:40Z Ryomaandres 8044 2227585 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Accettura|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.accettura.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75011|day=|saint=|istat=077001|elevation_m=770|elevation_footnotes=|population_demonym=Accetturesi|population_footnotes=|area_total_km2=90.37|area_footnotes=|mayor=Alfonso Vespe|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|official_name=Comune di Accettura|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Accettura.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Accettura-Stemma.svg|image_map=|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|29|N|16|09|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Accettura''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]] . Ito ay may hangganan sa ''comuni'' ng [[Calciano]], [[Campomaggiore]], [[Cirigliano]], [[Oliveto Lucano]], [[Pietrapertosa]], [[San Mauro Forte]], at [[Stigliano]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang termino, ayon sa ilan, ay nagmula sa tema ng salitang acceptor, na sa Mababang [[Wikang Latin|Latin]] ay sparrowhawk (accipiter); naniniwala ang iba na nagmula ito sa salitang Latin na acceptator, na nangangahulugang isa na tumatanggap; naniniwala rin ang iba na nagmula ito sa simbolo ng bayan, na nabuo ng dalawang palakol: accepta-aurea, acceptura, samakatuwid ay Accettura, o mula sa Latin na accepta (maliit na lote ng lupa). == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng Accettura ay nagsimula pa noong panahon ng [[Magna Graecia]], nang ito ay tinawag na Acceptura. == Ekonomiya == Ang sektor ng industriya ay pangunahing binubuo ng mga kompanya ng konstruksiyon at mga industriya ng artesanong pagmamanupaktura. Mayroon ding mga kompanya ng pagkain at inhinyeriyang mekaniko. Ang tersiyaryong sektor ay mas maunlad, pangunahin na nakabatay sa tingiang pagbebenta ng mga muwebles at mga produktong pagkain. == Mga kilalang mamamayan == * [[Sebastiano Paradiso]], pintor at eskultor * [[Concetta Carestia Lanciaux]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == *  {{citation|author=Giuseppe Pennetti|title=Notizie storiche di San Mauro Forte e degli altri paesi del Mandamento, Accettura-Garaguso-Oliveto (in Basilicata)|location=[[Avellino]]|publisher=tipo-litografia E. Pergola|date=1909}} *  {{citation|author1=F. Boenzi|author2=N. Ciaranfi|author3=P. Pieri|title=Osservazioni geologiche nei dintorni di Accettura e di Oliveto Lucano (Tav. 200 NE, IV SE e IV NE)|location=[[Pisa]]|publisher=Pacini Mariotti|year=1968}} *  {{citation|author=Giovanni Battista Bronzini|author-link=Giovanni Battista Bronzini|title=Accettura: il contadino, l'albero, il santo|location=[[Galatina]]|publisher=Congedo Editore|year=1979|isbn=88-7786-173-8}} {{Lalawigan ng Matera}} pat60vpb5ymal4xzgor3ekucupf45dj 0 311683 2227586 2003608 2026-09-22T07:42:31Z Ryomaandres 8044 2227586 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Aliano|frazioni=[[Alianello]]|website={{official website|http://www.comune.aliano.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75010|day=Hunyo 21|saint=San [[Luis Gonzaga]]|elevation_m=498|elevation_footnotes=|population_demonym=Alianesi|population_footnotes=|area_total_km2=98.41|area_footnotes=|mayor=Luigi De Lorenzo|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Aliano|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|19|N|16|14|E|region:IT_type:city(1274)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Aliano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Aliano scorcio.jpg|footnotes=}} Ang '''Aliano''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], kung saan matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Matera]], sa [[Katimugang Italya]]nong rehiyon ng [[Basilicata]]. Ang Aliano ay ang tagpuan ng aklat [[Si Carlo Levi|Carlo Levi]] ''[[Tumigil si Christ sa Eboli|Christ Stopping at Eboli]]'' (Italyano: ''Cristo si è fermato a [[Eboli]]''), kung saan ang bayan ay tinawag na ''Gagliano'' ayon sa lokal na pagbigkas. Inilathala noong 1945, nagbibigay ito ng isang ulat ng kaniyang pagkatapon noong 1935–1936 sa Aliano. Tulad ng maraming bayan sa kanayunan ng Italya ay humarap ito sa paglipat sa mga lungsod at sa ibang bansa kung saan mas may oportunidad magtrabaho. == Heograpiyang pisikal == [[File:Parco_dei_Calanchi_di_Aliano_(MT).jpg|Tanaw sa mga bangin|left|thumb]] Matatagpuan sa isang burol na luwad na 555 metro mula sa antas ng dagat, tinatanaw nito ang [[Lambak Agri]] at ang [[Ilog Sauro]] sa gitnang-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Matera, na nasa hangganan ng gitnang-silangang bahagi ng [[Lalawigan ng Potenza]]. Ang teritoryo nito ay nagtatampok ng maraming bangin, mga katangiang dalisdis na nabuo dahil sa pagguho ng mga batong luwad at kakaunti ang mga halaman. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.aliano.it/}} {{Lalawigan ng Matera}} h70ysqg2evh2vw8bbg7csjb6tt1motm 0 311684 2227587 2003934 2026-09-22T07:44:09Z Ryomaandres 8044 2227587 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bernalda|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|website={{official website|http://www.comune.bernalda.mt.it}}|area_code=0835|postal_code=75012|day=May 20, August 23|saint=[[Bernardino ng Siena|San Bernardino ng Siena]]|elevation_m=127|elevation_footnotes=|population_demonym=Bernaldesi|population_footnotes=|area_total_km2=126.19|area_footnotes=|mayor=Domenico Raffaele Tataranno|mayor_party=|frazioni=Metaponto, Serra Marina, Spineto|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Bernalda|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|25|N|16|41|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Bernalda|image_caption=Kastilyo ng Bernalda|image_alt=|imagesize=200px|image_skyline=Castello di Bernalda.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bernalda''' ([[Wikang Napolitano|Metapontino]]: {{Lang|nap|Vernàlle}} o {{Lang|nap|Bernàlle}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa [[Italya|Katimugang Italyanong]] rehiyon [[Basilicata]]. Ang [[frazione]] ng [[Metaponto]] ay ang pook ng sinaunang lungsod ng [[Metapontum]]. Hanggang sa ika-15 siglo, tinawag itong '''Camarda'''. Ito ay kinaroroonan ng isang kastilyo na itinayo noong ika-15 siglo sa panahon ng pamamahalang [[Korona ng Aragon|Aragones]] sa [[Kaharian ng Napoles]]. Ang patron na santo ng Bernalda ay si [[Bernardino ng Siena|San Bernardino ng Siena]]. Ang kapistahan ni Saint Bernardino ay sa Mayo 20 at sa Agosto 23. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng Bernalda ay hindi gaanong sinauna, kung ihahambing sa ibang mga bayan sa lugar ng [[Metapontino]]. Sa pagtatapos ng ika-3 siglo BK, ang lungsod ng [[Metaponto]] ay sinalakay at tuluyang winasak ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]]. Ang ilan sa mga naninirahan dito ay lumipat sa burol sa pagitan ng kasalukuyang simbahan ng San Donato at ng Madonna degli Angeli, kung saan sila nagtayo ng isang kumpol ng mga bahay na tinatawag na Camarda. == Mga maharlikang pamilya == * [[Pamilya Coppola]] == Mga kambal bayan - mga kapatid na lungsod == Si Bernalda ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|ITA}} [[L'Aquila]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Siena]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Massa Marittima]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Mirabella Eclano]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Venosa]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Marsicotevere]], Italya == Mga panlabas na link == * [http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2012/11/15/back-to-bernalda/ Bumalik sa Bernalda] ni [[Francis Ford Coppola]], [[T (New York Times)|T]] ''( [[International Herald Tribune]]'' Style Magazine), 8 Disyembre 2012 * [https://www.nytimes.com/2012/03/11/travel/coppola-talks-about-his-palazzo-margherita-in-bernalda-italy.html Pinag-uusapan ni Coppola ang tungkol sa Bernalda], ''The New York Times'', 9 Marso 2009 == Mga lokal na putahe == * [[:it:Crapiata|Crapiata]] * [http://www.cucinalucana.it/?p=584 Cialledda] * [https://www.quellalucinanellacucina.it/dolci-lucani-le-scorzette-di-bernalda/ Mga pastry na Scorzette] == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} ftcvtsm63fffxq9z2stjobo8euxm52d 0 311701 2227588 2004311 2026-09-22T07:44:57Z Ryomaandres 8044 2227588 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Calciano|elevation_min_m=|mayor=Giuseppe Arturo De Filippo|area_footnotes=|area_total_km2=49.69|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Calcianesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Parata|elevation_m=420|saint=|day=|postal_code=75010|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.calciano.mt.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Calciano|shield_alt=|native_name=|image_skyline=PanoramaCalciano2.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Calciano-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|35|N|16|12|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Calciano''' ({{Lang-nap|Caucesciàne}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Noong ika-16 na siglo, ang populasyon, na sa simula ay may bilang na humigit-kumulang 1,500, ay nagtayo ng Inang Simbahan, na inialay sa Mahal na Birheng Maria. Ang bayan ay pinamahalaan ng iba't ibang mga panginoong piyudal, hanggang sa pumalit ang pamilyang De Leyra, at noong 1606, ang pamilyang Revertera. Nakilahok ito sa pag-aalsa noong panahon ng brigandage (maraming pag-atake ang isinagawa sa ilalim ng pamumuno ng mga pinuno ng Calciano). Ayon sa tradisyon, noong ika-18 at ika-19 na siglo, ang populasyon ay lumipat sa itaas na bahagi ng bayan dahil sa patuloy na pagbaha at pagguho ng lupa at nagtayo ng bagong simbahang parokya na inialay kay San Juan Bautista. Ang bagong bayan ay umunlad sa paligid ng umiiral na simbahang inialay kay Maria S.S. della Serra. == Pamamahala == Ang munisipalidad ng Calciano ay pinangangasiwaan ni Giuseppe Arturo De Filippo at ng listahang sibiko na "Calciano nel cuore." Ang alkalde ay unang nahalal sa halalan noong Mayo 26, 2014. Pagkatapos ng unang termino, siya ay muling nahalal noong Mayo 26, 2019, para sa pangalawang termino na may parehong listahan. Sa halalan noong Hunyo 10, 2024, siya ay muling nahalal para sa ikatlong termino na may parehong listahan ng "Calciano nel cuore". == Galeriya == <gallery> Talaksan:Calciano panorama.jpg|Tanaw ng Calciano Talaksan:Res200422 resize 600x500 2.jpg|Mga labi ng isang Bisantinong Kastilyo Talaksan:Calciano chiesa.jpg|Ang pangunahing simbahang alay kay San Juan Bautista. </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} b9m94c85a8s7wosccsgq7ajsuqhdbf9 0 311711 2227589 2219144 2026-09-22T07:46:22Z Ryomaandres 8044 2227589 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cirigliano|frazioni=|website=|area_code=0835|postal_code=75010|day=July 25|saint=[[James, son of Zebedee|Santiago]]|elevation_m=656|elevation_footnotes=|population_demonym=Ciriglianesi|population_footnotes=|area_total_km2=14.9|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Cirigliano|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|24|N|16|10|E|region:IT_type:city(451)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Cirigliano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Veduta su Cirigliano.jpg|footnotes=}} [[Talaksan:Veduta_su_Cirigliano.jpg | thumb | right | alt=Bayan ng Cirigliano | Bayan ng Cirigliano]] Ang '''Cirigliano''' (bigkas sa Italyano: [tʃiriʎˈʎaːno]; [[Wikang Napolitano|Lucano]] : {{Lang|nap|Cëregliànë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ang Cirigliano ay isang sinaunang bayan na walang katiyakan sa pinagmulan. Napapaligiran ito ng mga pader at tore. Ang Cirigliano ay isang tipikal na nayong medyebal na mayroon pa ring kastilyo na may isang hugis-itlog na base at isang kapilya sa loob ng mga pader nito. Mayroon itong ika-17 siglong "Pieta" sa isang pinalamutian na kahoy na templo. == Heograpiyang pisikal == Ang Cirigliano ay isang napakaliit na munisipalidad na matatagpuan sa taas na 656 metro mula sa antas ng dagat (bagaman ang ilang mga munisipalidad ay umaabot sa taas na 1,200 metro mula sa antas ng dagat) sa gitnang-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Matera. Nakapalibot ito sa munisipalidad ng [[Accettura]] sa hilaga (17 km), sa munisipalidad ng [[Gorgoglione]] sa timog at kanluran (6 km), at sa mga munisipalidad ng [[Stigliano]] sa silangan (14 km) at [[Pietrapertosa]] (Pz) (18 km) sa hilagang-silangan. == Kasaysayan == Ang Cirigliano ay kabilang bilang isang markesado sa pamilya ni Lorenzo di Sessa di Cirigliano (Neapolitan na sangay ng di Lorenzo), na naglipat ng pamagat ng mga markes ng Cirigliano sa Gaetani d'Aragona na pamilya ng Gaeta na may kasal sa pagitan ng Count Don Nicola Gaetani d'Aragona at ng markes ni Lorenzo di Sessa di Cirigliano noong 1640.<ref>{{Cita libro |titolo=Araldo della famiglia di Lorenzo di Napoli, oppure istoria generale della famiglia Gaetani di Onorato Gaetani d'Aragona di castelmola, oppure Rivista di araldica e genealogia - Pagina 34 anno 1934, oppure Rivista araldica - Volume 35 - Pagina 496 anno 1937, oppure Libro d'oro della nobiltà italiana Volume 8 1936 pagina 583.}}</ref> == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.ciriglianomt.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816041014/http://www.ciriglianomt.com/ |date=2021-08-16 }} * [http://www.cirigliano.org] Pamayanan ng Cirigliano {{Lalawigan ng Matera}} g5ienjp1vzzvkhusfnx1ky8uvlunkzp 0 311712 2227590 2005024 2026-09-22T07:50:04Z Ryomaandres 8044 2227590 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Colobraro | official_name = Comune di Colobraro | native_name = | image_skyline = L'innominabile.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Colobraro-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|11|N|16|26|E|region:IT|display=inline}} | coordinates_footnotes = | region = [[Basilicata]] | province = [[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT) | frazioni = | mayor_party = | mayor = Andrea Bernardo | area_footnotes = | area_total_km2 = 65.91 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> | population_total = 1408 | population_as_of = Disyembre 2009 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Colobraresi | elevation_footnotes = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | elevation_m = 630 | saint = San Nicolas | day = May 7 | postal_code = 75021 | area_code = 0835 | website = {{official website|http://www.comune.colobraro.mt.it/}} | footnotes = }} Ang '''Colobraro''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Culuvrér}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Ang bayan ay nakaposisyon sa isang mataas na burol na nangingibabaw sa lambak ng ilog [[Sinni (ilog)|Sinni]] malapit sa bayan ng [[Valsinni]]. == Heograpiya == Ang Colobraro ay matatagpuan sa [[katimugang Italya]] sa rehiyon ng Basilicata. Ito ay isa sa mga sentro ng agrikultura sa lambak ng Ilog Sinni. Matatagpuan ito sa katimugang dalisdis ng Bundok Calvario sa taas na 630&nbsp;m, na may mga tanawin ng buong baybayin ng [[Dagat Honiko]]. Ang Colobraro ay matatagpuan malapit sa Highway 653, hindi kalayuan sa dam na itinayo sa Ilog Sinni at Bundok Cotugno. May hangganan nito sa mga bayan ng [[Valsinni]], [[Tursi]], [[Rotondella]], [[Senise]], [[Sant'Arcangelo]], at [[Noepoli]]. Ang Colobraro ay halos 80&nbsp;km mula sa kabisera ng lalawigan ng [[Matera]], at mga 130&nbsp;km mula sa kabiserang panrehiyon ng [[Potenza]]. == Kasaysayan == Sa modernong panahon, muling sinuri ng mga tao ng Colobrano ang negatibong imahe ng kanilang munisipalidad bilang isang atraksyong panturista, na nag-aalok ng mga kaganapan sa mga lokal na alamat na may layuning itaguyod ang tanawin at mga tipikal na produkto.<ref>{{Cita news|url=https://www.basilicata24.it/2020/08/a-colobraro-il-sogno-di-una-notte-a-quel-paese-non-si-ferma-82064/|titolo=A Colobraro il Sogno di una notte a quel paese non si ferma|pubblicazione=Basilicata24|data=6 agosto 2020|accesso=4 febbraio 2022}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas ay naglalarawan ng isang tore sa ibabaw ng tatlong bundok, na nasa ibabaw ng korona ng isang markes. Ang motto nito ay: ''Magis magisque fulgeat urbs'' (Nawa'y mas lalong magliwanag ang lungsod). Ang bandila ay isang asul na tela. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} kkxyvylo7o3ublw38h8sh5tge9dogd1 2227591 2227590 2026-09-22T07:50:50Z Ryomaandres 8044 2227591 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Colobraro | official_name = Comune di Colobraro | native_name = | image_skyline = L'innominabile.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Colobraro-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|11|N|16|26|E|region:IT|display=inline}} | coordinates_footnotes = | region = [[Basilicata]] | province = [[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT) | frazioni = | mayor_party = | mayor = Andrea Bernardo | area_footnotes = | area_total_km2 = 65.91 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> | population_total = 1408 | population_as_of = Disyembre 2009 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Colobraresi | elevation_footnotes = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | elevation_m = 630 | saint = San Nicolas | day = May 7 | postal_code = 75021 | area_code = 0835 | website = {{official website|http://www.comune.colobraro.mt.it/}} | footnotes = }} Ang '''Colobraro''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Culuvrér}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Ang bayan ay nakaposisyon sa isang mataas na burol na nangingibabaw sa lambak ng ilog [[Sinni (ilog)|Sinni]] malapit sa bayan ng [[Valsinni]]. == Heograpiya == Ang Colobraro ay matatagpuan sa [[katimugang Italya]] sa rehiyon ng Basilicata. Ito ay isa sa mga sentro ng agrikultura sa lambak ng Ilog Sinni. Matatagpuan ito sa katimugang dalisdis ng Bundok Calvario sa taas na 630&nbsp;m, na may mga tanawin ng buong baybayin ng [[Dagat Honiko]]. Ang Colobraro ay matatagpuan malapit sa Highway 653, hindi kalayuan sa dam na itinayo sa Ilog Sinni at Bundok Cotugno. May hangganan nito sa mga bayan ng [[Valsinni]], [[Tursi]], [[Rotondella]], [[Senise]], [[Sant'Arcangelo]], at [[Noepoli]]. Ang Colobraro ay halos 80&nbsp;km mula sa kabisera ng lalawigan ng [[Matera]], at mga 130&nbsp;km mula sa kabiserang panrehiyon ng [[Potenza]]. == Kasaysayan == Sa modernong panahon, muling sinuri ng mga tao ng Colobrano ang negatibong imahen ng kanilang munisipalidad na sinasabing kamalas-malasan bilang isang atraksiyong panturista, na nag-aalok ng mga kaganapan sa mga lokal na alamat na may layuning itaguyod ang tanawin at mga tipikal na produkto.<ref>{{Cita news|url=https://www.basilicata24.it/2020/08/a-colobraro-il-sogno-di-una-notte-a-quel-paese-non-si-ferma-82064/|titolo=A Colobraro il Sogno di una notte a quel paese non si ferma|pubblicazione=Basilicata24|data=6 agosto 2020|accesso=4 febbraio 2022}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas ay naglalarawan ng isang tore sa ibabaw ng tatlong bundok, na nasa ibabaw ng korona ng isang markes. Ang motto nito ay: ''Magis magisque fulgeat urbs'' (Nawa'y mas lalong magliwanag ang lungsod). Ang bandila ay isang asul na tela. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 2o7joeas82zhm9wesm4caad5uc5bdfx 0 311713 2227592 2215158 2026-09-22T07:57:30Z Ryomaandres 8044 2227592 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Craco | official_name = Comune di Craco | native_name = | image_skyline = Craco il paese fantasma.jpg | imagesize = 260 | image_alt = | image_caption = Ang lumang bayan ng Craco | image_shield = Craco-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|22|43.16|N|16|26|25.25|E|region:IT|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT) | frazioni = Craco Peschiera | mayor_party = | mayor = Vincenzo Lacopeta | area_footnotes = | area_total_km2 = 77.04 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> | population_total = 773 | population_as_of = Disyembre 2008 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Crachesi | elevation_footnotes = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | elevation_m = 391 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[Vincenzo, Martir ng Craco|San Vincenzo Martire di Craco]] | day = | postal_code = 75010 | area_code = 0835 | website = {{official website|http://www.comune.craco.mt.it}} | footnotes = }} Ang '''Craco''' ay isang [[inabandonang bayan]] at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Noong 1963, nagsimulang dumanas ng pagbaba ng populasyon ang [[makasaysayang sentro]] dahil sa isang pagguho ng lupa na, noong mga unang taon ng dekada 1980, ay naging isang tunay na [[abandonadong bayan]]. Ang pagguho ay mula sa sinasabing pagkasira ng tubo. Ang penomenong ito ay nag-ambag sa natatanging katangian ng Craco, na, dahil dito, ay naging isang destinasyon ng turista at isang hinahangad na [[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|set ng pelikula]]. Noong 2010, ang Craco ay kasama sa listahan ng minamanmanan ng [[Pondo ng World Monuments|World Monuments Fund]].<ref>{{cite web|url=https://www.wmf.org/project/historic-center-craco-centro-storico-di-craco|title=Historic center of Craco|publisher=wmf.org|accessdate=28 May 2019}}</ref> == Kasaysayan == === Mga simulain === Ang mga unang bakas ng pinagmulan ng Craco ay ilang mga libingan, na mula pa noong ika-8 siglo BK. Tulad ng ibang kalapit na bayan, malamang na nag-alok ito ng kanlungan sa mga kolonistang [[Magna Graecia|Griyego]] mula sa [[Metaponto]] nang lumipat sila sa maburol na teritoryo, marahil upang makatakas sa [[malarya]] na laganap sa kapatagan. == Mga monumento at tanawin == Maraming turista ang dumadagsa sa Craco upang makita ang mga guho ng bayan ng mga multo at upang gumala sa makikipot na kalye at mga nakapalibot na lugar. Ang tigang na lupang luwad ay kasabay ng lupang marmol: sa isang tugatog ng marmol na nakalkal ng panahon ay nakatayo ang isang [[Toreng Normando (Craco)|toreng Normando]], na kilala ng mga residente ng Craco bilang kanilang "kastilyo." Ang mga puno ng olibo na ilang siglo nang gulang na hinaluan ng mga sinaunang puno ng sipre ay nakahanay sa gilid ng bayan na nakaharap sa Scalo, ang huli ay nasa [[Daambakal ng Calabria-Lucania]], na sa panig na ito ay binunot at inabandona.[[Talaksan:Craco,_1960.jpg|thumb|Craco noong 1960, 3 taon bago ang pagguho ng lupa]] [[Talaksan:Craco0018.jpg|thumb|Panoramikong tanaw ng]] [[Talaksan:Craco_dal_Drone.jpg|thumb|Isang tanawing panghimpapawid ng Craco]] == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.craco.mt.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023031456/http://www.comune.craco.mt.it/ |date=2020-10-23 }} * [https://www.cracosociety.net/ Lipunan ng Craco] {{Lalawigan ng Matera}} 2cqi2sf07pc9np4ycreh02s4jtlz5w9 0 311714 2227596 2005491 2026-09-22T09:23:04Z Ryomaandres 8044 2227596 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ferrandina|elevation_min_m=|mayor=Gennaro Martoccia|area_footnotes=|area_total_km2=218.11|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Ferrandinesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Macchia di Ferrandina|elevation_m=420|saint=[[San Rocco]]|day=Agosto 16|postal_code=75013|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.ferrandina.mt.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Ferrandina|shield_alt=|native_name={{native name|el|Troilia}}|image_skyline=Ferrandina0001.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|30|N|16|27|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Ferrandina''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]] : {{Lang|nap|Frannéine}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay isang sentro para sa paggawa ng de-kalidad na langis ng oliba. == Klima == Ang tipikal na klima ng burol ng Matera ay napakainit sa panahon ng tag-init at malamig at sariwa sa panahon ng taglamig. Ang pagbagsak ng ulan ay pangunahing nangyayari tuwing Oktubre hanggang Mayo at niyebe sa taglamig. Makapal din ang ulap tuwing panahon ng taglagas-taglamig. == Kasaysayan == Ang mga ugat ng Ferrandina ay nagmula pa sa [[Magna Graecia]], noong mga 1000 BK. Ang pangalan nito ay Troilia, habang ang akropolis-kuta nito ay tinatawag na Obelanon. Ang Troilia ay itinayo upang gunitain at parangalan ang nawasak na lungsod ng [[Troya]] sa [[Asia Menor]]. Noong panahon ng mga Romano, ang Troilia at Obelanon ay mahahalagang sentro ng kulturang Romano/Magna Graecia, at lalo silang naging prominente noong panahon ng Bisantino. Sa pagbagsak ng pamamahala ng Silangang Romano, sinakop ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] at [[Mga Normando|Normando]] ang lungsod. Dati itong kilala sa paggawa ng mga telang lana, kabilang ang ferlandina o felandina, na lubos na pinahahalagahan at hinahangad sa [[Kaharian ng Napoles]] at ng mga Dominikano, na nanirahan sa Ferrandina at lumikha ng isang lubos na organisadong sentro ng agrikultura at urbanisasyon, kaya't noong 1546 ay itinayo nila ang simboryo ng Monasteryo ng San Domenico bilang simbolo ng kapangyarihan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} ryoa0nps8vd1m469mywrim6t2jp47oz 0 311718 2227597 2006113 2026-09-22T09:24:16Z Ryomaandres 8044 2227597 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Garaguso|elevation_min_m=|mayor=Francesco Auletta|area_footnotes=|area_total_km2=38.62|population_footnotes=|population_demonym=Garagusani|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Parata|elevation_m=460|saint=San Gaudencio|day=Agosto 14|postal_code=75010|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.garaguso.mt.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Garaguso|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Garaguso.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Garaguso-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|33|N|16|14|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Garaguso''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiya == Ito ay isang sentro ng agrikultura sa itaas na lambak ng [[Ilog ng Cavone|Ilog Cavone]]. Makikita ang bayan sa isang {{Convert|460|m|ft}} burol at may hangganan sa hilaga ng bayan ng [[Grassano]], sa silangan ng [[Salandra]], sa timog ng [[San Mauro Forte]], at kanluran kasama sina [[Oliveto Lucano]] at [[Calciano]]. == Mga monumento at tanawin == Pinapanatili ng simbahan ng parokya ang isang eskulturang luwad noong ika-15 siglo na naglalarawan sa Madonna della Puglia, isang pilak na relikwaryo noong ika-15 siglo, at isang kanbas noong 1761 na ipininta ni Fra Deodato da Tolve. Dalawang palasyo sa munisipalidad ang itinuturing na mga pamana ng kultura: ang Palazzo Moles at Palazzo Revertera. Ang huli, isang palasyo noong ika-18 siglo na may tatlong-arkong loggia, ay naging museo ng buhay sa kanayunan noong Agosto 2018, sa kahilingan ng munisipalidad. Ito ay matatagpuan sa pinakamataas na bahagi ng nayon sa isang dati nang kuta noong medyebal. Ito ay itinayo ni Duke Francesco III Revertera, ng kanyang anak na si Nicolò Ippolito, at ng kaniyang asawang si Antonia Therhaimbe, ang mga Español na Duke ng Salandra. Ang Palazzo Revertera ang naging sentro ng muling pagtatayo ng Garaguso kasunod ng lindol noong 1694. Ayon sa isang tanyag na alamat, mula sa palasyong ito, kahit ngayon, sa mga araw na mahangin, maririnig ang panaghoy ng mga duke na tumatawag para sa kanilang anak na namatay sa isang araw ng kapistahan. Isang silid na may video projector ang kamakailan lamang naitayo kung saan posibleng balikan ang mga mahahalagang sandali ng pinagmulan ng bayan at ang mga kaugnay na natuklasan.<ref>{{Cita web|url=https://www.fondoambiente.it/luoghi/palazzo-revertera-|titolo=PALAZZO REVERTERA {{!}} I Luoghi del Cuore - FAI|sito=www.fondoambiente.it|lingua=it|accesso=2021-02-10}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 5p8k4silnlpd8al9vu9z28pnjs76dsp 0 311719 2227598 2006181 2026-09-22T09:25:31Z Ryomaandres 8044 2227598 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gorgoglione|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=34.93|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Gorgoglionesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=800|mayor_party=|saint=San Antonio ng Padua|day=Hunyo 13|postal_code=75010|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.gorgoglione.mt.it/}}|footnotes=|mayor=Carmine Nigro|province=[[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|official_name=Comune di Gorgoglione|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Gorgoglione (Basilicata).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Gorgoglione-Stemma.png|image_map=|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|24|N|16|9|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|istat=077010}} Ang '''Gorgoglione''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]] {{Lang|nap|Gruùglionë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kultura == === Mga pangyayari === Mula Hunyo 11 hanggang 13, dalawang pagdiriwang ang nagaganap: ang kay Madonna del Pergamo at ang kay San Antonio ng Padua. Sa gabi ng Hunyo 11, ang estatwa ng Madonna ay ipinupursige sa isang kariton na pinalamutian ng mga bulaklak mula sa nayon patungo sa santuwaryo sa kanayunan, kung saan ito mananatili hanggang Setyembre. Ang prosesyon ay sinasamahan ng mga handog na panata, mga balangkas na gawa sa kahoy na may mga kandila at mga garland. Sa Hunyo 12, ang Festa del Maggio (Mayo Festival) ay ginaganap sa harap ng santuwaryo, isang tradisyonal na ritwal sa mga bayan ng Basilicata: isang puno ng pabo roble at isang tuktok ng asebo ang pinagsasama at itinataas sa gitna ng mga pagdiriwang. Sa wakas, sa Hunyo 13, ang patronal na pagdiriwang ni San Antonio ay isinasagawa. Ang estatwa ng santo ay dinadala sa mga kalye ng nayon sa isang prusisyon, kung saan ang mga hayop tulad ng mga baka, asno, mula, at mga alagang hayop ay nakikilahok din. Ang prusisyon ay nagtatapos sa bakuran ng simbahan na may pagbabasbas ng mga hayop at pamamahagi ng banal na tinapay. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 1kznvcbq3s2pd0khc9ivigf986uvc0c 0 311720 2227599 2006162 2026-09-22T09:27:50Z Ryomaandres 8044 2227599 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Grassano|province=[[lalawigan ng Matera|Matera]]|website={{official website|http://www.comune.grassano.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75014|day=Setyembre 22|saint=San Inocencio|elevation_m=576|elevation_footnotes=|population_demonym=Grassanesi|population_footnotes=|area_total_km2=41.63|area_footnotes=|mayor=Filippo Luberto|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Grassano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|38|N|16|17|E|region:IT_type:city|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Grassano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama e pendio Grassano - panoramio.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Grassano''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Matatagpuan ito sa pagitan ng mga ilog [[Bradano]] at [[Basento]] sa taas na mula {{Convert|150|to|576|m|ft}} itaas ng antas ng dagat. Ang bayan ay nasa {{Convert|43|km|mi}} mula sa [[Matera]] at {{Convert|59|km|mi}} mula sa kabesera ng rehiyon, ang [[Potenza]]. Nakatayo ang Grassano sa tabi ng kahanga-hangang Inang Simbahan, kung saan matatagpuan ang pinakamatandang bahagi ng bayan. Sa katunayan, sa pagitan ng 1200 at 1700, itinayo ng mga magsasaka at pastol ang kanilang mga tahanan dito. Mula ika-18 siglo hanggang sa katapusan ng ika-19 na siglo, lumawak ang bayan hanggang sa Corso Umberto I. Kasunod nito, ang pagpapalawak ay unang umabot sa Via Meridionale at pagkatapos ay patungo sa Serra Martella at Via Capitano Pirrone. == Kasaysayan == [[File:Grassano_(MT).jpg|left|thumb|Grassano (MT)]] Hindi tiyak ang eksaktong petsa ng pagkakatatag ng bayan, bagaman una itong nabanggit noong 1123 sa mga sentro ng [[Diyosesis ng Tricarico|Diyosesis]] ng [[Tricarico]], at noong panahong [[Pamilya Anjou|Angevino]] ay naitala ito bilang "castellum quod vocatur Crassanum." Noong 1320 lamang ito lumitaw na may mga katangian ng isang maliit at tunay na pamayanan, kasama ang 12 sambahayang may buwis (sa pagitan ng 47 at 70 naninirahan). == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} q96w7yx3kji1q71hxawo80t9jck1s6d 0 311723 2227600 2006214 2026-09-22T09:30:40Z Ryomaandres 8044 2227600 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Grottole|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.grottole.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75010|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=481|elevation_footnotes=|population_demonym=Grottolesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=117.15|area_footnotes=|mayor=Francesco Di Giacomo|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Grottole|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|36|N|16|23|E|region:IT_type:city(2518)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Chiesa_Diruta_e_Terra_Vecchia_(Centro_Storico).jpg|footnotes=}} Ang '''Grottole''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]] : {{Lang|nap|Jròttl'}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Ang pinakamalapit na [[estasyong meteorlohiko]] ay nasa [[Matera]]. Ayon sa karaniwang datos para sa tatlumpung taong panahon mula 1961-1990, ang karaniwang temperatura ng pinakamalamig na buwan, Enero, ay +6.0°C, habang ang sa pinakamainit na buwan, Agosto, ay +25.1°C[1]. == Kasaysayan == Ang Grottole ay may sinaunang pinagmulan, kaya naman isa ito sa mga pinakamatandang bayan sa rehiyon. Ang mga natuklasan sa mga pamayanang [[Prehistorya|prehistoriko]], [[Sinaunang Gresya|Griyego]], at [[Sinaunang Roma|Romano]] ay malinaw na ebidensiya nito. Ang pangalan ay maaaring nagmula sa Griyegong kruptai, na nangangahulugang mga nakatagong lugar, at sa Latin na cryptulae, na nangangahulugang maliliit na kuweba, mga silid na ginagamit para sa pagproseso ng luwad, isang sining kung saan nanatiling sikat ang Grottole sa paglipas ng mga siglo. == Lipunan == Bagaman malayo pa rin ang mga karaniwang tantos ng mga Italyano, mayroong 29 na regular na dayuhan noong 2007, katumbas ng 1.15% ng populasyon ng Grottole.<ref>Statistiche ISTAT - 31 dicembre 2007. [http://demo.istat.it/str2007/query.php?lingua=ita&Rip=S4&Reg=R17&Pro=P077&Com=12&paese=A9999&submit=Tavola La presenza straniera a Grottole]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 4y4nxm4ikb01isrrcjoaumaz8lbeuen 0 311746 2227601 2011843 2026-09-22T09:33:39Z Ryomaandres 8044 2227601 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Irsina|elevation_min_m=|mayor=Nicola Massimo Morea|area_footnotes=|area_total_km2=263.47|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Irsinesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=[[Borgo Taccone]] [[Santa Maria d'Irsi]]|elevation_m=548|saint=[[Santa Eufemia]]|day=Setyembre 16|postal_code=75022|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.irsina.mt.it/}}|mayor_party=|province=[[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|official_name=Comune di Irsina|shield_alt=|native_name=|image_skyline=IrsinaNK.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Irsina-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|45|N|16|14|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Irsina''' (pormal na tinawag na {{Lang|nap|Montepelòse}} o {{Lang|nap|Mondepelòse}}) ay isang bayan, ''[[komuna]]'' (munisipalidad) at dating obispadong Latin sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == May lawak na 262 km², ang Irsina ang ika-59 na pinakamalaking Italyanong munisipalidad, pangalawa lamang sa [[Matera]] (388 km²) sa rehiyon ng Basilicata. Ito ay matatagpuan sa taas na 548 m mula sa antas ng dagat, na tinatanaw ang [[Lambak Bradano]], sa pinakahilagang bahagi ng lalawigan ng Matera, na nasa hangganan ng hilagang-silangang bahagi ng [[Lalawigan ng Potenza]] at ng kanlurang bahagi ng [[Kalakhang Lungsod ng Bari]]. Nasa hangganan nito ang munisipalidad ng [[Genzano di Lucania]] (PZ) sa hilaga (32 km), [[Gravina in Puglia]] (BA) sa silangan (25 km), [[Grassano]] (22 km) at [[Grottole]] (32 km) sa timog, at [[Tricarico]] (32 km), [[Oppido Lucano]] (PZ) (33 km), at [[Tolve]] (PZ) (35 km) sa kanluran. == Kultura == === Wika at diyalekto === Ang diyalektong Irsines ay naiiba sa mga nakapalibot na diyalekto, tulad ng Gravina at Matera, na naging mga pundasyon nito. Gayunpaman, ito ay kabilang sa isang pangkat ng tatlong diyalekto (IIIc, Vb, at Vc), na may mga impluwensiya mula sa Apulia-Bari, gitnang Lucano, at Matera-Taranto, at mayroon pa ngang sariling pinagbabatayang sapin. Ito ang nagpapaiba sa ito mula sa mga nabanggit na diyalekto, ngunit hindi ganap, na kumukuha ng mga ponema mula sa isang grupo, ngayon ay mula sa iba, o kahit na gumagamit ng sarili nitong diyalekto. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Sassuolo]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Sant'Angelo del Pesco]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 4lfr83j96q60nazfm71a539zyecjji5 0 311747 2227603 2025949 2026-09-22T09:35:58Z Ryomaandres 8044 2227603 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Miglionico|province=[[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|website={{official website|http://www.comune.miglionico.mt.it}}|area_code=0835|postal_code=75010|day=Hunyo 29|saint=[[San Pedro]]|elevation_m=465|elevation_footnotes=|population_demonym=Miglionichesi|population_footnotes=|area_total_km2=88.84|area_footnotes=|mayor=Francesco Comanda|mayor_party=|frazioni=|region=Basilicata|official_name=Comune di Miglionico|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|34|N|16|30|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_skyline=File:Miglionico Piazza popolo.jpg|image_shield=miglionico.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|native_name=|footnotes=}} Ang '''Miglionico''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Megghiuòneche}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa [[Basilicata]], [[katimugang Italya]]. == Heograpiyang pisikal == [[File:D800.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:D800.jpg|left|thumb|Artipisyal na lawa ng San Giuliano]] Ang Miglionico ay matatagpuan sa gitnang [[Lambak ng Bradano]], sa isang burol sa pagitan ng mga [[Ilog Bradano]] at [[Basento]] sa gitnang-silangang bahagi ng lalawigan ng Matera. Ang [[Reserbang Rehiyonal ng San Giuliano]] ay nasa loob ng teritoryo nito, dahil ang kanang pampang ng Ilog Bradano at [[Lawa ng San Giuliano]] ay bahagyang pagmamay-ari ng munisipalidad. Ito ay 461 m sa ibabaw ng antas ng dagat at nasa hangganan ng munisipalidad ng [[Matera]] sa hilaga (21 km), [[Pomarico]] (10 km) at [[Montescaglioso]] (24 km) sa silangan, [[Ferrandina]] (15 km) sa timog, at [[Grottole]] (13 km) sa kanluran. == Kasaysayan == Malayo ang pinagmulan ng Miglionico, malamang na nagmula pa sa isang lungsod ng mga [[Mga Enotrio|Enotrio]], gaya ng pinatutunayan ng mga libingan at plorera na natagpuan sa teritoryo nito noong ika-6 na siglo BK. == Mga pangunahing tanawin == * Ang napakalaking Castello del Malconsiglio ("Kastilyo ng Masamang Konsilyo"), na itinayo noong ika-8 hanggang ika-9 na siglo at pinalaki noong 1110 at noong ika-15 siglo. * Ang Basilika ng ''Santa Maria Maggiore''. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.miglionico.coyoteblue.us/ Napiling Mga Rekord Sibil sa Miglionico] {{Lalawigan ng Matera}} egw2g4u68ywtmushymzbw9shqtzojml 0 311748 2227604 2025892 2026-09-22T09:37:31Z Ryomaandres 8044 2227604 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montalbano Jonico|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.montalbano.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75023|day=Setyembre 22|saint=[[San Mauricio]]|elevation_m=292|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Montalbanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=136|area_footnotes=|mayor=Piero Marrese|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Montalbano Jonico|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Montalbano_I.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Montalbano Jonico-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|17|N|16|34|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Montalbano Jonico''' ([[Wikang Napolitano|Metapontino]]: {{Lang|nap|Mundalbànë}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiya == Ang Montalbano Jonico ay matatagpuan sa timog-kanlurang bahagi ng lalawigan, sa pagitan ng mga ilog [[Cavone]] at [[Agri (ilog)|Agri]]. Ang bayan ay 72 kilometro mula sa [[Matera]] at 118 kilometro mula sa [[Potenza]]. == Kasaysayan == Ang Elenistikong sakahan ng Andriace, na nagmula pa noong ika-3 siglo BK, ay mahalaga sa teritoryo nito. Malamang na bahagi ito ng isang maliit na pamayanan sa agrikultura, na itinayo sa istilo ng isang bahay sa looban, na may mga tirahan para sa mga pamilya ng mga magsasaka at mga espasyo para sa pagproseso ng mga ani. Kasalukuyang itinayong muli gamit ang mga makabagong pamamaraan, ang sakahang "Magno-Griyego" ay kumakatawan sa isang pambihirang halimbawa ng isang istrukturang pang-kanayunan, isang tagapagpauna sa mas sopistikadong anyo ng mga villa ng Roma noong panahong iyon. Kapansin-pansin ang pagkakaayos ng mga panlabas na pader ng lungsod na nagmula pa noong panahon ng Aragonese, na kalaunan ay inayos sa kasalukuyan nitong anyo matapos sakupin ng mga mananalakay na [[Otomanong Imperyo|Otomano]] noong 1555. Noong 1863, ang pangalang [[Dagat Honiko|Honiko]] ay idinagdag sa pangalang Montalbano, upang ipahiwatig ang dagat na natatanaw ng teritoryo ng munisipyo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} jzd5r5rnp8cg3wl1ycw7jb6yfnnmyv9 0 311749 2227606 2129403 2026-09-22T09:40:44Z Ryomaandres 8044 2227606 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Montescaglioso | official_name = Comune di Montescaglioso | native_name = | image_skyline = Montescaglioso.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Montescaglioso-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|33|N|16|40|E|display=inline}} | coordinates_footnotes = | region = [[Basilicata]] | province = [[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT) | frazioni = | mayor_party = | mayor = Vincenzo Zito | area_footnotes = | area_total_km2 = 175.80 | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html|title=Montescaglioso|website=Demo ISTAT|language=Italian|access-date=2021-08-17|archive-date=2019-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724140744/http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724140744/http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html |date=2019-07-24 }}</ref> | population_total = 9747 | population_as_of = 30 Abril 2019 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Montese | elevation_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.comuni-italiani.it/077/017/clima.html|title=Montescaglioso|website=Comuni Italiani|language=Italian}}</ref> | elevation_m = 352 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[San Roque]] | day = Agosto 20 | postal_code = 75024 | area_code = 0835 | website = {{official website|http://www.comune.montescaglioso.mt.it}} | footnotes = }} Ang '''Montescaglioso''' ([[Wikang Napolitano|Montese]]: {{Lang|nap|Mònde}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Lalawigan ng Matera]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. Ang ekonomiya ay nakabatay sa agrikultura, kabilang ang paggawa ng kilalang langis at alak, pati na rin tradisyonal na pagkain. Makasaysayan itong sentro ng isang kondado sa [[Mga Italonormando|Normandong]] [[Kaharian ng Sicilia]]. == Pinagmulan ng pangalan == Sa mga makasaysayang sanggunian, ang bayan ay ipinahiwatig gamit ang mga anyong Civitas Severiana, Mons Scabiosus, at Mons Caveosus.<ref>{{Cita pubblicazione|autore=M. G. Canosa|titolo=Montescaglioso|rivista=Bibliographie topographique de la colonisation grecque en Italie et dans les îles tyrrhéniennes|volume=12|anno=1993|url=https://www.persee.fr/doc/btcgi_0000-0009_1993_num_12_1_3785|accesso=19 agosto 2026}}</ref> Ang teorya kung saan ang pangalang Civitas Severiana ay hango sa emperador na si [[Alejandro Severo]] ay pinagtatalunan ng mga iskolar noong ikalabinsiyam na siglo.<ref>{{Cita libro |p=251 |cognome=Zuccagni-Orlandini |nome=Attilio |titolo=Corografia fisica, storica e statistica dell'Italia e delle sue isole |editore=Tipografia L'Insegna di Clio |città=Firenze |anno=1844}}</ref> Ang mga anyong Mons Scabiosus at Mons Caveosus ay sa halip ay iniugnay ayon sa pagkakabanggit sa mabatong aspeto ng teritoryo at sa pagkakaroon ng maraming mga butas sa burol kung saan nakatayo ang bayan.<ref>{{Cita web|url=https://www.montescaglioso.net/node/1422|titolo=Cantine rupestri|accesso=19 agosto 2026}}</ref> Noong panahon ng mga dominasyon ng Angevino at Aragones, ang piyudo ay naipasa sa iba't ibang maharlikang pamilya. Noong ika-15 siglo, itinaguyod ng mga [[Del Balzo]] ang mga gawaing pagpapalawak at pagsasaayos sa abadia.<ref>{{Cita pubblicazione|autore=F. Canali|autore2=V. C. Galati|titolo=Architetture e ornamentazioni dalla Toscana agli “Umanesimi baronali” del Regno di Napoli alla fine del Quattrocento|rivista=Bollettino della Società di Studi Fiorentini|volume=28|anno=2019}}</ref> Kasunod nito, ang Montescaglioso ay kabilang, bukod sa iba pa, sa mga d'Avalos, Orsini, Loffredo, Grillo at Cattaneo, na siyang mga huling piyudal na panginoon nito.<ref>{{Cita libro |url=https://archive.org/details/storiadelregnodi0000bene |pp=330-339 |autore=Benedetto Croce |titolo=Storia del Regno di Napoli |città=Bari |anno=1966}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.montescaglioso.mt.it/}} * [http://www.gcatholic.org/dioceses/former/zmic1.htm GigaCatholic, sa territorial abbey] * [http://www.comune.montescaglioso.mt.it/turismo Turismo at pinakamahalagang pasyalan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817042004/http://www.comune.montescaglioso.mt.it/turismo |date=2021-08-17 }} * [http://www.aptbasilicata.it/Home-Page.1.0.html?&no_cache=1&L=1 APT Basilicata (hospitality, transport at mga kaganapan - ingles)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817032007/https://www.aptbasilicata.it/Home-Page.1.0.html?&no_cache=1&L=1 |date=2021-08-17 }} * [http://www.parcomurgia.it/index.asp "Murgia Materana" Park] * [http://www.gal-bradanica.it/ GAL Bradanica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817031956/http://www.gal-bradanica.it/ |date=2021-08-17 }} * [https://web.archive.org/web/20150716155007/http://www.montescaglioso.net/node/11790 CEA] {{Lalawigan ng Matera}} 5mk1ytvk11ovizi1c6x0m04q8fgbc33 0 311750 2227610 2026789 2026-09-22T09:47:02Z Ryomaandres 8044 2227610 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Nova Siri|elevation_min_m=|mayor=Eugenio Lucio Stigliano|area_footnotes=|area_total_km2=52|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Novasiresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=San Basile, San Megale, Sant'Alessio, Cerrolongo, Piana delle vigne, Foresta|elevation_m=355|saint=[[San Jose]] sa Nova Siri Paese at San [[Antonio ng Padua]] sa Nova Siri Scalo<ref>{{cite web|title=Map of Nova Siri|url=http://www.italymagazine.com/map-of-nova-siri|website=Italy Magazine|accessdate=23 May 2016}}</ref>|day=Marso 19 (at Hunyo 13 walang pista)|postal_code=75020|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.novasiri.mt.it/}}|mayor_party=municipal list|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Nova Siri|shield_size=50px|native_name=|image_skyline=Nova-Siri.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Nova_Siri-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|9|N|16|32|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Nova Siri''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ang Nova Siri ay malapit sa lugar ng sinaunang [[Mga Honiko|Honikong]] kolonya ng [[Siris (Magna Graecia)|Siris]]. Ang Nova Siri ay nabuo ng dalawang maliliit na bayan: ang luma, makasaysayang Sentro Nova Siri ('paese') at ang bayan sa baybayin na binuo mula noong dekada '70 - Estasyong Nova Siri ('Scalo'). Ang sentro ay matatagpuan sa isang burol na {{Convert|350|m|ft}} [[Sa itaas ay nangangahulugang antas ng dagat|itaas ng antas ng dagat]] mga {{Convert|9|km|0}} mula sa dagat. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Nova Siri ay matatagpuan sa taas na 355 metro mula sa antas ng dagat sa dulong timog-silangang bahagi ng [[Lalawigan ng Matera]], na nasa hangganan ng timog-silangang [[Lalawigan ng Potenza]] at ng hilagang-silangang [[Lalawigan ng Cosenza]]. Ito ay sumasaklaw sa isang baybayin-bundok na sinturon, na tumatakbo mula timog hanggang hilaga. Dahil dito, nagpapakita ito ng mga makabuluhang pagkakaiba sa heograpiya at kapaligiran, na may tatlong natatanging sektor: maritima, maburol, at mababang-bundok. Kapag lampas na sa makasaysayang sentro ng Nova Siri, ang teritoryo ay nagiging mababa at bulubundukin kapuwa sa mga tuntunin ng temperatura at flora. == Ekonomiya == Kabilang sa kabuhayan dito ay ang turismo tuwing tag-init, paggawa ng alak, at lokal na lutuin. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 4dtaj49w8yaerp7h0ohhzs3gnh6hudm 0 311751 2227611 2026792 2026-09-22T09:48:43Z Ryomaandres 8044 2227611 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Oliveto Lucano | official_name = Comune di Oliveto Lucano | native_name = | image_skyline =Oliveto Lucano - panorama.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Oliveto Lucano-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|32|N|16|11|E|region:IT|display=inline}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT) | mayor_party = | mayor = Antonio Romano | area_footnotes = | area_total_km2 = 31.19 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> | population_total = 530 | population_as_of = Disyembre 2008 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Olivetesi | elevation_footnotes = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | elevation_m = 546 | saint = San Cipriano | day = Agosto 12 | postal_code = 75010 | area_code = 0835 | website = {{official website|http://www.comune.olivetolucano.mt.it/}} | footnotes = | istat = 077019 | frazioni = [[Accettura]], [[Calciano]], [[Garaguso]], [[San Mauro Forte]] }} Ang '''Oliveto Lucano''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ang alkalde nito ay si Antonio Romano. Ang bayang ito ay pinakakilala sa "Kapistahang Maggio", na inialay kay [[Cipriano|San Cipriano]]. == Kasaysayan == Ang pinakamataas na punto ng nayon, kung saan nakatayo ang Katedral ngayon, ay malamang na kasabay ng tore ng bantay ng sinaunang [[Croccia-Cognato]], ngunit ang konpigurasyon ng kasalukuyang sinaunang nukleo ng Oliveto Lucano ay tiyak na nagmula sa medyebal na panahon. Ang pag-unlad ng nayon ay batay sa isang pangunahing ekonomiya ng agrikultura at pastoral at ang pagbebenta ng langis at olibo, kung saan nagmula ang pangalan nito. Ang mga unang nakasulat na talaan ng Oliveto Lucano ay matatagpuan sa mga papal bull mula 1060, 1070, at 1183. Mula 1150, ang fiefdom ng Oliveto Lucano ay naipasa sa pamilya, hanggang sa ang huling baron, si Gerolamo de Lerma, ay naging panginoon noong 1715. Noong 1735, ang nayon ay tinirhan ng 200 katao. Sa pag-iisa ng Italya, ang mahirap at atrasadong ekonomiya ng Oliveto Lucano ay hindi bumuti, at sa gayon ay nangyari ang lumalaking penomeno ng emigrasyon.<ref>{{Cita web|url=https://www.comune.olivetolucano.mt.it/c077019/po/mostra_news.php?id=6|titolo=Oliveto Lucano, cenni storici}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipalidad at ang gonfalon ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika bilang 700 noong Pebrero 24, 1978.<ref>{{cita web|titolo=Oliveto Lucano, decreto 1978-02-24 DPR, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?4308|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=4 settembre 2022}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} 59mt7ay4gt5e0cz2jxqao22bwcirzng 0 311753 2227613 2117903 2026-09-22T09:53:22Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374790722|Pisticci]]" 2227613 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pisticci|official_name=Comune di Pisticci|native_name=|image_size=|image_shield=Pisticci-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|40|23|N|16|33|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|frazioni=Casinello, Centro Agricolo, [[Marconia]], Pisticci Scalo, Tinchi|mayor_party=|mayor=Domenico Alessandro Albano|area_footnotes=|area_total_km2=231|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Pisticcesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=364|saint=[[San Roque]]|day=Agosto 16|postal_code=75015|area_code=0835|website={{URL|http://www.comune.pisticci.mt.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|istat=077020}}Ang '''Pisticci''' ([[Wikang Napolitano|Metapontino]]: {{Lang|nap|Pestìzze}} {{Langx|la|Pesticium}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Matera]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang Pisticci ay ang pang-apat na pinakamataong bayan sa rehiyon at ang pinakamataong bayan sa lalawigan pagkatapos ng [[Matera]]. Kilala ito bilang lugar ng produksiyon ng [[Amaro Lucano]], isang kilalang Italyanong alak. == Inang Simbahan ng San Pedro at San Pablo == Ang simbahan ay nakatayo sa dating kinaroroonan ng isang sinaunang simbahan na itinayo noong 1212, na napanatili ang kampanaryo at dalawa sa mga bidriera na bintana nito. Noong 1542, pinalawak ito sa pamamagitan ng pagdaragdag ng dalawang karagdagang pasilyo, na itinayo nina Pietro at Antonio Laviola, dalawang magkapatid na kalaunan ay inakusahan ng pagpatay sa [[Mantua]]. == Kasaysayan == Mula Abril 1939 at noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang Pisticci ang naging lugar ng isang [[kampo ng konsentrasyon]] na itinuturing na una sa [[Pasistang Italya]] .<ref>{{Cite book |last=Mortimer |first=Gavin |title=The SAS in World War II |date=20 June 2015 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472808769 |language=English |chapter=6}}</ref><ref>{{Cite web |title=I CAMPI FASCISTI - Dalle guerre in Africa alla Repubblica di Salò |url=https://campifascisti.it/scheda_campo.php?id_campo=79 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929033555/https://campifascisti.it/scheda_campo.php?id_campo=79 |archive-date=29 September 2023 |access-date=6 January 2024 |website=campifascisti.it |language=it}}</ref><ref>{{Cite book |last=Capogreco |first=Carlo Spartaco |title=Mussolini's camps: civilian internment in fascist Italy (1940-1943) |date=2019 |publisher=Routledge, Taylor & Francis Group |isbn=978-1138333086 |location=London New York |page=18}}</ref> Noong {{Date|14 September 1943}}, sinalakay ng [[Special Air Service]] ang kampo at pinalaya ang humigit-kumulang 200 bilanggo na bihag doon.<ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Damien |title=SAS Forged in Hell |date=26 Oct 2023 |publisher=Quercus |isbn=978-1529413823 |language=English |quote=On 13 September it set forth, steaming west into 'enemy country', making for a concentration camp that was crammed full of prisoners, a number of whom were Polish. Just as in Nazi Germany, a network of such camps had been strung across Fascist Italy, where the 'enemies of the state' were incarcerated amid inhuman conditions. Situated some eighty kilometres inside German-occupied territory and boasting a guard force commanded by an 'Italian Fascist Colonel', the camp at distant Pisticci was the train's planned destination - that was if it made it through. As the war-train had gathered pace and steamed westwards, at one of the key crossroads Major Cary-Elwes stood guard with a patrol of SAS jeeps, determined to hold the junction and adjacent railway crossing against all adversaries. In that he had succeeded, the special train steaming through unmolested. On 14 September it reached the Pisticci camp unscathed. Upon arrival the SAS had struck by surprise, bursting out of the train and overpowering the camp guards, before springing free 180 'prisoners of mixed nationalities'.}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Matera}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] d669vt6bw5df49389yvlwq0iej827v3 2227614 2227613 2026-09-22T09:54:35Z Ryomaandres 8044 2227614 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pisticci|official_name=Comune di Pisticci|native_name=|image_size=|image_shield=Pisticci-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|40|23|N|16|33|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|frazioni=Casinello, Centro Agricolo, [[Marconia]], Pisticci Scalo, Tinchi|mayor_party=|mayor=Domenico Alessandro Albano|area_footnotes=|area_total_km2=231|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Pisticcesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=364|saint=[[San Roque]]|day=Agosto 16|postal_code=75015|area_code=0835|website={{URL|http://www.comune.pisticci.mt.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|istat=077020|image_skyline=Pisticci (MT).jpg}}Ang '''Pisticci''' ([[Wikang Napolitano|Metapontino]]: {{Lang|nap|Pestìzze}} {{Langx|la|Pesticium}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Matera]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang Pisticci ay ang pang-apat na pinakamataong bayan sa rehiyon at ang pinakamataong bayan sa lalawigan pagkatapos ng [[Matera]]. Kilala ito bilang lugar ng produksiyon ng [[Amaro Lucano]], isang kilalang Italyanong alak. == Inang Simbahan ng San Pedro at San Pablo == Ang simbahan ay nakatayo sa dating kinaroroonan ng isang sinaunang simbahan na itinayo noong 1212, na napanatili ang kampanaryo at dalawa sa mga bidriera na bintana nito. Noong 1542, pinalawak ito sa pamamagitan ng pagdaragdag ng dalawang karagdagang pasilyo, na itinayo nina Pietro at Antonio Laviola, dalawang magkapatid na kalaunan ay inakusahan ng pagpatay sa [[Mantua]]. == Kasaysayan == Mula Abril 1939 at noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang Pisticci ang naging lugar ng isang [[kampo ng konsentrasyon]] na itinuturing na una sa [[Pasistang Italya]].<ref>{{Cite book |last=Mortimer |first=Gavin |title=The SAS in World War II |date=20 June 2015 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472808769 |language=English |chapter=6}}</ref><ref>{{Cite web |title=I CAMPI FASCISTI - Dalle guerre in Africa alla Repubblica di Salò |url=https://campifascisti.it/scheda_campo.php?id_campo=79 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929033555/https://campifascisti.it/scheda_campo.php?id_campo=79 |archive-date=29 September 2023 |access-date=6 January 2024 |website=campifascisti.it |language=it}}</ref><ref>{{Cite book |last=Capogreco |first=Carlo Spartaco |title=Mussolini's camps: civilian internment in fascist Italy (1940-1943) |date=2019 |publisher=Routledge, Taylor & Francis Group |isbn=978-1138333086 |location=London New York |page=18}}</ref> Noong {{Date|14 September 1943}}, sinalakay ng [[Special Air Service]] ang kampo at pinalaya ang humigit-kumulang 200 bilanggo na bihag doon.<ref>{{Cite news |last=Wharton |first=James |date=5 January 2024 |title=Daring SAS raid to liberate hundreds from concentration camp revealed after 80 years |language=en |work=Forces Network |url=https://www.forces.net/services/special-forces/sass-most-daring-unknown-concentration-camp-liberation-raid-revealed |access-date=6 January 2024 |archive-url=https://www.forces.net/services/special-forces/sass-most-daring-unknown-concentration-camp-liberation-raid-revealed |archive-date=6 January 2024}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Damien |title=SAS Forged in Hell |date=26 Oct 2023 |publisher=Quercus |isbn=978-1529413823 |language=English |quote=On 13 September it set forth, steaming west into 'enemy country', making for a concentration camp that was crammed full of prisoners, a number of whom were Polish. Just as in Nazi Germany, a network of such camps had been strung across Fascist Italy, where the 'enemies of the state' were incarcerated amid inhuman conditions. Situated some eighty kilometres inside German-occupied territory and boasting a guard force commanded by an 'Italian Fascist Colonel', the camp at distant Pisticci was the train's planned destination - that was if it made it through. As the war-train had gathered pace and steamed westwards, at one of the key crossroads Major Cary-Elwes stood guard with a patrol of SAS jeeps, determined to hold the junction and adjacent railway crossing against all adversaries. In that he had succeeded, the special train steaming through unmolested. On 14 September it reached the Pisticci camp unscathed. Upon arrival the SAS had struck by surprise, bursting out of the train and overpowering the camp guards, before springing free 180 'prisoners of mixed nationalities'.}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Matera}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] eb0h6dtgpm222nhfr6rd2ipyytjp9wp 2227615 2227614 2026-09-22T09:54:54Z Ryomaandres 8044 2227615 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pisticci|official_name=Comune di Pisticci|native_name=|image_size=|image_shield=Pisticci-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|40|23|N|16|33|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|frazioni=Casinello, Centro Agricolo, [[Marconia]], Pisticci Scalo, Tinchi|mayor_party=|mayor=Domenico Alessandro Albano|area_footnotes=|area_total_km2=231|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Pisticcesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=364|saint=[[San Roque]]|day=Agosto 16|postal_code=75015|area_code=0835|website={{URL|http://www.comune.pisticci.mt.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|istat=077020|image_skyline=Pisticci (MT).jpg}}Ang '''Pisticci''' ([[Wikang Napolitano|Metapontino]]: {{Lang|nap|Pestìzze}} {{Langx|la|Pesticium}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Matera]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang Pisticci ay ang pang-apat na pinakamataong bayan sa rehiyon at ang pinakamataong bayan sa lalawigan pagkatapos ng [[Matera]]. Kilala ito bilang lugar ng produksiyon ng [[Amaro Lucano]], isang kilalang Italyanong alak. == Inang Simbahan ng San Pedro at San Pablo == Ang simbahan ay nakatayo sa dating kinaroroonan ng isang sinaunang simbahan na itinayo noong 1212, na napanatili ang kampanaryo at dalawa sa mga bidriera na bintana nito. Noong 1542, pinalawak ito sa pamamagitan ng pagdaragdag ng dalawang karagdagang pasilyo, na itinayo nina Pietro at Antonio Laviola, dalawang magkapatid na kalaunan ay inakusahan ng pagpatay sa [[Mantua]]. == Kasaysayan == Mula Abril 1939 at noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang Pisticci ang naging lugar ng isang [[kampo ng konsentrasyon]] na itinuturing na una sa [[Pasistang Italya]].<ref>{{Cite book |last=Mortimer |first=Gavin |title=The SAS in World War II |date=20 June 2015 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781472808769 |language=English |chapter=6}}</ref><ref>{{Cite web |title=I CAMPI FASCISTI - Dalle guerre in Africa alla Repubblica di Salò |url=https://campifascisti.it/scheda_campo.php?id_campo=79 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929033555/https://campifascisti.it/scheda_campo.php?id_campo=79 |archive-date=29 September 2023 |access-date=6 January 2024 |website=campifascisti.it |language=it}}</ref><ref>{{Cite book |last=Capogreco |first=Carlo Spartaco |title=Mussolini's camps: civilian internment in fascist Italy (1940-1943) |date=2019 |publisher=Routledge, Taylor & Francis Group |isbn=978-1138333086 |location=London New York |page=18}}</ref> Noong {{Date|14 September 1943}}, sinalakay ng [[Special Air Service]] ang kampo at pinalaya ang humigit-kumulang 200 bilanggo na bihag doon.<ref>{{Cite news |last=Wharton |first=James |date=5 January 2024 |title=Daring SAS raid to liberate hundreds from concentration camp revealed after 80 years |language=en |work=Forces Network |url=https://www.forces.net/services/special-forces/sass-most-daring-unknown-concentration-camp-liberation-raid-revealed |access-date=6 January 2024 |archive-url=https://www.forces.net/services/special-forces/sass-most-daring-unknown-concentration-camp-liberation-raid-revealed |archive-date=6 January 2024}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Damien |title=SAS Forged in Hell |date=26 Oct 2023 |publisher=Quercus |isbn=978-1529413823 |language=English |quote=On 13 September it set forth, steaming west into 'enemy country', making for a concentration camp that was crammed full of prisoners, a number of whom were Polish. Just as in Nazi Germany, a network of such camps had been strung across Fascist Italy, where the 'enemies of the state' were incarcerated amid inhuman conditions. Situated some eighty kilometres inside German-occupied territory and boasting a guard force commanded by an 'Italian Fascist Colonel', the camp at distant Pisticci was the train's planned destination - that was if it made it through. As the war-train had gathered pace and steamed westwards, at one of the key crossroads Major Cary-Elwes stood guard with a patrol of SAS jeeps, determined to hold the junction and adjacent railway crossing against all adversaries. In that he had succeeded, the special train steaming through unmolested. On 14 September it reached the Pisticci camp unscathed. Upon arrival the SAS had struck by surprise, bursting out of the train and overpowering the camp guards, before springing free 180 'prisoners of mixed nationalities'.}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] p9kr09a8tqyhwzhynpdh3ui7br2ytq8 0 311754 2227258 2027283 2026-09-21T13:32:42Z Ryomaandres 8044 2227258 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Policoro|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|website={{Official website|http://www.policoro.eu/}}|area_code=0835|postal_code=75025|day=|saint=Madonna ng Tulay|elevation_m=25|elevation_footnotes=|population_demonym=Policoresi|population_footnotes=|area_total_km2=67.66|area_footnotes=|mayor=Enrico Mascia|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Policoro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|12|N|16|40|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=[[Eraclea|Plaza Eraclea]]|image_alt=|imagesize=260|image_skyline=Policoro, piazza Eraclea - 1.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Policoro''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Pulecòre}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng [[Italya|Timog Italya]] [[Basilicata|ng Basilicata]]. May mga 17,000 naninirahan, may hangganan ito sa mga bayan ng [[Rotondella]], [[Scanzano Jonico]], at [[Tursi]]. Matatagpuan sa baybayin, ang populasyon nito ay tumataas tuwing tag-init dahil sa daluyong ng mga turistang dumarating upang tamasahin ang Lido di Policoro. == Kasaysayan == === Kontemporaneo === Ang pagsilang ng kontemporaryong Policoro ay nauugnay sa [[repormang agraryo]] pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], na lubos na nagpabago sa lugar ng Metaponto. Ang pagtatayo ng bagong nayon ng serbisyo ay nagsimula noong Abril 14, 1953, na dinisenyo nina Giuseppe Candura at Paolo Maria Petrignani. Ang bagong pamayanan, na inorganisa sa paligid ng kasalukuyang Piazza Eraclea, ang sentro ng mga serbisyo para sa populasyon sa kanayunan na nanirahan sa kanayunan kasunod ng reporma sa lupa.<ref name="ComuneNascita">{{Cita web|url=https://www.policoro.basilicata.it/riformafondiaria/la-nascita-di-una-citta/|titolo=La nascita di una città|sito=Comune di Policoro – Museo Multimediale Policoro|data=23 giugno 2021|accesso=2 settembre 2026}}</ref> Noong Pebrero 26, 1959, ang nayon ng Policoro ay inihiwalay mula sa munisipalidad ng Montalbano Jonico at itinatag bilang isang malayang munisipalidad.<ref>{{Cita web|url=https://www.policoro.basilicata.it/wp-content/uploads/2015/12/Policoro-RU-RELAZIONE.pdf|titolo=Regolamento urbanistico – Relazione|sito=Comune di Policoro|accesso=2 settembre 2026}}</ref> Ang Policoro ang unang malayang munisipalidad na lumitaw sa mga lugar na apektado ng reporma sa lupa sa Italya.<ref name="ComuneNascita2">{{Cita web|url=https://www.policoro.basilicata.it/riformafondiaria/la-nascita-di-una-citta/|titolo=La nascita di una città|sito=Comune di Policoro – Museo Multimediale Policoro|data=23 giugno 2021|accesso=2 settembre 2026}}</ref> Nang maitatag ang munisipalidad, ang populasyon ay humigit-kumulang 800, habang sa senso noong 1961 ay umabot ito sa 5,611 residente, bunga ng mabilis na paglaki ng populasyon na dulot ng reporma.<ref>{{Cita web|url=https://www.policoro.basilicata.it/wp-content/uploads/2018/07/g000140_001.pdf|titolo=Piano triennale di prevenzione della corruzione e della trasparenza – Analisi del contesto esterno|sito=Comune di Policoro|accesso=2 settembre 2026}}</ref> == Mga mamamayan == * [[Dinu Adameșteanu]] – arkeologo * [[Domenico Ridola]] – manggagamot, politiko, at arkeologo * [[Domenico Pozzovivo]] – siklista * [[Gianluca Vizziello]] – karera ng motorsiklo * [[Simone Zaza]] – futbolista == Mga panlabas na link == * [http://www.policoro.eu pulisoro.eu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216093658/http://www.policoro.eu/ |date=2020-02-16 }} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} afn0rfjbodq3aqnwccppxltosmrgqr1 0 311755 2227612 2027214 2026-09-22T09:53:20Z Ryomaandres 8044 2227612 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pomarico|province={{ProvinciaIT|sigla=MT}} (MT)|website={{official website|http://www.comune.pomarico.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75016|day=Mayo 8|saint=[[Arkanghel Miguel]]|elevation_m=459|elevation_footnotes=|population_demonym=Pomaricani|population_footnotes=|area_total_km2=129.67|area_footnotes=|mayor=Francesco Mancini|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|official_name=Comune di Pomarico|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|31|N|16|33|E|region:IT_type:city(4451)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Pomarico-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=File:Pomarico.jpg|native_name={{native name|el|Pomerikon}}|footnotes=}} Ang '''Pomarico''' ({{Lang-el|Pomerikon}}) ay isang maliit na bayan ng 4500 naninirahan sa [[katimugang Italya]], sa rehiyon ng [[Basilicata]]. Ito ay mga {{Convert|30|km|mi}} mula sa [[Matera]], ang kabesera ng [[Lalawigan ng Matera|lalawigan]] kung saan kabilang ang Pomarico. Ang bayan ay itinatag ng mga 850 AD ng mga [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]]. Isang lumang [[Kastilyo ng Praga|kastilyo]] ang nakatayo ngunit iilan lamang sa mga labi nito ang nananatili. == Kasaysayan == [[File:Pomarico_(MT).jpg|left|thumb|Pomarico]] Ang etimolohikong tanong ng toponimong Pomarico ay medyo kumplikado, hanggang sa puntong nakakalito kung minsan. Ayon kay Giordano, nagmula ito sa Oscan Posmum stlocus, o, ayon kay Pasquale, mula sa Latin na Pomi ager. Gayunpaman, naniniwala si Racioppi na nagmula ito sa pagsasanib ng mga salitang Pomaria locus, kaya nabuo ang salitang Pomaricus. Ang kasalukuyang pangalang Pomarico ay hindi maaaring magkaroon ng mga terminong ito bilang agarang etimolohiya, dahil ang mga ponetikong batas ng lingguwistika ay hindi nagbibigay-katwiran sa ganitong resulta. Sa halip, ang Pomarico ay nagmula sa Pomarium (= taniman ng prutas, taniman ng prutas, bukid ng mga puno ng prutas) + ang hulaping -icus, na nagsasaad ng kahulugan ng pagiging kabilang. Noong Enero 25, 2019, isang pagguho ng lupa, na sinundan ng iba pang mga pagguho, ang tumama sa makasaysayang sentro ng Pomarico, na sumira sa isang bahagi nito. == Mga mamamayan == * [[Niccolò Fiorentino]] (abogado at patriyotiko sa panahon ng [[Republikang Partenopea|Himagsikang Napolitano]]) == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.pomarico.mt.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817053638/http://www.comune.pomarico.mt.it/ |date=2021-08-17 }} {{Lalawigan ng Matera}} 5xuj5ba1unnu9d1pgyd0he2lg8l3tn5 0 311756 2227616 2028343 2026-09-22T10:00:07Z Ryomaandres 8044 2227616 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rotondella|elevation_min_m=|mayor=Gianluca Palazzo|area_footnotes=|area_total_km2=76.72|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Rotondellesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Mortella|elevation_m=576|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|postal_code=75026|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.rotondella.mt.it/}}|mayor_party=|province=[[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|official_name=Comune di Rotondella|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Rotondella (MT) - Basilicata - Italia.jpg|imagesize=260|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Rotondella|image_shield=Rotondella-Stemma.png|image_map=|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|10|N|16|31|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Rotondella''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|A' Rëtunnë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == [[File:Balcone_dello_Jonio_Rotondella.jpg|left|thumb|Belvedere "''Balcone dello Jonio''"]] === Teritoryo === Ito ay nakatayo sa isang bundok na 576 m sa ibabaw ng antas ng dagat sa timog-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Matera. Ang teritoryo ay nasa hangganan sa hilaga ng munisipalidad ng [[Tursi]] (26 km), sa silangan ng munisipalidad ng [[Policoro]] (22 km), sa timog ng munisipalidad ng [[Nova Siri]] (7 km), at sa kanluran ng mga teritoryo ng [[Valsinni]] (14 km) at [[Colobraro]] (22 km). == Kasaysayan == [[File:Rotondella_(MT).jpg|left|thumb|Rotondella (MT)]] Ang lugar ay tinitirhan na simula pa noong [[Neolitiko]], na may mga nayon na naimpluwensiyahan ng mga sinaunang lungsod ng [[Siris (Magna Grecia)|Siris]] at [[Heraclea]] dahil sa estratehikong lokasyon nito. Nabanggit ang Rotondella noong 1261 sa ilalim ng pangalang Rotunda Maris, isang terminong malamang na hango sa natatanging lokasyon nito na nakaharap sa [[Dagat Honiko|Dagat]] [[Dagat Honiko|Honiko]]. Ang kasalukuyang aglomerasyon ng lungsod ay nagsimula pa noong unang bahagi ng ika-16 na siglo, sa ilalim ng pamamahala ni [[Ferrante Sanseverino]], na nagtayo ng Palasyong Baronyal at ng kastilyo, kung saan tanging ang tinatawag na "Torre del Carcere" na lamang ang natitira ngayon. Sa pagtatapos ng ika-16 na siglo, dumanas ito ng pagsalakay ng mga [[Imperyong Otomano|Otomano]], na nagdala ng maraming bilanggo ng digmaan. Noong ika-17 siglo, tumaas ang populasyon, dahil sa pagdating ng mga kalapit na populasyon na tumatakas mula sa malaria. Noong panahon ng Napoleoniko, noong 1806, ito ay naging bahagi ng [[Distrito ng Lagonegro]], at naging kabesera ng distrito ng [[Rocca Imperiale]], [[Valsinni|Favale]], [[Colobraro]], at [[Tursi]]. Sa panahong ito, dumanas ang Rotondella ng salot ng pagnanakaw, at naging tampulan ng pagnanakaw, tulad noong gabi ng Agosto 30, 1807, nang sinunog ito ng tulisang si Nicola Abalsamo, na kilala bilang "Pagnotta". == Wika == Ang mga mamamayan ng Rotondella ay nagsasalita ng [[R'tunnar (Rontondellese)]], isang diyalekto ng [[Basilicata]]. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Casalfiumanese]], Italy == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} t8defiwyxrzebkn07iuljdjsj70j4ur 2227617 2227616 2026-09-22T10:00:54Z Ryomaandres 8044 2227617 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rotondella|elevation_min_m=|mayor=Gianluca Palazzo|area_footnotes=|area_total_km2=76.72|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Rotondellesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Mortella|elevation_m=576|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|postal_code=75026|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.rotondella.mt.it/}}|mayor_party=|province=[[lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|official_name=Comune di Rotondella|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Rotondella (MT) - Basilicata - Italia.jpg|imagesize=260|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Rotondella|image_shield=Rotondella-Stemma.png|image_map=|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|10|N|16|31|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Rotondella''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|A' Rëtunnë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == [[File:Balcone_dello_Jonio_Rotondella.jpg|left|thumb|Belvedere "''Balcone dello Jonio''"]] === Teritoryo === Ito ay nakatayo sa isang bundok na 576 m sa ibabaw ng antas ng dagat sa timog-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Matera. Ang teritoryo ay nasa hangganan sa hilaga ng munisipalidad ng [[Tursi]] (26 km), sa silangan ng munisipalidad ng [[Policoro]] (22 km), sa timog ng munisipalidad ng [[Nova Siri]] (7 km), at sa kanluran ng mga teritoryo ng [[Valsinni]] (14 km) at [[Colobraro]] (22 km). == Kasaysayan == [[File:Rotondella_(MT).jpg|left|thumb|Rotondella (MT)]] Ang lugar ay tinitirhan na simula pa noong [[Neolitiko]], na may mga nayon na naimpluwensiyahan ng mga sinaunang lungsod ng [[Siris (Magna Grecia)|Siris]] at [[Heraclea]] dahil sa estratehikong lokasyon nito. Nabanggit ang Rotondella noong 1261 sa ilalim ng pangalang Rotunda Maris, isang terminong malamang na hango sa natatanging lokasyon nito na nakaharap sa [[Dagat Honiko|Dagat]] [[Dagat Honiko|Honiko]]. Ang kasalukuyang aglomerasyon ng lungsod ay nagsimula pa noong unang bahagi ng ika-16 na siglo, sa ilalim ng pamamahala ni [[Ferrante Sanseverino]], na nagtayo ng Palasyong Baronyal at ng kastilyo, kung saan tanging ang tinatawag na "Torre del Carcere" na lamang ang natitira ngayon. Sa pagtatapos ng ika-16 na siglo, dumanas ito ng pagsalakay ng mga [[Imperyong Otomano|Otomano]], na nagdala ng maraming bilanggo ng digmaan. Noong ika-17 siglo, tumaas ang populasyon, dahil sa pagdating ng mga kalapit na populasyon na tumatakas mula sa malaria. Noong panahon ng Napoleoniko, noong 1806, ito ay naging bahagi ng [[Distrito ng Lagonegro]], at naging kabesera ng distrito ng [[Rocca Imperiale]], [[Valsinni|Favale]], [[Colobraro]], at [[Tursi]]. Sa panahong ito, dumanas ang Rotondella ng salot ng mga [[Bandidong Italyano|bandido]], at naging tampulan ng pagnanakaw, tulad noong gabi ng Agosto 30, 1807, nang sinunog ito ng tulisang si Nicola Abalsamo, na kilala bilang "Pagnotta". == Wika == Ang mga mamamayan ng Rotondella ay nagsasalita ng [[R'tunnar (Rontondellese)]], isang diyalekto ng [[Basilicata]]. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Casalfiumanese]], Italy == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} mwkx8l7ppn1klz9dqt4i4ipv4alt9g1 0 311759 2227618 2028400 2026-09-22T10:02:10Z Ryomaandres 8044 2227618 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Salandra|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.salandra.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75017|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=598|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Salandresi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=77.44|area_footnotes=|mayor=Gianfranco Tubito|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di Salandra|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Salandra.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Salandra-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|32|N|16|19|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Salandra''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Salândr}}; {{Lang-el|Salandhra}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipalidad ay hindi pa nakakatanggap ng opisyal na atas ng konsesyon. Sa isang asul na background, dalawang sable ang inilalarawan na nagkukrus at magkadikit sa isang relyebe ng tatlong berdeng taluktok. Ang bandila ay isang asul na tela.<ref name="Stat">{{cita testo|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-mt-salandra.pdf|titolo=Statuto|autore=Comune di Salandra|posizione=art. 4 ''Stemma e gonfalone''}}</ref> == Mga monumento at tanawin == Ang Inang Simbahan: Inialay sa Banal na Trinidad, ito ay itinayo sa pagitan ng ika-11 at ika-12 siglo; halos tuluyan itong nawasak ng lindol noong 1857 at muling itinayo. Ang simbahan ay may maliit na tore ng kampanaryo na may tatlong kampanaryo at isang nabe. Ang Simbahan ng Madonna del Monte: Matatagpuan 7 km mula sa nayon sa kalsada patungo sa istasyon ng tren at sa riles ng Basentana. Ang maliit na simbahan ay nakatayo sa lugar kung saan ayon sa alamat, isang pastol, habang pumuputol ng puno, ay nakakita ng imahe ng Madonna sa loob. Ang kapilya ay pinalaki noong huling bahagi ng ika-19 na siglo, at ang imahe ng Birhen ay itinatago sa nitso ng altar. Ang kapistahan ay ipinagdiriwang tuwing huling Linggo ng Mayo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} ixcpl7f0qnbytfstavhfvphcep5xg8w 0 311761 2227619 2028452 2026-09-22T10:04:39Z Ryomaandres 8044 2227619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Giorgio Lucano|elevation_m=416|area_total_km2=38|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sangiorgesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[San Roque]]|mayor=Gennaro Labollita|day=Agosto 16|postal_code=75027|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.sangiorgiolucano.mt.it/}}|footnotes=|istat=077025|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di San Giorgio Lucano|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Fontana Vecchia - San Giorgio Lucano.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Giorgio Lucano-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|7|N|16|23|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|frazioni=[[Cersosimo]] (PZ), [[Nocara]] (CS), [[Noepoli]] (PZ), [[Oriolo]] (CS), [[Senise]] (PZ), [[Valsinni]]}} Ang '''San Giorgio Lucano''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italyano ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == Ito ay nasa hangganan sa hilaga ng munisipalidad ng [[Valsinni]] (15 km), sa silangan ng [[Oriolo]] (CS) (18 km) at [[Nocara]] (CS) (19 km), sa timog ng [[Cersosimo]] (PZ) (16 km), at sa kanluran ng [[Noepoli]] (PZ) (8 km) at [[\|Senise]] (PZ) (12 km). Ito ay bahagi ng [[Pamayanang Bulubundukin ng Basso Sinni]] at nasa hangganan din ng mga lalawigan ng [[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] at [[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]. == Kasaysayan == [[File:San_Giorgio_Lucano.jpg|left|thumb|San Giorgio Lucano]] Ang pangalan ay tiyak na nagmula sa bayaning Albanes na si [[George Castriota Scanderbeg]]. Ang bayan ay itinatag noong 1534 ng mga imigranteng Albanes na, dahil sa pagtakas sa pananakop ng mga Muslim sa kanilang tinubuang-bayan, ay nanakop sa teritoryong ito, na orihinal nilang tinawag na Minullo o Minnuglio, marahil dahil napakaliit nito; sa sistema ng buwis noong 1595, sa katunayan, ito ay binubuwisan para lamang sa dalawang apuyan. Noong panahon ng pyudal, ito ay naging isang fiefdom ng Estado ng Noia (ngayon ay [[Noepoli]]); simula noong unang bahagi ng ika-17 siglo, hinikayat ng Prinsipe ng Noia, si Pignatelli, ang kolonisasyon ng agrikultura sa lugar, pinalayas ang mga Albanes mula sa nayon ng San Giorgio at pinayagan ang mga naninirahan mula sa mga kalapit na bayan na linangin ang lupain. Ang opisyal na dokumento na nagpapatunay sa pinagmulan ng bayan ay ginawa noong 1607 sa pagitan ng mga piyudal na panginoon at isang kinatawan na grupo ng mga naninirahan. Simula noong 1810, ang San Giorgio ay naging isang autonomous na munisipalidad at noong 1863 ay idinagdag ang espesipikasyon na Lucano upang maiba ito mula sa maraming iba pang mga munisipalidad ng Italya na may parehong pangalan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} ejfpe9m0miad4vroi7v63ebnvc5hsf5 0 311765 2227621 2028162 2026-09-22T10:08:27Z Ryomaandres 8044 2227621 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Mauro Forte|elevation_min_m=|mayor=Francesco Diluca|area_footnotes=|area_total_km2=86.89|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanmauresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=540|saint=[[San Mauro]] Abad|day=Enero 15|postal_code=75010|area_code=0835|website={{official website|http://www.comune.sanmauroforte.mt.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|official_name=Comune di San Mauro Forte|shield_alt=|native_name=|image_skyline=San Mauro Forte, Panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Mauro Forte-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|29|N|16|15|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''San Mauro Forte''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italyano ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay nakatayo sa isang burol na 540 m mula sa antas ng dagat sa gitnang-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Matera; ang teritoryo nito ay nasa hangganan sa hilaga kasama ang mga munisipalidad ng [[Salandra]] (14 km), [[Oliveto Lucano]] (15 km), at [[Garaguso]] (17 km), sa silangan kasama ang [[Ferrandina]] (31 km), sa timog kasama ang [[Craco]] (25 km) at [[Stigliano]] (31 km), at sa kanluran kasama ang [[Accettura]] (14 km). Ang San Mauro Forte ay kasama sa teritoryo ng [[Pamayanang Bulubundukin ng Collina Materana]]. == Kasaysayan == Ang bayan ay may napakatandang pinagmulan, gaya ng pinatutunayan ng maraming natuklasan sa lugar; sa lugar ng Timponi, isang gusali na mula pa noong ika-8 siglo BK ang natuklasan, at sa lugar ng Priati, ilang libingan mula noong ika-4 na siglo BK. Ang kasalukuyang bayan ay nagmula pa noong panahon ng mga Normando, marahil noong 1060, at ang pangalan nito ay nagmula sa isang sinaunang monasteryong Benedictino na inialay kay [[Mauro (abad)|San Mauro]], kung saan lumaki ang bayan, na ganap na pinatibay. Ang pagpasok sa bayan ay ginagarantiyahan ng apat na gate, na ang isa ay nakatayo pa rin hanggang ngayon, habang sa silangang bahagi, isang tatlong-palapag na tore ang itinayo, na matatagpuan sa kung ano ngayon ang pangunahing plasa. Ang pang-uring "Forte" ay idinagdag kalaunan sa pangalang San Mauro upang gunitain ang matagumpay na pagtataboy ng bayan sa mga grupo ng mga bandido na pinamumunuan ng Kastilang [[José Borjes|Borjes]] noong 1861. Ang San Mauro Forte ay kabilang sa kondado ng [[Montescaglioso]] at, simula noong ika-15 siglo, ay napasailalim sa pamamahala ng pamilyang Orsini Del Balzo, pagkatapos ay ang pamilyang [[Del Balzo]], at kasunod nito ang mga pamilyang [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]], [[Carafa]], at [[Pamilya Colonna|Colonna]]. Noong 1751, nagawang palayain ng San Mauro ang sarili mula sa piyudal na pamatok nang ito ay tubusin ng apat na mamimili, kabilang ang pamilyang d'Eufemia, mga dating administrador ng mga lumang pyudal na panginoon, na, nabigyan ng titulong mga [[baron]], ay nanirahan sa bayan, at itinayo ang kanilang mga tirahan sa loob ng mga pader noong panahong medyebal. == Kasaysayan == Ang lugar ay itinatag noong ikaanim na siglo. Marahil ay bahagi ito ng [[Magna Graecia]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} lyro9lif3rsraklphozmpz8y9svh45d 0 311766 2227623 2029500 2026-09-22T10:13:12Z Ryomaandres 8044 2227623 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Stigliano | official_name = Comune di Stigliano | native_name = | image_skyline = Stigliano Panorama.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Stigliano-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|24|N|16|14|E|region:IT_type:city|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT) | frazioni = Calvera, Caputo, Carpinello, Gannano, Santo Spirito, Serra di Croce | mayor_party = | mayor = Francesco Micucci | area_footnotes = | area_total_km2 = 211.15 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> | population_total = 5037 | population_as_of = Marso 2008 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Stiglianesi | elevation_footnotes = | elevation_m = 909 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[San Antonio ng Padua]] | day = Hunyo 13 | postal_code = 75018 | area_code = 0835 | website = {{official website|http://www.comune.stigliano.mt.it/}} | footnotes = }} Ang '''Stigliano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Stëgghiànë}} , [[Klasikong Latin|Latin]]: ''Stilianum'') ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. Ang pangalan ay malamang may [[Silangang Imperyong Romano|Bisantinong]] pinag-ugatan, na nagmula sa "[[Stylianos ng Paphlagonia|Stylianos]]", isang Griyegong pangalang may Latin na pagtatapos. == Heograpiyang pisikal == Ang Stigliano ay matatagpuan sa taas na 909 m mula sa antas ng dagat sa gitnang-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Matera, na nasa hangganan ng gitnang-silangang bahagi ng [[Lalawigan ng Potenza]]. Ito ang pinakamataas na munisipalidad sa lalawigan ng Matera at sumasaklaw sa 209 km². Nasa hangganan nito ang mga munisipalidad ng [[Accettura]] (18 km) at [[San Mauro Forte]] (31 km) sa hilaga, [[Craco]] (26 km) at [[Montalbano Jonico]] (47 km) sa silangan, [[Aliano]] (14 km), [[Sant'Arcangelo]] (PZ) (33 km), at [[Tursi]] (42 km) sa timog, at [[Cirigliano]] (18 km) at [[Gorgoglione]] (20 km) sa kanluran. Ito ang tahanan ng [[Pamayanang Bulubundukin ng Collina Materana]]. == Kasaysayan == Noong 1806, inalis ang mga pribilehiyong pyudal, ang Stigliano ay sumailalim sa direktang pangangasiwa ng [[Kaharian ng Napoles]] una at pagkatapos ay ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|FRA}} [[Gigean]], [[Pransiya]] * {{Flagicon|ITA}} [[Cardano al Campo]], [[Italya]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga pinagkuhanan == * &nbsp;{{cite book|title=Stigliano: nuove notizie storiche ed archeologiche con documenti inediti|first=Giuseppe|last=Pennetti|location=Naples|publisher=M. D'Auria|year=1899}} {{Lalawigan ng Matera}} 5srrske9byjholdk3sae33vwkrt3v25 0 311769 2227531 2029543 2026-09-22T05:29:56Z Ryomaandres 8044 2227531 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tricarico|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|website={{Official website|http://www.comune.tricarico.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75019|day=Enero 14|saint=[[San Potito]]|elevation_m=698|elevation_footnotes=|population_demonym=Tricaricési|population_footnotes=|area_total_km2=178.16|area_footnotes=|mayor=Vincenzo Carbone|mayor_party=|frazioni=Calle|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|official_name=Comune di Tricarico|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|37|N|16|9|E|region:IT_type:city(6115)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Tricarico-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Tramonto su tricarico.jpg|native_name={{native name|nap|Trëcàrëchë}}|footnotes=}} Ang '''Tricarico''' ({{Lang-nap|Trëcàrëchë|label=[[Neapolitan language|Lucano]]}} IPA: [trəˈkæːrəkə]; {{Lang-el|Triakrikon}})  ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. Ito ay tahanan ng isa sa pinakamahusay na napapanatiling medyebal na makasaysayang sentro sa [[Lucania]]. == Pisikal na heograpiya == Ang teritoryo ng Tricarico ay umaabot sa 17,691 ektarya (176.91 km²) sa hilagang bahagi ng lalawigan na karatig sa hilagang-silangang bahagi ng [[lalawigan ng Potenza]], na may [[eksklabo]] sa teritoryo ng huli: ang ''[[frazione]]'' ng [[Serra del Ponte]], sa Bundok [[Toppa Pizzuta]]. == Kasaysayan == Bagaman may sinaunang pinagmulan, ang unang balitang naidokumento tungkol sa bayan ay nagsimula noong 849, noong ito ay isang kondadong [[Mga Lombardo|Lombardo]] na kasama sa [[gastaldato]] ng [[Salerno]]. Nang maglaon (ika-9 na siglo - huling bahagi ng ika-10 siglo) ito ay isang kutang [[Mga Arabe|Arabe]]. Ginagamit pa rin hanggang ngayon ang mga harding terasa, na nagmula sa Arabe. Noong 968, ang Tricarico ay nasakop ng [[Imperyong Bisantino]], at pagkatapos, noong 1048, ito ay naging isang portipikadong bayang [[Mga Italo-Normando|Normando]]. Noong ika-15 siglo, mayroong isang pamayanang [[Hudyo]].[[Talaksan:Tricarico_Cattedrale_di_Santa_Maria_Assunta.jpg|thumb|Katedral ng Tricarico.]] == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Matera}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Napolitano]] mipf8xu92l7ose1vavww2yobuompqif 0 311770 2227625 2042462 2026-09-22T10:18:40Z Ryomaandres 8044 2227625 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tursi|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|website={{official website|http://www.comune.tursi.mt.it}}|area_code=0835|postal_code=75028|day=Mayo 26|saint=San [[Felipe Neri]]|elevation_m=243|elevation_footnotes=|population_demonym=Tursitani|population_footnotes=|area_total_km2=159.93|area_footnotes=|mayor=Salvatore Cosma|mayor_party=|frazioni=Anglona, Panevino, Caprarico|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Tursi|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Santuario anglona.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang Simbahan ng Anglona.|image_shield=tursi-Stemma.gif|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|15|N|16|28|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Tursi''' ([[Wikang Napolitano|Tursitano]]: {{Lang|nap|Turse}} ; {{Lang-grc|Θυρσοί}}; {{Lang-la|Tursium}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. [[Talaksan:Rabatana_Tursi_1.jpg|left|thumb|220x220px| Tanaw ng sinaunang burgo ng Rabatana sa Tursi.]] == Kasaysayan == Naging [[portipikasyon|kuta]] ito ng mga [[Sarraceno]] sa timog Italya noong ika-9 na siglo. Sa simula, ang mga pagsalakay na ito ay nilayon upang samsamin ang mga nayon at kumuha ng mga bilanggo upang gamitin bilang mga alipin sa mga sentro ng imperyong Islamiko.<ref name="biscaglia">{{cita web|url=http://consiglio.basilicata.it/consiglioinforma/files/docs/32/35/97/DOCUMENT_FILE_323597.pdf|titolo=Carmela Biscaglia, Incursioni arabe in Basilicata|accesso=10 novembre 2017|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171111094645/http://consiglio.basilicata.it/consiglioinforma/files/docs/32/35/97/DOCUMENT_FILE_323597.pdf|dataarchivio=11 novembre 2017|urlmorto=sì}}</ref> Kalaunan, matapos malampasan ang panimulang pagkakaiba sa relihiyon at kultura sa mga katutubong populasyon, sinakop ng mga mananakop ang malaking bahagi ng kapatagan ng Metapontine noong bandang 850 at nagpasyang manirahan sa mga nangingibabaw at estratehikong lugar, upang mas mahusay na makontrol ang mga palitang pangkalakalan sa loob ng teritoryo.<ref name="biscaglia2">{{cita web|url=http://consiglio.basilicata.it/consiglioinforma/files/docs/32/35/97/DOCUMENT_FILE_323597.pdf|titolo=Carmela Biscaglia, Incursioni arabe in Basilicata|accesso=10 novembre 2017|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171111094645/http://consiglio.basilicata.it/consiglioinforma/files/docs/32/35/97/DOCUMENT_FILE_323597.pdf|dataarchivio=11 novembre 2017|urlmorto=sì}}</ref> Noong 968, ang Tursi ay naging kabesera ng [[Silangang Imperyong Romano|Bisantinong]] [[Tema (distritong Bisantino)|tema]] ng [[Lucania (tema)a|Lucania]] at ang luklukan ng obispo ay inilipat doon mula sa Anglona. == Kultura == Tuwing gabi ng Marso 18, tradisyonal na magsunog ng mga sanga,<ref>{{cita web|url=http://www.dizionario.org/d/index.php?pageurl=frasca|titolo=Denominazione di ''frasca'', da dizionario.org|accesso=8 novembre 2017}} - Frasca: ramoscello fronzuto per lo più di alberi boscherecci.</ref> kaya lumilikha ng malalaking siga. Tinatawag ng mga lokal ang kaganapan na u umnnàrie, na tumutukoy sa siga ni San Jose.<ref>{{cita web|url=http://www.ansa.it/web/notizie/canali/inviaggio/regioni/2012/03/18/visualizza_new.html_133841722.html|titolo=Fuochi e falò di San Giuseppe.|accesso=24 novembre 2017}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} pk7pb731mwxlxzuuv02zap5i3z2q9bl 0 311771 2227624 2029882 2026-09-22T10:18:29Z Ryomaandres 8044 2227624 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valsinni|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|website=|area_code=0835|postal_code=75029|day=Mayo 10, Hulyo 21|saint=[[San Fabian]], [[Madonna del Carmine]]|elevation_m=250|elevation_footnotes=|population_demonym=Valsinnesi|population_footnotes=|area_total_km2=31|area_footnotes=|mayor=Gennaro Olivieri|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Valsinni|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|10|N|16|27|E|region:IT_type:city(1708)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Valsinni-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=VEDUTA AL TRAMONTO DI VALSINNI.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Valsinni''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. Ang nayon ay may hangganan sa mga bayan ng [[Colobraro]], [[Nocara]], [[Noepoli]], [[Nova Siri]], [[Rotondella]], at [[San Giorgio Lucano]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang kasalukuyang pangalan ay medyo bago pa lamang, noong 1873 ang lumang pangalang Favale San Cataldo, na sa karaniwang paggamit ay pinaikli lamang sa "Favale" ("lupang mayaman sa mga bukal"), ay binago sa Valsinni, sa pamamagitan ng maharlikang atas n 1573 noong ika-14 ng Setyembre 1873, na inilathala sa Opisyal na Dyornal ng Kaharian noong sumunod na ika-1 ng Oktubre.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://sister.agenziaentrate.gov.it/CitizenArCom/RicDettComuni.do?id=D513|titolo=Consultazione Archivio Comuni e Stati Esteri|sito=sister.agenziaentrate.gov.it|accesso=8 aprile 2019}}</ref> == Kasaysayan == Kasama sa teritoryo ng "comune" ang mga guho ng sinaunang lungsod ng [[Lagaria]]. Ang bayan ay kilala bilang '''Favale San Cataldo''' hanggang 1873. == Simbolo == Ang halamang butong [[Vicia faba|fava]] ay isang [[Armas parlantes|''armas parlantes'']], isang pagtukoy sa sinaunang pangalang Favale, na itinatanim sa tuktok ng bundok upang simbolohin ang lokasyon nito sa heograpiya. Ang gonfalon ay isang pulang bandila. == Mga mamamayan == Si [[Isabella Morra]], manunulat at makata ng ika-16 na siglo, ay nagmula sa Valsinni, sa panahong kilala ito bilang Favale. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} nhtf0bsmmzxpeag3hnlceauje26fbg5 0 311772 2227626 2029153 2026-09-22T10:22:55Z Ryomaandres 8044 2227626 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scanzano Jonico|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|website={{official website|http://www.comune.scanzanojonico.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75020|day=Marso 25|saint=[[Anunsiyo kay Maria]]|elevation_m=21|elevation_footnotes=|population_demonym=Scanzanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=72.18|area_footnotes=|mayor=Raffaello Ripoli|mayor_party=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|official_name=Comune di Scanzano Jonico|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|15|N|16|42|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Scanzano Jonico-Stemma.png|image_caption=Plaza Antonio Gramsci|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Piazza Antonio Gramsci Scanzano Jonico 2.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Scanzano Jonico''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Mga monumento at tanawin == [[File:Palazzo_Baronale_Scanzano_Jonico_2.jpg|left|thumb|Palasyo Baronyal]] Pagdating sa Scanzano Jonico, maaaring bisitahin ang Palasyong Baronyal kasama ang katabing kapilya nito, halos nasa pasukan na ng bayan. Ito ay isang piyudal na gusali na may parisukat na plano, isang panloob na patyo, at isang toreng may almenada. Ang estruktura ay kasalukuyang naglalaman ng ilang mga tanggapan ng munisipyo at ginagamit din para sa mga aktibidad na pangkultura. Ang maliit na kapilya ng Theotokos (Ina ng Diyos) ay muling inilaan kamakailan. Ang portal nito ay nagtatampok ng isang bahorelyebe ng Anunsiyasyon na nagmula pa noong taong 1000. Sa loob, isang krusipiho na gawa sa kahoy at isang koronang pilak ng Birheng Maria noong ika-18 siglo ang napanatili. Ang gusali ay orihinal na itinayo noong taong 1000 at ilang beses na muling binago. Ang kasalukuyang estruktura ay mula pa noong ika-16 na siglo. Ito ay naibalik noong huling bahagi ng dekada '90. Ang bayan ay orihinal na nasa ilalim ng kontrol ng mga monghe ng Basilian ng Sant'Elia di Carbone at kalaunan ay naipasa sa mga kamay ni Pedro de Toledo, na siyang nag-utos sa pagtatayo ng palasyo ng baronial. Kinailangan ang isang proyekto ng pagsasama-sama, na pinlano noong 1998 at ipinatupad simula noong 2001. Nang makumpleto ang mga gawain, ang Palasyong Baronyal ay naging luklukan ng Tanggapan Teknikal ng Munisipalidad ng Scanzano Jonico (Matera), Basilicata. Ang Scanzano Jonico ay isang nayon ng Munisipalidad ng Montalbano Jonico, at noong 1974, ang kumpol ng mga bahay na iyon ay lumawak, dumami, at naging isang awtonomong munisipalidad.[7] == Kasaysayan == Ang ekonomiya ay nakabatay sa agrikultura, partikular na ang pagtatanim ng [[Presa|presas]], at turismo sa tabing-dagat, na mabilis na lumalawak salamat sa patuloy na pag-unlad ng nakapalibot na lugar sa tabing-dagat at ang reklamasyon ng lugar sa baybayin sa pagitan ng mga bunganga ng mga ilog [[Cavone]] at [[Ilog Agri|Agri]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} g32zldhsbq8o76lxaour5k9cefn3dsj 2227627 2227626 2026-09-22T10:24:07Z Ryomaandres 8044 2227627 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scanzano Jonico|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=MT}} (MT)|website={{official website|http://www.comune.scanzanojonico.mt.it/}}|area_code=0835|postal_code=75020|day=Marso 25|saint=[[Anunsiyo kay Maria]]|elevation_m=21|elevation_footnotes=|population_demonym=Scanzanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=72.18|area_footnotes=|mayor=Raffaello Ripoli|mayor_party=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|official_name=Comune di Scanzano Jonico|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|15|N|16|42|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Scanzano Jonico-Stemma.png|image_caption=Plaza Antonio Gramsci|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Piazza Antonio Gramsci Scanzano Jonico 2.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Scanzano Jonico''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Mga monumento at tanawin == [[File:Palazzo_Baronale_Scanzano_Jonico_2.jpg|left|thumb|Palasyo Baronyal]] Pagdating sa Scanzano Jonico, maaaring bisitahin ang Palasyong Baronyal kasama ang katabing kapilya nito, halos nasa pasukan na ng bayan. Ito ay isang piyudal na gusali na may parisukat na plano, isang panloob na patyo, at isang toreng may almenada. Ang estruktura ay kasalukuyang naglalaman ng ilang mga tanggapan ng munisipyo at ginagamit din para sa mga aktibidad na pangkultura. Ang maliit na kapilya ng Theotokos (Ina ng Diyos) ay muling inilaan kamakailan. Ang portal nito ay nagtatampok ng isang bahorelyebe ng Anunsiyasyon na nagmula pa noong taong 1000. Sa loob, isang krusipiho na gawa sa kahoy at isang koronang pilak ng Birheng Maria noong ika-18 siglo ang napanatili. Ang gusali ay orihinal na itinayo noong taong 1000 at ilang beses na muling binago. Ang kasalukuyang estruktura ay mula pa noong ika-16 na siglo. Ito ay naibalik noong huling bahagi ng dekada '90. Ang bayan ay orihinal na nasa ilalim ng kontrol ng mga monghe ng Basilian ng Sant'Elia di Carbone at kalaunan ay naipasa sa mga kamay ni Pedro de Toledo, na siyang nag-utos sa pagtatayo ng palasyo ng baronial. Kinailangan ang isang proyekto ng pagsasama-sama, na pinlano noong 1998 at ipinatupad simula noong 2001. Nang makumpleto ang mga gawain, ang Palasyong Baronyal ay naging luklukan ng Tanggapan Teknikal ng Munisipalidad ng Scanzano Jonico (Matera), Basilicata. Ang Scanzano Jonico ay isang nayon ng Munisipalidad ng Montalbano Jonico, at noong 1974, ang kumpol ng mga bahay na iyon ay lumawak, dumami, at naging isang awtonomong munisipalidad.<ref>città di scanzano jonico</ref> == Kasaysayan == Ang ekonomiya ay nakabatay sa agrikultura, partikular na ang pagtatanim ng [[Presa|presas]], at turismo sa tabing-dagat, na mabilis na lumalawak salamat sa patuloy na pag-unlad ng nakapalibot na lugar sa tabing-dagat at ang reklamasyon ng lugar sa baybayin sa pagitan ng mga bunganga ng mga ilog [[Cavone]] at [[Ilog Agri|Agri]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} qrfev3y9nttohon8wtxm06ju1a9oxd2 0 311775 2227249 2003567 2026-09-21T13:22:04Z Ryomaandres 8044 2227249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Abriola|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.abriola.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=|elevation_m=957|elevation_footnotes=|population_demonym=Abriolani|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=96|area_footnotes=|mayor=Antonio Pessolani|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Abriola|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|31|N|15|49|E|region:IT_type:city|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Veduta panoramica di Abriiola.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Abriola''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Anzi, Italya|Anzi]], [[Calvello]], [[Marsico Nuovo]], [[Pignola]], [[Sasso di Castalda]], at [[Tito, Basilicata|Tito]]. == Kasaysayan == Walang tiyak na ebidensiya sa pinagmulan ng lungsod. Ang tanging katiyakan ng isang pamayanan ay mula pa noong bandang ika-9 na siglo, nang ang mga [[Saraseno]], pagkatapos sakupin ang Conza noong 872, ay sumulong sa [[Lucania]] at nagtatag ng isang pinatibay na kuta sa Abriola upang bantayan ang lambak ng Ilog Anzi. Ang Abriola ay pagmamay-aring Saraseno Bomar, panginoon ng Pietrapertosa. Noong 907, ang lungsod ay ibinigay sa Lombard Sirifo, at sa panahong ito isinilang ang toponimo na Abriola, na nagmula sa Briola, "lugar ng pangangaso ng isang konde ng Lombardo." Ang interpretasyong etimolohikong ito ay kinumpirma ng eskudo de armas, na kinakatawan ng "asul, na may puno ng roble sa gitnang tuktok ng isang bundok na may tatlong taluktok, na tinawid ng isang baboy-ramo." Noong ika-12 siglo, ito ay naging isang fiefdom sa loob ng [[Prinsipalidad ng Taranto]]. Sa mga sumunod na siglo, ang piyudo ay pagmamay-ari ng maraming pamilya, kabilang ang D'Orange, Di Sangro, Caracciolo, at sa huli ay ang Federici. Noong 1809, ang nayon ay naging tagpo ng isa sa mga pinakamalupit na yugto ng bandido sa naitalang kasaysayan: ang pagpuksa sa buong pamilya ni Baron Federici, ng isa sa mga pinakakinatatakutang grupo ng mga bandido noong panahong iyon, na pinamumunuan ni [[Domenico Rizzo]], na kilala bilang Taccone. Ang topograpiya ng lugar at ang pagkakaroon ng makakapal na kagubatan ang dahilan kung bakit mainam ang lugar sa paligid ng Abriola para sa mga pagsalakay ng mga bandido, kabilang si [[Antonio Locaso]], isang katutubo ng bayan. Isang kilalang tao ang pintor na si [[Giovanni Todisco]], na nabuhay sa pagitan ng 1500 at 1600. Sa kasalukuyan, ang Abriola ay isang destinasyon ng turista, na may mga ski slope na ilang kilometro lamang ang layo mula sa bayan sa Piana del Lago na nag-aalok sa mga mahilig sa winter sports. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Lalawigan ng Potenza}} hqtwqgye7onyj9r5avm26qlfafx2egr 10 311776 2227248 1888185 2026-09-21T13:18:59Z Ryomaandres 8044 2227248 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lalawigan ng Potenza |title = [[Basilicata]] &middot; mga ''[[comune]]'' ng [[Lalawigan ng Potenza]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |imageleft = |image = |list1 = * [[Abriola]] * [[Acerenza]] * [[Albano di Lucania]] * [[Anzi, Basilicata|Anzi]] * [[Armento]] * [[Atella, Basilicata|Atella]] * [[Avigliano]] * [[Balvano]] * [[Banzi]] * [[Baragiano]] * [[Barile]] * [[Bella, Basilicata|Bella]] * [[Brienza]] * [[Brindisi Montagna]] * [[Calvello]] * [[Calvera]] * [[Campomaggiore]] * [[Cancellara]] * [[Carbone, Basilicata|Carbone]] * [[Castelgrande, Basilicata|Castelgrande]] * [[Castelluccio Inferiore]] * [[Castelluccio Superiore]] * [[Castelmezzano]] * [[Castelsaraceno]] * [[Castronuovo di Sant'Andrea]] * [[Cersosimo]] * [[Chiaromonte]] * [[Corleto Perticara]] * [[Episcopia, Italya|Episcopia]] * [[Fardella, Basilicata|Fardella]] * [[Filiano]] * [[Forenza]] * [[Francavilla in Sinni]] * [[Gallicchio]] * [[Genzano di Lucania]] * [[Ginestra]] * [[Grumento Nova]] * [[Guardia Perticara]] * [[Lagonegro]] * [[Latronico]] * [[Laurenzana]] * [[Lauria]] * [[Lavello]] * [[Maratea]] * [[Marsico Nuovo]] * [[Marsicovetere]] * [[Maschito]] * [[Melfi]] * [[Missanello]] * [[Moliterno]] * [[Montemilone]] * [[Montemurro]] * [[Muro Lucano]] * [[Nemoli]] * [[Noepoli]] * [[Oppido Lucano]] * [[Palazzo San Gervasio]] * [[Paterno, Basilicata|Paterno]] * [[Pescopagano]] * [[Picerno]] * [[Pietragalla]] * [[Pietrapertosa]] * [[Pignola]] * [[Potenza]] * [[Rapolla]] * [[Rapone]] * [[Rionero in Vulture]] * [[Ripacandida]] * [[Rivello]] * [[Roccanova]] * [[Rotonda, Basilicata|Rotonda]] * [[Ruoti]] * [[Ruvo del Monte]] * [[San Chirico Nuovo]] * [[San Chirico Raparo]] * [[San Costantino Albanese]] * [[San Fele]] * [[San Martino d'Agri]] * [[San Paolo Albanese]] * [[San Severino Lucano]] * [[Sant'Angelo Le Fratte]] * [[Sant'Arcangelo]] * [[Sarconi]] * [[Sasso di Castalda]] * [[Satriano di Lucania]] * [[Savoia di Lucania]] * [[Senise]] * [[Spinoso]] * [[Teana]] * [[Terranova di Pollino]] * [[Tito, Basilicata|Tito]] * [[Tolve]] * [[Tramutola]] * [[Trecchina]] * [[Trivigno]] * [[Vaglio Basilicata]] * [[Venosa]] * [[Vietri di Potenza]] * [[Viggianello]] * [[Viggiano]] }}{{#if: {{{nocat|}}}| |{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:Province of Potenza |[[Category:Italy province templates|Potenza, Province of]] |{{Main other|[[Category:Cities and towns in Basilicata]] [[Category:Municipalities of the Province of Potenza]] }} }} }}<noinclude> {{collapsible option}} </noinclude> 0870gut5quxfnc4nkoqs8h0yuk4v63q 0 311777 2227251 2003575 2026-09-21T13:24:01Z Ryomaandres 8044 2227251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Acerenza|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{Official website|http://www.comune.acerenza.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85011|day=Mayo 25|saint=[[Atella|San Canio]]|elevation_m=833|elevation_footnotes=|population_demonym=Acheruntini|population_footnotes=|area_total_km2=77|area_footnotes=|mayor=Fernando Scattone|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Acerenza|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|48.85|N|15|56|26.45|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Acerenza-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Acerenza.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Acerenza''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Lagerénze}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Matatagpuan sa isang talampas na may matarik na gilid, sa pagitan ng Ilog [[Bradano]] at ng sanga nito, ang [[Fiumarella]], ito ay palaging napakahalaga mula sa isang estratehikong pananaw para sa pagtatanggol ng teritoryo. Ang isang malaking panghihimasok sa pagitan ng mga Lombardo at Bisantino sa lugar noong panahong ito ay isang pagtatalo sa ilang lupang pagmamay-ari ng Abadia ng Acerenza, na pinaupahan sa isang magsasaka mula sa [[Matera]]. Upang maging wasto ang pag-upa, kinakailangan ang pahintulot ng Prinsipe ng Salerno, ang lehitimong may-ari ng mga lupain. Isang sugo ng Prinsipe ng Salerno ang kumatawan sa abbey sa mga paglilitis, ngunit ang pangwakas na desisyon ay pinagtibay sa Matera ng isang hukom na isang opisyal ng Bisantino na ginawaran ng titulong imperyal na eskudero. == Mga pangunahing tanawin == * [[Katedral ng Acerenza]], sinimulan noong 1080 ni Arsobispo Arnando. Sa estilong Romaniko-Gotiko, nagtataglay ito ng isang sikat na marmol na busto ni [[Juliano ang Tumalikod]]. Mayroon itong isang nabe at dalawang pasilyo na may mga 16th siglong canvass, at isang cripta mula 1524. * Ang simbahan ng ''San Laviero Martire'' (ika-12 siglo). Mayroon itong isang estilong Baroko na mataas na altar na may retablo ng ''Pagkamartir ni Saint Laviero'' (ika-18 siglo). == Mga sanggunian sa kulturang popular == * Ang tagpuan ng pelikulang [[Mula sa Ubas|From the Vine]] ay sa Acerenza. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Lalawigan ng Potenza}} jqzs5u78kv6s0p2k7uys79kb8quokhe 2227252 2227251 2026-09-21T13:24:57Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2227252 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Acerenza|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{Official website|http://www.comune.acerenza.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85011|day=Mayo 25|saint=[[Atella|San Canio]]|elevation_m=833|elevation_footnotes=|population_demonym=Acheruntini|population_footnotes=|area_total_km2=77|area_footnotes=|mayor=Fernando Scattone|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Acerenza|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|48.85|N|15|56|26.45|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Acerenza-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Acerenza.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Acerenza''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Lagerénze}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Matatagpuan sa isang talampas na may matarik na gilid, sa pagitan ng Ilog [[Bradano]] at ng sanga nito, ang [[Fiumarella]], ito ay palaging napakahalaga mula sa isang estratehikong pananaw para sa pagtatanggol ng teritoryo. Ang isang malaking panghihimasok sa pagitan ng mga Lombardo at Bisantino sa lugar noong panahong ito ay isang pagtatalo sa ilang lupang pagmamay-ari ng Abadia ng Acerenza, na pinaupahan sa isang magsasaka mula sa [[Matera]]. Upang maging wasto ang pag-upa, kinakailangan ang pahintulot ng Prinsipe ng Salerno, ang lehitimong may-ari ng mga lupain. Isang sugo ng Prinsipe ng Salerno ang kumatawan sa abbey sa mga paglilitis, ngunit ang pangwakas na desisyon ay pinagtibay sa Matera ng isang hukom na isang opisyal ng Bisantino na ginawaran ng titulong imperyal na eskudero. == Mga pangunahing tanawin == [[File:Sarcofagi_romani_nel_campanile.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Sarcofagi_romani_nel_campanile.JPG|left|thumb|Mga sarkopagong mga Romano sa paanan ng tore ng kampanaryo ng katedral]] * [[Katedral ng Acerenza]], sinimulan noong 1080 ni Arsobispo Arnando. Sa estilong Romaniko-Gotiko, nagtataglay ito ng isang sikat na marmol na busto ni [[Juliano ang Tumalikod]]. Mayroon itong isang nabe at dalawang pasilyo na may mga 16th siglong canvass, at isang cripta mula 1524. * Ang simbahan ng ''San Laviero Martire'' (ika-12 siglo). Mayroon itong isang estilong Baroko na mataas na altar na may retablo ng ''Pagkamartir ni Saint Laviero'' (ika-18 siglo). == Mga sanggunian sa kulturang popular == * Ang tagpuan ng pelikulang [[Mula sa Ubas|From the Vine]] ay sa Acerenza. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Lalawigan ng Potenza}} po4k4w7dlbgvvn20b1xtv7ptnd56qpi 2227253 2227252 2026-09-21T13:25:18Z Ryomaandres 8044 /* Mga pangunahing tanawin */ 2227253 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Acerenza|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{Official website|http://www.comune.acerenza.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85011|day=Mayo 25|saint=[[Atella|San Canio]]|elevation_m=833|elevation_footnotes=|population_demonym=Acheruntini|population_footnotes=|area_total_km2=77|area_footnotes=|mayor=Fernando Scattone|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Acerenza|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|48.85|N|15|56|26.45|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Acerenza-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Acerenza.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Acerenza''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Lagerénze}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Matatagpuan sa isang talampas na may matarik na gilid, sa pagitan ng Ilog [[Bradano]] at ng sanga nito, ang [[Fiumarella]], ito ay palaging napakahalaga mula sa isang estratehikong pananaw para sa pagtatanggol ng teritoryo. Ang isang malaking panghihimasok sa pagitan ng mga Lombardo at Bisantino sa lugar noong panahong ito ay isang pagtatalo sa ilang lupang pagmamay-ari ng Abadia ng Acerenza, na pinaupahan sa isang magsasaka mula sa [[Matera]]. Upang maging wasto ang pag-upa, kinakailangan ang pahintulot ng Prinsipe ng Salerno, ang lehitimong may-ari ng mga lupain. Isang sugo ng Prinsipe ng Salerno ang kumatawan sa abbey sa mga paglilitis, ngunit ang pangwakas na desisyon ay pinagtibay sa Matera ng isang hukom na isang opisyal ng Bisantino na ginawaran ng titulong imperyal na eskudero. == Mga pangunahing tanawin == [[File:Sarcofagi_romani_nel_campanile.JPG|left|thumb|Mga sarkopagong mga Romano sa paanan ng tore ng kampanaryo ng katedral]] * [[Katedral ng Acerenza]], sinimulan noong 1080 ni Arsobispo Arnando. Sa estilong Romaniko-Gotiko, nagtataglay ito ng isang sikat na marmol na busto ni [[Juliano ang Tumalikod]]. Mayroon itong isang nabe at dalawang pasilyo na may mga 16th siglong canvass, at isang cripta mula 1524. * Ang simbahan ng ''San Laviero Martire'' (ika-12 siglo). Mayroon itong isang estilong Baroko na mataas na altar na may retablo ng ''Pagkamartir ni Saint Laviero'' (ika-18 siglo). == Mga sanggunian sa kulturang popular == * Ang tagpuan ng pelikulang [[Mula sa Ubas|From the Vine]] ay sa Acerenza. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Lalawigan ng Potenza}} l7ncrvr6niexhoy3wkxa8jojvhz1f3f 0 311778 2227254 2003582 2026-09-21T13:26:04Z Ryomaandres 8044 2227254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Albano di Lucania|elevation_min_m=|mayor=Rocco Guarino|area_footnotes=|area_total_km2=55.87|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Albanesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=899|saint=[[San Vito]]|day=Hunyo 15|postal_code=85010|area_code=0971|website={{Official website|http://www.comune.albanodilucania.pz.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Albano di Lucania|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Albano di Lucania panorama.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Albano di Lucania-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|35|N|16|2|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Albano di Lucania''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]] : {{Lang|nap|Albànë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. == Pinagmulan ng pangalan == Mayroong iba't ibang teorya tungkol sa pinagmulan ng pangalan ng bayan. Ang ilan ay nagmumungkahi na ito ay nagmula sa isang pinuno ng militar na may lahing Albanes, ang iba naman ay mula sa makasaysayang Kondesa na si Filippa D'Alba. Ang pinakatinatanggap na teorya ay ang pangalan ay nagmula sa marangal na pamilyang Romanong Albius. == Kasaysayan == Hindi tiyak ang pinagmulan ng bayan, dahil sa kakulangan ng mga nakasulat na tala. Sa paglipas ng mga siglo, pinamunuan ito ng iba't ibang maharlikang pamilya. Hanggang 1301, pinamunuan ito ng pamilya ni Kondesa Filippa D'Alba. Mula 1301 pataas, pinamunuan ang Albano ng pamilyang Pipino. Noong ika-15 at ika-16 na siglo, ang Albano ay bahagi ng kaharian ng [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]]. Hanggang 1800, pinamunuan ang Albano ng mga duke ng Ruggiero. == Mga pangunahing tanawin == Ang pangunahing tanawin sa bayan ay ang Inang Simbahan ng ng Santa Maria Maggiore (dating chiesa Madonna della neve). == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.prolocoalbanodilucania.it/ Pro Loco Tourist Association ng Albano di Lucania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218004013/http://www.prolocoalbanodilucania.it/ |date=2020-02-18 }} {{Lalawigan ng Potenza}} cpe6isf3tc7ovq09qew3krojr7ou3jj 0 311789 2227255 2083738 2026-09-21T13:26:54Z Ryomaandres 8044 2227255 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Anzi|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.anzi.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=Agosto 7|saint=[[Donato ng Arezzo|San Donato]]|elevation_m=1069|elevation_footnotes=|population_demonym=Anzesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=|area_footnotes=|mayor=Maria Filomena Graziadei|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Anzi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|31|4|N|15|55|10|E|region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panoramica su anzi.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Anzi''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Pinagmulan ng pangalan == Sa katunayan, malamang na nagmula ito sa [[Wikang Latin|Latin]] na Anxia, ​​​​Anxa, Ancie, mga anagramo ng Einca, isang salitang Oscan. Noong 1800, sa distrito ng San Giovanni, isang tatsulok na bato na may isang hindi malinaw na inskripsiyon ang natagpuan. Sa loob ng mahabang panahon, ang sulat ay nanatiling hindi maintindihan, ngunit kalaunan ay na-decrypt. Ang inskripsiyon ng mga [[Mga Osco|Osco]] ay nagtataglay ng terminong EINCA. == Heograpiya == Ang Anzi ay nasa taas ng {{Convert|1029|m|ft}} itaas ng antas ng dagat, sa gitnang-hilagang bahagi ng lalawigan. Ito ay ang ika-apat na pinakamataas na komuna sa rehiyon, pagkatapos ng [[Pietrapertosa]], [[Marsicovetere]], at [[Viggiano]]. Ito ay may hangganan sa mga komuna ng [[Abriola]] (17&nbsp;km), [[Brindisi Montagna]] (19&nbsp;km), [[Calvello]] (15&nbsp;km), [[Castelmezzano]] (21&nbsp;km), [[Laurenzana]] (11&nbsp;km), [[Pignola]] (23&nbsp;km), [[Potenza]] (25&nbsp;km), [[Trivigno]] (16&nbsp;km). Matatagpuan ito nang eksaktong {{Convert|25|km|mi}} mula sa Potenza at {{Convert|91|km|mi}} mula sa ibang lalawigan ng Basilicata, [[Matera]]. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Ripacandida]], Italy ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Anzi}} {{Lalawigan ng Potenza}} ttm11rrmwf9gtepxftaoy19kjxidihm 0 311790 2227257 2003699 2026-09-21T13:31:16Z Ryomaandres 8044 2227257 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Armento|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.armento.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=[[Madonna della Stella]]|elevation_m=710|elevation_footnotes=|population_demonym=Armentesi|population_footnotes=|area_total_km2=58.5|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Armento|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|18|N|16|4|E|region:IT_type:city(721)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Armento-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Armento vista dall' Aicella.jpg|footnotes=}} [[Talaksan:Arte_magnogreca_di_taranto,_cavaliere_di_armento,_bronzo,_500_ac._circa_02.JPG|left|thumb|316x316px| Ang Mangangabayong Armantesi ay nasa Museo Britaniko. Tinatayang mula 560-550 BK, ito ay isa sa pinakalumang eskulturang tanso mula sa [[Magna Graecia|Magna Graeca]].]]Ang '''Armento''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Arëmient}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ang tanyag na [[Mangangabayong Armentesi]] ay natagpuan sa paligid ng Armento at ngayon ay nasa [[Museo Britaniko]].<ref>[https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/gr/b/bronze_horse_and_rider.aspx British Museum Highlights]</ref> Ang [[Koronang Kritonios]], isang 4th-siglo BK na gintong korona na kumakatawan sa isang korona ng [[Pagkakagulo|convolvulus]], [[narsiso]], hiedra, rosas, at mira ay natagpuan doon noong ika-19 na siglo at ngayon ay nasa [[Staatliche Antikensammlungen]]. == Heograpiyang pisikal == === Klima' === Kontinental ang klima ng Armento. Enero ang pinakamalamig na buwan, na may karaniwang temperatura na +-1.7°C, at ang temperatura sa gabi ay kadalasang mas mababa sa zero. Sa kabilang banda, ang tag-araw ay napakainit, na may pinakamataas na +37°C. Sagana ang ulan, ngunit halos puro lamang sa taglagas at taglamig. == Kasaysayan == Tinitirhan na mula pa noong sinaunang panahon (gaya ng pinatutunayan ng pambihirang dami ng mga natuklasan), ang Armento ay nakatayo sa lugar ng sinaunang Galasa (Griyego: Γάλασα), isang lungsod mula noong panahon ng [[Digmaang Troya]], na kakaunti lamang ang nalalaman tungkol dito. Natuklasan ang mga labi ng mga pader nito at ilang mga lugar na sagrado sa mga diyos ng Griyego. Isa pang kampanya ng paghuhukay ang nakatuklas ng isang nekropolis, pati na rin ang isang malaking koleksiyon ng mga seramiko na ngayon ay nasa mga museo sa [[Policoro]], [[Potenza]], [[Napoles]], [[Munich]], at [[Londres]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} l850lkzc283zfknhecmlyx14zut92gi 0 311791 2227259 2100163 2026-09-21T13:35:01Z Ryomaandres 8044 2227259 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Atella|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.atella.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85020|day=|saint=|elevation_m=500|elevation_footnotes=|population_demonym=Atellani|population_footnotes=|area_total_km2=88.48|area_footnotes=|mayor=Gerardo Lucio Petruzzelli|mayor_party=|frazioni=Montesirico, [[Monticchio Laghi]], Sant'Andrea, Sant'Ilario|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Atella|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|52|N|15|39|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Atella_(PZ)-Stemma.png|image_caption=Torre degli Embrici, isang [[arkeolohikong pook]] sa Atella|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Torre degli Embrici 3.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Atella''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Ratèdde}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga komuna ng [[Avigliano, Basilicata|Avigliano]], [[Bella, Basilicata|Bella]], [[Calitri]], [[Filiano]], [[Rionero sa Buwitre|Rionero sa Vulture]], [[Ripacandida]], [[Ruvo del Monte]], at [[San Fele]]. == Mga monumento at tanawin == === Monasteryo ng mga Benedictinong Madre === Ito ay itinayo noong ika-15 siglo sa tulong ng pondo mula kay Nardo De Alessandrellis, isang miyembro ng isa sa mga pinakamarangal na pamilya ni Atella, na namatay noong 1426. Binubuo ng isang nabe, ang gusali ay umaabot sa dalawang palapag sa paligid ng dalawang klaustro, ang mas maliit, regular na hugis na klaustro ang pinakamatandang bahagi at nagtatampok ng mga portada at mga bintana na may parteluse na gawa sa inukit na bato. === Monasteryo ng Santa Maria degli Angeli === Mula pa noong ika-14 na siglo, ito ay orihinal na pag-aari ng isang komunidad ng mga prayleng Franciscano at inabandona dahil sa mga lindol na sumira sa estruktura. Noong 1706, ito ay ipinagkatiwala kay Padre Cono da Cancellara. Ayon sa isang paglalarawan noong 1723, ang monasteryo ay binubuo ng tatlumpung silid na maaaring tirahan, na may karagdagang mga espasyo sa unang palapag. Sa ground floor, mayroong isang repektoryo, mga kusina, at pitong iba pang mga silid. Isang portiko, na binubuo ng mga bobedang krus at isang itaas na loggia, ang nakapalibot sa klaustro. Noong panahong iyon, natakpan din ito ng isang bilog na arko, na kalaunan ay gumuho. == Tingnan din == * [[Monticchio]] * [[Vulture (rehiyon)]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.atella.pz.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [http://www.altratella.tk Website ng AltrAtella] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211210021148/https://altratella.tk/ |date=2021-12-10 }} {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} b3zi0pvi4qr54yjmvxwzz0ibdqpm7l7 2227260 2227259 2026-09-21T13:35:20Z Ryomaandres 8044 /* Monasteryo ng Santa Maria degli Angeli */ 2227260 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Atella|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.atella.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85020|day=|saint=|elevation_m=500|elevation_footnotes=|population_demonym=Atellani|population_footnotes=|area_total_km2=88.48|area_footnotes=|mayor=Gerardo Lucio Petruzzelli|mayor_party=|frazioni=Montesirico, [[Monticchio Laghi]], Sant'Andrea, Sant'Ilario|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Atella|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|52|N|15|39|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Atella_(PZ)-Stemma.png|image_caption=Torre degli Embrici, isang [[arkeolohikong pook]] sa Atella|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Torre degli Embrici 3.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Atella''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Ratèdde}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga komuna ng [[Avigliano, Basilicata|Avigliano]], [[Bella, Basilicata|Bella]], [[Calitri]], [[Filiano]], [[Rionero sa Buwitre|Rionero sa Vulture]], [[Ripacandida]], [[Ruvo del Monte]], at [[San Fele]]. == Mga monumento at tanawin == === Monasteryo ng mga Benedictinong Madre === Ito ay itinayo noong ika-15 siglo sa tulong ng pondo mula kay Nardo De Alessandrellis, isang miyembro ng isa sa mga pinakamarangal na pamilya ni Atella, na namatay noong 1426. Binubuo ng isang nabe, ang gusali ay umaabot sa dalawang palapag sa paligid ng dalawang klaustro, ang mas maliit, regular na hugis na klaustro ang pinakamatandang bahagi at nagtatampok ng mga portada at mga bintana na may parteluse na gawa sa inukit na bato. === Monasteryo ng Santa Maria degli Angeli === Mula pa noong ika-14 na siglo, ito ay orihinal na pag-aari ng isang komunidad ng mga prayleng Franciscano at inabandona dahil sa mga lindol na sumira sa estruktura. Noong 1706, ito ay ipinagkatiwala kay Padre Cono da [[Cancellara]]. Ayon sa isang paglalarawan noong 1723, ang monasteryo ay binubuo ng tatlumpung silid na maaaring tirahan, na may karagdagang mga espasyo sa unang palapag. Sa ground floor, mayroong isang repektoryo, mga kusina, at pitong iba pang mga silid. Isang portiko, na binubuo ng mga bobedang krus at isang itaas na loggia, ang nakapalibot sa klaustro. Noong panahong iyon, natakpan din ito ng isang bilog na arko, na kalaunan ay gumuho. == Tingnan din == * [[Monticchio]] * [[Vulture (rehiyon)]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.atella.pz.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [http://www.altratella.tk Website ng AltrAtella] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211210021148/https://altratella.tk/ |date=2021-12-10 }} {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} 305htt3xp39lk6blj1xd2rqbt4l36ik 0 311792 2227262 2108651 2026-09-21T13:41:15Z Ryomaandres 8044 2227262 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Avigliano | official_name = Comune di Avigliano | image_skyline = Panorama di Avigliano.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Stemma Avigliano.gif | shield_alt = | image_map = Map of comune of Avigliano (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg | map_alt = | map_caption = Avigliano sa loob ng Lalawigan ng Potenza | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|43|53.08|N|15|42|59.72|E|region:IT_type:city(12055)|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ) | frazioni = Badia, Bancone di Sopra, Bancone di Sotto, Bruciate di Sopra, Bruciate di Sotto, Bufolaria, Canarra, Canestrelle, Carpinelli, Cascia, [[Castel Lagopesole]], Cerza Montanara, Chicone, Ciccolecchia, Contrada Cefalo, Frusci, Gallicchio, Gianturco di Sant'Angelo, Giardiniera Inferiore, Giardiniera Superiore, Lacciola, Lazzi e Spilli, Limitone, Masi, Masseria Bozzelli, Masseria Nardella, Mezzomiero, Miracolo, Moccaro, Montemarcone Alto, Montemarcone Basso, Pantani, Paoladoce, Patacca, Piano del Conte, Piano del Lago, [[Possidente]], Riseca Don Ciccio, Salinas, Sant'Angelo, Sarachelle, Sarnelli, Sassano, Sceppi, Signore, Spinamara, Stagliuozzo, Stolfi, Torretta, Ualano, Valvano Corbo | mayor_party = | mayor =Giuseppe Mecca<ref>{{in lang|it}} [http://www.comune.avigliano.pz.it/cavigliano/detail.jsp?otype=100108&id=107863 Mayor's page on Avigliano municipal website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210329153545/http://www.comune.avigliano.pz.it/cavigliano/detail.jsp?otype=100108&id=107863 |date=29 March 2021 }}</ref> | area_footnotes = <ref name=comit>{{in lang|it}} [http://www.comuni-italiani.it/076/007/ Avigliano on comuni-italiani.it]</ref> | area_total_km2 = 84.93 | population_footnotes = <ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2013</ref> | population_total = 11408 | population_as_of = 30 Abril 2017 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Aviglianesi | elevation_footnotes = | elevation_m = 827 | twin1 = | twin1_country = | saint = San Vito | day = Hunyo 15 | postal_code = 85021 | area_code = 0971 | website = {{Official website|http://www.comune.avigliano.pz.it}} | footnotes = }} Ang '''Avigliano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Avigliàne}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng [[Italya]]. == Klima == Ang karaniwang taunang temperatura ay 12°C; ang karaniwang temperatura ng pinakamalamig na buwan (Enero) ay 3.3°C at ang sa pinakamainit na buwan (Hulyo) ay 21.4°C. Ang ganap na pinakamababang temperatura ay -17°C at ang pinakamataas ay 38°C. Ang karaniwang taunang presipitasyon ay 844 mm, na may pinakamataas na 1,192 mm (taunang pinakamataas na presipitasyon) at 679 mm (taunang pinakamababang presipitasyon). Ang bilang ng mga araw ng tag-ulan bawat taon ay 92. == Kasaysayan == === Medyebal === Ang mga unang natuklasang arkeolohiko at mga dokumentong may katiyakan na nagpapatotoo sa pagkakaroon ni Avigliano ay mula pa noong unang bahagi ng [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]]. === Kontemporaneo === Noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]], ang mga sundalo ng Avigliano ay ipinadala upang lumaban sa [[Carso]].[[Talaksan:Avigliano (PZ) - basilica pontificia di Santa Maria del Carmine - facciata.jpg|thumb|240x240px| Basilika ng Santa Maria del Carmine.]] == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|GER}} [[Schweinfurt]], [[Alemanya]] == Mga sanggunian == &nbsp;{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|it}} [http://www.comune.avigliano.pz.it/ Avigiliano official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515050412/http://www.comune.avigliano.pz.it/ |date=2011-05-15 }} * &nbsp; {{Lalawigan ng Potenza}} khxq2onqinjvtw9eod4brog20xgrwap 0 311797 2227337 2083727 2026-09-22T01:14:12Z Ryomaandres 8044 2227337 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Balvano|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.balvano.pz.it}}|area_code=0971|postal_code=85050|day=Hunyo 13|saint=San Antonio|elevation_m=425|elevation_footnotes=|population_demonym=Balvanesi|population_footnotes=|area_total_km2=41|area_footnotes=|mayor=Costantino Di Carlo|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Balvano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|39|N|15|31|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Balvano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Balvano.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Balvano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Balvàne}}) ay isang maliit na lungsod at isang komuna sa [[lalawigan ng Potenza]] ([[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]). Ang kamakailang kasaysayan ng Balvano ay nakaugnay sa maraming sakuna. Noong 1944, isang tren ng singaw ang [[Sakuna sa tren ng Balvano|tumigil]] sa isang kalapit na lagusan ng riles, na sumakal sa 426 na mga pasahero. Isa rin ito sa mga bayan na halos nawasak ng [[1980 lindol sa Irpinia|lindol sa Irpinia noong 1980]]. [[Talaksan:Balvano_castello.jpg|left|thumb|280x280px| Kastilyo ng Balvano]] == Kasaysayan == Noong Nobyembre 23, 1861, ang mga pangkat nina [[Carmine Crocco]] at [[José Borjes]], na natalo sa [[Muro Lucano]], ay nakarating sa Balvano. Malugod na tinanggap at sinuportahan ng mga tao, na malamang ay hindi kayang ipagtanggol ang sarili, kaya nanatili sila sa nayon buong gabi. Ang mga kasunduang naabot sa pagitan nina Crocco, ng mga awtoridad ng Balvano, at iba pang mga pinuno ang nagpahintulot na mapanatili ang kaayusan at malamang na nagligtas sa nayon mula sa pagkawasak.<ref>Da Frà Diavolo a Borjès – Con il diario del generale spagnolo - supplemento a ''La Sicilia'' – Capone Editore/Edizioni del Grifo.</ref> Nang sumunod na taon, ang nayon ay tinamaan ng epidemya ng kolera. Inakusahan ng mga matatanda ng Balvano ang isang batang manggagamot, si Gesualda Postiglione, na siyang may pananagutan sa salot. Nagmakaawa ang babae sa kanila na huwag saktan ang kanyang dalawang menor de edad na anak—isang lalaki at isang babae, na ipinanganak mula sa kanyang kasal sa isang sundalong Borboniko na namatay sa digmaan—ngunit bilang tugon, siya ay binugbog at ginahasa. Dalawang batang magsasaka, na nakatanggap ng barbarong utos na bitayin ang dalawang bata, ang nagpatakas sa kanila palabas ng nayon sakay ng kabayo. Isinumpa ni Postiglione ang mga nagkasala sa kanya at sa lahat ng susunod na henerasyon ng mga residente ng Balvano, hindi kasama ang dalawang batang lalaki na naging dahilan ng pagtakas ng kanyang mga anak. Isang nagngangalang Rizzello ang nagsimulang bubugbugin siya gamit ang isang pamalo, at ang iba ay sumama gamit ang mga pamalo at asarol, na nagpatuloy nang ilang minuto hanggang sa mamatay ang kapus-palad na babae. Wala pang isang linggo ang lumipas, isang malaking grupo ng mga bandido na pinamumunuan nina [[Giuseppe Schiavone|Sparviero]] at [[Caporal Teodoro]] ang sumalakay sa nayon. Ayon sa mga kontemporaryong mapagkukunan, ang mga ari-arian ng mga nakibahagi sa pagpatay kay Postiglione ay inasinta. Mayroong humigit-kumulang labinlimang patay at sugatan—si Rizzello, sa partikular, ay napunit ang puso—at ilang mga alagang hayop ang sinalakay. ==Mga sanggunian== <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} 171ng11xur0jrq0hvk4v46x556xcedc 0 311798 2227340 2003875 2026-09-22T01:21:08Z Ryomaandres 8044 2227340 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Banzi|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.banzi.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=|elevation_m=571|elevation_footnotes=|population_demonyms=Banzesi, Bantini|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=|area_footnotes=|mayor=Nicola Vertone|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Banzi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|51|42|N|16|00|46|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Intagliatore lucano di cultura catalana, madonna col bambino in trono, 1210 ca., in trono del 1664 (s. maria a banzi).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Banzi''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Bànze}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. Tinawag na ''Bantia'' noong unang panahon, ito ang pook na kinatagpuan ang tansong tablet na kilala bilang [[Tabula Bantina]], na naglalaman ng isang piraso ng sinaunang [[Wikang Osco]]. == Kasaysayan == Isang mahalagang patunay sa kasaysayan ng Banzi, at sa iba pang lugar, ay ang tinatawag na [[Tabula Bantina|Tabula Bantina Osca]], isang epigrapikong teksto sa isang [[Bronse|bronseng]] plake na siyang pinakamahaba at pinakamasalimuot sa mga natuklasan na nakasulat sa [[Wikang Osco|Wikang Oscosco]] na may mga titik na [[Wikang Latin|Latin]]. Ito ngayon ay naingatan sa [[Museong Pambansa ng Napoles]]. Mayroon ding mga labi na natuklasan ng arkeologong si Mario Torelli noong 1969, na nagpapatunay na ang lugar na ito ay may kahalagahan din noong panahon ng mga Romano. Ang templum auguraculum in terris, isang natatanging ''[[templum]]'' ng uri nito, ay isang halimbawa.<ref>{{cita web|url=https://www.saturniatellus.com/templum/|titolo=Templum, la sacralizzazione romana dello spazio|accesso=21 febbraio 2023}}</ref> Mayroon ding Romanong ''[[domus]]'' na may katabing mga paliguan, na ang mga panloob na kayamanan, na binubuo ng mga barya, pinong [[seramika]], at mga palamuting palamuti sa [[ambar]] o [[ginto]], ay makikitang nakakalat sa iba't ibang museo ng Italya. Mayroon ding iba pang mga natuklasan na nagmula pa noong panahon ng mga Romano o, sa ilang mga kaso, maging sa panahon ng mga Osco-Samnita, na binubuo ng mga armas at baluti, mga epigrapong pang-karangalan, panglibing, at pampolitika; mga labi ng mga villa at mga urban complex na may mga kalsada, kanal at pader, atbp. Ipinagmamalaki rin ni Banzi ang isang sikat na [[bukal]], na, gayunpaman, ay hindi tayo sigurado kung hindi lamang ito isang kathang-isip ng makata na si [[Horacio]] na nag-immortal nito sa kaniyang ''Fons Bandusiae''. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga pinagkuhanan == * {{HDCA|article=Bantia}} {{Lalawigan ng Potenza}} tr24w4ohxmtbozlepzoyghm78hhrztv 0 311799 2227341 2003887 2026-09-22T01:22:26Z Ryomaandres 8044 2227341 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Baragiano|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.baragiano.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85050|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=624|elevation_footnotes=|population_demonym=Baragianesi|population_footnotes=|area_total_km2=29|area_footnotes=|mayor=Antonio Colucci|mayor_party=|frazioni=Baragiano Scalo, Franciosa, Giubizzi Nocenzullo, Martino Nero, San Giorgio Isca della Botte, Serra Pelina|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Baragiano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|41|N|15|36|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Baragiano.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=BaragianoScalo.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Baragiano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Varagiàne}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Balvano]], [[Bella, Basilicata|Bella]], [[Picerno]], [[Ruoti]]. == Heograpiyang pisikal == [[File:BaragianoNordEst.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:BaragianoNordEst.jpg|left|thumb|Bayan ng Baragiano na tinatanaw mula sa hilagang-silangan]] Ang Baragiano ay nasa taas na 625 metro mula sa antas ng dagat sa hilagang-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Potenza. Sa pisikal na aspekto, ito ay nahahati sa dalawang magkahiwalay na bahagi; sa burol ay matatagpuan ang makasaysayang sentro kasama ang munisipyo at iba pang mga tanggapang administratibo: dito nagmula ang Baragiano, gaya ng ipinakita ng mga arkeolohikong paghuhukay. Sa ibaba ng agos ay matatagpuan ang Baragiano Scalo, na naging isang mahalagang lugar para sa kalakalan at isang estasyon ng tren. Ang teritoryo ay napapalibutan ng mga ilog Isca at Marmo, na bumubuo sa Ilog Platano sa paanan ng mabatong masa kung saan nakatayo ang Baragiano. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa Ara Jani ("altar na inialay kay Jano") o mula sa Barragium, "lugar na itinalaga para sa pagbabayad ng mga buwis" (malamang para sa mga kawan na umahon mula sa kapatagan patungo sa mga pastulan ni Li Foi di Picerno). == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|FIN}} [[Jalasjärvi]], Pinlandya == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} 4zqczj8lifs6x5cssfgxp8numfj8tqt 2227342 2227341 2026-09-22T01:22:47Z Ryomaandres 8044 2227342 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Baragiano|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.baragiano.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85050|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=624|elevation_footnotes=|population_demonym=Baragianesi|population_footnotes=|area_total_km2=29|area_footnotes=|mayor=Antonio Colucci|mayor_party=|frazioni=Baragiano Scalo, Franciosa, Giubizzi Nocenzullo, Martino Nero, San Giorgio Isca della Botte, Serra Pelina|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Baragiano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|41|N|15|36|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Baragiano.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=BaragianoScalo.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Baragiano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Varagiàne}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Balvano]], [[Bella, Basilicata|Bella]], [[Picerno]], [[Ruoti]]. == Heograpiyang pisikal == [[File:BaragianoNordEst.jpg|left|thumb|Bayan ng Baragiano na tinatanaw mula sa hilagang-silangan]] Ang Baragiano ay nasa taas na 625 metro mula sa antas ng dagat sa hilagang-kanlurang bahagi ng lalawigan ng Potenza. Sa pisikal na aspekto, ito ay nahahati sa dalawang magkahiwalay na bahagi; sa burol ay matatagpuan ang makasaysayang sentro kasama ang munisipyo at iba pang mga tanggapang administratibo: dito nagmula ang Baragiano, gaya ng ipinakita ng mga arkeolohikong paghuhukay. Sa ibaba ng agos ay matatagpuan ang Baragiano Scalo, na naging isang mahalagang lugar para sa kalakalan at isang estasyon ng tren. Ang teritoryo ay napapalibutan ng mga ilog Isca at Marmo, na bumubuo sa Ilog Platano sa paanan ng mabatong masa kung saan nakatayo ang Baragiano. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa Ara Jani ("altar na inialay kay Jano") o mula sa Barragium, "lugar na itinalaga para sa pagbabayad ng mga buwis" (malamang para sa mga kawan na umahon mula sa kapatagan patungo sa mga pastulan ni Li Foi di Picerno). == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|FIN}} [[Jalasjärvi]], Pinlandya == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} iquc5si8x5e630ppthrjzphz22bdw73 0 311801 2227343 2003896 2026-09-22T01:24:15Z Ryomaandres 8044 2227343 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Barile|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.barile.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85022|day=|saint=|elevation_m=620|elevation_footnotes=|population_demonyms=Barilesi (Barliotë sa [[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]])|population_footnotes=|area_total_km2=24.13|area_footnotes=|mayor=Antonio Murano|mayor_party=|frazioni=Cerrocigliano|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Barile|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|57|N|15|40|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Barile-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Barile (PZ).jpg|native_name=Barilli sa [[Wikang Arbëreshë Albanes]]|footnotes=}} Ang '''Barile''' (Arbëreshë ng Albanes: ''Barilli''; [[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Barìle}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ([[munisipalidad]]), ng [[Ginestra]], [[Rapolla]], [[Rionero in Vulture]], [[Ripacandida]], at [[Venosa]]. Ang bayan ay isang sinaunang [[Mga Arbëreshë|pamayanang Arbëreshë]], at ang populasyon ay nagpapanatili pa rin ng matibay na ugnayan sa kulturang iyon. Ang [[Pangngalan|pangngalagn]], ''barile'', ay nangangahulugang "bariles" sa [[Wikang Italyano|Italyano]]. Ang mga mamamayan ng Barile ay nagsasalita ng Italyano at [[Wikang Arbëresh|Arbëreshë]], isang diyalektog [[Wikang Albanes|Albanes]]. Nagawang panatilihin ng mga lokal ang kultura at wikang Albanes sa loob ng maraming siglo, dahil ang nayon ay itinatag ng mga grupo ng mga imigranteng Griyego at Albanes. Ang unang daloy ng mga imigrante ay itinuturing na nanirahan sa pook noong 1447. == Kasaysayan == [[File:Seshe.jpg|alt=|left|thumb|Sheshë]] Ang sentro, na medyo matao, ay sumunod, nang walang partikular na mga pangyayari, sa kapalaran ng natitirang bahagi ng lugar at napasailalim sa piyudal na hurisdiksiyon ng Caracciolo ng Torella; sa bayan, sa monasteryo ng Carmelita, ang bantog na propesor na si [[Michele Granata]] ay nagturo bilang isang lektor sa teolohiya, ayon sa tradisyon ng mga pag-aaral sa teolohiya at huridiksiyon na sa Barile ay nakapagbunga na ng huristang si Domenico Moro,<ref>''Nuovo dizionario istorico: ovvero, Istoria in compendio di tutti gli uomini, che si sono renduti celebri per talenti, virtù, sceleratezze, errori, &c. dal principio del mondo sino a nostri giorni'', Napoli, M. Morelli, 1791, tomo XVIII, p. 340.</ref> isang eksperto sa batas kriminal, na namatay noong 1773 at, sa panahon pagkatapos ni Napoleon, ang abogado na si Antonio Torelli, ang may-akda ng mga salin, tulad ng Aeneid in ottava rima at iba't ibang tula. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline}} {{Lalawigan ng Potenza}} 7gp9nb45ir4dwnmw6akeoijqw5hid5l 0 311803 2227352 2003892 2026-09-22T01:33:14Z Ryomaandres 8044 2227352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bella|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.bella.pz.it/}}|area_code=0976|postal_code=85051|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Bellesi|population_footnotes=|area_total_km2=99.71|area_footnotes=|mayor=Leonardo Sabato|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Bella|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|46|N|15|32|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Il borgo di Bella.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bella''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|L'Abbégg'}} ) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng [[Italya]]. Ito ay may hangganan sa mga [[comune]] (komuna o [[munisipalidad]]) ng [[Atella, Basilicata|Atella]], [[Avigliano]], [[Balvano]], [[Baragiano]], [[Muro Lucano]], [[Ruoti]], at [[San Fele]]. == Heograpiyang pisikal == Ito ay tumataas sa taas na 662 m sa ibabaw ng antas ng dagat sa hilagang-kanlurang bahagi ng lalawigan, sa silangang paanan ng Apenino ng Lucania (bahagi ng Adriatico), sa isang burol na matatagpuan sa gitna ng dalawang ilog at sa mga dalisdis ng liblib na Monte Santa Croce. == Pinagmulan ng pangalan == Sa aklat na "''Kasaysayan ng mga Mamamayan ng Lucania at Basilicata''", binigyang-kahulugan ng historyador na si Giacomo Racioppi (ipinanganak sa Moliterno) ang sinaunang lungsod na ito ng Osco-Lucano gamit ang sinaunang pangalang Abella, marahil mula sa ugat ng "alba", halos "albella" sa maliit na kahulugan, o mula sa "aber" na nangangahulugang "aper", at ang Aperula ay maituturing na maliit na lungsod ng mga baboy-ramo. == Kasaysayan == Noong 1799, pinasigla ng at sa ilalim ng pagkukunwari ng mga ideya ng Rebolusyong Pranses, sumiklab ang matinding labanan sa Bella sa pagitan ng mga pamilya at mga grupong panlipunan, at ang mga pag-atake ng mga kalapit na populasyon ay nagtapos sa marahas at brutal na pagpatay sa 28 mamamayan. Ang mga kasunod na pag-aalsa ng [[Risorgimento]] ay nasaksihan ang aktibong pakikilahok ng maraming Bellesi, na lumaban para sa pagpapalaya ng Timog mula sa mga Borbon. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 9p8qzu8xaix817qid01uhn262inkuuc 0 311805 2227354 2214980 2026-09-22T01:35:52Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374803845|Brienza]]" 2227354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Brienza|official_name=Comune di Brienza|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|28|43|N|15|37|47|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|mayor_party=|mayor=Antonio Giancristiano|area_footnotes=|area_total_km2=82.94|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Burgentini|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=706|istat=076013|saint=San [[Cataldo]]|day=Mayo 10|postal_code=85050|area_code=0975|website={{Official website|http://www.comune.brienza.pz.it/}}|footnotes=}}Ang '''Brienza''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] == Kasaysayan == Ang Brienza ay itinatag sa paligid ng isang kastilyo noong ika-7 siglo AD, noong panahon ng pamamahala ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] sa [[Dukado ng Benevento]]. Sa pagitan ng huling bahagi ng ika-19 at unang bahagi ng ika-20 siglo, nagkaroon ng malawakang pandarayuhan ng mga residente ng Brienza patungong Amerika, lalo na sa [[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]], Argentina, at [[Chicago]], sa Estados Unidos. Ang mga imigrante ng Brienza sa Argentina ay nanirahan sa kapitbahayan ng Mataderos (Nueva Chicago) ng Buenos Aires. Ang komunidad ng Argentina ay nagpapanatili ng isang kultural na kaugnayan sa Brienza sa pamamagitan ng Asociacion Italiana Brienza.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.asociacionbrienza.com.ar/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303211742/http://www.asociacionbrienza.com.ar/ |archive-date=2016-03-03 |access-date=2018-11-12}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == Ang Kastilyong Caracciolo sa ibabaw ng isang mabatong tagaytay ay nangingibabaw sa lambak ng Melandro. Ito ay nagmula sa pamamahala ng mga [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevino]] sa [[Kaharian ng Napoles]] ; ngayon ay isa na lamang itong guho, na nakatayo mula sa Ilog Pergola. Naibalik sa dati nitong anyo simula noong ika-20 siglo, napanatili ng manor ang mga piraso ng orihinal nitong sahig at dalawang estatwa; ginagamit na ito ngayon para sa mga pangyayaring pangkultura. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nlcdo6g7mgurf0sdu3pmn1xss7rm2g3 2227355 2227354 2026-09-22T01:36:34Z Ryomaandres 8044 2227355 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Brienza|official_name=Comune di Brienza|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|28|43|N|15|37|47|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|mayor_party=|mayor=Antonio Giancristiano|area_footnotes=|area_total_km2=82.94|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Burgentini|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=706|istat=076013|saint=San [[Cataldo]]|day=Mayo 10|postal_code=85050|area_code=0975|website={{Official website|http://www.comune.brienza.pz.it/}}|footnotes=|image_skyline=Brienza Rocca (1).jpg}}Ang '''Brienza''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] == Kasaysayan == Ang Brienza ay itinatag sa paligid ng isang kastilyo noong ika-7 siglo AD, noong panahon ng pamamahala ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] sa [[Dukado ng Benevento]]. Sa pagitan ng huling bahagi ng ika-19 at unang bahagi ng ika-20 siglo, nagkaroon ng malawakang pandarayuhan ng mga residente ng Brienza patungong Amerika, lalo na sa [[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]], Argentina, at [[Chicago]], sa Estados Unidos. Ang mga imigrante ng Brienza sa Argentina ay nanirahan sa kapitbahayan ng Mataderos (Nueva Chicago) ng Buenos Aires. Ang komunidad ng Argentina ay nagpapanatili ng isang kultural na kaugnayan sa Brienza sa pamamagitan ng Asociacion Italiana Brienza.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.asociacionbrienza.com.ar/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303211742/http://www.asociacionbrienza.com.ar/ |archive-date=2016-03-03 |access-date=2018-11-12}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == Ang Kastilyong Caracciolo sa ibabaw ng isang mabatong tagaytay ay nangingibabaw sa lambak ng Melandro. Ito ay nagmula sa pamamahala ng mga [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevino]] sa [[Kaharian ng Napoles]] ; ngayon ay isa na lamang itong guho, na nakatayo mula sa Ilog Pergola. Naibalik sa dati nitong anyo simula noong ika-20 siglo, napanatili ng manor ang mga piraso ng orihinal nitong sahig at dalawang estatwa; ginagamit na ito ngayon para sa mga pangyayaring pangkultura. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 70nnfpmtzgarz6lvvap99mr4h49fprd 0 311806 2227357 2003963 2026-09-22T01:39:51Z Ryomaandres 8044 2227357 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Brindisi Montagna|frazioni=|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=|elevation_m=800|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Brindisini|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=59.88|area_footnotes=|mayor=Gerardo Larocca|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Brindisi Montagna|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Brindisi_di_Montagna_(panorama).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Brindisi Montagna-Stemma.png|image_map=Map of comune of Brindisi Montagna (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=Brindisi Montagna sa loob ng Lalawigan ng Potenza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|37|N|15|56|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|website={{Official website|http://www.comune.brindisimontagna.pz.it/}}}} Ang '''Brindisi Montagna''', binaybay ding '''Brindisi di Montagna''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Brìnnese}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay hangganan ng [[Albano di Lucania]], [[Anzi, Basilicata|Anzi]], [[Potenza]], [[Tricarico]] ([[Lalawigan ng Matera|MT]]), [[Trivigno]], at [[Vaglio Basilicata]]. == Kasaysayan == Natagpuan sa munisipal na lugar ang ebidensiya ng mga pamayanan na nagmula pa noong ika-3 siglo BK. Ang mga natuklasang arkeolohiko mula sa Eneolitiko hanggang sa panahon ng mga Bisantino (ika-10 siglo AD) ay napanatili sa [[Museong Panlalawigan ng Potenza]] at nagpapatotoo sa patuloy na pag-iral ng isang pamayanan. Noong Maagang Gitnang Panahon, isang komunidad ng mga mongheng Basilio ang nanirahan sa Abbey na inialay kay Santa Maria dell'Acqua Calda, na ipinangalan dahil sa pagkakaroon ng isang bukal na termal. Si [[Carlos I ng Anjou]], sa pamamagitan ng isang maharlikang atas noong 1268, ay ipinagkaloob ang piyudo ng Brindisi at Anzi kay Guidone da Foresta, na pinangalanan siyang primus dominus Brundisii de Montanea et Ansiae. Pinatibay ng mga lokal na pyudal na panginoon ang pamayanan gamit ang isang kastilyo. Ang bayan, na noon ay matatagpuan sa lokalidad ng "Aia di Brindisi," ay binubuo ng 136 na "fuochi" (mga apoy) (humigit-kumulang 700 naninirahan) noong 1277. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Brindisi Montagna}} {{Lalawigan ng Potenza}} 3v0s83cffuy50qvylhq542m92kncwv6 0 311808 2227338 2004252 2026-09-22T01:16:01Z Ryomaandres 8044 2227338 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Calvello|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.calvello.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=Disyembre 6|saint=[[San Nicolas]]|elevation_m=730|elevation_footnotes=|population_demonym=Calvellesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=106.4|area_footnotes=|mayor=Maria Anna Falvella|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Calvello|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|29|N|15|51|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Calvello-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Calvello_2.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Calvello''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Calvìedde}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]], na kilala sa tradisyonal na paggawa ng mga artistikong keramika. Ito ay may hangganan sa mga bayan ng [[Abriola]], [[Anzi, Basilicata|Anzi]], [[Laurenzana]], [[Marsico Nuovo]], [[Marsicovetere]] at, [[Viggiano]]. == Mga monumento at tanawin == === Tulay ng Sant'Antuono === Ang Tulay ng Sant'Antuono ay isang estrukturang bato na may iisang arko na itinayo mula sa mga bloke ng silyar, na may matibay na pundasyon. Kinuha nito ang pangalan nito mula sa maliit na simbahan na itinayo ng mga residente sa tabi ng ilog, na iniaalay ito kay [[San Antonio Abad]], na karaniwang kilala bilang Sant'Antuono. Ang konstruksyong ito ay isinagawa noong unang bahagi ng ika-13 siglo ng mga lokal na manggagawa, sa ilalim ng teknikal na direksiyon ng mga mongheng Benedictino, mga bihasang inhinyero, mga tagapagtayo ng tulay, at mga arkitekto. Ang layunin ng tulay ay upang mapadali ang komunikasyon sa pagitan ng mga residente ng distrito ng Piano at ng mga nasa kapitbahayan ng Sant'Antuono. Dati, ang pag-access ay sa pamamagitan ng hindi matatag at magaspang na mga daanan, kaya lumilikha ng pangangailangan para sa isang matatag at ligtas na tulay. Kasunod nito, napatunayang ito ang pinagmumulan ng marahas na mga alitan, dahil sa paggamit ng tubig ng ilog para sa pangingisda at dahil din sa ilog ay ginagamit para sa patubig ng mga taniman ng gulay at para sa pag-inom. Ang tulay ay nakapalibot sa isang natatanging lugar, na napapalibutan ng mga halaman, na may isang kumpol ng mga bahay sa hilaga na umaakyat pataas at nagtatapos sa kastilyo; Sa kanluran, ang gilid ng bulubundukin ay mahigit 1,700 metro; Sa silangan ay ang lambak ng Isca, sa timog ito ay protektado ng "Timpo" ng Catagno. Ang tulay ay itinayo sa ibabaw ng ilog "La Terra", isang patuloy na umaagos na daluyan ng tubig. Ang Calvello ay isa sa ilang mga bayan na naliliguan ng ganitong daluyan ng tubig. Sa kahabaan nito, ang ilog ay pinayaman ng maraming batis, na bumababa mula sa mga lambak at kanal at mula sa mga tubig na, sa pamamagitan ng malalalim na patong ng asupre at bakal, mga labi ng sinaunang bulkan, ay dumadaloy patungo sa isang makitid na bangin na may mga nakamamanghang katangian, sa gitna ng mga talon at lawa. Ang tulay ay hindi sumailalim sa mga pagbabago, na lumalaban sa mga elemento at iba't ibang natural na kaganapan hanggang sa unang bahagi ng 1900s. Sa kasalukuyan, ang static na kondisyon ng tulay ay mabuti, bagaman ang mga kasunod na interbensiyon ay nakaapekto sa kagandahan ng gawain sa kabuuan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} rj8okpkjuzvwnfchqwnoagatgm9codl 0 311809 2227339 2058760 2026-09-22T01:16:57Z Ryomaandres 8044 2227339 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Calvera|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.calvera.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=Agosto 7|saint=[[San Cayetano]]|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Calveresi|population_footnotes=|area_total_km2=15|area_footnotes=|mayor=Pasquale Bartolomeo|mayor_party=|frazioni=Vallina|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Calvera|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|09|N|16|09|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama di Calvera vista dal Monte Zingarello.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Calvera''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Càlavìrë}}) ay isang lungsod at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Katimugang Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ayon sa ilan, ang pangalan nito ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] "Kalaurus", Κάλαυρος, "lugar kung saan ka makakalanghap ng purong hangin".<ref>{{Cita web|url=https://basilicatanotizie.net/44-viaggi/18440-calvera-luogo-di-aria-pura-ricco-di-storia-un-tempo-il-luogo-della-seta.html|titolo=Calvera luogo di aria pura}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang nakasulat na mga tala ay nagmula sa panahon ng Angevin, tiyak sa isang dokumento ng 1280 na nagpapakita ng lahat ng mga lupain ng Basilicata noong panahong iyon. Mula sa ikalabinlima hanggang ikalabing walong siglo ang Calvera ay pinagtutunggalian bago ang Sanseverino at pagkatapos ng Donnaperna.<ref>{{Cita web |url=http://www.percorsibasilicata.it/it/calvera/info-palazzo-durso/19-donnaperna |titolo=Calvera, palazzo Durso |title=Archive copy |access-date=2022-10-05 |archive-date=2022-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308222243/http://www.percorsibasilicata.it/it/calvera/info-palazzo-durso/19-donnaperna |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308222243/http://www.percorsibasilicata.it/it/calvera/info-palazzo-durso/19-donnaperna |date=2022-03-08 }}</ref> Noong 1875 isang malaking pagguho ng lupa ang sumira sa malaking bahagi ng bayan, gayundin ang Inang Simbahan na inialay kay San Gaetano. == Mga monumento at pangunahing tanawin == * Simbahan ng Madonna del Carmine * Simbahan ng San Gaetano * Palasyo ni Benjamino Mazzilli * Palasyo Durso (ex Donnaperna) * Palasyo ng Salerno * Palasyo Calabrese * Palazzo Mobilio-Nocera * Palasyo ng Bononati-Furniture * Palasyo ng De Nigris * Anamnesis Potogtapikong Museo * Mga talon ng Vallone == Kultura == Ang Calvera ay bahagi ng landas ng daang Mischiglio<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=CRXdn9LNam8 Cammino del mischiglio - speciale su TRM trmtv.it del 23 settembre 2021]</ref> na tumatawid sa tatlong iba pang munisipalidad ng lambak Serrapotamo ([[Teana]], [[Fardella, Basilicata|Fardella]], [[Chiaromonte]]) at kinuha ang pangalan nito mula sa halo ng harina ng trigo, broad beans, at cereal na tipikal sa lugar na ito. == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} 233np8e2ve6ndaeql4tgcz5mzr0y9u3 0 311810 2227265 2157469 2026-09-21T13:46:49Z Ryomaandres 8044 2227265 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campomaggiore|elevation_min_m=|mayor=Nicola Blasi|area_footnotes=|area_total_km2=12.48|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Campomaggioresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=810|saint=Holy Virgil of the [[Carmel Mountain]]|day=16 July|postal_code=85010|area_code=0971|website={{Official website|http://www.comune.campomaggiore.pz.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Campomaggiore|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Campomaggiore Vecchio, Campovecchio, Basilicata.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Lumang Campomaggiore|image_shield=Campomaggiore-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|34|N|16|4|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Campomaggiore''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. Kasama rito ang isang modernong nayong pumalit sa orihinal na bayan ng ''Campomaggiore Vecchio'', na nawasak ng isang pagguho noong 1885 at ngayon ay isang [[abandonadong bayan]].<ref>[https://books.google.com.au/books?id=Xo8AAAAAQBAJ&lpg=PA263&dq=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&pg=PA263#v=onepage&q=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&f=false Page 263], Geotechnical Engineering for the Preservation of Monuments and Historic Sites, edited by Emilio Bilotta, Alessandro Flora, Stefania Lirer, Carlo Viggiani</ref><ref>[https://books.google.com.au/books?id=PpJVDwAAQBAJ&lpg=PA145&dq=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&pg=PA145#v=onepage&q=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&f=false Page 145], Hydrogeological Instability in Cohesive Soils: Techniques for Prediction .</ref> Bukod pa rito, dahil sa lawak nitong 12.24 km², ang Campomaggiore ang pinakamaliit na munisipalidad sa Basilicata.<ref>{{Cita web|http://www.comuni-italiani.it/17/piccoli.html|Comuni più piccoli della Basilicata}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Ito ay nasa taas na 795 m mula sa antas ng dagat sa gitnang-silangang bahagi ng lalawigan ng Potenza, na nasa hangganan ng hilagang bahagi ng [[Lalawigan ng Matera]]. Nasa hangganan ito ng mga munisipalidad ng [[Albano di Lucania]] (6 km), [[Pietrapertosa]] (17 km), [[Accettura]] (MT), at [[Calciano]] (MT) (27 km). == Kasaysayan == Ang nayon ay muling itinayo sa kasalukuyang kinaroroonan nito, humigit-kumulang 400 m ang taas, 5 km mula sa mga guho ng lumang bayan; ang mga mamamayan, na tapat sa lumang arkitektura, ay iginalang ang plano ng checkerboard: ang simbahan at ang munisipyo ay nasa gitna pa rin ng nayon, at ang mga naninirahan ay nakatali pa rin sa pagsasaka ng alak at olibo. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Cesano Maderno]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} dknubvmr3aksqz4mgzifonkr4vcuj5z 2227266 2227265 2026-09-21T13:47:15Z Ryomaandres 8044 2227266 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campomaggiore|elevation_min_m=|mayor=Nicola Blasi|area_footnotes=|area_total_km2=12.48|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Campomaggioresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=810|saint=Holy Virgil of the [[Carmel Mountain]]|day=16 July|postal_code=85010|area_code=0971|website={{Official website|http://www.comune.campomaggiore.pz.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Campomaggiore|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Campomaggiore Vecchio, Campovecchio, Basilicata.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Lumang Campomaggiore|image_shield=Campomaggiore-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|34|N|16|4|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Campomaggiore''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. Kasama rito ang isang modernong nayong pumalit sa orihinal na bayan ng ''Campomaggiore Vecchio'', na nawasak ng isang pagguho noong 1885 at ngayon ay isang [[abandonadong bayan]].<ref>[https://books.google.com.au/books?id=Xo8AAAAAQBAJ&lpg=PA263&dq=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&pg=PA263#v=onepage&q=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&f=false Page 263], Geotechnical Engineering for the Preservation of Monuments and Historic Sites, edited by Emilio Bilotta, Alessandro Flora, Stefania Lirer, Carlo Viggiani</ref><ref>[https://books.google.com.au/books?id=PpJVDwAAQBAJ&lpg=PA145&dq=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&pg=PA145#v=onepage&q=Campomaggiore%201885%20-wikipedia&f=false Page 145], Hydrogeological Instability in Cohesive Soils: Techniques for Prediction .</ref> Bukod pa rito, dahil sa lawak nitong 12.24 km², ang Campomaggiore ang pinakamaliit na munisipalidad sa Basilicata.<ref>{{Cita web|http://www.comuni-italiani.it/17/piccoli.html|Comuni più piccoli della Basilicata}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Ito ay nasa taas na 795 m mula sa antas ng dagat sa gitnang-silangang bahagi ng lalawigan ng Potenza, na nasa hangganan ng hilagang bahagi ng [[Lalawigan ng Matera]]. Nasa hangganan ito ng mga munisipalidad ng [[Albano di Lucania]] (6 km), [[Pietrapertosa]] (17 km), [[Accettura]] (MT), at [[Calciano]] (MT) (27 km). == Kasaysayan == Matapos ang pagguho ng lupa, ang nayon ay muling itinayo sa kasalukuyang kinaroroonan nito, humigit-kumulang 400 m ang taas, 5 km mula sa mga guho ng lumang bayan; ang mga mamamayan, na tapat sa lumang arkitektura, ay iginalang ang plano ng checkerboard: ang simbahan at ang munisipyo ay nasa gitna pa rin ng nayon, at ang mga naninirahan ay nakatali pa rin sa pagsasaka ng alak at olibo. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Cesano Maderno]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 18gqy01vv1qivpwds98s6ud5lnfvcpc 0 311811 2227261 2004262 2026-09-21T13:39:32Z Ryomaandres 8044 2227261 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cancellara|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.cancellara.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=Pebrero 3|saint=[[San Blas]]|elevation_m=680|elevation_footnotes=|population_demonym=Cancellaresi|population_footnotes=|area_total_km2=42.12|area_footnotes=|mayor=Antonio Lo Re|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Cancellara|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|44|N|15|55|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=DSC 6664 Cancellara.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Cancellara''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Cangeddàre}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Acerenza]], [[Avigliano]], [[Oppido Lucano]], [[Pietragalla]], [[Tolve]], at [[Vaglio Basilicata]]. Mayroong 1,058 na naninirahan dito.<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" /> == Heograpiyang pisikal == Ito ay tumataas sa taas na 680 metro mula sa antas ng dagat sa hilagang bahagi ng lalawigan. Sa munisipalidad ng Cancellara, sa lokalidad ng Bòfete, mayroong ilang maliliit na [[bulkang putik]]. == Mga monumento at tanawin == Ang teritoryong munisipal ng Cancellara ay nagpapanatili ng isang mahalagang pamana ng kultura, na nakakalat sa buong sentrong pangkasaysayan at mga nakapalibot na distrito.<ref>{{Cita|A framework for cultural heritage management and research: the Cancellara case study}}.</ref> Ang mahahalagang testimonya ay nagsasalaysay ng kasaysayan nito mula sa isang arkeolohiko, arkitektura, artistiko, at produktibong pananaw.<ref>{{cita web|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=appinventor.ai_antoniopecci89.GiraCancellara&hl=it|titolo=GiraCancellara}}</ref> Ang kapansin-pansing kahalagahan ay ang [[Kastilyo ng Cancellara]], ang mga simbahan, ang mga monumentong [[Puwente|puwenteng]] bato, ang mga pasukan ng nayon, ang mga portada mula sa ika-18 at ika-19 na siglo at sa pangkalahatan ay ang sentrong pangkasaysayan,<ref>{{cita libro|Un sistema informativo geografico per l’architettura vernacolare dei centri storici: dal modello dei dati alla diagnostica. Il caso di Cancellara (PZ). M Biscione, M Danese Archeologia e Calcolatori 23, 65-80, http://www.archcalc.cnr.it/indice/PDF23/04_Biscione_Danese.pdf |titolo=Un sistema informativo geografico per l’architettura vernacolare dei centri storici: dal modello dei dati alla diagnostica. Il caso di Cancellara (PZ)}}</ref> na ganap na itinayo sa bato sa paglipas ng mga siglo at halos buo pa rin. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Disyembre 29, 1995.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3456|titolo=Cancellara|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=7 aprile 2023}}</ref> Ang ''gonfalone'' na ginagamit ay isang puting tela. == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} 0tm0jbmnfqdzxnmqa6cz461wum6l3pg 0 311812 2227485 2004355 2026-09-22T04:20:08Z Ryomaandres 8044 2227485 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Carbone|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.carbone.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=|saint=|elevation_m=690|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Carbonesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=48.53|area_footnotes=|mayor=Mario Chiorazzo|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Carbone|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Comune di Carbone (PZ).png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Carbone (PZ)-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|8|N|16|5|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Carbone''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Carvùnë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Ang bayan ay umusbong noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]] sa paligid ng sinaunang [[Mga mongheng Basilio|monasteryong Basilio]] ng Sant'Elia, na itinatag, ayon sa tradisyon, ni [[San Lucas Abad]] noong bandang taong 1000: sa katunayan, ang unang kilalang dokumento tungkol sa monasteryo, kung saan nanirahan ang mga mongheng Bisantino mula sa Silangan sa pamamagitan ng Sicilia, ay nagsimula pa noong 1041. Noong 1167 pa lamang, ang Abadia ng San Elias at Anastacio ang naging sentro ng sistemang Basilio sa timog Italya sa ilalim ng pamumuno ni Abbot Bartolomeo. Noong ika-17 siglo, ang monasteryo ay ipinagkatiwala kay Kardinal Giovanni Battista Pamphilj (nahalal bilang Papa Inocencio X noong 1644). Hanggang 1716, ang monasteryo at ang komunidad ng Carbones ay opisyal na ''[[nullius diocesis]]'' ("walang diyosesis"), na direktang umaasa sa [[Banal na Luklukan]] ng [[Roma]]; ang abadia ay nanatiling aktibo hanggang 1809.<ref>{{cita web|titolo=Comune di Carbone|sito=Patrimonio culturale della Basilicata|editore=Regione Basilicata|url=https://patrimonioculturale.regione.basilicata.it/rbc/form.jsp?bene=1191&sec=5}}</ref> Ang munisipalidad ay unang sumikat sa rehiyon noong 1806, nang sinunog ito ng mga Pranses, at pagkatapos, higit sa lahat, ay naging kasumpa-sumpa noong 1860 nang, noong pambansang plebisito, nagrebelde ito at sinunog ang mga kahon ng balota. Ang rebelyong ito ay nagresulta sa pagbitay sa ilang mga kabataang lalaki noong Pebrero ng sumunod na taon, na maling inakusahan ng pag-iwas sa draft at samakatuwid ay hinatulan ng kamatayan nang walang angkop na proseso. == Mga sanggunian == {{Reflist}} q11237jng5jgg4y91ggk9z9ne6n0wqo 2227486 2227485 2026-09-22T04:20:31Z Ryomaandres 8044 2227486 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Carbone|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.carbone.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=|saint=|elevation_m=690|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Carbonesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=48.53|area_footnotes=|mayor=Mario Chiorazzo|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Carbone|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Comune di Carbone (PZ).png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Carbone (PZ)-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|8|N|16|5|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Carbone''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Carvùnë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Ang bayan ay umusbong noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]] sa paligid ng sinaunang [[Mga mongheng Basilio|monasteryong Basilio]] ng Sant'Elia, na itinatag, ayon sa tradisyon, ni [[San Lucas Abad]] noong bandang taong 1000: sa katunayan, ang unang kilalang dokumento tungkol sa monasteryo, kung saan nanirahan ang mga mongheng Bisantino mula sa Silangan sa pamamagitan ng Sicilia, ay nagsimula pa noong 1041. Noong 1167 pa lamang, ang Abadia ng San Elias at Anastacio ang naging sentro ng sistemang Basilio sa timog Italya sa ilalim ng pamumuno ni Abbot Bartolomeo. Noong ika-17 siglo, ang monasteryo ay ipinagkatiwala kay Kardinal Giovanni Battista Pamphilj (nahalal bilang Papa Inocencio X noong 1644). Hanggang 1716, ang monasteryo at ang komunidad ng Carbones ay opisyal na ''[[nullius diocesis]]'' ("walang diyosesis"), na direktang umaasa sa [[Banal na Luklukan]] ng [[Roma]]; ang abadia ay nanatiling aktibo hanggang 1809.<ref>{{cita web|titolo=Comune di Carbone|sito=Patrimonio culturale della Basilicata|editore=Regione Basilicata|url=https://patrimonioculturale.regione.basilicata.it/rbc/form.jsp?bene=1191&sec=5}}</ref> Ang munisipalidad ay unang sumikat sa rehiyon noong 1806, nang sinunog ito ng mga Pranses, at pagkatapos, higit sa lahat, ay naging kasumpa-sumpa noong 1860 nang, noong pambansang plebisito, nagrebelde ito at sinunog ang mga kahon ng balota. Ang rebelyong ito ay nagresulta sa pagbitay sa ilang mga kabataang lalaki noong Pebrero ng sumunod na taon, na maling inakusahan ng pag-iwas sa draft at samakatuwid ay hinatulan ng kamatayan nang walang angkop na proseso. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} mkfmoof8axhobfvj43mu5099fk2havq 0 311813 2227489 2028225 2026-09-22T04:26:23Z Ryomaandres 8044 2227489 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = San Paolo Albanese | official_name = Comune di San Paolo Albanese | native_name = Shën Pali Arbëreshëve | image_skyline = San Paolo Albanese.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = Tanaw sa San Paolo Albanese | image_shield = | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|2|N|16|20|E|region:IT_type:city(416)|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ) | frazioni = | mayor_party = | mayor = Mosè Antonio Troiano | area_footnotes = | area_total_km2 = 30.22 | population_footnotes = | population_total = 253 | population_as_of = | pop_density_footnotes = | population_demonym = Sanpaolesi | elevation_footnotes = | elevation_m = 800 | twin1 = | twin1_country = | saint = | day = | postal_code = 85030 | area_code = 0973 | website = {{official website|http://www.comune.sanpaoloalbanese.pz.it/}} | footnotes = }} Ang '''San Paolo Albanese''' (Arbëreshë Albanes: ''Shën Pali Arbëresheve'') ay isang nayon at [[komuna]] ng 328 katao<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bil2010/index.html|title=Statistiche demografiche ISTAT|access-date=2021-08-19|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://www.webcitation.org/66LtFis1g?url=http://demo.istat.it/bil2010/index.html|url-status=dead}}</ref> sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiya == Nasa taas na {{Convert|843|m|ft}} at matatagpuan sa dalisdis ng Bundok Carnera {{Convert|1284|m|ft}} taas ng dagat, ang San Paolo ay ang pinakamaliit na komuna sa [[Basilicata]] na may sukat na {{Convert|29.9|km2|mi2}}. Ang baryo ay may hangganan sa mga bayan ng [[Alessandria del Carretto]] (CS), [[Cersosimo]], [[Noepoli]], [[San Costantino Albanese]], at [[Terranova di Pollino]]. Katabi din ito ng [[Pambansang Liwasang Pollino]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng San Paolo Albanese ay nagsimula pa noong bandang 1534. Ang toponimo na Santo Paulo ay unang lumitaw sa isang dokumento mula 1541. Hanggang sa unang kalahati ng ika-19 na siglo, ito ay kilala bilang Casalnuovo di Noya, at mula Mayo 27, 1863, ginamit nito ang pangalang San Paolo Albanese. Noong panahon ng Pasista, noong Hulyo 29, 1936, pansamantala nitong ginamit ang pangalang Casalnuovo Lucano. Sa pamamagitan ng Dekretong Pampangulo no. 78/1962, permanente nitong ginamit ang pangalang San Paolo Albanese noong Marso 28, 1962. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * San Paolo Albanese Piniling Mga Rekord ng Sibil na Mga [https://web.archive.org/web/20060912112416/http://www.triemme.com/genealogy/sanpaolobirths.html Pagsilang] at [https://web.archive.org/web/20060821161555/http://www.triemme.com/genealogy/sanpaolomarriages.html Kasal] {{Lalawigan ng Potenza}} ikwws80wm2a6ehuge80c8oo2e48kutw 0 311814 2227490 2213427 2026-09-22T04:27:55Z Ryomaandres 8044 2227490 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelgrande|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comunecastelgrande.it/}}|area_code=0976|postal_code=85050|day=Hulyo 5|saint=|elevation_m=962|elevation_footnotes=|population_demonym=Castelgrandesi|population_footnotes=|area_total_km2=34|area_footnotes=|mayor=Alberto Muro|mayor_party=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Castelgrande|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|N|15|26|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Castelgrande-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castelgrande with Monte Giano.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Castelgrande''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Laviano]], [[Muro Lucano]], [[Pescopagano]], [[Rapone]], at [[San Fele]]. Ang Castelgrande ay bahagi ng Comunita 'Montana di Marmo Melandro,<ref>https://web.archive.org/web/20150813061034/http://csrmarmomelandro.it/index.php/territorio</ref> dating bahagi ng Comunita' Montana di Marmo Platano. == Kasaysayan == Noong Marso 29, 1517, isang [[Lindol sa Iripinia noong 1517|lindol]], na naramdaman hanggang sa [[Napoles]], ang nagdulot ng malaking pinsala sa buong rehiyon ng Irpinia, lalo na sa Conza, kung saan 116 na tahanan ang nawasak at 26 na katao ang namatay. Ang lindol ay tiyak na nagdulot ng pinsala sa Castelgrande, ngunit, dahil sa kawalan ng mga dokumentaryong sanggunian, imposibleng matukoy ang lawak. == Kultura == === Lutuin === Ang kultura ng pagkain ng Castelgrande ay nagtatampok ng mga ritwal na pagkain na nauugnay sa isang partikular na oras ng taon o pista opisyal na nagbibigay-diin sa pang-araw-araw na buhay, na pinagsasama ang sagrado, relihiyoso, at panlipunang kahulugan sa nutrisyon. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://digilander.libero.it/rufdes/CASTELGRANDE.htm Kasaysayan ng Castelgrande] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819182332/https://digilander.libero.it/rufdes/CASTELGRANDE.htm |date=2021-08-19 }} {{Lalawigan ng Potenza}} jstsu69pxlx2t6tmq64hqof1xhugo53 0 311815 2227493 2004681 2026-09-22T04:30:58Z Ryomaandres 8044 2227493 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelluccio Inferiore|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|website={{official website|http://www.comune.castelluccioinferiore.pz.it/opencms/opencms/Castelluccio/}}|area_code=0973|postal_code=85040|day=|saint=|elevation_m=495|elevation_footnotes=|population_demonym=Castelluccesi|population_footnotes=|area_total_km2=28.96|area_footnotes=|mayor=Paolo Francesco Campanella|mayor_party=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Castelluccio Inferiore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|00|N|15|58|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Castelluccio Inferiore-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castelluccio-Inferiore.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Castelluccio Inferiore''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Castëllùccë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Castelluccio ay lumitaw kasunod ng pagtatayo ng isang kastilyo ng mga maharlikang [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]], na pinamumunuan ng isang kapitan ng Lucanian na nagngangalang Lucio, sa [[Castelluccio Superiore]]. Kaya naman nagmula ang pangalang Castel di Lucio at, kasunod nito, ang kasalukuyang pinaikling pangalan na Castelluccio. == Kasaysayan == Noong Setyembre 9, 1998, alas-1:28 ng hapon, isang lindol na may lakas na 5.6 sa Richter scale ang nangyari, na ang episentro ay sa mga munisipalidad ng Castelluccio Inferiore at Superiore. Maraming bitak ang naitala sa mga dingding at bubong na may karga, kung saan gumuho ang mga kornisa at teha, na naging dahilan upang hindi na matirahan ang ilang mga bahay at nangailangan ng paglikas sa mga nakatira dito. == Mga monumento at tanawin == Matatagpuan sa paanan ng Lambak Mercurio, ang makasaysayang sentro ay may natatanging mga katangiang medyebal, at ang mga kakaibang [[eskinita]] nito ay ginagawa itong isang lugar na interesante. Noong nakaraan, ito ang sentro ng aktibidad. Ito ay nahahati sa mga kapitbahayan: * Carrambon' * Chiazz' * Cumment' * Rizzan' * Sant'Ann' * Gallarat' == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 7drtm6tnyi0ih9rx5256wxhczya4xyu 0 311816 2227494 2219219 2026-09-22T04:32:31Z Ryomaandres 8044 2227494 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelluccio Superiore|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|website={{official website|http://www.comune.castellucciosuperiore.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85040|day=|saint=|elevation_m=680|elevation_footnotes=|population_demonym=Castelluccesi|population_footnotes=|area_total_km2=32.98|area_footnotes=|mayor=Giovanni Ruggiero|mayor_party=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Castelluccio Superiore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|01|N|15|59|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Castelluccio Superiore-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castelluccio Superiore Potenza Basilicata.jpg|native_name=|footnotes=}} [[Talaksan:Castelluccio_Superiore_Potenza_Basilicata.jpg | thumb | right | alt=Panoramatiko na tanawin ng Castellucio Superiore | Panoramatiko na tanawin ng Castellucio Superiore]] Ang '''Castelluccio Superiore''' ([[Wikang Napolitano|Castelluccese]]: {{Lang|nap|Castellùcce}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Castelluccio ay lumitaw kasunod ng pagtatayo ng kastilyo ng pamilyang [[Pamilya Sanseverino|Sanseverino]], sa pinakamataas na bahagi ng makasaysayang sentro, ang "Porta Castello." Dahil sa maliit na sukat ng nayon, ang pangalan ay naging isang maliit na anyo ng Castello, na nangangahulugang Castelluccio. Sa kasalukuyan, kakaunti na lamang ang mga guho ng estrukturang pandepensa ang natitira, ngunit ang ilang mga lugar, tulad ng Porta Castello, ay nagpapatunay sa presensiya nito. == Kasaysayan == Sa pagbuwag ng piyudalismo, natamo ni Castelluccio Superiore ang awtonomikong administratibo na tinamasa nito hanggang 1813, kasabay ng [[Castelluccio Inferiore]]. Hanggang noon, mayroon lamang iisang munisipalidad na nagngangalang [[Castelluccio]]. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} d53pt0yocmqfyuvw74pfutx691nwtur 0 311817 2227497 2191456 2026-09-22T04:37:27Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374264475|Castelsaraceno]]" 2227497 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelsaraceno|official_name=Comune di Castelsaraceno|native_name=|image_size=|image_shield=Castelsaraceno-Stemma.png|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|coordinates={{coord|40|10|N|15|59|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Bruscati, Frusci, Miraldo, Pié d'Alpi|mayor_party=|mayor=Rocco Rosano|area_footnotes=|area_total_km2=74.78|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Castellani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=960|istat=076025|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|postal_code=85031|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.castelsaraceno.pz.it/}}|footnotes=}}Ang '''Castelsaraceno''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Castìeddë}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] Malapit sa komuna ay isa sa pinakamahabang tulay para sa mga naglalakad, na may habang 586 m - ang Ponte tibetano di Castelsaraceno. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4wxejw1hb1tz7mfvgo25xxdpa2we16m 2227499 2227497 2026-09-22T04:39:08Z Ryomaandres 8044 2227499 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelsaraceno|official_name=Comune di Castelsaraceno|native_name=|image_size=CastelSaraceno.jpg|image_shield=Castelsaraceno-Stemma.png|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|coordinates={{coord|40|10|N|15|59|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Bruscati, Frusci, Miraldo, Pié d'Alpi|mayor_party=|mayor=Rocco Rosano|area_footnotes=|area_total_km2=74.78|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Castellani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=960|istat=076025|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|postal_code=85031|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.castelsaraceno.pz.it/}}|footnotes=}}Ang '''Castelsaraceno''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Castìeddë}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] Malapit sa komuna ay isa sa pinakamahabang tulay para sa mga naglalakad, na may habang 586 m - ang Ponte tibetano di Castelsaraceno. == Kultura == [[File:Innalzamento_a_mano_della_ndenna.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Innalzamento_a_mano_della_ndenna.jpg|thumb|Ritwal ng 'Ndenna]] === Mga Tradisyon at Alamat === ==== Ang Ritwal ng Ndenna ==== Ang ritwal na 'Ndenna' ay nagaganap sa okasyon ng patronal na kapistahan ni San Antonio sa unang tatlong Linggo ng Hunyo. Sa loob ng tatlong araw na ito, ang mga bahagi ng isang mamantikang poste, na tinatawag na "Ndenna" (Antenna) ng mga tao ng Castellana, ay kinokolekta at tinitipon sa isang uri ng natural na pagsasama. Ang ritwal ay may mga ugat sa sinaunang kasaysayan ng bayang ito, na itinatag sa simula ng ikalawang milenyo ng panahon ng Kristiyanismo, at malamang na sinusundan ang pinagmulan nito sa ilang naunang pagdiriwang ng mga magsasaka na nauugnay sa ugnayan sa pagitan ng tao at ng lupain. Ang ritwal: Sa unang Linggo ng Hunyo, sa isang mataas na kagubatan sa bundok sa Armizzone Pass, isang puno ng pino, na kalaunan ay tinawag na "cunocchia," ang pinipili, pinuputol, at dinadala ng mga trak at van. Ang punong ito ang kumakatawan sa tuktok ng "ndenna" sa kasagsagan ng araw ng patron. Ang pagdadala ng cunocchia sa mga lansangan ng nayon, na sinusuportahan ng maraming mananampalataya ng santo, ay isang sandali ng malaking pakikilahok ng buong populasyon. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7wwqj21htsti412ynkc5ts4ptjw6dga 2227500 2227499 2026-09-22T04:39:26Z Ryomaandres 8044 2227500 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelsaraceno|official_name=Comune di Castelsaraceno|native_name=|image_size=CastelSaraceno.jpg|image_shield=Castelsaraceno-Stemma.png|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|coordinates={{coord|40|10|N|15|59|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Bruscati, Frusci, Miraldo, Pié d'Alpi|mayor_party=|mayor=Rocco Rosano|area_footnotes=|area_total_km2=74.78|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Castellani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=960|istat=076025|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|postal_code=85031|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.castelsaraceno.pz.it/}}|footnotes=}}Ang '''Castelsaraceno''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Castìeddë}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] Malapit sa komuna ay isa sa pinakamahabang tulay para sa mga naglalakad, na may habang 586 m - ang Ponte tibetano di Castelsaraceno. == Kultura == [[File:Innalzamento_a_mano_della_ndenna.jpg|thumb|Ritwal ng 'Ndenna]] === Mga tradisyon at alamat === ==== Ang ritwal ng Ndenna ==== Ang ritwal na 'Ndenna' ay nagaganap sa okasyon ng patronal na kapistahan ni San Antonio sa unang tatlong Linggo ng Hunyo. Sa loob ng tatlong araw na ito, ang mga bahagi ng isang mamantikang poste, na tinatawag na "Ndenna" (Antenna) ng mga tao ng Castellana, ay kinokolekta at tinitipon sa isang uri ng natural na pagsasama. Ang ritwal ay may mga ugat sa sinaunang kasaysayan ng bayang ito, na itinatag sa simula ng ikalawang milenyo ng panahon ng Kristiyanismo, at malamang na sinusundan ang pinagmulan nito sa ilang naunang pagdiriwang ng mga magsasaka na nauugnay sa ugnayan sa pagitan ng tao at ng lupain. Ang ritwal: Sa unang Linggo ng Hunyo, sa isang mataas na kagubatan sa bundok sa Armizzone Pass, isang puno ng pino, na kalaunan ay tinawag na "cunocchia," ang pinipili, pinuputol, at dinadala ng mga trak at van. Ang punong ito ang kumakatawan sa tuktok ng "ndenna" sa kasagsagan ng araw ng patron. Ang pagdadala ng cunocchia sa mga lansangan ng nayon, na sinusuportahan ng maraming mananampalataya ng santo, ay isang sandali ng malaking pakikilahok ng buong populasyon. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] iv6txs753yjc1yo1zks5t5zclgklk9j 2227501 2227500 2026-09-22T04:39:51Z Ryomaandres 8044 2227501 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelsaraceno|official_name=Comune di Castelsaraceno|native_name=|image_size=CastelSaraceno.jpg|image_shield=Castelsaraceno-Stemma.png|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|coordinates={{coord|40|10|N|15|59|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Bruscati, Frusci, Miraldo, Pié d'Alpi|mayor_party=|mayor=Rocco Rosano|area_footnotes=|area_total_km2=74.78|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Castellani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=960|istat=076025|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|postal_code=85031|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.castelsaraceno.pz.it/}}|footnotes=}}Ang '''Castelsaraceno''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Castìeddë}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] Malapit sa komuna ay isa sa pinakamahabang tulay para sa mga naglalakad, na may habang 586 m - ang Ponte tibetano di Castelsaraceno. == Kultura == [[File:Innalzamento_a_mano_della_ndenna.jpg|thumb|left|Ritwal ng 'Ndenna]] === Mga tradisyon at alamat === ==== Ang ritwal ng Ndenna ==== Ang ritwal na 'Ndenna' ay nagaganap sa okasyon ng patronal na kapistahan ni San Antonio sa unang tatlong Linggo ng Hunyo. Sa loob ng tatlong araw na ito, ang mga bahagi ng isang mamantikang poste, na tinatawag na "Ndenna" (Antenna) ng mga tao ng Castellana, ay kinokolekta at tinitipon sa isang uri ng natural na pagsasama. Ang ritwal ay may mga ugat sa sinaunang kasaysayan ng bayang ito, na itinatag sa simula ng ikalawang milenyo ng panahon ng Kristiyanismo, at malamang na sinusundan ang pinagmulan nito sa ilang naunang pagdiriwang ng mga magsasaka na nauugnay sa ugnayan sa pagitan ng tao at ng lupain. Ang ritwal: Sa unang Linggo ng Hunyo, sa isang mataas na kagubatan sa bundok sa Armizzone Pass, isang puno ng pino, na kalaunan ay tinawag na "cunocchia," ang pinipili, pinuputol, at dinadala ng mga trak at van. Ang punong ito ang kumakatawan sa tuktok ng "ndenna" sa kasagsagan ng araw ng patron. Ang pagdadala ng cunocchia sa mga lansangan ng nayon, na sinusuportahan ng maraming mananampalataya ng santo, ay isang sandali ng malaking pakikilahok ng buong populasyon. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] iiwugduouolcxholxff47b9g3ibzh4x 0 311818 2227495 2039231 2026-09-22T04:33:50Z Ryomaandres 8044 2227495 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelmezzano|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.castelmezzano.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=|elevation_m=750|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=33.91|area_footnotes=|mayor=Nicola Rocco Valluzzi|mayor_party=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Castelmezzano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|31|50.13|N|16|2|47.47|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castelmezzano-a.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Castelmezzano''' ([[Wikang Castelmezzano|Diyalektong Castelmezzano]] {{Lang|roa|Castrëmënzànë}}: Castrëmënzànë) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga komuna ng [[Albano di Lucania]], [[Anzi, Basilicata|Anzi]], [[Laurenzana]], [[Pietrapertosa]], at [[Trivigno]]. == Kasaysayan == Sa pagdating ng mga [[Mga Aragones|Aragones]] sa pagitan ng ika-14 at ika-16 na siglo, maraming may-ari ng lupa ang tumanggap sa Castelmezzano bilang isang piyudo, bagaman ang mga kondisyong pang-ekonomiya at panlipunan ay nanatiling halos hindi nagbago. Sa paghirang lamang ni Baron Giovanni Antonio De Leonardis (na ang pamilya ay namuno sa bayan mula 1580 hanggang 1686) nakaranas ang bayan ng ilang pag-unlad. Kasunod nito, naipasa ito sa pamamagitan ng kasal sa pamilyang De Lerma, na humawak dito hanggang 1805, isang panahon kung kailan binuwag ang [[piyudalismo]] sa timog Italya. Noong ika-19 na siglo, naapektuhan ang Castelmezzano ng mga [[bandido]]. Dahil sa lokasyon nito sa heograpiya, kasama ang mga likas na taguan sa mga bato at malalagong halaman, ang bayan ay isang mainam na kanlungan para sa maraming bandido. Sa pagtatapos ng parehong siglo, ang bayan ay nakaranas ng isang makabuluhang trend ng migrasyon, na nagtulak sa maraming pamilya na lumipat sa ibang bansa. == Mga pangunahing tanawin == * Inang simbahan ng Santa Maria dell'Olmo * Simbahan ng Santo Sepolcro * Kapilya ng Madonna dell'Annunziata == Mga panlabas na link == * [http://www.castelmezzano.org/ Napiling Nai-transcript na mahahalagang tala para sa Castelmezzano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220309052528/https://www.castelmezzano.org/ |date=2022-03-09 }} * [https://groups.yahoo.com/group/castelmezzano_gen/ Castelmezzano Genealogy grupo ng yahoo] * [https://www.findagrave.com/cemetery/2642898 Cimitero del Comune di Castelmezzano], Findagrave {{Lalawigan ng Potenza}} loos556e1ipvzrzi61zq3wsn5vu7zez 0 311819 2227498 2110506 2026-09-22T04:37:31Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375332444|Castronuovo di Sant'Andrea]]" 2227498 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castronuovo di Sant'Andrea|official_name=Comune di Castronuovo di Sant'Andrea|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|40|11|N|16|11|E|region:IT_type:city(1437)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Antonio Bulfaro (simula 2020)<ref>{{cite web |title=Anagrafe degli Amministratori Locali e Regionali |url=https://amministratori.interno.gov.it/index.php?page=InfoCarica&ente=Comune&IdCarica=1882112&IdAnagrafica=1157328&DataRicerca=28%2F04%2F2024&ProvinciaDesc=POTENZA&ComuneDesc=CASTRONUOVO+DI+SANT%27ANDREA |website=amministratori.interno.gov.it |access-date=28 April 2024}}</ref>|area_footnotes=|area_total_km2=47.45|population_footnotes=<ref>{{cite web |title=Bilancio demografico mensile |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |website=demo.istat.it |access-date=28 April 2024}}</ref>|population_demonym=Castronovesi|elevation_footnotes=|elevation_m=650|istat=076026|saint=San Andrés|day=Agosto 13|postal_code=85030|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.castronuovo.pz.it/}}|footnotes=}}Ang '''Castronuovo di Sant'Andrea''' is a bayan and ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang nayon ng [[Castronuovo di Sant'Andrea]], sa lalawigan ng [[Potenza]], malapit sa Armento, [[Basilicata]], ay nagmula sa pundasyon at pangalan nito kay Santa [[Vital ng Castronovo]] na dating namuhay bilang isang ermitanyo sa lugar na ito. Ang santo ay may malasakit sa kaniyang tinubuang lungsod ng Castronovo sa [[Sicilia]], kaya naman ito ang pangalan. Ang espesipikasyon na "ng Sant'Andrea" ay idinagdag pagkalipas ng ilang siglo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6zzh4v8cnehoa1o78gwycxg4crtqpai 2227502 2227498 2026-09-22T04:41:50Z Ryomaandres 8044 2227502 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castronuovo di Sant'Andrea|official_name=Comune di Castronuovo di Sant'Andrea|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|40|11|N|16|11|E|region:IT_type:city(1437)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Antonio Bulfaro (simula 2020)<ref>{{cite web |title=Anagrafe degli Amministratori Locali e Regionali |url=https://amministratori.interno.gov.it/index.php?page=InfoCarica&ente=Comune&IdCarica=1882112&IdAnagrafica=1157328&DataRicerca=28%2F04%2F2024&ProvinciaDesc=POTENZA&ComuneDesc=CASTRONUOVO+DI+SANT%27ANDREA |website=amministratori.interno.gov.it |access-date=28 April 2024}}</ref>|area_footnotes=|area_total_km2=47.45|population_footnotes=<ref>{{cite web |title=Bilancio demografico mensile |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |website=demo.istat.it |access-date=28 April 2024}}</ref>|population_demonym=Castronovesi|elevation_footnotes=|elevation_m=650|istat=076026|saint=San Andrés|day=Agosto 13|postal_code=85030|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.castronuovo.pz.it/}}|footnotes=|image_skyline=Castronuovo di Sant'Andrea.jpg}}Ang '''Castronuovo di Sant'Andrea''' is a bayan and ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang nayon ng [[Castronuovo di Sant'Andrea]], sa lalawigan ng [[Potenza]], malapit sa Armento, [[Basilicata]], ay nagmula sa pundasyon at pangalan nito kay Santa [[Vital ng Castronovo]] na dating namuhay bilang isang ermitanyo sa lugar na ito. Ang santo ay may malasakit sa kaniyang tinubuang lungsod ng Castronovo sa [[Sicilia]], kaya naman ito ang pangalan. Ang espesipikasyon na "ng Sant'Andrea" ay idinagdag pagkalipas ng ilang siglo. == Kasaysayan == Ayon sa isang kamakailang bersiyong historiograpiya, ang Castronuovo ay itinayo ng mga Romano noong panahon ng mga digmaang sibil, noong 70 BK, nang ang rebeldeng si [[Espartaco]], kasabay ng Labanan sa Chiaromonte, ay bumaba sa Lucania upang lituhin ang kanyang mga kalaban. Ang ipotesis na ito ay naiugnay din sa pinagmulan ng mga pangalan ng ilang distrito tulad ng Celomanico, Spadarea, at Ardara (ang huli ay nasa lugar ng Roccanova), na pawang matatagpuan malapit sa Fosso di Castronuovo. Ang mga nagtangkang bigyang-kahulugan ang mga toponym na ito ay literal na nag-akala na ang mga lugar na pinag-uusapan ay ang pinangyarihan ng mga labanan sa pagitan ni Espartaco at ng mga Romano: sa Celomanico, isang labanan ang isinagawa sa pagitan lamang ng mga mamamana, dahil sa kombinasyon ng mga salitang [[Wikang Griyego|Griyego]] na kelon ("mga palaso") at machomai ("lumaban"); sa Spadarea, nakipaglaban sila gamit ang mga espada; sa Ardarea, lahat ng bangkay ay sinunog. Ngunit sa sinaunang historiograpiya, walang bakas ng mga paggalaw ni Espartaco sa bahaging ito ng rehiyon, ni ng Labanan sa Chiaromonte, ang resulta ng isang kathang-isip na rekonstruksyon, na kinuha ni Plutarko at inilarawan sa isang kuwentong inilathala noong 1889. Gayunpaman, ang mahahalagang natuklasang arkeolohiko sa mga distrito ng Marcellino at Battifarano, mga teritoryong katabi ng kasalukuyang bayan, ay nagpapakita na ang lugar ay sinakop ng mga Romano sa pagitan ng ika-6 at ika-3 siglo BK, na nagtayo ng mga kuta ng militar dito upang pigilan ang magulo na lokal na populasyon. Ang pundasyon ng kasalukuyang lugar ng Castronuovo ay tila medyo medyebal, na nagsimula pa noong panahon ng mga unang pagsalakay ng mga barbaro (ika-5-6 na siglo AD), nang ang populasyon ay nanirahan sa mga nakapalibot na kanayunan ay sumakop sa kasalukuyang lugar ng bayan, na bumubuo, para sa mga kadahilanang pangseguridad, ng mekanismo ng entrenchment na tipikal ng iba pang mga bayan sa timog na nasa looban. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2l3savw2s2fob6qzt5g6uk8v5q40kzy 0 311820 2227503 2004864 2026-09-22T04:44:51Z Ryomaandres 8044 2227503 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cersosimo|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.cersosimo.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=|saint=|elevation_m=548|elevation_footnotes=|population_demonym=Cersosimesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=24.75|area_footnotes=|mayor=Antonio Armando Loprete|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Cersosimo|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|3|N|16|21|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Cersosimo-Stemma.png|image_caption=A sculpture in the town, dedicated to war victims from Cersosimo.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Cersosimo.jpg|footnotes=}} Ang '''Cersosimo''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Isang mahalagang punto sa mas malaking basin ng Sinni, ang lugar na "Castello" ng Cersosimo ay mayaman sa mga labi ng arkeolohiya na kilala mula noong nakaraang siglo. == Mga monumento at tanawin == [[File:Cersosimo,_palazzo_Valicenti.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Cersosimo,_palazzo_Valicenti.jpg|left|thumb|Palazzo Valicenti]] === Arkitekturang pangrelihiyon === * Palasyo ng Valicenti * Arkeolohikpng pook ng Lucania na nagmula pa noong ika-4-ika-3 siglo BK * Mga labi ng Monasteryong Basilio ng Kyr-Zosimo (ika-11 siglo), bahagyang nagpapatong-patong sa kasalukuyang munisipyo. Nagtatampok ito ng mga pader na bato na may iba't ibang laki, nakaayos nang pahalang at pinagdikit ng lime mortar. * Simbahan ng Parokya na inialay kay Santa Maria di Costantinopoli na nagmula pa noong ika-11 siglo (Corso Plebiscito). * Mga labi ng Simbahan ng Costantinopoli (Largo Fiera) noong ika-19 na siglo. === Arkitekturang sibil === * Palasyo ng Valicenti (ika-19 na siglo) (Via Roma). * Mga inukit na portal na bato sa mga marangal na palasyo (ika-18-ika-19 na siglo) ng mga lokal na kantero. === Pook arkeolohiko === Lugar ng arkeolohiya sa Monte Castello, na katumbas ng akropolis ng isang lungsod sa Lucan. Sa panahon ng mga paghuhukay, natuklasan ang mga labi ng isang pinatibay na pader, na uri ng ''[[opus quadratum]]''. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 5b97sew9g6u7z4fhr3b0scb10bgj5uc 2227504 2227503 2026-09-22T04:45:03Z Ryomaandres 8044 2227504 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cersosimo|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.cersosimo.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=|saint=|elevation_m=548|elevation_footnotes=|population_demonym=Cersosimesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=24.75|area_footnotes=|mayor=Antonio Armando Loprete|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Cersosimo|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|3|N|16|21|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Cersosimo-Stemma.png|image_caption=A sculpture in the town, dedicated to war victims from Cersosimo.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Cersosimo.jpg|footnotes=}} Ang '''Cersosimo''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Isang mahalagang punto sa mas malaking basin ng Sinni, ang lugar na "Castello" ng Cersosimo ay mayaman sa mga labi ng arkeolohiya na kilala mula noong nakaraang siglo. == Mga monumento at tanawin == [[File:Cersosimo,_palazzo_Valicenti.jpg|left|thumb|Palazzo Valicenti]] === Arkitekturang pangrelihiyon === * Palasyo ng Valicenti * Arkeolohikpng pook ng Lucania na nagmula pa noong ika-4-ika-3 siglo BK * Mga labi ng Monasteryong Basilio ng Kyr-Zosimo (ika-11 siglo), bahagyang nagpapatong-patong sa kasalukuyang munisipyo. Nagtatampok ito ng mga pader na bato na may iba't ibang laki, nakaayos nang pahalang at pinagdikit ng lime mortar. * Simbahan ng Parokya na inialay kay Santa Maria di Costantinopoli na nagmula pa noong ika-11 siglo (Corso Plebiscito). * Mga labi ng Simbahan ng Costantinopoli (Largo Fiera) noong ika-19 na siglo. === Arkitekturang sibil === * Palasyo ng Valicenti (ika-19 na siglo) (Via Roma). * Mga inukit na portal na bato sa mga marangal na palasyo (ika-18-ika-19 na siglo) ng mga lokal na kantero. === Pook arkeolohiko === Lugar ng arkeolohiya sa Monte Castello, na katumbas ng akropolis ng isang lungsod sa Lucan. Sa panahon ng mga paghuhukay, natuklasan ang mga labi ng isang pinatibay na pader, na uri ng ''[[opus quadratum]]''. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} jeqhcl27ilj6tci4pegptwad8m42z8u 0 311821 2227505 2004961 2026-09-22T04:47:31Z Ryomaandres 8044 2227505 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Chiaromonte|elevation_min_m=|mayor=Valentina Viola|area_footnotes=|area_total_km2=70.02|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Chiaromontesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Armirosse, Battifarano, Bosco Magnano, Canocchielo-Pollino, Ponte, Cupolo, Grottole, Largo di Mezzo, Mancuoso, Pietrapica, Sagittario, Sammarella, San Pasquale, Sant'Uopo|elevation_m=794|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24, Agosto 29|postal_code=85032|area_code=0973|website={{official|http://www.comune.chiaromonte.pz.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Chiaromonte|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Chiaromonte2.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Chiaromonte-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|7|N|16|13|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Chiaromonte''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Sa ilalim ng kodang "Montegrano", ito ang naging pag-aaral para kay [[Edward C. Banfield]] sa ''[[The Moral Basis of a Backward Society]]''. == Kasaysayan == === Mga makasaysayang subdibisyon === Ang Chiaromonte ay nahahati sa mga sinaunang distrito, na tradisyonal na magkaribal sa mga serbisyong pangrelihiyon ng bayan. Sa partikular, ang mga distrito na pagmamay-ari ng Simbahan ng San Giovanni ay kapantay ng mga distrito na pagmamay-ari ng Simbahan ng San Tommaso Apostolo. Ang tradisyong ito ay nawala sa paglipas ng panahon, kapwa dahil sa matagal na pagsasara ng Simbahan ng San Tommaso para sa restorasyon at sa pagtaas ng populasyon ng lumang bayan. == Kasaysayan == Ang bayan ay nagmula sa napakatandang panahon, na may ebidensiya ng presensya ng tao na nagmula pa noong [[Panahon ng Bakal]] at kalaunan ay sa kulturang [[Magna Graecia|Griyego]]. Dahil naging mahalagang sentro ng kalakalan, kalaunan ay nasakop ito ng mga [[Sibilisasyong Romano|Romano]], na may maliit na kuta sa [[Castrovetere]], sa timog ng kasalukuyang Chiaromonte. Maraming pangalan ng mga lugar na Romano sa lugar (Castrovetere, Cotura, Maldinaso, Savino, Cozzocanino), na nagpapahiwatig ng presensya ng mga sakahan ng Roma. Ang Kapilya ng [[Onofre|Sant'Onofrio]], na kasalukuyang nasa teritoryo ng [[Fardella]], ay malamang na nagmula sa isang paganong [[santuwaryo]] na matatagpuan sa paanan ng kuta ng Roma na Castrovetere at sa ruta ng komunikasyon sa pagitan ng mga lambak ng Sinni at Agri. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 9rvo5w852gl1mvqyohzqbiel75w0hox 0 311822 2227506 2005408 2026-09-22T04:49:12Z Ryomaandres 8044 2227506 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Corleto Perticara|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.corleto.it/}}|area_code=0971|postal_code=85012|day=Enero 14|saint=San Potito Martir|elevation_m=749|elevation_footnotes=|population_demonym=Corletani|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=88.98|area_footnotes=|mayor=Antonio Massari|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Corleto Perticara|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|23|N|16|3|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Corleto Perticara-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Corleto P-Agosto 2008-Vista dal Sauro.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Corleto Perticara''' ([[Wikang Napolitano|Corletano]]: {{Lang|nap|Curléte}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Armento]], [[Gorgoglione]], [[Guardia Perticara]], [[Laurenzana]], [[Montemurro]], [[Pietrapertosa]], at [[Viggiano]]. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Tuyo at malusog ang hangin, na may karaniwang taunang pag-ulan na nasa pagitan ng 70 at 80 araw. == Pinagmulan ng pangalan == Ayon sa historyador na si [[Giacomo Racioppi]], ang toponimo ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] na cŏry̆lētum (kakahuyan ng abelyana); kung tungkol naman sa Perticara, ito ay isang opisyal na espesipikasyon na pinagtibay kasama ng maharlikang atas noong 1196 noong Enero 4, 1863, na kinuha ang pangalang Castrum dictum Perticarii, na iniuugnay ng mga iskolar sa isang sinaunang kolonya ng Roma na tinatawag na Perticaria, na ang lokasyon ay natukoy sa mga guho sa tuktok ng matarik na burol ng Serra Perticara, na tinatanaw ang kasalukuyang bayan. == Kultura == === Edukasyon === ==== Aklatan ==== Ang "Michele at Pietro Lacava" aklatang munisipal ay matatagpuan sa Via Zanardelli, sa sentro ng bayan. Ang "Aklatang panlibro ng Lucania" ay mayroong punong-tanggapan sa Via Nazionale, 159. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Poggibonsi]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} jpdtz72o9el04p4ud7e2xswpgimmgbr 0 311830 2227509 2083764 2026-09-22T04:52:54Z Ryomaandres 8044 2227509 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fardella|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.fardella.pz.it}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=|saint=[[San Antonio ng Padua]] at [[Madonna del Rosario]]<ref>Comune di Fardella, ''[http://www.comune.fardella.pz.it/sa/sa_p_testo.php?x=c676437194e2350d174d82f9d63a5c0d&idservizio=253&idtesto=2&idfoto=&node=0&PHPSESSID=c676437194e2350d174d82f9d63a5c0d#0 Storia del comune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210200830/http://www.comune.fardella.pz.it/sa/sa_p_testo.php?x=c676437194e2350d174d82f9d63a5c0d&idservizio=253&idtesto=2&idfoto=&node=0&PHPSESSID=c676437194e2350d174d82f9d63a5c0d |date=2012-02-10 }}''</ref>|elevation_m=745|elevation_footnotes=|population_demonym=Fardellesi|population_footnotes=|area_total_km2=29.08|area_footnotes=|mayor=Domenica Orfino|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Fardella|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|7|N|16|10|E|region:IT_type:city(765)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Fardella-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Laghetto di Fardella.jpg|footnotes=}} Ang '''Fardella''' ay isang bayan at [[komuna]] ng 598 residente,<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/pop2019/index.html|title=Statistiche demografiche ISTAT|access-date=2021-08-20|archive-date=2020-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326022645/http://demo.istat.it/pop2019/index.html|url-status=dead}}</ref> sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. == Kasaysayan == Ang Fardella ay naging isang munisipalidad noong 1808 at pagsapit ng 1819 ay may 1,004 na naninirahan. Nakilahok ito sa mga pag-aalsa laban sa mga Borbon, kung saan partikular na nakilala si [[Giovanni Costanza]]. Noong 1860, pinamunuan niya ang mga rebeldeng Fardella, na nakakabit sa VI na hanay ng mga puwersang panghihimagsik ng Lucanian na pinamumunuan ni [[Aquilante Persiani]] mula sa [[Siena]]. Sa simula ng ika-20 siglo, nagsimulang magdusa ang Fardella mula sa lumalaking penomeno ng emigrasyon at noong 1928, noong panahon ng Pasista, ito ay pinagsama-sama sa [[Chiaromonte]], kasama ang Teana. Pagkatapos ng digmaan, nakuha ng Fardella ang awtonomiya nito, noong 1947.<ref>{{Cita web|url=https://www.visitfardella.it/storia-di-fardella/|titolo=Storia di Fardella}}</ref> == Sport == Ipinagmamalaki ng maliit na bayan ang isang five-a-side koponan ng futbol sa Lucanian Serie D, ang Fardella Calcio a 5. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} gnprgiy27umnhmj0amfljhav740w35v 0 311831 2227507 2083715 2026-09-22T04:50:27Z Ryomaandres 8044 2227507 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Episcopia|elevation_min_m=|mayor=Egidio Vecchione|area_footnotes=|area_total_km2=28.64|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Episcopioti|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Demanio, Fichi D'Antuon, Lago Angella, Manca di Basso, Manca di Sopra|elevation_m=530|saint=[[San Nicolas]]|day=Ikalawang Linggo ng Mayo|postal_code=85033|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.episcopia.pz.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Episcopia|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Piazza Arcieri 01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Episcopia-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|5|N|16|6|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Episcopia''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. == Kasaysayan == Itinatag ang Episcopia bilang isang kuta ng mga Busantino upang ipagtanggol ang mga hangganan ng Silangang Imperyong Romano laban sa mga ambisyon ng mga Lombardo na magpalawak. Noong 1456, ang Episcopia at ang kastilyo nito ay ipinagkaloob ni Giovanni Venceslao Sanseverino, Konde ng Chiaromonte, bilang isang fiefdom sa maharlikang si Tommaso Succurto ng Senise, sa kaniyang mga tagapagmana at kahalili. Ipinasa ito ni Tommaso sa kanyang anak na si Giovanni, na baron pa rin noong 1508 nang pirmahan niya ang kontrata ng kasal para sa kaniyang anak na si Sancia Succurto, na nagpakasal sa maharlikang si Angelillo Carrano ng Diano. Hawak nila ang fiefdom sa loob ng maraming taon. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika na may petsang Setyembre 10, 1982. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} {{Lalawigan ng Potenza}} 3lijbruxhxoyje95lrx1emu8arkw6l4 0 311834 2227510 2083846 2026-09-22T04:55:07Z Ryomaandres 8044 2227510 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Filiano|elevation_footnotes=|mayor_party=Civic List "Democrazia Partecipata"|mayor=Francesco Santoro|area_footnotes=|area_total_km2=70|population_footnotes=|population_demonym=Filianesi|elevation_m=600|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|istat=|saint=[[Maria|Santa Maria ng Rosario]]|day=Ikalawang Linggo ng Agosto|postal_code=85020|area_code=0971|website=www.comune.filiano.pz.it|frazioni=Dragonetti, Forenza Scalo, Scalera, Sterpito di Sopra, Sterpito di Sotto, Inforchia, Luponio, Don Ciccio|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Filiano|image_shield=Filiano-Stemma.gif|native_name=|settlement_type=|image_skyline=Palazzo Corbo ex masseria.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|shield_alt=|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|49|N|15|42|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Filiano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Filiàne}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ([[Munisipalidad|munisipyo]]) ng [[Atella, Basilicata|Atella]], [[Avigliano]], [[Forenza]], [[Ripacandida]], at [[San Fele]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng bayan ng Filiano ay nag-ugat sa modernong panahon, nang maraming magsasaka mula sa Avigliano ang lumipat mula sa kalapit na bayan. Iniwan nila ang sinaunang castrum, na hindi na sapat upang pakainin ang buong populasyon, at itinuon ang kanilang mga aktibidad sa agrikultura sa mga lugar na lampas sa bundok ng Carmine, kung saan ang malawak na lupain ay maaaring garantiya ng mas mataas na produktibidad. Dahil sa makabagong patakaran sa marketing ng bagong may-ari ng piyudo ng Lagopesole (1531)—na kinabibilangan ng kasalukuyang Munisipalidad ng Filiano—ang Genoves na almirante na si Andrea Doria, isang napakalaking proyekto ng deporestasyon at paglilinis ang inilunsad, na napakalaki kaya't binago nito ang isang siksik na kakahuyan na lugar tungo sa isang produktibo at kapaki-pakinabang na lugar. Hinikayat din ng bagong piyudal na panginoon, sa pamamagitan ng isang paborableng patakaran sa buwis, ang pagdating ng mga bagong naninirahan upang mapakinabangan ang potensyal ng teritoryo. Kaya naman libo-libong magsasaka ang nagsimulang umupa ng lupa para sa pagpapastol sa Difesa di Monte Caruso at lupang lilinisin sa mas mababang bahagi ng lambak, sa itaas na Lambak Vitalba, kung saan kalaunan ay itatatag ang nayon ng Filiano. ==Mga sanggunian== <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} jq8zvqpsenoef1eqqj0gv3jw51iz35h 0 311835 2227511 2005530 2026-09-22T04:55:57Z Ryomaandres 8044 2227511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Forenza|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.forenza.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85023|day=Nobyembre 4|saint=San [[Carlos Borromeo]]|elevation_m=836|elevation_footnotes=|population_demonym=Forenzesi, Forentani|population_footnotes=|area_total_km2=116.31|area_footnotes=|mayor=Francesco Mastrandrea|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Forenza|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|52|N|15|51|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Forenza-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Forenza.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Forenza''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]] : {{Lang|nap|Ferénze}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. Ito ay mag hangganan sa mga ''comune'' ng [[Acerenza]], [[Avigliano]], [[Filiano]], [[Ginestra]], [[Maschito]], [[Palazzo San Gervasio]], [[Pietragalla]], at [[Ripacandida]]. == Kasaysayan == Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], sa pagitan ng 1940 at 1943, pitong Hudyong lumikas mula sa Alemanya, Austria, at Polonya ang napilitang ikulong sa Forenza. Pinalaya silang lahat nang dumating ang hukbong Alyado noong Setyembre 1943. Ang ilan sa kanila ay nakapag-emigrasyon sa Estados Unidos noong Hulyo 1944. Ang iba naman ay lumipat sa Bari upang hintayin ang pagtatapos ng digmaan.<ref>[https://www.annapizzuti.it/regioni/basilicata.php Ebrei stranieri internati in Basilicata].</ref> Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nakaranas ang Forenza ng matinding pandarayuhan, kung saan bumaba ang populasyon nito ng humigit-kumulang tatlong libong naninirahan pagsapit ng taong 2010. == Mga pangunahing tanawin == Kasama sa mga tanawin ang: * Ang Chiesa del Crocifisso, na nagtataglay ng isang kahoy na krusipiho mula noong ika-17 siglo * Chiesa Madre (Inang Simbahan), na nagtatampok ng [[Arkitekturang Romaniko|Romanikong]] portada * Simbahan ng Annunziata, tahanan ang isang rebulto ni S. Maria ng mga Lombardo sa loob. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == *  {{cite web|url=http://www.comuni-italiani.it/076/033/stemma.html|title=Stemma Comune di Forenza|website=Comuni-italiani.it|access-date=2016-11-14}} {{Lalawigan ng Potenza}} 9g5rfbr4qxx8xg0prf38etm42li09t3 0 311837 2227513 2006123 2026-09-22T04:59:45Z Ryomaandres 8044 2227513 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Gallicchio | official_name = Comune di Gallicchio | native_name = [[Griko]]:{{lang|el|Gallikion}} | image_skyline = Gallicchio veduta.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Gallicchio-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|17|N|16|8|E|region:IT|display=inline}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ) | mayor_party = | mayor = Pasquale Sinisgalli | area_footnotes = | area_total_km2 = 23 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref> | population_total = 907 | population_as_of = 31 Disyembre 2010 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Gallicchiesi | elevation_footnotes = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | elevation_m = 730 | saint = | day = | postal_code = 85010 | area_code = 0971 | website = {{official website|http://www.comune.gallicchio.pz.it/}} | footnotes = | istat = 076035 | frazioni = [[Armento]], [[Guardia Perticara]], [[Missanello]], [[Roccanova]], [[San Chirico Raparo]], [[San Martino d'Agri]] }} Ang '''Gallicchio''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. May ilang iskolar na naghihinuha na ang pangalan ay nagmula sa Gallus ictus o "tandang naghahagis", dahil ang eskudo de armas ng munisipyo ay nagtatampok ng tandang na may hawak na palaso sa kanang paa nito habang inihahagis ito. Naniniwala ang iba na ito ay nagmula sa Griyegong Calloi ai coi na nangangahulugang "magagandang bahay" o mula sa Allòi oicoi o "iba pang mga bahay".<ref>{{Cita web|url=http://www.dizionariogallic.altervista.org/storia/storia_gallicchio.htm|titolo=Contributo alla storia di Gallicchio}}</ref> [[File:Gallicchio.jpg|left|thumb|Gallicchio]] == Kasaysayan == Ang pagkakatuklas ng isang kahon ng mga barya sa Gallicchio Vetere ay nagpapatunay sa pagkakaroon ng isang sinaunang pamayanan noon pang ika-3 siglo BK, at ang kasalukuyang bayan ay pinaniniwalaang nagmula sa pagkawasak ng Gallicchio Vetere ng mga [[Saraseno]], na pumilit sa mga naninirahan na maghanap ng kanlungan sa mga kuweba na hinukay sa bato sa tabi ng kanal na kilala bilang "dei Monaci". == Simbolo == Asul ang eskudo de armas, na may ginintuang [[Tandang (eraldika)|tandang]] na sinusuportahan ng berdeng bundok na may tatlong taluktok, at may hawak na pulang palaso sa paa nito, habang inilulunsad ito,<ref>{{cita testo|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-pz-gallicchio.pdf|autore=Comune di Gallicchio|titolo=Statuto|posizione=Art. 6 c. 3}}</ref> Ang bandila ay isang asul na tela. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Wikivoyage-inline}} {{Lalawigan ng Potenza}} 5k3y9cww99ixwc81d8dl8tssdn8bubn 0 311838 2227512 2006087 2026-09-22T04:57:53Z Ryomaandres 8044 2227512 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Francavilla in Sinni|elevation_min_m=|mayor=Romano Cupparo|area_footnotes=|area_total_km2=46.82|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|population_demonym=Francavillesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=421|saint=San Felix at [[San Policarpio]]|day=Agosto 10|postal_code=85034|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.francavillainsinni.pz.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Francavilla in Sinni|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Palazzo delle Decime.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Francavilla in Sinni-Stemma.png|image_map=File:Map of comune of Francavilla in Sinni (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=Francavilla within the Province of Potenza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|5|N|16|12|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Francavilla in Sinni''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Francavill}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], sa [[Katimugang Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Chiaromonte]], [[Fardella, Basilicata|Fardella]], [[San Severino Lucano]], [[Terranova di Pollino]], at [[San Costantino Albanese]].<ref>{{OSM|r|40212|Francavilla in Sinni}}</ref> Ang ilog Sinni ay tumatawid sa teritoryo nito sa hilaga. == Mga monumento at tanawin == [[Talaksan:Francavilla in Sinni, municipio.jpg|left|thumb|Munisipyo.]] Kabilang sa arkitektura at artistikong pamana ng Francavilla ang * Santuwaryo ng Mahal na Birhen ng Pompeii noong ika-19 na siglo, na ipinagdiriwang tuwing ikaapat na Linggo ng Agosto; * Ang Simbahang Parokya nina San Felix at San Policarpo (mga patron ng bayan). Ang gusaling ito noong ika-19 na siglo, na naibalik noong 1957, ay naglalaman ng isang malaking canvas noong ika-18 siglo na naglalarawan ng Presentasyon sa Templo, isang canvas na naglalarawan sa Madonna na Nakaluklok kasama ng mga Santo, isang mataas na altar, at mga pangalawang altar na gawa sa pininturahang kahoy na ginagaya ang marmol na nakatanim noong ika-18 siglo; * Ang Kapilya ni San Antonio noong ika-19 na siglo; * Ang Kapilya ni San Jose noong ika-19 na siglo, na may canvas na naglalarawan sa Mahal na Birhen ng Pag-aakyat; * Ang Kapilya ng Pag-aakyat noong ika-19 na siglo; * Ang Villa Comunale, na matatagpuan sa sentro ng bayan, ay itinayo noong 1956 ng noo'y Alkalde, si Mario Ferrara. * "Castello Viceconte," na itinayo noong 1886 bilang isang sakahan at pribadong tirahan; * Ang Certosa di San Nicola, na inialay kay San [[Nicolas ng Bari]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.francavillainsinni.pz.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [http://www.comuni-italiani.it/076/034/ Francavilla sa Sinni sa comuni-italiani.it] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} 66luklm5vlp2fvkyo27lire4kmncufb 0 311846 2227515 2006190 2026-09-22T05:02:06Z Ryomaandres 8044 2227515 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Grumento Nova | official_name = Comune di Grumento Nova | native_name = | image_skyline = Grumento Nova.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = GrumentoNova-Stemma.gif | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|17|N|15|53|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = [[Basilicata]] | province = [[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ) | frazioni = | mayor_party = | mayor = Vincenzo Vertunni | area_footnotes = | area_total_km2 = 66.17 | population_footnotes = <ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> | population_total = 1837 | population_as_of = Disyembre 2004 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Grumentini | elevation_footnotes = | elevation_m = 771 | twin1 = | twin1_country = | saint = | day = | postal_code = 85050 | area_code = 0975 | website = {{official website|http://www.comune.grumentonova.pz.it/}} | footnotes = }} Ang '''Grumento Nova''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[katimugang Italya]] ng [[Basilicata]]. Ang sinaunang pangalan ng bayan ay Saponara. Sa lokalidad na Spineta matatagpuan ang mga labi ng Romanong bayan ng [[Grumentum]]. == Heograpiyang pisikal == Ito ay matatagpuan sa 780 m sa ibabaw ng antas ng dagat sa [[Lambak Agri]] sa gitnang-kanlurang bahagi ng lalawigan. Nasa hangganan nito ang mga munisipalidad ng [[Moliterno]], [[Sarconi]] (7 km), [[Tramutola]] (13 km), [[Viggiano]] (14 km), [[Montemurro]] (16 km), [[Spinoso]] (17 km), at [[Marsicovetere]] (18 km). == Mga monumento at tanawin == === Inang Simbahan ni San Antonino Obispo at Martir === Ang unang renobasyon, noong 1561, ay isinagawa ni Arsopari Bernardino Giliberti. Noong 1604, nagtayo ang pamilyang Cotino ng isang kapilya na inialay sa Banal na Krusipiho sa kanan. Ang mga ipinintang larawan sa dingding sa trapdoor sa kanan, sa loob ng simbahan, ay mula pa sa panahong ito. Ang tatlong-palapag na toreng kampanaryo ay natapos noong 1609. Si Bernardino Cioffi, ang unang mitred archpriest ng Saponara, ay nagpakabit doon ng isang malaking kampanaryo. Noong 1635, pinalawak ni Archpriest Giovanni Francesco Danio ang kanang pakpak ng simbahan sa pamamagitan ng pagtatayo ng tatlong bagong kapilya. Noong panahong iyon, ang simbahan ay may mga sumusunod na katangiang arkitektura: * ang patsadang Romaniko na natatakpan ng opus reticulatum; * ang nabe na nasa gilid ng isang dobleng hanay ng tatlong mas maliliit na kapilya; * ang kisame na gawa sa mga nakakuwadrong panel; * ang koro, na may parisukat na plano, na kasing lapad ng nabe. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} t7w1zlwhq4jsq0082xfzqevb7qgymdf 0 311849 2227517 2006218 2026-09-22T05:04:33Z Ryomaandres 8044 2227517 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Guardia Perticara|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=53.68|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Guardiesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=750|mayor_party=|saint=|day=|postal_code=85010|area_code=0971|website={{official website|http://www.comuneguardia.it/}}|footnotes=|mayor=Pasquale Montano|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|official_name=Comune di Guardia Perticara|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Guardia Perticara 01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Guardia Perticara-Stemma.png|image_map=|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|21|36.30|N|16|5|57.19|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|istat=076038}} Ang '''Guardia Perticara''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == Ito ay matatagpuan sa taas na 750 m mula sa antas ng dagat sa [[Lambak Agri]] sa gitnang-silangang bahagi ng lalawigan, na nasa hangganan ng gitnang-kanlurang bahagi ng [[Lalawigan ng Matera]]. Nasa hangganan ito ng mga munisipalidad ng [[Corleto Perticara]] at [[Gorgoglione]] (MT) (11 km), [[Gallicchio]] (12 km), [[Armento]] (16 km), at [[Missanello]] (18 km). == Kasaysayan == Ang nayon ay may sinaunang pinagmulan; ang ebidensiyang arkeolohiko ay nagmumungkahi ng mga pamayanan noon pang Maagang Panahon ng Bakal, noong ika-9-8 siglo BK. Sa lugar ng San Vito, natuklasan ang mga kagamitang libingan na mula pa noong ika-5 siglo BK, at ang mga tuklas na ito ay napatunayang mahalaga sa ating pag-unawa sa mga [[Mga Enotrio|Enotrio]], ang mga sinaunang naninirahan sa rehiyong ito. Ang mga tala ng mga kuwebang Basilio ay nagmumungkahi ng isang malakas na impluwensya ng Ortodoksong Griyego noong bandang ika-10 siglo. Ang Guardia Perticara ay tahanan ng dalawang asetiko, sina [[Luca di Armento]], ang nagtatag ng monasteryo ng [[Carbone, Basilicata|Carbone]], at [[Vitale da Castronuovo]]. Kasunod nito, sa pagdating ng mga [[Saraseno]] sa mga lupain ng [[Lucania]], ang nayon ay nawasak at nanatiling walang nakatira sa loob ng mahabang panahon. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} eojl90bv1n4xkkvohyqpzcv0sc0yre2 0 311850 2227518 2083771 2026-09-22T05:06:39Z Ryomaandres 8044 2227518 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lagonegro|elevation_min_m=|mayor=Maria Rita Cocciufa (commissar§)|area_footnotes=|area_total_km2=113.07|population_footnotes=<ref>{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2017</ref>|population_demonym=Lagonegresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Casale Serino, Cervaro, Farno, Fecìla, Fortino, Malpignata, Pennarone, Strette|elevation_m=666|saint=San Nicolas ng Bari|day=Disyembre 6|postal_code=85042|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.lagonegro.pz.it/}}|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|official_name=Comune di Lagonegro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Lagonegro al tramonto.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Lagonegro-Stemma.png|image_map=Map of comune of Lagonegro (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=Lagonegro sa loob ng Lalawigan ng Potenza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|8|N|15|46|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Lagonegro''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Launìvere}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Italya|Timog Italya]] ng [[Basilicata]]. Bahagi ito ng [[Valle del Noce]] at mayroong (2017) populasyon na 5,471.<ref><span class="languageicon">(in Italian)</span> [http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716065929/http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html |date=2018-07-16 }}: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2017</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad, na matatagpuan sa timog-kanluran ng lalawigan nito, ay malapit sa mga hangganan ng Basilicata kasama ang [[Cilento]], isang subrehiyon ng [[Campania]], ay may hangganan sa mga munisipalidad ng [[Casalbuono]], [[Casaletto Spartano]], [[Si Lauria|Lauria]], [[Moliterno]], [[Montesano sulla Marcellana]], [[Nemoli]], [[Rivello]], at [[Tortorella]].<ref>{{OSM|r|40289|Lagonegro}}</ref> Kabilang dito ang mga nayon (mga ''[[frazione]]'') ng Casale Serino, Cervaro, Farno, Fecìla, Fortino, Malpignata, Pennarone, at Strette. == Kultura == === Aklatan === Ang Aklatang Munisipal ng "Giuseppe De Lorenzo", na matatagpuan sa Bulwagan ng Bayan, ay naglalaman ng humigit-kumulang 15,000 tomo.<ref>{{cita web|titolo=Biblioteca civica Giuseppe De Lorenzo|url=https://anagrafe.iccu.sbn.it/it/ricerca/dettaglio.html?codice_isil=IT-PZ0045}}</ref> Ang Aklatan ng Parokya ng Simbahan ng San Nicola, ay naglalaman ng mahigit 2,000 sinaunang tomo, simula sa mga edisyon noong ika-labing-anim na siglo.<ref>{{cita news|titolo=A Lagonegro un oceano di cultura|url=https://www.avvenire.it/rubriche/pagine/a-lagonegroun-oceano-di-cultura|rivista=Avvenire|autore=Mimmo Mastrangelo|data=19 settembre 2018}}</ref> == Ekonomiya == === Turismo === Matatagpuan 20 kilometro mula sa sentro ng bayan, ang Lago Laudemio-Conserva di Lauria pook ng ski ay nag-aalok ng maraming dalisdis at akomodasyon. Ang lugar ay bahagyang bukas simula noong panahon ng taglamig 2017/2018. == Tingnan din == * [[Katedral ng Lagonegro]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.lagonegro.pz.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Potenza}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} 56r0catnzz2ftflf83ey9vjn8irouvr 0 311855 2227519 2120984 2026-09-22T05:08:44Z Ryomaandres 8044 2227519 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Latronico|elevation_min_m=|area_footnotes=|area_total_km2=76.66|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Latronichesi|telephone=|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|mayor_party=|elevation_m=888|postal_code=85043|saint=[[San Gil]]|day=Setyembre 1|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.latronico.pz.it/}}|mayor=Fausto Alberto De Maria|frazioni=Agromonte Magnano, Agromonte Mileo, Battista, Calda, Cerri, Fraccia-Laghi, Iannazzo, Ischitelli, Lucarelli, Mastroluca, Masullo, Pargo, Pantoni, Papaleo, Perosa, Perricchio, Preti, Procoio, Serrone, Varrazzo|official_name=Comune di Latronico|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Rione Capadavutu.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Latronico-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|5|N|16|1|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|footnotes=}} Ang '''Latronico''' ([[Wikang Napolitano|Latronichese]]: {{Lang|nap|Latruonicu}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Dahil sa mataas na taas na {{Convert|888|m|ft}} mas malamig dito, kahit na sa tag-araw, kaysa mas malalaking lungsod sa baybayin.<ref>{{Cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=163160|title=Latronico, Italy Travel Weather Averages (Weatherbase)|access-date=2021-08-21|archive-date=2012-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918084955/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=163160|url-status=dead}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay unang itinayo sa paligid ng itaas na bahagi at pagkatapos ay binuo kalaunan sa mga mas mababang lugar. Makikita ito sa pamamagitan ng pagtingin sa istrukturang urbano: ito ay mahalagang isang "mantsa ng langis" at makikilala ang isang bahagi, kung saan matatagpuan ang makasaysayang sentro, na tinatawag na Capadavutu at isang mas mababang bahagi na tinatawag na Capabbasciu. Sa lugar na tinatawag ng mga naninirahan na Munisterio, noong sinaunang panahon ay mayroong isang kumbentong Heswita.<ref>{{cita web|url=https://maps.google.com/maps?ll=40.083333,16.016667&spn=0.1,0.1&t=k&q=40.083333,16.016667&t=k&z=16|titolo=Vista di Latronico dal satellite|accesso=13 marzo 2010}}</ref> Hangganan nito ang mga munisipalidad ng [[Episcopia, Italya|Episcopia]] (14 km), [[Castelluccio Superiore]] (19 km), [[Castelluccio Inferiore]] (20 km), [[Lauria]] (22 km), [[Carbone, Basilicata|Carbone]] (24 km), [[Castelsaraceno]], at [[Fardella, Basilicata|Fardella]] (25 km). == Kasaysayan == May iba't ibang opinyon tungkol sa pinagmulan ng pangalan nito: ayon sa ilan, ito ay nagmula sa dalawang salitang [[Wikang Griyego|Griyego]] na nangangahulugang "nakatagong lugar", habang ang iba naman ay nagsasabing ito ay hango sa salitang Griyego na Latomia (paghuhukay bato, na naroroon pa rin sa munisipalidad) na may dagdag na [[Hulapi|hulaping]] -ico. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} nm36qduiatk6rceuffzwg0fxfw0jpig 0 311856 2227520 2087084 2026-09-22T05:10:08Z Ryomaandres 8044 2227520 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Laurenzana|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.laurenzana.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85014|day=Huling Linggo ng Mayo|saint=Beato Egidio; Madonna del Carmine|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Laurenzanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=95|area_footnotes=|mayor=Michele UNGARO|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Laurenzana|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|27|35|N|15|58|15|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Laurenzana-stemma.jpg|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Laurenzana-skyline-2011.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Laurenzana''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Laurenzànë}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] ([[Katimugang Italya]]). Tumataas ito sa isang pag-agos sa pagitan ng torre Camastro at ng kakahuyang nakapalibot sa lambak ng Serrapotamo. == Kasaysayan == Noong ika-17 siglo lamang, bilang resulta ng paglago at kalakalan ng mga lungsod, nahikayat ang mga tore ng pader ng lungsod na maging bahagi ng istrukturang urbano at muling ginamit para sa mga layuning sibilyan. Kalaunan ay umunlad ang estrukturang urbano sa kahabaan ng tagaytay, kung saan lumitaw ang pinakamalaking palasyo ng burgesya. === Kastilyo === Nangingibabaw ang kastilyo sa buong nayon mula sa tuktok ng bangin kung saan ito itinayo bilang isang bantayog para sa lambak ng Ilog Camastra. Mula pa noong panahon ng mga Norman, ang lugar ay pinatibay ng mga Lombardo at Binsantino, na kalaunan ay naging isang himpilan ng mga Arabe. Ang Panginoon ng Laurenzana, si Raimondo Orsini de Balzo, na namamahala mula 1483, ang responsable sa pagsasaayos nito, pagbabago nito bilang isang tirahan ng mga baron, pagpapalawak ng lugar, at pagtatayo ng rampa patungo sa pangunahing tarangkahan. Kasunod nito, ipinakilala ng pamilyang Loffredo ang eraldikang eskudo de armas ng tatlong bundok na nasa tuktok ng isang anim na tulis na bituin, na pumalit sa dating munisipal na eskudo de armas na naglalarawan kay San Lorenzo ng isang gridiron. == Mga kapistahang panrelihiyon == * Beato Egidio da Laurenzana: Enero 10 (petsa ng kapanganakan); Huling Linggo ng Mayo o Unang Linggo ng Hunyo * Sant'Antonio di Padova : Hunyo 13 * San Vito : Hunyo 15 * Madonna del Carmelo : Hulyo 16 * San Rocco : August 16 * Madonna Addolorata : Huling Linggo ng Setyembre == Demograpiko == ''Senso ng populasyon''<timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:8000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:7588 bar:1871 from:0 till:7592 bar:1881 from:0 till:7013 bar:1901 from:0 till:4304 bar:1911 from:0 till:3566 bar:1921 from:0 till:3588 bar:1931 from:0 till:3892 bar:1936 from:0 till:4244 bar:1951 from:0 till:4769 bar:1961 from:0 till:4300 bar:1971 from:0 till:3369 bar:1981 from:0 till:3060 bar:1991 from:0 till:2640 bar:2001 from:0 till:2250 PlotData= bar:1861 at: 7588 fontsize:S text:7.588 shift:(-8,5) bar:1871 at: 7592 fontsize:S text:7.592 shift:(-10,5) bar:1881 at: 7013 fontsize:S text:7.013 shift:(-10,5) bar:1901 at: 4304 fontsize:S text:4.304 shift:(-10,5) bar:1911 at: 3566 fontsize:S text:3.566 shift:(-10,5) bar:1921 at: 3588 fontsize:S text:3.588 shift:(-10,5) bar:1931 at: 3892 fontsize:S text:3.892 shift:(-10,5) bar:1936 at: 4244 fontsize:S text:4.244 shift:(-10,5) bar:1951 at: 4769 fontsize:S text:4.769 shift:(-10,5) bar:1961 at: 4300 fontsize:S text:4.300 shift:(-10,5) bar:1971 at: 3369 fontsize:S text:3.369 shift:(-10,5) bar:1981 at: 3060 fontsize:S text:3.060 shift:(-10,5) bar:1991 at: 2640 fontsize:S text:2.640 shift:(-10,5) bar:2001 at: 2250 fontsize:S text:2.250 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data ISTAT </timeline> == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Barberino di Mugello]], Italya == Tingnan din == * [[Caetani|Gaetani dell'Aquila d'Aragona]], mga prinsipe ng Piedimonte, at mga duke ng Laurenzana ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|en}}[http://www.laurenzanesi.org/ Laurenzana Genealogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211205160652/https://www.laurenzanesi.org/ |date=2021-12-05 }}(Births, Marriage index 1809-1910, Deaths) {{Lalawigan ng Potenza}} sv2zh3aou8j6ykoz0b4iazgvcghzdtl 0 311857 2227521 2099393 2026-09-22T05:13:02Z Ryomaandres 8044 2227521 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Lauria | official_name = Comune di Lauria | native_name = | image_skyline = 10 Maggio 2016 Lauria (2).jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = | shield_alt = | image_map = Map of comune of Lauria (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg | map_alt = | map_caption = Lauria within the Province of Potenza | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|03|N|15|50|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = [[Basilicata]] | province = [[Province of Potenza|Potenza]] (PZ) | frazioni = see [[Lauria#Frazioni|list]] | mayor_party = | mayor = Angelo Lamboglia | area_footnotes = | area_total_km2 = 176.63 | population_footnotes = <ref name="istat">Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref> | population_total = 12669 | population_as_of = Marso, 31 2018 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Laurioti | elevation_footnotes = | elevation_m = 430 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[Domenico Lentini|Pinagpalang Domenico Lentini]] | day = Pebrero 25 | postal_code = 85044 | area_code = 0973 | website = {{official website|http://www.comune.lauria.pz.it/}} | footnotes = }} [[Talaksan:San_Giacomo_(Lauria).jpg|thumb|240x240px| Simbahan ni Santiago.]] [[Talaksan:Monumento_Ruggiero_di_Lauria.jpg|thumb|240x240px| Monumento kay Roger ng Lauria.]] '''Ang Lauria''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Potenza]], sa [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]], na matatagpuan malapit sa mga hangganan ng [[Calabria]]. Ito ay may isang pader, medyebal na bayan sa matarik na bahagi ng isang burol, na may isa pang bahagi ng teritoryo ng munisipyo sa kapatagan sa ibaba. Makasaysayan itong pinakamalaking lungsod sa timog-kanlurang rehiyon ng [[Lucania]]. == Heograpiya == === Mga ''frazione'' === Mga ''[[frazione]]'': Acqua delle Donne, Alte Coste, Capraro, Catania, Melara, [[Montegaldo]], Murge, [[Pecorone]], Rosa, San Paolo, Seluci, Taverna del Postiere.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://www.italiamappata.it/basilicata/55-lauria/mappa|titolo=mappa del comune di LAURIA/Potenza/Basilicata|sito=www.italiamappata.it|accesso=2022-08-04}}</ref> == Kasaysayan == Kapansin-pansin din ang pagbabayad ng pantubos at ang kasunod na pagpapalaya kay [[John Paul Getty III]], apo ng negosyanteng langis na si [[Jean Paul Getty]], na noon ay kilala bilang pinakamayamang tao sa mundo, sa kahabaan ng highway na dumaan sa Lauria, kasunod ng pagdukot na isinagawa ng [['Ndrangheta]] noong Hulyo 10, 1973 sa [[Roma]]. == Simbolo == Ang simbolo ng munisipalidad ng Lauria ay isang basilisko na nakakapit sa isang puno ng laurel, na nagpapakita ng motto na [[Wikang Latin|Latin]] na ''[[Noli me tangere (parilala)|Noli me tangere]]'' ("Huwag mo akong salingin"), na nagbibigay-diin sa nakakatakot at hindi mahawakan na mga naninirahan dito. Ang bandila ay isang asul na bandila. == Mga sanggunian == {{Reflist}} * &nbsp;This article&nbsp;incorporates text from a publication now in the public domain:&nbsp;Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Lauria". Encyclopædia Britannica. 16 (11th&nbsp;ed.). Cambridge University Press. p.&nbsp;286. == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.lauria.pz.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060527215950/http://www.comune.lauria.pz.it/ |date=2006-05-27 }} {{In lang|it}} * [http://www.comuni-italiani.it/076/042/ Lauria sa comuni-italiani.it] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} 9qus3helvoz4vc85659ku0jdur9lok5 0 311859 2227522 2033122 2026-09-22T05:15:07Z Ryomaandres 8044 2227522 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Lavello | official_name = Città di Lavello | image_skyline = Lavello.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Lavello-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|41|3|N|15|48|E|region:IT_type:city(13694)|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ) | frazioni = Gaudiano | mayor_party = | mayor = Antonio Annale | area_footnotes = | area_total_km2 = 132 | population_footnotes = | population_total = 13871 | population_as_of = Setyembre 2008 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Lavellesi | elevation_footnotes = | elevation_m = 313 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[San Mauro]] | day = Mayo 2 | postal_code = 85024 | area_code = 0972 | website = {{official website|http://www.comune.lavello.pz.it}} | footnotes = }} Ang '''Lavello''' ([[Wikang Napolitano|Potentino]]: {{Lang|nap|Lavìdde}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] ng [[katimugang Italya]]; ito ay matatagpuan sa gitna ng lambak [[Ofanto]]. == Kasaysayan == Ito ay isa nang mahalagang sentrong tinitirhan noong panahon ng mga [[Mga Lombardo|Lombard]] at si [[Sicardo ng Benevento|Sicardo]], [[Duke ng Benevento]], ay napatay dito noong 839. == Mga pangunahing tanawin == * Ang Kastilyo * Simbahan ng Annunziata (ika-17 siglo), na nagtataglay ng isang ika-16 na siglong ''Anunsiyo'' mula sa Napolitanong Paaralan. == Kultura == === Mga pagdiriwang ng karnabal === Ang Karnabal ng Lavelse, sa loob ng saklaw ng ERDF OP 2007/2013 Intervention Lines, ay kinilala bilang isang Hindi Mahahawakang Pamana ng Basilicata na dapat protektahan at itaguyod.<ref>{{Cita web|url=https://patrimonioculturale.regione.basilicata.it/rbc/form.jsp?bene=309&sec=5|titolo=Il Carnevale lavellese}}</ref> Ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng mga piging na tinatawag na Pett'la 'ngôule<ref>{{Cita web|url=https://www.rainews.it/tgr/basilicata/video/2026/01/i-festini-del-carnevale-lavellese-c4990b72-ad5c-4049-a0e4-0b1faedb467a.html|titolo=I "festini" del Carnevale lavellese - Si rinnova la tradizione delle "Pett'la 'ngoule"}}</ref> at isang tipikal na kasuotan: ang Domino. Noong nakaraan, ang mga pagdiriwang na ito ay isinaayos kasama ang mga kaibigan at pamilya sa maliliit na tahanan, na puno ng musika at mga tinig, mula sa matatanda hanggang sa mga bata, na naghihintay sa pagdating ng mga maskara ng Domini. Para sa mga kabataan, ito lamang ang oras kung kailan, nakabalot sa mga pulang roba ng maskara ng Domino, maaari silang sumayaw kasama ang kanilang mga minamahal nang hindi nalalaman ng kanilang mga magulang. Ang diwang ito ay napanatili pa rin hanggang ngayon. Ang mga piging ay naglalabas ng isang kapaligiran ng malawak na pamilya at ang aroma ng tradisyonal na lutuing Lavelle ay mararamdaman. == Mga kilalang mamamayan == * [[Angelo Tartaglia]] - mersenaryo == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} c9869zvd1lih50m0oep4oos6m9070f7 0 311860 2227523 2182529 2026-09-22T05:18:29Z Ryomaandres 8044 2227523 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Maratea|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.maratea.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85046|day=Ikalawang Linggo ng Mayo|saint=[[San Blas]]|elevation_m=300|elevation_footnotes=|population_demonym=Marateoti|population_footnotes=|area_total_km2=67|area_footnotes=|mayor=Daniele Stoppelli|mayor_party=|frazioni=Acquafredda, Brefaro, Castrocucco, Cersuta, Fiumicello, Marina, Massa, Santa Caterina, Porto|region=[[Basilicata]]|official_name=Città di Maratea|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|59|N|15|43|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Maratea-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Maratea05.jpg|native_name={{native name|el|Marathia}}|footnotes=}} Ang '''Maratea''' (IPA: [maraˈtɛːa]; {{Lang-nap|Marathia|label=[[Neapolitan language|Marateota]]}} [maraˈtiːə]) ay isang bayan at [[komuna]] ng [[Basilicata]], sa [[lalawigan ng Potenza]]. Ito ang nag-iisang ''comune'' ng [[rehiyon]] sa [[Dagat Tireno|baybaying Tireno]], at kilala bilang "ang Perlas ng Tireno". Dahil sa napakaraming bilang ng mga simbahan at kapilya nito ay inilarawan din bilang "bayan na may 44 na simbahan". == Heograpiyang pisikal == Ang baybayin ay umaabot ng humigit-kumulang 32 km, na may mga look, kuweba, bato, mababaw na lugar, at karamihan ay mga dalampasigan na mabatong. Ang [[Daungan ng Maratea|daungan]] ay matatagpuan halos sa gitna ng baybayin. Sa katimugang bahagi ng baybayin, namumukod-tangi ang maliit na [[Pulo ng Santo Janni]]. == Mga ''frazione'' == [[Talaksan:Cersuta.jpg|thumb|''Acquafredda'' at ''Cersuta'']] [[Talaksan:Costamarateamarina3.jpg|thumb|Baybayin malapit sa ''Marina'']] [[Talaksan:Seccadicastrocucco.jpg|thumb|Ang ''Secca'' ng ''Castrocucco'']] [[Talaksan:MarateaMassa.jpg|thumb|''Massa'']] Ang Maratea ay may dalawang urbanong pook: ang isa ay matatagpuan sa tuktok ng bundok San Biagio, na tinatawag na ''Castello;'' ang isa pa ay tinatawag na ''Borgo'', matatagpuan sa hilagang burol ng parehong bundok. Dagdag pa, ang ''[[Komuna|comune]]'' ay mayroong maraming maliliit na nayon, nakakalat sa rehiyon. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Cento]], Italya, simula 3 Pebrero 1980 * {{Flagicon|ITA}} [[Carosino]], Italya, simula 2001 * {{Flagicon|ITA}} [[Bolzano]], Italya, simula Mayo 2008 == Mga pinagkuhanan == *  {{cite book|title=Conoscere Maratea|first=José|last=Cernicchiaro|location=Lagonegro|year=1979}} *  {{cite book|title=Maratea nella storia e nella luce della fede|first=Domenico|last=Dammiano|location=Sapri|year=1965}} == Mga sanggunian ==  {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.maratea.info/index-en.html Gabay sa Area ng Maratea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210821031549/https://www.maratea.info/index-en.html |date=2021-08-21 }} * [https://www.theguardian.com/travel/2009/apr/04/maratea-italy-amalfi-hotels-travel?page=all Artikulo mula sa ''The Guardian'' Abril 2009] * [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=8&ref_genre=&ref_item=134 Maratea mula sa Port hanggang Sky - video] {{Lalawigan ng Potenza}} pj17olve3t2eo8pvfgu6umueklsig7m 0 311867 2227362 2087157 2026-09-22T01:48:28Z Ryomaandres 8044 2227362 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Marsico Nuovo|frazioni=Pergola, Galaino, Camporeale, Calabritto|website=|area_code=0975|postal_code=85052|day=Agosto 26|saint=San Gianuario|elevation_m=850|elevation_footnotes=|population_demonym=Marsicani|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=101|area_footnotes=|mayor=Gelsomina Sassano|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Marsico Nuovo|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|25|N|15|44|E|region:IT_type:city(5134)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=MarsicoNuovo-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=PanoramaMarsicoMarzo.jpg|footnotes=}} Ang '''Marsico Nuovo''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Màrsc}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]] sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. Ito ang luklukan ng mga [[Obispo (pari)|obispo]] ng [[Grumentum]]. Ito ay isang sentro ng agrikultura sa lambak ng [[Agri (ilog)|ilog Agri]]. == Pisikal ne heograpiya == Matatagpuan sa 865 m sa itaas ng antas ng dagat, ito ay nakakalat sa tatlong burol na nangingibabaw sa Val d'Agri: Civita, ang pinakamataas na may sentrong pangkasaysayan, Portello at Casale, mas mababa, na may modernong pagpapalawak. Nasa paligid ang mga taluktok ng kabundukan ng Facito, (1360 m s.l.m.), Maruggio (1576 m s.l.m.), Calvelluzzo (1701 m s.l.m.), Malagrina (1016 m s.l.m.), Tumolo (1198 m s.l.m.), [[Monte Volturino|Volturino]] (1835 m s.l.m.) , Cognone (1035 m a.s.l.), Ausineto (1087 m a.s.l.), Lama (1568 m a.s.l.), Cavallo (1336 m.s.l.m.), Cavalluccio (1252 m.s.l.m.), Fontanalunga (1384 m.s.l.), Schiavo (1300 m s.l.m.), at Arioso (1707 m s.l.m.). == Kasaysayan == Ang huling Konde ng Marsico at Prinsipe ng Salerno, si Ferrante Sanseverino, ay nakipagsagupaan sa Birey ng Napoles at ipinatapon noong 1552, at ang kaniyang mga lupain ay ipinagbili. Nagawa ng Universitas Marsicana na makalikom ng halagang kinakailangan para sa pantubos, at ang lungsod ay kalaunan ay isinama sa maharlikang nasasakupan. == Mga pangunahing tanawin == Kabilang sa mga simbahan sa bayan ay ang: * [[Katedral ng Marsico Nuovo|Katedral ng San Giorgio]] * [[San Gianuario, Marsico Nuovo|San Gianuario]] * [[San Michele Arcangelo, Marsico Nuovo|San Michele Arcangelo]] * [[Madonna del Carmine, Marsico Nuovo|Madonna del Carmine]] * [[San Rocco, Marsico Nuovo|San Rocco]] * [[Santi Maria di Constantinopoli, Marsico Nuovo|Santi Maria di Constantinopoli]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Tingnan din == * [[Marsicovetere]] {{Lalawigan ng Potenza}} 7jp11yohrinro3wztblggymklpn3g8k 0 311874 2227524 2024984 2026-09-22T05:21:25Z Ryomaandres 8044 2227524 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Maschito | official_name = Comune di Maschito | image_skyline = Scorciopaese.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Stemmamas.gif | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|55|N|15|50|E|region:IT_type:city(1834)|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=BAS}} | province = {{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ) | frazioni = Caggiano, Cancada, Cantarella, Casano, Cerentino, Cerentino-Settanni, Cesina, Fontana d'Argento, Manes, Monte Calvello, Oreficicchio, Piano del Moro, Piano della Trinità, Serra della Nocelle, Sterpara | mayor_party = | mayor = Antonio Mastrodonato | area_footnotes = | area_total_km2 = 45 | population_footnotes = | population_total = 1834 | population_as_of = 2007 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Maschitani | elevation_footnotes = | elevation_m = 594 | twin1 = | twin1_country = | saint = Propeta [[Elias]] | day = Hulyo 20 | postal_code = 85020 | area_code = 0972 | website = {{official website|http://www.comune.maschito.pz.it/}} | footnotes = }} Ang '''Maschito''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Mashqiti'';<ref name="Howard20032">{{cite book|last=Howard|first=Patricia L.|title=Women & plants: gender relations in biodiversity management and conservation|url=https://books.google.com/books?id=NuLaAAAAMAAJ&q=Maschito|access-date=2 November 2010|year=2003|publisher=Zed Books|isbn=978-1-84277-156-3}}</ref> [[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Maschìte}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]], [[katimugang Italya]]. Tulad ng iba pang mga bayan sa [[Vulture (rehiyon)|Vulture]], ang Maschito ay muling tinirhan ng mga bakwit mula sa [[Mga Albanes|Albania]] pagkatapos ng pananakop sa [[Albanya]] ng [[Imperyong Otomano]].<ref name="BorghiArrigoni19992">{{cite book|last1=Borghi|first1=Marcella|last2=Arrigoni|first2=Viviana|last3=Italy|first3=Touring Club of|author4=Guglielmo Martinello|author5=Antony Shugaar|title=Italy: a complete guide to 1,000 towns and cities and their landmarks, with 80 regional tours|url=https://books.google.com/books?id=6Gny1hm3wZoC&q=Maschito+1467&pg=PA92|access-date=2 November 2010|date=February 1999|publisher=Touring Editore|isbn=978-88-365-1522-6|page=92}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Mayroong hindi bababa sa tatlong posibleng dahilan kung bakit maaaring pinangalanan ang Maschito sa ganitong paraan: * Ang umano'y "pagdukot sa mga babaeng Venosine" ng karamihan ay mga lalaking refugee na lumipat mula sa [[Epiro]] noong ika-15 siglo. * Ang Latin na pangalang "masculetum," na nangangahulugang "lupain ng mga lalaking baging," na [[Aglianico]], na gumagawa ng pinahahalagahang alak ng D.O.C. * Ang omonimo sa isang bayan sa mga Balkaniko na sinasabing iniuugnay ng mga grupo ng mga imigrante na nanirahan dito sa lugar ng Maschito, sa kanilang mga katutubong lugar. == Kasaysayan == === Pakikibakang antipasista === Noong Setyembre 1943, isang popular na pag-aalsa laban sa pasista ang sumiklab sa Maschito, na sandaling nagbigay-daan sa [[Republika ng Maschito]], isa sa mga unang [[Partisano|partisanong]] [[republika]] na isinilang mula sa [[Paglabang Italyano|Paglaban]]. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay batay sa agrikultura, lalo na sa ubas at olibo. == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} apizc4k1tirjba3s3ilzhfvxt4r890f 0 311877 2227525 2050928 2026-09-22T05:23:09Z Ryomaandres 8044 2227525 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Melfi|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.melfi.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85025|day=Pebrero 9|saint=San Alejandro|elevation_m=532|elevation_footnotes=|population_demonym=Melfitani|population_footnotes=|area_total_km2=210|area_footnotes=|mayor=Livio Valvano|mayor_party=|frazioni=Camarda, Capannola, Foggianello, Foggiano, Isca ricotta, Leonessa, Masseria Casella, Masseria Catapane, Masseria Menolecchia, Parasacco, San Giorgio di Melfi, San Nicola, Vaccareccia, Villa Mariannina|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Melfi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|00|N|15|39|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Melfi sa loob ng Lalawigan ng Potenza|map_alt=|image_map=Map of comune of Melfi (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|shield_alt=|image_shield=Melfi-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Melfi dai cappuccini.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Melfi''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Mèlfe}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa pook ng [[Vulture (rehiyon)|Vulture]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Sa heograpiya, nasa gitna ito sa pagitan ng [[Napoles]] at [[Bari]]. Noong 2015 mayroon itong populasyon na 17,768. == Kasaysayan == Noong 1980, muli itong tinamaan ng matinding [[Lindol sa Irpinia noong 1980|lindol sa Irpinia]], na nakaapekto sa halos buong katimugang Italya. Nagsimula itong makabawi noong mga unang taon ng dekada 1990, sa pagtatatag ng mga pabrika ng [[FIAT]] at [[Barilla]] sa industriyal na lugar ng [[San Nicola di Melfi]]. == Mga monumento at tanawin == === Simbahan ng Sant'Anna at Santa Maria del Suffragio === Itinayo noong 1934, ang simbahang pagmamay-ari ng parokya ng Katedral ay kilala sa pag-oorganisa ng prosesyon ng Biyernes Santo, kung saan, kasama ang mga sagradong imahen ng Mahal na Birhen ng mga Hapis at ng Patay na Hesus, ang maliliit na batang babae na nakasuot ng itim na martsa ay may hawak na mga misteryo ng Pagpapakasakit ni Hesus. Ang simbahang ito rin ang nag-oorganisa ng prosesyon ng Sant'Anna tuwing Hulyo 26. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20080307024736/http://www.archeologia.beniculturali.it/pages/atlante/S86.html Pambansang museo ng arkeolohiko - Melfi] * [http://www.percorsiguidati.it/basilicata/sez_2007_06_0809_52_17/pag_2007_06_2111_56_38 Melfi, ang lungsod ng Norman]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  pangkultura at pang-turistiko * [http://www.aptbasilicata.it/Melfi.273+M52087573ab0.0.html APT Basilicata - Melfi impormasyon sa turista] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210822013317/https://www.aptbasilicata.it/Melfi.273+M52087573ab0.0.html |date=2021-08-22 }} * [http://www.aptbasilicata.it/Sagra-della-Varola.191.0.html Sagra della Castagna - Sagra della Varola] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003120753/http://www.aptbasilicata.it/Sagra-della-Varola.191.0.html |date=2009-10-03 }} * [https://web.archive.org/web/20070927215928/http://www.comune.melfi.pz.it/web/citta/_chiese_rupestri.asp Crypt ni Santa Margherita] * [http://www.asmelfi.it AS Melfi calculio - serie C2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200308145908/http://www.asmelfi.it/ |date=2020-03-08 }} * [https://web.archive.org/web/20071105173223/http://www.stupormundi.it/melfi.htm Kastilyo ni Melfi] * [https://web.archive.org/web/20071206035026/http://www.comune.melfi.pz.it/web/home/_default.asp Comune di Melfi] {{Lalawigan ng Potenza}} 9g9vavjcx0kh8myyu29b8awfi1iq66b 0 311878 2227527 2025888 2026-09-22T05:25:08Z Ryomaandres 8044 2227527 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Missanello|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=22.34|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Missanellesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=604|mayor_party=|saint=San Nicolas|day=Disyembre 6|postal_code=85010|area_code=0971|website={{official website|http://www.comune.missanello.pz.it/}}|footnotes=|mayor=Filippo Sinisgalli|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Missanello|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Monumento ai caduti di Missanello.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Missanello-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|17|N|16|10|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|istat=076049}} Ang '''Missanello''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Missanìdde}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ayon sa ilan, ang pangalan ay nagmula sa medyebal na piyudal na panginoong si Mesnellus; ayon sa iba, ito ay nagmula sa posisyong militar nito na nagtatanggol, na nailalarawan sa makikipot at matataas na kalye sa tuktok ng burol: meisos eillon, "makitid sa gitna". == Kasaysayan == [[File:Missanello_(PZ).jpg|left|thumb|Missanello (PZ)]] Ang unang pagbanggit sa pinagmulan ng nayon ay matatagpuan sa ''Vita di San Vitale, abate basiliano'' (Buhay ni San Vital, Basiliong Abad), kung saan iniulat na noong 968 AD ang Santo "...pagkatapos ay lumipat sa bundok ni San Elias, na tinatawag na Missanello." Sa parehong taon, ang [[Diyosesis ng Tricarico]] ay nagpalit mula sa ritwal na Griyego patungo sa ritwal na Latin, at ang kay Missanello ay nabanggit din sa mga parokya. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay pangunahing nakabatay sa pagtatanim ng olibo, na sumasakop sa isang lugar na mahigit 250 ektarya (na kumakatawan sa mahigit 10% ng buong teritoryo ng munisipyo), kung saan lumalaki ang siglo-taong gulang na kultibar na "maiatica". == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} gkhap95oox7zuub2dikl7rvd28jxlvr 0 311879 2227529 2083427 2026-09-22T05:27:29Z Ryomaandres 8044 2227529 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montemilone|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.montemilone.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85020|day=Disyembre 26; Agosto 11, 12, 13|saint=San Esteban, Maluwalhating Maria ng Kahoy|elevation_m=310|elevation_footnotes=|population_demonym=Montemilonesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=113|area_footnotes=|mayor=Gennaro Mennuti|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Montemilone|region=[[Basilicata]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|02|00|N|15|58|00|E|region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|image_shield=Montemilone-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Montemilone (18).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Montemilone''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Mundemelòne}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Matatagpuan na sa [[Katalogo ng mga Baron]] noong ika-12 siglo, ang toponym ay binubuo ng Monte at ng personal na pangalang [[Wikang Latin|Latin]] na Milo-milonis. Sa isang diplomang Griyego mula 983, na binanggit ni Racioppi sa kanyang kasaysayan, ang pangalang Monte-Melune ay lumilitaw bilang isang kastilyo o castrum na pagmamay-ari ng hurisdiksyon ng obispo ng Trani, si Rodostamo. Hinango ito ni Racioppi mula sa meulon, maliit na bahagi ng meule, mga tambak ng dayami, dayami, o klouber na nakasalansan sa mga bukid: mula sa kanilang hugis, ang pangalang Montemilone. Hinango ito ng iba't ibang historyador mula sa Latin na mons, na nangangahulugang bundok, at sa Griyegong meros, na nangangahulugang mansanas, prutas, o kawan, kaya isang bundok na sagana sa mga mansanas o pastol. Binabanggit sa ibang mga dokumento ang Mons-Melior o Mons-Meliorus, isang etimolohiya na matatagpuan sa paghahati ng nayon ng San Lorenzo, na naganap nang ang mga monghe at naninirahan, dahil sa mga kadahilanan ng kaligtasan at mga natural na sakuna, ay nanirahan sa isang lugar o sa isang burol na mas mainam para sa pagsasagawa ng kanilang mga aktibidad. Kaya naman nagmula ang pangalang Mons-Melior, na nangangahulugang "mas mainam na bundok." == Mga pangunahing tanawin == * Santuwaryo ng Gloriosa, isang maliit na simbahan na may estilong [[Arkitekturang Romaniko|Romaniko]] * Dating simbahan ng Purgatoryo * Inang simbahan (1861) ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} tcykteapbkdfy2y6xjt9vsdtz4h3ys3 0 311880 2227528 2025970 2026-09-22T05:26:24Z Ryomaandres 8044 2227528 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Moliterno|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.moliterno.pz.it/}}|area_code=0975|postal_code=85047|day=Agosto 4|saint=Santo Domingo|elevation_m=879|elevation_footnotes=|population_demonym=Moliternesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=97.63|area_footnotes=|mayor=Giuseppe Tancredi|mayor_party=|frazioni=Fontana D'Eboli, Piano Di Maglie, Rimintiello, Tempa Del Conte|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Moliterno|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|14|32.1|N|15|52|2.5|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Moliterno-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=300px|image_skyline=Panmol.jpg|native_name={{lang|nap|Mulitiernu}}|footnotes=}} Ang '''Moliterno''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: ''Mulitiernu'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Castelsaraceno]], [[Grumento Nova]], [[Lagonegro]], [[Lauria]], [[Montesano sulla Marcellana]], [[Sarconi]], at [[Tramutola]]. == Kasaysayan == Ayon sa kasaysayan, ang Moliterno ay itinayo pagkatapos ng pagkawasak at pagsalakay ng mga [[Saraseno]] sa [[Grumentum]] sa pagitan ng 872 at 975. Ang paglaban ng mga Grumentini na nakatakas sa masaker ay nagtipon sa paligid ng toreng [[Mga Lombardo|Lombardo]]. Ang mga Lombardo ang mga unang dayuhang taong dumating sa Moliterno. Pagkatapos ay napasailalim si Moliterno sa pamamahala ng mga [[Mga Normando|Normando]] na nagtayo ng kastilyo at naghari mula 1059 hanggang 1186. == Mga pangunahing tanawin == === Mga simbahan === * Chiesa Madre, sa loob nito ay naglalaman ng pagpipinta ng ''The Deposition'', na naiugnay sa pintor na [[Pietrafesa (pintor)|Pietrafesa]] ng ika-17 siglo. * Chiesa del Rosario * Chiesa della Trinità * Chiesa Santa Croce === Mga kapilya === * Madonna del Carmine * Chiesa Santa Barbara * Cappella di San Pietro * Chiesa di San Rocco * Cappella dell 'Angelo == Tingnan din == * [[Moliterno (keso)]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|en}} [http://www.moliternesi.org/ Moliterno Genealogy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211218061904/https://www.moliternesi.org/ |date=2021-12-18 }}(Marriages index 1866&ndash;1910, Selected Deaths 1866&ndash;1880) {{Lalawigan ng Potenza}} bs10mit65zlbevbx4qlnfs7k1ahei5n 0 311905 2227534 2026441 2026-09-22T05:35:58Z Ryomaandres 8044 2227534 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Noepoli|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.noepoli.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85035|day=6 August|saint=Madonna of Constantinople|elevation_m=676|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Noiesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=46.71|area_footnotes=|mayor=Francesco Antonio Calabrese|frazioni=Filocastagno, Sicileo Scazzariello|official_name=Comune di Noepoli|image_map=|native_name=[[Griko]]:{{lang|el|Noepolis}}|image_skyline=Noepoli.jpg|image_alt=|image_caption=|image_shield=Noepoli-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|5|N|16|20|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|footnotes=}} Ang '''Noepoli''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Ang sinaunang nayong Lucano ay matatagpuan sa Lambak Sarmento, sa gitna ng [[Pambansang Liwasan ng Pollino]]. == Kasaysayan == Ang pinakamatandang bakas ng sentro, na noon ay tinatawag na Noja, ay isang dokumento mula 1133, mula sa panahon na ang lupain ng bayan ay pagmamay-ari ng kondado ng Chiaromonte, na pagmamay-ari ng pamilyang [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]]. Matapos ang pagpawi ng [[piyudalismo]] noong 1806 at ang maharlikang pagsang-ayon ni [[Victor Manuel II]], noong 1863 ay binago ng Noja ang pangalan nito sa Noepoli ("bagong lungsod" sa Griyego). == Mga pangunahing tanawin == * Simbahang Parokya ng Bisitasyon (ika-16 na siglo) * Kapilya ng Madonna ng Constantinopla (ika-15 siglo) * Kapilya ng Madonna ng Rosaryo (ika-15 siglo) * Dating Sinupan ng Gusaling Signore di Noia (ika-16 na siglo) * Palazzo Rinaldi (ika-19 na siglo) * Palazzo De Cicco * Monasteryo ng Baron ng S. Maria della Saectara Baronial (ika-10 hanggang ika-11 siglo) sa Rubbio * Kagubatang Farneta == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 6v3n9gbyfehluclylgxfcldxfxn2go2 0 311906 2227530 2026319 2026-09-22T05:29:16Z Ryomaandres 8044 2227530 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montemurro|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=56.54|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]])</ref>|population_demonym=Montemurresi (Lokal na diyalekto: ''munt'murris''')|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=723|mayor_party=|saint=San Jorge at San Maurico<ref>Si San Roque ay hinalal na patron ng Montemurro Montemurresi ''maluwalhati'' noong ika-17 siglo, matapos ng pagkalat ng sakit na kung saan nawala mula sa pamamagitan ng santo.</ref>|day=Abril 23 (San Jorge) at Agosto 16–18 (San Roque)|postal_code=85053|area_code=0971|website={{official website|http://www.comune.montemurro.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Le Piane|official_name=Comune di Montemurro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Montemurro1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Montemurro-Stemma.svg|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|18|N|15|59|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076052}} Ang '''Montemurro''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang pinakamabundok na lugar, na karaniwang tinatawag na Serra, ay matatagpuan sa hilaga, at ang pinakamahalagang taluktok nito ay ang Monte Agresto (1,285 metro) at ang talampas ng Santo Jaso (na, sa taas na 1,299 metro, ang pinakamataas na punto sa lugar ng Montemurro); patungo sa Armento sa halip ay makikita natin ang maraming bilugan na burol, kabilang ang Serra della Monache (1,116 metro). == Mga monumento at tanawin == Mga monumento ng * Ang kampana, na matatagpuan sa Piazza Giacinto Albini, ay giniba noong dekada 1930 nang walang malinaw na dahilan, kahit na idineklara itong isang pambansang monumento.<ref>{{Cita|Sanchirico Lotito}}.</ref> * Ang Inang Simbahan, na inialay kay Santa Maria Assunta, ay nawasak sa isang pagguho ng lupa noong 1842.<ref name=":0">{{Cita|Schiavone}}.</ref> * Ang palasyo ng obispo ng baron (ang lupain ng Montemurro ay pagmamay-ari ng obispo ng [[Tricarico]]), na katabi ng Inang Simbahan. * Ang Simbahan ng San Giacomo, na nawasak noong lindol noong 1857, ay muling itinayo sa mas maliit na sukat noong 1860 (isang-katlo ang haba ng orihinal) at muling nawasak noong lindol noong 1980.<ref name=":02">{{Cita|Schiavone}}.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal_code]] au02d5m705pdunyq5x5lpz4z9sbyz44 0 311907 2227532 2087121 2026-09-22T05:32:55Z Ryomaandres 8044 2227532 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Muro Lucano|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.murolucano.pz.it/}}|area_code=0976|postal_code=85054|day=Setyembre 2|saint=[[Gerardo Mayela|San Gerardo Mayela]]|elevation_m=600|elevation_footnotes=|population_demonym=Muresi|population_footnotes=|area_total_km2=126.18|area_footnotes=|mayor=Giovanni Setaro (mula 10 Enero 2018)|mayor_party=[[Brothers of Italy]]|frazioni=Capodigiano, Casale San Giuliano, Le Marze, Pontegiacoia, Raitiello|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Muro Lucano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|45|N|15|29|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Muro Lucano-Stemma.png|image_caption=Panoramikong tanaw|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castello di Muro Lucano con nucleo abitativo.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Muro Lucano''' dating '''Muro''' (hanggang 1863) ay isang lungsod at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa hilagang bahagi ng rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay matatagpuan sa pagitan ng 600 at 660 metro sa ibabaw ng antas ng dagat at umaabot nang paikot-ikot sa isang matarik na dalisdis na tinatanaw ang isang bangin. Ang orihinal na pamayanan, na tinatawag na Numistro Maggiore, ay nakatayo sa lambak sa ibaba. == Kasaysayan == === Ang bagong lungsod: Muro === Ang mga naninirahan sa Pianello ay nagtayo ng mga pinatibay na pader sa timog-silangan at hilagang-kanluran, na pinoprotektahan ang lungsod mula sa mga pag-atake ng mga tribong barbaro. Gayunpaman, hindi kayang tumanggap ng distrito ng Pianello ang pagdagsa ng mga bagong naninirahan, kaya nagsimula silang magtayo sa labas ng mga pader. Ang mga bagong kapitbahayan na ito ay tinukoy bilang mga bahay sa labas ng pader: kaya, itinatag ang lungsod ng Muro. Noong 1863, pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]] noong 1861, ang hulaping "Lucano" ay idinagdag sa pangalang Muro upang maiba ito mula sa Muro Leccese. == Diyalekto == Ang Murese, ang diyalekto ng lungsod, ay sinasalita lamang sa kalapit na lugar at maaaring maging mahirap para maunawaan ng mga nagsasalita ng Italyano. == Mga kambal bayan at munisipalidad == * {{Flagicon|ITA}} [[Contursi Terme]], Italya * {{Flagicon|GER}} [[Karlsfeld]], Alemanya ==Mga sanggunian== == {{Reflist}} == == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Muro Lucano}} {{Lalawigan ng Potenza}} 9ei6tss00mylw6h9tcu5w3h1vy3ge4d 0 311908 2227533 2106440 2026-09-22T05:34:33Z Ryomaandres 8044 2227533 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Nemoli|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=19|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Nemolesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=421|mayor_party=|saint=[[San Pedro]]|day=Abril 7|postal_code=85040|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.nemoli.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Lago Sirino, Varco Valle|official_name=Comune di Nemoli|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Lago Sirino fotografato al volo dall'autostrada - panoramio.jpg|imagesize=|image_alt=Lake Sirino|image_caption=Lawa Sirino|image_shield=Nemoli-Stemma.png|image_map=Map of comune of Nemoli (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=Map of Nemoli, province of Potenza|map_caption=Position of Nemoli inside the province of Potenza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|4|N|15|48|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076054}} Ang '''Nemoli''' ay isang bayan at [[komuna]] ng 1,501 na naninirahan,<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2014gen/query.php?lingua=ita&Rip=S4&Reg=R17&Pro=P076&Com=54&submit=Tavola/|title=Bilancio demografico Anno 2014, Comune: Nemoli|date=May 2014|website=demo.istat.it|access-date=2021-09-25|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919052242/http://demo.istat.it/bilmens2014gen/query.php?lingua=ita&Rip=S4&Reg=R17&Pro=P076&Com=54&submit=Tavola%2F|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919052242/http://demo.istat.it/bilmens2014gen/query.php?lingua=ita&Rip=S4&Reg=R17&Pro=P076&Com=54&submit=Tavola%2F |date=2020-09-19 }}</ref> matatagpuan sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ang bayan, nakaposisyon sa pagitan ng [[Kabundukang Apenino]], ay kilala sa gawaing pansining nito, karaniwang sa kahoy at tanso. == Heograpiyang pisikal == Sa pangunahing sentro ng bayan, kung saan matatagpuan ang natatanging strettole at soportitici, mahahanap mo ang ilang portal na nakakalat sa mga eskinita at ang loggia na estilong Napolitanong palasyo ng Filizzola noong ika-18 siglo pati na rin ang tansong monumento na inialay sa mga namatay. == Kultura == === Musika === Sa usapin ng musikang bayan, ang tradisyon ng Nemoli ay pangunahing nakatali sa [[tarantella]] at mga awiting kumakatawan sa iba't ibang kondisyon sa pagtatrabaho, mga kaganapang panlipunan, at mga kaganapang pangrelihiyon. Tulad ng sa karamihan ng lugar ng Valnocina, ang akordeon (o mandacett) ang pinakakaraniwang instrumento. Gayunpaman, ang tradisyon ng instrumental na Nemoli ay pangunahing nakaugnay sa mga ritwal ng Karnabal at Pasko ng Pagkabuhay, kung saan nilikha ang mga instrumentong tulad ng tricca'ballac at trocc'l. Bagama't hindi isang instrumentong nagmula sa Nemoli, ang cupi cupi, na gawa sa pantog ng baboy at tinutugtog noong panahon ng Karnabal, ay bahagi rin ng tradisyong musikal. == Impraestraktura at transportasyon == === Paliparan === Ang pinakamalapit na magagamit na paliparan ay ang sa [[Lamezia Terme]] . == Bibliograpiya == * Luigi Ranieri, ''Basilicata'', Unione tipografico-editrice torinese, 1972 == Mga panlabas na link == * http://www.nemoli.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210802100830/http://nemoli.net/ |date=2021-08-02 }} == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} hnmfnl1ow8iqbbc1xxct92t39g6ng76 0 311909 2227536 2026793 2026-09-22T05:37:17Z Ryomaandres 8044 2227536 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Oppido Lucano|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comuneoppidolucano.it/}}|area_code=0971|postal_code=85015|day=Hunyo 13|saint=[[San Antonio ng Padua]]|elevation_m=674|elevation_footnotes=|population_demonym=Oppidani|population_footnotes=|area_total_km2=54.88|area_footnotes=|mayor=Antonia Maria Fidanza|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Oppido Lucano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|46|N|15|59|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=OppidoLucano.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Veduta panoramica su Oppido Lucano.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Oppido Lucano''' ([[Wikang Napolitano|Oppidano]]: {{Lang|nap|Òppete}}; {{Lang-la|Oppidum}}; {{lang-osc|Opinum|script=Latn}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang Italyanong rehiyon ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Acerenza]], [[Cancellara]], [[Genzano di Lucania]], [[Irsina]], at [[Tolve]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryo ng munisipyo ng Oppido ay sumasaklaw sa isang lawak na 54 km², medyo maliit kumpara sa mga kalapit na munisipalidad. Ito ay halos maburol, na sumasaklaw sa Bundok Montrone (762 m sa ibabaw ng antas ng dagat), na kung saan matatagpuan ang bayan, at isang serye ng medyo malawak na kapatagan, na matatagpuan sa iba't ibang antas sa kahabaan ng [[Ilog Bradano]]. Bukod sa Ilog Bradano, ito ay tinatawid ng mga sanga nito, ang Alvo at Gammarara. Ang kakahuyan ay makikita lamang sa ilang mga lugar, lalo na sa [[Bundok Belvedere]] (678 m sa ibabaw ng antas ng dagat) at sa paanan ng Bundok Montrone. Sa ibang mga lugar, lalo na ang mga patag at mas angkop sa agrikultura, ang deporestasyon ay naganap noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]]. == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan at Kumbento ni Santonio * Batong simbahan ng St. Antuono * Ang kastilyong [[Mga Italonormando|Norman]], malamang na itinayo noong 1047-1051 == Mga mamamayan == * [[Abdias ang Proselito]] == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} irrllr6n71r6mh0xacb1wtnogg42y6y 0 311910 2227537 2026814 2026-09-22T05:39:15Z Ryomaandres 8044 2227537 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Palazzo San Gervasio|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.nts.it/palazzosg/}}|area_code=0972|postal_code=85026|day=Hunyo 13|saint=[[San Antonio ng Padua]]|elevation_m=483|elevation_footnotes=|population_demonym=Palazzesi|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html ISTAT]</ref>|area_total_km2=62|area_footnotes=|mayor=Michele Mastro|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Palazzo San Gervasio|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|56|N|15|59|E|type:region:IT basilicata|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=PalazzoSanGervasio-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Inbound3489593310291285086.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Palazzo San Gervasio''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Palàzze}}) ay isang maliit na bayang pang-agrikultura at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga c''omune'' ([[Munisipalidad|munisipyo]]) ng [[Acerenza]], [[Banzi]], [[Forenza]], [[Genzano di Lucania]], [[Maschito]], [[Spinazzola]], at [[Venosa]]. == Heograpiya == === Teritoryo === Ang Palazzo San Gervasio, isang bayan na matatagpuan sa hilagang-silangang [[Basilicata]] sa isang talampas sa pagitan ng dalawang lambak, ay napapalibutan ng malalagong halaman at maraming burol. Ito ay nasa taas na 482 metro mula sa antas ng dagat. === Klima === Ang klima ay katamtaman-sub-baybayin na may mainit, tuyong tag-araw at medyo malamig, mahalumigmig na taglamig. Hindi bihira na ang temperatura ay lumampas sa 40°C sa tag-araw at bumababa sa ibaba ng zero sa taglamig. Ang karaniwang dami ng ulan ay humigit-kumulang 700 mm taun-taon, na may pinakamataas na bilang sa taglagas at taglamig. Gayunpaman, ang mga buwan ng tag-araw ang pinakamatuyo. Ang niyebe ay bumabagsak tuwing taglamig, na may average na humigit-kumulang 20 cm bawat taon. == Kasaysayan == Noong 1316, isang dokumento ang tahasang binanggit ang pagkakaroon ng isang pamayanan na tinatawag na Terra o Villa Sancti Gervasii. Ito ay naging isang fiefdom noong panahon ng paghahari ni [[Juana I ng Napoles]], at ang teritoryo ay tinawag na Tenimento di Palazzo San Gervasio con il Castello. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.gingen.it/dialetto.htm Il dialetto Lucano - Ang dayalekto ng Lucania] {{Lalawigan ng Potenza}} 27astwpca79q5pukkzrscjidftifl4d 0 311911 2227487 2204508 2026-09-22T04:23:53Z Ryomaandres 8044 2227487 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Picerno | official_name = Comune di Picerno | native_name = | image_skyline =Picerno - Comune di Picerno - 2024-09-17 14-03-23 003.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Picerno-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|40|38|N|15|38|E|display=inline}} | coordinates_footnotes = | region = [[Basilicata]] | province = [[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ) | frazioni = | mayor_party = | mayor = Valeria Russillo | area_footnotes = | area_total_km2 = 78 | population_footnotes = | population_total = 6109 | population_as_of = 31 Disyembre 2009 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Picernesi | elevation_footnotes = | elevation_m = 721 | twin1 = | twin1_country = | saint = San Nicolas | day = Mayo 9 at Disyembre 6 | postal_code = 85055 | area_code = 0971 | website = {{official website|http://www.comune.picerno.pz.it/picerno/hh/index.php}} | footnotes = }} Ang '''Picerno''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''[[comune]]'' ng [[Balvano]], [[Baragiano]], [[Potenza]], [[Ruoti]], [[Savoia di Lucania]], [[Tito, Basilicata|Tito]], at [[Vietri di Potenza]]. == Kasaysayan == Ang Picerno ay itinatag sa bandang 1000, sa mga guho ng sinaunang Acerronia, na may toponimo ng Pizini. Sa una ito ay ipinaglihi bilang isang maliit na kutang Normando, na napapalibutan ng mga pader na nagtatanggol. Noong 1331 ito ay kabilang sa kondado ng Potenza at ibinenta bilang [[fief]] sa [[pamilya Sanseverino]] di [[Tricarico]], Caracciolo, Muscettola, at Pignatelli di [[Marsicovetere|Marsico]]. Sa panahon ng mga pag-aalsa para sa [[Republikang Partenopea]] ng 1799 ang sentro nito ay may mahalagang papel. Sa nalalapit na pagbagsak ng Republika, mahigpit nitong tinutulan ang hukbo ng [[Sanfedista]]ng ni Cardinal [[Fabrizio Ruffo]]. Pagkatapos magdusa ng matinding pagkatalo, ang ilang rebeldeng Picernese ay sumilong sa Inang Simbahan, ngunit naabot at minasaker ng mga tauhan ng tulisang si Gerardo Curcio da Polla, na kilala bilang Sciarpa. May mga 70 biktima, kabilang ang 19 na kababaihan. Matapos ang matinding pagtutol na ito, tinanggap ni Picerno ang palayaw na Leonessa della Lucania.<ref>{{Cita web |url=http://lucania1.altervista.org/artistilucani/curcio/porta/004.htm |autore= |titolo=PICERNO “LEONESSA DELLA LUCANIA” |accesso= |data=}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} h62ldod4oy5gz1kx7rw3pb5c6s98g4g 0 311912 2227538 2027183 2026-09-22T05:41:12Z Ryomaandres 8044 2227538 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pescopagano|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.pescopagano.gov.it/}}|area_code=0976|postal_code=85020|day=Hunyo 30|saint=[[San Francisco ng Paola]]|elevation_m=954|elevation_footnotes=|population_demonym=Pescopaganesi|population_footnotes=|area_total_km2=69.84|area_footnotes=|mayor=Crescenzo Schettini|mayor_party=|frazioni=Caperroni, Nerico, Bosco delle Rose, Focarete, Piano Marzano|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Pescopagano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|50|09.8|N|15|23|55.8|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=1 Km|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Pescopagano-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama Pescopagano al tramonto.jpg|native_name=Petra Pagana|footnotes=}} Ang '''Pescopagano''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Pishckupahàne}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] ([[Katimugang Italya]]). Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Cairano]], [[Calitri]], [[Castelgrande, Basilicata|Castelgrande]], [[Castelnuovo di Conza]], [[Conza della Campania]], [[Laviano]], [[Rapone]], [[Sant'Andrea di Conza]], at [[Santomenna]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Sumasaklaw ito sa lawak na 69 km² at halos buong bulubundukin. Ang Pescopagano ang pinakakanlurang bayan sa Basilicata, at isa rin sa ilang bayan sa Basilicata na may hangganan sa dalawang lalawigan ([[Lalawigan ng Avellino|Avellino]] at [[Lalawigan ng Salerno|Salerno]], parehong nasa [[Campania]]). Tinatawid ito ng [[Via Appia Nuova]] (kilala bilang Via Nazionale sa sentro ng bayan), isang kalsada ng estado na nagdurugtong sa [[Roma]] at [[Brindisi]]. Napapalibutan ang Pescopagano ng mga halaman, na nakapatong sa isang bangin na tinatanaw ang buong [[Lambak ng Ofanto]]; samakatuwid, mula sa Kastilyo ng Pescopagano, masisiyahan ka sa malawak na tanawin, na may tanawing umaabot nang mahigit 25 km patungo sa lambak sa ibaba. == Kasaysayan == Sa proklamasyon ng [[Republikang Partenopea]] noong 1799, ang Pescopagano ay naging isa sa 14 na kanton ng Departamento ng Ofanto. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.pescopagano.gov.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210824041800/http://www.pescopagano.gov.it/ |date=2021-08-24 }} {{Lalawigan ng Potenza}} jdzlmhvoiexhfm9gupenz11rppvo6hc 0 311913 2227539 2027112 2026-09-22T05:44:21Z Ryomaandres 8044 2227539 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pietragalla|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website=|area_code=0971|postal_code=85016|day=Mayo 10|saint=San Teodosio|elevation_m=839|elevation_footnotes=|population_demonym=Pietragallesi|population_footnotes=|area_total_km2=65|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Pietragalla|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|45|N|15|53|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Pietragalla-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Pietragalla - visuale aerea.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Pietragalla''' ay isang bayan at ''[[Komuna|comune]]'' sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Acerenza]], [[Avigliano]], [[Cancellara]], [[Forenza]], [[Potenza]], at [[Vaglio Basilicata]]. == Kasaysayan == Ang pangalan ng bayan ay tila nagmula noong mga ika-10 siglo mula sa terminong medyebal. Ang eskudo de armas ng Pietragalla ay isang tandang sa tatlong burol, kabilang ang tatlong tore. Ang tatlong burol ay kumakatawan sa "Terra", "Serra", at "San Michele". Ang tatlong tore ay nagpapahiwatig ng tatlong pangunahing pasukan patungo sa makasaysayang sentro: "Arco Melazzi", "Arco Settanni", at "Arco Via fratelli Bandiera". == Mga monumento at tanawin == * Simbahang Ina * Palmenti * Palasyong Ducal Ang Palmenti ng Pietragalla Ang palmenti ay isang masalimuot na estruktura sa ilalim ng lupa na nagmula pa noong unang kalahati ng ika-19 na siglo. Ang etimolohiya ng terminong "palmento" ay may ilang teorya: pinaninindigan ng ilang iskolar na nagmula ito sa Latin na pavimentum, na nagpapahiwatig ng sahig kung saan pinipiga ang mga ubas; ang iba naman ay pinaninindigan na nagmula ito sa pavire, na nangangahulugang ang kilos ng pagpindot, paghampas. Ang palmento ay isang natatanging halimbawa ng arkitekturang rural. Ang nagresultang tanawin ay resulta ng isang kumpol ng mga istrukturang perpektong naaayon sa nakapalibot na tanawin. Dito pinipiga ang mga ubas at pinaburo ang mosto. Ang loob ng palmento ay nagtatampok ng dalawa o tatlong magkakaibang tangke, bawat isa ay idinisenyo para sa iba't ibang pangangailangan sa produksiyon. Ang mga ubas, na inaani mula sa mga nakapalibot na ubasan at dinadala ng mga asno at batya, ay ibinubuhos sa mas maliit na tangke at pinipiga nang walang sapin sa paa. Ang must, sa pamamagitan ng isang espesyal na butas, ay dumadaloy patungo sa ilalim na tangke kung saan nakalagay din ang mga tangkay ng ubas. Sa itaas ng pasukan sa bawat piga ng alak, isang hiwa ang nagpapahintulot sa dioksido de karbono na nalikha habang pinipiga na makalabas. Pagkatapos ng humigit-kumulang 20 araw na permentasyon, ang inihandang alak ay inilagay sa mga gawang-kamay na bariles na gawa sa kahoy at iniimbak sa mga natatanging silong (rutt) na matatagpuan sa hilaga ng makasaysayang sentro.[7] == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} bd4lrtbrlowwtap56zf235hs22fl6y2 0 311914 2227540 2027170 2026-09-22T05:46:07Z Ryomaandres 8044 2227540 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pietrapertosa|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.pietrapertosa.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]].</ref>|area_total_km2=67|area_footnotes=|mayor=Antonio Pasquale Stasi|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Pietrapertosa|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|31|5.92|N|16|3|42.94|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Pietrapertosa-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Pietrapertosa.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Pietrapertosa''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Accettura]], [[Albano di Lucania]], [[Campomaggiore]], [[Castelmezzano]], [[Cirigliano]], [[Corleto Perticara]], [[Gorgoglione]], at [[Laurenzana]]. Noong 2019, isinama ng [[CNN]] Pietrapertosa sa "20 sa pinakamagagandang nayon sa Italya". == Kasaysayan == Ang sinaunang pangalan ng lungsod, "Pietraperciata" (nangangahulugang "butas-butas na bato"), ay hango sa pagkakaroon ng isang butas sa isang malaking bangin, na makikita mula sa lungsod. Hindi tiyak ang petsa ng pagtatayo ng lungsod; ang mga pinakatanggap na teorya ay naglalagay ng pundasyon nito noong ika-8 siglo BK ng mga [[Mga Pelasgo|Pelasgo]], habang sila ay tumatawid sa [[Katimugang Italya]]. Itinayo ng mga Pelasgo ang kanilang mga tahanan sa ibabang bahagi ng bayan upang protektahan ang kanilang sarili mula sa mga potensiyal na pag-atake ng kaaway at nagtayo ng mga kuta sa mga bato. Ang mga Pelasgo ay pinalitan ng mga Griyego, na dumating mula sa baybayin ng Ionian, na nagtungo sa loob ng bansa, dala ang kanilang mga kalakal at artepakto. Ang mga bakas ng presensya ng mga Griyego ay makikita sa hugis ng Pietrapertosa na parang amphitheater at sa mga pangalan ng ilang mga lugar, tulad ng "La costa di Diana" (Baybayin ni Diana). Kalaunan ay nanirahan ang mga Romano sa lugar, na ginawang kanilang oppidum ang Pietrapertosa, na nagtayo ng isang kuta doon, kung saan kasalukuyang nakatayo ang simbahan ng San Francesco. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Lalawigan ng Potenza}} 2he7lzz7tc15larpdt675nm0u34sdcr 2227541 2227540 2026-09-22T05:46:34Z Ryomaandres 8044 2227541 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pietrapertosa|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.pietrapertosa.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]].</ref>|area_total_km2=67|area_footnotes=|mayor=Antonio Pasquale Stasi|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Pietrapertosa|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|31|5.92|N|16|3|42.94|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Pietrapertosa-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Pietrapertosa.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Pietrapertosa''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Accettura]], [[Albano di Lucania]], [[Campomaggiore]], [[Castelmezzano]], [[Cirigliano]], [[Corleto Perticara]], [[Gorgoglione]], at [[Laurenzana]]. Noong 2019, isinama ng [[CNN]] Pietrapertosa sa "20 sa pinakamagagandang nayon sa Italya". == Kasaysayan == Ang sinaunang pangalan ng lungsod, "Pietraperciata" (nangangahulugang "butas-butas na bato"), ay hango sa pagkakaroon ng isang butas sa isang malaking bangin, na makikita mula sa lungsod. Hindi tiyak ang petsa ng pagtatayo ng lungsod; ang mga pinakatanggap na teorya ay naglalagay ng pundasyon nito noong ika-8 siglo BK ng mga [[Mga Pelasgo|Pelasgo]], habang sila ay tumatawid sa [[Katimugang Italya]]. Itinayo ng mga Pelasgo ang kanilang mga tahanan sa ibabang bahagi ng bayan upang protektahan ang kanilang sarili mula sa mga potensiyal na pag-atake ng kaaway at nagtayo ng mga kuta sa mga bato. Ang mga Pelasgo ay pinalitan ng mga Griyego, na dumating mula sa baybayin ng Ionian, na nagtungo sa loob ng bansa, dala ang kanilang mga kalakal at artepakto. Ang mga bakas ng presensya ng mga Griyego ay makikita sa hugis ng Pietrapertosa na parang amphitheater at sa mga pangalan ng ilang mga lugar, tulad ng "La costa di Diana" (Baybayin ni Diana). Kalaunan ay nanirahan ang mga Romano sa lugar, na ginawang kanilang [[oppidum]] ang Pietrapertosa, na nagtayo ng isang kuta doon, kung saan kasalukuyang nakatayo ang simbahan ng San Francesco. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Lalawigan ng Potenza}} 82tyy7w6qkgqldapcn26q2bzsd9frk6 0 311916 2227543 2083841 2026-09-22T05:57:00Z Ryomaandres 8044 2227543 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pignola|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=55|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=7000|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=926|mayor_party=|saint=[[Madonna degli Angeli]]|day=|postal_code=85010|area_code=0971|website={{official website|http://www.comune.pignola.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=Gerardo Ferretti|frazioni=Arioso, Pantano, Rifreddo|official_name=Comune di Pignola|shield_alt=|native_name=|image_skyline=DSC 6994 Pignola fotografata dal monte Serranetta.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Pignola-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|34|N|15|47|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076062}} Ang '''Pignola''' ay isang bayang Italyano sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] sa [[Basilicata]]. Ito ay hangganan sa silangan sa [[Anzi, Basilicata|Anzi]], sa timog-kanluran sa [[Abriola]], sa kanluran sa [[Tito, Basilicata|Tito]] at sa hilaga sa [[Potenza]]. Ang teritoryo ng Pignolese ay umaabot sa 55.51 km² at may taas na umaabot mula 700 m ng Pantano-Petrucco hanggang 927 m ng pinaninirahan na sentro, hanggang sa 1476 m ng Bundok Serranetta na kumakatawan sa pinakamataas na punto ng teritoryo ng Pignolese. Mayroon itong 6,962 naninirahan. == Heograpiyang == === Klima === Ang klima ay karaniwang malamig at mahalumigmig, na nailalarawan sa pamamagitan ng malamig na taglamig at mainit at tuyong tag-araw. Ang kasaysayan ng bansa ay nakasaksi ng malalaking pag-ulan ng niyebe, tulad ng noong 2012 na nakaapekto sa buong rehiyon ng Basilicata at, partikular sa Pignola, ay humantong sa akumulasyon ng mahigit isang metro ng niyebe.<ref>{{Cita web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/02/10/foto/emergenza_neve_basilicata_le_foto_dei_lettori_2-29654954/|titolo=Emergenza neve, Basilicata: le foto dei lettori / 2|sito=La Repubblica|data=2012-02-10|accesso=2020-12-27}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://stazioni.soluzionimeteo.it/|titolo=Stazione meteo di Pignola contrada Pantano|autore=Jachym Brzezina|sito=Stazione meteo di Pignola contrada Pantano|accesso=2021-01-01}}</ref><ref name="ncdc.noaa.gov">{{Cita web|url=https://www.ncdc.noaa.gov/climate-information|titolo=Climate Information {{!}} National Centers for Environmental Information (NCEI) formerly known as National Climatic Data Center (NCDC)|accesso=2021-01-01}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Ang Pignola, na dating tinatawag na Vineola, ay kalaunan ay tinawag na Vignola. Hindi tiyak ang kahulugan ng mga pangalang ito, ngunit maaari itong masubaybayan pabalik sa [[Wikang Latin|Latin]] na vinea, na nangangahulugang ubasan. Mula noong 1863, ang munisipalidad ay pinahintulutan na gamitin ang kasalukuyang pangalan nito, Pignola di Basilicata, isang terminong maaaring tumukoy sa ilang kagubatan ng [[Pineda (puno)|pineda]] (pino) sa lugar.<ref name=":2">Vincenzo Ferretti, ''Vineola, Vignola, Pignola di Basilicata, dalle origini ai giorni nostri'', Edizioni "Il portale", p.&#x20;11.</ref> == Kasaysayan == Mula sa [[Ulat ni Gaudioso]], na isinulat noong mga unang taon ng 1700s sa utos ng hari ng abogado sa buwis na si Don Rodrigo Maria Gaudioso, nalaman natin na ang lupain ng Pignola ay nakalantad sa [[Tramontana|''tramontana'']], kaya "ang mga lupain ay napaka-baog at napakahirap. (...) Ang mga mababang uri ay palaaway sa kanilang mga gawi, pagkatapos, sa kapakinabangan ng dalawang itinatag na kongregasyon, sila ay naging mas maamo, lahat sila ay nakatala sa nasabing mga kongregasyon, kung saan isinasagawa ang patuloy na mga espirituwal na pagsasanay". Nalaman din natin na noong panahong iyon, ang teritoryo ng Pignola ay tinitirhan ng humigit-kumulang tatlong libong taong nakatuon sa "liberal na arte, arteng mekanikal, at kultibasyon ng lupa, at ilan pang iba na nangalakal sa Vaticano kung saan bahagyang tinustusan nila ang kakulangan". Ang ika-18 siglo ay isang siglo ng rebelyon at kaguluhan. Halimbawa, noong 1747, isang administratibong alitan ang naitala sa pagitan ning Pignola at [[Potenza]] hinggil sa pagmamay-ari ng lawa at isang kakahuyan sa pagitan ng dalawang bayan, na kilala bilang "Pook Silvana," parehong mga lugar na may malaking kahalagahan sa lokal na ekonomiya. Noong panahong iyon, ang lawa ay sagana sa isda at maaaring anihin ang de-kalidad na dayami doon. Hindi direktang nasangkot ang Pignola sa mga pangyayari noong 1799 na humantong sa pagsilang ng Republikang Napolitano. Sa Aklat ng mga Patay ng parokya, mababasa natin ang tungkol sa mga Pignolesi na napatay noong panahong iyon at ang pagbitay kay Nicola Trotta, isa sa mga pinuno ng pag-aalsa. Isang katutubo ng Potenza na naninirahan sa Pignola, tinangka ni Trotta na udyukan ang bayan laban sa mga Bourbon ngunit nabigong makakuha ng suporta. Sa pagitan ng 1806 at 1809, ilang marahas na sagupaan ang naganap sa bayan sa pagitan ng mga pamilyang Bourbon at mga tagasuporta ng pamahalaang Pranses. Noong 1848, sumiklab ang mga bagong pag-aalsa, ang tinatawag na "mga pag-aalsa ng komunista," kung saan nag-alsa ang mga magsasaka upang agawin ang lupa, na nagbanta sa kaligtasan ng mga may-ari ng lupa. Sa pagitan ng 1850 at 1851, dumanas din ng matinding pagkalugi si Pignola dahil sa epidemya ng bulutong. Noong 1857, alas-5:00 ng umaga, sa pagitan ng Disyembre 16 at 17, isang marahas at hindi inaasahang lindol ang tumama sa Basilicata, na nagdulot ng maraming nasawi at malawakang pinsala. Pitong tao ang namatay sa Pignola, at malawak ang pinsala. Kabilang sa mga gusaling gumuho ay ang Kapilya ng Santissima Annunziata, ang Kapilya ng Santa Maria del Pantano, isang bahagi ng kampana ng Simbahan ng Santa Maria Maggiore, at humigit-kumulang walumpung pribadong tahanan. Iniugnay ng buong populasyon ang kanilang kaligtasan sa kanilang malaking debosyon sa kanilang tagapagtanggol, ang Madonna degli Angeli. Nakibahagi rin si Pignola sa mga pag-aalsa noong 1860. Kabilang sa mga rebelde ay ang magkapatid na Berardi, sina Filadelfio at Giuseppe Eugenio, Domenico Coiro, at Emilio Fittipaldi. Nang matapos ang panahon ng pagnanakaw at ang kanayunan ay napalaya mula sa panganib ng kaguluhan sa publiko, ang Pignola ay naging bahagi ng [[Kaharian ng Italya]]. Dalawang-katlo ng mga naninirahan sa Pignola ay nagmula sa mga magsasaka. Maraming mga dayuhan. Noong 1901, ang mga dayuhan ay 83 sa 2,567 na naninirahan, noong 1906 sila ay 106 sa 2,556 na naninirahan.<ref name=":4">Cfr. Vincenzo Ferretti, ''Vineola, Vignola, Pignola di Basilicata. Dalle origini ai giorni nostri'', Edizioni “Il portale”, Pignola, p. 47.</ref> Hinggil sa edukasyon, sa simula ng ika-20 siglo, humigit-kumulang kalahati ng mga napipilitang magtrabaho ay ipinadala upang magtrabaho sa halip na sumali sa populasyon ng paaralan. Ang panahon pagkatapos ng digmaan ay naging mahirap din para kay Pignola: maraming residente ang napilitang mangibang-bansa upang maghanap ng trabaho. ==Mga sanggunian== <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} gkfkrifluu2zkcggdahuqvfmlalzdkt 0 311917 2227546 2027919 2026-09-22T06:28:50Z Ryomaandres 8044 2227546 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rapolla|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.rapolla.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85027|day=Pebrero 3|saint=[[San Blas]]|elevation_m=447|elevation_footnotes=|population_demonym=Rapollesi|population_footnotes=|area_total_km2=29.87|area_footnotes=|mayor=Biagio Cristofaro|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Rapolla|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Rapolla Centro Storico.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Rapolla-Stemma.gif|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|59|N|15|40|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Rapolla''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Barile]], [[Lavello]], [[Melfi]], [[Rionero in Vutlure|Rionero in Vulture]], [[Venosa]]. == Mga monumento at tanawin == === Simbahan ng Anunsiyasyon === Itinayo ito noong 1059 ni [[Robert Guiscard]]; habang itinatayo, nakatanggap ang mga manggagawa ng mga utos na gibain ang lumang simbahan ng Santa [[Catalina ng Alejandria]]; natapos ang simbahan noong 1071. Ang simbahang estilong Baroko noong ika-18 siglo ay itinayo sa dating kinaroroonan ng lumang simbahan. Ang simbahan ay may gabled masonry patsada. Ang portada ay gawa sa kahoy; sa itaas ng portal ay isang lunette na naglalaman ng isang plake na may inskripsiyong Latin: ANGELUS DOMINI NUNCIAVIT MARIAE-A.D.1770 (Ipinapahayag ni Arkanghel Gabriel ang mabuting balita kay Maria), habang ang 1770 ay ang taon ng pagkakatatag ng simbahan. Ang organ na dating kinaroroonan nito ay ibinigay ni Reyna Sancia, asawa ni [[Robert ng Anjou]]. Sa mga painting sa simbahan, tanging ang painting na langis sa canvas noong ika-18 siglo ng Anunsiyasyon, mula sa paaralang Napolitano, ang natitira; Sa mga dingding sa gilid ay mga estatwa nina Santo Paschal Baylon at Vincent Ferrer na gawa sa kahoy. Ang tarangkahan, kasama ang maliit na atrium at mga haligi nito, ay isang mahalagang bahagi ng sinaunang monasteryo ng Santa Catalina ng Alejandria. [[File:Arco_dell'Annunziata.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Arco_dell'Annunziata.jpg|left|thumb|Tarangkahang Medyebal ng Anunsiyasyon]] === Tarangkahang Medyebal ng Anunsiyasyon === Kasama ng tarangkahang may tulis na arko noong medieval na kilala bilang Tarangkahan ng Anunsiyasyon, na siyang pangunahing pasukan sa nayon, maaari mong hangaan ang isang natitirang bahagi ng mga sinaunang pader ng lungsod ng Rapolla. Bago magsimula ang rampa, makikita mo ang isang puno ng dayap na ilang siglo na ang tanda. == Tingnan din == * [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Rapolla|Diyosesis ng Rapolla]], dating Katolikong diyosesis == Mga sanggunian == <references />{{Lalawigan ng Potenza}} nlvn8j52iuxsxuvaogspipxccu1a5gd 2227547 2227546 2026-09-22T06:29:11Z Ryomaandres 8044 2227547 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rapolla|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.rapolla.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85027|day=Pebrero 3|saint=[[San Blas]]|elevation_m=447|elevation_footnotes=|population_demonym=Rapollesi|population_footnotes=|area_total_km2=29.87|area_footnotes=|mayor=Biagio Cristofaro|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Rapolla|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Rapolla Centro Storico.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Rapolla-Stemma.gif|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|59|N|15|40|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Rapolla''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Barile]], [[Lavello]], [[Melfi]], [[Rionero in Vutlure|Rionero in Vulture]], [[Venosa]]. == Mga monumento at tanawin == === Simbahan ng Anunsiyasyon === Itinayo ito noong 1059 ni [[Robert Guiscard]]; habang itinatayo, nakatanggap ang mga manggagawa ng mga utos na gibain ang lumang simbahan ng Santa [[Catalina ng Alejandria]]; natapos ang simbahan noong 1071. Ang simbahang estilong Baroko noong ika-18 siglo ay itinayo sa dating kinaroroonan ng lumang simbahan. Ang simbahan ay may gabled masonry patsada. Ang portada ay gawa sa kahoy; sa itaas ng portal ay isang lunette na naglalaman ng isang plake na may inskripsiyong Latin: ANGELUS DOMINI NUNCIAVIT MARIAE-A.D.1770 (Ipinapahayag ni Arkanghel Gabriel ang mabuting balita kay Maria), habang ang 1770 ay ang taon ng pagkakatatag ng simbahan. Ang organ na dating kinaroroonan nito ay ibinigay ni Reyna Sancia, asawa ni [[Robert ng Anjou]]. Sa mga painting sa simbahan, tanging ang painting na langis sa canvas noong ika-18 siglo ng Anunsiyasyon, mula sa paaralang Napolitano, ang natitira; Sa mga dingding sa gilid ay mga estatwa nina Santo Paschal Baylon at Vincent Ferrer na gawa sa kahoy. Ang tarangkahan, kasama ang maliit na atrium at mga haligi nito, ay isang mahalagang bahagi ng sinaunang monasteryo ng Santa Catalina ng Alejandria. [[File:Arco_dell'Annunziata.jpg|left|thumb|Tarangkahang Medyebal ng Anunsiyasyon]] === Tarangkahang Medyebal ng Anunsiyasyon === Kasama ng tarangkahang may tulis na arko noong medieval na kilala bilang Tarangkahan ng Anunsiyasyon, na siyang pangunahing pasukan sa nayon, maaari mong hangaan ang isang natitirang bahagi ng mga sinaunang pader ng lungsod ng Rapolla. Bago magsimula ang rampa, makikita mo ang isang puno ng dayap na ilang siglo na ang tanda. == Tingnan din == * [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Rapolla|Diyosesis ng Rapolla]], dating Katolikong diyosesis == Mga sanggunian == <references />{{Lalawigan ng Potenza}} dlt0ab3dvi9chncch6mca6hp66vt4d9 0 311922 2227549 2028011 2026-09-22T06:33:48Z Ryomaandres 8044 2227549 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rionero in Vulture|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.rioneroinvulture.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85028|day=Abril 25|saint=[[San Marcos]]|elevation_m=643|elevation_footnotes=|population_demonym=Rioneresi|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=53.52|area_footnotes=|mayor=Luigi Di Toro|mayor_party=|frazioni=[[Monticchio Bagni]], [[Monticchio Sgarroni]]|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Rionero in Vulture|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|55|N|15|40|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Rionero in Vulture-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Rionero in Vulture (vista).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Rionero in Vulture''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. Matatagpuan ito sa mga dalisdis ng [[Monte Vulture]] sa hilagang bahagi ng rehiyon. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang Rionero ay matatagpuan sa dalawang burol sa timog-silangan ng Bundok Vulture, malapit sa hangganan ng [[Campania]] at [[Puglia]], sa taas na 656 metro mula sa antas ng dagat. Ang teritoryo nito ay sumasaklaw sa 53.1 km², at ang mga naninirahan dito ay nahahati sa pagitan ng sentro ng bayan at mga [[Frazione|''frazione'']] ng [[Monticchio (Basilicata)|Monticchio]] Bagni at Monticchio Sgarroni. Dalawang lawa ng bulkan ang matatagpuan dito. == Pinagmulan ng pangalan == Hindi pa rin malinaw ang pinagmulan ng pangalan ng bayang ito. Naniniwala ang ilan na ang etimolohiya nito ay nagmula sa Rivo Nigro (itim na ilog), isang bukal na lumalabas mula sa itim na bulkan na dating dumadaloy sa bayan, na naghahati dito sa dalawa (ang bukal na ito ay isinama na ngayon sa Fontana della Baronessa, na kilala rin bilang Fontana Grande). Ang iba naman ay naniniwala na ito ay nagmula sa Are Nigro, isang pagtukoy sa itim na bulkan na lupa ng lugar, kung saan itinayo ang maraming bahay. Matapos ang pag-iisa ng Italya, ang hulaping "in Vulture" ay idinagdag sa Rionero upang maiba ito mula sa kaparehong pangalan na Rionero Sannitico sa Molise. == Mga mamamayan == * [[Giustino Fortunato (1777-1862)|Giustino Fortunato]] - mahistrado at politiko * [[Giustino Fortunato]] - mananalaysay at politiko * [[Carmine Crocco]] - brigante * [[Batang Corbett III|Young Corbett III]] - Italyano-Amerikanong boksingero * [[Beniamino Placido]] - mamamahayag, manunulat, at kritiko sa telebisyon * [[Leopold Saverio Vaccaro]] - siruhano, siyentista, tumulong sa rekonstruksiyon ng Italya pagkatapos ng World War I == Tingnan din == * [[Monticchio]] * [[Vulture (rehiyon)]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.rioneroinvulture.pz.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} 08jm1cm7qftspjgr96ls6jwlflw7nfd 0 311923 2227548 2027920 2026-09-22T06:32:01Z Ryomaandres 8044 2227548 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rapone|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.rapone.pz.it/}}|area_code=0976|postal_code=85020|day=Hunyo 15|saint=[[San Vito]]|elevation_m=838|elevation_footnotes=|population_demonym=Raponesi|population_footnotes=|area_total_km2=29.14|area_footnotes=|mayor=Patrizia Gamma <small>([[La Margherita]]) elected 2004-06-13</small>|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Rapone|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|51|N|15|30|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Rapone-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Rapone ed il Vulture.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Rapone''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]]. Ito ang may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Calitri]] (AV), [[Castelgrande, Basilicata|Castelgrande]], [[Pescopagano]], [[Ruvo del Monte]], at [[San Fele]]. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay matatagpuan sa isang burol, 838 metro sa ibabaw ng antas ng dagat, sa kahabaan ng lambak ng Ilog [[Ofanto]]. Ang munisipalidad ay sumasaklaw sa isang lawak na 29 kilometro kuwadrado. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo ay malamang na nagmula sa isang aumentatibo ng ripa (sa kahulugan ng "dalisdis", "bangin").<ref>{{cita testo|autore=Giuseppe Greco|titolo=Il contributo della toponomastica nella ricostruzione del limes longobardo-bizantino|p=13|url=https://www.federarcheo.it/wp-content/uploads/Il-contributo-della-toponomastica-nella-ricostruzione-del-limes-longobardo-bizantino..pdf}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armasat watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 23, 2004.<ref>{{cita web|titolo=Rapone (Potenza) D.P.R. 23.07.2004 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2004/comuni/rapone.html|accesso=13 agosto 2022}}</ref> == Mga monumento at tanawin == * Inang Simbahan ng San Nicolas Obispo * Simbahan ng San Vitus Martir * Kapilya ng Kalbaryo * Simbahan ng Santa Maria ad Nives * Simbahan ng Sagradong Puso * Simbahan ng San Miguel sa Kanayunan * Kapilya ng Santa Maria dei Santi == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} r57jwvrt923iaqtcldx2n5u8mb2xc28 0 311925 2227551 2028002 2026-09-22T06:38:23Z Ryomaandres 8044 2227551 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rivello|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=68|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0I040WI0&a2=mG0Y8048f8&n=1UH90007TE5&v=1UH07B07TE50000 2001 Data]</ref>|population_demonym=Rivellesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=479|mayor_party=|saint=[[Nicolas ng Bari|San Nicola di Bari]]|day=Disyembre 6|postal_code=85040|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.rivello.pz.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Rotale, San Costantino, Vignale-Santa Margherita, Medichetta, Sorba, Sovereto, Fiumicello, Asprina, Samprena|official_name=Comune di Rivello|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Rivello.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Rivello-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|5|N|15|46|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076068}} Ang '''Rivello''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Sa katunayan, ang motto ng munisipyo ay mababasa pa rin na "Iterum Velia renovata Revellum" ("Minsan ay Velia, na-renew sa Rivello"). Ang isa pang posibleng etimolohikong pinagmulan ng pangalan ay nakasalalay sa isang rekursibong pormasyon ng "Re + Vallare," na nangangahulugang muling patibayin, na siyang nagbigay-daan sa huling Latin na Revallo; ang pagkakatulad sa "ripa" o "riva" (na magbibigay sa intermediate na anyo na Rivallo) ay maaaring humantong, sa pamamagitan ng metaponiyang A>E, sa anyong Rivello. Isang piyudo ng mga pamilyang [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]], Ravaschiero, at Pinelli, tinubos ng Rivello ang sarili noong ika-18 siglo sa pamamagitan ng pagiging isang malayang lungsod (na may unibersidad). Ang huling piyudal na panginoon, si Oronzo Pinelli, na walang mga lalaking inapo, ay sumang-ayon na isuko ang piyudo. Kakatwa, sa kasulatan ng paglilipat ng munisipalidad na ginawa noong 1719 (Restituta libertas), bilang karagdagan sa 55,000 ducat, na babayaran nang hulugan kasama ang interes, itinakda rin niya na bawat taon siya at ang kanyang mga tagapagmana ay bibigyan ng isang tiyak na dami ng artesanal na salami, partikular na: "Cantare (isang yunit ng pagsukat na katumbas ng humigit-kumulang 89 kg) quattro di salami di ogni qualità, così' come si fai in detto terra di Rivello… (tinanggal)", na nagpapatunay sa kalidad ng mga pinatuyong karne na ginagawa pa rin sa nayon ngayon. Ang mga kapansin-pansing labi ng arkitektura at maraming likhang sining ay nagpapatotoo sa mayamang nakaraan ng Rivello; ang pinakamaunlad na industriya ay ang panday-ginto at panday-tanso, na iniluluwas sa buong mundo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal_code]] qgo056xoyqgki97xf0x3c5qdg45ad9v 0 311926 2227550 2028003 2026-09-22T06:36:39Z Ryomaandres 8044 2227550 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ripacandida|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{Official website|http://www.comune.ripacandida.pz.it/}}|area_code=0972|postal_code=85020|day=|saint=|elevation_m=620|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=33|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Serra San Francesco|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Ripacandida|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|55|N|15|44|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Ripacandida-Stemma.gif|image_caption=Tanaw ng Ripacandida|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Ripacandida vista dalla strada da Piano della Spina a Scalera.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Ripacandida''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Atella, Basilicata|Atella]], [[Barile]], [[Filiano]], [[Forenza]], [[Ginestra (PZ)|Ginestra]], at [[Rionero in Vulture|Rionero sa Vulture]]. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipyo ng Ripacandida ay matatagpuan sa taas na 620 m mula sa antas ng dagat, ang pinakamataas na punto ng bayan ay ang Piazza del Popolo, na matatagpuan sa taas na 622 m mula sa antas ng dagat,<ref name="notizieinbreve">{{cita web|url=http://www.comune.ripacandida.pz.it/index.php/notizie-in-breve|titolo=Notizie in breve|data=2 luglio 2014|urlmorto=sì}}</ref> habang, para sa buong teritoryo ng munisipalidad, ang pinakamababang altitude ay 397 m mula sa antas ng dagat, sa lokalidad ng Piano dell'Altare<ref name="notizieinbreve2">{{cita web|url=http://www.comune.ripacandida.pz.it/index.php/notizie-in-breve|titolo=Notizie in breve|data=2 luglio 2014|urlmorto=sì}}</ref> at ang pinakamataas na altitude ay 976 m mula sa antas ng dagat, sa lokalidad ng Serra Cocuzza.<ref name="notizieinbreve3">{{cita web|url=http://www.comune.ripacandida.pz.it/index.php/notizie-in-breve|titolo=Notizie in breve|data=2 luglio 2014|urlmorto=sì}}</ref> Ang ''[[frazione]]'' ng Serra San Francesco ay matatagpuan sa taas na 657 m mula sa antas ng dagat.<ref>{{cita web|url=http://www.resitalica.it/nav/ne_frazione.asp?id=17481|titolo=frazione Serra San Francesco del comune di Ripacandida (PZ)|data=2 luglio 2014}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.portaleabruzzo.com/nav/tabfrazioni.asp?id=17481|titolo=portaleabruzzo|data=2 luglio 2014}}</ref><ref>{{cita web|url=http://italia.indettaglio.it/ita/basilicata/potenza_ripacandida_serrasanfrancesco.html|titolo=La frazione di Serra San Francesco del comune di Ripacandida (PZ)|data=2 luglio 2014}}</ref> Sa taas na 620 m mula sa antas ng dagat, ang Ripacandida ang ika-74 na pinakamataas na munisipalidad sa Basilicata, ang ika-68 sa antas ng probinsiya;<ref>{{Cita web|http://www.tuttitalia.it/basilicata/provincia-di-potenza/91-comuni/altitudine/|Comuni in provincia di Potenza per altitudine}}</ref> bukod pa rito, na may lawak na 33.22 km², ito ang ika-104 na munisipalidad ng Basilicata ayon sa lawak ng ibabaw,<ref>{{Cita web|http://www.tuttitalia.it/basilicata/81-comuni/superficie/|Comuni della Basilicata per superficie territoriale}}</ref> at ika-76 sa antas ng probinsiya.<ref>{{Cita web|http://www.tuttitalia.it/basilicata/provincia-di-potenza/91-comuni/superficie/|Comuni in provincia di Potenza per superficie territoriale}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}}{{refbegin}} * Thomas Hauschild, Power and Magic in Italy, London and New York (Berghahn), 2011 * A. Pontrandolfo Greek,''The Lucani'' * Setari Bottini,''Basileis: Ancient king in Basilicata'' * M. Sharp,''Figurative ceramics in the indigenous world of Basilicata. The case of Ripacandida'' * Mons.G Gentile,''Written'' * C. Bisaccia,''Public Garden Ripacandida'' * G. Mongelli,''San Donato, monaco virgin'' {{refend}}{{Lalawigan ng Potenza}} 8a21tn33y0kc2y4iiein4g879z5ixd9 0 311928 2227552 2028305 2026-09-22T06:41:10Z Ryomaandres 8044 2227552 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roccanova|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.roccanova.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85036|day=|saint=|elevation_m=648|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Roccanovesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=61.74|area_footnotes=|mayor=Rocco Greco|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Roccanova|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Roccanova_016.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Roccanova-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|13|N|16|12|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Roccanova''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. == Heograpiyang pisikal == [[File:Roccanova.jpg|left|thumb|Roccanova]] Ito ay nasa taas na 648 metro mula sa antas ng dagat at nasa hangganan ng [[Aliano]], [[Castronuovo di Sant'Andrea]], [[Chiaromonte]], [[Gallicchio]], [[Missanello]], [[San Chirico Raparo]], [[Sant'Arcangelo]], at [[Senise]]. Mula sa Roccanova, mahahanap ang mga lambak ng mga ilog [[Agri (Ilog)|Agri]], [[Sinni]], at [[Sarmento (Ilog)|Sarmento]]. Isang katangian ng lugar na ito ang mga silong ng kuweba na direktang hinukay sa toba, na naglalaman ng malalaking bariles na gawa sa kahoy na ginagamit para sa paggawa ng alak na Grottino di Roccanova DOP,<ref>{{Cita web|url=https://www.basilicataturistica.it/scopri-la-basilicata/vini-e-sapori-della-basilicata/vini-di-basilicata/il-grottino-di-roccanova-doc|titolo=Il grottino di Roccanova}}</ref> dahil dito ay pinangalanan itong "lungsod ng alak" ng Konsosyo ng Pagkain at Alak ng Basilicata. Ang kagubatan ng Caliuvo, tahanan ng mga sinaunang bukal, tulad ng "Acqua del Tasso," ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng munisipyo. Kapansin-pansin din ang tinatawag na "Cozzo della Guardiola," isang malawak na burol na malamang na ginagamit ng mga bandido bilang isang estratehikong lugar para bantayan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 6h8r8fgp2o14gjpifht6q67kwa3pqm5 0 311932 2227553 2028379 2026-09-22T06:44:14Z Ryomaandres 8044 2227553 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rotonda|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.rotonda.pz.it}}|area_code=0973|postal_code=85048|day=Hunyo 8–13|saint=[[San Antonio ng Padua]]|elevation_m=635|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Rotondesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=42.92|area_footnotes=|mayor=Rocco Bruno|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Rotonda|shield_alt=|native_name=|image_skyline=VistaRotonda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Rotonda (PZ)-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|57|N|16|2|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Rotonda''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Rutunna}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Itinampok sa dokumento ang tatak ng Rotonda, na naglalarawan ng isang tore na nakapatong sa tatlong burol na tinatanaw ang Ilog Mercure na dumadaloy sa ilalim, at dalawang maliliit na anghel sa itaas ng tore. Ang simbolo ay nanatiling halos hindi nagbabago ngayon, maliban sa dalawang maliliit na anghel, na hindi na lumilitaw. Ang karagdagang impormasyong nakalap mula sa [[katastro]] rehistro ng lupa ay nagmula sa mga salita ng kura paroko ng taong iyon, si Don Giuseppe Angelo Cantisani, na siyang nagtipon ng senso ayon sa "mga apuyan," o mga grupo ng pamilya, na nagpapahiwatig na ang populasyon noong panahong iyon ay 1,500. Sa pagtatapos ng ika-18 siglo, ang populasyon ay tumaas nang malaki, na umabot sa 2,500. Ang pagtaas na ito ay dahil sa posisyon ng Rotonda bilang isang transit point na patungo sa Calabria, at sa gayon ay nagsimula itong umunlad sa ilang mga aktibidad sa komersiyo. Sa mga taong iyon, nagsimulang magkaroon ng kasalukuyang anyo ang Rotonda, dahil nagsimulang lumayo ang mga residente mula sa lumang bayan, at ang kasalukuyang Inang Simbahan ay itinayo sa kalsada mula Castelluccio patungong Morano, kaya't lumikha ito ng isang bagong sentrong urbano. Ang dating Inang Simbahan, na nakatayo sa paanan ng kastilyo at nakatayo pa rin hanggang ngayon, ay ipinagkatiwala sa Konpraternidad ng Rosaryo, kaya kinuha ang pangalang nananatili rito ngayon; bilang karagdagan, isa pang simbahan ang itinayo, na inialay kay San Antonio, ang patron ng bayan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} k2jddqk9ubam29sdwspc8gvg5elh6rf 0 311933 2227554 2028356 2026-09-22T06:46:13Z Ryomaandres 8044 2227554 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ruoti|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|website={{official website|http://www.comune.ruoti.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85056|day=Agosto 7|saint=[[San Donato ng Arezzo|San Donato]]|elevation_m=756|elevation_footnotes=|population_demonym=Ruotesi|population_footnotes=|area_total_km2=55.06|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|official_name=Comune di Ruoti|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|43|N|15|41|E|region:IT_type:city(3599)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Chiesa di San Rocco, Ruoti.jpg|native_name=|footnotes=}} '''Ruoti''' ([[Wikang Napolitano|Ruotese]]: {{Lang|nap|Rùote}})<ref>{{cite book|title=Dizionario di toponomastica: Storia e significato dei nomi geografici italiani|publisher=Garzanti|year=1996|language=it|page=559}}</ref> ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiya == Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Avigliano]], [[Baragiano]], [[Bella, Basilicata|Bella]], [[Picerno]], at [[Potenza]]. == Pinagmulan ng pangalan == Gayundin, hindi rin tiyak ang pinagmulan ng pangalang "Ruoti": ang historyador na si Racioppi, sa kanyang tekstong Storia dei popoli della Basilicata e della Lucania, ay iniuugnay ito sa [[Wikang Latin|Latin]] noong ika-6 na siglo at hinango ito mula sa rodicium, na kalaunan ay binago sa terminong rotum, na nangangahulugang "lupang maaararo" o "lupang hindi tinatamnan." Pinatutunayan ng Rationes Decimarum Apulia-Lucania (Potenza, taong 1324) ang Pro Beneficio Roti (blg. 2183), Archipresbiter et clerici Roti (blg. 2197), at dahil dito, iniugnay din ng historyador na si Racioppi ang pangalan sa salitang rothus (iba sa rotum o rodicium) ngunit may parehong kahulugan: "lupang bukas sa araro" o "lupang hindi tinatamnan." Gayunpaman, ang ipotesis na ito ay naiiba sa historian na si Sabatini, na hinango ang toponym mula sa personal na pangalang Hermaniko-Lombardong na roto (Forstermann 1900), na naitala na sa Siena noong taong 715. Gayunpaman, ang bersyon ng pangalang iminungkahi ng historyador na si Giuseppe Gattini ay tila naaayon sa isyu ng mga lumikas na Albanes na dating nagtitipon at nag-aayos ng kanilang mga sarili nang sunud-sunod. == Mga monumento at tanawin == === Simbahan ng San Rocco, Patron ng Ruoti === Sa lugar ng Spinosa, noong panahon ng salot noong 1651, ang pyudal na panginoon noong panahong iyon ay nagpatayo ng isang kapilya na inialay kay [[San Roque]] sa kaniyang lupain. Sa kapilya na ito, ang estatwa ng santo ay dinadala sa prusisyon tuwing Agosto 16 at ibinabalik sa unang Linggo ng Setyembre, ang araw kung kailan ginaganap ang mga pagdiriwang. Ang kapilya na ito, na ngayon ay naibalik na, ay nagtatampok din ng isang portada na gawa sa batong Abetina, kung saan sa harapan nito ay ang naka-estilong eskudo ng pamilyang Capece Minutolo. == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} m14mh7vu504v5xm10kngmjbbrs4n7w6 0 311938 2227359 2029475 2026-09-22T01:42:35Z Ryomaandres 8044 2227359 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tito|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.tito.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85050|day=Nobyembre 17|saint=San Laviero Martir|elevation_m=650|elevation_footnotes=|population_demonym=Titesi|population_footnotes=|area_total_km2=70|area_footnotes=|mayor=Graziano Scavone|mayor_party=|frazioni=Tito Scalo, Radolena, Frascheto, Rione Mancusi|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Tito|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|35|N|15|41|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Tito-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Tito panorama da torre di satriano.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Tito''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Lu Titu}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang Italyanong rehiyon ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Abriola]], [[Picerno]], [[Pignola]], [[Potenza]], [[Sant'Angelo Le Fratte]], [[Sasso di Castalda]], [[Satriano di Lucania]], at [[Savoia di Lucania]]. == Kasaysayan == Sa pagtatapos ng dekada '60, nagsimulang umunlad ang mga unang pamumuhunan sa industriya sa lugar ng Tito Scalo, na nagbigay ng mga bagong trabaho para sa mga residente. Lumaki nang malaki ang bilang ng mga manggagawa sa industriya, na humantong sa pagbaba ng trabaho sa agrikultura sa pagitan ng 1980 at 1990. Ang [[Lindol sa Irpinia noong 1980|lindol noong 1980]] ay humantong sa halos ganap na pagkawasak ng Inang Simbahan, ngunit sa kabutihang palad, walang mga nasawi sa Tito. Ang sumunod na panahon ay minarkahan ng mabagal na muling pagtatayo, na kalaunan ay humantong sa pag-unlad ng ekonomiya at lipunan salamat sa paglago ng lugar ng industriya at malaking pamumuhunan sa sektor ng komersiyo. Dahil sa kita nito kada tao, kabilang ito sa mga nangungunang lungsod sa Basilicata at isa sa iilan sa rehiyon na patuloy na tumatanggap ng mga bagong residente. == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.tito.pz.it/ Opisyal na website] == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} behezxgj6ydj1ohigtyirqw3quod31o 0 311939 2227555 2028378 2026-09-22T06:47:37Z Ryomaandres 8044 2227555 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ruvo del Monte|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.ruvodelmonte.pz.it/}}|area_code=0976|postal_code=85020|day=|saint=|elevation_m=630|elevation_footnotes=|population_demonym=Ruvesi|population_footnotes=|area_total_km2=32|area_footnotes=|mayor=Donato Carmine Romano|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Ruvo del Monte|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|51|N|15|32|E|region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Ruvo_del_Monte-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama Ruvo del Monte.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Ruvo del Monte''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Rùve}}<ref>{{cite book|title=Dizionario di toponomastica: Storia e significato dei nomi geografici italiani|publisher=Garzanti|year=1996|language=it|page=560}}</ref>) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Atella, Basilicata|Atella]], [[Calitri]], [[Rapone]], [[Rionero in Vulture|Rionero sa Vulture]], at [[San Fele]]. == Kasaysayan == Mula noong kalagitnaan ng dekada 1970, ang mga arkeolohikong paghuhukay ay nakapagbunyag ng mahigit isang daang libingan kasama ang mga kaugnay na kagamitan sa libing, na nagmula pa noong ika-7-ika-5 siglo BK. Samakatuwid, pinaniniwalaan na ang pinagmulan ng isang sinaunang urbanong nukleo ay maaaring nagmula pa sa panahong iyon. Ang mga regular na kampanya ng paghuhukay ay nagpatuloy nang walang patid mula 1978 hanggang 1989 at isinagawa ni Propesor Angelo Bottini, na kalaunan ay naging superintendente ng Roma. Ang isang detalyadong salaysay ng mga natuklasan sa Ruvo del Monte, kasama ang mga retrato, paglalarawan, mga drowing, at mga plano, ay nakapaloob sa "Mga Pamamaraan ng Accademia Nazionale Dei Lincei - Notizie Degli Scavi Di Antichità" (Ikawalong Serye - Tomo XXXV - 1981), mga pahina 183-288. === Panahong medyebal === Dahil sa lokasyon nito, ang bayan ay nagbigay-daan sa pagdaan sa pagitan ng loob ng Basilicata at [[Campania]], kaya hindi kailanman tuluyang nawala ang Ruvo. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 2ebnata6t3qnrkujnrjjodcn5x5nx2z 0 311940 2227556 2028412 2026-09-22T06:49:13Z Ryomaandres 8044 2227556 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Chirico Nuovo|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.sanchiriconuovo.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85010|day=Agosto 22|saint=[[San Roque]]|elevation_m=745|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanchirichesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=23.39|area_footnotes=|mayor=Rosa Baldassarre|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di San Chirico Nuovo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Chirico Nuovo-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|41|N|16|5|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''San Chirico Nuovo''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. == Kasaysayan == Ang San Chirico ay may sinaunang pinagmulan, na umusbong noong ika-6 na siglo BK sa isang lugar na tinatawag na "Serra", wala pang isang kilometro mula sa kasalukuyang sentro ng bayan. Kaunti lamang ang mahahalagang impormasyon tungkol sa mga pangyayaring nangyari noong panahon ng mga Romano, dahil ang maraming pagsalakay ng mga barbaro na naganap sa lugar ay paulit-ulit na sumira sa lupain. Tanging mga batong libing na nakaukit sa [[Wikang Latin|Latin]] ang natagpuan sa mga lugar na nakapalibot sa lokalidad ng Serra, na katibayan na ang lugar ay tinirhan din noong panahong iyon. Ang kasalukuyang San Chirico Nuovo ay malamang na nagmula pa noong 960, na itinatag ng isang kolonya ng mga Griyego-Byzantine na, sa pagtakas sa pag-uusig na ikonoklasiko sa kanilang tinubuang-bayan, ay nagtago sa mga bahaging ito, na nagtipon sa paligid ng isang tore na itinayo mismo ng mga Bisantino noong bandang 826 bilang isang himpilan at pananda ng hangganan laban sa mga Lombardo. Noong 1460, nakibahagi ang San Chirico sa pag-aalsa ng mga bantog na panginoong piyudal na pinamunuan ni [[Giannantonio Orsini]], Prinsipe ng [[Taranto]], na may layuning makatakas sa mapang-aping hegemoniya ng Aragon. Nabigo ang paghihimagsik, at ang mga kalahok ay inalis o pinarusahan sa pamamagitan ng pagkumpiska ng kanilang mga ari-arian. Upang makatakas sa mga paghihiganti na sumunod, ang mga nakaligtas na mamamayan ay nagtago sa Tolve, na iniwang abandonado ang San Chirico, kaya't nawala ang katayuan nito bilang isang piyudo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} cwm72hw6qx46c1xh8f27iffl50l4bol 0 311941 2227557 2028428 2026-09-22T06:52:33Z Ryomaandres 8044 2227557 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Chirico Raparo|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.acerenza.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85030|day=Hulyo 15 at 18|saint=San Chirico, Santa Sinforosa|elevation_m=780|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanchirichesi|population_footnotes=|area_total_km2=82|area_footnotes=|mayor=Claudio Borneo|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di San Chirico Raparo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Panorama San Chirico Raparo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Chirico Raparo-Stemma.png|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|11|N|16|5|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''San Chirico Raparo''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. [[File:San_Chirico_Raparo_(PZ).jpg|left|thumb|San Chirico Raparo]] == Heograpiyang pisikal == Matatagpuan ang San Chirico Raparo sa 780 metro sa ibabaw ng dagat at hangganan ng [[Calvera]], [[Carbone, Basilicata|Carbone]], [[Castronuovo di Sant'Andrea]], [[Armento]], [[Castelsaraceno]], [[Gallicchio]], [[Roccanova]], [[San Martino d'Agri]], at [[Spinoso]]. Nakatayo ito sa isang mabatong spur kung saan matatanaw ang Lambak Racanello, malapit sa Bundok Raparo. == Mga monumento at tanawin == Kapansin-pansin sa bayan ang palasyo ng Barletta kung saan napanatili ang mga tapiserya at mga kagamitang yari sa sinaunang panahon. Ang simbahang parokya nina San Pedro at San Pablo ay nagpapahiwatig,<ref>{{Cita web|http://www.parrocchiasanchirico.it/|Chiesa dei Santi Pietro e Paolo}}</ref> na itinayo sa mga labi ng isang dating simbahan. Museong Pribado ng Pagtatahing Giovanni Missanelli<ref>{{cita web|url=https://it-it.facebook.com/museo.gm|titolo=Sartoria Giovanni Missanelli <!--creato automaticamente, da ricontrollare manualmente -->|lingua=|data=|accesso=}}</ref> sa Via Roma, kung saan posibleng humanga sa mahahalagang gawaing pananahi mula sa panahon ng 1700-1970, pati na rin sa mga kagamitang panpanahon at koleksiyon ng mga plantsa mula 1400 hanggang 1970. Ipinapakita ng museo ang maraming litrato ng bayan na nagpapatotoo sa ebolusyon nito sa paglipas ng panahon, kasama ang pinakamahalagang mga larawan ng "buhay na ipinamuhay" ng mga naninirahan dito noong ika-20 siglo. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} f1t5jiel0u59mwii11vkth84rjg7ks6 0 311942 2227561 2117566 2026-09-22T07:02:31Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375303257|San Costantino Albanese]]" 2227561 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Costantino Albanese|official_name=Comune di San Costantino Albanese<br/>Bashkia Shën Kostandinit i Arbëreshëvet|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|2|N|16|18|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Conserva, Farneta, Martorino, Venticalia|mayor_party=|mayor=Renato Iannibelli|area_footnotes=|area_total_km2=37|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sancostantinesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=650|istat=076075|saint=[[Constantine I|Constantino ang Dakila]]|day=Mayo 21|postal_code=85030|area_code=0973|website=|footnotes=}}Ang '''San Costantino Albanese''' ({{Langx|aae|Shën Kostandinit i Arbëreshëvet}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munispalidad) ng pamayanang [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]]<ref name="books.google.com">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=wmloAAAAMAAJ |title=''Arbëreshë: cultura e civiltà di un popolo'' |date=2004 |isbn=9788824020091 |editor-last=P. Bruni |page=173}}</ref> sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang San Costantino Albanese ay matatagpuan sa tuktok ng burol na tinatanaw ang Lambak [[Sarmento]] at matatagpuan sa kabila ng lambak mula sa [[San Paolo Albanese]]. Ang Ilog Sarmento ay isang tuyong ilog na may kalat-kalat na bato tuwing tag-araw ngunit maaaring maging agos ng tubig tuwing ulan sa taglamig. Ang dalawang bayan ay {{Convert|2|mi|km|0|disp=flip}} ang layo ngunit ang landas sa lambak ng ilog sa pamamagitan ng kalsada ay humigit-kumulang {{Convert|5|mi|km|0|disp=flip}}.<ref>The Italo-Albanian Villages of Southern Italy, George Nicholas Nasse</ref> Ang nayon ay nasa hangganan ng mga bayan ng [[Alessandria del Carretto]], [[Cersosimo]], [[Noepoli]], [[San Paolo Albanese]], at [[Terranova di Pollino]]. == Kasaysayan == Ang San Costantino Albanese ay itinatag noong humigit-kumulang 1534 ng mga etnikong [[Mga Albanes|Albanes]] na lumikas o [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]], mula sa [[Koroni|Corone]], [[Morea]] sa [[Gresya]] na sinakop ng mga Otomanong Turko. Ang mga apelyido tulad ng Scutari, ay sumasalamin sa koneksiyon na ito sa pamana ng Albania. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}}{{Arbëreshë settlements}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5he3k2l08bbvbviaeja31j2x4egi572 2227562 2227561 2026-09-22T07:03:13Z Ryomaandres 8044 2227562 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Costantino Albanese|official_name=Comune di San Costantino Albanese<br/>Bashkia Shën Kostandinit i Arbëreshëvet|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|2|N|16|18|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Conserva, Farneta, Martorino, Venticalia|mayor_party=|mayor=Renato Iannibelli|area_footnotes=|area_total_km2=37|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sancostantinesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=650|istat=076075|saint=[[Constantine I|Constantino ang Dakila]]|day=Mayo 21|postal_code=85030|area_code=0973|website=|footnotes=|image_skyline=Chiesa San Costantino il Grande (San Costantino Alabnese)03.jpg}}Ang '''San Costantino Albanese''' ({{Langx|aae|Shën Kostandinit i Arbëreshëvet}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munispalidad) ng pamayanang [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]]<ref name="books.google.com">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=wmloAAAAMAAJ |title=''Arbëreshë: cultura e civiltà di un popolo'' |date=2004 |isbn=9788824020091 |editor-last=P. Bruni |page=173}}</ref> sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang San Costantino Albanese ay matatagpuan sa tuktok ng burol na tinatanaw ang Lambak [[Sarmento]] at matatagpuan sa kabila ng lambak mula sa [[San Paolo Albanese]]. Ang Ilog Sarmento ay isang tuyong ilog na may kalat-kalat na bato tuwing tag-araw ngunit maaaring maging agos ng tubig tuwing ulan sa taglamig. Ang dalawang bayan ay {{Convert|2|mi|km|0|disp=flip}} ang layo ngunit ang landas sa lambak ng ilog sa pamamagitan ng kalsada ay humigit-kumulang {{Convert|5|mi|km|0|disp=flip}}.<ref>The Italo-Albanian Villages of Southern Italy, George Nicholas Nasse</ref> Ang nayon ay nasa hangganan ng mga bayan ng [[Alessandria del Carretto]], [[Cersosimo]], [[Noepoli]], [[San Paolo Albanese]], at [[Terranova di Pollino]]. == Kasaysayan == Ang San Costantino Albanese ay itinatag noong humigit-kumulang 1534 ng mga etnikong [[Mga Albanes|Albanes]] na lumikas o [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]], mula sa [[Koroni|Corone]], [[Morea]] sa [[Gresya]] na sinakop ng mga Otomanong Turko. Ang mga apelyido tulad ng Scutari, ay sumasalamin sa koneksiyon na ito sa pamana ng Albania. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}}{{Arbëreshë settlements}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2h7p30sb4mwtrynu9178obd4laba8uv 0 311943 2227563 2206208 2026-09-22T07:04:09Z Ryomaandres 8044 2227563 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Fele|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.sanfele.pz.it/}}|area_code=0976|postal_code=85020|day=Hulyo 30 at Enero 20|saint=San [[Justin de Jacobis]] at [[San Sebastian]]|elevation_m=872|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanfelesi|population_footnotes=|area_total_km2=97.7|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Agrifoglio, Armatieri, Difesa, Cecci, Montagna, Pierno, Priore, Masone, Signorella, Cerrito|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di San Fele|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|49|N|15|32|E|region:IT_type:city(3579)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_size=95px|image_shield=San_Fele-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=280px|image_skyline=San Fele Vista Panoramica.jpg|footnotes=}} '''San Fele''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]] sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang sibil === ==== Palazzo Stia ==== Ito ang tahanan ni Heneral Francesco Stia ng Hukbong Italyano pagkatapos ng pag-iisa, na tinawag upang pigilan ang pagkalat ng mga bandido. ===== Palazzo Faggella ===== Isa sa mga pangunahing gusali ng lungsod, na itinayo noong ika-17 siglo, ito ay pagmamay-ari ng pamilyang Faggella, na lumikha ng mga sikat na pigura sa iba't ibang larangan. Sa kasalukuyan, ito ang kinaroroonan ng munisipyo. ==== Bahay-Kulungan ni Manlio Rossi-Doria ==== Sa makasaysayang sentro ay ang bahay kung saan ikinulong si Manlio Rossi-Doria ng pasistang diktadura. Upang gunitain ang kanyang pananatili, mula Hunyo hanggang Disyembre 1940, ang munisipalidad ng San Fele ay naglagay ng isang plake sa harap ng pasukan ng gusali. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}}</img> * [http://www.sanfelesesocietynj.org/ San Felese Society ng New Jersey] * [http://www.sanfele.org/ San Fele Association ng Western New York] * [http://www.sanfele.com.au/index.php?sezione=Immigrati San Felesi sa Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200305002047/http://sanfele.com.au/index.php?sezione=Immigrati |date=2020-03-05 }} * [https://sites.rootsweb.com/~itacsnf/san_fele/SanFele_surnames.html San Fele Genealogy site] {{Lalawigan ng Potenza}} j3n2fi1iwmldg4gpmc12ujm92v9gy4k 0 311944 2227564 2083768 2026-09-22T07:05:25Z Ryomaandres 8044 2227564 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Martino d'Agri|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=50|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanmartinesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=666|mayor_party=|saint=|day=|postal_code=85030|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.sanmartinodagri.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=San Pietro|official_name=Comune di San Martino d'Agri|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Paese_sanmartinoagri.jpg|imagesize=270px|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Martino d'Agri-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|14|N|16|3|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076077}} Ang '''San Martino d'Agri''' ay isang bayan sa burol at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay isang bayan na mas mababa sa 800 katao sa halos buong taon, ngunit tuwing Agosto ang populasyon ay lumolobo sa halos 2,000 nang bumalik ang ''Sammartinesi'' ''para sa Festa della Madonna della Rupe'', dahil ang ilan ay nagmula sa hanggang sa Hilagang Amerika, Timog Amerika, at Australia. Ang San Martino d'Agri ay nasa rurok ng isang burol na 666 metro sa taas ng dagat. Sa isang punto sa kasaysayan ng bayan, nagkaroon ng isang pangunahing pagguho ng putik (''frana'') na nagwasak sa kalakhan ng bayan; gayunpaman, nakabawi ito. Sa tuktok ng burol nakatayo ang isang kastilyong medyebal, na unang pagmamay-ari ng ''barone''. Gayunpaman, matapos ibagsak ang ''barone'', nagkaroon ng lindol na sumira sa karamihan ng bayan. Ang kastilyo ay kalaunang binago at hinati sa mga seksiyon para sa paninirahan ng iba't ibang pamilya. Noong huling bahagi ng kalagitnaan ng 1900s, isang seksiyon ay inabandona at hindi naayos hanggang 2003. Ang bahaging iyon, pati na rin ang isa pa ay kasalukuyang pagmamay-arian at kinukumpuni pa rin. == Kasaysayan == Kinuha ang pangalang San Martino d'Agri sa pagitan ng ika-11 at ika-12 siglo, nang kumalat ang kulto ng patron ng mga mahihirap sa buong Europa. Pinaniniwalaang mas malayo pa ang pinagmulan ng bayan, batay sa mga natuklasang [[Arkeolohiya|arkeolohiko]] mula sa ilang lokal na lugar. Ang mga natuklasang Romano na ito, na mula pa noong ika-2 at ika-1 siglo BK, ay nagmumungkahi ng pag-alis ng populasyon ng ''[[Grumentum]]'' kasunod ng pag-atake ng mga [[Saraseno]]. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 9maebor5sep7e5yw8fypm3d6z173yvl 0 311945 2227565 2028221 2026-09-22T07:07:03Z Ryomaandres 8044 2227565 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Severino Lucano|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=61|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanseverinesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=877|mayor_party=|saint=[[Vincenzo, Martir ng Craco|San Vincenzo]]|day=Agosto 2|postal_code=85030|area_code=0973|website={{official website|http://www.sanseverinolucano.info}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Mezzana, Cropani, Mancini, Villaneto|official_name=Comune di San Severino Lucano|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Chiesa Madre, San Severino Lucano.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Severino Lucano-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|1|N|16|8|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076078}} Ang '''San Severino Lucano''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kultura == === Tradisyon at alamat === Nakaugnay sa kulturang rural, ang pundasyon ng lipunan ng Lucania. Maraming katangian at mahahalagang kaganapan ang pinapanatili sa buong rehiyon, mula sa mas karaniwang pang-araw-araw na pagdiriwang ng pamilya hanggang sa mga pampublikong pagdiriwang na kinasasangkutan ng buong komunidad. Kabilang sa mga pinakamahalagang pagdiriwang ay: * Karnabal, kasama ang mga lokal na maskara at ang tipikal na tunog ng "cupi-cupi," pati na rin ang mga awit at sayaw na sumisimbolo sa pagdiriwang; * ang pagdiriwang ng "pirtusavutt" (pagtapik ng mga bariles ng alak) tuwing Disyembre 8 ay isang malugod na pagkakataon upang magtipon sa mga silong upang malasahan ang bagong alak; * Ang Linggo pagkatapos ng [[Pasko ng Muling Pagkabuhay|Pasko ng Pagkabuhay]] ay iniaalay sa mga pagdiriwang bilang parangal kay San [[Francisco ng Paula]] sa Cropani, isang pagdiriwang na pinagsasama ang mga ritwal na Kristiyano at pagano: ang sinaunang ritwal ng "kasal sa mga puno" ay ipinagdiriwang, isang kaganapang nagmula sa pakikipag-ugnayan sa kalikasan at nakaugat sa isang kasaysayan na higit na nakabatay sa mga simbolo at mga ritwal ng pagpapala. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal_code]] lo1gcc63799vjs80ktt4p44z56burhw 0 311946 2227569 2028476 2026-09-22T07:11:55Z Ryomaandres 8044 2227569 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Arcangelo|elevation_min_m=|mayor=Vincenzo Nicola Parisi|area_footnotes=|area_total_km2=89|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Santarcangiolesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=San Brancato|elevation_m=388|saint=[[Arkanghel Miguel|San Miguel Arkanghel]]|day=Mayo 8|postal_code=85037|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.santarcangelo.pz.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Sant'Arcangelo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Sant'Arcangelo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Sant'Arcangelo-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|15|N|16|16|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Sant'Arcangelo''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay matatagpuan 388 metro mula sa antas ng dagat (min 137, max 772), sa mga burol sa kanan ng gitnang bahagi ng [[Ilog Agri]]. Ang munisipalidad ay sumasaklaw sa isang lawak na 89.1 km². == Kasaysayan == May mga bakas ng mga pamayanan na mula pa noong ika-8 siglo BK ang natuklasan sa loob ng munisipal na lugar. Sa pagitan ng huling bahagi ng ika-5 at unang bahagi ng ika-4 na siglo BC, ang Lambak Agri ay sinakop ng mga Lucano, na nagmamay-ari ng nekropolis ng San Brancato, kung saan humigit-kumulang dalawang daan at dalawampung libingan ang natuklasan noong dekada 1980. Isang maliit na pamayanan na may kaugnayan sa pamayanang ito, na mula noong ika-4 at ika-3 siglo BK, ang natuklasan sa pagitan ng mga distrito ng Gavazzo, Cannone, at Mulino. Noong Agosto 27, 1826, natamo ng pamilyang [[Barrile (pamilya)|Barrile]] ang titulong prinsipe. Matapos ang pagkawala ng pamilyang ito, ang kaharian ay naipasa sa pamilyang [[Colonna (pamilya)|Colonna]], sa mga prinsipe ng Stigliano, habang ang titulong prinsipe ay naipasa noong 1853 sa pamilyang Ricciardi, mga duke ng Caivano, mga marquise ng Fuscaldo, at mga konde ng Camadoli. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 0rgs6dne58md12si4jii04vkja1zram 0 311947 2227568 2028284 2026-09-22T07:10:07Z Ryomaandres 8044 2227568 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Angelo Le Fratte|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=23|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|population_demonym=Santangiolesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=560|mayor_party=|saint=[[Arkanghel Miguel|San Michele Arcangelo]]|day=Setyembre 29|postal_code=85050|area_code=0975|website={{official website|http://www.comune.santangelolefratte.pz.it/}}|footnotes=|mayor=|frazioni=Farisi, Isca, [[Santa Maria Fellana]], San Vito|official_name=Comune di Sant'Angelo Le Fratte|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Sant'Angelo Le Fratte - murales.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Sant'Angelo Le Fratte-Stemma.png|image_map=Map of comune of Sant'Angelo Le Fratte (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=Sant'Angelo Le Fratte sa loob ng Lalawigan ng Potenza.|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|32|49|N|15|33|27|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076079}} Ang '''Sant'Angelo Le Fratte''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Italya|Timog Italya]] [[Basilicata|ng Basilicata]]. Noong 2011 ang populasyon nito ay 1,457.<ref name="istat"><span class="languageicon">(in Italian)</span> [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127113922/http://demo.istat.it/bil20111009/index.html |date=2016-11-27 }}: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref> == Heograpiya == Matatagpuan malapit sa mga hangganan ng [[Campania]], ang Sant'Angelo ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Brienza]], [[Caggiano]] ([[Lalawigan ng Salerno|SA]]), [[Polla]] (SA), [[Satriano di Lucania]], [[Savoia di Lucania]], at [[Tito, Basilicata|Tito]].<ref>{{OSM|r|40577|Sant'Angelo Le Fratte}}</ref> Kabilang sa mga nayon (mga ''[[frazione]]'') nito ang Farisi, Isca, Santa Maria Fellana, at San Vito. == Kasaysayan == Mula 1430 hanggang 1818, ang bayan ay pansamantalang luklukan ng [[Diyosesis ng Satriano]]. Dahil sa matinding pinsala at pinsala na dulot ng [[lindol sa Irpinia noong 1980]], ang Sant'Angelo Le Fratte ay bumalik na sa dating ganda nito. == Ekonomiya == Kabilang sa mga pinakatradisyonal at kilalang aktibidad ay ang mga [[Artesano|artesanal]], na nauugnay sa kulturang magsasaka at pastoral. Ang mga aktibidad na ito, na malayo sa pagkawala, ay sa halip ay umuunlad muli, at nakikilala sa pamamagitan ng paggawa ng [[Tanso (elemento)|tanso]].<ref name="Aci">{{cita libro |volume=3 |p=8 |titolo=Atlante cartografico dell'artigianato |editore=A.C.I. |città=Roma |anno=1985}}</ref><ref name="AptBas">{{Cita web|url=http://www.aptbasilicata.it/L-artigianato.87.0.html|titolo=L'artigianato|accesso=21 maggio 2016|dataarchivio=8 maggio 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160508153647/http://www.aptbasilicata.it/L-artigianato.87.0.html|urlmorto=sì}}</ref> == Mga demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:1558 bar:1871 from:0 till:1708 bar:1881 from:0 till:1653 bar:1901 from:0 till:1455 bar:1911 from:0 till:1462 bar:1921 from:0 till:1876 bar:1931 from:0 till:1842 bar:1936 from:0 till:1955 bar:1951 from:0 till:2040 bar:1961 from:0 till:2002 bar:1971 from:0 till:1672 bar:1981 from:0 till:1630 bar:1991 from:0 till:1656 bar:2001 from:0 till:1472 bar:2011 from:0 till:1457 PlotData= bar:1861 at: 1558 fontsize:S text:1,558 shift:(-8,5) bar:1871 at: 1708 fontsize:S text:1,708 shift:(-10,5) bar:1881 at: 1653 fontsize:S text:1,653 shift:(-10,5) bar:1901 at: 1455 fontsize:S text:1,455 shift:(-10,5) bar:1911 at: 1462 fontsize:S text:1,462 shift:(-10,5) bar:1921 at: 1876 fontsize:S text:1,876 shift:(-10,5) bar:1931 at: 1842 fontsize:S text:1,842 shift:(-10,5) bar:1936 at: 1955 fontsize:S text:1,955 shift:(-10,5) bar:1951 at: 2040 fontsize:S text:2,040 shift:(-10,5) bar:1961 at: 2002 fontsize:S text:2,002 shift:(-10,5) bar:1971 at: 1672 fontsize:S text:1,672 shift:(-10,5) bar:1981 at: 1630 fontsize:S text:1,630 shift:(-10,5) bar:1991 at: 1656 fontsize:S text:1,656 shift:(-10,5) bar:2001 at: 1472 fontsize:S text:1,472 shift:(-10,5) bar:2011 at: 1457 fontsize:S text:1,457 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:fonte ISTAT - elaborazione grafica a cura di Wikipedia </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Sant'Angelo Le Fratte}} * {{In lang|it}} [http://www.comune.santangelolefratte.pz.it/ Sant'Angelo Le Fratte official website] {{Lalawigan ng Potenza}} i8yijqyrwzha7hhynop4s8wahq9tew2 0 311950 2227571 2029084 2026-09-22T07:16:54Z Ryomaandres 8044 2227571 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sasso di Castalda|mayor_party=|website={{official website|http://www.comunesassodicastalda.org/}}|area_code=0975|postal_code=85050|day=Agosto 16|saint=San Roque|elevation_m=949|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Sassesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=45.45|area_footnotes=|mayor=Rocchino Nardo|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|official_name=Comune di Sasso di Castalda|shield_size=80px|native_name=|image_skyline=Centro storico Sasso di Castalda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Sasso di Castalda-Stemma.png|image_map=|region=[[Basilicata]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|29|N|15|41|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Sasso di Castalda''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|U Sàsse}}) ay isang bayan at [[komuna]] loob ng [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]], [[Italya]]. == Kasaysayan == Itinatag noong bandang 1068,<ref>{{cita libro |p=49 |autore=M. Airoldi Tuniz |titolo=Atlante turistico della Basilicata |editore=Istituto Geografico De Agostini |città=Novara |anno=2006}}</ref> ang lugar ay tinirhan na simula pa noong panahon ng mga Romano dahil malapit lang ang [[Via Herculea]]. Nabanggit sa unang pagkakataon sa isang dokumento mula 1163, ito ay isang kuta ng mga Normando.<ref>{{Cita pubblicazione|autore=Leone Mattei-Cerasoli|anno=1943-1944|titolo=Tramutola|rivista=Archivio Storico per la Calabria e la Lucania|volume=13|numero=|pp=113-114|url=https://periodici.animi.it/rassegna/anno-xiii-1943-44-fasc-2/}}</ref> Matagal itong tinawag na Sasso, at ginamit ang kasalukuyang pangalan nito noong 1863. Matapos ang pag-aalis ng mga fiefdom, ang mga pag-aalsa ng ''[[Risorgimento]]'' at ang pagsasanib sa [[Kaharian ng Italya]], nakibahagi ito sa mga kasunod na pambansang kaganapan at sa huling dalawang digmaang pandaigdig, na dumanas ng mga tipikal na problema ng Timog at partikular na ang emigrasyon. Kabilang sa pamana nitong pangkasaysayan at arkitektura ang simbahan ng Inmaculada Concepcion, na naglalaman ng isang busto ng Sant'Emidio noong ika-labingwalong siglo na nagpoprotekta mula sa mga lindol. == Turismo == Noong Abril 6, 2017, pinasinayaan ang "Ponte alla Luna" (Tulay ng Buwan), isang pangunahing atraksiyon ng mga tulay. Ang pinakamalaking tulay ay humigit-kumulang 120 metro ang taas.<ref>{{Cita web|lingua=it-IT|autore=Anna Bruno|url=https://www.fulltravel.it/guide/ponte-alla-luna-sasso-di-castalda-adrenalina-ponte-sospeso/98931|titolo=Ponte alla luna Sasso di Castalda, prezzi e prenotazioni ⋆FullTravel.it|sito=FullTravel.it|accesso=2024-11-30}}</ref> Para makatawid sa dalawang tulay, kailangang bumili ng access ticket. Mayroon ding mga daanan at via ferrata na madaling mapuntahan ang lugar. == Pamamahala == Ang kasalukuyang administrasyon ay pinamumunuan ni Alkalde Rocchino Nardo ng listahang sibiko ng Orizzonti Sassesi, na nahalal noong Mayo 15, 2023 na may 278 na boto. == Mga tala == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} q2bqfqxsq24ufxej8bhig4noe9fcruo 0 311951 2227570 2029079 2026-09-22T07:14:25Z Ryomaandres 8044 2227570 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sarconi|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.sarconi.pz.it/}}|area_code=0975|postal_code=85040|day=|saint=[[San Antonio ng Padua]]|elevation_m=636|elevation_footnotes=|population_demonym=Sarconesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=30|area_footnotes=|mayor=Cesare Marte|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Sarconi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|15|N|15|53|E|region:IT_type:city|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_size=75px|image_shield=Sarconi-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sarconi (Basilicata).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Sarconi''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Sarcùni}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pinagmulan nito ay napakatanda, na iniuugnay sa kolonya ng mga Romano na Grumentum (ang ebidensiya nito ay ang mga labi ng isang akwedukto na nagdugtong sa dalawang bayan). Marso 18, 1861: Konstitusyon ng Munisipalidad ng Sarconi: * Pinagsama sa Munisipalidad ng Moliterno sa pamamagitan ng Dekretong Maharlika Num. 2966 noong Nobyembre 29, 1928. * Ang Munisipalidad ng Sarconi ay muling binuo sa pamamagitan ng Dekretong Maharlika Num. 64 noong Pebrero 17, 1944. Ayon sa ilan, ang pangalan ng nayon ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] na "sarculum" (isang lugar na puno ng palumpong at bukas para sa pagtatanim), habang ang iba ay naniniwala na ito ay nagmula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] sarkos (laman, na nangangahulugang isang lugar ng pagpatay), dahil ang mga namatay sa isang madugong labanan sa pagitan ng mga Romano at mga Cartago noong ika-3 siglo BK ay sinasabing nalibing sa Sarconi. Noong panahon ng piyudalismo, ang Sarconi ay pinamunuan ng pamilyang [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]] at pagkatapos ay ng pamilyang [[Pignatelli (pamilya)|Pignatelli]], mga prinsipe ng [[Marsico Nuovo]]. Sa simula ng ika-18 siglo, ang nayon ay may mahigit 3,000 naninirahan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} tu5e4kpjrj2y2u8thp73ae2vd7ypri8 0 311954 2227572 2029152 2026-09-22T07:18:54Z Ryomaandres 8044 2227572 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Satriano di Lucania|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.satriano.pz.it/}}|area_code=0975|postal_code=85050|day=Mayo 16, Agosto 16, at Disyembre 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=650|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Satrianesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=33|area_footnotes=|mayor=Umberto Vita|frazioni=Contrada Canonica, Contrada Isca, Contrada Pantanelle-Campo di Rato, Contrada Piano dei Prati, Contrada Serra, Contrada Vigna la Noce|official_name=Comune di Satriano di Lucania|image_map=|native_name=|image_skyline=Satriano di Lucania centro.JPG|imagesize=|image_alt=Satriano di Lucania-Stemma.png|image_shield=Satriano di Lucania-Stemma.png|shield_size=70px|map_alt=|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|33|N|15|39|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Basilicata]]|footnotes=}} Ang '''Satriano di Lucania''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Kabilang sa mga pangunahing pangyayari sa bayan ang [[Karnabal ng Satriano di Lucania|Karnabal]], [[Lucania Etno Folk|pistang bayan]], at ang kilalang [[Murales ng Orgosolo|murales]]. Ang nayon, na itinatag noong Gitnang Panahon bilang Pietrafixa, ay kalaunan ay binago ang pangalan nito sa Pietrafesa. Noong 1887, inaprubahan ng Administrasyong Munisipal ang pagpapalit ng pangalan sa Satriano, isang sinaunang lungsod ng Lucania na ang mga guho ay matatagpuan sa malapit, upang palakasin ang mga makasaysayang ugnayan nito. Idinagdag din ang Lucania upang maiba ito mula sa mga munisipalidad na may parehong pangalan at palakasin ang kahalagahang heograpikal nito bilang bahagi ng makasaysayang rehiyon ng Lucania. == Heograpiya == === Mga ''frazione'' === Sa kabila ng makasaysayang sentro, ang bayan ay umaabot sa ilang mga ''[[frazione]]'': Contrada Canonica, Contrada Isca, Contrada Pantanelle-Campo di Rato, Contrada Piano dei Prati, Contrada Serra, at Contrada Vigna la Noce.<ref name="tuttitalia">{{Cita web|http://www.tuttitalia.it/basilicata/96-satriano-di-lucania/|Tuttitalia.it - Il Comune di Satriano di Lucania}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Ang orihinal na pangalang Pietrafesa ay malamang na nagmula sa mga katangiang heomorpolohiko ng lugar kung saan ito nakatayo. == Mga kambal bayan == Ang bayan ay kambal sa: * {{Flagicon|Uruguay}} [[Montevideo]], [[Uruguay]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.montevideo.gub.uy/institucional/noticias/montevideo-se-hermano-con-satriano |access-date=2021-08-25 |archive-date=2018-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708050303/http://www.montevideo.gub.uy/institucional/noticias/montevideo-se-hermano-con-satriano |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|ITA}} [[Diamante, Calabria|Diamante]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 825b19yv2dobmwq9ghn4uqh9kscv3gp 0 311955 2227573 2029102 2026-09-22T07:20:45Z Ryomaandres 8044 2227573 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Savoia di Lucania|province=[[Province of Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.savoia.pz.it}}|area_code=0971|postal_code=85050|day=16 August|saint=Saint Roch|elevation_m=750|elevation_footnotes=|population_demonym=Salviani|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=32|area_footnotes=|mayor=Rosina Ricciardi|mayor_party=|frazioni=Castellaro, Fossati, Perolla|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Savoia di Lucania|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|34|N|15|33|E|region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Savoia di Lucania within the Province of Potenza|map_alt=|image_map=Map of comune of Savoia di Lucania (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|shield_alt=|image_shield=Savoia_di_Lucania-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Savoia di Lucania.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Savoia di Lucania''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Savòie}}) ay isang bayan at ''[[Comune|komuna]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Noong 2011 ang populasyon nito ay 1,148.<ref name="istat"><span class="languageicon">(in Italian)</span> [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127113922/http://demo.istat.it/bil20111009/index.html |date=2016-11-27 }}: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref> == Heograpiya == Matatagpuan malapit sa mga hangganan ng [[Campania]], ang Savoia ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Caggiano]] ([[Lalawigan ng Salerno|SA]]), [[Picerno]], [[Sant'Angelo Le Fratte]], [[Satriano di Lucania]], [[Tito, Basilicata|Tito]], at [[Vietri di Potenza]].<ref>{{OSM|r|40604|Savoia di Lucania}}</ref> Kabilang sa mga nayon (mga ''[[frazione]]'') nito ang Castellaro, Fossati, at Perolla. == Kasaysayan == Ang orihinal na pangalan ng munisipalidad, Salvia, ay hango sa ilan mula sa [[Wikang Latin|Latin]] na Saulia, na nangangahulugang "lugar na tinamnan ng mga sause," ang iba naman ay mula sa pangalan ng salbiya, isang mabangong halaman na patuloy na tumutubo nang sagana at kusang-loob sa mga nakapalibot na kanayunan. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng Munisipalidad ng Savoia di Lucania ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atDekreto ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 18, 2002.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?14136|titolo=Savoia di Lucania|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali|editore=Archivio Centrale dello Stato|accesso=20 maggio 2024}}</ref> == Mga mamamayan == * [[Michele Gerardo Pasquarelli]] (1868-1924), antropologo * [[Giovanni Passannante]] (1849-1910), anarkista == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.savoia.pz.it Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} rg55zvpjk1k892y811e2vvzciz8ef0e 0 311956 2227575 2029423 2026-09-22T07:23:46Z Ryomaandres 8044 2227575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spinoso|elevation_m=649|area_total_km2=378|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Spinosesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=Santa Maria Maddalena|mayor=|day=Hulyo 22|postal_code=85039|area_code=0971|website={{official website|http://www.comune.spinoso.pz.it/}}|footnotes=|istat=076086|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Spinoso|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Paese spinoso.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Spinoso-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|16|N|15|58|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|frazioni=[[Castelsaraceno]], [[Grumento Nova]], [[Montemurro]], [[San Chirico Raparo]], [[San Martino d'Agri]], [[Sarconi]]}} Ang '''Spinoso''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang "Spinoso" ay nagmula sa Latin na Spina, "tusok" at ang hulaping -osus, na ginagamit upang magpahiwatig ng kasaganaan. Samakatuwid, sa etimolohiya, ang pangalan ay nagpapahiwatig ng isang lugar na puno ng mga tinik, sagana. Bukod pa rito, sa [[Katalogo ng mga Baron]], ang munisipalidad ay ipinahiwatig bilang Spinosa, na ang kahulugan ay Lupang puno ng mga tinik.<ref>{{cita web|sito=Comune di Spinoso|url=http://www.comune.spinoso.pz.it/sito/paese/storia.htm|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20130118041725/http://www.comune.spinoso.pz.it/sito/paese/storia.htm|dataarchivio=18 gennaio 2013|titolo=Storia}}</ref> == Kasaysayan == Pinaniniwalaang ang nayon ay dating tinatawag na Carro Nuovo at matatagpuan sa tinatawag ngayong Tempagnata. Ayon sa alamat, ang Carro Nuovo ay itinayo ni [[Francois Troiano]], isang kasama ni [[Eneas]]. Isa pang alamat ang naglalarawan sa nayon na ito bilang napaka-maasikaso, dahil sa sariwang hangin nito, ngunit mapanganib din dahil sa pagkakaroon ng maraming ahas, na sinasabing nilamon pa nga ng mga bata. Ito ang dahilan kung bakit umalis ang mga naninirahan sa Carro Nuovo, at lumipat sa [[Alifi]]. Kasunod nito, nagdala ng mga bagong naninirahan ang diaspora ng mga Hudyo sa nayon na ito. Hindi nagtagal ay naunawaan ng mga Hudyo na nanirahan sa inabandunang Carro Nuovo ang dahilan ng pag-abandona nito. Hindi kalayuan sa Carro Nuovo, mayroong isang maliit na burol na tinatawag na Lo Spenuso, na ngayon ay tinatawag na San Laverio, na mas madaling tahakin at may mas kaunting ahas, ngunit higit sa lahat, malapit sa mga ari-arian sa Tempagnata; at dito lumipat ang mga bagong naninirahan, na nagbigay-daan sa Spinoso. Ang ginintuang panahon ng Spinosa ay ang mga taon ng pagtatayo ng dam ng Pertusillo, na nagdala ng mga bagong naninirahan at maraming trabaho sa maliit na nayong Lucano. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} frqdgx3oli5nu5jv78cxz0nf0m5n8fs 0 311957 2227574 2029104 2026-09-22T07:21:55Z Ryomaandres 8044 2227574 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Senise|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.senise.pz.it/}}|area_code=0973|postal_code=85038|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=335|elevation_max_m=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Senisesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=97.31|area_footnotes=|mayor=Alberico Gentile|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Senise|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Senise e parco del Pollino (PZ).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Senise-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|8|N|16|17|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Senise''' ay isang bayan sa [[lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[katimugang Italya]]. Malapit ito sa [[Lawa Monte Cotugno]], isa sa pinakamalaking artipisyal na batya sa [[Europa]]. == Heograpiya == Ang teritoryo ng munisipyo ay nasa pagitan ng 171 at 651 metro mula sa antas ng dagat, na may kabuuang saklaw ng elebasyon na 480 metro. Ang bayan ay matatagpuan sa taas na 335 metro mula sa antas ng dagat. Pagkatapos dumating ang mga Angevino, itinayo ang kumbento at simbahan ng San Francesco (1270) at inilipat ang kastilyo sa mas mataas na posisyon. Lumawak ang istrukturang urbano hanggang sa sakupin nito ang buong hugis-trianggulo na burol, na natukoy sa ibaba ng agos mula sa batis ng Serrapotamo, at sa magkabilang gilid ay may dalawang malalalim na lambak na bumubuo ng isang tunay na natural na depensa. Sa loob ng tatsulok na ito, na kalaunan ay napapalibutan ng mga pader at pinangungunahan ng kastilyo, ang kumbento (na kumakatawan sa relihiyoso at kultural na sanggunian ng komunidad sa loob ng maraming siglo) at ang mga simbahan, ang istrukturang itinayo ay umunlad kasunod ng morpolohiya ng lupain, ibig sabihin, ang mga bloke ay nakaayos sa mga terasa na konektado sa pamamagitan ng isang siksik na network ng mga landas na ortogono sa mga linya ng tabas mismo. Sa esensiya, mula kalagitnaan ng ika-labing-anim na siglo hanggang sa katapusan ng ika-labinsiyam na siglo, ang kaayusan ng lungsod ng Senise ay nanatiling halos hindi nagbabago, lahat ay nasa loob ng mga pader ng lungsod, kung saan ang sentro ng lungsod ay lumalago lamang nang mag-isa, na may mga pagpapalit ng gusali o pagsasama ng ilang mga gusali, para sa pagtatayo, simula noong ika-labingwalong siglo, ng mga marangal at maringal na palasyo ng burgesyang agraryo na nagmula sa pagwawasak at pag-aalis ng mga pribilehiyong piyudal. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Busto Garolfo]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [www.comune.senise.pz.it Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Potenza}} dogu4j3hgwzrxphkvqr1gwqzzq7hork 0 311958 2227360 2029490 2026-09-22T01:44:15Z Ryomaandres 8044 2227360 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tolve|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website=|area_code=0971|postal_code=85017|day=Agosto 16 - Setyembre 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=568|elevation_footnotes=|population_demonym=Tolvesi|population_footnotes=|area_total_km2=127|area_footnotes=|mayor=Pasquale Pepe|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Tolve|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|42|N|16|01|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Tolve-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Tolve.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Tolve''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Tanging mga bakas lamang ng [[prehistorya]] ang natitira, kahit papaano sa ngayon. Dalawang pamayanang [[Neolitiko]], na mula pa noong 2800-2500 BK, ang natuklasan sa paanan ng Bundok Moltone (816 m) at sa lokalidad ng Magritiello. Ang mga nayong ito ay binubuo ng mga kubo na Neolitiko na itinayo gamit ang mga nailigtas na materyales na kakaunti ang halaga, ngunit mahalaga ang mga ito dahil pinatutunayan nila ang presensya ng lugar noon pang ika-3 milenyo BK, salamat sa estratehikong lokasyon nito. Ipinapalagay ng ilang iskolar na ang pananakop ng mga Neolitiko sa maraming kuweba na nagpapakilala sa lugar, gaya ng iminumungkahi ng mga ukit sa bato na pinaniniwalaang tunay at matatagpuan sa mga dingding ng kuweba. === Romano === Ang [[Romanong villa|villa]] ay permanenteng tinirhan hanggang ika-3 siglo BK, nang, dahil din sa mga pagsalakay ng mga tropa ni [[Anibal]], ang lugar ay unti-unting inabandona ng maraming yunit sa kanayunan na may mga bakas pa rin. == Mga relasyong pandaigdig == === Mga kambal bayan — mga kapatid na lungsod === Ang Tolve ay [[Kapatid na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|ITA}} [[Chieri]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Viggiano]], Italya * {{Flagicon|FRA}} [[Montpellier]], Pransiya == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} iku5edxx7btjygr5olkan406o13xz16 0 311959 2227353 1996913 2026-09-22T01:35:49Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375312656|Terranova di Pollino]]" 2227353 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terranova di Pollino|official_name=Comune di Terranova di Pollino|native_name=|image_size=|image_shield=Terranova di Pollino-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|59|N|16|18|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Casa Del Conte, Destra Delle Donne, San Migalio, Vena Della Ricotta|mayor_party=|mayor=Francesco Santa Ciancia|area_footnotes=|area_total_km2=113.07|population_footnotes=<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index_e.html|title=Demographic balance for the year 2017, municipality: Terranova di Pollino|website=Istituto Nazionale di Statistica|access-date=2017-12-23}}</ref>|population_demonym=Terranovesi|area_code=0973|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=926|postal_code=85030|istat=076088|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|website={{official website|http://www.comune.terranovadipollino.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->}}Ang '''Terranova di Pollino''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang bayan ay matatagpuan sa [[Liwasang Pambansa ng Pollino]].<ref>{{Cite web |date=2017 |title=Terranova di Pollino |url=http://www.comune.terranovadipollino.pz.it/ |access-date=2017-12-23 |website=Comune di Terranova di Pollino |language=it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 8a7r98u5jgpj71i3qpagda7u35oon01 2227356 2227353 2026-09-22T01:38:10Z Ryomaandres 8044 2227356 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terranova di Pollino|official_name=Comune di Terranova di Pollino|native_name=|image_size=|image_shield=Terranova di Pollino-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|59|N|16|18|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|frazioni=Casa Del Conte, Destra Delle Donne, San Migalio, Vena Della Ricotta|mayor_party=|mayor=Francesco Santa Ciancia|area_footnotes=|area_total_km2=113.07|population_footnotes=<ref>{{Cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index_e.html|title=Demographic balance for the year 2017, municipality: Terranova di Pollino|website=Istituto Nazionale di Statistica|access-date=2017-12-23}}</ref>|population_demonym=Terranovesi|area_code=0973|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=926|postal_code=85030|istat=076088|saint=[[San Antonio ng Padua]]|day=Hunyo 13|website={{official website|http://www.comune.terranovadipollino.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|image_skyline=Terranova di pollino.jpg}} Ang '''Terranova di Pollino''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Potenza]], rehiyon ng [[Basilicata]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang bayan, na matatagpuan sa [[Liwasang Pambansa ng Pollino]],<ref>{{Cite web |date=2017 |title=Terranova di Pollino |url=http://www.comune.terranovadipollino.pz.it/ |access-date=2017-12-23 |website=Comune di Terranova di Pollino |language=it}}</ref> ay kinabibilangan ng ilang mga [[Frazione|''frazione'']] sa loob ng teritoryo nito, na: Casa Del Conte, Destra Delle Donne, San Migalio, Vena Della Ricotta, contrada Fossi, at Acqua Fetente. == Mga monumento at tanawin == * Ang Simbahang Parokya ng San Francesco da Paola: itinayo noong ika-16 na siglo at naibalik noong 1930, nananatili ang pangunahing pinto na gawa sa mga palamuting pino at marmol ng Bosnian mula sa orihinal na simbahan. Sa loob, na may tatlong nabe, mayroong isang altarpiece noong ika-17 siglo na naglalarawan sa Madonna ng Rosaryo na napapalibutan ng 15 panel, at isang fresco na naglalarawan sa Huling Hapunan. * Ang Kapilya ng Madonna delle Grazie, na nagmula pa noong ika-16 na siglo: sa loob, isang canvas noong ika-16 na siglo na naglalarawan sa Madonna delle Grazie ang napanatili. Sa dalawang gilid na nitso at sa presbiteryo, may iba pang mga painting na naglalarawan kina San Leonard, Vito, at Biagio. * Ang Santuwaryo ng Madonna della Pietà, na matatagpuan sa bayan na may parehong pangalan, ay naglalaman ng ilang mga fresco noong ika-16 na siglo at isang estatwa ng Madonna na gawa sa kahoy; isang pagdiriwang ang ginaganap doon tuwing ikalawang Linggo ng Setyembre. * Ang Kapilya ng Sant'Antonio, na itinayo rin noong huling bahagi ng ika-16 na siglo, ay ang tanging natitirang bahagi ng isang sinaunang kumbento, kung saan kakaunti na lamang ang natitirang mga guho. Sa tabi ng simbahan ay isang maliit na tore ng kampanaryo na may dalawang kampana mula ika-16 na siglo. * Ang mga gusali sa palasyo na may makasaysayang interes ay kinabibilangan ng Palazzo Virgallita at Palazzo Rusciani, ang huli ay itinayo noong 1893 at nagtatampok ng natatanging panloob na hagdanan. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Potenza}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] b2669wxvb1o5gb0vl7d59wfnxh7dwlg 0 311962 2227364 2029592 2026-09-22T01:51:38Z Ryomaandres 8044 2227364 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Trecchina|elevation_min_m=|area_footnotes=|area_total_km2=38.19|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Trecchinèsi|telephone=|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|mayor_party=|elevation_m=500|postal_code=85049|saint=[[Arkanghel Miguel|San Miguel Arkanghel]]|day=Setyembre 29|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.trecchina.pz.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=Ludovico Iannotti|frazioni=Bolago, Camporotondo, Colla, Foresta, Maurino, Parrutta, Piano dei Peri, Ronzino, Santiquaranta<ref>[http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0I040WI0&a2=mG0Y8048f8&n=1UH90007TE5&v=1UH07B07TE50000 dati Istat 2001]</ref>|official_name=Comune di Trecchina|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Trecchinacastello.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Trecchina-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|2|N|15|46|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|istat=076092}} Ang '''Trecchina''' (['trekkina]) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. == Heograpiyang pisikal == Matatagpuan sa loob ng bansa mula sa baybaying Tireno ng Basilicata, sa Apeninong Lucano, ang klima ng Trècchina ay kilalang alpino, na may malupit na taglamig at malamig na tag-araw. Ang bayan ay nasa isang [[talampas]] na nakapalibot sa mga bundok na natatakpan ng kakahuyan sa taas na 500 metro mula sa antas ng dagat, na pinangungunahan ng tinatawag na Tre Chine. Ang Ilog Noce ay dumadaloy sa lugar ng Trecchina, na nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Rivello]], [[Nemoli]], [[Lauria]], [[Maratea]], at [[Tortora]]. Sa teritoryo ng Trecchina ay may mga taluktok ng bundok na katamtaman ang taas: Bundok Coccovello (1,505 m) na siyang pinakamataas na taluktok din sa panig ng Tireno ng Apeninong Lucano, Bundok Crivo (1,265 m), Bundok Serra Pollino o Santa Maria (1,099 m) at Bundok Messina (mahigit 1,000 m). == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal_code]] au594lle2l1kvnk5pwfmre8w6i0h06a 0 311963 2227361 2029515 2026-09-22T01:47:44Z Ryomaandres 8044 2227361 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tramutola|region=[[Basilicata]]|website={{official website|http://www.comune.tramutola.pz.it}}|area_code=0975|postal_code=85057|day=|saint=|elevation_m=650|elevation_footnotes=|population_demonym=Tramutolesi|population_footnotes=|area_total_km2=36.48|area_footnotes=|mayor=Francesco Carile|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|coordinates_footnotes=|official_name=Comune di Tramutola|coordinates={{coord|40|19|N|15|47|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_size=px|shield_alt=|image_shield=Tramutola-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama di Tramutola con ripresa effettuata da località Manca.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Tramutola''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Tramùtele}}) ay isang nayon at [[Komuna|<u>komuna</u>]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]] (kilala rin bilang Lucania). == Kasaysayan == Ang mga gusaling ito, marahil ay itinatag ng mga Basilio, ay nakamit ang isang tiyak na kahalagahan bilang isang pahingahan sa kalsada—o sa halip, isang daanan ng tupa—na patungo mula sa [[Atena Lucana]], sa [[Brienza]], hanggang [[Marsico Nuovo|Marsico]]. Kapalit ng pagtalikod sa mga karapatan nito, ang diyosesis ng Marsico ay nakakuha ng isang libra ng pigkit, isang libra ng insenso, at isang baboy bawat taon. Ang reputasyon para sa kabanalan na kasama ng mga Benedictino ng Cava at ang gawaing reklamasyon na isinagawa sa isang lupaing minarkahan ng mga lugar na malubog—ang pangalang Tramutola ay nagmula sa "terra motola," na nangangahulugang "mayaman sa tubig"—ay nag-ambag sa pagpapalawak ng pamayanan. Ang pangangalaga ng mga monghe ay naghikayat sa pagtatanim ng mga puno ng mulberry at pagpaparami ng mga uod ng seda, na, kasama ang lino, abaka, at isang tiyak na halaga ng produksiyon ng tela, ay mga haligi ng lokal na ekonomiya sa loob ng maraming siglo. Ang pagdepende sa Abadia ng Cava ay nagbigay sa komunidad ng Tramutola ng isang tiyak na proteksyon mula sa pang-aapi na dinanas ng ibang mga bayan sa kamay ng mga "layko" na piyudal na panginoon. Ang [[abad]] ng Cava, na ginawaran ng titulong Baron ng Tramutola, ay nagpatupad ng kaniyang pamahalaan sa pamamagitan ng isang [[bikaryo]] para sa mga gawaing pangsimbahan at isang bajulo para sa lahat ng bagay na pinansiyal. Naririnig ng mga pinuno ng mga pamilya ang kanilang mga tinig sa pamamagitan ng isang parlamento na nagpupulong dalawang beses sa isang taon. == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Potenza}} 17enyhgrkhdj5v9x4g2osz72h1wq6yb 0 311964 2227358 1891185 2026-09-22T01:41:12Z Ryomaandres 8044 2227358 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Teana|elevation_footnotes=|area_total_km2=19.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_total=683|population_as_of=Disyembre 2008|pop_density_footnotes=|population_demonym=Teanesi|elevation_min_m=|mayor=Vincenzo Fiorenza|elevation_max_m=|elevation_m=806|saint=[[San Blas]]|day=Agosto 8 - 9|postal_code=85030|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.teana.pz.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Teana|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Photo de Teana en Basilicate.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Teana-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|8|N|16|9|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|footnotes=}}Ang '''Teana''' ay isang komuna sa lalawigan ng Potenza, sa katimugang Italyanong rehiyon ng Basilicata. Ang pangalang Teana ay nagmula sa Griyegong salitang "Theano", asawa ni Pitagoras, [[Pilosopiyang Griyego|pilosopo]], at [[matematiko]]. Ayon sa lokal na alamat, ang bayan ay itinatag mula sa mga miyembro ng paaralang Pitagorica. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng Teana ay nawala na sa sinaunang panahon: may ilang iskolar na nagmumungkahi na ang nayong ito, na itinayo ng mga kolonistang Griyego, ay ang tirahan sa tag-init ng paaralang relihiyoso-pilosopiko ni [[Pitagoras]] (580-504 BK); ang pangalang Teana ay pinaniniwalaang isang paghalaw sa pangalan ng kanyang asawa na si Teano. Sa katunayan, sa paglipas ng panahon, ang bayan ay nagkaroon ng iba't ibang pangalan na nagmula sa Griyego-Latin (Tugane, Touganon, Tygana, Tihanum, Teana, Latigana, La thaiana, Lateana), at maging ngayon, tinatawag ito ng mga naninirahan at kapitbahay nito na "La Tigana." Noong 1267, mayroon itong 400 na naninirahan, 954 na naninirahan noong 1521 at noong 1561, umabot ito sa pinakamataas na bilang na 2,604 na naninirahan, at pagkatapos nito ay nagsimula ang matinding pagbaba ng demograpiko dahil sa taggutom, mga epidemya (noong 1562), ang [[Kamatayang Itim]] (1576, 1656) at mga lindol (noong 1561, 1584, 1592) kaya umabot ito sa pinakamababang bilang na 306 na naninirahan noong 1669. Ang ulat na ginawa ng ekspertong si D'Urso para sa Markes Domenico I Missanello ay nagsimula pa noong 1683: sa sentro ng Teana ay mayroong 4 na simbahan at 6 na kapilya, ang kastilyo ay ginamit bilang isang bilangguan; ang kalagayang pang-ekonomiya ng mga magsasaka ay dramatiko. Ang pamilyang Missanello, bagaman naninirahan sa Napoles, ay kinontrol ang bayan sa pamamagitan ng isang gobernador at ginamit ang kapangyarihan kasunod ng mga kaugaliang pyudal na may pang-aabuso at panliligalig sa lahat ng uri. Noong 1690, isang bahagi ng populasyon ng Teana, na pagod na sa pagtitiis sa mga pang-aabuso ng Markes, ay piniling magtago sa mga kalapit na lupain ng Prinsipe ng Bisignano, kung saan nila itinatag ang bagong nayon ng Fardella. Noong 1693, isang malaking sunog ang malubhang nakapinsala sa maraming gusali, kabilang ang kastilyo, na ang mga bato ay ginamit para sa mga bagong konstruksiyon. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} pc4vqpye8j7s5xedp098o1mqpza2f9y 0 311965 2227365 2083909 2026-09-22T01:54:09Z Ryomaandres 8044 2227365 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Trivigno|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=26|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Trivignesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=735|mayor_party=|saint=|day=|postal_code=85018|area_code=0971|website={{official website|http://www.comunetrivigno.gov.it/}}|footnotes=|mayor=Marco Guarini|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Trivigno|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Panoramica di Trivigno.jpg|imagesize=250px|image_alt=|image_caption=|image_shield=Trivigno-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|35|N|15|59|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|istat=076093}} Ang '''Trivigno''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ang lugar ng kapanganakan ng artista sa [[pelikulang tahimik]] at direktor na si [[Robert G. Vignola]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang Trivigno ay nagmula sa "trivinea", ang pangalang ginamit sa pagbanggit sa piyudo sa unang pagkakataon sa Rehistro ng mga Baron noong ika-12 siglo. Ito ay isang pangalang binubuo ng "tri", na maaaring nagmula sa "trilla", "trela", o "trila" i.e., mga sala-salay na pintuan kung saan nagmula ang Pranses na "treille". Ang "trillata vinea" mula sa Mababang Latin ay isang ubasan na pergola; mula sa pangalang ito nagmula ang "Trivinea" i.e., pergola o mga uri ng baging na nakaunat ang kanilang mga trellise sa mga pahalang na poste o nakatali sa mga palumpong ng poplar na may podado.<ref>{{cita|Brindisi Setari|pp. 12-13}}.</ref> == Kasaysayan == === Mga bandido pagkatapos ng pag-iisa === Ang bayan ay sinunog at pinasabugan ng espada, hindi lamang ng mga tauhan ni Crocco dahil "ang mga karaniwang tao ay sumama sa mga tulisan, ang bayan ay [nasunog] at nakawan; ang mga edukadong mamamayan ay tumakas o nagtago, o namatay na may mga sandata sa kanilang mga kamay".<ref name="basilide">Basilide Del Zio, ''Il Brigante Crocco e la sua autobiografia'', ristampa dell'edizione di Melfi del 1903, Arnaldo Forni Editore.</ref> Ayon sa iniulat din ni Basilide Del Zio, sa Trivigno sa pagkakataong iyon anim na tao ang pinaslang: sina Domenico Antonio Sassano, Michele Petrone, Teresa Destefano, Giambattista Guarini, Cristina Brindisi at Rocco Luigi Volino. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} gdsk9ekko0wxd03wez0xmrbdtyw6pfl 0 311966 2227267 2083867 2026-09-21T13:49:24Z Ryomaandres 8044 2227267 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vaglio Basilicata|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website |www.comune.vagliobasilicata.pz.it}}|area_code=0971|postal_code=85022|day=Ikatlong Linggo ng Mayo|saint=San Faustino|elevation_m=954|elevation_footnotes=|population_demonym=Vagliesi|population_footnotes=|area_total_km2=43.36|area_footnotes=|mayor=Antonio Senise |mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Vaglio Basilicata|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|40|N|15|55|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=VaglioBasilicata-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Vaglio Basilicata (Potenza) vicolo del nucleo fortificato 01.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Vaglio Basilicata''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Albano di Lucania]], [[Brindisi Montagna]], [[Cancellara]], [[Pietragalla]], [[Potenza]], [[Tolve]], at [[Tricarico]]. == Kasaysayan == Ang toponimong Vaglio ay malamang na nagmula sa pangalang Balios, na, sa mitolohiyang Griyego, ay nagpapahiwatig ng ninuno ng isang lahi ng kabayo. Mula sa ipotesis na ito, mahihinuha na ang lahi ng kabayong ito ay pinalaki sa lugar na ito, at, dahil ito ay isang mitolohiyang Griyego, ang mga unang pamayanan ay Griyego. Ang huling kongklusyong ito ay pinatutunayan ng katotohanan na ang mga libingan, baluti, at kalasag ng mga Griyego ay natagpuan sa Rossano di Vaglio, na kasalukuyang napanatili sa [[Pambansang Museong Arkeolohiko ng Basilicata|Pambansang Museong Arkeolohiko]]. Noong Oktubre 18, 1860, ang mga pribilehiyo ng mga klero ay inalis, at naging batas noong Pebrero 17, 1861. Noong Disyembre 1860, lahat ng sundalo mula sa dating hukbong Borboniko ay pinabalik sa serbisyo, na humantong din sa mga protesta dahil sa kasabay na pagtaas ng presyo ng tinapay. Kaya, noong 1861, naganap ang isang pag-aalsa ng mamamayan, na pinangunahan ng isang babae mula sa pamilyang "Ciaiodd". Noong Marso 22, 1861, nadurog ang pag-aalsa ng mamamayan sa Napoles. Ang anunsiyo ay isinagawa sa Abril 6. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vagliobasilicata.pz.it/?page_id=4 Opisyal na website] {{Lalawigan ng Potenza}} o85xri5qoh1kdcskeai2cz59w99rh3a 0 311967 2227269 2029891 2026-09-21T13:54:24Z Ryomaandres 8044 2227269 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vietri di Potenza|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|website={{official website|http://www.comune.vietridipotenza.pz.it/}}|area_code=0971|postal_code=85058|day=|saint=Sant'Anselmo|elevation_m=405|elevation_footnotes=|population_demonym=Vietresi|population_footnotes=|area_total_km2=52|area_footnotes=|mayor=Christian Giordano|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|official_name=Comune di Vietri di Potenza|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|36|N|15|30|E|region:IT_type:city(3096)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Vietri di Potenza-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Vietri di Potenza visto da Caggiano.JPG|native_name=|footnotes=}} [[Talaksan:Christian_Giordano_Sindaco_di_Vietri_di_Potenza_(Pz).jpg|right|thumb|160x160px| Christian Giordano]] Ang '''Vietri di Potenza''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiyang pisikal == Ang Vietri di Potenza ay nasa tuktok ng isang burol, at ang bayan ay umaabot sa ilang mga elevation. Ang pinakamababang bahagi, na nakaharap sa [[Lalawigan ng Salerno|Salerno]], ay humigit-kumulang 200 metro sa ibabaw ng antas ng dagat, habang ang makasaysayang sentro ay umaabot sa pinakamataas na altitudena 405 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. Matatagpuan sa hangganan ng [[Campania]], ang tanawin ay may iregular at tulis-tulis na katangian, na nailalarawan sa pamamagitan ng makabuluhang pagkakaiba-iba ng altitud. Ang bayan ay may hangganan sa [[Balvano]], [[Caggiano]], [[Picerno]], [[Romagnano al Monte]], [[Salvitelle]], at [[Savoia di Lucania]]. == Mga simbolo == === Mga karangalan === Ginawaran ang Vietri di Potenza ng titulong "Lungsod ng Langis" ng Pambansang Asosasyon ng mga Lungsod ng Langis. Noong Nobyembre 9, 2005, ginawaran ni [[Carlo Azeglio Ciampi]], ang [[Pangulo ng Republika ng Italya|Pangulo ng Republika]] noon, ang noon ay alkalde ng Vietri di Potenza, si Felice Grande, ng gintong medalya para sa sibilyang merito matapos ng lindol noong Nobyembre 23, 1980. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} e5901k714u41qq4uv5kmm3pie6vbfda 0 311968 2227268 2029946 2026-09-21T13:52:25Z Ryomaandres 8044 2227268 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Venosa|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|website={{official website|http://www.comune.venosa.pz.it}}|area_code=0972|postal_code=85029|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]<br>{{nowrap|(dating si [[San Felix ng Thibiuca]])}}|elevation_m=415|elevation_footnotes=|population_demonym=Venosini|population_footnotes=|area_total_km2=170.39|area_footnotes=|mayor=Tommaso Gammone|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Città di Venosa|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Venosa.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Venosa-Stemma.png|shield_size=|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|57|42.37|N|15|48|53.23|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Venosa''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Vënòsë}} [və'noʊzə]) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa katimugang rehiyon ng [[Basilicata]] ng Italya, sa pook [[Vulture (rehiyon)|Vulture]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Barile]], [[Ginestra]], [[Lavello]], [[Maschito]], [[Montemilone]], [[Palazzo San Gervasio]], [[Rapolla]], at [[Spinazzola]]. == Heograpiyang pisikal == Ang Venosa ay matatagpuan sa hilagang-silangan ng Basilicata sa isang talampas sa pagitan ng dalawang lambak at napapalibutan ng malalagong halaman at maraming burol. Ang hanay ng altitud ng lugar ng Venosa ay nag-iiba mula 177 m sa ibabaw ng antas ng dagat hanggang 813 m sa ibabaw ng antas ng dagat, ngunit ang karamihan sa sentro ng lungsod ay nasa altitud na nag-iiba sa pagitan ng 400 m sa ibabaw ng antas ng dagat at 430 m sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang munisipyo ay matatagpuan sa altitude na 415 m sa ibabaw ng antas ng dagat. === Klima === Ang klima ay katamtaman-sublitoral na may mainit at tuyong tag-araw at medyo malamig at mahalumigmig na taglamig. Hindi bihira na ang temperatura ay lumampas sa 40°C sa tag-araw at bumababa sa ibaba ng zero sa taglamig. Ang karaniwang dami ng ulan ay nasa humigit-kumulang 700 mm bawat taon, na may pinakamataas na bilang ng presipitasyon sa taglagas at taglamig. Gayunpaman, ang mga buwan ng tag-araw ang pinakamatuyo.<ref>{{cita web|url=http://www.ssabasilicata.it/CANALI_TEMATICI/Agrometeorologia/Menu3/Stazioni.html|titolo=stazioni meteorologiche|accesso=7 gennaio 2011}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.ssabasilicata.it/CANALI_TEMATICI/Agrometeorologia/Menu4/Archivio_Bollettini.html|titolo=archivio bollettini meteo|accesso=7 gennaio 2011}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.ssabasilicata.it/CANALI_TEMATICI/Agrometeorologia/File_allegati/Pluviometria_della_Basilicata.pdf|titolo=pluviometria lucana|accesso=7 gennaio 2011}}</ref> Lumilitaw ang niyebe tuwing taglamig na may average na humigit-kumulang 20 cm/taon.<ref>{{cita web|url=http://www.supermeteo.com/Fig2.jpg|titolo=Meteo Venosa|accesso=7 gennaio 2011|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20111111111611/http://www.supermeteo.com/Fig2.jpg}}</ref> == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Tortolì]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Bernalda]], Italya == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.venosa.pz.it}} {{Lalawigan ng Potenza}} j66yj3rljsulfm0p41mpm76zy68bxrh 0 311969 2227270 2030196 2026-09-21T13:56:30Z Ryomaandres 8044 2227270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Viggianello|elevation_min_m=|mayor=Antonio Rizzo|area_footnotes=|area_total_km2=120.83|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Viggianellesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=sono 36<ref>{{cite web|url=http://www.comune.viggianello.pz.it/modules/wfsection/article.php?articleid%3D39 |title=Archived copy |access-date=November 17, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722050519/http://www.comune.viggianello.pz.it/modules/wfsection/article.php?articleid=39 |archive-date=July 22, 2011 }}</ref> tra cui Campo le Rose, Conocchielle, Pantana, Pedali, Prantalato, Prastio, Santa Rosalia, Torno, Varco, Vocolio, Voscari, Zarafa|elevation_m=549|saint=[[San Francisco ng Paola]], [[San Catalina ng Alejandria]]|day=Huling Linggo ng Agosto, Nobyembre 25|postal_code={{#property:P281}}|area_code=0973|website={{official website|http://www.comune.viggianello.pz.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Viggianello|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Chiesa di Santa Caterina Vergine e Martire.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng Santa Catalina ng Alejandria Birhen at Martir|image_shield=Viggianello-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|58|N|16|5|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Viggianello''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Bingianieddu}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng [[Italya|Timog Italya]] ng [[Basilicata]]. == Kasaysayan == Ang pinakamaagang ebidensiya ay tumutukoy sa isang Castrum Byanelli, isang garison ng mga Romano sa [[Daang Apia]]. Ang pangalan ay nagmula sa Romanong hentil na nagmamay-ari na si Vibianus, na maliit na Vibius. Ang mga Romano ay hinalinhan ng mga Lombardo at mga Bisantino. Ang burol ng Viggiano ay nagbago mula sa isang castrum patungo sa isang kastrion, isang pinatibay na pamayanan na tinitirhan ng mga magsasaka. Ang mga labi ng kastrion ng Bisantino ay makikita sa mga distrito ng Cella at Ravita. Ang presensiya ng Bisantino ay pinatutunayan din ng maraming ermitanyong laurel na tinitirhan ng mga mongheng Basilio at ng maraming mga guho ng mga sinaunang simbahan at kumbento. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Enero 17, 2000.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?13777|titolo=Viggianello|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=10 aprile 2023}}</ref> Ang ''gonfalon'' ay isang dilaw na bandila. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} [[Kategorya:CS1 maint: archived copy as title]] mhlg686nctglv6l7q3qvvhk1fafv2j1 0 311970 2227271 2087099 2026-09-21T13:58:21Z Ryomaandres 8044 2227271 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Viggiano|elevation_footnotes=|area_total_km2=89.03|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=3148|population_as_of=1996|pop_density_footnotes=|population_demonym=Viggianesi|elevation_m=1023|mayor=Amedeo Cicala|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Pedro]]|day=Abril 7|postal_code=85059|area_code=0975|website={{official website|http://www.comuneviggiano.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Viggiano|image_map=|native_name=|image_skyline=Viggiano dalle Croci.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Viggiano-stemma.jpg|shield_alt=|map_alt=|frazioni=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|20|N|15|54|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Basilicata]]|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|footnotes=}}Ang '''Viggiano''' (binibigkas bilang ''Vi-Ji-Ah-No'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Calvello]], [[Corleto Perticara]], [[Grumento Nova]], [[Laurenzana]], [[Marsicovetere]], at [[Montemurro]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]],<ref>Per dettagli vedi: [http://www.comuneviggiano.it/storia/le_origini.htm Origini e siti archeologici]</ref> ang teritoryo, na ganap na walang mga sentrong tinitirhan, ay bumubuo ng isang rural na suburb ng kalapit na Grumentum at nailalarawan sa pamamagitan ng isang napakaliit na populasyon kahit na sa sahig ng lambak at eksklusibong nakatuon sa agrikultura. Walang mga bakas ng permanenteng paninirahan ang natagpuan sa itaas ng 1000 m sa ibabaw ng antas ng dagat. === Medyebal === Sa distrito ng Cirillo, sa kahabaan ng Alli at malapit sa lugar na tinatawag na Rupi Rosse, itinayo ang Theotokos ng Atzopan,<ref name="antiqua">{{cita web|url=http://www.altoagripz.it/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=64|titolo=Storia antica di Viggiano|accesso=5 settembre 2012|urlmorto=sì}}</ref> na wala nang natitirang bakas. === Moderno === Noong ika-14 na siglo, ito ay isang kaharian ni Giovanni Pipino, na noon ay kay Roberto Sanseverino at pagkatapos ay mula noong 1467 ng pamilyang Dentice. Noong 1630, napilitan si Luigi Dentice na ibenta ito kay Giovanni Battista Sangro, na nakakuha, noong 1638, ng titulong Prinsipe ng Viggiano.<ref name="Comune_antico">{{cita web|url=http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm|titolo=Storia del Comune di Viggiano, dal suo sito istituzionale|accesso=1º settembre 2012|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20121110091645/http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm|urlmorto=sì}}</ref> == Ang mga mamamayang naugnay sa Viggiano == * [[Leonardo De Lorenzo]] - magpupluta at edukador ng musika * [[Victor Salvi]] - tagagawa ng alpa * [[Mark Bresciano]] - manlalaro ng futbol * [[Billie Joe Armstrong]] - musikero * [[Francesco Ferramosca]] - biyolinista ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} p6jdza884ofcljdcifdxtu6lm56mnba 2227272 2227271 2026-09-21T13:59:03Z Ryomaandres 8044 /* Moderno */ 2227272 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Viggiano|elevation_footnotes=|area_total_km2=89.03|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=3148|population_as_of=1996|pop_density_footnotes=|population_demonym=Viggianesi|elevation_m=1023|mayor=Amedeo Cicala|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Pedro]]|day=Abril 7|postal_code=85059|area_code=0975|website={{official website|http://www.comuneviggiano.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Viggiano|image_map=|native_name=|image_skyline=Viggiano dalle Croci.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Viggiano-stemma.jpg|shield_alt=|map_alt=|frazioni=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|20|N|15|54|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Basilicata]]|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|footnotes=}}Ang '''Viggiano''' (binibigkas bilang ''Vi-Ji-Ah-No'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Calvello]], [[Corleto Perticara]], [[Grumento Nova]], [[Laurenzana]], [[Marsicovetere]], at [[Montemurro]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]],<ref>Per dettagli vedi: [http://www.comuneviggiano.it/storia/le_origini.htm Origini e siti archeologici]</ref> ang teritoryo, na ganap na walang mga sentrong tinitirhan, ay bumubuo ng isang rural na suburb ng kalapit na Grumentum at nailalarawan sa pamamagitan ng isang napakaliit na populasyon kahit na sa sahig ng lambak at eksklusibong nakatuon sa agrikultura. Walang mga bakas ng permanenteng paninirahan ang natagpuan sa itaas ng 1000 m sa ibabaw ng antas ng dagat. === Medyebal === Sa distrito ng Cirillo, sa kahabaan ng Alli at malapit sa lugar na tinatawag na Rupi Rosse, itinayo ang Theotokos ng Atzopan,<ref name="antiqua">{{cita web|url=http://www.altoagripz.it/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=64|titolo=Storia antica di Viggiano|accesso=5 settembre 2012|urlmorto=sì}}</ref> na wala nang natitirang bakas. === Moderno === Noong ika-14 na siglo, ito ay isang kaharian ni Giovanni Pipino, na noon ay kay Roberto [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]] at pagkatapos ay mula noong 1467 ng pamilyang Dentice. Noong 1630, napilitan si Luigi Dentice na ibenta ito kay Giovanni Battista Sangro, na nakakuha, noong 1638, ng titulong Prinsipe ng Viggiano.<ref name="Comune_antico">{{cita web|url=http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm|titolo=Storia del Comune di Viggiano, dal suo sito istituzionale|accesso=1º settembre 2012|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20121110091645/http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm|urlmorto=sì}}</ref> == Ang mga mamamayang naugnay sa Viggiano == * [[Leonardo De Lorenzo]] - magpupluta at edukador ng musika * [[Victor Salvi]] - tagagawa ng alpa * [[Mark Bresciano]] - manlalaro ng futbol * [[Billie Joe Armstrong]] - musikero * [[Francesco Ferramosca]] - biyolinista ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} barggwou2ucfhfi87tb3mmuxzr31sdu 0 312008 2227263 2026869 2026-09-21T13:42:30Z Ryomaandres 8044 2227263 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Paterno|elevation_m=634|area_total_km2=39.25|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Paternesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[San Juan Ebanghelista|San Giovanni Evangelista]]|mayor=|day=Mayo 6|postal_code=85050|area_code=0975|website={{official website|http://www.comune.paterno.pz.it/}}|footnotes=|istat=076100|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Paterno|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Paterno(PZ).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Paterno (comune)-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=PZ}} (PZ)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|23|N|15|44|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|frazioni=[[Marsico Nuovo]], [[Marsicovetere]], [[Padula]] (SA), [[Tramutola]]}} Ang '''Paterno''' o '''Paterno Valdagri''' ([[Wikang Napolitano|Lucano]]: {{Lang|nap|Patièrn}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]] ([[Basilicata]], [[Katimugang Italya]]). == Heograpiyang pisikal == === Klima === Bahagyang malamig ang mga taglamig, lalo na sa Enero at Pebrero, kung kailan umuulan ng niyebe, minsan ay malakas, habang ang temperatura ay halos palaging bumababa sa ibaba ng zero zero. Ang tagsibol ay nailalarawan sa pamamagitan ng mainit, tuyo, at maaraw na mga araw, ngunit may malaking pagkakaiba-iba ng temperatura. Ang tag-araw ay may mainit, kadalasang maalinsangan na mga araw, na may temperaturang umaabot sa mahigit 32-33°C, na may maiikling pagkulog at pagkidlat, lalo na sa Agosto. == Kasaysayan == Noong [[panahong Romano]], maraming kalat-kalat na pamayanan ang lumitaw sa kapatagan sa ibaba, kabilang ang ilang mga villa ng mga patriciano. Ang mga labi ng isa sa mga villa na ito ay natuklasan sa lokalidad ng Aggia. Ang kasaganaan ng tubig ay pabor sa konsentrasyon ng populasyon, lalo na sa distrito ng "Tempa", kung saan kalaunan ay itinayo ang inang simbahan. Sa unang malaking emigrasyon (1880-1900), nabawasan ang populasyon ng sentro ng humigit-kumulang 1,500 katao. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} szwzmxn32ttc0tehft2pptjkc9a5k5y 0 312009 2227264 2006136 2026-09-21T13:45:04Z Ryomaandres 8044 2227264 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ginestra|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.ginestra.pz.it}}|area_code=0972|postal_code=85020|day=|saint=Shen Merì i Kustandenopule|elevation_m=546|elevation_footnotes=|population_demonym=Ginestrini ([[Wikang Arbëreshë|Arbërisht]]: Zhurjanë)|population_footnotes=|area_total_km2=13|area_footnotes=|mayor=Giuseppe Pepice|mayor_party=|province={{ProvinciaIT|sigla=PZ}} (PZ)|official_name=Comune di Ginestra|region={{RegioneIT|sigla=BAS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|56|N|15|44|E|region:IT_type:city(718)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Ginestra na kita ang [[Ripacandida]]|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Ginestra vista da Ripacandida.jpg|footnotes=}} Ang '''Ginestra''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Zhura'') ay isang bayang [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]] at [[komuna]] sa [[Lalawigan ng Potenza]], [[Basilicata]], [[Italya]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Barile]], [[Forenza]], [[Maschito]], [[Ripacandida]], at [[Venosa]]. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay matatagpuan sa taas na 564 metro mula sa antas ng dagat sa gitnang-timog na bahagi ng hanay ng Bundok ng Vulture, sa hilaga ng lalawigan ng Potenza. May lawak na 13.21 km², ang Ginestra ang pangalawa sa huling munisipalidad sa Basilicata sa mga tuntunin ng pagpapalawak ng teritoryo, ang panghuli ay ang [[Campomaggiore]].<ref>{{Cita web|url=https://www.comuni-italiani.it/17/piccoli.html|titolo=Comuni più piccoli della Basilicata|sito=www.comuni-italiani.it|accesso=2025-08-16}}</ref> == Kasaysayan == [[File:Ginestra_-_Chiesa_Madre.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Ginestra_-_Chiesa_Madre.jpg|left|thumb|250x250px|Ang portada ng simbahan ni San Nicolas na Obispo]] Ang teritoryo ng Ginestra ay muling tinirhan ng mga ipinatapon na mula sa [[Epiro]] (o ayon sa ilan, ng mga mula sa [[Scutari]]) salamat sa konsesyon ni Troiano Caracciolo, ang piyudal na panginoon ng [[Ripacandida]], na noong 1478 ay nagbigay ng pahintulot sa mga Griyego-Albanes na magtayo ng mga bahay sa lugar na iyon na orihinal na tinatawag na Lombarda Massa, o ang sakahan («mansus») ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} fw8fsw5vda4d7vlnmgobavys0bau5ap 0 312010 2227628 1926887 2026-09-22T10:25:36Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2227628 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 97 munisipalidad (mga ''[[Komuna|comune]]'') ng [[Lalawigan ng Lecce]], [[Apulia]], [[Italya]].<ref name="ISTAT2">{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Statistics|work=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]|lang=it}}</ref> == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa[[Istat|ISTAT]] ![[Komuna]] !Populasyon <br />(2005) |- |075001 |[[Acquarica del Capo]] | align="right" |4,918 |- |075002 |[[Alessano]] | align="right" |6,636 |- |075003 |[[Alezio]] | align="right" |5,212 |- |075004 |[[Alliste]] | align="right" |6,542 |- |075005 |[[Andrano]] | align="right" |5,153 |- |075006 |[[Aradeo]] | align="right" |9,725 |- |075007 |[[Arnesano]] | align="right" |3,682 |- |075008 |[[Bagnolo del Salento]] | align="right" |1,871 |- |075009 |[[Botrugno]] | align="right" |3,017 |- |075010 |[[Calimera]] | align="right" |7,336 |- |075011 |[[Campi Salentina]] | align="right" |11,056 |- |075012 |[[Cannole]] | align="right" |1,755 |- |075013 |[[Caprarica di Lecce]] | align="right" |2,679 |- |075014 |[[Carmiano]] | align="right" |12,277 |- |075015 |[[Carpignano Salentino]] | align="right" |3,863 |- |075016 |[[Casarano]] | align="right" |20,544 |- |075017 |[[Castri di Lecce]] | align="right" |3,073 |- |075018 |[[Castrignano de' Greci]] | align="right" |4,188 |- |075019 |[[Castrignano del Capo]] | align="right" |5,432 |- |075020 |[[Cavallino]] | align="right" |11,545 |- |075021 |[[Collepasso]] | align="right" |6,680 |- |075022 |[[Copertino]] | align="right" |24,247 |- |075023 |[[Corigliano d'Otranto]] | align="right" |5,750 |- |075024 |[[Corsano]] | align="right" |5,770 |- |075025 |[[Cursi]] | align="right" |4,165 |- |075026 |[[Cutrofiano]] | align="right" |9,308 |- |075027 |[[Diso]] | align="right" |3,207 |- |075028 |[[Gagliano del Capo]] | align="right" |5,527 |- |075029 |[[Galatina]] | align="right" |27,710 |- |075030 |[[Galatone]] | align="right" |15,982 |- |075031 |[[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]] | align="right" |20,935 |- |075032 |[[Giuggianello]] | align="right" |1,239 |- |075033 |[[Giurdignano]] | align="right" |1,772 |- |075034 |[[Guagnano]] | align="right" |6,075 |- |075035 |[[Lungsod ng Lecce|Lecce]] | align="right" |91,570 |- |075036 |[[Lequile]] | align="right" |8,210 |- |075037 |[[Leverano]] | align="right" |13,981 |- |075038 |[[Lizzanello]] | align="right" |10,609 |- |075039 |[[Maglie]] | align="right" |15,252 |- |075040 |[[Martano]] | align="right" |9,573 |- |075041 |[[Martignano]] | align="right" |1,774 |- |075042 |[[Matino]] | align="right" |11,640 |- |075043 |[[Melendugno]] | align="right" |9,662 |- |075044 |[[Melissano]] | align="right" |7,495 |- |075045 |[[Melpignano]] | align="right" |2,224 |- |075046 |[[Miggiano]] | align="right" |3,667 |- |075047 |[[Minervino di Lecce]] | align="right" |3,899 |- |075048 |[[Monteroni di Lecce]] | align="right" |13,720 |- |075049 |[[Montesano Salentino]] | align="right" |2,759 |- |075050 |[[Morciano di Leuca]] | align="right" |3,499 |- |075051 |[[Muro Leccese]] | align="right" |5,169 |- |075052 |[[Nardò]] | align="right" |30,578 |- |075053 |[[Neviano]] | align="right" |5,720 |- |075054 |[[Nociglia]] | align="right" |2,617 |- |075055 |[[Novoli]] | align="right" |8,399 |- |075056 |[[Ortelle]] | align="right" |2,494 |- |075057 |[[Otranto]] | align="right" |5,487 |- |075058 |[[Palmariggi]] | align="right" |1,592 |- |075059 |[[Parabita]] | align="right" |9,346 |- |075060 |[[Patù]] | align="right" |1,715 |- |075061 |[[Poggiardo]] | align="right" |6,170 |- |075062 |[[Presicce]] | align="right" |5,739 |- |075063 |[[Racale]] | align="right" |10,657 |- |075064 |[[Ruffano]] | align="right" |9,600 |- |075065 |[[Salice Salentino]] | align="right" |8,872 |- |075066 |[[Salve, Apulia|Salve]] | align="right" |4,592 |- |075067 |[[Sanarica]] | align="right" |1,469 |- |075068 |[[San Cesario di Lecce]] | align="right" |7,890 |- |075069 |[[San Donato di Lecce]] | align="right" |5,798 |- |075070 |[[Sannicola]] | align="right" |6,058 |- |075071 |[[San Pietro in Lama]] | align="right" |3,717 |- |075072 |[[Santa Cesarea Terme]] | align="right" |3,080 |- |075073 |[[Scorrano]] | align="right" |6,864 |- |075074 |[[Seclì]] | align="right" |1,928 |- |075075 |[[Sogliano Cavour]] | align="right" |4,133 |- |075076 |[[Soleto]] | align="right" |5,527 |- |075077 |[[Specchia]] | align="right" |4,994 |- |075078 |[[Spongano]] | align="right" |3,850 |- |075079 |[[Squinzano]] | align="right" |15,093 |- |075080 |[[Sternatia]] | align="right" |2,628 |- |075081 |[[Supersano]] | align="right" |4,480 |- |075082 |[[Surano]] | align="right" |1,771 |- |075083 |[[Surbo]] | align="right" |13,576 |- |075084 |[[Taurisano]] | align="right" |12,485 |- |075085 |[[Taviano]] | align="right" |12,632 |- |075086 |[[Tiggiano]] | align="right" |2,890 |- |075087 |[[Trepuzzi]] | align="right" |14,507 |- |075088 |[[Tricase]] | align="right" |17,870 |- |075089 |[[Tuglie]] | align="right" |5,279 |- |075090 |[[Ugento]] | align="right" |11,813 |- |075091 |[[Uggiano la Chiesa]] | align="right" |4,285 |- |075092 |[[Veglie]] | align="right" |14,227 |- |075093 |[[Vernole]] | align="right" |7,574 |- |075094 |[[Zollino]] | align="right" |2,148 |- |075095 |[[San Cassiano]] | align="right" |2,189 |- |075096 |[[Castro, Apulia|Castro]] | align="right" |2,541 |- |075097 |[[Porto Cesareo]] | align="right" |4,949 |- | |Total | align="right" |805,397 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian ==  {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 1jwcs7ujpsy8n7tjvw5ry10exo6mztp 2227630 2227628 2026-09-22T10:29:15Z Ryomaandres 8044 2227630 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 97 munisipalidad (mga ''[[Komuna|comune]]'') ng [[Lalawigan ng Lecce]], [[Apulia]], [[Italya]].<ref name="ISTAT2">{{cite web|url=http://dati.istat.it/|title=Statistics|work=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]|lang=it}}</ref> == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa[[Istat|ISTAT]] ![[Komuna]] !Populasyon <br />(2005) |- |075002 |[[Alessano]] | align="right" |6,636 |- |075003 |[[Alezio]] | align="right" |5,212 |- |075004 |[[Alliste]] | align="right" |6,542 |- |075005 |[[Andrano]] | align="right" |5,153 |- |075006 |[[Aradeo]] | align="right" |9,725 |- |075007 |[[Arnesano]] | align="right" |3,682 |- |075008 |[[Bagnolo del Salento]] | align="right" |1,871 |- |075009 |[[Botrugno]] | align="right" |3,017 |- |075010 |[[Calimera]] | align="right" |7,336 |- |075011 |[[Campi Salentina]] | align="right" |11,056 |- |075012 |[[Cannole]] | align="right" |1,755 |- |075013 |[[Caprarica di Lecce]] | align="right" |2,679 |- |075014 |[[Carmiano]] | align="right" |12,277 |- |075015 |[[Carpignano Salentino]] | align="right" |3,863 |- |075016 |[[Casarano]] | align="right" |20,544 |- |075017 |[[Castri di Lecce]] | align="right" |3,073 |- |075018 |[[Castrignano de' Greci]] | align="right" |4,188 |- |075019 |[[Castrignano del Capo]] | align="right" |5,432 |- |075020 |[[Cavallino]] | align="right" |11,545 |- |075021 |[[Collepasso]] | align="right" |6,680 |- |075022 |[[Copertino]] | align="right" |24,247 |- |075023 |[[Corigliano d'Otranto]] | align="right" |5,750 |- |075024 |[[Corsano]] | align="right" |5,770 |- |075025 |[[Cursi]] | align="right" |4,165 |- |075026 |[[Cutrofiano]] | align="right" |9,308 |- |075027 |[[Diso]] | align="right" |3,207 |- |075028 |[[Gagliano del Capo]] | align="right" |5,527 |- |075029 |[[Galatina]] | align="right" |27,710 |- |075030 |[[Galatone]] | align="right" |15,982 |- |075031 |[[Gallipoli, Apulia|Gallipoli]] | align="right" |20,935 |- |075032 |[[Giuggianello]] | align="right" |1,239 |- |075033 |[[Giurdignano]] | align="right" |1,772 |- |075034 |[[Guagnano]] | align="right" |6,075 |- |075035 |[[Lungsod ng Lecce|Lecce]] | align="right" |91,570 |- |075036 |[[Lequile]] | align="right" |8,210 |- |075037 |[[Leverano]] | align="right" |13,981 |- |075038 |[[Lizzanello]] | align="right" |10,609 |- |075039 |[[Maglie]] | align="right" |15,252 |- |075040 |[[Martano]] | align="right" |9,573 |- |075041 |[[Martignano]] | align="right" |1,774 |- |075042 |[[Matino]] | align="right" |11,640 |- |075043 |[[Melendugno]] | align="right" |9,662 |- |075044 |[[Melissano]] | align="right" |7,495 |- |075045 |[[Melpignano]] | align="right" |2,224 |- |075046 |[[Miggiano]] | align="right" |3,667 |- |075047 |[[Minervino di Lecce]] | align="right" |3,899 |- |075048 |[[Monteroni di Lecce]] | align="right" |13,720 |- |075049 |[[Montesano Salentino]] | align="right" |2,759 |- |075050 |[[Morciano di Leuca]] | align="right" |3,499 |- |075051 |[[Muro Leccese]] | align="right" |5,169 |- |075052 |[[Nardò]] | align="right" |30,578 |- |075053 |[[Neviano]] | align="right" |5,720 |- |075054 |[[Nociglia]] | align="right" |2,617 |- |075055 |[[Novoli]] | align="right" |8,399 |- |075056 |[[Ortelle]] | align="right" |2,494 |- |075057 |[[Otranto]] | align="right" |5,487 |- |075058 |[[Palmariggi]] | align="right" |1,592 |- |075059 |[[Parabita]] | align="right" |9,346 |- |075060 |[[Patù]] | align="right" |1,715 |- |075061 |[[Poggiardo]] | align="right" |6,170 |- | |[[Presicce-Acquarica]] | align="right" | |- |075063 |[[Racale]] | align="right" |10,657 |- |075064 |[[Ruffano]] | align="right" |9,600 |- |075065 |[[Salice Salentino]] | align="right" |8,872 |- |075066 |[[Salve, Apulia|Salve]] | align="right" |4,592 |- |075067 |[[Sanarica]] | align="right" |1,469 |- |075068 |[[San Cesario di Lecce]] | align="right" |7,890 |- |075069 |[[San Donato di Lecce]] | align="right" |5,798 |- |075070 |[[Sannicola]] | align="right" |6,058 |- |075071 |[[San Pietro in Lama]] | align="right" |3,717 |- |075072 |[[Santa Cesarea Terme]] | align="right" |3,080 |- |075073 |[[Scorrano]] | align="right" |6,864 |- |075074 |[[Seclì]] | align="right" |1,928 |- |075075 |[[Sogliano Cavour]] | align="right" |4,133 |- |075076 |[[Soleto]] | align="right" |5,527 |- |075077 |[[Specchia]] | align="right" |4,994 |- |075078 |[[Spongano]] | align="right" |3,850 |- |075079 |[[Squinzano]] | align="right" |15,093 |- |075080 |[[Sternatia]] | align="right" |2,628 |- |075081 |[[Supersano]] | align="right" |4,480 |- |075082 |[[Surano]] | align="right" |1,771 |- |075083 |[[Surbo]] | align="right" |13,576 |- |075084 |[[Taurisano]] | align="right" |12,485 |- |075085 |[[Taviano]] | align="right" |12,632 |- |075086 |[[Tiggiano]] | align="right" |2,890 |- |075087 |[[Trepuzzi]] | align="right" |14,507 |- |075088 |[[Tricase]] | align="right" |17,870 |- |075089 |[[Tuglie]] | align="right" |5,279 |- |075090 |[[Ugento]] | align="right" |11,813 |- |075091 |[[Uggiano la Chiesa]] | align="right" |4,285 |- |075092 |[[Veglie]] | align="right" |14,227 |- |075093 |[[Vernole]] | align="right" |7,574 |- |075094 |[[Zollino]] | align="right" |2,148 |- |075095 |[[San Cassiano]] | align="right" |2,189 |- |075096 |[[Castro, Apulia|Castro]] | align="right" |2,541 |- |075097 |[[Porto Cesareo]] | align="right" |4,949 |- | |Total | align="right" |805,397 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian ==  {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 76wgsoq2gajmv1tgaz3vyin2nmr95gw 0 312353 2227542 2225915 2026-09-22T05:50:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227542 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Condofuri|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website={{official website|http://www.comunedicondofuri.it}}|area_code=0965|postal_code=89030|day=|saint=|elevation_m=339|elevation_footnotes=|population_demonym=condofuresi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=58.5|area_footnotes=|mayor=Tommaso Iaria|mayor_party=Rilanciamo Condofuri-Tommaso Iaria sindaco|frazioni=[[Amendolea]], Bandiera, Barone, Carcara, [[Gallicianò]], Grotte, Lapsè, Limmara, Lugarà, Mangani, Muccari, Palermo, Plembaci, Rodì, Rossetta, San Carlo, Santa Lucia, Schiavo, Stazione|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Condofuri|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|0|N|15|52|E|type:city(5,076)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=condofuri-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Condofuri144.jpg|native_name={{native name|el|Κοντοχώρι/Kontochóri}}|footnotes=}} Ang '''Condofuri''' ({{Lang-el|Κοντοχώρι}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|38|km|mi}} timog-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Ang hangganan ng Condofuri ay sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bova, Calabria|Bova]], [[Bova Marina]], [[Roccaforte del Greco]], [[Roghudi]], at [[San Lorenzo, Calabria|San Lorenzo]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Condofuri ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Enero 29, 2003.<ref>{{cita web|titolo=Condofuri (Reggio Calabria) D.P.R. 29.01.2003 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Condofuri.html|accesso=22 giugno 2022}}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kultura == === Edukasyon === Ang munisipalidad ay tahanan ng isang komprehensibong paaralan at isang paaralan sa pamamahala ng otel. == Sport == Ang munisipalidad ay tahanan ng A.C.D. Condofuri 2009 club ng futbol, na nakipagkumpitensiya sa mga amateur na kampeonatong rehiyonal. Sa kasalukuyan, walang 11-a-side football club sa munisipalidad ng Condofuri. ==Mga sanggunian== <references /> == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20150918202414/http://www.comunedicondofuri.it/ Opisyal na website] {{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}} i66xwmbqgmqldkceb9ox6pqt303zxsy 0 312789 2227491 2227028 2026-09-22T04:28:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227491 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cariati|frazioni=Tramonti, San Cataldo, Santa Maria|website={{official website|http://www.comune.cariati.cs.it}}|area_code=0983|postal_code=87062|day=Nobyembre 6|saint=San Leonardo|elevation_m=50|elevation_footnotes=|population_demonym=Cariatesi|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=27.95|area_footnotes=|mayor=Filomena Greco|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|official_name=Comune di Cariati|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|30|N|16|57|E|region:IT_type:city(8458)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Cariati-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama della Marina - panoramio.jpg|footnotes=}} Ang '''Cariati''' ({{Lang-el|Kariates}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[Italya|katimugang Italya]]. Ang Cariati ay nahahati sa dalawang bahagi: Cariati Superiore, nakatayo sa tuktok ng isang burol, at Cariati Marina, na nakaunat sa tabi ng baybaying [[Dagat Honiko|Honiko]]. == Kasaysayan == === Mga Brucio === Ang presensya ng mga [[Mga Brucio|Brucio]] sa lugar ng Cosenza ay naitala mula ika-5 hanggang ika-4 na siglo BC. Sa pagitan ng ika-4 at ika-3 siglo BK, ang lugar ng Cariati ay madalas ding dinarayo ng mga populasyong ito, na nakatuon sa agrikultura at pastoralismo. === Piyudalismo === Ang panginoong piyudal noong taong 1260 ay si Matteo Cariati,<ref>{{Cita web|url=http://www.comune.cariati.cs.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Cariati}}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> na ang apelyido ay hindi tiyak ng mga historyador; sa simula ng ika-labing-apat na siglo ay matatagpuan ang Hentil na si di San Giorgio, na hinalinhan ni Ruffo Montalto. == Mga kilalang mamamayan == Si Prinsesa [[Polissena Ruffo]] ay isinilang sa Cariati noong 1400. Ang Cariati din ang lugar ng kapanganakan ng Italyanong futbolista na si [[Domenico Berardi]]. Si [[Antonio Fuoco]], isang propesyonal na [[Karera ng mga sasakyang de-motor|driver ng karera]], ay isinilang din sa Cariati. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 4sojvuulndrjxfuawaqvcmpy6stpkp4 0 312939 2227207 2028404 2026-09-21T12:09:25Z Ryomaandres 8044 2227207 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Basile|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://sanbasile.asmenet.it}}|area_code=0981|postal_code=87010|day=Mayo 25, Martes pagkatapos ng Pentecostes|saint=[[Juan Bautista]], at [[Santa Maria Odigitria]]|elevation_m=540|elevation_footnotes=|population_demonym=Sambasilesi (Arbëreshë: Shënvasilotë)|population_footnotes=|area_total_km2=18.67|area_footnotes=|mayor=Vincenzo Tamburi|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Basile|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|49|N|16|10|E|region:IT_type:city(1283)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Simbahan ng San Juan Bautista.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Chiesa_di_San_Giovanni_Battista_(San_Basile)01.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Basile''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Shën Vasili'') ay isang bayan at [[komuna]] ng [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Parehong sinasalita ang [[Wikang Italyano|Italyano]] at [[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]] sa bayan.<ref>http://sanbasile.asmenet.it/index.php?action=index&p=208</ref> Tumataas ito sa paanan ng Bundok Pollino, sa hilaga/silangang bahagi ng kabundukan sa baybayin sa [[Pambansang Liwasan ng Pollino]]. Ito ay isang pamayanan ng Arbëreshë (Albanes na pangkat etnolingguwistikon) ng Italya, na nagpapanatili ng sarili nitong wika, kaugalian, [[Ritung Bisantino|ritung Bisantino-Griyego]], tradisyon, at kultura. == Heograpiyang pisikal == === Klima === Ang San Basile ay may klimang katamtaman ang temperatura, at ang klasipikasyong ito ay walang alinlangang nakadepende sa hindi bababa sa dalawang salik: ang katamtamang taas ng burol at ang natatanging topograpiya ng lugar. Ang bayan ay matatagpuan sa taas na mula 540 hanggang 570 metro at nasa paanan ng pinakakanlurang hanay ng bundok ng Liwasang Pambansa ng Pollino. Tinitiyak nito na ang temperatura sa araw ay hindi masyadong mainit at ang gabi ay malamig sa tag-araw. Maulan ngunit kaaya-aya ang taglagas. Dahil sa harang na ibinibigay sa hilaga ng kalapit na hanay ng bundok ng Pollino, ang taglamig ay hindi partikular na malamig, bagaman hindi bihira ang pag-ulan ng niyebe. Ang tagsibol ay sumusunod sa isang pangkalahatang tahimik na panahon, na may banayad na temperatura at kaunting ulan, lalo na sa unang bahagi ng taon. Ang tag-ulan ay tumatagal mula Nobyembre hanggang Marso, at ang hangin ay karaniwang katamtaman. == Kasaysayan == Dahil mismo sa kanilang pinagmulan, ang lokal na populasyon ay nagsasalita ng wikang Albanes (Arbërisht) at nagpapahayag ng relihiyong Kristiyanong Katoliko sa Ritong Silangan, na pinapanatili ang kanilang natatanging kasuotan ng kababaihan. Ang kamalayan sa pagiging kabilang sa iisang grupong etniko, bagaman nakakalat at pira-piraso, ay makikita sa isang malawak na motto, na madalas na naaalala ng mga nagsasalita ng Italo-Albanes kapag sila ay nagkikita: "gjaku jonë i shprisht" (literal, "aming dugong nabuhos"). == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} ku2l9id3gsh6sg98tzv3sx25bl872or 0 312940 2227208 2154993 2026-09-21T12:13:14Z Ryomaandres 8044 2227208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Benedetto Ullano|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanbenedettoullano.cs.it}}|area_code=0984|postal_code=87040|day=|saint=|elevation_m=460|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanbenedettesi|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=19.57|area_footnotes=|mayor=Rosaria Amalia Capparelli|mayor_party=|frazioni=Marri|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Benedetto Ullano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|26|N|16|7|E|region:IT_type:city(1644)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San Benedetto Ullano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Foto_panoramica_San_Benedetto_Ullano.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Benedetto Ullano''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Shën Benedhiti'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Matatagpuan sa paanan ng burol ng S. Elia, kabilang ito sa mga nayon ng Italoalbanes ([[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]]) na pinakamalapit sa [[Cosenza]], na 28.5 km lamang ang layo, na nananatili pa rin ang kultura, wika, at [[ritung Bisantino]]. Ang mga ''frazione'' ay ang Marri (Allimarri), isa ring pamayanang Albanes, at Piano dei Rossi, isang bagong lugar ng tirahan kung saan sinasalita ang wikang Albanes. Sa dalawang ''[[frazione]]'' ng ng Marri, sa taas na 440 metro mula sa antas ng dagat, na isa ring makasaysayang komunidad ng mga Albanes, at ng Piano dei Rossi, sa taas na 450 metro mula sa antas ng dagat, ang wikang Albanes ay sinasalita pa rin. == Kasaysayan == Ang bayan ay may napakatandang pinagmulan, at ang mga unang maaasahang talaan ng kasaysayan ay nagmula pa sa mga huling dekada ng ika-12 siglo, noong ito ay isang lupain ng mga Normandong Duke ng Montalto, na nagtatag ng isang monasteryong Benedictino doon noong mga taong iyon, kung saan kinuha ang pangalan ng maliit na nayon. Ang pangalang "Ullano" ay malamang na tumutukoy sa isang sinaunang pamayanan sa malapit, mula sa [[Wikang Latin|Latin]] na Aulanium. Ang sinaunang nayon noong medyebal ay nakaranas ng isang tiyak na paglago ng demograpiko at ekonomiya, na nagresulta sa pag-unlad ng lungsod, noong ikalawang kalahati ng ika-15 siglo, nang ito ay muling tinirhan ng mga lumikas na Albanes. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} ldlv52wdry0dj3nb8u0ic368t7tt2oo 0 312941 2227209 2083210 2026-09-21T12:15:11Z Ryomaandres 8044 2227209 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Cosmo Albanese|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.sancosmoalbanese.cs.it}}|area_code=0983|postal_code=87060|day=Setyembre 27|saint=San Cosme at San Damian|elevation_m=407|elevation_footnotes=|population_demonym=Strigajot, Sancosmitani|population_footnotes=|area_total_km2=11.57|area_footnotes=|mayor=Damiano Baffa|mayor_party=|frazioni=Campanaro, Matermare|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Cosmo Albanese|shield_alt=|native_name=Strigàri|image_skyline=Panorama San Cosmo Albanese - Strigari.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San_Cosmo_Albanese-Stemma.png|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|35|N|16|25|E|region:IT_type:city(658)|display=inline}}|footnotes=}} Ang '''San Cosmo Albanese''' (Arbëreshë Albanes: ''Strigàri''; [[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|San Cuòsimu}}) ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Sa teritoryo ng kasalukuyang nayon ang isang maliit na pamayanan sa bukid na tinatawag na Santo Cosma, na dating nakasalalay sa lokal na monasteryong [[Mga mongheng Basilio|Basilio]], na umiral bago dumating ang mga Albanes. Matapos ng pagbagsak ng Albanes na pakikibaka laban sa [[Imperyong Otomano]], ang mga Kristiyanong Albanes ay lumipat sa Italya at nanirahan sa nayon. Bilang isang resulta, ngayon ang nayon ay tahanan ng isang pamayanan ng mga [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]]. == Kasaysayan == Ang pribilehiyadong uri ay ang mga klero (halos palaging may asawa). Sa paglipas ng mga siglo, isang maliit na burgesya sa kanayunan (ang bonatenenti) ang umunlad, nagmamay-ari ng lupa, mga gilingan, mga ladrilyo, at mga pisaan ng olibo, at sa gayon ay nagbibigay ng trabaho sa mga manggagawa. Walang kakulangan sa mga magsasaka at artisan, ang huli ay kadalasang mga imigrante mula sa Calabria mula sa Acri o mga nayon ng Cosenza. Ang rehistro ng lupa noong 1754 ay naglilista ng humigit-kumulang sampung maharlika (bulerë), kabilang ang tatlong pari, apatnapu't tatlong magsasaka, labintatlong pastol, siyam na artisan, isang kleriko, isang bulag, at isang sundalong taga-probinsya. Ang mga bahay ay kadalasang binubuo ng isang silid. Sa katunayan, sa lokal na diyalekto, ang shpi ay nangangahulugang parehong bahay at silid. == Mga mamamayan == * [[Giuseppe Serembe]], manunulat, makata * [[Terenzio Tocci]], politiko ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 0qhwx2ptnwshj7cd6t6hji28zfvgxxy 0 312942 2227210 2028433 2026-09-21T12:16:41Z Ryomaandres 8044 2227210 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Demetrio Corone|population_demonym=Sandemetresi ([[wikang Arbëreshë|Arbëreshë]]: Shënmitrotë)|frazioni=Macchia Albanese, Guriza, Sofferetti, Sant'Agata, San Nicola, Piedigallo|mayor_party=|mayor=Salvatore Lamirata|area_footnotes=|area_total_km2=61.87|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|elevation_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|elevation_m=521|saint=[[San Demetrio ng Thessaloniki|San Demetrio Megalomartir]]|day=Oktubre 26|postal_code=87069|area_code=0984|website={{official website|http://sandemetriocorone.asmenet.it}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|coordinates_footnotes=|official_name=Comune di San Demetrio Corone and ''Bashkia e Shën Mitrit''|shield_alt=|native_name=|image_skyline=San_Demetrio_-_Panorama.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=SanDemetrioCorone.gif|shield_size=px|coordinates=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_mapsize=290px|footnotes=}} Ang '''San Demetrio Corone''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]] : ''Shën Mitri'') ay isang bayan at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ito ay may taas na 521 metro at may 3,387 na naninirahan. Ang bayan ay kabilang sa pinakamahalagang sentro ng kultura ng mga pamayanang Albanes sa Italya at pinapanatili ang wikang Albanes, ang mga ritung Bisantino, kaugalian, kultura at pagkakakilanlang etniko ng pinagmulan nito. Ito ay tahanan ng Collegio ng Sant'Adriano, isang boarding na paaralan na naglinang ng maraming mga makabayan at teorista/rebolusyonaryo sa mga Digmaang para sa [[Pag-iisa ng Italya|Kalayaan ng Italya]] at isang mahalagang relihiyoso at kultural na organismo para sa pangangalaga ng silanganing ritu at ng mga tradisyon ng Albanya. Bahagi ito ng distrito ng [[Simbahang Italoalbanes]] ng [[Eparkiya ng Lungro]]. Sa nayon ng Macchia Albanese, na matatagpuan sa 418 metro sa taas ng dagat, ipinanganak si Girolamo De Rada, kataas-taasang vate arbëresh, ama ng modernong panitikan ng Albania. Sa loob ng maraming taon ang musika, ang mga pag-aawit at mga bagong tunog ng mga Albanes ng Italya ay nagtitipon dito parasa "Pista ng Kantang Arbëreshë". == Heograpiyang pisikal == Ang [[Mizofato]] ay isang ilog sa lalawigan ng Cosenza, na kabilang sa pinakamalaking sanga nito ay ang sapa ng Marino, na dumadaloy sa distrito ng Butturino ng San Demetrio Corone. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} [[Kategorya:Pages using infobox settlement with no coordinates]] 3e6puxqomha4ht7nz4ys1xbk7vdsbv1 0 312943 2227211 2028423 2026-09-21T12:18:17Z Ryomaandres 8044 2227211 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Donato di Ninea|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.sandonatodininea.cs.it/}}|area_code=0981|postal_code=87010|day=|saint=[[San Donato ng Arezzo]]|elevation_m=720|elevation_footnotes=|population_demonym=Sandonatesi|population_footnotes=|area_total_km2=82.4|area_footnotes=|mayor=Jim Di Giorno|mayor_party=|frazioni=Policastrello|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Donato di Ninea|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|42|N|16|03|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=SanDonatodiNinea-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Donato di Ninea.jpeg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Donato di Ninea''' ({{Lang-el|Nymphaea}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Noong 1602 ang Espanyol na Hari na si [[Felipe III ng Espanya|Felipe III]], namuhunan ito bilang isang [[Dukado ng San Donato|dukado]] sa dinastiya ng Sanseverino, itinatag ng mga Prinsipe ng Bisignano at Mga Prinsipe ng [[Salerno]]. == Kasaysayan == Ayon sa sinaunang pribilehiyo ng mga Sanseverino (na kinumpirma ni Emperador [[Carlos V, Banal na Emperador Romano|Carlos V]] noong 1530), ang iba pang mga kaugnay na sangay ng pamilya ay maaaring magmana sa titulo at fiefdom ng Duke ng San Donato. Sa katunayan, itinatag ng Pribilehiyo ng [[Sanseverino]] na sa pagkawala ng isang sangay, ang mga piyudal na ari-arian at titulo ng sangay na iyon ay ipapasa sa pinakamalapit na lalaking kamag-anak ng pamilyang Sanseverino, na may paunang pagsang-ayon ng hari. Sa kabila nito, gayunpaman, ang titulo ng Duke ng San Donato ay idineklarang wala na at ang fiefdom ay inilipat (ibinalik) sa soberano. Pagkatapos ay inilagay ito sa subasta at iginawad sa pamilyang [[Ametrano]] ng Napoles noong 1664:<ref>La [[Campolongo (famiglia)|famiglia Campolongo]] ottenne, nel [[1753]], il titolo di ''barone'' sul feudo di San Donato. vedi: ''F. von Lobstein, Settecento Calabrese ed altri scritti'', Napoli, 1977, Vol. II, p. 494.</ref> Sa ganitong paraan, ang San Donato, pagkatapos ng mga sinaunang Sanseverino, ay tiyak na naipasa sa iba pang mga piyudal na panginoon. == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Montesano Salentino]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Fiorano Modenese]], Italya == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Cosenza}} rcpcswoo21madctp6bocvitzwoo79ya 0 312948 2227212 2028459 2026-09-21T12:20:09Z Ryomaandres 8044 2227212 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Fili|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{URL|http://www.comune.sanfili.cs.it/}}|area_code=0984|postal_code=87037|day=Oktubre 12|saint=[[San Francisco ng Paola]]|elevation_m=566|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanfilesi|population_footnotes=|area_total_km2=20|area_footnotes=|mayor=Antonio Malfitano|mayor_party=|frazioni=Bucita, Frassino, Cozzi|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Fili|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|20|N|16|9|E|region:IT_type:city(2559)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Fili.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Fili''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiya == Ang bayan ay hangganan ng [[Marano Principato]], [[Montalto Uffugo]], [[Paola, Calabria|Paola]], [[Rende]], [[San Lucido]], at [[San Vincenzo La Costa]]. Ang teritoryo ay matatagpuan malapit sa silangang dalisdis ng Catena Costiera. Kabilang dito ang tuktok ng Bundok Luta (1,231 metro) at ang batis ng Emoli. Ang nayon ay pangunahing nakakalat sa tatlong burol. Ang San Fili ay 566 metro sa taas ng dagat. == Kasaysayan == Sa isang hindi tinukoy na panahon, ang bayan ay tinawag na Terra Sancti Felicis, marahil bilang parangal kay San Felix, isang santo na pinag-alayan ng mga tao ng kanilang sarili sa simbahang parokya noong panahong iyon. Ang pangalang San Fili ay dumating kalaunan, at noong ika-15 siglo, ang bayan ay naging bahagi ng Kondado ng Rende, na pag-aari ng mga [[Adorno (pamilya)|Adorno]] na [[Mga Dux ng Genova|Dux]] ng [[Genova]] mula 1445 hanggang 1529. Mula 1532, ang Rende (at samakatuwid ay ang San Fili) ay itinaas sa isang marquisate at inilipat sa Ferrente de Alarcone. == Mga mamamayan == Ang dating [[WWE, Inc.|WWE]] star na si [[Santino Marella]] ay nagsabi sa kanyang debut noong 2007 na nagmula siya sa San Fili.<ref>{{cite web|title=Santino Marella's WWE debut|url=https://www.youtube.com/watch?v=pGju3Wl34QU|website=YouTube|publisher=WWE|date=26 September 2013|orig-year=First aired 16 April 2007}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 9rji8djhh2c7bwiez7p6320ht8its2s 0 312949 2227214 2028245 2026-09-21T12:21:31Z Ryomaandres 8044 2227214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sangineto|elevation_min_m=|mayor=Michele Guardia|area_footnotes=|area_total_km2=27.51|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanginetesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Sangineto Lido|elevation_m=275|saint=[[S.Maria della Neve]]|day=5 August|postal_code=87020|area_code=0982|website={{official website|http://www.comune.sangineto.cs.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|official_name=Comune di Sangineto|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Sangineto-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|36|15|N|15|54|51|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Sangineto''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang maliit na bayan ay pangunahing nahahati sa dalawang nukleo: ang natatanging sentrong pangkasaysayan, na matatagpuan sa isang burol, at ang Lido (Le Crete), na matatagpuan malapit sa dagat. Isang tanyag na patutunguhan ng turista sa tag-araw, nasasasaksihan ng Lido ang bilang ng mga naninirahan dito na dumami pangunahin dahil sa pagkakaroon ng iba't ibang mga lokal at tumatanggao na mga gusali para sa mga opisyal na pista. Mapupuntahan ang Sangineto sa daan ng baybayin ng estado 18. == Mga monumento at tanawin == * Kastilyong Angevino na itinayo ng mga Prinsipe ng Sanseverino ng Bisignano noong ikalawang kalahati ng ika-15 siglo. Hugis parihaba, nagtatampok ito ng isang malaking loggia. Sa gitna ng patyo ay nakatayo ang isang sinaunang puno ng olibo na itinanim ng mga bilanggo ng Austria bilang tanda ng kapayapaan sa Araw ng Pagtatanggol, Nobyembre 4, 1918. * Simbahan ng Parokya ng Santa Maria della Neve, na itinayo noong 1200. Ang simbahan ay naglalaman ng isang baptistery at isang portal na itinayo noong ika-17 siglo. * Kumbento ng San Francesco di Paola. * Kapilya ng San Giuseppe. * Kapilya ng Madonna del Carmine. * Kapilya ng San Michele Arcangelo. == Kultura == === Lutuin === Kabilang sa mga karaniwang putahe ang potato gnocchi na nilagyan ng sarsa ng sausage at braciole; mga bola-bolang talong; "frissurata" (pritong gulay), pinatuyong zucchini, beans, patatas, at cornbread. Ang mga sausage at capocollo (mga sausage na baboy) ay ginagawa sa mga nakapalibot na kanayunan at kinakain bilang mga pampagana. Sa mga unang putahe, dapat banggitin ang gawang-kamay na fusilli na nilagyan ng ragù na baboy; [[tagliatelle]] na may beans at chickpeas; pasta at beans na may giniling na pulang sili; polenta na may repolyo at broad beans; polenta na may patatas at beans at inihaw na sili. Maraming putahe ng talong ang tampok, at ang karne ng kambing ay gumaganap din ng pangunahing papel. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} g3slj5uzclyazi50bjr9os0x857w0ks 0 312950 2227215 2082999 2026-09-21T12:23:21Z Ryomaandres 8044 2227215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Giorgio Albanese|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.sangiorgioalbanese.net/}}|area_code=0983|postal_code=87060|day=Abril 23|saint=[[San Jorge]]|elevation_m=420|elevation_footnotes=|population_demonym=Sangiorgesi|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=22.68|area_footnotes=|mayor=Gianni Gabriele|mayor_party=|frazioni=Colucci, Palombara, Pantanello|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Giorgio Albanese|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|34|N|16|27|E|region:IT_type:city(1690)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San_Giorgio_Albanese_panorama_notturno.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Giorgio Albanese''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanian]]: ''Mbuzati'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]].<ref name="Gvozdanović19922">{{cite book|last=Gvozdanović|first=Jadranka|title=Indo-European numerals|url=https://books.google.com/books?id=S-hmNOLuDGsC&pg=PA879|access-date=17 December 2010|year=1992|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-011322-8|page=879}}</ref> Ito ay isa sa mga [[Mga Arbëreshë|mamamayang Arbëreshë]] sa katimugang Italya. == Kasaysayan == Noong 1543, ang Maharlikang Agrimensor Panlalawigan ng Cosenza ay nag-utos ng isang partikular na senso para sa mga nayon ng Calabria Citra sa Albania, dahil mas madalas ang mga inspeksyon sa buwis sa mga nayon ng Arbëreshë kaysa sa iba pang mga pamayanan sa [[Kaharian ng Napoles]]. Sa katunayan, ang mga nayon ng Albania ay itinuturing na lubhang hindi matatag at "pabagu-bago," dahil sa kanilang mala-kubo na istraktura kaysa sa mga bahay na ladrilyo. Samakatuwid, noong tagsibol ng 1543, dumating ang mga maharlikang konde sa nayon at nakapagtala ng 64 na kabahayan (ibig sabihin, mga yunit ng pamilya) para sa kabuuang 238 na naninirahan. Sa kabila ng limitadong pagiging maaasahan ng mga talaang ito ng buwis—maraming residente ang madalas na tumatakas at nagtatago upang maiwasan ang senso—ang mga bilang ay nagpapahiwatig ng ilang mga order ng magnitude: samakatuwid, noong panahong iyon, ang mga naninirahan sa San Giorgio ay hindi dapat lumampas sa ilang daan. Ang mga apelyidong pamilya na naitala sa pagkakataong iyon ay: Bardi, Bellizza, Buscia, Camideca, Campiscia, Cerriconi, Chinigò, Corchilan, Cucchia, Drames, Masci, Masi, Pangrati, Posito, Scandera, Scura, at Stamati. Kapansin-pansin, ang pangalang Albanian na San Giorgio ay pinaniniwalaang nagmula sa apelyidong Buscia (o Buza): "mbuzat" o "mbuzati," isang genitive na ginagamit upang ipahiwatig ang "(nayon) ng Buza" (ang "z" sa Albanian ay binibigkas na "malambot na s"), na maaaring orihinal na nangingibabaw na angkan ng pamilya sa komunidad. At hindi nakakagulat na ang variant na Buza-Buscia ay eksaktong tumutugma sa variant na Mazi-Masci, kapwa dahil sa mga problema sa pagbigkas at transkripsyon sa bahagi ng mga opisyal ng hari, na sumulat sa katutubong Calabres-Italyano at walang alam tungkol sa pagbigkas sa Albanes. == Mga tao == * [[Jul Variboba]], manunulat ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} b1rdb41zcmuioj4nzkbju9pmls6y11o 0 312951 2227217 2082984 2026-09-21T12:25:25Z Ryomaandres 8044 2227217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Giovanni in Fiore|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.sangiovanniinfiore.cs.it/}}|area_code=0984|postal_code=87055|day=Hunyo 24|saint=[[San Juan Bautista]]|elevation_m=1049|elevation_footnotes=<ref>{{cite web |url = http://www.comuni-italiani.it/078/119/clima.html |title = San Giovanni in Fiore |website = Comuni Italiani |language = it }}</ref>|population_demonym=Sangiovannesi|population_footnotes=|area_total_km2=279.45|mayor=Giuseppe Belcastro|mayor_party=|frazioni=Fantino, Lorica, Rovale, Serrisi, Acquafredda, Cagno, Ceraso, Germano, Palla Palla, Torre Garga|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Giovanni in Fiore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|16|N|16|42|E|region:IT_type:city(17989)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=SanGiovanniinFiore-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Giovanni in Fiore collage.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Giovanni sa Fiore''' (bigkas sa Italyano: [san dʒoˈvanni iɱ ˈfjoːre]; {{Lang-nap|Sangiuvanni|label=[[Hilagang Calabres|Calabres]]}} [sandʒuˈvanni]) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang bayan ay nagmula sa [[Abadia ng San Giovanni in Fiore|Abadia Florense]], na itinayo ng mongheng Calabres na si [[Joachim ng Fiore]] noong 1188. Si [[Si Marjorie Reeves|Marjorie Reeves]] ng Pamantasang Oxford ay ginawang isang onoraryong mamamayan ng San Giovanni para sa muling pagbuhay ng interes kay Joachim ng Fiore.<ref name="odnb">Richard Pring, ‘Reeves, Marjorie Ethel (1905–2003)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, January 2007; online edn, Jan 2009 [http://www.oxforddnb.com/view/article/93025, accessed 3 October 2015]</ref> == Heograpiyang pisikal == Sa lawak na 282.60 km²,<ref>{{cita web|url=http://www.comuni-italiani.it/078/119/clima.html|titolo=San Giovanni in Fiore: Clima e Dati Geografici, Riscaldamento<!-- titolo generato automaticamente -->|sito=Comuni Italiani|accesso=3 febbraio 2019}}</ref> ang San Giovanni in Fiore ang pangalawang pinakamalaking munisipalidad sa rehiyon ng Calabria (ito ang una hanggang sa pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Corigliano Calabro]] at [[Rossano]] sa isang administratibong entidad ng [[Corigliano-Rossano]]) at ang ika-47 sa pambansang antas.<ref>Asse V - Città – Programma di Sviluppo Urbano di San Giovanni in Fiore - dicembre 2003, p. 5.</ref> Ang teritoryo, na nailalarawan sa pamamagitan ng mga relyebe at lambak, ay nagpapakita ng matitibay na dalisdis: 32% ay may mga dalisdis na higit sa 30%, 28% ay may mga dalisdis sa pagitan ng 20 at 30%, ang isa pang 25% ay may mga dalisdis sa pagitan ng 10 at 20% at, panghuli, 15% lamang ang may mga dalisdis na mas mababa sa 10%.<ref name="ReferenceA">POR Calabria – Asse V - Città – Programma di Sviluppo Urbano di San Giovanni in Fiore - dicembre 2003, p. 5.</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} m1xa5573u3c1ehxxg2ds7lctuf7450p 0 312964 2227221 2028184 2026-09-21T12:30:43Z Ryomaandres 8044 2227221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Marco Argentano|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanmarcoargentano.cs.it/}}|area_code=0984|postal_code=87018|day=Abril 25|saint=[[San Marcos|San Marcos Ebanghelista]]|elevation_m=426|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanmarchesi|population_footnotes=|area_total_km2=80.5|area_footnotes=|mayor=Virginia Mariotti|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Marco Argentano|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Veduta_da_torre_2.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng bayan mula sa toreng Normando.|image_shield=SanMarcoArgentano-Stemma.gif|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|33|N|16|07|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''San Marco Argentinaano''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[Italya|katimugang Italya]]. Pangunahing mga pasyalan ang toreng [[Italonormando|Normando]], maraming mga simbahan, at mga lugar ng pagkaguho ng isang abadia, [[Santa Maria della Matina]]. Ang San Marco Argentinaano ay ang lugar ng kapanganakan ni [[Bohemundo I ng Antioquia]] (1050s mga kapanganakan), panganay na anak ni [[Robert Guiscard]] at bininyagan bilang "Marcos" sa kaniyang binyag. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipalidad ng San Marco Argentano ay may lawak na 78.28 km² at pangunahing maburol. == Kasaysayan == === Panahong Normando === Ang pagkakaroon ng iba't ibang monumento, simbahan, palasyo, at maharlikang eskudo de armas ang pinagmulan ng mga pangalang nagpapakilala sa sinaunang lungsod na ito, na hanggang ngayon ay binibigyang kahulugan pa rin bilang "Normando" o mapangahas na "ng mga maharlika," dahil sa pagkakaroon ng iba't ibang makasaysayang pamilya. == Mga panlabas na link == * [http://www.sanmarcoargentano.it/ottocento/index.htm Mga talaang pangkasaysayan para sa San Marco Argentano] {{In lang|it}} == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Cosenza}} 63skuwfc436wvj50plmhagvxjczkslr 0 312965 2227222 2082985 2026-09-21T12:32:42Z Ryomaandres 8044 2227222 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Martino di Finita|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanmartinodifinita.cs.it/}}|area_code=0984|postal_code=87010|day=Nobyembre 11|saint=San [[Martin ng Tours]]|elevation_m=550|elevation_footnotes=|population_demonym=Sammartinesi|population_footnotes=|area_total_km2=23.9|area_footnotes=|mayor=Paolo Calabrese|mayor_party=|frazioni=Santa Maria Le Grotte|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Martino di Finita|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|29|N|16|6|E|region:IT_type:city(1247)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San_Martino_di_Finita-Stemma.JPG|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sanmartinodifinita2021estate.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Martino di Finita''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Shën Mërtiri'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ito ay itinatag noong huling bahagi ng ika-15-maagang ika-16 na siglo ng mga tumatakas na [[Mga Arbëreshë|Arbëreshë]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryo ay halos buong maburol at bulubundukin; ang taas ay nag-iiba sa pagitan ng 114 at 1,328 m mula sa antas ng dagat.<ref>{{Cita web|url=https://www.tuttitalia.it/calabria/68-san-martino-di-finita/|titolo=Comune di San Martino di Finita (CS) – Dati del territorio|sito=Tuttitalia.it|accesso=8 gennaio 2026}}</ref> Ang tanging patag na lugar ay ang distrito ng Brugnano, sa ibaba ng agos mula sa bayan, na sumasaklaw sa isang lugar na humigit-kumulang 3 km². Ang pinakamalawak na takip ng lupa ay kinakatawan ng mga taniman ng kastanyas at haya. Kasama ito sa mga listahan ng mga ministro ng mga munisipalidad sa mga sona ng panganib ng sismika 1 at 2 (sonang sismika 1).<ref>{{Cita web|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/elenco_dei_comuni_compresi_nelle_zone_a_rischio_sismico_1_e_2.pdf|titolo=Elenco dei comuni compresi nelle zone a rischio sismico 1 e 2|sito=Ministero dell'Interno – DAIT|accesso=8 gennaio 2026}}</ref> == Kasaysayan == Ang San Martino ay itinatag noong ikalawang kalahati ng ika-15 siglo ng isang grupo ng mga pamilya mula sa timog-kanlurang [[Albanya|Albanes]], partikular na mula sa [[Chamuria]], kasunod ng pananakop ng mga Otomanong Turko sa mga [[Balkanikong Tangway|Balkaniko]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} if8crle5025ogdakq3avek6z9ggaagk 0 312966 2227226 2214925 2026-09-21T12:39:41Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375304962|San Nicola Arcella]]" 2227226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Nicola Arcella|official_name=Comune di San Nicola Arcella|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|51|N|15|48|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|province=[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Eugenio Madeo|area_footnotes=|area_total_km2=11.69|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=110|saint=|day=|postal_code=87020|area_code=0985|website={{official website|http://www.comune.sannicolaarcella.cs.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Nicola Arcella''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa katimugang [[Italya]]. Ang Amerikanong manunulat na si [[Francis Marion Crawford]] ay nanirahan sa isang toreng baybayin sa San Nicola noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. == Mga Sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fjxz100y644fig3fcy0tbnhmmn1x95h 2227227 2227226 2026-09-21T12:41:19Z Ryomaandres 8044 2227227 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Nicola Arcella|official_name=Comune di San Nicola Arcella|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|51|N|15|48|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Calabria]]|province=[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Eugenio Madeo|area_footnotes=|area_total_km2=11.69|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=110|saint=|day=|postal_code=87020|area_code=0985|website={{official website|http://www.comune.sannicolaarcella.cs.it/}}|footnotes=|image_skyline=Sna paese 2.jpg}}Ang '''San Nicola Arcella''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa katimugang [[Italya]]. Ang Amerikanong manunulat na si [[Francis Marion Crawford]] ay nanirahan sa isang toreng baybayin sa San Nicola noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. Isang kilalang resort sa tabing-dagat sa [[Riviera dei Cedri]], na matatagpuan sa isang bangin na 110 m sa ibabaw ng antas ng dagat, kung saan sa paanan nito ay matatagpuan ang isang look na napapalibutan ng isang mabatong nakausling bahagi na nagbibigay dito ng hugis ng isang natural na daungan. == Kasaysayan == Ang populasyon ng Lavinium ay napilitang sumilong sa mga kalapit na burol dahil sa mga hindi kalinisang kondisyon (ang malaria na kumalat sa kapatagan ng Lao) at ang pangangailangang ipagtanggol ang kanilang sarili mula sa mga pagsalakay ng mga [[Saraseno]], na nagbigay-daan noong panahon ng Bisantino sa "Scalea at Casale ng San Nicola Arcella na ito". Ang orihinal na pangalan ng nayon ay San Nicola dei Greci. Noong panahon lamang ng mga Borboniko ito nagmula sa kasalukuyang pangalan nito, San Nicola Arcella; ang huling pang-uri na ito ay tila nagmula sa lupang kinatatayuan ngayon ng bayan, isang kuta (arx sa [[Wikang Latin|Latin]]) kung saan nagtago ang mga nakaligtas sa Lavinium. == Mga Sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2r5c1sgpm22g7xfaivrg090fqphahn3 0 312967 2227218 2082973 2026-09-21T12:26:24Z Ryomaandres 8044 2227218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Lorenzo Bellizzi|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanlorenzobellizzi.cs.it/}}|area_code=0981|postal_code=87070|day=Agosto 10|saint=[[San Lorenzo]]|elevation_m=830|elevation_footnotes=|population_demonym=Sallorenzani|population_footnotes=<ref>Demographic data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=38|area_footnotes=|mayor=Antonio Cersosimo|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Lorenzo Bellizzi|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|53|N|16|20|E|region:IT_type:city(904)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San_Lorenzo_Bellizzi-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Vista_di_San_Lorenzo_Bellizzi_dalla_Timpa_di_San_Lorenzo.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Lorenzo Bellizzi''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[Italya|katimugang Italya]]. Matatagpuan ito sa [[Pambansang Liwasan ng Pollino]], ang nayon ay may hangganan sa [[Castrovillari]], [[Cerchiara di Calabria]], [[Civita, Calabria|Civita]], at [[Terranova di Pollino]]. Ang ekonomiya nito ay nakabatay sa agrikultura, pag-aalaga ng hayop, at tradisyonal na artesano. == Kasaysayan == Gaya ng pinatutunayan ng ilang natuklasang arkeolohiko sa kweba ni Pietra Sant'Angelo, ang presensya ng tao sa kasalukuyang munisipal na lugar ng San Lorenzo Bellizzi ay nagsimula pa noong Gitnang [[Neolitiko]].<ref>{{Cita web|url=https://www.meravigliedicalabria.it/gli-scavi-di-san-lorenzo-bellizzi-si-riscrive-la-storia-della-calabria/|titolo=Gli scavi di San Lorenzo Bellizzi: si riscrive la storia della Calabria • Meraviglie di Calabria|sito=www.meravigliedicalabria.it|data=2023-09-20|lingua=it-IT|accesso=2024-02-16}}</ref> Noong nakaraan, ang pangalan ng bayan ay Bellizzia mula sa Castrum Bellitiae, isang piyudo ng mga sinaunang baron ng Bellizzi na nagtatag ng Kapilya ng San Lorenzo bago sila sinakop ng mga markes ng Pignatelli ng Cerchiara noong 1534. Ang lugar ng San Lorenzo ay naging lugar ng pagpupulong para sa mga bandido sa panahong kasunod ng pagsasanib ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]] sa [[Kaharian ng Italya]] (tingnan ang ex pluribus, "Annuario Nobiltà italiana", XXXII Ed. 2011-2014, p. 2289). ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} px88ia2ndb9poew793pqsfiehdcyaeg 0 312968 2227219 2028171 2026-09-21T12:27:31Z Ryomaandres 8044 2227219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Lorenzo del Vallo|elevation_min_m=|mayor=Vincenzo Rimoli|area_footnotes=|area_total_km2=22|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanlorenzani|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=[[Fedula]]|elevation_m=365|saint=San Lorenzo|day=|postal_code=87040|area_code=0981|website={{official website|http://www.sanlorenzodelvallo.eu}}|mayor_party=|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|official_name=Comune di San Lorenzo del Vallo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Castello - San Lorenzo del Vallo.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Lorenzo del Vallo-Stemma.png|image_map=|region=[[Calabria]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|40|N|16|18|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''San Lorenzo del Vallo''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang munisipalidad ng San Lorenzo del Vallo ay matatagpuan sa hilaga ng [[Cosenza]], tinatayang 50&nbsp;km mula sa kabeserang lungsod. May hangganan ito sa hilaga sa munisipalidad ng Castrovillari, sa timog sa munisipalidad ng Tarsia, sa silangan sa munisipalidad ng Spezzano Albanese, sa kanluran sa mga munisipalidad ng Altomonte at Roggiano Gravina. Tinawid ito ng ilog Esaro. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng San Lorenzo del Vallo ay may napakatandang pinagmulan. Iba't ibang natuklasang mga kabibe ng dagat ang humantong sa teorya na ang lugar ay dating nalubog sa dagat. Mahirap matukoy nang eksakto kung kailan naganap ang mga unang pamayanan ng tao sa lugar ng kasalukuyang bayan; gayunpaman, may ebidensya na ang kasalukuyang teritoryo ng San Lorenzo ay tahanan ng isang ''[[castrum]]'' o kampo ng [[hukbong Romano]] na tinatawag na Castrum Laurentum. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 83piu84yfwapgz3swldmrrydq2szhye 0 312969 2227220 2082998 2026-09-21T12:29:21Z Ryomaandres 8044 2227220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Lucido|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://sanlucido.asmenet.it}}|area_code=0982|postal_code=87038|day=Hunyo 24|saint=San [[Juan Bautista]]|elevation_m=56|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanlucidani|population_footnotes=|area_total_km2=27.12|area_footnotes=|mayor=Alessandro Stefano|mayor_party=|frazioni=Acqua Bianca, Acqualeone, Cerasuolo, Deuda, Granoriso, Miccisi, Pollella, Puppa, San Giovanni, Santa Lucia, Varco|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Lucido|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|19|N|16|3|E|region:IT_type:city(5589)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San_Lucido-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=SanLucido.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Lucido''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|Sàntu Lùcitu}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Falconara Albanese]], [[Marano Marchesato]], [[Marano Principato]], [[Paola, Calabria|Paola]], [[Rende]], at [[San Fili]]. Binibilang nito ang mga nayon (mga ''[[frazione]]'') ng Acqua Bianca, Acqualeone, Cerasuolo, Deuda, Granoriso, Miccisi, Pollella, Puppa, San Giovanni, Santa Lucia, at Varco. == Kasaysayan == Batay sa pagsusuri ng mga natuklasang arkeolohiko sa Contrada Palazzi (ngayon ay Petralonga), posibleng ipalagay na ang San Lucido ay isang himpilang [[Magna Graecia|Griyego]] sa [[Dagat Tireno]] (marahil ay sinaunang [[Temesa]]) hanggang sa pagdating ng mga Romano, na epektibong nagpapabalik sa pinagmulan ng pamayanan noong ika-5-4 na siglo BK. == Sport == === Futbol === Ang pangunahing club ng futbol ay ang Atletico San Lucido, na kasalukuyang naglalaro sa First Division. Ang club ay may mga koponan ng kabataan mula sa pinakabata hanggang sa U19 leagues. Ang stadium ay ang Pasquale Provenzano, ang mga kulay ng club ay pula at asul, at ang simbolo ng koponan ay isang lobo. Sa paglipas ng kasaysayan nito, ang San Lucido ay nakarating sa mga nangungunang dibisyon, at nakipagkumpitensiya pa nga sa Serie D. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} kjdinopbelby0bzztvzsfvrupe9jjb5 0 312974 2227224 2083018 2026-09-21T12:37:24Z Ryomaandres 8044 2227224 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Pietro in Amantea|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanpietroinamantea.cs.it/}}|area_code=0982|postal_code=87030|day=|saint=|elevation_m=374|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanpietresi|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=9.84|area_footnotes=|mayor=Gioacchino Torelli|mayor_party=|frazioni=Gallo, Giardini, Tuvulo|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Pietro in Amantea|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|8|N|16|7|E|region:IT_type:city(610)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San_Pietro_da_Belmonte.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Pietro sa Amantea''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Bukod sa lumang nayon, kabilang dito ang ilang nakakalat na pamayanan at distrito (Gallo, Scala, Giardini, Tuvolo, Froffa, S. Elia, Conocchia, Muschicella, Muglicelle, Colopera, Sciolle, S. Caterina, at S. Maria at Petrone). Ang nayon ay nagmula noong 846 nang ang mga naninirahan sa Nepetia, isang bayan sa baybayin sa Dagat Tireno, ay nagtago sa mga bundok kasunod ng pagsalakay ng mga Arabo. Isa ito sa mga "casali" ng Amantea at kinubkob noong pagsalakay ng mga Pranses noong 1807. Ang malaking Piazza IV Novembre ay nakatayo sa gitna ng bayan, na nalililiman ng maringal na mga patag na silangan na nangingibabaw sa plasa. Ito ay pinalamutian ng isang magandang fountain na tinatawag na "u zu Tittu" na may petsang 1900. Mayroong apat na bukas na simbahan sa bayan: ang Simbahan ni Madonna delle Grazie, ang Simbahang Parokya ng San Bartolomeo Apostolo, ang maliit na Simbahan ng Sant'Elia sa distrito na may parehong pangalan, at ang Simbahan ng San Michele sa distrito ng Gallo. Ang sinaunang sirang Simbahan ng San Bartolomeo ay binuwag at ngayon ay naglalaman ng "Centro per l'Arte Orafa Calabrese" (Sentro ng Sining ng Panday-ginto sa Calabria), kung saan madalas na ipinapakita ang mga gawa ng mga kilalang lokal na panday-ginto. Ang bayan ang simula ng isang trekking trail na umaakyat sa mga nakapalibot na bundok, at ang isang kahanga-hangang tanawin ng Mediteraneo ay maaaring tamasahin mula sa ilang mga pahingahan sa kahabaan ng daanan. Isang pampublikong sistema ng pagbabahagi ng de-koryenteng bisikleta ang magagamit upang kumportableng umikot sa paligid ng bayan.<ref>{{Cite web |url=https://calabriastraordinaria.it/en/destinations/san-pietro-in-amantea |access-date=2026-09-21 |website=calabriastraordinaria.it}}</ref> == Heograpiya == Ang bayan ay may hangganan sa [[Aiello Calabro]], [[Amantea]], [[Belmonte Calabro]], [[Lago, Calabria|Lago]], at [[Serra d'Aiello]]. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} lugjyxvfeoehn5oxncyc6yueklbj0tr 2227225 2227224 2026-09-21T12:38:49Z Ryomaandres 8044 2227225 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Pietro in Amantea|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanpietroinamantea.cs.it/}}|area_code=0982|postal_code=87030|day=|saint=|elevation_m=374|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanpietresi|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=9.84|area_footnotes=|mayor=Gioacchino Torelli|mayor_party=|frazioni=Gallo, Giardini, Tuvulo|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Pietro in Amantea|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|8|N|16|7|E|region:IT_type:city(610)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San_Pietro_da_Belmonte.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Pietro sa Amantea''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Bukod sa lumang nayon, kabilang dito ang ilang nakakalat na pamayanan at distrito (Gallo, Scala, Giardini, Tuvolo, Froffa, S. Elia, Conocchia, Muschicella, Muglicelle, Colopera, Sciolle, S. Caterina, at S. Maria at Petrone). Ang nayon ay nagmula noong 846 nang ang mga naninirahan sa Nepetia, isang bayan sa baybayin sa Dagat Tireno, ay nagtago sa mga bundok kasunod ng pagsalakay ng mga Arabo. Isa ito sa mga "casali" ng Amantea at kinubkob noong pagsalakay ng mga Pranses noong 1807. Ang malaking Piazza IV Novembre ay nakatayo sa gitna ng bayan, na nalililiman ng maringal na mga patag na silangan na nangingibabaw sa plasa. Ito ay pinalamutian ng isang magandang fountain na tinatawag na "u zu Tittu" na may petsang 1900. Mayroong apat na bukas na simbahan sa bayan: ang Simbahan ni Madonna delle Grazie, ang Simbahang Parokya ng San Bartolomeo Apostolo, ang maliit na Simbahan ng Sant'Elia sa distrito na may parehong pangalan, at ang Simbahan ng San Michele sa distrito ng Gallo. Ang sinaunang sirang Simbahan ng San Bartolomeo ay binuwag at ngayon ay naglalaman ng "Centro per l'Arte Orafa Calabrese" (Sentro ng Sining ng Panday-ginto sa Calabria), kung saan madalas na ipinapakita ang mga gawa ng mga kilalang lokal na panday-ginto. Ang bayan ang simula ng isang trekking trail na umaakyat sa mga nakapalibot na bundok, at ang isang kahanga-hangang tanawin ng Mediteraneo ay maaaring tamasahin mula sa ilang mga pahingahan sa kahabaan ng daanan. Isang pampublikong sistema ng pagbabahagi ng de-koryenteng bisikleta ang magagamit upang kumportableng umikot sa paligid ng bayan.<ref>{{Cite web |url=https://calabriastraordinaria.it/en/destinations/san-pietro-in-amantea |access-date=2026-09-21 |website=calabriastraordinaria.it}}</ref> == Heograpiya == Ang bayan ay may hangganan sa [[Aiello Calabro]], [[Amantea]], [[Belmonte Calabro]], [[Lago, Calabria|Lago]], at [[Serra d'Aiello]]. == Mga monumento at tanawin == Ang Simbahan ng San Elias, inialay kay Propeta [[Elias]], ay itinatag noong 1663 ng mga [[Heswita]]<nowiki/>nang sila ay bumalik sa bayan.<ref>{{Cite web |url=https://calabriastraordinaria.it/en/places/church-of-st-elias-amantea |access-date=2026-09-21 |website=calabriastraordinaria.it}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 992p2hkfsahsthryb76a32zusw3axa0 0 312975 2227223 2028213 2026-09-21T12:35:11Z Ryomaandres 8044 2227223 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Pietro in Guarano|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.sanpietroinguarano.org}}|area_code=0984|postal_code=87047|day=Hunyo 29|saint=San Pedro|elevation_m=625|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanpietresi|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=48.35|area_footnotes=|mayor=Mario Veltri|mayor_party=|frazioni=[[Redipiano]] , San Benedetto, at Padula|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Pietro in Guarano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|20|N|16|19|E|region:IT_type:city(3711)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San Pietro in Guarano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Pietro in Guarano.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Pietro sa Guarano''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiya == Ang bayan ay may hangganan sa [[Castiglione Cosentino]], [[Celico]], [[Lappano]], [[Rende]], [[Rose, Calabria|Rose]], [[Rovito]], at [[Zumpano]]. == Mga monumento at tanawin == [[File:Chiesa_di_Santa_Maria_in_Gerusalemme_-_Facciata_-_San_Pietro_in_Guarano_(CS).jpeg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_Santa_Maria_in_Gerusalemme_-_Facciata_-_San_Pietro_in_Guarano_(CS).jpeg|left|thumb|Patsada]] [[File:Chiesa_di_Santa_Maria_in_Gerusalemme_-_Campanile_-_San_Pietro_in_Guarano_(CS).jpeg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_Santa_Maria_in_Gerusalemme_-_Campanile_-_San_Pietro_in_Guarano_(CS).jpeg|left|thumb|247x247px|Kampanaryo]] === Inang Simbahan ni Santa Maria in Gerusalemme === Ang Santa Maria sa Gerusalemme ay ang pangalan ng maringal na simbahan na nakatayo sa gitna ng nayon. Itinuturing na isang katedral, nangingibabaw ito sa bayan, na ginagawang nakikita ito at ang nakapalibot na lugar at madaling makilala mula sa ilang kilometro ang layo. Nagsimula ang konstruksiyon noong 1891, ngunit ang opisyal na petsa ng pagtatayo ng batong-panulok ay Hunyo 29, 1892. Ang lumang simbahan ng Santa Maria sa Gerusalemme, na ngayon ay San Pedro Apostol, ay hindi na kayang tumanggap ng malaking bilang ng mga mananampalataya, kaya nagsimula ang pagtatayo ng bagong simbahang ito. Ito ay pinasinayaan at binasbasan noong Pebrero 5, 1902, kasabay ng pagdiriwang ng panata para sa kakila-kilabot na lindol noong 1783. Kailangan pa ring tapusin ang gawaing dekorasyon, ngunit maaari itong gamitin para sa pagsamba kahit man lang sa mga taimtim na araw. Ang gawain ay tumagal nang halos tatlumpung taon, ngunit sulit ang resulta. Ang titulong Santa Maria in Gerusalemme ay tumutukoy sa simbahan at sa [[Mahal na Birheng Maria]], ang pangunahing patron ng bayan. Ang magandang estatwa ni Maria kasama ang Sanggol na Hesus, na matatagpuan sa loob ng simbahan, ay may nakaitim na Sanggol na Hesus sa kaniyang paanan, na pagmamay-ari ng lumang estatwa. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.sanpietroinguarano.org www.sanpietroinguarano.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125141927/http://sanpietroinguarano.org/ |date=2020-11-25 }} {{Lalawigan ng Cosenza}} 4oi1yapwm6wkt63vqzb96r1eq8y106e 0 312976 2227228 2219230 2026-09-21T12:43:16Z Ryomaandres 8044 2227228 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Sosti|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.sansosti.cs.it/}}|area_code=0981|postal_code=87010|day=Marso 19|saint=[[San Jose]]|elevation_m=355|elevation_footnotes=|population_demonym=Sansostesi|population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html|title=Statistiche demografiche ISTAT|work=istat.it|access-date=2014-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref>|area_total_km2=43.55|area_footnotes=|mayor=Vincenzo De Marco|mayor_party=|frazioni=Macellara, Fravitta|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di San Sosti|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|39|36|N|16|1|42|E|type:city(2323)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=SanSosti-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama San Sosti.jpg|native_name=|footnotes=}} [[Talaksan:Panorama_San_Sosti.jpg | thumb | right | alt=Panoramatiko na tanawin ng San Sosti | Panoramatiko na tanawin ng San Sosti]] Ang '''San Sosti''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|Santisuòsti}}; mula sa {{Lang-el|Άγιος Σώστης}}) ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Kasaysayan == Ang isang mataas na pinalamutian na tansong ulo ng [[palakol]] ay natuklasan malapit sa San Sosti noong 1846. Ang [[banal na alay]] na ito ay kalaunan binili ng kolektor at platero na si Alessandro Castellani, mula kanino ito nakuha ng [[Museo ng Britanya]] noong 1884.<ref>{{cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/gr/b/bronze_axe-head.aspx|title=British Museum - Bronze axe-head|work=British Museum|access-date=2017-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018124122/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/gr/b/bronze_axe-head.aspx|archive-date=2015-10-18|url-status=dead}}</ref> Sa palakol ay nakasulat ang isang mahalagang pag-aalay sa diyalektong na [[Mga Akweo|Akweo]] ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]] na maaaring mapetsahan sa ikaanim na siglo BK. Walang mga patunay mula sa panahong [[Mga Lucano|Lucano]], habang mula sa panahon ng mga Romano ay kilala ang mga [[Romanong villa|villa]] ng Cerreto at Ministalla at ang mga bakas ng isang gusali ay natagpuan sa mga arkeolohikong paghuhukay sa kasalukuyang bayan.<ref name="Marino">Marino e Papparella 2008, citato in bibliografia, p.16 e seguenti</ref> Noong 1448, ang mga tao mula sa [[Albanya]] ay lumipat sa San Sosti. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng San Sosti ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Abril 12, 1984.[1<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?4601|titolo=San Sosti, decreto 1984-04-12 DPR, concessione di stemma e gonfalone|accesso=2022-06-15|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.sansosti.cs.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20041229181928/http://circolocalabrese.org/databases/calabria_towns.asp?l=3&c=17557 circolocalabrese.org] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20041014235629/http://www.unionevalli.it/s_sosti.htm unionevalli.it] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Cosenza}} 1ahrpxtxq9t3sye7cg4werb537ndwmk 0 312977 2227229 2083000 2026-09-21T12:45:55Z Ryomaandres 8044 2227229 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Caterina Albanese|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://santacaterinaalbanese.asmenet.it}}|area_code=0984|postal_code=87010|day=|saint=|elevation_m=472|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=17.34|area_footnotes=|mayor=Roberto Lavalle|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Santa Caterina Albanese|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|35|N|16|4|E|region:IT_type:city(1156)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Santa Caterina Albanese-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Santa Caterina Albanese da Malvito.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Santa Caterina Albanese''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Picilia'') ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang bayan ay may hangganan sa [[Fagnano Castello]], [[Malvito]], [[Roggiano Gravina]], at [[San Marco Argentano|San Marco Argentinaano]]. == Kasaysayan == Kalaunan ay sinamahan ang mga tagapagtatag ng isang malaking bilang ng mga [[Mga Arbanita|Arbanita]], mga Albanian mula sa [[Peleponeso|Morea]], nang ito rin ay mahulog sa mga kamay ng mga [[Imperyong Otomano|Turko]]. Noong 1578, ang buong teritoryo ay ibinigay sa pamilyang Bruno, na kalaunan ay naipasa sa pamilyang Hortado, at sa huli ay sa pamilyang [[Sanseverino]] di Saponara, na humawak dito hanggang sa pagbuwag ng piyudalismo (1806). Ang bayan, pagkatapos ng iba't ibang sosyopolitikal at kultural na pagbabago at labanan, ay muling naging isang malayang munisipalidad noong 1934, matapos itong isinanib sa [[Fagnano Castello]] noong 1928. Kabilang sa kaniyang mga pinakatanyag na anak na lalaki ay si Papàs [[Francesco Antonio Santori]] (1819 – 1894), pari, makata at manunulat, na sumulat ng unang drama ng modernong panitikang Albanes.<ref>Robert Elsie (Centre for Albanian Studies) (2005). Albanian literature: a short history. I.B.Tauris. pp. 54–5. [[Speciale:RicercaISBN/1845110315|ISBN 1-84511-031-5]]</ref><ref>{{Cita web|http://www.albanologia.unical.it/FrancescoAntonioSantori/Opere/F.%20A.%20Santori%20-%20Presentazione.pdf|Opere di Francesco Antonio Santori - albanologia unical}}</ref><ref>{{Cita web|http://www.fondazioneuniversitariasolano.it/wp-content/uploads/2018/06/F.-A.-SANTORI-IL-CANZONIERE-ALBANESE.pdf|Francesco Antonio Santori - Presentazione PDF}}</ref><ref>{{Cita web|https://www.lameziainstrada.com/cultura-e-societa/unical-bicentenario-scrittore-francesco-antonio-santori-al-via-il-programma|Unical, bicentenario scrittore Francesco Antonio Santori: al via il programma}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.starplus-tv.com/perkujtohet-desh-at-andon-santori/|titolo=PËRKUJTOHET DRAMATURGU ARBËRESH AT ANDON SANTORI|autore=Star Plus K|sito=STAR PLUS TV - SHKODER|data=2019-03-30|lingua=en|accesso=2024-11-12}}</ref><ref>{{Cita pubblicazione|cognome=Universiteti i Shkodrës - Luigj Gurakuqi|data=2019-04-05|titolo=Fragment nga drama "Emira"|accesso=2024-11-12|url=https://www.youtube.com/watch?v=U_NH5I1nSrY}}</ref> == Mga mamamayan == * [[Anton Santori]], manunulat, manunulat ng dula, at makata ng [[Pambansang Albanes na Pagkamulat]]. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} f7p1j9nk35gzsx09vujfcmcvkqkqo5q 0 312978 2227230 2028490 2026-09-21T12:48:18Z Ryomaandres 8044 2227230 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Domenica Talao|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.santadomenicatalao.cs.it}}|area_code=0985|postal_code=87020|day=|saint=San Giuseppe|elevation_m=304|elevation_footnotes=|population_demonym=Santadomenicani|population_footnotes=|area_total_km2=35|area_footnotes=|mayor=Alfredo Giuseppe Lucchesi|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Santa Domenica Talao|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|49|N|15|51|E|region:IT_type:city(1308)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Santa Domenica Talao-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Santa Domenica Talao - Comune di Santa Domenica Talao - 2023-09-10 22-59-04 001.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Santa Domenica Talao''' ({{Lang-el|Thalos}}) ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Kasaysayan == Ang Santa Domenica Talao ay itinatag noong unang kalahati ng ika-17 siglo ni Ettore Maria Spinelli, prinsipe ng Scalea. Noong 1662 naging awtonomo ito bagaman nagpatuloy pa rin itong umasa sa fief ng Spinelli. Noong ika-18 siglo, nakaranas ang Santa Domenica ng malaking paglawak ng demograpiko, na umabot sa ilang libong naninirahan (mga 3,000). Ang makasaysayang sentro ay nagkaroon ng halos kasalukuyang anyo nito, na may mga marangal na palasyo at mga bagong kapilya. Gayunpaman, ang buhay komunidad ay minarkahan din ng mga alitan sa pagitan ng mga lokal na pamilya at mga kaganapang pampolitika na nakaapekto sa Kaharian ng Napoles noong 1799, nang ang bayan ay nahati sa pagitan ng mga tagasuporta ng [[Republikang Napolitana (1799)|Republika]] at mga loyalista ng mga Borboniko.<ref name="S. Napolitano, op. cit">S. Napolitano, op. cit.</ref> Pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]], ang nayon ay naging isang malayang munisipalidad. Noong 1864, ang opisyal na pangalan ay binago sa Santa Domenica Talao, upang maiba ito mula sa ibang mga bayan na may parehong pangalan, isang pagtukoy sa kalapit na Ilog Lao.<ref>Ministero dell’Interno, ''Circolare sui cambiamenti di denominazione dei comuni del Regno'', 1864.</ref> == Mga kambal na lungsod == * [[Castelnuovo Scrivia]] == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} h7vjm7kkmqs7jngkqras7f7kw8o9t2j 0 312979 2227231 2083629 2026-09-21T12:50:10Z Ryomaandres 8044 2227231 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Agata di Esaro|elevation_m=450|area_total_km2=47|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Santagatesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[San Francisco ng Paola]]|mayor=Mario Nocito|day=Pebrero 5|postal_code=87010|area_code=0981|website={{official website|http://www.comune.santagatadiesaro.cs.it/}}|footnotes=|istat=078131|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Sant'Agata di Esaro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=S.Agata d’Esaro (CS).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Sant'Agata di Esaro-Stemma.png|image_map=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|37|N|15|59|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|frazioni=[[Belvedere Marittimo]], [[Bonifati]], [[Buonvicino]], [[Cetraro]], [[Malvito]], [[Mottafollone]], [[Sangineto]]}} Ang '''Sant'Agata di Esaro''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Kasaysayan == Ang unang piyudal na panginoon ng Sant'Agata ay malamang na si Filippo di Sangineto, noong bandang 1344. Pagkatapos ni Filippo, lumitaw ang unang sangay ng pamilyang [[Sanseverino]], na sinundan noong 1374 ni Ugo Sanseverino at kalaunan ni Gerolamo, na parehong miyembro ng iisang pamilya. Mula 1413 hanggang 1427/1430, ito ay naging isang piyudo ng mga Baron ng Altamura, una si Pietro Paolo at pagkatapos ay ang kaniyang anak na si Antonello. Kalaunan, ang pamilyang Sanseverino, simula kay Antonio, ay muling iginiit ang kanilang sarili bilang mga piyudal na panginoon ng Sant'Agata. Mula 1430, namuno sila bilang isang dinastikong pamilya, at naging isa sa pinakamakapangyarihang pamilya sa [[Calabria]] at sa [[Kaharian ng Napples]]. Pagkatapos ng kalagitnaan ng 1500s, na pinaniniwalaang bandang 1559, nagsimulang lumala ang katatagan sa pananalapi (dahil sa maling pamamahala ni Prinsipe Nicolò Bernardino), ang pamilya ay nakaipon ng daan-daang libong (sa mga ducat) utang, at nang dumating ang pahintulot mula sa [[Madrid]] na nagpapahintulot sa pagbebenta ng mga piyudo, hindi nag-aksaya ng oras ang mga Sanseverino sa pagbebenta ng Sant'Agata. Ito ay noong 1605. == Sport == Mayroong dalawang koponan ng futbol sa bayan, ang Real Sant'Agata—na kasalukuyang naglalaro sa kampeonato sa Promosi—at ang Sant'Agata di Esaro Amateur Sports Association, na higit na kasama sa pagtataguyod ng sports sa kabataan, na may mahusay na paaralan sa futbol. Mayroon ding pasilidad na tinawag na "Estadyo Munisipal ng Sant'Agata di Esaro". == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Seregno]], Italya ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} ihl0844xw50ytoaf2vma36538amemvr 0 312980 2227233 2028523 2026-09-21T12:53:58Z Ryomaandres 8044 2227233 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Sofia d'Epiro|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://santasofiadepiro.asmenet.it}}|area_code=0984|postal_code=87048|day=|saint=|elevation_m=558|elevation_footnotes=|population_demonym=Sofioti (Albanese: Shënsofjotë)|population_footnotes=|area_total_km2=39.22|area_footnotes=|mayor=Daniele Atanasio Sisca|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Santa Sofia d'Epiro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|33|N|16|20|E|region:IT_type:city(3125)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Santa Sofia d'Epiro-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Santa_Sofia_d'Epiro01.png|native_name={{lang-aae|Shën Sofia e Epirit}},<br> {{lang-el|Agia Sophia tis Ipiru}}|footnotes=}} Ang '''Santa Sofia d'Epiro''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanian]]: ''Shën Sofia e Epirit'') ay isang bayang [[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]] at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang bayan may hangganan sa [[Acri]], [[Bisignano]], [[San Demetrio Corone]], at [[Tarsia]]. == Kasaysayan == Ang mga nasasakupan ng mga obispo ng Bisignano ay nanatiling tiwangwang at walang bunga; ito ang isa sa mga dahilan kung bakit hinikayat ni Monsignor Giovanni [[Frangipani (pamilya)|Frangipani]], obispo ng Bisignano mula 1449 hanggang 1475, ang paninirahan ng isang grupo ng mga Albanes mula sa Epiro sa kanyang mga lupain mula 1472. Sa mga parehong taon, ang prinsipe ng Bisignano ay si Girolamo Sanseverino (1471-1478). Noong 1543, ang mga naninirahan sa Pedilati, bilang pagtutol sa labis na pagbubuwis, ay sinunog ang kanilang nayon at nanirahan sa Santa Sofia, na noon ay mayroong 96 na kabahayan at humigit-kumulang 296 na naninirahan. Sa panahon ng paghahari ni [[Bernardo Sanseverino]], ang maunlad na dinastiya ng mga panginoon ng Bisignano ay nagsimulang humina, at ang mga kahirapan sa pananalapi ng Bahay ay lalong naging kitang-kita sa ilalim ng kaniyang inapo na si Carlo Mario Sanseverino, na, upang mabawi ang pag-aaksaya ng kanyang ama, ay napilitang ibenta ang maraming lupain na bumubuo sa kanyang patrimonya. == Mga tao == * [[Angelo Masci]] (1758–1821), manunulat == Mga panlabas na link == * [[Shqiponjat (katutubong pangkat)]] == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} mmh6z6xyijhtyj36s1fc209kfivhbzy 2227234 2227233 2026-09-21T12:54:16Z Ryomaandres 8044 /* Mga tao */ 2227234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Sofia d'Epiro|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://santasofiadepiro.asmenet.it}}|area_code=0984|postal_code=87048|day=|saint=|elevation_m=558|elevation_footnotes=|population_demonym=Sofioti (Albanese: Shënsofjotë)|population_footnotes=|area_total_km2=39.22|area_footnotes=|mayor=Daniele Atanasio Sisca|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Santa Sofia d'Epiro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|33|N|16|20|E|region:IT_type:city(3125)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Santa Sofia d'Epiro-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Santa_Sofia_d'Epiro01.png|native_name={{lang-aae|Shën Sofia e Epirit}},<br> {{lang-el|Agia Sophia tis Ipiru}}|footnotes=}} Ang '''Santa Sofia d'Epiro''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanian]]: ''Shën Sofia e Epirit'') ay isang bayang [[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]] at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang bayan may hangganan sa [[Acri]], [[Bisignano]], [[San Demetrio Corone]], at [[Tarsia]]. == Kasaysayan == Ang mga nasasakupan ng mga obispo ng Bisignano ay nanatiling tiwangwang at walang bunga; ito ang isa sa mga dahilan kung bakit hinikayat ni Monsignor Giovanni [[Frangipani (pamilya)|Frangipani]], obispo ng Bisignano mula 1449 hanggang 1475, ang paninirahan ng isang grupo ng mga Albanes mula sa Epiro sa kanyang mga lupain mula 1472. Sa mga parehong taon, ang prinsipe ng Bisignano ay si Girolamo Sanseverino (1471-1478). Noong 1543, ang mga naninirahan sa Pedilati, bilang pagtutol sa labis na pagbubuwis, ay sinunog ang kanilang nayon at nanirahan sa Santa Sofia, na noon ay mayroong 96 na kabahayan at humigit-kumulang 296 na naninirahan. Sa panahon ng paghahari ni [[Bernardo Sanseverino]], ang maunlad na dinastiya ng mga panginoon ng Bisignano ay nagsimulang humina, at ang mga kahirapan sa pananalapi ng Bahay ay lalong naging kitang-kita sa ilalim ng kaniyang inapo na si Carlo Mario Sanseverino, na, upang mabawi ang pag-aaksaya ng kanyang ama, ay napilitang ibenta ang maraming lupain na bumubuo sa kanyang patrimonya. == Mga mamamayan == * [[Angelo Masci]] (1758–1821), manunulat == Mga panlabas na link == * [[Shqiponjat (katutubong pangkat)]] == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 7jvz3rs8tn58ame3tz588rpcp3v6cpa 0 312981 2227232 2083252 2026-09-21T12:53:18Z Ryomaandres 8044 2227232 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Maria del Cedro|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.santamariadelcedro.cs.it/}}|area_code=0985|postal_code=87020|day=|saint=San Michele Arcangelo|elevation_m=110|elevation_footnotes=|population_demonym=Santamarioti|population_footnotes=|area_total_km2=18|area_footnotes=|mayor=Ugo Vetere|mayor_party=|frazioni=Marcellina|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Santa Maria del Cedro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|45|N|15|50|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Mga labi ng akweduktong mula sa panahong [[Italonormando|Normando]].|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Acquedotto_normanno_-_Cosenza.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Santa Maria del Cedro''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang pangalan ng bayan ay nagpapahiwatig ng paglilinang ng espesyal na [[Diamante Citron]], na ginagamit bilang [[Etrog]] ng mga Hudyo sa panahon ng kanilang [[Sukot|Piyesta ng mga Tabernakulo]]. Kasama sa mga tanawin ang mga labi ng kastilyo at akweduktong [[Italonormando|Normando]]. Hanggang 1955, ang munisipalidad ay may pangalang Cipollina at, mula noon hanggang 1968, ay Santa Maria. == Kasaysayan == Ang bayan ay itinatag noong ika-17 siglo ng mga taong nawalan ng tirahan mula sa nayon ng Abatemarco kasunod ng pagkawasak nito ng baha mula sa [[Abatemarco|ilog na may parehong pangalan]]. Ang orihinal na sentro ay binubuo ng bahay-bukid, isang maliit na grupo ng mga bahay na matatagpuan malapit sa pangunahing plasa ngayon. Ito ay isang piyudo ng pamilyang Brancati ng Napoles hanggang sa [[pag-iisa ng Italya]], sa ilalim ng pangalang Cipollina, na nangangahulugang "lugar sa panig na ito (cis-) ng Pollino." Ito ay isang nayon ng munisipalidad ng [[Grisolia]] hanggang 1948, nang ito ay maging isang malayang munisipalidad; noong 1955 ay ginamit nito ang pangalang Santa Maria, at noong 1968 ang kasalukuyang pangalan nito. == Mga ugnayang pandaigdig == Ang Santa Maria del Cedro ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|CZE}} [[Dolní Benešov]], [[Republikang Tseko]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} t2bpjolz5gx1fmkk23xklwatbwn8dht 2227235 2227232 2026-09-21T12:54:34Z Ryomaandres 8044 2227235 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Maria del Cedro|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.santamariadelcedro.cs.it/}}|area_code=0985|postal_code=87020|day=|saint=San Michele Arcangelo|elevation_m=110|elevation_footnotes=|population_demonym=Santamarioti|population_footnotes=|area_total_km2=18|area_footnotes=|mayor=Ugo Vetere|mayor_party=|frazioni=Marcellina|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Santa Maria del Cedro|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|45|N|15|50|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Mga labi ng akweduktong mula sa panahong [[Italonormando|Normando]].|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Acquedotto_normanno_-_Cosenza.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Santa Maria del Cedro''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang pangalan ng bayan ay nagpapahiwatig ng paglilinang ng espesyal na [[Diamante Citron]], na ginagamit bilang [[Etrog]] ng mga Hudyo sa panahon ng kanilang [[Sukot|Piyesta ng mga Tabernakulo]]. Kasama sa mga tanawin ang mga labi ng kastilyo at akweduktong [[Italonormando|Normando]]. Hanggang 1955, ang munisipalidad ay may pangalang Cipollina at, mula noon hanggang 1968, ay Santa Maria. == Kasaysayan == Ang bayan ay itinatag noong ika-17 siglo ng mga taong nawalan ng tirahan mula sa nayon ng Abatemarco kasunod ng pagkawasak nito ng baha mula sa [[Abatemarco|ilog na may parehong pangalan]]. Ang orihinal na sentro ay binubuo ng bahay-bukid, isang maliit na grupo ng mga bahay na matatagpuan malapit sa pangunahing plasa ngayon. Ito ay isang piyudo ng pamilyang Brancati ng Napoles hanggang sa [[pag-iisa ng Italya]], sa ilalim ng pangalang Cipollina, na nangangahulugang "lugar sa panig na ito (cis-) ng Pollino." Ito ay isang [[Frazione|''frazione'']] ng munisipalidad ng [[Grisolia]] hanggang 1948, nang ito ay maging isang malayang munisipalidad; noong 1955 ay ginamit nito ang pangalang Santa Maria, at noong 1968 ang kasalukuyang pangalan nito. == Mga ugnayang pandaigdig == Ang Santa Maria del Cedro ay [[Kambal na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|CZE}} [[Dolní Benešov]], [[Republikang Tseko]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} sjmgno3j76c4qkuwu8mcesf5z7pagie 0 312988 2227236 2028513 2026-09-21T12:57:26Z Ryomaandres 8044 2227236 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santo Stefano di Rogliano|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.santostefanodirogliano.cs.it}}|area_code=0984|postal_code=87056|day=|saint=|elevation_m=663|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=19.56|area_footnotes=|mayor=Lucia Nicoletti|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Santo Stefano di Rogliano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|12|N|16|19|E|region:IT_type:city(1398)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Santo Stefano di Rogliano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Santo_Stefano_di_Rogliano_-_panoramio.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Santo Stefano di Rogliano''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang baryo ay may hangganan sa [[Aprigliano]], [[Cellara]], [[Mangone]], [[Marzi, Calabria|Marzi]], [[Paterno Calabro]], at [[Rogliano]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Santo Stefano di Rogliano ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Abril 21, 1999.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?6914|titolo=Santo Stefano di Rogliano, decreto 1999-04-21 DPR, concessione di stemma e gonfalone|accesso=2022-02-14|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref><blockquote>Nahahati ang eskudo: sa una, asul, isang estatwa ni San Esteban, sa kamahalan, ang kaniyang mukha, leeg, at mga kamay ay kulay laman, ang kaniyang ulo ay nakalingon sa kaliwa, may gintong halo, ang kaniyang buhok ay sable, ang Santo ay nakasuot ng pilak na alb at isang gules dalmatic, na may palamuting ginto, hawak sa kanyang kanang kamay ang isang batong sable, ang instrumento ng pagkamartir, at sa kaniyang kaliwang kamay ang isang berdeng palad, na nakalagay sa isang nakataas na baras, ang estatwang ito ay sinusuportahan ng isang kapatagan ng gules; sa pangalawa, o, isang tore ng gules, na gawa sa ladrilyo ng sable, na may mga almenada sa estilong Guelfo na may limang battlement, na may dalawang bintana, isang kulay puti, na nakasarang sable, sa isang vert plain. Mga panlabas na palamuti ng Munisipalidad.</blockquote>Ang bandila ay binubuo ng isang dilaw na tela. == Mga monumento at tanawin == <gallery> Talaksan:Chiesa Matrice Santo Stefano di Rogliano - Wikigita Calabria 2022 - f03.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_Matrice_Santo_Stefano_di_Rogliano_-_Wikigita_Calabria_2022_-_f03.jpg|Inang Simbahan </gallery> === Arkitekturang Relihiyoso<ref name="Comune">{{Cita web|url=http://www.comune.santostefanodirogliano.cs.it/index.php?action=index&p=215|titolo=}}</ref> === * Santuwaryo ng Santa Liberata * Matrix Church * Simbahan ng San Rocco * Simbahan ng Santa Maria del Soccorso === Arkitekturang sibil === * Palasyo Parisio == Tingnan din == * [[Ilog Savuto]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} ocwimsjea47tbuwymm30uhu2u4fa55y 2227237 2227236 2026-09-21T12:58:02Z Ryomaandres 8044 2227237 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santo Stefano di Rogliano|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.santostefanodirogliano.cs.it}}|area_code=0984|postal_code=87056|day=|saint=|elevation_m=663|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=19.56|area_footnotes=|mayor=Lucia Nicoletti|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Santo Stefano di Rogliano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|12|N|16|19|E|region:IT_type:city(1398)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Santo Stefano di Rogliano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Santo_Stefano_di_Rogliano_-_panoramio.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Santo Stefano di Rogliano''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang baryo ay may hangganan sa [[Aprigliano]], [[Cellara]], [[Mangone]], [[Marzi, Calabria|Marzi]], [[Paterno Calabro]], at [[Rogliano]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Santo Stefano di Rogliano ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Abril 21, 1999.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?6914|titolo=Santo Stefano di Rogliano, decreto 1999-04-21 DPR, concessione di stemma e gonfalone|accesso=2022-02-14|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref><blockquote>Nahahati ang eskudo: sa una, asul, isang estatwa ni San Esteban, sa kamahalan, ang kaniyang mukha, leeg, at mga kamay ay kulay laman, ang kaniyang ulo ay nakalingon sa kaliwa, may gintong halo, ang kaniyang buhok ay sable, ang Santo ay nakasuot ng pilak na alb at isang gules dalmatic, na may palamuting ginto, hawak sa kanyang kanang kamay ang isang batong sable, ang instrumento ng pagkamartir, at sa kaniyang kaliwang kamay ang isang berdeng palad, na nakalagay sa isang nakataas na baras, ang estatwang ito ay sinusuportahan ng isang kapatagan ng gules; sa pangalawa, o, isang tore ng gules, na gawa sa ladrilyo ng sable, na may mga almenada sa estilong Guelfo na may limang battlement, na may dalawang bintana, isang kulay puti, na nakasarang sable, sa isang vert plain. Mga panlabas na palamuti ng Munisipalidad.</blockquote>Ang bandila ay binubuo ng isang dilaw na tela. == Mga monumento at tanawin == [[Talaksan:Chiesa Matrice Santo Stefano di Rogliano - Wikigita Calabria 2022 - f03.jpg|Inang Simbahan|thumb|left]] === Arkitekturang Relihiyoso<ref name="Comune">{{Cita web|url=http://www.comune.santostefanodirogliano.cs.it/index.php?action=index&p=215|titolo=}}</ref> === * Santuwaryo ng Santa Liberata * Matrix Church * Simbahan ng San Rocco * Simbahan ng Santa Maria del Soccorso === Arkitekturang sibil === * Palasyo Parisio == Tingnan din == * [[Ilog Savuto]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} 01bfekpx0b300c70yy332sdiz685xfc 0 312989 2227238 2083223 2026-09-21T13:00:11Z Ryomaandres 8044 2227238 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Vincenzo La Costa|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.sanvincenzolacosta.cs.it/}}|area_code=0984|postal_code=87030|day=|saint=|elevation_m=493|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanvincenzesi|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=18.42|area_footnotes=|mayor=Gregorio Iannotta|mayor_party=|frazioni=San Sisto dei Valdesi, Gesuiti|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di San Vincenzo La Costa|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|22|N|16|9|E|region:IT_type:city(2041)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Makasaysayang sentro|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Vincenzo la Costa.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Vincenzo La Costa''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Heograpiya == Ang San Vincenzo La Costa ay isang maliit na bayan na binubuo ng mga nayon kabilang ang San Vincenzo, Gesuiti, Giuranda, Greco, at Pallazello. Ang bayan ay may hangganan sa [[Montalto Uffugo]], [[Rende]], at [[San Fili]]. Ito ay higit na binubuo ng mga residente na umaasa sa pagsasaka at paghahanap ng trabaho patungo sa mas malalaking lungsod tulad ng kalapit na Cosenza. == Kasaysayan == Bagaman ang pinagmulan nito ay medyebal, at ang bayan ay nabanggit sa isang dokumentong may petsang 1113, na napreserba sa mga sinupan ng Vaticano, isang imbak na 107 tansong barya mula sa mga mint ng mga Lucano, Brucio, Siracusa, Puniko, at Romano ang natuklasan sa lugar ng Piano Capone noong 1957. Ang mga baryang ito ay napreserba na ngayon sa [[Museong Pambansa ng Regio de Calabria]]. Ang San Vincenzo ay unang umiral bilang isang maliit na monasteryo, na pinamumunuan ng iba't ibang mga panginoong piyudal, depende sa nagbabagong mga pangyayari sa makasaysayang panahon. Noong 1855, ito ay naging isang awtonomong munisipalidad kasama ang mga ''[[frazione]]'' ng San Sisto dei Valdesi at Gesuiti. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} rfuvuokin9kfloqi793cqzpyjwl8onh 0 312990 2227240 2029101 2026-09-21T13:03:35Z Ryomaandres 8044 2227240 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scala Coeli|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.comune.scalacoeli.cs.it}}|area_code=0983|postal_code=87060|day=Hunyo 13|saint=San [[Antonio ng Padua]]|elevation_m=363|elevation_footnotes=|population_demonym=Scalesi|population_footnotes=|area_total_km2=67.5|area_footnotes=|mayor=Giovanni Matalone|mayor_party=|frazioni=San Morello|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Scala Coeli|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|27|N|16|53|E|region:IT_type:city(1389)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=ScalaCoelicoatofarms.jpg|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=W - scala coeli (1).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Scala Coeli''' ({{Lang-el|Koele}}) ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ang baryo ay may hangganan sa [[Campana, Calabria|Campana]], [[Cariati]], [[Crucoli]], [[Mandatoriccio]], [[Terravecchia]], at [[Umbriatico]]. == Kasaysayan == Nasa simula ng ikalabing-apat na siglo, ang pagkakaroon ng isang malaking grupo ng mga taong relihiyoso ay naitala sa "Terra Scalae", diyosesis ng Rossano. Sa cedole para sa Luklukang Banal ng 1325, lumitaw ang "dompni" Falconus de Campana, Falconus, Ioah.es Funarius, Nicolaus Schettinus, Petrus Fusillus, Ioh.es de Marco at Adam S.ti Maurelli.<ref>{{Cita web|url=https://www.archiviostoricocrotone.it/urbanistica-e-societa/alcuni-aspetti-della-terra-di-scala-al-tempo-del-viceregno/|titolo=Alcuni aspetti della Terra di Scala al tempo del Viceregno|autore=Andrea Pesavento|sito=Archivio Storico Crotone|data=2018-03-20|accesso=2024-04-06}}</ref> Isang atas administratibo para sa reorganisasyon na may petsang Mayo 4, 1811, ang nagpatibay sa pagsasama-sama ng San Morello sa Scala Coeli, na, gayunpaman, ay nanatiling nasa ilalim ng hurisdiksiyon ng Cariati.<ref name=":0">{{Cita web|url=http://www.comune.scalacoeli.cs.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Scala Coeli|accesso=2020-08-08}}</ref> Noong ika-19 na siglo, inilarawan ni Padula ang Scala Coeli bilang isang "napapaderang burol…, na napapalibutan ng mga bato at kuweba", na pinapasok sa pamamagitan ng apat na tarangkahan na bumubukas sa bukang-liwayway at nagsasara sa paglubog ng araw: "Portavavuza", "Portafischìa", "Portapiano" at "Portello" (ang huli ay tinatawag ding "Portello della Timparella").<ref name=":0" /> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Cosenza}} m85cm5qxhi8jwk5njcz1o7uqawwj5yl 0 312997 2227241 2121170 2026-09-21T13:04:54Z Ryomaandres 8044 2227241 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scalea|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.scalea.cosenza.it/}}|area_code=0985|postal_code=87029|day=Hulyo 16|saint=Mahal na Birhen ng Bundok Carmelo|elevation_m=25|elevation_footnotes=|population_demonym=Scaleoti|population_footnotes=|area_total_km2=22|area_footnotes=|mayor=Gennaro Licursi|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Scalea|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Panorama_Centro_Storico_-_panoramio_-_Salvatore_Migliari_(1).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=scalea-Stemma.png|shield_size=65px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|49|N|15|48|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Scalea''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|Scalìa}}) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Kinuha ng bayan ang pangalan nito mula sa terasang pagkakaayos sa burol, sa ilalim ng promosoryo ng Cabo Scalea. Ang lumang bayan ay matatagpuan sa taas at prinepreserba ang labi ng isang sinaunang pader, habang patungo sa tabing dagat, ang sentro ng Scalea Marina ay binuo kamakailan, na may mga modernong otel, villa at maraming mga lugar ng pagligo sa dalampasigan. == Kasaysayan == Ang Scalea ay isa sa pinakamahalaga at pinakamatandang bayan sa itaas na bahagi ng Dagat Tireno malapit sa Cosenza. Sa mga kuweba ng [[Torre Talao]], natuklasan ng mga arkeolohikong paghuhukay ang mga artifact na bato at buto mula sa panahong [[Paleolitiko]]. Noong ika-7 siglo, ang Scalea ay tinirhan ng mga [[Anacoreta]], mga mongheng ermitanyo na Griyegong Bisantino na gumugol ng kanilang buhay asetiko sa maliliit na kanlungan tulad ng mga kuweba ng Scalicella. Noong ika-9 na siglo, sinamahan sila ng mga monghe na umalis sa Sicilia dahil sa pagsalakay ng mga Arabe. == Mga pangunahing tanawin == * ''Palazzo dei Principi'' (ika-13 siglo) * ''Palazzetto Normanno'' (ika-12 siglo) * Simbahan ng ''San Nicola in Plateis'' (orihinal na mula sa ika-8 siglo, na kalaunan ay isinaayos). * ''Torre Talao'', isang toreng itinayo noong ika-16 na siglo, bahagi ng isang sistema ng 337 tore sa baybayin na itinayo upang pigilan ang mga pag-atake ng mga pirata. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.scalea.cosenza.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070218143254/http://www.comune.scalea.cosenza.it/ |date=2007-02-18 }} {{In lang|it}} * [http://www.scaleavillage.com/ Online na komunidad ng Scalea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511215825/http://www.scaleavillage.com/ |date=2021-05-11 }} {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Cosenza}} n7huxtbe4g3xtldfhl208u3gfib31h5 0 312998 2227242 2083613 2026-09-21T13:07:29Z Ryomaandres 8044 2227242 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scigliano|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|website={{official website|http://www.sciglianocomune.it}}|area_code=0984|postal_code=87057|day=Marso 19|saint=[[San Jose]]|elevation_m=659|elevation_footnotes=|population_demonym=Sciglianesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=17|area_footnotes=|mayor=Raffaele Pane|mayor_party=|frazioni=Agrifoglio, Calvisi, Celsita, Cupani, Diano, Lupia, Petrisi, Serra, Traversa, Tasso|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|official_name=Comune di Scigliano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|8|N|16|18|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Scigliano-Stemma.png|image_caption=Valle del Savuto, tumatanaw sa Scigliano|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Savuto Valle da Scigliano.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Scigliano''' ay isang maliit na bayan at [[komuna]] sa mga burol ng [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ito ang lugar ng kapanganakan ng Italyanong humanistang si [[Giovanni Valentino Gentile]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Scigliano ay magmula sa personal na pangalang [[Wikang Latin|Latin]] na Sillius kasama ang pagdaragdag ng hulaping -anus (na nagsasaad ng pagkakaroon) o, ayon sa iba, maaari itong tumukoy sa pangalang [[Wikang Griyego|Griyego]] na Aesquillius, Αισχύλλος. == Kasaysayan == Ang Scigliano, na nagawang ipagtanggol ang kalayaan at integridad ng teritoryo nito mula sa mga banta ng piyudalismo, ay tuluyang nawasak nang bumagsak ang piyudalismo (1806). Noong Mayo 4, 1811, naglabas si Joaquin Napoleon ng atas bilang 922 para sa mga bagong hangganan ng probinsya ng Kaharian ng Napoles, na hinati ang sinaunang Scigliano sa apat na munisipalidad: Scigliano, Pedivigliano, Colosimi, at Soveria Mannelli. Noong Enero 25, 1820, isang Dekretong Maharlika ang inilabas mula sa Napoles, na nagpapakilala ng ilang pagwawasto sa mga hangganan ng mga munisipalidad at distrito, at ang mga naninirahan sa mga sinaunang nayon ng Scigliano ay nakakuha ng kumpletong awtonomiya sa administrasyon. Mula 1845 hanggang 1847, ang journal na siyentipiko-pampanitikan na [[Il Pitagora]] na inilathala tuwing dalawang linggo ay inilathala sa Scigliano.<ref name="Pitagora_Scigliano">{{cita libro |ISBN=978-88-8101-013-4 |autore=Antonio Piromalli |titolo=La letteratura calabrese. Volume 1 |editore=Pellegrini Editore |anno=1996}} ([http://books.google.it/books?id=pfo2MHiS2XsC&pg=PA324&dq=%22il+pitagora%22++periodico&hl=en&sa=X&ei=46h2UdeeAo3Q7Abv0oH4AQ&redir_esc=y#v=onepage&q=%22il%20pitagora%22%20%20periodico&f=false consultabile anche online])</ref><ref>{{cita web|url=http://www.circoloculturalelagora.it/giornalismo.htm|titolo=Il Giornalismo in Calabria dagli scriptoriae agli audiovisivi|editore=Circolo culturale Agorà|data=11 giugno 2003|accesso=26 aprile 2013}}</ref> == Tingnan din == * [[Ilog Savuto]] * [[George A. Scigliano]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} ggihf6j34z321ten0ag113v0fiukeiq 0 312999 2227243 2029134 2026-09-21T13:10:03Z Ryomaandres 8044 2227243 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Serra d'Aiello|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=4.51|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Serresi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=373|mayor_party=|saint=San [[Martin ng Tours]]|day=Nobyembre 11|postal_code=87030|area_code=0982|website=|footnotes=|mayor=Antonio Cuglietta|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|official_name=Comune di Serra d'Aiello|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Serra d'Aiello-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|5|N|16|8|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|istat=078140}} Ang '''Serra d'Aiello''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë Albanes]]: ''Serrë'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. == Kasaysayan == Sa simula ng ikalabinsiyam na siglo, mayroon itong populasyon na halos 900 mga naninirahan, kalakhan ay nakatuon sa agrikultura at pag-aanak ng mga bulateng seda, na may mahusay na produksiyon ng alak, langis ng oliba, at prutas.<ref>{{Cita web|url=https://www.calabriaportal.com/serra-d-aiello/1419-serra-d-aiello.html|titolo=Scopri Serra d'Aiello|accesso=14 maggio 2021}}</ref> Ang Serra d'Aiello ay, hanggang sa mga 1870, ay isang bayan kung saan ginamit ang wikang [[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]], ang sinaunang wikang Italoalbanes na ginagamit pa rin ngayon sa iba pang mga pamayanang Albanes sa Italya. Ang ritung Bisantino ay ganap ding nawala, kasabay sa mga nayon ng Santa Caterina Albanese, San Martino di Finita, Cerzeto, Rota Greca, at Spezzano Albanese, na pinalitan ng Latin. Ang pinanggalingang Albanes ay nananatili sa mga gamit, kaugalian, at maraming mga salita ng diyalekto. === Suriang Papa Juan XXIII === Noong huling bahagi ng dekada '60, isang pasilidad na kilala bilang "Suriang Papa [[Juan XXIII]] " ang itinayo malapit sa sementeryo ng munisipyo, na itinaguyod ng [[Arkidiyosesis ng Cosenza|Arsobispo ng Cosenza]] at kinilala bilang isang "pundasyon ng pagsamba at relihiyon" noong 1976. Sa simula ay naisip bilang isang institusyon ng rehabilitasyon para sa mga taong may kapansanan sa pag-iisip, ang pasilidad ay kalaunan ay nag-alaga ng daan-daang mga pasyente—hanggang humigit-kumulang 800 noong dekada 1990—at ilang kawani, na kadalasang itinuturing na hindi proporsyonal, na may buwanang pampublikong kontribusyon sa pananalapi na umaabot sa humigit-kumulang €800,000 noong 2004.<ref>{{Cita web|url=https://documenti.camera.it/leg15/resoconti/assemblea/html/sed0146/bt41.htm|titolo=Allegato B Seduta n. 146 del 18/4/2007}}</ref> Inakusahan ang institusyon ng mga abuso at tiwaling pamamahala ng pinansiya. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} tk7rmby7tba75mmw4jrugi17m4gev7g 0 313000 2227244 2054991 2026-09-21T13:11:41Z Ryomaandres 8044 2227244 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spezzano Albanese|province=[[lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] (CS)|website={{official website|http://www.comune.spezzano-albanese.cs.it/}}|area_code=0981|postal_code=87019|day=Unang Martes pagkatapos ng Pasko ng Muling Pagkabuhay|saint=Mahal na Ina ng mga Grasya ([[Madonna delle Grazie]])|elevation_m=320|elevation_footnotes=|population_demonym=Spezzanesi|population_footnotes=<ref>Demographic data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=32.26|area_footnotes=|mayor=Ferdinando Nociti|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Spezzano Albanese|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|40|N|16|19|E|display=inline titleline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Spezzano_Albanese-Stemma.png|image_caption=Mga labi ng kastilyo.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Spezzano Albanese Scalo - Castello.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Spezzano Albanese''' ([[Wikang Arbëreshë|Arbëreshë]]: ''Spixan'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Cosenza]] sa rehiyon ng [[Calabria]] sa [[katimugang Italya]]. Ito ay matatagpuan sa isang 320&nbsp;m mataas na burol na namumuno sa kapatagan ng [[Sibari]] at lambak ng ilog [[Esaro (Cosenza)|Esaro]]. Nagmula ito mula sa emigrasyong [[Mga Albanes|Albanes]] noong ika-15 siglo. Kasama sa mga tanawin ang pook arkeolohiko ng Torre del Mordillo, na ang nahukay ay mula noong [[Panahon ng Tansong Pula|Panahon ng Tansong]], at isang [[nekropolis]] na mila noong ika-18 siglo BK hanggang sa maagang [[Panahong Elenistiko]]; ang Torre Scribla, na labi ng isang [[Italonormando|kutang Normando]] na orihinal ay may kasamang dalawang tore; na kung saan ay ang unang tirahan / Fief ni [[Robert Guiscard]] ang hinaharap na Duke ng Calabria at Puglia, sa kaniyang pagdating sa [[Calabria]], at ang Santuwaryo ng Madonna delle Grazie, isang simbahang Katoliko mula noong ang ika-16 na siglo. == Kasaysayan == Ang mga unang grupo ng mga imigranteng Albanes ay dumating sa Calabria noong bandang 1470; sa panahong ito tinanggap ng mga Ama ng Reporma ng San Lorenzo del Vallo ang maraming pamilya na kalaunan ay lilipat sa Spezzano Albanese. Sa pagitan ng 1470 at 1479, dalawampu't limang pamilyang Albanese ang nanirahan malapit sa "Pozzo" (arb. Pusi) at "Colombro" (arb. Kullumbri), habang sa parehong panahon ay nanirahan ang iba sa kalapit na inabandunang pamayanan ng "Casale de Sanctu Laurenctu" (ngayon ay San Lorenzo del Vallo) na bahagi ng Kondado ng Tarsìa, isang fief ng pamilyang [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]] ng Bisignano.<ref name="Vincenzo Longo p. 19">{{Cita|Vincenzo Longo, 1985|p. 19}}.</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga pinagkuhanan == *  {{cite book|first=Alessandro|last=Serra|title=Spezzano Albanese nelle vicende storiche sue e dell'Italia (1470 - 1945)|location=Spezzano Albanese|publisher=Edizioni Trimograf|year=1987}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.spezzano-albanese.cs.it/sportello_linguistico/index800x600.htm Linguistical Portal ng Spezzano Albanese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020060914/http://www.comune.spezzano-albanese.cs.it/sportello_linguistico/index800x600.htm |date=2021-10-20 }} {{In lang|it|en|sq}} {{Lalawigan ng Cosenza}} n0soa1qcw8vs5c9tg6b722m4ksrx6bs 0 313006 2227245 1954977 2026-09-21T13:13:02Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375311085|Spezzano della Sila]]" 2227245 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spezzano della Sila|official_name=Comune di Spezzano della Sila|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|18|N|16|21|E|region:IT_type:city(4849)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|frazioni=Camigliatello Silano|mayor_party=|mayor=Salvatore Monaco|area_footnotes=|area_total_km2=80.29|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Spezzanesi o Silani|elevation_footnotes=|elevation_m=783|saint=[[San Blas]]|day=Pebrero 3|postal_code=87058|area_code=0984|website={{official website|http://spezzanodellasila.asmenet.it/}}|footnotes=}}Ang '''Spezzano della Sila''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|Spezzànu}} o {{Lang|nap|Spezzànu Rànnë}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cosenza]], rehiyon ng [[Calabria]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang bayan ay napapaligiran ng mga munisipalidad ng [[Casali del Manco]], [[Celico]], [[Longobucco]], at [[Rovito]] . == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 28cvtft6qsbtz8pz22kdt2504b1ms9a 2227246 2227245 2026-09-21T13:16:32Z Ryomaandres 8044 2227246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spezzano della Sila|official_name=Comune di Spezzano della Sila|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|18|N|16|21|E|region:IT_type:city(4849)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAL}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CS}} (CS)|frazioni=Camigliatello Silano|mayor_party=|mayor=Salvatore Monaco|area_footnotes=|area_total_km2=80.29|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Spezzanesi o Silani|elevation_footnotes=|elevation_m=783|saint=[[San Blas]]|day=Pebrero 3|postal_code=87058|area_code=0984|website={{official website|http://spezzanodellasila.asmenet.it/}}|footnotes=|image_skyline=Comune di Spezzano della Sila.jpg}}Ang '''Spezzano della Sila''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|Spezzànu}} o {{Lang|nap|Spezzànu Rànnë}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cosenza]], rehiyon ng [[Calabria]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Ang bayan ay napapaligiran ng mga munisipalidad ng [[Casali del Manco]], [[Celico]], [[Longobucco]], at [[Rovito]]. == Kasaysayan == Ang unang paninirahan ay nagsimula pa noong ika-9 na siglo at itinatag ng isang grupo ng mga refugee mula sa Cosenza na nakatakas sa mga pagsalakay ng mga [[Saraseno]]. Noong panahon ng pamamahala ng Pransiya, ang populasyon ay kumampi sa mga [[Pamilya Borbon|Borbon]], at noong 1799, kasunod ng administratibong reorganisasyon na iniutos ni Heneral Championnet, ang bayan ay naging isang hiwalay na munisipalidad at isinama sa kanton ng [[Cosenza]]. Kalaunan ay hinati ito sa Spezzano Grande at Spezzano Piccolo, at noong 1927 opisyal silang muling pinagsama sa isang sentro, na tinatawag na Spezzano della Sila. == Ang bayan == === Makasaysayang sentro === Via S. Biagio o Pedalina: ito ang unang distritong tinirhan dahil sa isang bukal na tinatawag na ''frisulu'', na nangangahulugang "lugar na mayaman sa tubig," isang mahalagang elemento sa pagtatayo ng isang bayan. Ayon sa tradisyon, sa malubog na lugar na ito, natagpuan ng mga unang naninirahan ang isang estatwa ni San [[Blas ng Sebaste|Biagio]] at dahil dito ay nagtayo ng isang simbahan na inialay sa santo ring iyon at pinangalanan siyang patron ng bayan. Sa parehong distrito, ang pinakamatanda at pinakakahanga-hangang gusali ay ang sa pamilya Bonifacio, na ngayon ay pagmamay-ari ng magkapatid ng [[Lecce]]. Ang unang [[gilingan]] ng bayan ay itinayo sa parehong distrito. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cosenza}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Calabria]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ou18lgq43hngzpf93rl044h2ql9d2sh 0 313029 2227496 2226769 2026-09-22T04:34:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227496 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Casabona|province=[[Lalawigan ng Crotona|Crotona]] (KR)|website={{official website|http://www.comune.casabona.kr.it}}|area_code=0962|postal_code=88822|day=Disyembre 6|saint=San Nicola|elevation_m=304|elevation_footnotes=|population_demonym=Casabonesi|population_footnotes=|area_total_km2=68|area_footnotes=|mayor=Francesco Seminario|mayor_party=|frazioni=Zinga|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Casabona|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|15|N|16|57|E|region:IT_type:city(3998)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Casabona-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Casabona, Calabria, Italy. - panoramio (1).jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Casabona''' ([[Mga wika ng Calabria|Calabres]]: {{Lang|nap|Casivonu}}) ay isang [[komuna]] at [[bayan]] na may populasyon na halos 4,000 katao sa [[lalawigan ng Crotona]], sa [[Calabria]], katimugang [[Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Iba't ibang teorya ang nabuo tungkol sa pinagmulan ng pangalan. Naniniwala ang ilan na ang Casabona, dating Casinova, Terra Casiboni, at Casalbuono, ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] na Casabundia, na nangangahulugang "malapit nang gumuho," na nagpapahiwatig ng mapanganib na kalagayan ng mga gusali kasunod ng isang lindol (marahil noong 1638 o 1783).''<ref name=":1">{{Cita libro |p=38 |autore=Mario Candido et al. |curatore=Comunità montana "Alto Crotonese" |titolo=Prime luci sullo Jonio |anno=1988 |editore=Sinefine edizioni |città=Catanzaro}}</ref>'' Ayon sa iba, ang toponimo ay hindi nagmula, gaya ng maaaring mukhang sa unang tingin, mula sa ekspresyong casa buona (sa kahulugan ng isang mabuting tirahan), kundi mula sa Latin na caseus, sa pamamagitan ng Calabres na casu, na nagpapahiwatig ng isang lugar kung saan ginawa ang masarap na keso.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.meravigliedicalabria.it/loro-bianco-di-casabona-i-diapiri-di-zinga/|titolo=L'oro bianco di Casabona, i Diapiri di Zinga • Meraviglie di Calabria|sito=www.meravigliedicalabria.it|data=2023-09-04|lingua=it-IT|accesso=2024-02-18}}</ref> Ang teoryang ito ay sinusuportahan ng mga indikasyon ng toponimo na, hanggang 1508, ay nag-uulat ng lugar bilang Caso Bono, isang pangalan na kalaunan ay muling natuklasan bilang Casal Buono o Casu bono.<ref name=":2">{{Cita web|url=http://casabona.asmenet.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Casabona|accesso=7 novembre 2017|dataarchivio=7 novembre 2017|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171107165944/http://casabona.asmenet.it/index.php?action=index&p=76|urlmorto=no}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107165944/http://casabona.asmenet.it/index.php?action=index&p=76 |date=2017-11-07 }}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ni [[Filoctetes]], na dahil sa isang sedisyon, ay pinaalis mula sa kaniyang lungsod ng isang pag-aalsa at lumipat sa Italya, itinatag ang [[Petilia|Petelia]], pagkatapos ay umalis upang itatag ang [[Krimisa|Lumang Crimissa]] at '''Chone'''.<ref>{{Cite book|editor=Falconer, William|author=Strabo|author-link=Strabo|title=The Geography of Strabo|page=[https://books.google.com/books?id=K_1EAQAAIAAJ&pg=PA378 378]|publisher=H.G. Bohn|year=1854}}</ref> Ang sinaunang pangalan ng Casabona ay ''Chone''.<ref>{{Cite book|author=Arrowsmith, Aaron|year=1832|title=A Grammar of Ancient Geography|publisher=S. Arrowsmith|page=[https://books.google.com/books?id=X1iwAuAJSOcC&pg=PA96 96]|oclc=22091640|display-authors=etal}}</ref> Ang Chone ay bahagi ng [[Magna Graecia]]. == Mga tala == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Crotona}} gez6uk3b08u4ue3keksgthmaaium08e 0 313046 2227545 2226776 2026-09-22T06:07:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227545 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Crucoli|province=[[Lalawigan ng Crotona|Crotona]] (KR)|website={{official website|http://www.comune.crucoli.kr.it/}}|area_code=0962|postal_code=88812|day=|saint=|elevation_m=1|elevation_footnotes=|population_demonym=Crucolesi|population_footnotes=|area_total_km2=50.54|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Torretta, Ciuranà|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Crucoli|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|39|25|30|N|17|00|15|E|region:IT_type:city(5525)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Crucoli-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Crucoli_2.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Crucoli''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) at [[bayan]] sa [[Croton|lalawigan ng Crotona]], sa rehiyon ng [[Calabria]], katimugang [[Italya]]. Noong nakaraan, ang bayan ay kilala sa mga gawaing artesano nito, kabilang ang sining ng paghabi ng mga tela na may magaganda at kakaibang disenyo at mga yaring-yari sa gawa sa [[sulihiya]] na ginagamit upang lumikha ng magagandang basket.<ref name="Aci">{{cita libro |volume=3 |p=15 |titolo=Atlante cartografico dell'artigianato |editore=A.C.I. |città=Roma |anno=1985}}</ref> Sa kasalukuyan, ito ay higit na kilala sa sinaunang nayon nito at bilang isang resort sa tabing-dagat, pati na rin sa produksyon ng pagkain at alak nito. == Heograpiyang pisikal == Ang ilog Nicà ang pinakamahalagang daluyan ng tubig na nakakaapekto sa teritoryo ng munisipyo, kasama ang agos ng Cappellieri na nasa hangganan nito sa timog; mayroon ding ilang mga batis na tumatawid sa baybayin nang pahalang.<ref>{{Cita web|url=http://old.regione.calabria.it/ambiente/index.php?option=com_content&task=view&id=938&Itemid=116|titolo=Regione Calabria - Ambiente - PSC - e Regolamento edilizio e urbanistico - Comune di Crucoli (KR)|sito=old.regione.calabria.it|accesso=17 luglio 2019|dataarchivio=11 agosto 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20200811004228/http://old.regione.calabria.it/ambiente/index.php?option=com_content&task=view&id=938&Itemid=116|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811004228/http://old.regione.calabria.it/ambiente/index.php?option=com_content&task=view&id=938&Itemid=116 |date=11 Agosto 2020 }}</ref> == Ekonomiya == Ang Crucoli ay umaasa sa produksiyon ng [[langis]], [[alak]], [[Angkak|cereal]], [[Citrus|sitrus]], at [[pag-aalaga ng hayop]] ng [[baka]]. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Crotona}} pj51whq4h1oj5s61c1fd4tfkfos2hu1 0 313431 2227443 1909597 2026-09-22T02:58:20Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227443 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Italy_1000_AD.svg|right|thumb|359x359px| Italya noong panahon ni Sergio IV.]] Si '''Sergio IV''' (namatay pagkatapos ng 1036) ay [[Duke ng Napoles]] mula 1002 hanggang 1036. Isa siya sa mga pangunahing dahilan sa paglago ng kapangyarihan ng mga [[Mga Normando|Normando]] sa [[Katimugang Italya|Mezzogiorno]] noong unang kalahati ng ikalabing-isang siglo. Siya ay sa pangalan isang [[Silangang Imperyong Romano|Bisantinong]] [[basalyahe]], tulad ng kaniyang ama, [[Juan IV ng Napoles|John IV]], bago sa kaniya. Noong 1024, nagsumite siya kay [[Pilgrim (Arsobispo ng Colonia)|Pilgrim, Arsobispo ng Colonia]], nang kinubkob ng huli ang [[Capua]] sa ngalan ni [[Enrique II, Banal na Emeprador Romano|Emperador Enrique II]], kahit na ang kaniyang sariling dukado ay hindi pinagbantaan. Sa pamamagitan nito nakuha niya ang isang reputasyon para sa kahinaan sa mga mata ni Prinsipe [[Pandulfo IV ng Capua]], ang Lobo ng Abruzzi, na natalo ni Pilgrim. Noong 1026, si Pandulfo, bumalik mula sa pagkabihag, ay kinubkob ang kaniyang lumang kabesera, na ngayon ay pinamumunuan ni [[Pandulfo V ng Capua|Pandulfo V]], ang konde ng [[Teano]]. Si [[Basil Boiannes]], ang Griyegong [[catapan ng Italya]], ay nakipag-ayos ng pagsuko at binigyan si Pandulfo V ng ligtas na pagbabalik sa Napoles, kung saan inalok siya ni Sergio ng pagpapakupkop. Sa pamamagitan nito, natamo ni Sergio ang poot ni Pandulfo IV. Sa susunod na taon (1027), matapos maalaala ang kaalyado ni Sergio na si Boiannes, sinalakay ni Pandulfo ang Napoles at mabilis itong nakuha, sabi ng ilan sa pamamagitan ng pagtataksil. Tumakas si Pandulfo V patungong [[Roma]] at nagtago si Sergio. == Mga sanggunian == *  {{cite book|authorlink=John Julius Norwich|last=Norwich|first=John Julius|title=The Normans in the South 1016-1130|publisher=Longmans|location=[[London]]|year=1967}} *  {{cite book|last=Chalandon|first=Ferdinand|title=Histoire de la domination normande en Italie et en Sicilie|url=https://archive.org/details/histoiredeladomi02chal|location=[[Paris]]|year=1907}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060109201522/http://www.norman-world.com/angleterre/histoires/index_histoires.htm Kasaysayan ng Norman World] . [[Kategorya:Hindi alam ang taon ng kapanganakan]] sg38simukaw4yzxlv4419f1gs02rj3s 0 314190 2227322 2227092 2026-09-21T22:31:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227322 wikitext text/x-wiki {{update}} Ang '''2022 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring nakatakdang maganap sa Pilipinas sa taong 2022. Ang 2022 sa Pilipinas ay ang taon sa loob ng 2000 dekada, sa 21st siglo at 3rd milenyum. Matapos ang [[2021 sa Pilipinas]] at bago mag [[2023 sa Pilipinas]]. ==Panunungkulan== {{multiple image|caption_align=center|header_align=center | image1 = Ferdinand R. Marcos Jr (cropped portrait).jpg | alt1 = President Ferdinand R. Marcos Jr. | caption1 = {{nowrap|Ferdinand R.<br />Marcos Jr.}} | width1 = 120 | image2 = VPSDPortrait (cropped) (2).jpg | alt2 = Vice-President Sara Duterte | caption2 = {{nowrap|Sara<br />Duterte}} | width2 = 114 | image3 = Migz Zubiri - 2021.jpg | alt3 = Senate President Juan Miguel Zubiri | caption3 = {{nowrap|Juan Miguel<br />Zubiri}} | width3 = 121 | image4 = Rep. Ferdinand Martin Romualdez (19th Congress).jpg | alt4 = House Speaker Martin Romualdez | caption4 = {{nowrap|Ferdinand Martin<br />Romualdez}} | width4 = 107 | image5 = CJ Alexander Gesmundo (2021).jpg | alt5 = Chief Justice Alexander Gesmundo | caption5 = {{nowrap|Alexander<br />Gesmundo}} | width5 = 98 }} * [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]]: ** [[Rodrigo Duterte|Rodrigo R. Duterte]] ([[PDP–Laban]]) ''(hanggang Hunyo 30)'' ** [[Bongbong Marcos|Ferdinand R. Marcos Jr.]] ([[Partido Federal ng Pilipinas|PFP]]) ''(simula Hunyo 30)'' * [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]]: ** [[Leni Robredo|Leni G. Robredo]] ([[Partido Liberal (Pilipinas)|Liberal]]) ''(hanggang Hunyo 30)'' ** [[Sara Duterte|Sara Z. Duterte-Carpio]] ([[Lakas–CMD]]) ''(simula Hunyo 30)'' * [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]]: ** [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Pangulo ng Senado]]: *** ([[Ika-18 Kongreso ng Pilipinas|ika-18]]): [[Vicente Sotto III]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) ''(hanggang Hulyo 1)'' *** ([[Ika-19 Kongreso ng Pilipinas|ika-19]]): [[Juan Miguel Zubiri|Migz Zubiri]] (''Independent'') ''(simula Hulyo 25)'' ** [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Ispiker ng Kapulungan]]: *** ([[Ika-18 Kongreso ng Pilipinas|ika-18]]): [[Lord Allan Velasco]] ([[PDP–Laban]]) ''(hanggang Hulyo 1)'' *** ([[Ika-19 Kongreso ng Pilipinas|ika-19]]): [[Martin Romualdez]] ([[Lakas–CMD]]) ''(simula Hulyo 25)'' * [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]: [[Alexander Gesmundo]] {{clear}} ==Nagpapatuloy na mga kaganapan== * '''''Paglilitis:''' Nagpatuloy:'' [[Leila de Lima]] * '''''Mga alitan:''''' ** Alitang Moro<ref>{{cite web |title=Suspected rebels kill town police chief in Philippines |url=https://apnews.com/article/police-philippines-ef66d416eafd3fde14fdba1336e2b203 |agency=[[Associated Press]] |date=2022-08-30}}</ref> ** Rebelyong komunista<ref>{{cite web |title=Rebel land mine wounds 7 soldiers in central Philippines |url=https://apnews.com/article/army-philippines-manila-land-mines-ferdinand-marcos-jr-dfe5368c95480a68958869b5a19f0325 |agency=[[Associated Press]] |date=2022-07-05}}</ref><ref>{{cite web |title=2 soldiers dead, 3 wounded in clash in central Philippines |url=https://english.news.cn/20221007/962db7dae66b4eefa30ea59b8dc34a67/c.html |publisher=Xinhua |date=2022-10-07}}</ref> ** [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas]] * Agawan ng teritoryo sa [[Dagat Timog Tsina]]<ref>{{cite web |title=Philippines establishes coast guard outposts in disputed sea |url=https://apnews.com/article/china-beijing-philippines-manila-493bd445e580ebb133f55ecc4c0c5403 |agency=[[Associated Press]] |date=2022-05-20}}</ref> * [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas]] ==Kaganapan== ===Pambansa=== ====Enero==== * [[Enero 1]] – Magkakabisa na ang ''Batas Republika Blg. 11467'', na nagtataas ng [[excise]] [[Pagbubuwis sa Pilipinas|buwis]] sa mga produktong may alkohol, elektronikong sigarilyo, at mga produktong may heating tobacco.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/business/01/01/22/higher-taxes-on-alcohol-cigarettes-now-in-effect |title=Mas mataas na buwis sa alkohol at sigarilyo, ipinapatupad na ngayon |work=ABS-CBN News | date=Enero 1, 2022 | access-date=Enero 6, 2022}}</ref> * Enero 6 – Nilagdaan ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Rodrigo Duterte]] bilang batas ang panukalang magbabawal sa pagkasal sa menor-de-edad, na ang lalabag ay maaaring makulong ng hanggang 12 buwan. Ilang bahagi ng batas ay magiging epektibo lang matapos ang isang taon upang makapaghanda ang mga komunidad na [[Islam sa Pilipinas|Muslim]] at katutubo. * [[Enero 7]]: ** Sina [[Monsignor]] Lope Robredillo, Eutiquio "Euly" Belizar Jr., at Romeo Solidon ng [[Diyosesis ng Katoliko Romano ng Borongan]] sa [[Silangang Samar]], ay hinirang ni [[Papa Francisco]] bilang "[[Chaplain ng Kanyang Kabanalan|Mga Chaplain ng Kanyang Kabanalan]]".<ref>Mga Pagbanggit: * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/01/07/22/pope-picks-3-filipino-priests-as-papal-chaplains |title=Pinili ng Papa ang 3 paring Pilipino bilang 'mga chaplain ng papa' |work=ABS CBN News |date=Enero 7, 2022 |access-date=Enero 8, 2022}} * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/817511/3-borongan-diocese-priests-appointed-as-papal-chaplains/story/ |title=3 Mga paring diyosesis ng Borongan, itinalaga bilang 'mga papal chaplain' |work=Balita ng GMA |date=Enero 8, 2022 |access-date=Enero 8, 2022}} * {{cite news |url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/pope-francis-appoints-3-borongan-priests-as-papal-chaplains/ |title=Itinalaga ni Pope Francis ang 3 paring diyosesis ng Borongan bilang 'mga papal chaplain' |work=Balita ng CBCP |date=Enero 7, 2022 |access-date=Enero 8, 2022}} * {{cite news |last1=Patiño |first1=Ferdinand |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1164886 |title=3 Mga paring diyosesis ng Borongan, pinangalanang mga chaplain ng Papa |work=Philippine News Agency |date=Enero 8, 2022 |access-date=Enero 8, 2022}} * {{cite news |last1=Nazario |first1=Dhel |url=https://mb.com.ph/2022/01/07/pope-appoints-3-borongan-priests-as-papal-chaplain/ |title=Itinalaga ng Papa ang 3 paring Borongan bilang mga chaplain ng papa |work=Manila Bulletin |date=Enero 7, 2022 |access-date=Enero 8, 2022}}</ref> ** Si Juanito Itaas, nahatulan noong 1991 kaugnay ng pagpatay kay [[United States Army]] Col. [[James N. Rowe|James Rowe]], at ang Ang "pinakamatagal na nakakulong na [[bilanggong pulitikal]]" ng bansa, ay pinalaya mula sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa utos ng [[Muntinlupa]] [[Regional Trial Court]] na nagpapahintulot sa kanya na makinabang mula sa Good Conduct Time Allowance.<ref>Mga Pagsipi: * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/01/08/22/longest-held-political-prisoner-in-ph-released |title='Pinakamatagal na nakakulong' bilanggong pulitikal sa PH Pinalaya si Juanito Itaas |work=[[ABS-CBN News]] |date=Enero 8, 2022 |access-date=Enero 8, 2022 }} * {{cite news |last=Panaligan |first=Rey |url=https://mb.com.ph/2022/01/08/convicted-killer-of-us-army-col-rowe-released-from-nbp-on-orders-of-rtc/ |title=Pinalaya mula sa NBP ang bilanggo na nahatulang pumatay kay US Army Col. Rowe sa utos ng RTC |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Enero 8, 2022 |access-date=Enero 8, 2022 }} * {{cite news |url=https://cnnphilippines.com/news/2022/1/8/Longest-held-political-prisoner-in-PH-freed--.html |title=Pinalaya ang pinakamatagal na bilanggong pulitikal sa PH |work=[[CNN Philippines]] |date=Enero 8, 2022 |access-date=Enero 8, 2022 |archive-date=Enero 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108093602/https://cnnphilippines.com/news/2022/1/8/Longest-held-political-prisoner-in-PH-freed--.html |url-status=dead }} * {{cite news |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1164952 |title=Itaas na nahatulang mamamatay-tao, hindi bilanggong pulitikal: NTF-ELCAC |work=[[Philippines News Agency]] |date=Enero 10, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }}</ref> * [[Enero 11]] – Nilagdaan ni Pangulong Duterte ang ''Republic Act No. 11643'', na nagkakaloob ng mga benepisyo sa survivorship sa lehitimong asawa at mga anak na umaasa sa mga yumaong retiradong miyembro ng [[Pambansang Serbisyo ng Pag-uusig]].<ref>{{cite news |last1=Punzalan |first1=Jamaine |url=https://www.abs-cbn.com/news/01/13/22/benefits-for-kin-of-deceased-prosecutors-guaranteed-in-new-law |title='Mga benepisyo ng survivorship' para sa mga kamag-anak ng mga tagausig, ginagarantiyahan sa bagong batas |work=ABS CBN News |date=Enero 13, 2022 |access-date=Enero 13, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/817989/duterte-grants-survivorship-benefits-to-family-members-of-deceased-gov-t-prosecutors/story/ |title=Nagbigay si Duterte ng mga benepisyo ng survivorship sa mga miyembro ng pamilya ng mga yumaong tagausig ng gobyerno |work=GMA News |date=Enero 13, 2022 |petsa-ng-pag-access=Enero 13, 2022}}</ref> * [[Enero 14]] – Nilagdaan ni Pangulong Duterte ang ''Republic Act Nos. 11644'' at ''11645'', na nagdedeklara ng [[Carcar]], [[Cebu]] at [[San Vicente, Ilocos Sur]] bilang heritage zone.<ref>{{cite news |last1=Lalt1=Pantilanesfirst |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/818444/duterte-names-cebu-s-carcar-ilocos-sur-s-san-vicente-as-heritage-zones/story/?amp |title=Duterte pinangalanan ang Cebu's Carcar, Ilocos Sur's San Vicente=GMA2January Zones | |access-date=Enero 17, 2022}}</ref> * [[Enero 18]]–[[Enero 19|19]] – Inaresto ng [[Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat]] ang limang suspek sa [[Banco de Oro]] [[2021 Banco de Oro hack|hacking noong 2021]], kabilang ang dalawang [[Nigerian]], sa magkahiwalay na operasyon sa [[Pampanga]] at [[Metro Manila]].<ref>{{cite news |first=John Eric |last=Mendoza |url=https://newsinfo.inquirer.net/1543262/nbi-arrests-2-nigerians-3-others-for-mark-nagoyo-bank-hacking/ |title=Inaresto ng NBI ang 2 Nigerian, 3 iba pa dahil sa 'Mark Nagoyo' bank hacking |work=[[Inquirer.net]] |date=Enero 21, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/818919/nbi-nabs-4-persons-allegedly-behind-unauthorized-bdo-transfers/story/ |title=Nahuli ng NBI ang 4 na taong umano'y nasa likod ng mga hindi awtorisadong paglilipat ng BDO |work=[[GMA News]] |date=Enero 20, 2022 |access-date=Enero 22, 2022}}</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 4]] ** Pinangalanan ng [[Pandaigdigang Unyong Astronomiko]] ang isang asteroid na ''[[Talaan ng mga planetang menor: 7001–8000|7431 Jettaguilar]]'' bilang parangal kay Jose Francisco Aguilar, isang doktor at amateur astronomer.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/02/04/22/asteroid-named-after-filipino-amateur-astronomer |title=Asteroid na ipinangalan sa amateur astronomer na Pilipino |work=[[ABS-CBN News]] |date=Pebrero 4, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022}}</ref> ** Inilagay ng [[Estados Unidos]] [[Federal Bureau of Investigation]] ang tatlong miyembro ng [[Kingdom of Jesus Christ (simbahan)|Kingdom of Jesus Christ]] sa [[most wanted list]] nito, kabilang na ang tagapagtatag nito na si [[Apollo Quiboloy]], na inakusahan ng [[sex trafficking]].<ref>Mga pagsipi sa listahan ng mga wanted ng FBI: * {{cite news |last1=Francisco |first1=Carmelito |last2=Ramos |first2=Marlon |url=https://newsinfo.inquirer.net/1550481/quiboloy-on-fbis-most-wanted-list |title=Apollo Quiboloy sa listahan ng 'most wanted' ng FBI |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=Pebrero 5, 2022 |access-date=Pebrero 6, 2022}} * {{cite news |last=Abarro |first=Mico |url=https://www.abs-cbn.com/news/02/05/22/quiboloy-placed-on-fbis-most-wanted-list |title=Quiboloy, 2 iba pa sa mga kaugnay na kaso ay inilagay sa listahan ng mga most wanted ng FBI |work=[[ABS-CBN News]] |date=Pebrero 5, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022}} * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/820795/quiboloy-two-others-now-wanted-by-fbi/story/ |title=Quiboloy, dalawa pa ang hinahanap ngayon ng FBI |work=[[GMA News Online]] |date=Pebrero 5, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022}}</ref> * [[Pebrero 18]] – Si Dr. Natividad Castro, isang tagapagtaguyod ng mga komunidad ng [[Lumad]] sa [[Mindanao]], ay inaresto ng [[Philippine National Police]] (PNP) sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan City]].<ref>{{cite news |last=Noriega |first=Richa |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/822338/pnp-arrests-doctor-lumad-advocate-in-san-juan-city/story/ |title=Inaresto ng PNP ang doktor na lumad na abogado sa San Juan City |work=[[GMA News Online]] |date=Pebrero 18, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Buan |first=Lian |url=https://www.rappler.com/nation/police-hold-doctor-natividad-castro-incommunicado/ |title=Dinala ng pulisya si doktor Natividad Castro sa Butuan, at hindi na siya nakakausap |work=[[Rappler]] |date=Pebrero 19, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022}}</ref> Noong [[Hunyo 16]], ang [[Bayugan]] Iniutos ng [[Regional Trial Court]] (RTC), na ang mga kasong pagkidnap at serious illegal detention laban sa kanya ay ibinasura noong [[Marso 25]], ang muling pag-aresto sa kanya.<ref>{{cite news |last=Navallo |first=Mike |url=https://www.abs-cbn.com/news/03/31/22/court-junks-kidnap-case-vs-community-doctor-activist |title=Ibinasura ng Korte ang kasong pagkidnap laban sa doktor-aktibista ng komunidad |work=[[ABS-CBN News]] |date=Marso 31, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Casilao |first=Joahna Lei |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835731/court-orders-rearrest-of-dr-naty-castro-says-doj/story/ |title=Iniutos ng korte ang muling pag-aresto kay Dr. Naty Castro, ayon sa DOJ |work=[[GMA News Online]] |date=Hunyo 22, 2022 |access-date=Hunyo 25, 2022}}</ref> * [[Pebrero 23]] – Itinalaga ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|Ang]] Anti-Terrorism Council (ATC), sa pamamagitan ng isang resolusyon na [[Enero 26]], ang 16 na organisasyon na umano'y may kaugnayan sa [[Partido Komunista ng Pilipinas|mga grupong komunista]] bilang mga terorista.<ref>{{cite news |last=Panti |first=Llanesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/822790/gov-t-designates-16-organizations-linked-to-cpp-npa-ndf-as-terrorists/story/ |title=Itinalaga ng Gobyerno ang 16 na organisasyon na may kaugnayan sa CPP-NPA-NDF bilang mga terorista |work=[[GMA News Online]] |date=Pebrero 23, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Manahan |first=Job |url=https://news.abs-cbn.com/news/02/23/22/anti-terrorism-council-tags-16-more-groups-as-terrorist |archive-url=https://web.archive.org/web/20220513143658/https://news.abs-cbn.com/news/02/23/22/anti-terrorism-council-tags-16-more-groups-as-terrorist |url-status=dead |archive-date=Mayo 13, 2022 |title=Tinagurian ng konseho laban sa terorismo ang 16 na 'grupo' na umano'y may kaugnayan sa mga komunista bilang terorista |work=[[ABS-CBN News]] |petsa=Pebrero 23, 2022 |petsa-ng-pag-access=Pebrero 26, 2022}}</ref> ====Marso==== * Marso 6 – Inaprubahan ni Pangulo Duterte ang panukalang magtataas sa ''age of consent'' sa bansa mula 12 tungong 16. * Marso 26 – [[Pagputok ng Bulkang Taal ng 2020–2022]]: Itinaas ng [[Surian ng Pilipinas sa Bulkanolohiya at Sismolohiya]] (PHIVOLCS) ang estado alerto ng [[Bulkang Taal]] sa lebel 3 nang magkaroon ng maikling ''phreatomagmatic eruption'' ang naturang [[bulkan]]. ====Abril==== * [[Abril 8]]: ** Nilagdaan ni Pangulong Duterte ang ''Batas Republika Blg. 11691'', na lumilikha sa Tanggapan ng mga Marshall ng Hukuman upang protektahan ang mga miyembro at tauhan ng hudikatura.<ref>{{cite news |last1=Manahan |first1=Job |url=https://www.abs-cbn.com/news/04/27/22/duterte-oks-creation-of-judiciary-marshals-office |title=Inaprubahan ni Duterte ang paglikha ng tanggapan ng mga marshal ng hudikatura |work=ABS CBN News |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Rita |first1=Joviland |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/829878/duterte-signs-law-creating-judiciary-marshals-office/story/ |title=Pinirmahan ni Duterte ang batas na lumilikha ng tanggapan ng mga Judiciary marshal |work=GMA News |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> ** Pinirmahan ni Pangulong Duterte ang limang batas na nagdedeklara sa limang magkakahiwalay na lugar sa buong bansa, kabilang ang [[Mount Pulag]], [[Mount Arayat]], at [[Tirad Pass]], bilang mga protektadong tanawin.<ref>{{cite news |last1=Manahan |first1=Job |url=https://www.abs-cbn.com/news/04/30/22/duterte-oks-protected-status-for-mount-pulag-mount-arayat |title=Pinirmahan ni Duterte ang mga batas na nagdedeklara sa Mount Pulag, Mount Arayat bilang mga protektadong lugar |work=ABS CBN News |date=Abril 30, 2022 |access-date=Mayo 3, 2022}}</ref> * Abril – [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022]]: Nagdulot ang [[Bagyong Agaton]] (''Tropical Storm Megi'') ng mga [[baha]] at mga [[pagguho ng lupa]]. * [[Abril 10]] – Ang ''Batas Republika Blg. 11683'' ay magiging batas na naglalayong padaliin ang pagbabago ng mga [[Munisipalidad ng Pilipinas|mga bayan]] tungo sa [[Mga Lungsod ng Pilipinas|mga lungsod]] ngunit nilagdaan ni Pangulong Duterte noong [[Abril 11]].<ref>{{Banggitin ang balita |last=Bacelonia |first=Wilnard |date=Mayo 1, 2022 |title=Pinadadali ng bagong batas ang pagbabago ng mga bayan tungo sa mga lungsod |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1173406 |access-date=Hulyo 18, 2022}}</ref> Inaamyendahan ng bagong batas sa pagiging lungsod ang Seksyon 450 ng ''Batas Republika Blg. 7160'' na kilala rin bilang ''Kodigo ng Pamahalaang Lokal ng 1991'', kung saan ang isang munisipalidad ay hindi sisingilin sa mga kinakailangan sa lupa at populasyon kung ito ay makakalikha ng hindi bababa sa 100 milyong piso para sa dalawang magkasunod na taon.<ref>{{Banggitin ang balita |last=Gutierrez |first=Dennis |date=Mayo 1, 2022 |title=Naipatupad na ang batas ni Lacson na nagpapadali sa pagiging lungsod |url=https://newsinfo.inquirer.net/1590722/lacson-bill-making-cityhood-easier-becomes-law |access-date=Hulyo 18, 2022}}</ref> * [[Abril 12]] – Inanunsyo ng Korte Suprema ang resulta ng kauna-unahang digitized at desentralisadong [[Philippine Bar Examination|mga eksaminasyon sa bar]] sa bansa. Ang 2020/2021 Bar Examinations, na tinaguriang "Pinakamalaking Bar Kailanman", ay mayroong 72.28% na passing rate.<ref>{{cite news |last=Buan |first=Lian |url=https://www.rappler.com/nation/passing-rate-bar-examations-2020-2021/ |title=Record high 72.28% ang nakapasa sa 2020/2021 'Pinakamalaking Bar Kailanman' |work=[[Rappler]] |date=Abril 12, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Abril 13]]: ** Nilagdaan ni Pangulong Duterte ang ''Republic Act No. 11708'', na lumilikha ng [[Kalakhang Dabaw|Metropolitan Davao Development Authority]].<ref>{{cite news |last=Rita |first=Joviland |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/829899/duterte-oks-creation-of-metropolitan-davao-development-authority/story/ |title=Pinayagan ni Duterte ang paglikha ng Metropolitan Davao Development Authority |work=[[GMA News Online]] |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> ** Nilagdaan ni Pangulong Duterte ang ''Republic Act No. 11709'', na nagbibigay ng tatlong-taong takdang termino para kay [[Chief of Staff of the Sandatahang Lakas ng Pilipinas|ang chief of staff]] at iba pang mahahalagang opisyal ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]].<ref>{{cite news |last=Panti |first=Llanesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/831829/duterte-signs-law-granting-fixed-three-year-term-for-top-military-officials/story/ |title=Pinirmahan ni Duterte ang batas na nagbibigay ng takdang tatlong-taong termino para sa mga matataas na opisyal ng militar |work=[[GMA News Online]] |date=Mayo 16, 2022 |access-date=Hunyo 2, 2022}}</ref> * [[Abril 26]] – Itinanggi ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] nang may pinal na pagtanggi ang lahat ng mosyon para sa muling pagsasaalang-alang sa desisyon nito noong [[Disyembre 7]], 2021 na humahamon sa [[Batas Laban sa Terorismo ng 2020]] (''Batas Republika Blg. 11479'') na ideklara itong labag sa konstitusyon,<ref>{{cite news |last=Navallo |first=Mike |url=https://news.abs-cbn.com/news/04/26/22/its-final-sc-affirms-anti-terror-law-ruling |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426104549/https://news.abs-cbn.com/news/04/26/22/its-final-sc-affirms-anti-terror-law-ruling |url-status=dead |archive-date=Abril 26, 2022 |title=Pinili na: Pinagtibay ng Korte Suprema ang desisyon ng Batas Laban sa Terorismo |work=[[ABS-CBN News]] |date=Abril 26, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> dahil sa kakulangan ng mahahalagang isyu at argumentong itinaas ng mga petitioner.<ref>{{cite news |last=Panaligan |first=Rey |url=https://mb.com.ph/2022/04/26/sc-rules-with-finality-on-constitutionality-of-almost-all-provisions-in-anti-terror-law/ |title=Nagpasya ang SC na may pinalidad sa konstitusyonalidad ng halos lahat ng probisyon sa batas kontra-terorismo |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Abril 26, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> * [[Abril 27]]: ** Ang Korte Suprema, sa pamamagitan ng isang desisyon na nagpapatibay sa desisyon noong 2011 ng [[Pasig]] [[Regional Trial Court]], [[Fort Bonifacio boundary dispute|idineklara]] na ang [[Bonifacio Global City]] complex, kasama ang [[Embo (mga barangay)|ilang nakapalibot na barangay]] ng [[Makati]], ay pagmamay-ari ng [[Taguig]].<ref>{{cite news |last=Panaligan |first=Rey |title=Pinagtibay ng SC ang desisyon ng RTC para sa Taguig City sa alitan sa teritoryo sa Makati City |url=https://mb.com.ph/2022/04/27/sc-affirms-rtc-ruling-for-taguig-city-in-territorial-dispute-with-makati-city/ |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref><ref>{{Banggitin ang balita |last=Hachero |first=Ashzel |date=Abril 29, 2022 |title=Iaapela ng Makati City ang desisyon sa BGC at Fort Boni |newspaper=[[Malaya (pahayagan)|Malaya Business Insight]] |url=https://malaya.com.ph/news_news/makati-city-to-appeal-ruling-on-bgc-fort-boni/ |access-date=Hulyo 4, 2022}}</ref> ** Pinasinayaan ang [[Talaan ng mga tulay sa Pilipinas|Ang pinakamahabang tulay sa bansa]] na nagdurugtong sa [[Cebu City]] at [[Cordova, Cebu]], bahagi ng proyektong [[Cebu–Cordova Link Expressway]].<ref>Mga Pagbanggit sa CCLEx: * {{cite news |last=Lorenciana |first=Carlo |title=Pangungunahan ni PRRD ang pagbubukas ng 'iconic bridge' ng Cebu |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1172565 |work=[[Philippine News Agency]] |date=Abril 20, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}} * {{cite news |title=Pinasinayaan ang ikatlong tulay ng Cebu na CCLEX |url=https://newsinfo.inquirer.net/1588913/cebus-third-bridge-cclex-inaugurated/ |work=[[Inquirer.net]] |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}} * {{cite news |title=Pinasinayaan ni Duterte ang proyektong CCLEX |url=https://www.sunstar.com.ph/article/1927527/cebu/local-news/president-rodrigo-duterte-inaugurates-cclex-project |work=[[SunStar]]|date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> ====Mayo==== * Mayo 9 – Idinaos ang pangkalahatang halalan sa bansa.<ref>{{cite news |title=Why the 2022 Philippines election is so significant |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/5/8/why-the-2022-philippines-election-is-so-significant |access-date=2023-01-08 |publisher=Al Jazeera |date=2022-05-08}}</ref> [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2022|Nahalal]] sina dating [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Bongbong Marcos]] at alkalde ng [[Lungsod Davao]] [[Sara Duterte]] bilang [[Pangulo ng Pilipinas|pangulo]] at [[Pangalawang pangulo ng Pilipinas|pangalawang pangulo]]; sa mga posisyon sa lehislatura ay [[Halalan para sa Senado ng Pilipinas, 2022|ang labindalawang mga senador]] sa pangunguna ni [[Robin Padilla]], at 55 mga ''party-list'' kung saan ang ACT-CIS Partylist ay nakakuha ng pinakamaraming puwesto.<ref>{{cite news |title=Congress proclaims Marcos, Duterte in record time |url=https://www.rappler.com/nation/elections/congress-proclaims-marcos-jr-president-sara-duterte-vice-president-2022/ |access-date=2023-01-08 |publisher=[[Rappler]] |date=2022-05-25}}</ref><ref>{{cite news |title=Comelec proclaims 12 new senators |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1174805 |access-date=2023-01-08 |publisher=[[Philippine News Agency]] |date=2022-05-18}}</ref><ref>{{cite news |title=Comelec proclaims 55 party-list groups to form part of the 19th Congress |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/05/26/2183891/comelec-proclaims-55-party-list-groups-form-part-19th-congress/ |access-date=2023-01-08 |publisher=[[The Philippine Star|Philstar.com]] |date=2022-05-26}}</ref> * Mayo 23 – Isang ''high-speed craft'' na may lulang 134-katao ang nasunog sa dagat na sakop ng [[Real, Quezon]], pito ang nasawi at 23 pa ang nasaktan. ====Hunyo==== * Hunyo 5 – Itinaas ng PHIVOLCS ang estado alerto ng [[Bulkang Bulusan]] sa lebel 1 nang makaranas ng ''phreatic eruption'' ang naturang [[bulkan]]. * Hunyo 29 – Pinagtibay ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan]] ang naunang apelang ipawalang-bisa ang lisensya sa operasyon ng ''online news website'' na [[Rappler]] dahil sa paglabag sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|konstitusyonal]] na mga ''foreign equity restrictions'' sa pagmamay-ari ng mass media, samakatuwid, nag-uutos sa pagpapasara sa websayt. Sinabi ng Rappler ''co-founder'' at ginawaran ng ''2021 Nobel Peace Prize'' na si [[Maria Ressa]] na ia-apela nila ang naturang desisyon sa hukuman. * Hunyo 30 – [[Inagurasyon ni Bongbong Marcos|Nanumpa]] si [[Bongbong Marcos]] bilang ika-17 [[Pangulo ng Pilipinas]]. ====Hulyo==== * Hulyo 24 – Tatlo, kabilang ang dating alkalde ng [[Lamitan, Basilan]], ang napatay sa [[Pamamaril sa Pamantasang Ateneo de Manila|pamamaril]] sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]] sa [[Lungsod Quezon]], [[Kalakhang Maynila]]. Naaresto ang salarin. * Hulyo 26 – Ugnayang Pilipinas–Rusya: Inanunsyo ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] ang pagwawakas sa [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]227-milyon na kasunduan sa pagbili ng 16 ''Mil Mi-17 military helicopters'' mula sa [[Rusya]], dahilan sa panganib na potensyal na pagpataw ng parusa ng [[Estados Unidos]] sa ilalim ng ''Countering America's Adversaries Through Sanctions Act''. * Hulyo 27 – [[Lindol sa Luzon (2022)|Niyanig]] ng ''magnitude'' 7 na [[Talaan ng mga lindol sa Pilipinas|lindol]] ang [[Luzon]]. Natukoy ang sentro nito sa hilagang-kanluran ng [[Tayum, Abra]].<ref>{{cite web |title=Magnitude 7 quake jolts Abra, felt in Metro Manila |url=https://news.abs-cbn.com/news/07/27/22/magnitude-7-quake-hits-abra-felt-in-metro-manila |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-07-27 |access-date=2023-01-06}}</ref> * Hunyo 29 – [[Pagsiklab ng monkeypox sa Pilipinas ng 2022]]: Iniulat ng bansa ang kauna-unahan nitong kaso ng [[monkeypox]].<ref>{{cite web |title=Philippines detects first monkeypox case |url=https://news.abs-cbn.com/news/07/29/22/philippines-confirms-first-monkeypox-case |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-07-29 |access-date=2023-01-06}}</ref> ====Agosto==== * [[Agosto 9]]: ** Inanunsyo ng [[Philippine Space Agency]] at [[STAMINA4Space]] na ang mga cube satellite na gawa ng mga Pilipino na Maya-3 at Maya-4 ay muling pumasok sa [[atmospera ng Daigdig]] noong [[Agosto 4]] at [[Agosto 8|8]], ayon sa pagkakabanggit, na nagtapos sa kanilang mga misyon pagkatapos ng sampung buwan sa orbit.<ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/10/Two-Filipino-made-cube-satellites-return-to-earth.html |title=Dalawang cube satellite na gawa ng mga Pilipino ang bumalik sa Daigdig |work=[[CNN Philippines]] |date=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022 |archive-date=Agosto 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220822005157/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/10/Two-Filipino-made-cube-satellites-return-to-earth.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Nazario |first1=Dhel |url=https://mb.com.ph/2022/08/09/first-locally-built-ph-cubesats-maya-3-maya-4-end-mission-philsa/ |title=Unang CubeSats na gawa ng unibersidad sa Pilipinas, tinapos ng Maya-3 at Maya-4 ang misyon – PhilSA |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Agosto 9, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022}}</ref> ** Si Angelo Karlo Guillen, isang abogado ng karapatang pantao na nakaligtas isang tangkang pagpatay noong Marso 2021, ang nagwagi ng 2022 Roger N. Baldwin Medal of Liberty.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/08/10/22/filipino-rights-lawyer-wins-baldwin-medal-of-liberty |title=Ang abogadong Pilipino na nakaligtas sa pagpatay ay nagwagi ng Baldwin Medal of Liberty |work=ABS CBN News | date=Agosto 10, 2022 | access-date=Agosto 10, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/9/filipino-lawyer-angelo-guillen-human-rights-award.html |title=Nanalo ng internasyonal na parangal ang abogadong Pilipino para sa pagtatanggol sa karapatang pantao |work=CNN Philippines |date=Agosto 9, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022 |archive-date=Agosto 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810022841/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/9/filipino-lawyer-angelo-guillen-human-rights-award.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Gavilan |first1=Jodesz |url=https://www.rappler.com/nation/filipino-human-rights-lawyer-angelo-karlo-guillen-wins-roger-baldwin-medal-liberty-2022/ |title=Abogado na nakaligtas sa tangkang pagpatay sa Iloilo, nanalo ng parangal sa karapatang pantao |work=Rappler |date=Agosto 9, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mangaluz |first1=Jean |url=https://newsinfo.inquirer.net/1643527/rights-lawyer-who-survived-attack-in-iloilo-awarded-baldwin-medal-of-liberty |title=Iginawad sa abogado ng karapatan na nakaligtas sa pag-atake sa Iloilo ang Baldwin Medal of Liberty |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Agosto 9, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022}}</ref>{{Kahalagahan inline|petsa=Hulyo 2023}} * [[Agosto 10]] – Inanunsyo ng [[Unibersidad ng Pilipinas Tacloban]] ang unang pagkakatagpo ng [[Mamag]] sa [[Tacloban]].<ref>Mga Pagbanggit: * {{cite news |last=Cabato |first=Luisa |url=https://mb.com.ph/2022/08/10/first-sighting-of-ph-tarsier-in-tacloban-city-announced/ |title=Unang pagkakatagpo ng PH tarsier sa Tacloban City inanunsyo |newspaper=[[Manila Bulletin]] |petsa=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022 }} * {{cite news |last=Locus |first=Sundy |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/841176/philippine-tarsier-spotted-in-tacloban-city-for-the-first-time/story/ |title=Namataan ang tarsier ng Pilipinas sa Lungsod ng Tacloban sa unang pagkakataon |work=[[GMA News Online]] |date=Agosto 11, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/regional/2022/8/10/tarsier-presence-recorded-Tacloban-City.html |title=Naitala ang presensya ng tarsier sa Lungsod ng Tacloban sa unang pagkakataon |work=[[CNN Philippines]] |date=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022 |archive-date=Agosto 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810173834/https://www.cnnphilippines.com/regional/2022/8/10/tarsier-presence-recorded-Tacloban-City.html |url-status=dead }}</ref> * [[Agosto 15]]: ** Kinasuhan ng Kagawaran ng Hustisya ang 16 na indibidwal, kabilang ang apat na [[Rural Missionaries of the Philippines]] madre, sa harap ng [[Iligan]] [[Regional Trial Court]], para sa mga paratang ng [[Anti-Money Laundering Council (Philippines)#Mga Batas at Panuntunan na Sumasaklaw sa AMLC|pagpopondo]] sa kilusang komunista.<ref>Mga Pagbanggit: * {{cite news |last=Gavilan |first=Jodesz |url=https://www.rappler.com/nation/doj-charges-rural-missionaries-philippines-non-bailable-terror-financing/ |title=Kinasuhan ng DOJ ang mga miyembro ng relihiyosong grupo ng pagpopondo ng terorismo |work=[[Rappler]] |date=Agosto 15, 2022 |access-date=Agosto 15, 2022 }} * {{cite news |last=Navallo |first=Mike |url=https://news.abs-cbn.com/news/08/15/22/nuns-among-16-charged-with-terrorism-financing |title=Madre kabilang sa 16 na kinasuhan ng pagpopondo ng terorismo |work=[[ABS-CBN News]] |date=Agosto 15, 2022 |access-date=Agosto 16, 2022 |archive-date=Agosto 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816014141/https://news.abs-cbn.com/news/08/15/22/nuns-among-16-charged-with-terrorism-financing |url-status=dead }} * {{cite news |last=Ragasa |first=Faith Yuen Wei |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/16/DOJ-charges-16-including-nuns-CPP-NPA-funding.html |title=Kasuhan ng DOJ ang 4 na madre at 12 iba pa dahil sa umano'y pagpopondo sa CPP-NPA |work=[[CNN Philippines]] |date=Agosto 16, 2022 |access-date=Agosto 16, 2022 |archive-date=Agosto 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816014141/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/16/DOJ-charges-16-including-nuns-CPP-NPA-funding.html |url-status=dead }}</ref> ** [[Colegio de San Lorenzo]] sa [[Lungsod ng Quezon]] ay nag-anunsyo ng pagtigil ng operasyon pagsapit ng Setyembre, dahil sa mga problemang pinansyal [[Epekto ng pandemya ng COVID-19|dahil sa pandemya]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/841686/colegio-de-san-lorenzo-in-qc-announces-closure/story/ |title=Colegio de San Lorenzo sa QC ay nag-anunsyo ng pagsasara |work=[[GMA News Online]] |date=Agosto 16, 2022 |access-date=Agosto 16, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/15/Colegio-De-San-Lorenzo-closes.html |title=Nagsara ang Colegio De San Lorenzo dahil sa mga isyung pinansyal |work=[[CNN Philippines]] |date=Agosto 15, 2022 |access-date=Agosto 16, 2022 |archive-date=Agosto 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816014141/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/15/Colegio-De-San-Lorenzo-closes.html |url-status=dead }}</ref> * [[Agosto 16]] – Ang [[World Stroke Organization]] (WSO) ay nagbigay-pugay sa ilang ospital sa Pilipinas dahil sa kanilang kahanga-hangang pagganap sa pagbibigay ng de-kalidad na serbisyong medikal.<ref>{{cite news |last1=Noriega |first1=Richa |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/841801/philippine-hospitals-recognized-by-global-health-organizations/story/ |title=Kinilala ang mga ospital sa Pilipinas ng mga pandaigdigang organisasyong pangkalusugan |work=GMA News |date=Agosto 16, 2022 |access-date=Agosto 21, 2022}}</ref>{{Importance inline|date=Agosto 2023}} * [[Agosto 18]] – Inilunsad ng [[Japan International Cooperation Agency]] (JICA) ang isang digital na aklat-aralin sa matematika na nakasulat sa wikang Bisaya, sa pagsisikap na mapabuti kung paano itinuturo ang asignaturang ito sa bansa.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/08/18/22/digital-math-textbook-in-visayan-language-launched |title=Inilunsad ang digital na aklat-aralin sa matematika sa wikang Bisaya upang tulungan ang mga estudyanteng Pilipino |work=ABS CBN News | date=Agosto 18, 2022 | access-date=Agosto 21, 2022}}</ref>{{Importance inline|date=Agosto 2023}} * [[Agosto 21]] – Ang abogado ng karapatang pantao na si [[Chel Diokno]] ay nahalal bilang bagong tagapangulo ng [[Bantayog ng mga Bayani]] Foundation, isang grupong nagtataguyod ng kalayaan, katarungan at demokrasya, at nagbibigay-pugay sa mga bayani ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|mga taon ng batas militar]].<ref>{{cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1655438/chel-diokno-named-chair-of-bantayog-ng-mga-bayani-foundation |title=Si Chel Diokno ay itinalagang tagapangulo ng Bantayog ng mga Bayani Foundation |newspaper=Philippine Daily Inquirer | date=Agosto 30, 2022 | access-date=Agosto 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mateo |first1=Janvic |url=https://www.philstar.com/nation/2022/08/31/2206219/diokno-named-bantayanog-chairperson |title=Hinirang si Diokno bilang tagapangulo ng Bantayog |work=The Philippine Star |date=Agosto 31, 2022 |access-date=Agosto 31, 2022}}</ref> * Agosto 22 – Muling nagbukás ang mga paaralan sa bansa para sa mga klaseng personal pagkatapos ng dalawang taóng pagkakasara dahil sa [[pandemya]]. * [[Agosto 23]]–[[Agosto 24|24]] – [[Bagyong Florita (2022)|Malakas na Bagyong Ma-on (''Florita'')]] ang tumama sa hilagang [[Luzon]],<ref>Mga Pagbanggit: * {{cite news |last=Caliwan |first=Christopher Lloyd |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1181944 |title='Florita' ay tumama sa Isabela; lalabas ng PAR sa Miyerkules |work=[[Philippine News Agency]] |date=Agosto 23, 2022 |access-date=Agosto 4, 2023}} * {{cite news |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/08/24/2204792/florita-exits-par-11-areas-still-under-signal-no-1/ |title=Lalabas ng Florita ang PAR; 11 lugar pa rin ang nasa ilalim ng Signal No. 1 |work=[[Philstar.com]] |date=Agosto 24, 2022 |access-date=Agosto 4, 2023}}</ref> na nakakaapekto sa isla na may naiulat na pinsala na aabot sa [[Philippine peso|₱]]1.7 bilyon.{{efn|'''Malakas na Bagyong ''Florita''''': * Mga Pagkamatay: 3<ref name="cp826">{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/26/Florita-infrastructure-agriculture-damage.html |title='Florita' pinsala sa mga pananim na tinatayang nasa ₱19M, imprastraktura sa ₱33M |work=[[CNN Philippines]] |date=Agosto 26, 2022 |access-date=Agosto 4, 2023 |archive-date=Agosto 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805100907/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/8/26/Florita-infrastructure-agriculture-damage.html |url-status=dead }}</ref><ref name="st830">{{cite news |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/08/30/2206133/florita-infra-damage-pegged-p571-million-ndrrmc/ |title='Florita' pinsala sa imprastraktura tinatayang nasa P571 milyon — NDRRMC |work=[[Philstar.com]] |date=Agosto 30, 2022 |access-date=Agosto 4, 2023}}</ref> * Mga nawalan ng tirahan: 2,213 pamilya o 7,716 katao<ref>{{cite news |last=Atienza |first=Kyle Aristophere |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2022/08/24/470434/storm-florita-leaves-trail-of-floods-landslides-crop-damage/ |title=Nag-iwan ng bakas ng baha, landslide, at pinsala sa pananim ang Bagyong Florita |newspaper=[[BusinessWorld]] |date=Agosto 24, 2022 |access-date=Agosto 4, 2023}}</ref> * Tinatayang nasa ₱571M (Agosto 30) ng NDRRMC ang pinsala sa imprastraktura.<ref name="st830" /> ** Iniulat ng DA ang pinsala sa agrikultura sa ₱1.13B (Agosto 27).<ref name="tm828">{{cite news |last=Cariaso |first=Bella |url=https://www.manilatimes.net/2022/08/28/news/national/damage-to-agriculture-due-to-florita-rises-to-p113b/1856209/ |title=Ang pinsala sa agrikultura dahil sa 'Florita' ay umakyat sa P1.13B |newspaper=[[The Manila Times]] |date=Agosto 28, 2022 |access-date=Agosto 4, 2023}}</ref> ** Ang pinsala sa imprastraktura ng [[National Irrigation Administration|NIA]] ay naiulat na nasa ₱10.85M (pagsapit ng Agosto 30).<ref name="st830" /> * Ang mga pinsala ay naiulat sa [[Ilocos Region]], [[Cagayan Valley]],<ref name="tm828" /><ref name="st830" /> [[Cordillera Administrative Region|CAR]];<ref name="cp826" /><ref name="tm828" /> mga pinsala sa agrikultura sa [[Central Luzon]] at [[Bicol Region]].<ref name="tm828" /> Apektado rin ang [[Calabarzon]] at [[Metro Manila]].<ref name="st830" />}} * [[Agosto 23]] – Nagdeklara ang [[Pamahalaan ng Pilipinas]] ng digmaan laban sa [[Cybersex trafficking|online na sekswal na pagsasamantala sa mga bata]] kasunod ng mga ulat na ito sa panahon ng patuloy na pandemya.<ref>{{cite news |last=Manahan |first=Job |url=https://www.abs-cbn.com/news/08/23/22/philippines-declares-war-on-online-child-sex-abuse |title=Nagdeklara ang Pilipinas ng digmaan laban sa online na sekswal na pang-aabuso sa mga bata |work=[[ABS-CBN News]] |date=Agosto 23, 2022 |access-date=Agosto 24, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Locus |first=Sundy |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/842489/marcos-admin-declares-war-against-child-exploitation/story/ |title=Nagdeklara ng 'digmaan' ang administrasyong Marcos laban sa pagsasamantala sa bata |work=[[GMA News Online]] |date=Agosto 23, 2022 |access-date=Agosto 24, 2022}}</ref> * [[Agosto 31]]: ** Si Doktor Bernadette Madrid ay pinangalanang isa sa apat na tatanggap ng 2022 [[Gawad Ramon Magsaysay]].<ref>{{cite news |last=Abanto |first=Rowegie |url=https://www.abs-cbn.com/news/08/31/22/filipina-doctor-rights-champion-wins-ramon-magsaysay-award |title=Pilipinang tagapagtanggol ng karapatan ng mga batang Pilipino kabilang sa 4 na tumanggap ng parangal na Ramon Magsaysay |work=[[ABS-CBN News]] |date=Agosto 31, 2022 |access-date=Agosto 31, 2022}}</ref> ** Hinirang ni Pope Francis si Fr. Jose V.C. Si Quilongquilong bilang consultant ng [[Congregation for Catholic Education]] na nangangasiwa sa mga paaralang Katoliko, unibersidad, at institusyon ng mas mataas na edukasyon sa buong mundo.<ref>{{cite news |last1=Doctor |first1=Mel Matthew |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/843365/pope-francis-names-filipino-priest-to-vatican-s-catholic-education-arm/story/ |title=Hinirang ni Pope Francis ang paring Pilipino sa sangay ng edukasyong Katoliko ng Vatican |work=GMA News |date=Agosto 31, 2022 |access-date=Setyembre 5, 2022}}</ref> ====Setyembre==== * Setyembre 12 – Nag-isyu si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Bongbong Marcos|Marcos]] ng ''Atas Tagapagpaganap Blg. 3'' na layong gawing opsyonal ang paggamit ng mga ''face mask'' sa mga panlabas na pook sa buong bansa.<ref>{{cite web |title=Marcos allows voluntary face mask use outdoors |url=https://news.abs-cbn.com/news/09/12/22/philippines-oks-optional-face-mask-use-outdoors |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-09-12 |access-date=2023-01-06}}</ref> * Setyembre 21 – Ibinasura ng Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis (RTC) sa [[Maynila]] ang petisyon ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] na nagpapadeklara sa [[Partido Komunista ng Pilipinas]] at [[Bagong Hukbong Bayan]] na mga samaháng panterorismo, aniya'y hindi ito ang kanilang layunin.<ref>{{cite web |title=Rebellion is not terrorism: Court junks PH govt's plea to tag CPP-NPA as terrorists |url=https://news.abs-cbn.com/news/09/22/22/court-junks-ph-govts-plea-to-tag-cpp-npa-as-terrorists |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-09-22 |access-date=2023-01-06 |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003081918/https://news.abs-cbn.com/news/09/22/22/court-junks-ph-govts-plea-to-tag-cpp-npa-as-terrorists |url-status=dead }}</ref> * Setyembre 26 – Tumama sa kalupaan ng isla ng [[Luzon]] ang [[Bagyong Karding (2022)|Bagyong Karding]] (''Typhoon Noru''). ====Oktubre==== * Oktubre 1 – Sa pambihirang pagkakataon, napanalunan ng 433 mga mananaya ang premyo sa ''6/55 Grand Lotto'', na may halagang higit [[Piso ng Pilipinas|₱]]200-milyon, sa palaro ng [[Tanggapan sa Charity Sweepstakes ng Pilipinas]].<ref>{{cite web |title=433 winners to split P236M 6/55 Grand Lotto jackpot |url=https://news.abs-cbn.com/news/10/01/22/433-winners-to-split-p236m-655-grand-lotto-jackpot |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-10-01 |access-date=2023-01-06}}</ref> * Oktubre 25 – Niyanig ng isang ''magnitude'' 6.4 na [[Talaan ng mga lindol sa Pilipinas|lindol]] ang [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera]] at mga karatig-[[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]]. * Oktubre – Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022: Nagdulot ang [[Bagyong Paeng (2022)|Bagyong Paeng]] (''Tropical Storm Nalgae'') ng mga baha at [[pagguho ng lupa]] sa [[Mindanao]]. Naitala ang pinsala sa ₱7.38-bilyon (hanggang Nobyembre 6).<ref>{{cite web |title=Paeng death toll climbs to 156, infra damage at P4.3 billion: NDRRMC |url=https://news.abs-cbn.com/news/11/06/22/paeng-death-toll-climbs-to-156-ndrrmc |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-11-06 |access-date=2023-01-06}}</ref> Sa mga nasawi, karamihan ay mula sa [[Bangsamoro]]. ====Nobyembre==== * Nobyembre 2 – Ipinatupad ng mga pampublikong paaralan sa bansa ang obligadong pagbabalik sa panlahatang klaseng personal.<ref>{{cite web |title=94 percent of NCR public schools return to full face-to-face learning: DepEd |url=https://news.abs-cbn.com/news/11/02/22/public-schools-return-to-full-face-to-face-classes |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-11-02 |access-date=2023-01-06}}</ref> * Nobyembre 3 – Sinentensiyahan ng isang hukumang panrehiyon ng 129-taong pagkabilanggo ang Australyanong ''sex offender'' na si Peter Scully at tatlo sa kanyang mga kasabwat dahil sa 60 mga pagkakasalang may kinaláman sa pang-aabusong sekswal sa mga kabataan. * Nobyembre 10 – Alitang Moro: Napatay ang tatlong [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas|mga sundalo]] at apat na mga militante ng [[Harapan ng Paglayang Islamiko ng Moro]] sa isang armadong labanan sa [[Basilan]]. * Nobyembre 24 – Sinentensiyahan ng isang Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis sa [[Caloocan]] ang isang opisyales ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas|kapulisan]] ng habambuhay na pagkabilanggo dahil sa pagpapahirap at paglikha ng maling ebidensya sa mga biktima ng [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas|digmaan kontra-droga]] na sina Carl Arnaiz at Reynaldo de Guzman taóng 2017. ====Disyembre==== * [[Disyembre 5]] – Pagkatapos ng dalawang taon ng pagsasara, muling binuksan ng [[Korporasyon ng Magaan na Riles sa Maynila]] (LRMC) ang [[Estasyon ng Fernando Poe Jr.|Estasyon ng Roosevelt]] ng [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila]] (LRT1).<ref>{{cite news |last1=Rita |first1=Joviland |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/853518/lrt1-reopens-roosevelt-station-to-passengers/story/ |title=Muli-muling binuksan ng LRT1 ang Estasyon ng Roosevelt sa mga pasahero |work=GMA News |date=Disyembre 5, 2022 |access-date=Disyembre 5, 2022}}</ref> * [[Disyembre 7]] – Opisyal nang ipinatupad ang ''Batas Republika Blg. 11596'', isang batas na nilagdaan noong 2021 na nagbabawal sa pagpapakasal ng bata sa bansa. ipinatupad.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/nation/law-banning-child-marriage-philippines-full-force-implementing-rules-regulations/ |title=Batas na nagbabawal sa kasal ng bata sa Pilipinas, ganap nang ipinatutupad |work=[[Rappler]] |date=Disyembre 7, 2022 |access-date=Enero 10, 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://reproductiverights.org/philippines-criminalizes-child-marriage/ |title=Tagumpay para sa mga Karapatan ng Bata: Pagtatapos ng Kasal ng Bata sa Pilipinas |work=[[Center for Reproductive Rights]] |date=Enero 13, 2022 |access-date=Enero 10, 2023}}</ref> * [[Disyembre 9]] ** Ang [[Kagawaran ng Pananalapi ng Estados Unidos]] ay nagpataw ng mga parusa kay pastor Apollo Quiboloy ng KOJC at sa humigit-kumulang 40 iba pa sa siyam na bansa para sa umano'y pagkakasangkot sa korapsyon at mga pang-aabuso sa karapatang pantao.<ref>{{cite news |last1=Navallo |first1=Mike |url=https://www.abs-cbn.com/news/12/10/22/us-treasury-sanctions-quiboloy-for-human-rights-abuse |title=Pinarusahan ng US Treasury si Quiboloy, humigit-kumulang 40 iba pa para sa 'korapsyon at pang-aabuso sa karapatang pantao' |work=ABS CBN News |date=Disyembre 10, 2022 |access-date=Disyembre 12, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Santos |first1=Jamil |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/854078/us-treasury-sanctions-quiboloy-over-alleged-human-rights-abuse/story/ |title=Pinarusahan ng US Treasury si Quiboloy dahil sa umano'y pang-aabuso sa karapatang pantao |work=GMA News |date=Disyembre 10, 2022 |access-date=Disyembre 12, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bolledo |first1=Jairo |url=https://www.rappler.com/nation/united-states-imposes-sanctions-quiboloy-serious-human-rights-abuse/ |title=Nagpataw ang US ng mga parusa kay Quiboloy para sa 'malubhang pang-aabuso sa karapatang pantao' |work=Rappler |date=Disyembre 10, 2022 |access-date=Disyembre 12, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/12/10/Apollo-Quiboloy-US-treasury-sanctions.html |title=Pinarusahan ng US Treasury si Quiboloy dahil sa pang-aabuso sa karapatang pantao |work=CNN Philippines |date=Disyembre 10, 2022 |access-date=Disyembre 12, 2022 |archive-date=Disyembre 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211051816/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/12/10/Apollo-Quiboloy-US-treasury-sanctions.html |url-status=dead }}</ref> ** Isang pananambang na sinundan ng engkwentro sa pagitan ng mga miyembro ng [[Citizen Armed Force Geographical Unit]] at humigit-kumulang 50 taong walang batas sa [[Aleosan]], Cotabato ang nagresulta sa pagkamatay ng anim na militiamen at tatlong armadong lalaki.<ref>{{Cite news |author=[[Philippine News Agency]] |date=Disyembre 10, 2022 |title=9 ang patay, 5 ang sugatan sa sagupaan sa North Cotabato |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/12/10/9-killed-5-wounded-in-north-cotabato-clash/ |access-date=Marso 5, 2023}}</ref> * [[Disyembre 17]] – Ang [[Baliwag]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika Blg. 11929''.<ref>{{Banggitin ang balita |last=Catindig |first=Anton Luis |date=Hunyo 10, 2022 |title=P17-milyon sa plebisito ng lungsod ng Baliwag |work=News Core Bulacan |url=https://newscorebulacan.net/p17-milyon-sa-plebisito-ng-baliwag-city-hood/ |access-date=Setyembre 5, 2022}}</ref><ref>{{Banggitin ang balita |date=Setyembre 14, 2022 |title=Itinakda ng Comelec ang plebisito ng Baliwag sa Enero 2023 |work=[[Philippine News Agency]] |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1183652 |access-date=Setyembre 14, 2022}}</ref><ref>{{Banggitin ang balita |date=Oktubre 26, 2022 |title=Inilipat ang plebisito ng Baliwag sa Disyembre 17 mula Enero 2023 |work=[[Philippine News Agency]] |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1187084 |access-date=Nobyembre 30, 2022}}</ref><ref>{{Banggitin ang balita |date=Disyembre 18, 2022 |title=Sa kabila ng mababang bilang ng mga bumoto sa plebisito, natamo ng Baliuag ang pagiging lungsod |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/news/12/18/22/baliuag-gains-cityhood |access-date=Disyembre 18, 2022}}</ref> * [[Disyembre 18]] – [[2022–2023 Mga pagbaha sa Pilipinas|Nagsimula ang pagbaha]] sa mga rehiyon ng [[Mimaropa]] at [[Rehiyon ng Bicol|Bicol]], [[Visayas]] at mga pangunahing bahagi ng [[Mindanao]] dahil sa malalakas na pag-ulan na dulot ng isang [[Shear line (meteorology)|shear line]]. Ang mga pinsala ay tinatayang nasa [[₱]]1.46-bilyon; 52 ang naiulat na namatay at 18 nawawalang tao.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Disyembre 25, 2022 |title=Ilang lugar sa Vis-Min ang binaha noong Pasko dahil sa shear line, Amihan |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/855418/several-vis-min-areas-flooded-on-istmas-due-to-shear-line-amihan/story/ |access-date=Disyembre 30, 2022}}</ref><ref>{{Banggitin ang balita |date=Enero 3, 2023 |title=Infra, pagkalugi sa agrikultura mula sa mga ulan na dulot ng shear line malapit sa P1.4-B |work=[[Philippine News Agency]] |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1191864 |access-date=Enero 5, 2023}}</ref><ref>{{Banggitin ang balita |petsa=Enero 5, 2023 |title=Ang bilang ng mga namatay mula sa shear line ay nasa 52 na ngayon |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2023/01/05/news/regions/death-toll-from-shear-line-now-at-52/1872872 |access-date=Enero 5, 2023}}</ref> * Disyembre 25 – Nagsimula ang mga baha dulot ng [[balaklaot]] sa mga rehiyon sa [[Visayas]] at [[Mindanao]], partikular sa [[Hilagang Mindanao]] na pinagmulan ng karamihan sa mga nasawi. * [[Disyembre 27]] – Ang mandatoryong pagpaparehistro ng [[SIM card]] ay magsisimula pagkatapos mailabas ng [[National Telecommunications Commission] ang mga patakaran at regulasyon na nagpapatupad nito.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 12, 2022 |title=Ang mga patakaran sa pagpaparehistro ng SIM ay lumabas na, magkakabisa sa Disyembre 27 |work=[[Inquirer.net]] |url=https://business.inquirer.net/377541/sim-registration-rules-out-to-take-effect-dec-27/ |access-date=Disyembre 18, 2022}}</ref> ===Kalakalan=== {{See also|Ekonomiya ng Pilipinas}} * Disyembre 6 – Naiulat na naabot ng [[Inplasyon (presyo)|inplasyon]] pambansa ang 14-taóng naitalang pinakamataas sa 8% dahil sa pagtaas ng mga presyo ng mga pagkain. ==Palakasan== ===Enero=== * Enero 6 – Ipinagpaliban ng [[Kapisanang Basketbol ng Pilipinas]] ang [[2021 PBA Governors' Cup|2021 Governors' Cup]] dahil sa [[pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|pandemya ng COVID-19]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/06/22/pba-postpones-games-halts-team-scrimmages | title=Pinapaliban ng PBA ang mga laro, pinatigil ang mga team scrimmages |work=ABS CBN News |date=Enero 6, 2022 |access-date=Enero 6, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Micaller |first1=Bea |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/basketball/817180/pba-postpones-games-suspends-scrimmages-amid-surge-in-covid-19-cases/story/ |title=Pinapaliban ng PBA ang mga laro, sinuspinde ang mga team scrimmages dahil sa pagtaas ng mga kaso ng COVID-19 |work=GMA News |date=Enero 6, 2022 |access-date=Enero 6, 2022}}</ref> * Enero 14: ** Ipinagbawal ng [[Lupon sa mga Laro at Libangan]] (GAB) ang [[Filbasket|Filipino Basketball League]] (FilBasket) mula sa pagdaraos ng mga paligsahan sa hinaharap nang walang pahintulot ng lupon.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/14/22/gab-bars-filbasket-from-holding-future-tournaments |title=Pinagbawalan ng GAB ang FilBasket na magdaos ng mga paligsahan sa hinaharap |work=ABS CBN News |date=Enero 14, 2022 | access-date=Enero 14, 2022}}</ref> ** Tinalo ni [[Jade Bornea]] si Mohammed Obbadi ng Morocco sa pamamagitan ng isang [[knockout]] sa ikatlong round upang mapanatili ang titulong [[Pandaigdigang Pederasyon ng Boksing|IBF]] [[junior bantamweight]] sa Auditorio Jacales sa [[Monterrey]], [[Mexico]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/22/boxing-bornea-becomes-ancajas-mandatory-challenger |title=Boxing: Ang kapwa Pinoy Bornea ay naging mandatory challenger ni Ancajas |work=ABS CBN News |date=Enero 15, 2022 | access-date=Enero 16, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Siasat |first1=JM |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/boxing/818293/pinoy-pug-jade-bornea-wins-title-eliminator-in-mexico/story/ |title=Nanalo ang Pinoy pug na si Jade Bornea sa title eliminator sa Mexico |work=GMA News | date=Enero 15, 2022 |access-date=Enero 16, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Luarca |first1=Roy |url=https://www.rappler.com/sports/boxing/match-results-jade-bornea-mohammed-obbadii-january-14-2022/ |title=Bornea KOs Obbadi, naging mandatory challenger kay Ancajas |work=Rappler |date=Enero 15, 2022 |access-date=Enero 16, 2022}}</ref> * Enero 22 – Nakuha ni [[Mark Magsayo]] ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|WBC]] [[featherweight]] matapos talunin si [[Gary Russell Jr.]] sa pamamagitan ng [[majority decision]] sa [[Borgata]] sa [[Atlantic City, New Jersey]], Estados Unidos.<ref>{{cite news |last1=Wainwright |first1=Anson |url=https://www.ringtv.com/633368-gary-russell-jr-takes-on-mark-magsayo-while-hoping-for-bigger-fights-down-the-road/ |title=GARY RUSSELL JR. KASABAY SI MARK MAGSAYO HABANG UMAASA NG MAS MALALAKING LABAN SA DAAN |work=Ring |date=Enero 17, 2022 |access-date=Enero 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/23/22/boxing-mark-magsayo-is-new-wbc-featherweight-champ |title=Boxing: Si Mark Magsayo ang bagong WBC featherweight champ |work=ABS-CBN News |date=Enero 23, 2022 |access-date=Enero 23, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Siasat |first1=JM |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/boxing/819195/mark-magsayo-defeats-injured-gary-russell-crowned-as-new-wbc-featherweight-champ/story/ |title=Tinalo ni Mark Magsayo ang injured na si Gary Russell, kinoronahan bilang bagong WBC featherweight champ |work=GMA News |date=Enero 23, 2022 |access-date=Enero 25, 2022}}</ref> ===Pebrero=== * Pebrero 16 – Inanunsyo ng ''[[Alaska Aces]]'', ikalawang pinakamatagumpay na koponan sa kasaysayan ng ''[[Philippine Basketball Association]]'', matapos ang 35 taon ng koponan ng prangkisa. * Pebrero 27: ** Nawala kay [[Jerwin Ancajas]] ang titulong IBF super flyweight kay [[Fernando Martínez (boksingero)|Fernando Martinez]] ng Argentina sa pamamagitan ng [[nagkakaisang desisyon]].<ref>{{cite news |last1=Lozada |first1=Bong |url=https://sports.inquirer.net/452762/jerwin-ancajas-loses-ibf-world-title-to-fernando-martinez |title=Nawala kay Jerwin Ancajas ang titulong IBF world kay Fernando Martinez |work=Inquirer |date=Pebrero 27, 2022 |access-date=Pebrero 27, 2022}}</ref> ** Nakuha ni Vincent Astrolabio ang bakanteng titulong [[World Boxing Council|WBC]] bantamweight matapos talunin si [[Guillermo Rigondeaux]] ng Cuba sa pamamagitan ng unanimous decision.<ref>{{cite news |last1=Siasat |first1=JM |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/boxing/823245/pinoy-boxer-vincent-astrolabio-upsets-guillermo-rigondeaux/story/ |title=Ginapi ng Pinoy boxer na si Vincent Astrolabio si Rigondeaux upang mapanalunan ang WBC international bantamweight title |work=GMA News |date=Pebrero 27, 2022 |access-date=Pebrero 27, 2022}}</ref> ===Marso=== * Marso 1 – Ang [[Filbasket]] ay binigyan ng propesyonal na katayuan ng GAB.<ref>{{cite news |title=Pro status, pinalakas ng mga bagong koponan ang Filbasket bago ang ikalawang season |url=https://www.abs-cbn.com/sports/03/01/22/pro-status-new-teams-boost-filbasket-ahead-of-2nd-season |access-date=1 Marso 2022 |work=ABS-CBN News |date=1 Marso 2022}}</ref> * Marso 18 – Ang unang season ng [[Pilipinas Super League]] ay magbubukas sa [[Zamboanga del Norte]].<ref>{{cite news |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/super-league-to-hold-opening-in-dipolog-roxas/231672 |title=Magkakaroon ng pagbubukas ang Super League sa Dipolog, Roxas |work=Tiebreaker Times | petsa=Enero 11, 2022 | petsa-ng-access=Pebrero 15, 2022}}</ref> * Marso 22 – Si [[Bianca Bustamante]] ang naging unang Pilipinong racing driver na nakipagkumpitensya sa kampeonato ng [[W Series (championship)|W Series]] [[karera ng motor]] matapos siyang mapili na makipagkumpitensya sa [[2022 W Series|season nito sa 2022]].<ref>{{cite news |last1=Agcaoili |first1=Lance |title='Tuwang-tuwa' si Bianca Bustamante nang maging unang Pilipinong nakipagkarera sa W Series |url=https://sports.inquirer.net/455816/bianca-bustamante-thrilled-to-become-first-filipino-to-race-in-w-series |access-date=Hulyo 23, 2022 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Marso 24, 2022}}</ref> * Marso 30 – [[Hindi pagkakaunawaan nina Ernest John Obiena at PATAFA]]: inanunsyo ng [[Philippine Sports Commission]] na patuloy na ieendorso ng [[Asosasyon ng Atletikong Panlaban at Palaruan ng Pilipinas]] (PATAFA) ang pakikilahok ni [[paglundag gamit ang poste]]er [[Ernest John Obiena]] sa mga internasyonal na paligsahan, kabilang ang [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021]] at ang [[Pandaigdigang Kampeonato ng Atletika 2022]], kasunod ng isang resolusyon sa hindi pagkakaunawaan na naabot sa pagitan ng PATAFA at Obiena.<ref>{{cite news |last1=Terrado |first1=Reuben |title=EJ Obiena, nagkasundo ang Patafa sa panahon ng mediation ng PSC |url=https://www.spin.ph/athletics/ej-obiena-patafa-reach-agreement-during-psc-mediation-a795-20220330 |access-date=Marso 30, 2022 |work=Sports Interactive Network Philippines |petsa=30 Marso 2022 |language=en}}</ref> ===Abril=== * Abril 8 – Nakuha ng [[Creamline Cool Smashers]] ang titulong [[2022 Premier Volleyball League Open Conference]] matapos talunin ang [[Petro Gazz Angels]] ng 2–0 sa isang best-of-three series.<ref>{{cite news |last1=Basco |first1=Karl Cedrick |url=https://www.abs-cbn.com/sports/04/08/22/creamline-sweeps-petro-gazz-to-capture-pvl-title |title=Winalis ng Creamline ang Petro Gazz upang makuha ang titulo sa PVL |work=ABS-CBN News | date=Abril 8, 2022 | access-date=Abril 8, 2022}}</ref> * Abril 10: ** Tinalo ni [[Eumir Marcial]] si Isiah Hart sa pamamagitan ng [[Pagbagsak#Teknikal na Pagbagsak|teknikal na pagbagsak]] sa ikaapat na round, nanatiling walang talo bilang isang propesyonal na boksingero.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/04/10/22/boxing-marcial-overcomes-knockdowns-stops-isiah-hart |title=Boxing: Nalampasan ni Marcial ang mga knockdown, pinatigil si Isiah Hart |work=ABS-CBN News |date=Abril 10, 2022 |access-date=Abril 11, 2022}}</ref> ** Napanalunan ni [[Alex Eala]] ang kanyang pangalawang propesyonal na titulo matapos talunin si [[Luksika Kumkhum]] ng Thailand sa dalawang set, 6–4, 6–2, sa [[2022 Pandaigdigang Pederasyon ng Tennis para sa Kababaihan sa Mundo Paglilibot sa Tennis (Abril–Hunyo)|W25 tournament]] ng [[2022 Pandaigdigang Pederasyon ng Tennis para sa Kababaihan sa Mundo Paglilibot sa Tennis]] sa [[Chiang Rai]], Thailand.<ref>{{cite news |last1=Ulanday |first1=John Bryan |title=Napanalunan ni Eala ang pangalawang propesyonal na korona sa ITF W25 Chiang Rai |url=https://www.bworldonline.com/sports/2022/04/11/441524/eala-wins-second-professional-crown-in-itf-w25-chiang-rai/ |access-date=Hulyo 23, 2022 |work=BusinessWorld |date=Abril 11, 2022}}</ref> ** Nakuha ng CPG Bohol Dolphins ang titulong [[Pilipinas VisMin Super Cup]] matapos talunin ang OCCCI-Ormoc Sheer Masters, 2-0, sa isang best-of-three series.<ref>{{cite news |url=https://mb.com.ph/2022/04/11/cpg-bohol-reigns-supreme-in-vismin-super-cup/ |title=Naghari ang CPG Bohol sa VisMin Super Cup |work=Manila Bulletin | date=Abril 11, 2022 | access-date=Abril 13, 2022}}</ref> * Abril 22 – Napanatili ng [[Barangay Ginebra San Miguel]] ang titulong [[2021 PBA Governors' Cup]] matapos talunin ang [[Meralco Bolts]] ng 4–2 sa isang best-of-seven series.<ref>{{cite news |title=PBA: Tinalo ng Ginebra ang Meralco sa Game 6, napanatili ang titulo sa Governors' Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/04/22/22/ginebra-kos-meralco-retains-governors-cup |access-date=22 Abril 2022 |work=ABS-CBN News |date=22 Abril 2022}}</ref> ===Mayo=== * Mayo 4 – Hinubad ng [[Organisasyon ng Boksing Pandaigdig]] (WBO) si [[John Riel Casimero]] mula sa kanyang [[Listahan ng mga kampeon sa world bantamweight boxing|world bantamweight championship]] na kanyang natamo noong 2019 dahil sa mga hindi inaasahang isyu tungkol sa [[Listahan ng kasalukuyang ranggo sa boksing#Bantamweight (118 lbs - 53.52 kg)|ranggo sa bantamweight]] ng organisasyon.<ref>{{cite news |last1=Siasat |first1=JM |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/boxing/830594/john-riel-casimero-stripped-of-his-wbo-world-title/story/ |title=Hinubdan ni John Riel Casimero ang kanyang titulo sa WBO world |work=GMA News |date=Mayo 4, 2022 |access-date=Mayo 4, 2022}}</ref> * Mayo 13 – Nakuha ng [[UP Fighting Maroons]] ang titulo sa [[UAAP Season 84 men's basketball tournament]] matapos talunin ang tatlong beses na defending champion, ang [[Ateneo Blue Eagles]], sa ikatlong laro ng tatlong-laro na serye, 72–69, sa [[Overtime (sports)|overtime]]. Ito ang kanilang unang titulo sa kampeonato ng basketball para sa mga lalaki sa loob ng 36 na taon.<ref>{{cite news |last1=Leongson |first1=Randolph |url=https://www.spin.ph/basketball/uaap-men/up-maroons-beat-ateneo-in-ot-for-first-uaap-title-since-1986-a2437-20220513 |title=Ang kabayanihan ni Cagulangan sa OT ang nanguna sa UP Maroons sa unang titulo sa UAAP sa loob ng 36 na taon |work=spin.ph |date=Mayo 13, 2022 |access-date=Mayo 13, 2022}}</ref> * Mayo 21 – Nagtapos ang pambansang koponan ng football ng kababaihan ng Pilipinas na may tansong medalya sa [[Futbol sa 2021 Southeast Asian Games – Women's tournament|2021 Southeast Asian Games women's football tournament]] sa [[Cẩm Phả]], [[Vietnam]], matapos talunin ang [[Myanmar women's national football team]] sa iskor na 2–1. Ito ang unang podium finish ng koponan sa women's football simula noong [[Palarong ng Timog Silangang Asya 1985]].<ref>{{cite news |last1=Dioquino |first1=Delfin |title=Pinalagpasan ng PH ang Myanmar upang wakasan ang tagtuyot ng medalya sa SEA Games sa women's football |url=https://www.rappler.com/sports/football/results-philippines-myanmar-women-football-sea-games-may-21-2022/ |access-date=May 22, 2022 |work=Rappler |date=May 21, 2022}}</ref> * Mayo 22: ** Nakuha ng [[United City F.C.]] ang titulong [[2022 Copa Paulino Alcantara]] matapos talunin ang defending champion na [[Kaya F.C.–Iloilo]] sa iskor na 3–2.<ref>{{cite news |last1=Yumo |first1=David Tristan |date=May 22, 2022 |title=Tinalo ng United City ang Kaya FC-Iloilo para sa korona ng 2022 Copa Paulino Alcantara |url=https://www.cnnphilippines.com/sports/2022/5/22/United-City-wins-2022-Copa-Paulino-Alcantara-crown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205095859/https://www.cnnphilippines.com/sports/2022/5/22/United-City-wins-2022-Copa-Paulino-Alcantara-crown.html |archive-date=Pebrero 5, 2023 |access-date=Mayo 23, 2022 |url-status=dead |work=CNN Philippines}}</ref> ** Nakuha ng [[Letran Knights]] ang titulong [[NCAA Season 97 basketball tournaments|NCAA season 97 men's basketball tournament]] matapos talunin ang [[Mapúa Cardinals]] ng 2–0 sa isang best-of-three series.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/05/22/22/letran-edges-mapua-to-win-ncaa-97-championship |title=Natalo ng Letran ang Mapua upang mapanalunan ang NCAA 97 championship |work=ABS-CBN News |date=Mayo 22, 2022 |access-date=Mayo 22, 2022}}</ref> ** Tinapos ng pambansang koponan ng basketball ng mga lalaki ng Pilipinas ang kanilang [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1989|33-taong]] sunod-sunod na gintong medalya sa [[Basketbol sa Palarong ng Timog Silangang Asya]] matapos matalo sa [[Indonesia men's national basketball team|Indonesia]] ng 81–85 sa final ng [[Basketbol sa 2021 Southeast Asian Games – Men's tournament|2021 tournament]] sa [[Hanoi]], [[Vietnam]].<ref>{{cite news |last1=Terrado |first1=Reuben |url=https://www.spin.ph/multisport/sea-games/gilas-pilipinas-loses-to-indonesia-in-seag-gold-medal-game-a795-20220522 |title=Tinapos ng Indonesia ang mahabang paghahari ng Pilipinas bilang hari ng SEA Games basketball |work=spin.ph |date=Mayo 22, 2022 |access-date=Mayo 22, 2022}}</ref> ** Tinapos ng 656-kataong [[Pilipinas sa 2021 Southeast Asian Games|delegasyon ng Pilipinas]] ang kanilang kampanya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021]] sa ika-4 na pwesto matapos manalo ng 52 ginto, 70 pilak, at 105 tansong medalya.<ref>{{Cite news |last1=Terrado |first1=Reuben |date=Mayo 22, 2022 |title=Nanalo ang Pilipinas ng 52 gintong medalya para sa ikaapat na pwesto, ngunit natalo ang isa na pinakamahalaga |url=https://www.spin.ph/multisport/sea-games/philippines-finishes-4th-in-sea-games-with-52-gold-medals-a795-20220522 |access-date=Mayo 23, 2022 |work=spin.ph |language=en}}</ref> ** Nanalo ang [[FEU Tamaraws#FEU Cheering Squad|FEU Cheering Squad]] sa [[UAAP Season 84|UAAP Season 84 Cheerdance Competition]]. Ito ang kanilang pinakaunang titulo sa kampeonato ng cheerdance.<ref>{{cite news |last1=Agcaoili |first1=Lance |title=Muling nanalo ang FEU Cheering Squad ng korona ng UAAP Cheerdance pagkatapos ng 13 taon |url=https://sports.inquirer.net/463953/feu-cheering-squad-wins-uaap-cheerdance-crown-again-after-13-years |work=Inquirer | date=Mayo 22, 2022 | access-date=Mayo 22, 2022}}</ref> ===Hunyo=== * Hunyo 4 – Nakuha ng [[Negros Occidental F.A.]] ang 2022 PFF U-19 Boys National Football Championship matapos talunin ang [[National Capital Region F.A.]] ng 1–0 sa [[Overtime (sports)|extra time]].<ref>{{cite news |title=NEGROS OCCIDENTAL NA KINORONAHAN ANG PFF U19 BOYS NATIONAL CHAMPIONS |url=https://pff.org.ph/2022/06/05/negros-occidental-crowned-pff-u19-boys-national-champions/ |access-date=Hunyo 5, 2022 |work=PFF |date=Hunyo 5, 2022 |archive-date=Hunyo 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605043359/https://pff.org.ph/2022/06/05/negros-occidental-crowned-pff-u19-boys-national-champions/ |url-status=dead }}</ref> * Hunyo 7 – Natalo si [[Nonito Donaire]] kay [[Naoya Inoue]] sa pamamagitan ng technical knockout sa ikalawang round ng kanilang rematch.<ref>{{cite news |last1=Giongco |first1=Mark |url=https://sports.inquirer.net/465670/naoya-inoue-dominates-nonito-donaire-in-rematch |title=Tinalo ni Naoya Inoue si Nonito Donaire sa pamamagitan ng TKO sa rematch |work=Inquirer |date=Hunyo 7, 2022 |access-date=Hunyo 7, 2022}}</ref> * Hunyo 14–19 – Ang Pilipinas ang magiging co-host ng [[Kababaihang Bansang Liga ng FIVB Balibol 2022]] preliminary rounds sa [[Mall of Asia Arena]] sa [[Pasay]].<ref name=VNL>{{cite news |last1=Giongco |first1=Mark |url=https://sports.inquirer.net/443925/two-ph-cities-to-host-volleyball-nations-league-in-june-2022/amp |title=Dalawang lungsod sa Pilipinas ang magho-host ng Volleyball Nations League sa Hunyo 2022 |work=Inquirer |date=Disyembre 8, 2021 | access-date=Hunyo 28, 2022}}</ref> * Hunyo 19 – Tinapos ng [[Pambansang koponan ng basketball ng mga lalaki sa Pilipinas na wala pang 17 taong gulang]] ang kanilang kampanya sa [[2022 FIBA ​​U16 Asian Championship]] sa ika-7 pwesto matapos talunin ang [[Pambansang koponan ng basketball ng mga lalaki sa Iran na wala pang 17 taong gulang|Iran]] sa iskor na 95–87.<ref>{{cite news |last1=Agcaoili |first1=Lance |url=https://sports.inquirer.net/467111/gilas-youth-beats-iran-for-7th-place-in-fiba-u16-asian-championship |title=Gilas Youth tinalo ang Iran para sa ika-7 pwesto sa Fiba Asia U16 |work=Inquirer |date=Hunyo 20, 2022 |access-date=Hunyo 20, 2022}}</ref> * Hunyo 21: ** Inangkin ng [[NU Bulldogs|NU Lady Bulldogs]] ang titulong [[UAAP Season 84 women's volleyball tournament|UAAP Season 84 women's volleyball]] matapos talunin ang [[De La Salle Green Archers|De La Salle Lady Archers]] ng 2–0 sa isang best-of-three series. Ito ang kanilang unang titulo sa kampeonato sa women's volleyball sa loob ng 65 taon.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Marc Anthony |url=https://sports.inquirer.net/467313/nu-lady-bulldogs-sweep-season-to-end-65-year-drought-for-uaap-volleyball-title |title=Na-sweep ng NU Lady Bulldogs ang season upang wakasan ang 65-taong tagtuyot para sa titulo sa UAAP volleyball |work=Inquirer |date=Hunyo 21, 2022 | access-date=Hunyo 22, 2022}}</ref> ** Ang [[UST Growling Tigers]] ay nanalo sa pangkalahatang titulo sa [[UAAP Season 84]].<ref>{{cite news |last1=Agcaoili |first1=Lance |url=https://sports.inquirer.net/467290/ust-wins-season-84-general-championship/amp |title=Nanalo ang UST sa pangkalahatang kampeonato sa Season 84 |work=Inquirer |date=Hunyo 21, 2022 | access-date=Hunyo 22, 2022}}</ref> * Hunyo 21–26 – Ang Pilipinas ang magiging co-host ng [[Kalalakihang Bansang Liga ng FIVB Balibol 2022]] preliminary rounds sa [[Araneta Coliseum]] sa [[Quezon City]].<ref name=VNL /> * Hunyo 26 – Natalo si [[Mark Anthony Barriga]] sa WBO flyweight title matapos matalo ni [[Jonathan González (flyweight)|Jonathan González]] ng Puerto Rico sa pamamagitan ng unanimous decision.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/25/22/boxing-mark-barriga-loses-in-world-title-challenge |title=Boxing: Natalo si Mark Barriga sa hamon sa world-title |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 25, 2022 |access-date=Hunyo 26, 2022}}</ref> ===Hulyo=== * Hulyo 9 – Nanalo si [[Junna Tsukii]] ng gintong medalya sa [[Karate sa Palarong Pandaigdig ng 2022 – Kumite pambabae na 50 kilo|kumite pambabae na 50 kilo]] event sa [[2022 Palarong Pandaigdig]] sa [[Birmingham, Alabama|Birmingham]], Estados Unidos, matapos talunin si Yorgelis Salazar ng [[Venezuela sa 2022 Palarong Pandaigdig|Venezuela]] sa iskor na 2–0.<ref>{{cite news |last1=Masoy |first1=Niel Victor |title=Tsukii cops unang ginto ng PH sa World Games |url=https://www.manilatimes.net/2022/07/09/news/national/tsukii-cops-phs-first-gold-in-world-games/1850332 |access-date=Hulyo 11, 2022 |work=The Manila Times |date=Hulyo 9, 2022}}</ref> * Hulyo 10: ** Nawala kay Mark Magsayo ang titulong WBC [[featherweight]] matapos matalo kay [[Rey Vargas]] ng Mexico sa pamamagitan ng split decision.<ref>{{cite news |last1=Giongco |first1=Mark |url=https://sports.inquirer.net/469422/mark-magsayo-loses-wbc-featherweight-belt-to-mexicos-rey-vargas |title=Nawala kay Mark Magsayo ang WBC featherweight belt kay Rey Vargas ng Mexico |work=Inquirer |date=Hulyo 10, 2022 |access-date=Hulyo 10, 2022}}</ref> ** Tinapos ng [[Pambansang koponan ng 3x3 ng Pilipinas]] ang kanilang kampanya sa [[2022 FIBA ​​3x3 Asia Cup]] sa ika-4 na pwesto matapos matalo ng [[Pambansang koponan ng 3x3 ng Tsina|Tsina]], 18–20.<ref>{{cite news |last1=Narredo |first1=Camille |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/10/22/fiba-3x3-pinoys-settle-for-fourth-place-after-loss-to-china |title=FIBA 3x3: Nakapasok na sa ika-apat na pwesto ang mga Pinoy matapos matalo sa China |work=ABS-CBN News |date=Hulyo 10, 2022 |access-date=Hulyo 10, 2022}}</ref> * Hulyo 13 – Nawala kay [[Donnie Nietes]] ang titulong WBO [[super flyweight]] matapos matalo kay [[Kazuto Ioka]] ng Japan sa pamamagitan ng unanimous decision.<ref>{{cite news |last1=Giongco |first1=Mark |url=https://sports.inquirer.net/469881/donnie-nietes-loses-title-bid-with-unanimous-loss-to-kazuto-ioka |title=Nabigo si Donnie Nietes sa pag-asam na manalo sa titulo matapos ang unanimous na pagkatalo kay Kazuto Ioka |work=Inquirer |date=Hulyo 13, 2022 |access-date=Hulyo 14, 2022}}</ref> * Hulyo 17: ** Nanalo si Angeline Colonia ng dalawang gintong medalya sa kategoryang 40 kg ng kababaihan sa 2022 Asian Youth and Junior Championships sa [[Tashkent]], [[Uzbekistan]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/19/22/young-lifter-colonia-wins-gold-in-uzbekistan-tilt |title=Nanalo ng gintong medalya ang batang lifter na si Colonia sa kompetisyon sa Uzbekistan |work=ABS-CBN News |date=Hulyo 19, 2022 |access-date=Hulyo 20, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Navarro |first1=Hunyo |url=https://sports.inquirer.net/470418/angeline-colonia-breaks-records-bags-two-golds-in-asian-youth-weightlifting-tilt/amp |title=Nanalo si Angeline Colonia mga rekord, nakakuha ng dalawang ginto sa Asian youth weightlifting tilt |work=Inquirer |date=Hulyo 18, 2022 |access-date=Hulyo 20, 2022}}</ref> ** Nanalo si Angeline Colonia ng dalawang gintong medalya sa kategoryang 40 kg ng kababaihan sa 2022 Asian Youth and Junior Championships sa [[Tashkent]], [[Uzbekistan]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/19/22/young-lifter-colonia-wins-gold-in-uzbekistan-tilt |title=Nanalo ng gintong medalya ang batang lifter na si Colonia sa kompetisyon sa Uzbekistan |work=ABS-CBN News |date=Hulyo 19, 2022 |access-date=Hulyo 20, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Navarro |first1=Hunyo |url=https://sports.inquirer.net/470418/angeline-colonia-breaks-records-bags-two-golds-in-asian-youth-weightlifting-tilt/amp |title=Binasag ni Angeline Colonia ang mga rekord, nakakuha ng dalawang ginto sa kompetisyon ng pagbubuhat ng timbang para sa mga kabataang Asyano |work=Inquirer |date=Hulyo 18, 2022 |access-date=Hulyo 20, 2022}}</ref> *Hulyo 19 – Tinapos ng pambansang koponan ng basketball ng Pilipinas ang kanilang kampanya sa [[2022 FIBA ​​Asia Cup]] matapos matalo ng [[Pambansang koponan ng basketbol ng Hapon|Hapon]], 81–102, sa [[2022 FIBA ​​Asia Cup#Playoffs|quarterfinal playoff]].<ref>{{cite news |last1=Giongco |first1=Mark |url=https://sports.inquirer.net/470593/gilas-pilipinas-takes-beating-from-japan-misses-fiba-asia-cup-quarterfinals |title=Gilas Pilipinas, tinanggap ang pagkatalo ng Japan, hindi nakasali sa quarterfinals ng Fiba Asia Cup |work=Inquirer |date=Hulyo 19, 2022 |access-date=Hulyo 20, 2022}}</ref> * Hulyo 24 – Si Ernest John Obiena ang naging unang Pilipinong medalista sa [[Pandaigdigang Kampeonato sa Atletika]] matapos mapanalunan ang tansong medalya sa [[2022 Pandaigdigang Kampeonato sa Atletika – Paglundag gamit ang poste ng kalalakihan ng kalalakihan|paglundag gamit ang poste ng kalalakihan]] event ng 2022 championships sa [[Eugene, Oregon|Eugene]], [[Oregon]], Estados Unidos. Nalampasan niya ang 5.94-metrong marka, sinira ang kanyang personal na rekord at ang [[Listahan ng mga rekord ng Asya sa atletika|Rekord ng Asya]] na 5.93 metro.<ref>{{cite news |last1=Laqui |first1=Christian Patrick |title='Unang pagtatapos sa podium': Si EJ Obiena ang naging unang Pilipinong nakakuha ng medalya sa World Athletics Championships |url=https://interaksyon.philstar.com/sports/2022/07/25/223059/ej-obiena-first-filipino-clinch-award-world-athletics-championships/ |access-date=Hulyo 25, 2022 |work=The Philippine Star |date=Hulyo 25, 2022}}</ref> * Hulyo 30 – Nakuha ni [[Dave Apolinario]] ang titulong [[Pandaigdigang Organisasyon ng Boksing|IBO]] [[flyweight]] matapos talunin si [[Gideon Buthelezi]] sa pamamagitan ng knockout sa unang round.<ref>{{cite news |last1=Siasat |first1=JM |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/boxing/839916/pinoy-boxer-dave-apolinario-knocks-out-buthelezi-to-claim-ibo-title/story/ |title=Pinalo ng Pinoy boxer na si Dave Apolinario si Buthelezi para makuha ang titulong IBO |work=GMA News |date=Hulyo 30, 2022 |access-date=Agosto 1, 2022}}</ref> ===Agosto=== * Agosto 6 – Tinapos ng 144-kataong [[Palarong Para sa ASEAN 2022|Delegasyon ng Pilipinas]] ang kanilang kampanya sa [[Palarong Para sa ASEAN 2022]] sa ika-5 pwesto sa pangkalahatan matapos manalo ng 28 ginto, 30 pilak, at 46 tansong medalya.<ref>{{Cite news |date=Agosto 5, 2022 |title=Pinupuri ng POC ang mga atleta ng Pilipinas sa ASEAN Para Games |url=https://manilastandard.net/sports/314249401/poc-hails-ph-athletes-at-asean-para-games.html |access-date=Agosto 8, 2022 |work=Manila Standard |language=en}}</ref> * Agosto 11 – Nakuha ng Ateneo Blue Eagles ang kauna-unahang World University Basketball Series sa [[Tokyo]], Japan, matapos talunin ang tatlong unibersidad mula sa Asya sa isang single round robin.<ref>{{cite news |last1=Leongson |first1=Randolph |url=https://www.spin.ph/basketball/uaap-men/ateneo-beats-tokai-to-win-world-university-basketball-series-a2437-20220811 |title=Ang Ateneo Blue Eagles ang kauna-unahang kampeon sa World University Basketball Series |work=spin.ph |date=Agosto 11, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022}}</ref> * Agosto 14 – Nakuha ng Creamline Cool Smashers ang titulong [[2022 Premier Volleyball League Invitational Conference]] matapos talunin ang panauhing koponan na KingWhale Taipei sa tatlong set, 25–21, 25–19, 25–8.<ref>{{cite news |last1=Agcaoili |first1=Lance |url=https://sports.inquirer.net/473551/pvl-creamline-claims-invitational-title-dominates-kingwhale-taipei |title=PVL: Nakuha ng Creamline ang titulong Invitational, nangibabaw sa KingWhale Taipei |work=Inquirer | date=Agosto 14, 2022 | access-date=Agosto 14, 2022}}</ref> * Agosto 17 – Hindi pagkakaunawaan ni Ernest John Obiena–PATAFA: Ibinalik ng PATAFA ang pole vaulter na si Ernest John Obiena sa [[Pambansang koponan ng atletika ng Pilipinas]] kasunod ng hindi pagkakaunawaan.<ref>{{cite news |last1=Navarro |first1=June |title=Pormal na naibalik si EJ Obiena sa pambansang koponan ng Pilipinas |url=https://sports.inquirer.net/473861/ej-obiena-formally-reinstated-to-philippine-national-team |access-date=September 3, 2022 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Agosto 17, 2022}}</ref> * Agosto 21–29 – Ang Pilipinas ang magho-host ng [[Kopa ng Balibol ng Kababaihan ng Asya 2022]] sa [[PhilSports Arena]] sa [[Pasig]]. Ito ang unang pagkakataon na magho-host ang bansa ng isang paligsahan ng [[Asian Women's Volleyball Cup]].<ref>{{cite news |last1=Villar |first1=Joey |title=Magho-host ang Pilipinas ng Asian Volleyball Cup para sa mga kababaihan |url=https://www.bworldonline.com/sports/2022/07/25/463088/philippines-to-host-asian-volleyball-cup-for-women/ |access-date=Agosto 28, 2022 |work=BusinessWorld |date=Hulyo 25, 2022}}</ref> * Agosto 28 – Tinapos ng [[Pambansang koponan ng basketball ng mga lalaki sa ilalim ng 19 taong gulang ng Pilipinas]] ang kanilang kampanya sa [[Kampeonato ng FIBA ​​​​Asia para sa mga Bata na Wala pang 18 Taon 2022]] sa ikaanim na pwesto matapos matalo ng hosts, ang [[Pambansang koponan ng basketball ng mga lalaki sa ilalim ng 19 taong gulang na Iran|Iran]], 72–89, sa [[2022 FIBA ​​U18 Asian Championship#Laro para sa ikalimang pwesto|playoff para sa ikalimang pwesto]].<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/basketball/843030/gilas-youth-falls-to-iran-to-finish-sixth-in-fiba-u18-asian-championship/story/ |title=Natalo ang Gilas Youth sa Iran at natapos sa ikaanim na pwesto sa FIBA ​​U18 Asian Championship |work=GMA News |date=Agosto 28, 2022 |access-date=Agosto 28, 2022}}</ref> ** Naitala ng [[Pambansang koponan ng volleyball ng kababaihan ng Pilipinas]] ang pinakamahusay nitong pagtatapos sa Asian Women's Volleyball Cup matapos talunin ang [[Pambansang koponan ng volleyball ng kababaihan ng Australya|Australya]] sa loob ng tatlong set laban sa dalawa sa semifinals ng ika-5–8 na pwesto na repechage.<ref>{{cite news |last1=Masoy |first1=Niel Victor |title=Philippines tinalo ang Australia, umusad sa laban para sa ikalimang puwesto |url=https://www.manilatimes.net/2022/08/28/latest-stories/philippines-outlasts-australia-moves-up-to-battle-for-fifth/1856330 |access-date=August 28, 2022 |work=The Manila Times |date=August 28, 2022}}</ref> ** Nakuha ni [[Chezka Centeno]] ang kauna-unahang titulo sa Nine-ball Championship ng Asian Pool Federation matapos talunin si Seo Seoa ng [[Hilagang Korea]] sa finals, 11–7.<ref>{{cite news |last1=Fuertes |first1=Rommel Jr. |title=BILYARDS Nakuha ni Chezka Centeno ang titulo sa Asian 9-Ball sa Singapore |url=https://sports.inquirer.net/475258/chezka-centeno-claims-asian-9-ball-title-in-singapore |access-date=Agosto 29, 2022 |work=Inquirer |date=Agosto 29, 2022}}</ref> * Agosto 30 – Hinirang ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang dating komisyoner ng [[Samahang Basketbol ng Pilipinas]] na si [[Noli Eala]] upang maging ika-11 tagapangulo ng [[Philippine Sports Commission]] (PSC).<ref>{{cite news |last1=Unite|first1=Betheena |title=Pinili ni Marcos ang dating komisyoner ng PBA na si Noli Eala bilang tagapangulo ng PSC |url=https://mb.com.ph/2022/08/30/marcos-picks-former-pba-commissioner-noli-eala-as-psc-chairman/ |access-date=Agosto 30, 2022 |work= [[Manila Bulletin]] |date=Agosto 30, 2022}}</ref> ===Setyembre=== * September 2 – Ernest John Obiena wins the pole vault event at the 2022 [[Memorial Van Damme]] in [[Bruselas]], [[Belhika]], which is part of the [[Liga ng Diyamante 2022]], after clearing the 5.91-meter mark.<ref>{{cite news |last1=Phillips |first1=Luke |title=Obiena steals pole vault victory in Brussels |url=https://www.abs-cbn.com/sports/09/03/22/obiena-steals-pole-vault-victory-in-brussels |access-date=September 3, 2022 |agency=Agence France-Presse |via=ABS-CBN News |date=September 3, 2022}}</ref> * Setyembre 4 – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang titulong [[2022 PBA Philippine Cup]] matapos talunin ang [[TNT Tropang Giga]] sa iskor na 4–3 sa isang seryeng may pitong laro na may "do-or-die".<ref>{{cite news |last1=Dioquino |first1=Delfin |url=https://www.rappler.com/sports/pba/philippine-cup-finals-results-san-miguel-beermen-tnt-tropang-giga-september-4-2022/ |title=Dinaig ng San Miguel ang TNT sa Game 7 upang mabawi ang titulong All-Filipino |work=Rappler |date=Setyembre 4, 2022 |access-date=Setyembre 4, 2022}}</ref> * Setyembre 6 – Ang [[Pambansang koponan ng softball ng kalalakihan ng Pilipinas]] ay nagtapos bilang runner-up ng 2022 [[Asian Men's Softball Championship]] sa [[Kōchi, Kōchi|Kōchi]], Japan, matapos matalo sa hosts at naging kampeon, ang [Pambansang koponan ng softball ng kalalakihan ng Hapon[|Hapon]], sa kanilang huling laro.<ref>{{cite news |last1=Satumbaga-Villar |first1=Kristel |title=PH Blu Boys yumuko sa Japan para sa runner-up honor sa Men's Softball Asia Cup |url=https://mb.com.ph/2022/09/06/ph-blu-boys-bow-to-japan-for-runner-up-honor-in-mens-softball-asia-cup/ |access-date=September 15, 2022 |work=Manila Bulletin |date=September 6, 2022}}</ref> Ang koponan ay kwalipikado rin para sa 2022 [[Men's Softball World Cup]] sa [[Auckland]], New Zealand, sa Nobyembre.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |title=Nakapasok ang RP Blu Boys sa Softball World Cup na may runner-up finish laban sa Japan sa Asian Cup |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/844037/rp-blu-boys-qualify-for-softball-world-cup-with-runner-up-finish-against-japan-in-asian-cup/story/ |access-date=Setyembre 15, 2022 |work=GMA News Online |date=Setyembre 7, 2022}}</ref> * Setyembre 10 – Napanalunan ni Alex Eala ang titulong [[2022 US Open – Girls' singles|girls' singles]] ng [[2022 US Open (tennis)|2022 US Open]] sa [[Lungsod ng New York]] upang maging unang manlalarong Pilipino na nanalo ng titulong [[Tenis para sa nakababata|nakababata]] [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]] [[Mga uri ng laban sa tennis|singles]], matapos talunin si [[Lucie Havlíčková]] ng [[Republikang Tseko]] sa dalawang [[sistema ng pagmamarka ng tennis|sets]], 6–2, 6–4.<ref>{{cite web |last1=Levinsohn |first1=Dan |title=Si Alexandra Eala ang naging unang Pilipina na nanalo ng titulong junior Grand Slam singles sa 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_naging_unang_Pilipina_na_manalo_ng_isang_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |publisher=US Open |access-date=Setyembre 11, 2022 |date=Setyembre 10, 2022}}</ref> * Setyembre 11 – Ang koponan ng Pilipinas, na binubuo nina [[Rubilen Amit]], [[Carlo Biado]], at [[Johann Chua]], ay nanalo sa 2022 Predator World 10-ball Team Championship sa [[Klagenfurt]], [[Austria]], matapos talunin sina [[Darren Appleton]], [[Kelly Fisher]], at [[Jayson Shaw]] ng Great Britain, sa parehong singles at mixed double events.<ref>{{cite news |last1=Villar |first1=Joey |title=Pilipinas ang namuno sa 2022 Predator World 10-ball Team Championship |url=https://www.bworldonline.com/sports/2022/09/12/473999/philippines-rules-the-2022-predator-world-10-ball-team-championship/ |access-date=Setyembre 15, 2022 |work=BusinessWorld |date=Setyembre 12, 2022}}</ref> ===Oktubre=== ===Nobyembre=== ===Disyembre=== ==Aliwan at kultura== ===Enero=== * [[Enero 8]] – Nanalo si [[Van Ferro]] ng dalawang [[BroadwayWorld]] Chicago Awards, ang unang Pilipinong nanalo ng mga parangal at ang unang aktor sa Chicago na nanalo ng dalawang parangal sa parehong season.<ref>{{Cite web |last=Awards |first=B. W. W. |title=Inanunsyo ang mga Nagwagi para sa BroadwayWorld 2021 Chicago Awards |url=https://www.broadwayworld.com/chicago/article/Winners-Announced-For-The-BroadwayWorld-2021-REGION-Awards-2001010170 |access-date=2023-11-14 |website=BroadwayWorld.com |language=en}}</ref> * [[Enero 28]] – Ang [[Sinigang]] ay pinangalanang Pinakamahusay na Sopas sa Mundo ng [[TasteAtlas]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/food/820032/sinigang-na-baboy-named-best-soup-in-the-world-in-2021/story/?just_in |title=Ang Sinigang na baboy ay pinangalanang pinakamahusay na sopas sa mundo noong 2021 |work=Balita sa GMA | petsa=Enero 29, 2022 | access-date=Enero 29, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Basco |first1=Karl Cedrick |url=https://www.abs-cbn.com/life/01/29/22/sinigang-is-worlds-best-soup-in-tasteatlas-awards |title='Sinigang' ang pinakamasarap na sopas sa mundo sa TasteAtlas Awards 2021 |work=ABS-CBN News |date=Enero 28, 2022 |access-date=Enero 29, 2022}}</ref> * [[Enero 29]] – Ang mga pelikulang ''The Headhunter's Daughter'' ni Don Josephus Eblahan at ''[[Ang Pagbabalik ng Kwago]]'' ni Martika Ramirez Escobar ay nanalo ng mga premyo sa seremonya ng paggawad ng parangal sa [[Sundance Film Festival]] 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/headhunters-daughter-leonor-will-never-die-sundance-2022-winners/ |title=Dalawang pelikulang Pilipino ang nag-uwi ng mga parangal sa Sundance 2022 |work=Rappler | date=Enero 29, 2022 | access-date=Enero 29, 2022}}</ref> ===Marso=== * [[Marso 17]] – Nakapasok si [[Tracy Perez]] sa Top 13 sa [[Miss World]] [[Miss World 2021|2021]] sa [[San Juan, Puerto Rico]], Puerto Rico.<ref>Mga Sitasyon sa Miss World 2021<br>Pinagngangalang ng pageant ang Top 40 semifinalists nito, kabilang si Miss Philippines T. Perez: * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/01/21/22/miss-world-names-top-40-including-phs-tracy-perez |title=Pinagngangalang ng Miss World ang Top 40, kabilang si Tracy Perez ng PH |work=[[ABS-CBN News]] | date=Enero 21, 2022 | access-date=Enero 25, 2022}} * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/819074/miss-world-unveils-top-40-candidates-ahead-of-march-coronation/story/ |title=Inilabas ng Miss World ang Top 40 na kandidato bago ang koronasyon sa Marso |work=[[GMA News]] | date=Enero 22, 2022 | access-date=Enero 25, 2022}} Gabi ng Koronasyon: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/tracy-maureen-perez-journey-miss-world-2021-top-13/ |title=Nakapasok sa Top 13 ng Miss World 2021 si Tracy Maureen Perez ng Pilipinas |work=[[Rappler]] | date=Marso 17, 2022 | access-date=Mayo 3, 2022}}</ref> * [[Marso 18]] – Kinoronahan si Kathleen Paton bilang Miss Eco International 2022 sa [[Ehipto]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/03/18/22/phs-kathleen-paton-wins-miss-eco-international |title=Nanalo si Kathleen Paton ng ika-2 korona ng Miss Eco International sa Pilipinas |work=ABS CBN News |date=Marso 18, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> ===Abril=== * [[Abril 3]] – Nanalo si Michelle Arceo bilang 1st runner-up sa Miss Environment International 2022 pageant sa [[Mumbai]], India.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/philippines-michelle-arceo-first-runner-up-miss-environment-international-2022/ |title=Si Michelle Arceo ng Pilipinas ay 1st runner-up sa Miss Environment International 2022 |work=Rappler | date=Abril 3, 2022 | access-date=Mayo 3, 2022}}</ref> * [[Abril 12]] – Nakatanggap si Direktor [[Brillante Mendoza]] ng lifetime achievement award, ang mga aktor na sina [[Christian Bables]] at Vince Rillon ay nanalo ng best actor award, habang ang pelikula ni [[Erik Matti]] na ''[[On the Job: The Missing 8]]'' ay nanalo ng parangal para sa Best Film sa ika-19 na Asian Film Festival sa Roma.<ref>{{cite news |last1=Requintina |first1=Robert |url=https://mb.com.ph/2022/04/15/brillante-mendoza-2-ph-actors-honored-at-19th-asian-film-festival-in-italy/ |title=Brillante Mendoza, 2 aktor mula sa Pilipinas ang pinarangalan sa ika-19 na Asian Film Festival sa Italya |work=Manila Bulletin |date=Abril 15, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022}}</ref> * [[Abril 25]] – Ang nobelistang si [[Gina Apostol]] ay napili bilang isa sa apat na fellow sa panitikan ng prestihiyosong Rome Prize.<ref>{{cite news |last1=De Vera |first1=Ruel S. |url=https://lifestyle.inquirer.net/402745/novelist-gina-apostol-wins-rome-prize-for-literature/ |title=Nanalo ang nobelistang si Gina Apostol ng Rome Prize para sa panitikan |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Mayo 8, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022}}</ref> * [[Abril 28]] – Ang pelikulang ''[[Uncharted (pelikula)|Uncharted]]'' na pinagbibidahan nina Tom Holland at Mark Wahlberg, na prinodyus ng Sony Pictures, ay inalis sa mga sinehan dahil sa isang eksena na nagpapakita ng nine-dash na mapa ng Tsina na naglalarawan ng pinagtatalunang pag-aangkin nito sa Timog Tsina. Dagat.<ref>{{Banggitin ang balita |last=De Pacina |first=Michelle |date=Abril 28, 2022 |title=Pinalabas ang pelikulang 'Uncharted' sa mga sinehan sa Pilipinas dahil sa mapa ng South China Sea |work=Yahoo! Balita |url=https://news.yahoo.com/uncharted-film-pulled-philippine-cinemas-232028177.html |access-date=Mayo 1, 2022}}</ref> * [[Abril 30]] – Si [[Celeste Cortesi]] ng [[Pasay]] ay kinoronahan bilang [[Miss Universe Philippines]] sa gabi ng koronasyon nito sa [[Miss Universe Philippines 2022|pageant]].<ref>Mga Sitasyon sa Miss Universe Philippines 2022<br>Ipinakikilala ng organisasyon ang 32 opisyal na delegado para sa 2022 pageant nito: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/list-50-delegates-miss-universe-philippines-2022/ |title=TINGNAN: Inihayag ng Miss Universe Philippines ang 50 delegado para sa 2022 pageant |work=[[Rappler]] |date=Pebrero 28, 2022 |petsa-ng-pag-access=Marso 3, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/04/06/22/miss-universe-ph-names-32-finalists-for-2022-pageant |title=Pinagpangalanan ng Miss Universe Philippines ang 32 finalist para sa 2022 pageant |work=[[ABS-CBN News]] |date=Abril 6, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} Isang kandidato na nanalo ng anim na espesyal na parangal sa preliminary competition: * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/04/28/22/miss-universe-ph-prelims-michelle-dee-wins-6-special-awards |title=Miss Universe PH 2022 prelims: Nanalo si Michelle Dee ng 6 na espesyal na parangal |work=ABS-CBN News |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/829951/michelle-dee-wins-6-special-awards-at-miss-universe-philippines-2022-preliminaries/story/ |title=Nanalo si Michelle Dee ng 6 na espesyal na parangal sa preliminaries ng Miss Universe Philippines 2022 |work=[[GMA News]] |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} Nakatakdang koronasyon: * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/820224/miss-universe-philippines-2022-to-be-crowned-in-april/story/ |title=Ang Miss Universe Philippines 2022 ay kokoronahan sa Abril |work=GMA News |date=Enero 31, 2022 |access-date=Pebrero 1, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/02/01/22/miss-universe-ph-2022-coronation-night-set-on-april-30 |title=Gabi ng koronasyon ng Miss Universe PH 2022 nakatakda sa Abril 30 |work=ABS-CBN News |date=Pebrero 1, 2022 |access-date=Pebrero 1, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-philippines-coronation-night-set-april-30-2022/ |title=Gabi ng koronasyon ng Miss Universe Philippines 2022 nakatakda sa Abril 30 |work=Rappler |date=Pebrero 1, 2022 |access-date=Pebrero 1, 2022 }} Talagang Paligsahan: * {{Banggitin ang balita |last=Adina |first=Armin |date=Mayo 1, 2022 |title=Si Celeste Cortesi ng Pasay ang Miss Universe PH |work=[[Inquirer.net]] |url=https://entertainment.inquirer.net/447160/celeste-cortesi-of-pasay-is-miss-universe-ph |access-date=Mayo 1, 2022 }} * {{banggitin ang balita |url=https://www.abs-cbn.com/life/04/30/22/celeste-cortesi-crowned-miss-universe-philippines-2022 |title=Si Celeste Cortesi ng Pasay ang kinoronahang Miss Universe Philippines 2022 |work=ABS-CBN News |date=Abril 30, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/5/1/Miss-Universe-PH-2022-Celeste-Cortesi.html |title=Si Celeste Cortesi ng Pasay ay kinoronahan bilang Miss Universe Philippines 2022 |work=[[CNN Philippines]] |date=Abril 30, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 |archive-date=Mayo 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528093947/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/5/1/Miss-Universe-PH-2022-Celeste-Cortesi.html |url-status=dead }} * {{cite news |last1=Panaligan |first1=Marisse |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/830267/miss-pasay-celeste-cortesi-wins-miss-universe-philippines-2022/story/ |title=Si Miss Pasay Celeste Cortesi ang nanalong Miss Universe Philippines 2022! |work=Balita sa GMA |petsa=Abril 30, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/pasay-celeste-cortesi-winner-miss-universe-philippines-2022/ |title=Si Celeste Cortesi ng Pasay ang Miss Universe Philippines 2022 |work=Rappler |petsa=Abril 30, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |last1=Abad |first1=Ysa |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-celeste-cortesi-miss-universe-philippines-2022/ |title=Sino si Celeste Cortesi, Miss Universe Philippines 2022? |work=Rappler |date=Mayo 1, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }}</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 1]] – Si Kriz Gazmen ay itinalaga bilang bagong pinuno ng [[Star Cinema|ABS-CBN Films]], kapalit ni [[Olivia Lamasan]] na naging consultant para sa nilalaman, pakikipagsosyo, at pamamahala ng talento sa pamamagitan ng [[Rise Artists Studio]] ng parehong kumpanya.<ref>{{cite news |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/4/29/kriz-gazmen-new-head-of-abs-cbn-films?lang=en |title=Si Kriz Gazmen ay itinalaga bilang bagong pinuno ng ABS-CBN Films; Si Olivia Lamasan ay mananatili bilang consultant |work=ABS CBN Corporate | date=Abril 29, 2022 | access-date=Abril 29, 2022}}</ref> * [[Mayo 28]] – Ang ''Triangle of Sadness'' at ''Plan 75'', dalawang pelikulang nagtatampok ng mga Overseas Filipino Worker (OFW), ay nanalo ng mga nangungunang premyo sa [[Pista ng Pelikulang Cannes 2022]].<ref>{{cite news |last1=De Guzman Quadra |first1=Margo Hannah |url=https://www.goodnewspilinas.com/ofw-themed-films-triangle-of-sadness-plan-75-win-top-awards-at-cannes-festival/ |title=Mga pelikulang may temang OFW Ang Triangle of Sadness, Plan 75 ay nanalo ng mga nangungunang parangal sa Cannes Festival |work=Good News Pilipinas |date=Mayo 31, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Mayo 29]] – Ang mang-aawit na si [[Anji Salvacion]] mula sa Celebrity Edition ay ipinroklama bilang nagwagi sa ''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10]]''.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/05/29/22/anji-salvacion-wins-pbb-kumunity-season-10 |title=Panalo ang kilalang housemate na si Anji Salvacion sa 'Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10' |work=ABS CBN News |date=Mayo 29, 2022 |access-date=Hunyo 2, 2022}}</ref> ===Hunyo=== * [[Hunyo 5]] – Si [[Gwendolyne Fourniol]] ng [[Negros Occidental]] ay kinoronahan bilang [[Miss World Philippines]] sa kaganapan ng koronasyon nito sa [[Miss World Philippines 2022|pageant]].<ref>Mga Sitasyon sa Miss World Philippines 2022<br>Ipinakikilala ng organisasyon ang 35 opisyal na delegado para sa 2022 pageant nito: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2022-announces-candidates/ |title=Inanunsyo ng Miss World Philippines 2022 ang 35 kandidato |work=[[Rappler]] |date=Abril 22, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} Inanunsyo ang Top 11 para sa kompetisyon ng pambansang kasuotan nito: * {{cite news |last1=Bracamonte |first1=Earl D.C. |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/05/31/2185033/miss-world-philippines-2022-bares-top-10-beach-beauties-top-11-best-national-costume |title=Inilabas ng Miss World Philippines 2022 ang nangungunang 10 magagandang babae sa dalampasigan, nangungunang 11 pinakamahusay sa pambansang kasuotan |work=[[Philstar.com]] |date=Mayo 31, 2022 |access-date=Hunyo 2, 2022 }} Nakatakdang koronasyon: * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/02/11/22/miss-world-ph-2022-coronation-night-set-on-may-29 |title=Ang gabi ng koronasyon ng Miss World PH 2022 ay nakatakda sa Mayo 29 |work=[[ABS-CBN News]] |date=Pebrero 11, 2022 |access-date=Pebrero 26, 2022 }} * {{cite news |last1=Basco |first1=Karl Cedrick |url=https://www.abs-cbn.com/amp/life/05/04/22/miss-world-philippines-2022-set-on-june-5 |title=Ang Miss World Philippines 2022 ay nakatakda sa Hunyo 5 |work=ABS-CBN News |date=Mayo 4, 2022 |access-date=Mayo 5, 2022 }} Paraan ng paglalaro: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/negros-occidental-gwendolyne-fourniol-winner-miss-world-philippines-2022/ |title=Si Gwendolyne Fourniol ng Negros Occidental ang Miss World Philippines 2022 |work=Rappler |date=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/06/06/22/gwendolyne-fourniol-crowned-miss-world-philippines-2022 |title=Si Gwendolyne Fourniol ng Negros Occidental ay kinoronahang Miss World Philippines 2022 |work=ABS-CBN News |date=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2022/6/6/Gwendolyne-Fourniol-crowned-Miss-World-Philippines-2022.html |title=Si Gwendolyne Fourniol mula sa Negros Occidental ay kinoronahang Miss World Philippines 2022 |work=[[CNN Pilipinas]] |petsa=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 |archive-date=Hunyo 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606013000/https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2022/6/6/Gwendolyne-Fourniol-crowned-Miss-World-Philippines-2022.html |url-status=dead }} * {{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/833980/negros-occidental-s-gwendolyne-fourniol-is-miss-world-philippines-2022/story/ |title=Si Gwendolyne Fourniol ng Negros Occidental ang Miss World Philippines 2022 |work=[[Balita sa GMA]] |date=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |last1=Pasajol |first1=Anne |last2=Adina |first2=Armin P. |url=https://entertainment.inquirer.net/451750/miss-world-philippines-2022-is-gwendolyne-fourniol-of-negros-occidental |title=Si Miss World Philippines 2022 ay si Gwendolyne Fourniol ng Negros Occidental |work=[[Inquirer.net]] |date=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }} * {{cite news |last1=Abad |first1=Ysa |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-gwendolyne-fourniol-miss-world-philippines-2022/ |title=Sino si Gwendolyne Fourniol, Miss World Philippines 2022? |work=Rappler |date=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 }}</ref> * [[Hunyo 7]] – Inanunsyo ng [[Cinemalaya Philippine Independent Film Festival]] ang nangungunang 13 finalist para sa kompetisyon ng full-length film nito sa 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/cinemalaya-full-length-film-finalists-2022/ |title=Inanunsyo ng Cinemalaya ang 13 finalist ng full-length film para sa 2022 |work=Rappler |date=Hunyo 7, 2022 |access-date=Hunyo 7, 2022}}</ref> * [[Hunyo 10]] – Idineklara ni Pangulong Duterte si [[Nora Aunor]], [[Salvacion Lim-Higgins]], [[Agnes Locsin]], [[Fides Cuyugan-Asensio]], [[Ricky Lee]], [[Gémino Abad]], [[Tony Mabesa]] at [[Marilou Diaz-Abaya]] bilang [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] para sa 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/national-artists-philippines-2022/ |title=Nora Aunor, Ricky Lee, Tony Mabesa kabilang sa 8 bagong Pambansang Alagad ng Sining |work=Rappler |date=Hunyo 10, 2022 |access-date=Hunyo 11, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/834588/malacanang-confers-new-national-artists/story/ |title=Nora Aunor, pitong iba pa, pinangalanang bagong Pambansang Alagad ng Sining |work=GMA News |date=Hunyo 10, 2022 |access-date=Hunyo 11, 2022}}</ref> * [[Hunyo 18]] – Ang kaganapan ng koronasyon ng [[Man of the World (pageant)|Man of the World]] [[Man of the World 2022|2022 pageant]] ay ginaganap sa [[Baguio]].<ref>{{cite news |last1=Dumaual |first1=Mario |url=https://www.abs-cbn.com/life/01/24/22/baguio-to-host-man-of-the-world-2022-global-pageant |title=Ang Baguio ang magho-host ng Man of the World 2022 global pageant |work=ABS CBN News |date=Enero 24, 2022 |access-date=Enero 25, 2022}}</ref> Ito ang unang pagkakataon na ang Pilipinas ang nag-host ng kaganapan.<ref>{{cite news |last1=Requintina |first1=Robert |url=https://mb.com.ph/2022/01/22/4th-man-of-the-world-pageant-to-be-held-in-baguio-city/ |title=Ika-4 na Man of the World Pageant na gaganapin sa Baguio City |work=Manila Bulletin |date=Enero 22, 2022 |access-date=Enero 25, 2022}}</ref> Si Aditya Khurana ng India ay kinoronahan bilang [[Man of the World (pageant)|Man of the World]] 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/06/19/22/ph-bet-finishes-2nd-runner-up-in-man-of-the-world |title=Si Nadim Elzein ng PH ay nagtapos bilang 2nd runner up sa Man of the World pageant |work=ABS CBN News |date=Hunyo 19, 2022 |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Adina |first1=Armin |url=https://entertainment.inquirer.net/453530/asia-dominates-man-of-the-world-pageant |title=Nangibabaw ang Asya sa Man of the World pageant |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Hunyo 19, 2022 |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> * [[Hunyo 19]] – Ang ''Basurero'', isang maikling pelikula na nagtatampok sa aktor na si [[Jericho Rosales]], ay nanalo ng Grand Jury Best Global Film award sa seremonya ng paggawad ng parangal sa Auntyland Film Festival 2022.<ref>{{cite news |last1=Pasajol |first1=Anne |url=https://entertainment.inquirer.net/453644/jericho-rosales-short-film-basurero-wins-best-global-film-at-new-york-based-festival |title=Ang maikling pelikula ni Jericho Rosales na 'Basurero' ay nanalo ng Best Global Film sa festival na nakabase sa New York |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Hunyo 20, 2022 |access-date=Hunyo 20, 2022}}</ref> * Hunyo 25 – Kinoronahang ''Miss International Queen'' si Fuschia Anne Ravena ng bansa sa taunang [[patimpalak ng kagandahan]], na itinuturing na pinakamalaking patimpalak para sa mga ''trans woman'', na idinaos sa [[Thailand]]. * [[Hunyo 29]] – Ang [[Jollibee]] ay kinikilala bilang "pinakamasarap na kadena ng pritong manok sa Amerika" ng website ng pagkain na Eater.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/15/22/jollibee-named-best-fried-chicken-chain-in-america |title=Jolibee ay pinangalanang 'pinakamasarap na kadena ng pritong manok sa Amerika' |work=ABS CBN News |date=Agosto 15, 2022 |access-date=Agosto 15, 2022}}</ref> ===Hulyo=== * [[Hulyo 6]] – Ang [[Bibingka]] ay kasama sa nangungunang 15 pinakamahusay na na-rate na keyk sa mundo ng [[TasteAtlas]].<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/food-drinks/bibingka-best-cakes-in-world-taste-atlas-july-2022/ |title=Ang Bibingka ay ang ika-13 pinakamahusay na keyk sa mundo, ayon sa Taste Atlas |work=Rappler |date=Hulyo 6, 2022 |access-date=Hulyo 9, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Viernes |first1=Frachesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/food/837350/bibingka-makes-it-to-taste-atlas-top-20-best-cakes-in-the-world/story/ |title=Nakapasok si Bibingka sa nangungunang 20 pinakamahusay na keyk sa mundo ng Taste Atlas |work=GMA News |date=Hulyo 7, 2022 |access-date=Hulyo 9, 2022}}</ref> * [[Hulyo 7]] – Limang restawran mula sa Pilipinas ang kasama sa listahan ng Top Restaurants in Asia 2022 ng Opinionated About Dining (OAD), isang pandaigdigang sistema ng pagraranggo.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/07/22/5-ph-eatery-among-top-restaurants-in-asia |title=Ang Toyo Eatery ng PH, Mecha Uma, Gallery by Chele ay kabilang sa mga nangungunang restawran sa Asya |work=ABS CBN News |date=Hulyo 7, 2022 |access-date=Hulyo 9, 2022}}</ref> * [[Hulyo 13]] – Ang [[Boracay]] ay kasama sa "World's 50 Greatest Mga Lugar sa 2022" ni [[Time|TIME Magazine]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/14/22/boracay-in-times-list-of-worlds-50-greatest-places |title='Paradise reborn': Ang Boracay ay nasa listahan ng TIME ng 50 Pinakamagandang Lugar sa Mundo sa 2022 |work=ABS CBN News |date=Hulyo 14, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/travel/boracay-included-world-greatest-places-2022-time-magazine/ |title=Ang Boracay ay isa sa 'Mga Pinakamagandang Lugar sa Mundo sa 2022,' ayon sa TIME |work=Rappler |date=Hulyo 14, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1178881 |title=Pinarangalan ang pagkakasama ng Boracay sa 50 Pinakamagagandang Lugar sa Mundo ng TIME |work=Philippine News Agency |date=Hulyo 13, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref> * [[Hulyo 16]]: ** Ang Boracay, Palawan, at [[Cebu]] ay kasama sa listahan ng "25 Pinakamagagandang Isla sa Mundo" ng magasin na Travel + Leisure na nakabase sa New York.<ref>{{cite news |last1=Basco |first1=Karl Cedrick |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/16/22/boracay-palawan-cebu-make-25-best-islands-list |title=Napabilang ang Boracay, Palawan, at Cebu sa listahan ng '25 pinakamahusay na isla sa mundo' ng Travel + Leisure |work=ABS CBN News |date=Hulyo 16, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ong |first1=Ghio |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/07/17/2195971/boracay-palawan-cebu-hailed-worlds-best-islands |title=Pinarangalan ang Boracay, Palawan, at Cebu bilang 'pinakamahusay na isla sa mundo' |work=The Philippine Star |date=Hulyo 17, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1179084 |title=Pinarangalan ang Boracay, Palawan at Cebu bilang Pinakamagandang Isla sa Mundo |work=Philippine News Agency |date=Hulyo 16, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref> ** Nakapasok si Alison Black sa Top 24 sa [[Miss at Mister Supranational|Miss Supranational]] [[Miss Supranational 2022|2022]] sa [[Nowy Sącz]], Poland.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/16/22/south-africa-bet-wins-miss-supranational-2022-ph-in-top-24 |title=Nanalo ang South African bilang Miss Supranational 2022; Nakapasok sa Top 24 si Alison Black ng Pilipinas |work=ABS CBN News |date=Hulyo 16, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/838368/alison-black-finishes-at-the-top-24-of-miss-supranational-2022/story/ |title=Nakapasok sa Top 24 ng Miss Supranational 2022 si Alison Black |work=GMA News |date=Hulyo 16, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref> ** Nag-uwi ng dalawang tansong medalya ang mga estudyanteng Pilipino sa ika-63 International Mathematical Olympiad (IMO) sa [[Oslo]], Norway.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/25/22/ph-bags-2-bronze-medals-in-intl-math-competition |title=Nakakuha ang PH ng 2 tansong medalya sa internasyonal na kompetisyon sa matematika |work=ABS CBN News |date=Hulyo 25, 2022 |access-date=Hulyo 28, 2022}}</ref> * [[Hulyo 17]] – Nakapasok si RaÉd Fernandez Al-Zghayér sa Top 20 sa [[Miss at Mister Supranational|Mister Supranational]] [[Mister Supranational 2022|2022]] sa Nowy Sącz.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/17/22/cuba-wins-mister-supranational-2022-ph-bet-in-top-20 |title=Nanalo ang Cuba Mister Supranational 2022; Nakapasok sa Top 20 ang taya ng Pilipinas |work=ABS CBN News |date=Hulyo 17, 2022 |access-date=Hulyo 24, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2022/7/17/PH-bet-top-20-mister-supranational-2022.html |title=Nakapasok sa top 20 ng Mister Supranational 2022 ang taya ng Pilipinas |work=CNN Philippines |date=Hulyo 17, 2022 |access-date=Hulyo 24, 2022 |archive-date=Hulyo 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721061939/https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2022/7/17/PH-bet-top-20-mister-supranational-2022.html |url-status=dead }}</ref> * [[Hulyo 22]] – Nanalo sina Angela Clare Lim Tan, Alexis Griff Genovatin at Arthur Caleb Co ng mga gintong medalya at isang pilak sa 2022 Copernicus Math Olympiad sa [[New York City]].<ref>{{cite news |last1=Tagala |first1=Don |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/26/22/young-pinoys-win-big-at-new-york-math-olympiad |title=Malaki ang panalo ng mga batang Pinoy sa New York math olympiad |work=ABS CBN News |date=Hulyo 26, 2022 |access-date=Hulyo 28, 2022}}</ref> * [[Hulyo 30]] – Nanalo ng mga pangunahing parangal ang aktres at ehekutibo ng [[ABS-CBN]] ​​na si [[Charo Santos-Concio]] at musikal na pelikulang ''Katips'' sa ika-70 FAMAS Awards na ginanap sa [[Tanghalang Metropolitan ng Maynila]].<ref>{{cite news |last1=Basco |first1=Karl Cedrick |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/07/30/22/charo-santos-katips-win-big-in-famas-awards |title=FAMAS: Nanalo si Charo Santos ng Best Actress, nakuha ng 'Katips' ang Best Picture |work=ABS CBN News |date=Hulyo 30, 2022 |access-date=Hulyo 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/list-winners-2022-famas-awards/ |title=BUONG LISTAHAN: Mga Nagwagi, 2022 FAMAS Awards |work=Rappler |date=Hulyo 30, 2022 |access-date=Hulyo 31, 2022}}</ref> * [[Hulyo 31]] – [[Nicole Borromeo]] ng Cebu ay kinoronahan [[Binibining Pilipinas|Binibining Pilipinas–International]] sa [[Binibining Pilipinas 2022|pageant's]] coronation event.<ref>Citations for Binibining Pilipinas 2022<br>Organisasyon ng 2022 na introducing ang opisyal na page240 mga rosters nito kasunod ng pag-withdraw ng tatlong kandidato: * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/amp/life/04/22/22/binibining-pilipinas-names-40-hopefuls-in-2022-pageant |title=Binibining Pilipinas names 40 candidates in 2022 pageant |date=April20 28, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/829400/binibining-pilipinas-2022-unveils-top-40-candidates/story/?amp |title=Inilabas ng Binibining Pilipinas 2022 ang nangungunang 40 kandidato |work=GMA News |date=Abril 22, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-announces-candidates-2022/ |title=Inihayag ng Binibining Pilipinas ang nangungunang 40 kandidato para sa 2022 |work=Rappler |date=Abril 22, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} * {{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/829900/binibining-pilipinas-nag-anunsyo-withdrawal-of-3-candidates/story/ |title=Binibining Pilipinas, nag-anunsyo ng withdrawal ng 2pril na kandidato |20pril=20000000000 |6= |access-date=Abril 28, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/04/27/22/bb-pilipinas-updates-roster-as-3-candidates-withdraw |title=Bb. Ina-update ng Pilipinas ang listahan ng mga kandidato para sa 2022 matapos ang pag-atras ng 3 kandidato |work=ABS CBN News |date=Abril 27, 2022 |access-date=Abril 28, 2022 }} Kandidatong nanalo ng mga espesyal na parangal sa paunang kompetisyon: * {{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/165982/winners-of-special-awards-at-binibining-pilipinas-2022-announced-a721-20220531 |title=Herlene Nicole Budol, Diana Mackey, nanalo ng mga espesyal na parangal sa Binibining Pilipinas 2022 |work=Philippine Entertainment Portal |date=Mayo 31, 2022 |access-date=Hunyo 2, 2022 }} Nakatakdang koronasyon: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-sets-date-2022-coronation-night/ |title=Itinakda ng Binibining Pilipinas ang petsa para sa gabi ng koronasyon sa 2022 |work=Rappler |date=Hulyo 1, 2022 |access-date=Hulyo 1, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/04/22/final-date-venue-for-bb-pilipinas-2022-announced |title=Inihayag ang huling petsa at lugar para sa Binibining Pilipinas 2022 |work=ABS CBN News |date=Hulyo 4, 2022 |access-date=Hulyo 9, 2022 }} Paraan ng paggaganapan ng patimpalak: * {{cite news |last1=Reyes |first1=Shiela |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/01/22/cebus-nicole-borromeo-crowned-binibining-pilipinas-international-2022 |title=Cebu's Nicole Borromeo crowned Binibining Pilipinas International 2022 |work=ABS CBN News |date=August 1August2 2022 }} * {{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/840025/nicole-borromeo-of-cebu-is-binibining-pilipinas-international-2022/story/ |title=Nicole Borromeo of Cebu International is Bini22GMA News |date=Agosto 1, 2022 |access-date=Agosto 1, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/cebu-nicole-borromeo-winner-binibining-pilipinas-international-2022/ |title=Cebu's Nicole Borromeo is Binibining Pilipinas International 2022 |work=Rappler |date=Agosto=22 |access=August 22 |6=2022 }} * {{cite news |last1=Abad |first1=Ysa |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-nicole-borromeo-binibining-pilipinas-international-2022/ |title=Sino si Nicole Borromeo, Binibining Pilipinas International 2022? |work=Rappler |date=Agosto 1, 2022 |access-date=Agosto 1, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.bbpilipinas.com/news/details/Bb-Pilipinas-crowns-2022-queens |title=Bb. Pilipinas kinoronahan ang mga reyna ng 2022 |work=Binibining Pilipinas |date=Agosto 1, 2022 |access-date=Agosto 1, 2022 |archive-date=Agosto 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813132116/https://www.bbpilipinas.com/news/details/Bb-Pilipinas-crowns-2022-queens |url-status=dead }}</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 6]] – Si Jenny Ramp ng [[Tarlac]] ay kinoronahan bilang [[Miss Philippines Earth]] sa kaganapan ng koronasyon nito sa [[Miss Philippines Earth 2022|pageant's]].<ref>Mga Sitasyon para sa Miss Philippines Earth 2022<br>Ipinakikilala ng organisasyon ang 20 opisyal na delegado para sa 2022 pageant at ina-update ang mga listahan nito kasunod ng diskwalipikasyon ng tatlong kandidato: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/photos-miss-philippines-earth-2022-candidates/ |title=SA MGA LARAWAN: Mga opisyal na kandidato ng Miss Philippines Earth 2022 |work=Rappler |date=Mayo 18, 2022 |access-date=Hunyo 11, 2022}} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/05/18/22/in-photos-41-official-candidates-of-miss-ph-earth-2022 |title=SA MGA LARAWAN: 41 opisyal na kandidato ng Miss Philippines Earth 2022 |work=ABS CBN News |date=Mayo 18, 2022 |access-date=Hunyo 11, 2022}} * {{cite news |last1=Dumaual |first1=Mario |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/15/22/miss-philippines-earth-pageant-disqualifies-3-candidates |title=Diskuwalipikado ng Miss PH Earth pageant ang 3 kandidato dahil sa mga kinakailangan sa taas |work=ABS CBN News |date=Hulyo 15, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-philippines-earth-2022-candidate-says-disqualified-over-height/ |title=Tatlong kandidato ng Miss Philippines Earth 2022 ang nadiskwalipika dahil sa taas |work=Rappler |date=Hulyo 14, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}} * {{cite news |last1=Dumaual |first1=Mario |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/16/22/who-made-it-to-miss-philippines-earth-top-20 |title=Pinangalanan ng Miss PH Earth ang top 20 na kandidato |work=ABS CBN News |date=Hulyo 16, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/list-miss-philippines-earth-2022-top-20-candidates/ |title=LIST: Miss Philippines Earth 2022 Top 20 candidates |work=Rappler |date=Hulyo 17, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}} Nakatakdang koronasyon: * {{cite news |last1=Requintina |first1=Robert |url=https://mb.com.ph/2022/07/16/watch-miss-philippines-earth-2022-reveals-top-20-finalists/ |title=PANOORIN! Inihayag ng Miss Philippines Earth 2022 ang Top 20 finalists |work=Manila Bulletin |date=Hulyo 16, 2022 |access-date=Hulyo 17, 2022}} Paraan ng pagsali sa patimpalak: * {{cite news |last1=Basco |first1=Karl Cedrick |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/06/22/jenny-ramp-wins-miss-philippines-earth-2022 |title=Jenny Ramp, nanalo bilang Miss Philippines Earth 2022 |work=ABS CBN News |date=Agosto 6, 2022 |access-date=Agosto 6, 2022}} * {{cite news |last1=Roque |first1=Nika |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/840716/jenny-ramp-of-santa-ignacia-tarlac-is-miss-philippines-earth-2022/story/?just_in |title=Si Jenny Ramp ng Santa Ignacia, Tarlac ang Miss Philippines Earth 2022 |work=GMA News |date=Agosto 6, 2022 |access-date=Agosto 6, 2022}}</ref> * [[Agosto 8]]: ** Inilabas ng Airbnb ang listahan ng 12 pinakamahusay na host nito na wala pang 30 taong gulang sa rehiyon ng Asia Pacific, at kabilang dito sina Dwyane Yra Dinglasan at Deo Dia.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/08/22/2-pinoys-among-airbnbs-top-under-30-hosts-in-asiapac |title=2 Mga Pilipino kabilang sa mga nangungunang host ng Airbnb na wala pang 30 taong gulang sa Asia Pacific |work=ABS CBN News |date=Agosto 8, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022}}</ref> ** Ang [[Tortang talong]] ay kasama sa pinakamasarap na ulam na itlog sa mundo ng TasteAtlas.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/food-drinks/taste-atlas-names-tortang-talog-best-egg-dish-balut-worst-august-2022/ |title=Eggciting! Pinangalanan ng Taste Atlas ang Tortang Talong bilang ang pinakamahusay na niraranggo na ulam na may itlog sa buong mundo |work=Rappler |date=Agosto 8, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/food/841067/tortang-talong-is-the-best-egg-dish-balut-worst-according-to-tasteatlas/story/ |title=Ang Tortang Talong ang pinakamasarap na ulam na may itlog, ang Balut ang pinakamasama ayon sa TasteAtlas |work=GMA News |date=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022}}</ref> * [[Agosto 10]] – Tatlong restawran sa Pilipinas ang kinikilala ng isang online guidebook na nakabase sa Italya bilang kabilang sa mga pinakamagagandang [[pizza]] na lugar sa rehiyon ng Asia-Pacific.<ref>{{cite balita |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/10/22/3-ph-restaurants-among-best-pizza-spots-in-asia-pacific |title=3 restawran sa Pilipinas kabilang sa mga pinakamagandang lugar ng pizza sa Asya-Pasipiko |work=ABS CBN News |date=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 11, 2022}}</ref> * [[Agosto 12]]: ** Ang mga sikat na [[Mga Bilanggong Sumasayaw ng CPDRC|Mga Bilanggong Sumasayaw ng Cebu Provincial Detention and Rehabilitation Center]] ay muling inilunsad ng pamahalaang panlalawigan ng [[Cebu]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/08/12/22/cebu-dancing-inmates-are-back |title=Bumalik na ang mga bilanggong sumasayaw ng Cebu |work=ABS CBN News |date=Agosto 12, 2022 |access-date=Agosto 12, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/regions/841353/cebu-relaunches-famous-dancing-inmates/story/?just_in |title=Inilunsad muli ng Cebu ang mga sikat na 'Bilanggong Sumasayaw' |work=GMA News |date=Agosto 12, 2022 |access-date=Agosto 12, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Macasero |first1=Ryan |url=https://www.rappler.com/nation/visayas/cebu-dancing-inmates-perform-again-august-2022/ |title=Muling nagtatanghal sa publiko ang mga dancing inmates ng Cebu pagkatapos ng mahigit 2 taon |work=Rappler |date=Agosto 12, 2022 |access-date=Agosto 12, 2022}}</ref> ** ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'', ang [[Listahan ng pinakamatagal na serye sa telebisyon sa Pilipinas|pinakamatagal na]] na serye sa telebisyon ng bansa na ipinalabas noong 2015, ay nagtapos ayon sa inanunsyo ng aktor na si [[Coco Martin]] sa episode nito na [[Hulyo 22]].<ref>Para sa Katapusan ng FPJ's Ang Probinsyano: * {{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/series/coco-martin-announces-fpj-ang-probinsyano-finale/ |title=Coco Martin announces finale of 'FPJ's Ang Probinsyano' |work=Rappler |date=July 23, 2022 |access-date=2022},} * {{cite news |last1=Dumaual |first1=Miguel |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/07/22/22/probinsyano-counts-down-to-finale-darna-arrives-august-15 |title='Probinsyano' counts down to finale; Ipapalabas ang 'Darna' sa Agosto 15 |work=ABS CBN News |date=Hulyo 22, 2022 |access-date=Hulyo 24, 2022}} * {{cite news |last1=Cruz |first1=Dana |url=https://entertainment.inquirer.net/460517/fpjs-ang-probinsyano-officially-ends-after-nearly-7-years |title='Opisyal nang nagwakas ang FPJ's Ang Probinsyano' pagkatapos ng halos 7 taon |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Agosto 13, 2022 |access-date=Agosto 13, 2022}} * {{cite news |last1=Dumaual |first1=Miguel |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/08/13/22/ang-probinsyano-ending-heres-who-lived-died-in-finale |title='Ang Probinsyano' ending: Narito kung sino ang nabuhay, namatay sa finale |work=ABS CBN News |date=Agosto 13, 2022 |access-date=Agosto 13, 2022}}</ref> ** Ang unang paglabas para sa koleksyon ng [[non-fungible token]] ng ''[[Idol Philippines]]'' ay magaganap bilang bahagi ng isang [[promosyon (marketing)|promosyon]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/10/22/idol-philippines-to-launch-own-nfts |title='Idol Philippines' para maglunsad ng sariling mga NFT |work=ABS CBN News |date=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 30, 2022}}</ref> Ang kompetisyon sa pag-awit sa telebisyon ang naging unang programa sa telebisyon sa Pilipinas na naglunsad ng sarili nitong koleksyon ng NFT.<ref>{{cite news |title=Umikit ng kasaysayan ang 'Idol PH' ng ABS-CBN bilang unang programang Pilipino na naglunsad ng NFTS |url=https://mb.com.ph/2022/08/18/abs-cbns-idol-ph-makes-history-as-first-filipino-program-to-launch-nfts/ |access-date=28 Agosto 2022 |work=Manila Bulletin |date=18 Agosto 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Umikit ng kasaysayan ang 'Idol PH' bilang unang lokal na palabas na naglunsad ng mga NFT |url=https://manilastandard.net/showbitz/314252794/idol-ph-makes-history-as-first-local-show-to-launch-nfts.html |access-date=28 Agosto 2022 |work=Maynila Standard |date=18 Agosto 2022}}</ref> * [[Agosto 14]] – Nanalo ng mga pangunahing premyo ang ''The Baseball Player'' at ''Blue Room'' sa [[Cinemalaya Philippine Independent Film Festival]] 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/841559/the-baseball-player-blue-room-win-big-in-cinemalaya-2022/story/ |title='The Baseball Player,' 'Blue Room', nanalo nang malaki sa Cinemalaya 2022 |work=GMA News |date=Agosto 14, 2022 |access-date=Agosto 15, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/the-baseball-player-blue-room-winners-cinemalaya-2022/ |title='The Baseball Player,' 'Blue Room', nanalo sa Cinemalaya 2022 |work=Rappler |date=Agosto 15, 2022 |access-date=Agosto 15, 2022}}</ref> * [[Agosto 18]] – Apat na pinta ni [[Fernando Amorsolo]], ang unang [[Pambansang Artista ng Pilipinas]], ang ipinagkaloob sa [[Pambansang Museo ng Pilipinas]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/22/22/4-amorsolo-paintings-donated-to-national-museum |title=4 Mga pinta ni Amorsolo na ipinagkaloob sa Pambansang Museo |work=ABS CBN News |date=Agosto 22, 2022 |access-date=Agosto 23, 2022}}</ref> * [[Agosto 19]] – Ang [[Kare-kare]] ay kasama sa 100 pinakamahusay na nilutong nilaga sa mundo ng TasteAtlas.<ref>{{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/food/843228/kare-kare-among-taste-atlas-100-best-rated-stews/story/ |title=Kare-kare kabilang sa 100 nilagang may pinakamataas na rating sa Taste Atlas |work=GMA News |date=Agosto 30, 2022 |access-date=Agosto 31, 2022}}</ref> * [[Agosto 20]] – ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'' ang nanalo ng Top Media Publisher Award sa [[TikTok]] Awards Philippines 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/hashtag/content/842200/kapuso-mo-jessica-soho-named-top-media-publisher-at-tiktok-awards-2022/story/ |title='Kapuso Mo, Jessica Soho' itinanghal na Top Media Publisher sa TikTok Awards 2022! |work=GMA News |date=Agosto 20, 2022 |access-date=Agosto 30, 2022}}</ref> * [[Agosto 26]] – ''[[The Broken Marriage Vow]]'', ang adaptasyon ng [[ABS-CBN]] ​​sa sikat na pandaigdigang drama ng [[BBC One]] na "[[Doctor Foster (serye sa TV)|Doctor Foster]]", ay nanalo ng kategoryang Best TV Format Adaptation (Scripted) in Asia sa ContentAsia Awards sa [[Bangkok]], Thailand.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/08/26/22/the-broken-marriage-vow-wins-best-tv-adaptation-at-contentasia-awards |title='The Broken Marriage Vow' ay nanalo ng best TV adaptation sa ContentAsia Awards |work=ABS CBN News |date=Agosto 26, 2022 |access-date=Agosto 27, 2022}}</ref> * [[Agosto 29]] – Inilabas ng Vogue Philippines ang unang isyu nito na nagtatampok kay Chloe Magno, isang modelong Pilipino-Amerikano mula sa Davao.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/843131/vogue-philippines-unveils-maiden-issue-featuring-filipino-american-model-chloe-magno/story/ |title=Inilabas ng Vogue Philippines ang unang isyu na nagtatampok sa modelong Pilipino-Amerikano na si Chloe Magno |work=GMA News |date=Agosto 29, 2022 |access-date=Agosto 30, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/29/22/vogue-philippines-unveils-first-cover-star |title=Inilabas ng Vogue Philippines ang unang bituin sa pabalat |work=ABS CBN News |date=Agosto 29, 2022 |access-date=Agosto 30, 2022}}</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 5]] – Ang aktres ng ABS-CBN na si [[Belle Mariano]] ay pinangalanang isa sa mga nakatanggap ng Outstanding Asian Star Prize sa 2022 Seoul International Drama Awards.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/09/05/22/belle-mariano-named-outstanding-asian-star-at-seoul-awards |title=Belle Mariano ay pinangalanang Outstanding Asian Star sa Seoul International Drama Awards |work=ABS CBN News |date=Setyembre 5, 2022 |access-date=Setyembre 5, 2022}}</ref> Noong [[Setyembre 22]], sa wakas ay natanggap ni Mariano ang kanyang Outstanding Asian Star award sa Seoul International Drama Awards sa South Korea.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/09/22/22/belle-mariano-wins-in-seoul-international-drama-awards |title=Natanggap ni Belle Mariano ang Natatanging Bituing Asyano sa Seoul International Drama Awards |work=ABS CBN News |date=Setyembre 22, 2022 |access-date=Setyembre 22, 2022}}</ref> * [[Setyembre 8]] – Pinangalanan ang Pilipinas sa ika-29 na World Travel Awards bilang nangungunang destinasyon para sa beach at diving sa [[Asia]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/travel/844268/philippines-named-asia-s-leading-beach-and-dive-destination-by-the-world-travel-awards/story/ |title=Hinirang ng World Travel Awards ang Pilipinas bilang nangungunang destinasyon para sa beach at diving sa Asya |work=[[GMA News Online]] |date=Setyembre 9, 2022 |access-date=Setyembre 12, 2022}}</ref> * [[Setyembre 13]] – Ang patimpalak sa pagsulat ng kanta na "[[Himig Handog|Kapamilya Himig Handog]]" at ang kampanya sa panloob na komunikasyon na "Act As If You Have the Virus" ng ABS-CBN ang nanalo ng pinakamataas na premyo sa prestihiyosong 2022 Silver Quill Awards na ibinigay ng International Association of Business Communicators (IABC) Asia Pacific.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/09/13/22/abs-cbn-bags-2-silver-quill-awards-from-iabc-asia-pacific |title=Nakatanggap ang ABS-CBN ng 2 Silver Quill Awards mula sa IABC Asia Pacific |work=ABS CBN News |date=Setyembre 13, 2022 |access-date=Setyembre 16, 2022}}</ref> * [[Setyembre 18]] – Si Khimo Gumatay ng [[Makati]] ay naging pangalawang ''[[Idol Pilipinas]]'' grand champion.<ref>{{cite news |last1=Antonio |first1=Josiah |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/09/18/22/himokhimopine-gusea-wintitulo Nanalo si Gumatay sa 'Idol Philippines' season 2 |work=ABS CBN News |date=September 18, 2022 |access-date=September 18, 2022}}</ref> * [[Setyembre 20]]: ** Ang Museo ng Pag-asa ng Angat Buhay Foundation ay binuksan sa publiko.<ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/9/17/robredo-museo-ng-pag-asa-opening.html |title=Robredo's 'Museo ng Pag-asa' to open on Sept. 20 |work=CNN Philippines |date=September 17, 2022 |access-date 2022 | |archive-date=Setyembre 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917133909/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/9/17/robredo-museo-ng-pag-asa-opening.html |refteurl-state |last1=Untalan |first1=Sherlyn |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/845190/robredo-museo-ng-pag-asa-to-open-on-tuesday/story/ |title=Robredo: Museo ng Pag-asa, bubuksan sa Martes |work=GMA News |date=Setyembre 17, 2022 |access-date=Setyembre 17, 2022}}</ref> ** Ang makatang Pilipino-South African na si Jim Pascual Agustin ay ginawaran ng 2022 Gaudy Boy Poetry Book Prize ng Singapore Unbound, isang press na nakabase sa New York, para sa kanyang akdang "Waking Up to the pattern Left by a Snail Overnight".<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/09/21/22/filipino-poets-manuscript-wins-ny-book-prize |title=Manuskripto ng Pilipino na may mga tula tungkol sa batas militar, nanalo ng premyong aklat sa NY |work=ABS CBN News |date=Setyembre 21, 2022 |access-date=Setyembre 22, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/845451/filipino-poet-awarded-ny-book-prize-for-manuscript-with-martial-law-pieces/story/ |title=Iginawad sa makatang Pilipino ang premyong aklat ng NY para sa manuskrito na may mga piyesa ng batas militar |work=GMA News |date=Setyembre 20, 2022 |access-date=Setyembre 22, 2022}}</ref> * [[Setyembre 25]]: ** Ang [[Museo Pambata]] ay muling binuksan sa publiko.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/09/15/22/museo-pambata-set-to-reopen-this-september |title=Museo Pambata nakatakdang muling buksan ngayong Setyembre |work=ABS CBN News |date=Setyembre 15, 2022 |access-date=Setyembre 16, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/museo-pambata-reopening-public-september-2022/ |title=Sa wakas! Muling magbubukas sa publiko ang Museo Pambata sa Setyembre |work=Rappler |date=Setyembre 14, 2022 |access-date=Setyembre 16, 2022}}</ref> ** Si [[Lea Salonga]] ay pinangalanang isa sa mga nakatanggap ng [[TIME100 Impact Awards]] ng [[Time]] magazine para sa taong 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/09/27/22/lea-salonga-among-time-magazines-impact-awardees |title=Si Lea Salonga ay kabilang sa mga nakatanggap ng Impact award ng Time magazine |work=ABS CBN News |date=Setyembre 27, 2022 |access-date=Setyembre 27, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/846167/lea-salonga-voice-of-disney-princesses-among-time100-impact-awardees/story/ |title=Si Lea Salonga, 'Tinog ng mga Prinsesa ng Disney,' ay kabilang sa Mga Ginawaran ng TIME100 Impact |work=GMA News |date=Setyembre 27, 2022 |access-date=Setyembre 27, 2022}}</ref> * [[Setyembre 27]] – Ang [[Philippine International Convention Center]] (PICC) ay idineklarang isang pambansang kayamanang pangkultura.<ref>{{cite news |last1=Severo |first1=Jan Milo |url=https://www.philstar.com/lifestyle/arts-and-culture/2022/09/28/2212868/picc-declared-national-cultural-treasure |title=Idineklarang Pambansang Kayamanan ng Kultura ang PICC |work=The Philippine Star |date=Setyembre 28, 2022 |access-date=Setyembre 30, 2022}}</ref> * [[Setyembre 28]] – Ang [[Lumpiang Shanghai]] ay kasama sa Nangungunang 50 pinakamagagandang street snacks sa buong mundo ayon sa TasteAtlas.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/food/846328/tasteatlas-ranks-lumpiang-shanghai-as-the-world-s-2nd-best-street-food/story/ |title=Niraranggo ng TasteAtlas ang Lumpiang Shanghai bilang pangalawa sa pinakamahusay na street food sa mundo |work=GMA News |date=Setyembre 28, 2022 |access-date=Setyembre 28, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/food-drinks/lumpiang-shanghai-ranking-best-street-world-tasteatlas-2022/ |title=Ganito tayo kasaya! Ang Lumpiang Shanghai ay pangalawa sa Pinakamahusay na Pagkaing Kalye sa Mundo, ayon sa TasteAtlas |work=Rappler |date=Setyembre 28, 2022 |access-date=Setyembre 28, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/09/29/22/lumpiang-shanghai-in-tasteatlas-best-street-food-list |title=Ang Lumpiang Shanghai ay nasa listahan ng pinakamahusay na pagkaing kalye ng TasteAtlas |work=ABS CBN News |date=Setyembre 29, 2022 |access-date=Setyembre 30, 2022}}</ref> * [[Setyembre 29]]: ** Ang pinuno ng [[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]] na si Regina "Ging" Reyes ay pinangalanang 2022 Southeast Asia Laureate para sa Women in News Editorial Leadership ng World Association of News Publishers para sa kanyang natatanging kontribusyon sa newsroom, integridad sa editoryal, at natatanging pamumuno.<ref>{{cite news |last1=Canoy |first1=Jeff |url=https://www.abs-cbn.com/news/09/29/22/abs-cbn-news-chief-is-2022-southeast-asia-laureate-for-women-in-news-editorial-leadership |title=Hinirang si Ging Reyes, pinuno ng ABS-CBN News, bilang 2022 Southeast Asia Laureate para sa WAN-IFRA Women in News Editorial Leadership |work=ABS CBN News |date=Setyembre 29, 2022 |access-date=Setyembre 30, 2022}}</ref> ** [[GMA News and Public Affairs]] Ang kampanyang "Dapat Totoo" ay nanalo ng parangal na Best in Audience Engagement sa Digital Media Awards Worldwide na inorganisa ng World Association of News Publishers.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/hashtag/content/846413/gma-s-dapat-totoo-campaign-wins-best-in-audience-engagement-at-digital-media-awards-worldwide/story/?just_in |title=Nanalo ang kampanyang 'Dapat Totoo' ng GMA ng Best in Audience Engagement sa Digital Media Awards Worldwide |work=GMA News |date=Setyembre 30, 2022 |access-date=Setyembre 30, 2022}}</ref> * [[Setyembre 30]] – 16 na palabas at personalidad ng ABS-CBN ang nominado bilang pambansang panalo ng Asian Academy Creative Awards.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/09/30/22/abs-cbn-gets-16-natl-wins-in-asian-academy-creative-awards |title=Nakuha ng ABS-CBN 16 na pambansang panalo sa Asian Academy Creative Awards |work=ABS CBN News |date=Setyembre 30, 2022 |access-date=Oktubre 1, 2022}}</ref> ===Oktubre=== * [[Oktubre 1]] – Nanalo si Joshua De Sequera ng 1st runner-up sa Manhunt International 2022 pageant sa Maynila.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/03/22/ph-bet-is-manhunt-international-2022-1st-runner-up |title=Pinakamahusay na taya ni Joshua De Sequera sa Manhunt International 2022 1st runner-up |work=ABS CBN News |date=Oktubre 3, 2022 |access-date=Oktubre 5, 2022}}</ref> * [[Oktubre 4]] – Ang Shangri-La Boracay at El Nido Resorts ay binoto bilang isa sa mga pinakamahusay sa mundo sa Conde Nast Traveler's Readers' Choice Awards para sa 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/05/22/2-ph-resorts-voted-among-best-in-the-world |title=2 Mga resort sa Pilipinas, kabilang sa mga pinakamahusay sa mundo |work=ABS CBN News |date=Oktubre 5, 2022 |access-date=Oktubre 5, 2022}}</ref> * [[Oktubre 7]] – Ang likhang sining na [[Tumindig]], na nilikha ni Kevin Eric Raymundo, mas kilala bilang "[[Tarantadong Kalbo]]", ay kabilang sa siyam na proyektong Pilipino na kinilala sa Good Design Awards 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/filipino-cartoonist-tarantadong-kalbo-wins-international-award-for-tumindig/ |title=Nanalo ng internasyonal na parangal ang Pilipinong kartunistang si Tarantadong Kalbo para sa 'Tumindig' |work=Rappler |date=Oktubre 8, 2022 |access-date=Oktubre 9, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/08/22/tarantadong-kalbos-artwork-wins-good-design-award |title='Tumindig' na likhang sining ng Tarantadong Kalbo ay nanalo ng Good Design Award |work=ABS CBN News |date=Oktubre 8, 2022 |access-date=Oktubre 9, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mantaring |first1=Jelo Ritzhie |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/10/8/Tumindig-artwork-Filipino-projects-Good-Design-Awards-2022.html |title=Likhang sining ng Tumindig, 8 iba pang proyektong Pilipino ang nanalo ng mga internasyonal na parangal sa disenyo |work=CNN Philippines |date=Oktubre 8, 2022 |access-date=Oktubre 9, 2022 |archive-date=Oktubre 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009122933/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/10/8/Tumindig-artwork-Filipino-projects-Good-Design-Awards-2022.html |url-status=dead }}</ref> * [[Oktubre 12]] – Si [[Precious Paula Nicole]] ang naging unang nagwagi ng ''[[Drag Race Philippines]]'' sa pagtatapos ng serye sa Okada Manila.<ref>{{cite news |last1=Antonio |first1=Josiah |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/12/22/precious-paula-nicole-is-the-1st-drag-race-ph-winner |title=Si Precious Paula Nicole ang unang nagwagi sa 'Drag Race Philippines' |work=ABS CBN News |date=Oktubre 12, 2022 |access-date=Oktubre 14, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/847859/precious-paula-nicole-is-the-first-drag-race-philippines-superstar/story/ |title=Si Precious Paula Nicole ang unang superstar sa 'Drag Race Philippines' |work=GMA News |date=Oktubre 12, 2022 |access-date=Oktubre 14, 2022}}</ref> * [[Oktubre 14]]: ** Ang [[Chicken inasal]] ay nasa ika-5 pwesto sa 50 pwesto sa pinakabagong listahan ng mga pinakamasarap na putahe ng manok sa buong mundo ng Taste Atlas.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/15/22/inasal-na-manok-ranks-5th-in-taste-atlas-list-of-best-chicken-dishes |title='Inasal na manok' ay nasa ika-5 pwesto sa listahan ng mga pinakamasarap na putahe ng manok ng Taste Atlas |work=ABS CBN News |date=Oktubre 15, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/life-and-style/food-drinks/chicken-inasal-ranking-worldwide-tasteatlas-2022/ |title=Oks manoks! Ang Chicken Inasal ay ika-5 sa Pinakamagandang Ulam na Manok sa Mundo, ayon sa TasteAtlas |work=Rappler |date=Oktubre 15, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref> ** Nakapasok si [[Gabrielle Basiano]] sa Top 20 sa Miss Intercontinental 2022 sa [[Egypt]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/07/21/22/date-venue-for-miss-intercontinental-2022-announced |title=Inihayag ang huling petsa, lugar para sa Miss Intercontinental 2022 |work=ABS CBN News |date=Hulyo 21, 2022 |access-date=Agosto 5, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/15/22/gabrielle-basiano-ends-miss-intercontinental-journey |title=Tinapos ni Gabrielle Basiano ang paglalakbay sa Miss Intercontinental 2022 |work=ABS CBN News |date=Oktubre 15, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref> * [[Oktubre 15]] – Nakapasok si Chelsea Fernandez sa Top 15 sa [[Miss Globe]] 2022 sa [[Tirana]], Albania.<ref>Mga Sitasyon para sa Miss Globe 2022<br>Nanalo si Fernandez sa Head-to-Head Challenge: * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/847763/philippines-chelsea-fernandez-wins-miss-globe-s-head-to-head-challenge/story/ |title=Nanalo si Chelsea Fernandez ng Pilipinas sa Head to Head Challenge ng Miss Globe |work=GMA News |date=Oktubre 12, 2022 |access-date=Oktubre 12, 2022}} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/11/22/ph-bet-wins-miss-globe-2022-head-to-head-challenge |title=Panalo si Chelsea Fernandez sa hamon ng head-to-head sa Miss Globe 2022 |work=GMA News |date=Oktubre 11, 2022 |access-date=Oktubre 12, 2022}} Tagapagtanghal sa mismong patimpalak: * {{cite news |last1=Gabieta |first1=Joey |url=https://lifestyle.inquirer.net/411553/2-beauty-queens-from-samar-bag-major-bb-pilinas-titles/ |title=2 beauty queens mula sa Samar ang nanalo bilang major Bb. Mga titulo ng Pilipinas |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Agosto 1, 2022 |access-date=Agosto 5, 2022}} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/16/22/chelsea-fernandez-ends-miss-globe-2022-journey |title=Tinapos ni Chelsea Fernandez ang paglalakbay sa Miss Globe 2022 |work=ABS CBN News |date=Oktubre 16, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref> * [[Oktubre 19]] – Ang beauty queen-actress na si [[Pia Wurtzbach]] ang naging pinakamataas na kumikitang Instagram user mula sa Pilipinas noong 2021, ayon sa NetCredit.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/19/22/pia-wurtzbach-is-phs-biggest-instagram-earner-study |title=Sa Pilipinas, si Pia Wurtzbach ang pinakamalaking kumita sa Instagram noong 2021: pag-aaral |work=ABS CBN News |date=Oktubre 19, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref> * [[Oktubre 25]] – Nakapasok si [[Roberta Tamondong]] sa Top 20 sa [[Miss Grand International]] [[Miss Grand International 2022|2022]] sa [[Bali]] at [[Jakarta]], Indonesia.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/08/05/22/miss-world-ph-congratulates-roberta-tamondong |title=Binabati ng Miss World PH si Roberta Tamondong sa panalo ng Bb. Pilipinas Grand International |work=ABS CBN News |date=Agosto 5, 2022 |access-date=Agosto 5, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/25/22/brazil-wins-miss-grand-international-2022-ph-in-top-20 |title=Si Isabella Menin ng Brazil ang nanalo bilang Miss Grand International 2022; Nakapasok ang Pilipinas sa Top 20 |work=ABS CBN News |date=Oktubre 25, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/849293/roberta-tamondong-finishes-in-the-top-20-of-miss-grand-international/story/ |title=Nakapasok si Roberta Tamondong sa Top 20 ng Miss Grand International |work=GMA News |date=Oktubre 25, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref> Kalaunan ay hinirang siya ng organisasyon bilang ika-5 runner-up noong [[Oktubre 30]], kasunod ng pagbibitiw ni Yuvna Rinishta ng [[Mauritius]], tatlong araw pagkatapos ng gabi ng koronasyon.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/31/22/roberta-tamondong-appointed-5th-runner-up-of-miss-grand |title=Itinalaga si Roberta Tamondong bilang ika-5 runner-up ng Miss Grand International |work=ABS CBN News |date=Oktubre 31, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/849812/roberta-tamondong-appointed-as-new-miss-grand-international-5th-runner-up/story/ |title=Itinalaga si Roberta Tamondong bilang bagong ika-5 runner-up ng Miss Grand International |work=GMA News |date=Oktubre 30, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref> * [[Oktubre 30]] – MJ Ordillano Nanalo ng ika-4 na runner-up sa patimpalak na [[Mister International 2022]] sa Quezon City.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/dominican-republic-manuel-franco-is-mister-international-2022/ |title=Si Manuel Franco ng Dominican Republic ang Mister International 2022 |work=Rappler |date=Oktubre 31, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Adina |first1=Armin |url=https://entertainment.inquirer.net/470344/dominicam-republic-wins-mister-international-2022-ph-bet-finishes-fifth |title=Nanalo ang Dominican Republic sa Mister International 2022; Pumanglima ang taya ng PH |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Oktubre 30, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Nanalo si [[Kylie Verzosa]] ng Best Actress para sa kanyang papel sa ''The Housemaid'' sa [[Distinctive International Arab Festivals Awards]] (DIAFA) 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/kylie-verzosa-wins-best-actress-distinctive-international-arab-festivals-awards-2022/ |title=Nanalo si Kylie Verzosa ng Best Actress sa Distinctive International Arab Festivals Awards 2022 |work=Rappler |date=Nobyembre 6, 2022 |access-date=Nobyembre 6, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminite/850448/kylie-verzosa-wins-best-actress-for-the-housemaid-in-diafa-2022/story/ |title=Nanalo si Kylie Verzosa ng Best Actress para sa 'The Housemaid' sa DIAFA 2022 |work=GMA News |date=Nobyembre 5, 2022 |access-date=Nobyembre 6, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 7]] – Inanunsyo ng [[Binibining Pilipinas|Binibining Pilipinas Charities]] ang kanilang pag-atras sa prangkisa ng [[Miss Grand International]] (MGI).<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-withdraws-miss-grand-international-franchise/ |title=Umatras ang Binibining Pilipinas sa prangkisa ng Miss Grand International |work=[[Rappler]] |date=Nobyembre 7, 2022 |access-date=Nobyembre 8, 2022}}</ref> Sa [[Nobyembre 24]], inilunsad ng MGI at ALV Pageant Circle ang patimpalak na Miss Grand Philippines.<ref>{{cite news |last=Viernes |first=Franchesca |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/852548/alv-pageant-circle-launches-miss-grand-philippines/story/ |title=Inilunsad ng ALV Pageant Circle ang Miss Grand Philippines |work=[[GMA News Online]] |date=Nobyembre 24, 2022 |access-date=Nobyembre 25, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 10]] – Pinangalanan ng Wanderlust Travel Magazine ang Palawan bilang "Pinakakanais-nais na Isla" sa mundo para sa 2022.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/11/10/22/palawan-voted-most-desirable-island-in-uk-awards |title=Ang Palawan ay binoto bilang 'pinaka-kanais-nais na isla' sa mga parangal sa paglalakbay ng magasin sa UK |work=ABS CBN News |date=Nobyembre 10, 2022 |access-date=Nobyembre 14, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/travel/851013/palawan-named-2022-most-desirable-island-by-uk-based-publication/story/ |title=Ang Palawan ay pinangalanang 'Pinaka-kanais-nais na Isla' noong 2022 ng publikasyong nakabase sa UK |work=GMA News |date=Nobyembre 10, 2022 |access-date=Nobyembre 14, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 11]] – Aktor, mang-aawit, at Ang tagapagtanghal sa telebisyon na si [[Billy Crawford]] ay nanalo sa [[Danse avec les stars season 12|ikalabindalawa na season]] ng [[Danse avec les stars|ang bersyong Pranses]] ng serye ng kompetisyon na ''[[Dancing with the Stars]]''.<ref>{{cite news |title=Nanalo si Billy Crawford sa bersyong Pranses ng 'Dancing with the Stars' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/11/12/22/billy-crawford-wins-french-version-of-dwts |access-date=Nobyembre 12, 2022 |work=ABS-CBN News |date=Nobyembre 12, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/celebrities/billy-crawford-wins-french-dancing-with-the-stars/ |title=Nanalo si Billy Crawford sa bersyong Pranses ng 'Dancing with the Stars' |work=Rappler |date=Nobyembre 12, 2022 |access-date=Nobyembre 14, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/11/12/Billy-Crawford-Dancing-with-the-Stars-France.html |title=Hinirang si Billy Crawford bilang grand winner ng 'Dancing with the Stars' France |work=CNN Philippines |date=Nobyembre 12, 2022 |access-date=Nobyembre 14, 2022 |archive-date=Nobyembre 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114061017/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/11/12/Billy-Crawford-Dancing-with-the-Stars-France.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminite/851197/billy-crawford-wins-dancing-with-the-stars-france/story/ |title=Nanalo si Billy Crawford sa 'Dancing with the Stars' France |work=GMA News |date=Nobyembre 12, 2022 |access-date=Nobyembre 14, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 17]] – [[Disney+]], isang serbisyo ng streaming na pagmamay-ari ng [[Disney Media and Entertainment Distribution]] (isang dibisyon ng [[The Walt Disney Company]]), ay inilunsad sa bansa.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/disney-plus-coming-philippines/ |title=Susmaryosep! Darating na ang Disney+ sa Pilipinas |work=Rappler |date=Oktubre 20, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Afinidad-Bernardo |first1=Deni Rose |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/10/20/2218062/disney-philippines-shows-subscription-fees-everything-you-need-know |title=Disney+ sa Pilipinas: Mga palabas, bayarin sa subscription, lahat ng kailangan mong malaman |work=The Philippine Star |date=Oktubre 20, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/20/22/disney-to-become-available-in-ph-starting-nov-17 |title=Magiging available ang Disney+ sa Pilipinas simula Nobyembre 17 |work=ABS CBN News |date=Oktubre 20, 2022 |access-date=Oktubre 31, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/851758/disney-plus-finally-launches-in-the-philippines/story/ |title=Sa wakas ay ilulunsad na ang Disney Plus sa Pilipinas |work=GMA News |date=Nobyembre 17, 2022 |access-date=Nobyembre 19, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 29]] – Nakapasok si [[Jenny Ramp]] sa Top 20 ng [[Miss Earth]] [[Miss Earth 2022|2022]] sa gabi ng koronasyon nito sa Okada Manila.<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin |url=https://entertainment.inquirer.net/463514/jenny-ramp-excited-to-meet-fellow-miss-earth-delegates-in-the-philippines |title=Nasasabik si Jenny Ramp na makilala ang mga kapwa delegado ng Miss Earth sa Pilipinas |work=[[Inquirer.net]] |date=Setyembre 7, 2022 |access-date=Setyembre 30, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/amp/life/11/29/22/south-koreas-mina-sue-cho-is-miss-earth-2022-ph-finishes-in-top-20 |title=Si Mina Sue Choi ng South Korea ang itinanghal na Miss Earth 2022; Nakapasok ang Pilipinas sa Top 20 |work=[[ABS-CBN News]] |date=Nobyembre 29, 2022 |access-date=Nobyembre 30, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 30]] – Nanalo si Meiji Cruz sa Miss CosmoWorld 2022 pageant sa [[Malaysia]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/12/01/22/ph-bet-meiji-cruz-wins-miss-cosmoworld-2022 |title=Pinasiyahan ng Pilipinas si Meiji Cruz na manalo bilang Miss CosmoWorld 2022 |work=ABS CBN News |date=Disyembre 1, 2022 |access-date=Disyembre 1, 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 1]] – Ang unang bahagi ng taunang [[Asian Television Awards]], para sa mga kategorya ng Libangan at Pagganap, ay ginaganap sa [[Aliw Theater]] sa Pasay.<ref>{{cite news |url=https://www.manilatimes.net/2022/12/03/news/filipino-stars-come-up-big-at-asian-tv-awards/1868793 |title=Mga bituing Pilipino ang nagwagi sa Asian TV Awards |work=[[The Manila Times]] |date=Disyembre 3, 2022 |access-date=Disyembre 5, 2022}}</ref> Ang pangalawa ay gaganapin sa [[Singapore]] isang linggo pagkatapos.<ref>{{cite news |url=https://www.manilatimes.net/2022/11/01/public-square/full-steam-ahead-for-27th-asian-television-awards-in-manila-singapore/1864481 |title=Buong sigla ang naghihintay para sa ika-27 Asian Television Awards sa Maynila, Singapore |work=[[The Manila Times]] |date=Nobyembre 1, 2022 |access-date=Nobyembre 27, 2022}}</ref> * [[Disyembre 2]] – Nanalo ang aktres na si [[Coleen Garcia]] ng Best Actress award sa 2022 El Grito International Fantastic Film Festival sa [[Venezuela]] para sa kanyang pagganap sa suspense-thriller na pelikulang ''Kaluskos''.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/12/03/22/coleen-garcia-wins-best-actress-in-venezuela-filmfest |title=Coleen Garcia, nanalo ng Best Actress sa Venezuela film festival |work=ABS CBN News |date=Disyembre 3, 2022 |access-date=Disyembre 8, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/coleen-garcia-wins-best-actress-el-grito-international-film-festival-venezuela/ |title=Coleen Garcia, nanalo ng Best Actress sa International Film Festival sa Venezuela |work=Rappler |date=Disyembre 4, 2022 |access-date=Disyembre 8, 2022}}</ref> * [[Disyembre 8]] – Aktres [[Jodi Sta. Nanalo si Maria]] ng Best Actress sa 2022 [[Asian Academy Creative Awards]] para sa kanyang papel bilang Dr. Jill Illustre sa adaptasyon ng network ng seryeng drama sa Britanya na ''Doctor Foster'', na lokal na pinamagatang ''The Broken Marriage Vow''.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/12/08/22/jodi-wins-best-actress-at-asian-academy-creative-awards |title=Jodi Sta. Maria, nanalo ng pinakamahusay na aktres sa Asian Academy Creative Awards |work=ABS CBN News |date=Disyembre 8, 2022 |access-date=Disyembre 8, 2022}}</ref> * [[Disyembre 10]]: ** ''[[Maalaala Mo Kaya]]'', ang antolohiya ng drama na [[Asia]] na [[Listahan ng pinakamatagal na serye sa telebisyon sa Pilipinas|pinakamatagal na]] na ipinalabas noong 1991, ay ipalalabas ang huling episode nito.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/11/21/22/after-31-years-mmk-to-bid-farewell |title=Pagkatapos ng 31 taon, magpapaalam na ang 'MMK' |work=[[ABS-CBN News]] |date=Nobyembre 21, 2022 |access-date=Nobyembre 21, 2022}}</ref> ** Justine Felizarta ang nanalo ng titulong Unang runner-up sa Miss Tourism World 2022 pageant sa Vietnam.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/12/11/22/justine-felizarta-is-miss-tourism-world-2022-first-runner-up |title=Si Justine Felizarta ang unang runner-up ng Miss Tourism World 2022 |work=ABS-CBN News |date=Disyembre 11, 2022 |access-date=Disyembre 11, 2022}}</ref> * [[Disyembre 12]] – Nanalo si Beatriz McLelland ng titulong unang runner-up sa Miss Eco Teen International 2022 sa Egypt.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/philippines-bea-mclelland-miss-eco-teen-2022-1st-runner-up/ |title=Si Bea McLelland ng Pilipinas ang unang runner-up sa Miss Eco Teen 2022 |work=Rappler |date=Disyembre 12, 2022 |access-date=Disyembre 12, 2022}}</ref> * [[Disyembre 13]] – Nakapasok si [[Hannah Arnold (modelo)|Hannah Arnold]] sa top 15 sa patimpalak na [[Miss International 2022]] sa [[Tokyo]], Japan.<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/philippines-hannah-arnold-concludes-miss-international-journey-top-15/ |title=Tinapos ni Hannah Arnold ng Pilipinas ang paglalakbay ni Miss International sa Top 15 |work=Rappler |date=Disyembre 13, 2022 |access-date=Disyembre 13, 2022}}</ref> == Kamatayan == <gallery> F. SIONIL JOSE (2017).jpg|[[F. Sionil Jose]] File:Don Pepot at 3AAF.JPG|Don Pepot File:Justice-Antonio-Eduardo-B.-Nachura.jpg|Antonio Nachura File:Reyes-r.jpg|Regina Reyes Mandanas Susan Roces (cropped from poster).jpg|[[Susan Roces]] File:Director-pedrosa.jpg|Carmen Pedrosa File:Camarines Sur Rep. Rolando Andaya gives a statement to the media.jpg|Rolando Andaya Jr. File:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|Angel Lagdameo Ramos Pentagon.jpg|[[Fidel V. Ramos]] Cherie Gil.jpg|[[Cherie Gil]] Talaksan:Kriekenbeek.jpg|Frederick Kriekenbeek Talaksan:Arthur Angara.jpg|Arthur Angara Talaksan:Jose_Maria_Sison_portrait.jpg|[[Jose Maria Sison]] </gallery> ===Enero=== * [[Enero 1]] – Merlin Magallona (ipinanganak 1935), dating dekano ng batas ng [[Pamantasan ng Pilipinas]]<ref>{{cite news |last1=Llaneta |first1=Celeste Ann |url=https://up.edu.ph/former-up-law-dean-and-international-law-luminary-merlin-magallona-passes-on/ |title=Pumanaw na ang dating dekano ng Batas ng UP at luminary ng batas internasyonal na si Merlin Magallona |work=Pamantasan ng Pilipinas | date=Enero 2, 2022 | access-date=Enero 4, 2022}}</ref> * [[Enero 2]] – [[Rudy Fernandez (triathlete)|Rudy Fernandez]] (ipinanganak 1949), triathlete<ref>{{cite news |url=https://imtnews.net/one-legged-ilonggo-triathlete-passes-away |title=One-legged Ilonggo triathlete pumanaw |work=Iloilo Metropolitan Times | petsa=Enero 3, 2022 |access-date=Enero 19, 2022}}</ref> * [[Enero 3]] – Sigfreid Barros-Sanchez (ipinanganak 1976), manunulat ng iskrip at direktor ng pelikula<ref>{{cite news |last1=Dumaual |first1=Mario |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/01/04/22/filmmaker-sigfreid-barros-sanchez-dies-at-46 |title=Pumanaw ang tagagawa ng pelikula na si Sigfreid Barros-Sanchez sa edad na 46 |work=ABS CBN News | petsa=Enero 4, 2022 |access-date=Enero 4, 2022}}</ref> * [[Enero 6]] – [[F. Sionil Jose]] (ipinanganak 1924), Pambansang Alagad ng Sinning sa Panatikan<ref>{{cite news |last1=Sarao |first1=Zacharian |url=https://newsinfo.inquirer.net/1537272/national-artist-for-literature-f-sionil-jose-dies-at-97 | title=National Artist for Literature F. Sionil Jose dies at 97 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Enero 7, 2022 |access-date=Enero 8, 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/06/22/f-sionil-jose-dies-at-97 |title=National Artist for Literature F. Sionil Jose dies at 97 |work=ABS CBN News |date=Enero 6, 2022 |access-date=Enero 7, 2022}}</ref> * [[Enero 21]] – Salvador "Mr. Romantiko" Royales (b. 1947), pinuno ng [[DZRH]] Drama Division<ref>{{cite news | url=https://www.dzrh.com.ph/post/salvador-royales-pillar-of-the-radio-drama-writes-30 | title=Salvador Royales, haligi ng drama sa radyo, nagsulat ng 30 |work=DZRH News | petsa=Enero 21, 2022 | access-date=Enero 21, 2022}}</ref> * [[Enero 23]]: ** [[Roberto Romulo]] (b. 1938), dating [[Secretary of Foreign Affairs (Philippines)|Secretary of Foreign Affairs]] (1992–1995)<ref>{{cite news |last1=Plaza |first1=Marane A. | url=https://www.philstar.com/lifestyle/on-the-radar/2022/01/24/2156060/roberto-bobby-romulo-passes-away-83 | title=Roberto 'Bobby' Romulo pumanaw sa edad na 83 |work=The Philippine Star | date=Enero 24, 2022 | access-date=Enero 24, 2022}}</ref> ** Romano Vasquez (ipinanganak noong 1971), dating aktor at mang-aawit<ref>{{cite news |last1=Pasajol |first1=Anne | url=https://entertainment.inquirer.net/434944/thats-entertainment-alum-romano-vasquez-passes-away-at-51 | title='That's Entertainment' alum na si Romano Vasquez pumanaw sa edad na 51 |newspaper=Philippine Daily Inquirer | petsa=Enero 24, 2022 | access-date=Enero 24, 2022}}</ref> * [[Enero 27]] — Valeriano Vito Jr. (b. 1975), dating bise alkalde at konsehal ng [[Majayjay|Majayjay, Laguna]]<ref>{{cite web|title = Dating bise alkalde ng Majayjay, Laguna Namatay si Wowie Vito|url = https://southluzon.politics.com.ph/2022/01/29/majayjay-mourns-death-of-former-vice-mayor-wowie-vito/|publisher = South Luzon|date = 29 January 2022|access-date = 7 Oktubre 2022}}</ref> * [[Enero 29]] — Gabino Ganggangan (b. 1962), alkalde ng [[Sadanga|Sadanga, Mountain Province]]<ref>{{cite news |last1=de Vera |first1=Sherwin |title=Sadanga Pumanaw na si Mayor Gabino Ganggangan |url=https://www.rappler.com/philippines/sadanga-mayor-gabino-ganggangan-death/ |access-date=Pebrero 1, 2022 |work=Rappler |date=Enero 30, 2022}}</ref> * [[Enero 30]] – Valerio Lopez (ipinanganak noong 1926), dating manlalaro ng basketball at coach<ref>{{cite news |last1=Ramos |first1=Gerry |title=Ang minamahal na 'Amang' ng Mapua ay inaalala nang may pagmamahal ng mga dating manlalaro |url=https://www.spin.ph/basketball/ncaa-men/mapua-s-beloved-amang-remembered-with-great-fondness-a793-20220207 |access-date=Pebrero 9, 2022 |work=spin.ph |date=Pebrero 9, 2022}}</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 2]] – [[Rustica Carpio]] (ipinanganak 1930), aktres at mandudula<ref>{{cite news |last1=Gonzales |first1=Cathrine |title=Pumanaw ang beteranong aktres na si Rustica Carpio sa edad na 91 |url=https://entertainment.inquirer.net/436056/veteran-actress-rustica-carpio-dies-at-91 |access-date=Pebrero 2, 2022 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Pebrero 2, 2022}}</ref> * [[Pebrero 9]] – Johanna Uy (ipinanganak 1980), manlalaro ng underwater hockey<ref>{{cite news |title=Pumanaw ang dalawang beses na medalista sa SEA Games na si Johanna Uy |url=https://www.abs-cbn.com/sports/02/10/22/two-time-sea-games-medalist-johanna-uy-passes-away |access-date=Pebrero 10, 2022 |work=ABS-CBN News |date=Pebrero 10, 2022}}</ref> * [[Pebrero 15]] – [[Dong Puno]] (ipinanganak 1946), [[Presidential Communications Group|Press Secretary]] (2000–2001) at tagapagbalita<ref>{{cite news |title=Beteranong tagapagbalita na si Dong Puno ay namatay |url=https://www.rappler.com/philippines/veteran-broadcaster-dong-puno-dies/ |access-date=Pebrero 15, 2022 |work=Rappler |date=Pebrero 15, 2022}}</ref> * [[Pebrero 17]] – Florencio Flores, Jr. (b. 1949), alkalde ng [[Malaybalay|Malaybalay, Bukidnon]]<ref>{{cite news |last1=Sarao |first1=Zacharian |title=Malaybalay City Mayor Florencio Flores Jr. pumanaw |url=https://newsinfo.inquirer.net/1556idbalanon-may-may/1556328 |access-date=February 18, 2022 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=February 18, 2022}}</ref> * [[Pebrero 18]] - [[Ambalang Ausalin]] (ipinanganak 1943), manghahabi sa [[Lamitan|Lamitan, Basilan]]<ref>{{cite news |title=Ambalang Ausalin Filipino master weaver die at age of 78 |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/18/22/manlilikha-ng-bayan-ambalang-ausalin-passes-away-78 |access-date=Pebrero 19, 2022 |work=ABS-CBN News |date=Pebrero 19, 2022 }}{{Dead link|date=Disyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Pebrero 21]]: ** Jomer "OG Kaybee" Galicia (b. 1988), rapper<ref>{{cite news|last1=Cerrezo |first1=Anna |title=Rapper patay sa pamamaril sa Muntinlupa |url=https://www.abs-cbn.com/news/02/22/22/rapper-patay-sa-mumarillupa-2 | 2022 |work=ABS-CBN News |date=February 22, 2022 |language=tl}}</ref> ** Eduardo Roy, Jr. (b. 1980), direktor ng pelikula<ref>{{cite news |last1=Apostol |first1=Pao |title=Eduardo Roy Jr., direktor ng mga pelikulang 'Pamilya Ordinaryo' at 'Fuccbois' pumanaw na |url=https://www.abs-cbn.com/2022/2/23/fresh-scoops/eduardo-roy-jr-direktor-ng-mga-pelikulang-pamil-198691 |access-date=February 24, 2022 |work=Push |date=February 23}}</ 202 * [[Pebrero 22]] – Charlie Cojuangco (b. 1963), kinatawan ng [[Tarlac's 1st congressional district]]<ref>{{cite news |title=Tarlac Rep. Charlie Cojuangco pumanaw |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/822646/tarliesses-co-away/tarliesses-co-away |access-date=February 22, 2022 |work=GMA News Online |date=February 22, 2022}}</ref> ===Marso=== * [[Marso 5]] – [[Luz Fernandez]] (isinilang noong 1935), aktres<ref>{{cite news|last1=Balboa |first1=Jen |title=Luz Fernandez, beteranong aktres ng 'Ora Engkantada', pumanaw |url=https://entertainment.inquirer.net/440211/luz-fernandez-veteran-actress-of-ora-engkantada-fame-passes-away |access-date=Marso 6, 2022 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Marso 6, 2022}}</ref> * [[Marso 7]] – Camar Umpa (isinilang noong 1949), edukador, unang chancellor ng [[Mindanao State University–Iligan Institute of Technology]], at dating pangulo ng [[Mindanao State University System]]<ref>{{cite web|url=https://web.msuiit.edu.ph/facts-and-history-2/|title=Mga Katotohanan at Kasaysayan ng MSU-IIT|publisher=MSU-IIT|date=Marso 21, 2020|access-date=Marso 7, 2022|archive-date=Mayo 17, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517230810/https://web.msuiit.edu.ph/facts-and-history-2/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mindanews.com/press-release/2008/01/dr-muslim-is-the-new-msu-president/|title=Dr. Si Muslim ang bagong Pangulo ng MSU|work=MSU System|date=Enero 7, 2008|access-date=Marso 7, 2022}}</ref> * [[Marso 8]] – Kidlat de Guia (ipinanganak 1975/76), kilalang cinematographer, photographer at visual artist; anak ni [[Kidlat Tahimik]]<ref>{{cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1566647/cinematographer-kidlat-de-guia-kidlat-tahimiks-son-dies-in-spain |title=Cinematographer Kidlat de Guia, Kidlat Tahimik's son, di[working] Kidlat Tahimik's |. |date=Marso 11, 2022 |access-date=Enero 3, 2023}}</ref> * [[Marso 13]] – [[Antonio Nachura]] (b. 1941), dating [[Listahan ng mga mahistrado ng Korte Suprema ng Pilipinas|Associate Justice ng Korte Suprema]]<ref>{{cite news |title=Namatay ang retiradong mahistrado na si Antonio Eduardo Nachura |url=https://www.rappler.com/philippines/retired-justice-antonio-eduardo-nachura-dies/ |access-date=Marso 13, 2022 |work=Rappler |date=Marso 13, 2022}}</ref> * [[Marso 16]] – David B. Tirol (ipinanganak 1933), dating gobernador ng [[Bohol]]<ref>{{cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1569900/atty-david-belarmino-tirol-ex-assemblyman-bohol-governor-88|title=Atty. David Belarmino Tirol, dating assemblyman, gobernador ng Bohol; 88|author=Leo Udtohan|work=Inquirer Visayas|date=Marso 17, 2022|access-date=Marso 17, 2022}}</ref> * [[Marso 17]] – [[Bobby Nalzaro]] (b. 1963), broadcaster<ref>{{cite news|title=GMA nagluluksa sa pagpanaw ng Balitang Bisdak anchor na si Bobby Nalzaro |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/825392/gma-mourns-passing-of-balitang-bisdak-anchor-bobby-nalzaro/story/ |access-date=March 18, 2022 |work=GMA News |date=March 17, 2022}}</ref * [[Marso 22]] – [[Eva Castillo]] (b. 1969), mang-aawit<ref>{{cite balita|last1=Gabinete |first1=Jojo |url=https://www.pep.ph/news/local/164570/eva-castillo-dies-a734-20220323 |title=Si Eva Castillo, dating karibal ni Regine Velasquez, ay pumanaw sa edad na 52 |work=PEP.ph |date=Marso 23, 2022|access-date=Marso 25, 2022}}</ref> * [[Marso 25]] – [[Keith Martin (musikero)|Keith Martin]] (isinilang noong 1966), mang-aawit<ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/entertainment/celebrities/singer-keith-martins-cause-of-death-revealed/ |title=Inihayag ang sanhi ng pagkamatay ng mang-aawit na si Keith Martin |work=Rappler |date=Marso 30, 2022|access-date=Abril 1, 2022}}</ref> * [[Marso 29]] – [[Jun Lopito]] (ipinanganak 1958), gitarista<ref>{{cite news|last1=Singh |first1=Surej |url=https://www.nme.com/en_asia/news/music/filipino-rock-icon-jun-lopito-has-died-3193738 |title=Pumanaw na ang Filipino rock icon na si Jun Lopito |work=NME |date=Marso 30, 2022|access-date=Abril 1, 2022}}</ref> ===Abril=== * [[Abril 7]] – [[Carlos Salazar (aktor)|Carlos Salazar]] (b. 1930), aktor at mang-aawit<ref>{{cite news|last1=Dumaual |first1=Mario |title=Beteranong aktor-mang-aawit na si Carlos Salazar ay namatay sa edad na 90 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/07/22/veteran-actor-singer-carlos-salazar-dies-at-90 |access-date=April 8, 2022 |work=ABS-CBN News |date=April 7, 2022}}</ref> * [[Abril 12]] – Irineo Odoy (b. 1923), pioneer ng UP Ikot jeepney route<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/life/04/19/22/irineo-odoy-pioneer-of-up-ikot-has-passed-away |title=Pumanaw na si Irineo Odoy, tagapanguna ng ruta ng jeepney na 'UP Ikot' |work=ABS CBN News |date=Abril 19, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> * [[Abril 15]] – Eric Suguitan (ipinanganak noong 1985), dating manlalaro ng basketball<ref>{{cite news|last1=Agcaoili |first1=Lance |title=Pumanaw na ang dating manlalaro ng PBA na si Eric Suguitan |url=https://sports.inquirer.net/458870/former-pba-player-eric-suguitan-passes-away/amp |access-date=Abril 17, 2022 |work=Inquirer |date=Abril 17, 2022}}</ref> * [[Abril 16]]: ** [[Boyet Sison]] (ipinanganak 1963), host sa TV at personalidad sa palakasan<ref>{{cite news|date=16 Abril 2022|url=https://www.philstar.com/sports/2022/04/16/2174622/philippine-sports-personality-boyet-sison-passes-away|title=Pumanaw ang personalidad sa palakasan ng Pilipinas na si Boyet Sison|last=Morales|first=Luisa|publisher=PhilStar.com}}</ref> ** [[Gloria Sevilla]] (ipinanganak 1932), aktres<ref>{{cite news|last1=Quartero |first1=Nestor |url=https://mb.com.ph/2022/04/17/queen-of-visayas-movies-gloria-sevilla-passes-away/ |title=Reyna ng Mga pelikulang Visayas Pumanaw si Gloria Sevilla |website=Manila Bulletin |date=Abril 17, 2022 |access-date=Abril 17, 2022}}</ref> * [[Abril 19]] – [[Jose Santiago "Chito" Sta. Romana]] (ipinanganak 1948), dating embahador ng Pilipinas sa [[Tsina]]<ref>{{cite news |title=Embahador ng Pilipinas sa Tsina Chito Sta. Namatay si Romana |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/4/19/Chito-Sta.-Romana-dies-.html |website=CNN Philippines |date=Abril 19, 2022 |access-date=Abril 19, 2022 |archive-date=Abril 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419025336/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/4/19/Chito-Sta.-Romana-dies-.html |url-status=dead }}</ref> * [[Abril 23]]: ** Florencio "Flor" Perez (ipinanganak 1957), UNTV C-News anchor at sportswriter<ref>{{Banggitin ang balita |last=Ramos |first=Gerry |date=Abril 24, 2022 |title=Ang beteranong tagapagbalita at manunulat ng isports na si Zaldy 'Flor' Perez ay sumulat ng 30 |work=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/veteran-broadcaster-sportswriter-flor-perez-writes-30-a793-20220424 |access-date=Abril 25, 2022}}</ref> ** Si Cris Albert, may-ari at CEO ng [[Fila|Fila Philippines]]<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/amp/life/04/25/22/cris-albert-ceo-and-owner-of-fila-ph-has-passed-away |title=Si Cris Albert, CEO at may-ari ng Fila Philippines, ay pumanaw na |work=ABS CBN News |date=Abril 25, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Tunas |first1=Hermes Joy |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/829643/cris-albert-fila-philippines-ceo-and-owner-dies/story/?amp |title=Cris Albert, CEO at may-ari ng Fila Philippines, pumanaw |work=GMA News |date=Abril 25, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Rivas |first1=Ralf |url=https://www.rappler.com/business/fila-philippines-ceo-cris-albert-dies/ |title=CEO ng Fila Philippines na si Cris Albert pumanaw |work=Rappler |date=Abril 25, 2022 |access-date=Abril 28, 2022}}</ref> * [[Abril 29]] – [[Marisol Panotes]] (ipinanganak 1946), kinatawan ng [[Mga distrito ng Lehislatura ng Camarines Norte|Ika-2 distrito ng kongreso ng Camarines Norte]]<ref>{{cite news |title=Pumanaw si Kinatawan Marisol Panotes ng Camarines Norte |url=https://www.abs-cbn.com/news/04/29/22/camarines-norte-rep-marisol-panotes-passes-away |website=ABS-CBN News |date=Abril 29, 2022 |access-date=Abril 29, 2022}}</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 5]] – [[Regina Reyes Mandanas]] (ipinanganak 1964), dating kinatawan ng [[Distrito ng kongreso ng Marinduque]] (2013–2016)<ref>{{Cite web |last1=Rita |first1=Joviland |title=Pumanaw na ang nominado sa Anakalusugan na si Regina Reyes Mandanas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/830698/anakalusugan-nominee-regina-reyes-mandanas-passes-away/story/ |access-date=2022-05-05 |website=GMA News Online |date=Mayo 5, 2022 |language=en}}</ref> * [[Mayo 11]]: ** Felix Mariano "Fanny Serrano" Fausto Jr. (ipinanganak noong 1948), aktor at estilista<ref>{{Cite web |last1=Requintina |first1=Robert |title=Pumanaw na ang bantog na makeup artist at estilista na si Fanny Serrano |url=https://mb.com.ph/2022/05/11/stylist-fanny-serrano-passes-away-says-fashion-designer/ |website=Manila Bulletin |petsa=Mayo 11, 2022 |petsa-pag-access=Mayo 11, 2022 |language=en}}</ref> * [[Mayo 20]] – [[Susan Roces]], (ipinanganak 1941), aktres<ref>{{Cite web |last1=Requintina |first1=Robert |title=Movie queen Susan Roces passes away |url=https://mb.com.ph/2022/05/20/movie-queen-susan-roces-passes-away/ |website=Manila Bulletin |date=Mayo 20, 2022 |access-date=Mayo 20, 2022 |language=en}}</ref> * [[Mayo 29]] – James Cooper (ipinanganak 1949), hairstylist at makeup artist<ref>{{Cite web |last1=Requintina |first1=Robert |title=Pumanaw ang eksperto sa kagandahan na si James Cooper sa edad na 73 |url=https://mb.com.ph/2022/05/30/beauty-expert-james-cooper-passes-away-at-73/ |website=Manila Bulletin |date=Mayo 30, 2022 |access-date=Mayo 30, 2022 |language=en}}</ref> ===Hunyo=== * [[Hunyo 6]] – Nanay Bireng, lola ni [[Herlene Budol]]<ref>{{Cite web |title=Nagdadalamhati si Herlene ‘Hipon Girl’ Budol sa pagpanaw ng kanyang lola |url=https://entertainment.inquirer.net/451864/herlene-hipon-girl-budol-grieves-death-of-her-grandmother |website=Inquirer.net |date=Hunyo 6, 2022 |access-date=Hunyo 6, 2022 |language=en}}</ref> * [[Hunyo 8]] – [[Carmen Pedrosa]] (isinilang noong 1941), dating direktor ng [[Philippine Amusement and Gaming Corporation]]<ref>{{Cite web |title=Nagdadalamhati ang Palasyo sa pagpanaw ng direktor ng PAGCOR na si Carmen Pedrosa |url=https://www.abs-cbn.com/news/06/09/22/pagcor-director-carmen-pedrosa-passes-away |website=ABS-CBN News |date=Hunyo 9, 2022 |access-date=Hunyo 9, 2022 |language=en}}</ref> * [[Hunyo 9]] – [[Mark Shandii Bacolod]], (ipinanganak 1984), direktor, prodyuser at talent manager<ref>{{cite news |last=Bonoan |first=Reggee |title=Prodyuser-direktor na si Shandii Bacolod pumanaw na |url=https://bandera.inquirer.net/315649/producer-director-na-si-shandii-bacolod-pumanaw-na |work=Inquirer Bandera |date=Hunyo 11, 2022 |access-date=Hunyo 11, 2022}}</ref> * [[Hunyo 14]] – Alfred Lobo, (ipinanganak 1956), mamamahayag, makata, kolumnista at dating pangulo ng National Press Club<ref>{{cite news |last=Galvez |first=Daphne |title=Dating pangulo ng Nat'l Press Club, natagpuang patay sa condo sa Maynila |url=https://newsinfo.inquirer.net/1611362/ex-natl-press-club-president-found-dead-in-manila-condo |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Hunyo 15, 2022 |access-date=Hunyo 15, 2022}}</ref> * [[Hunyo 30]] – [[Rolando Andaya Jr.]] (ipinanganak 1969), dating kinatawan ng [[Camarines Sur]]<ref>{{cite news |last=Locus |first=Sundy |title=Pumanaw si Nonoy Andaya sa edad na 53 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/836595/nonoy-andaya-passes-away-at-55/story/ |work=GMA News |date=June 30, 2022 |access-date=June 30, 2022}}</ref> ===Hulyo=== * [[Hulyo 8]] – [[Angel Lagdameo]] (b. 1940), [[Roman Catholic Archdiocese of Jaro|Arsobispo ng Jaro]]<ref>{{cite news |last=Burgos |first=Nestor Jr. |title=Ex-CBCP president Angel Lagdameo; 81 |url=https://newsinfo.inquirer.net/1624576/ex-cbcp-president-angel-lagdameo-81 |work=Inquirer |date=Hulyo 9, 2022 |access-date=Hulyo 9, 2022}}</ref> * [[Hulyo 11]]: ** Roberto Datahan (ipinanganak noong 1945), dating koronel at pinuno ng [[mga taong Eskaya]] sa [[Bohol]] si [[Philippine National Police|PNP]].<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2008/05/11/61385/lifestyle|title=Eskaya: Ang hiyas ng Bohol|work=Philstar.com|date=Hulyo 11, 2022|access-date=Hulyo 11, 2022|author=Christine Dayrit}}</ref> ** Phillip Lazaro (ipinanganak noong 1971), komedyante at direktor<ref>{{cite news |last=Pasajol |first=Anne |title=Phillip Lazaro, komedyante at direktor, pumanaw |url=https://entertainment.inquirer.net/456453/phillip-lazaro-comedian-and-director-passes-away |work=Inquirer |date=Hulyo 11, 2022 |access-date=Hulyo 11, 2022}}</ref> * [[Hulyo 12]] – Rolando Atienza (ipinanganak noong 1944), dating tagapangulo ng [[Film Development Council of the Philippines]]<ref>{{cite news |title=Dating tagapangulo ng FDCP na si Rolando Atienza ay pumanaw |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/07/14/22/former-fdcp-chairperson-rolando-atienza-dies |work=ABS-CBN News |date=Hulyo 14, 2022 |access-date=Hulyo 15, 2022}}</ref> * [[Hulyo 17]] – Julius V. Benitez (ipinanganak 1977), edukador at matematiko, dating pangulo ng [[Mathematical Society of the Philippines]] sa [[Northern Mindanao|Region 10]], [[Soccsksargen|12]], at [[BARMM]]<ref>{{cite web|url=https://www.msuiit.edu.ph/faculty-staff/detail.php?s=264b11b2e8bd88d57756e6e46c36dc78|title=Nakikiramay ang komunidad ng MSU-IIT sa pamilya ni Dr. Julius V. Benitez |publisher=MSU-IIT|date=Hulyo 17, 2022|access-date=Hulyo 17, 2022}}</ref> * [[Hulyo 23]] – [[Boy Alano]] (b. 1941), aktor<ref>{{cite news |last=Sermino |first=Dondon |title=Boy Alano pumanaw na |url=https://www.abante.com.ph/boy-alano-pumanaw-na/ |work=Abante |date=July 2023 | |language=tl}}</ref> ** Caloy Alde (b. 1961), komedyante<ref>{{cite news |last=Bravo |first=Frances Karmel |title=Comedian Caloy "Ogag" Alde dead at 60 |url=https://www.pep.ph/news/local/167286/caloy-alde-passes-away-P0.2020 |date=Hulyo 24, 2022 |access-date=Hulyo 25, 2022}}</ref> * [[Hulyo 24]] – Rose Furigay (ipinanganak 1964), dating alkalde ng [[Lamitan]], [[Basilan]]<ref>{{cite news |last1=Mendoza |first1=John Eric |url=https://newsinfo.inquirer.net/1633495/ex-basilan-mayor-among-ateneo-gun-attack-victims |title=Dating alkalde ng Basilan kabilang sa mga biktima ng pag-atake gamit ang baril sa Ateneo |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Hulyo 24, 2022 |access-date=Hulyo 24, 2022}}</ref> * [[Hulyo 29]] – Edward Codilla (ipinanganak 1960), dating alkalde ng [[Ormoc]] (2013–16)<ref>{{cite news |last1=Gabieta |first1=Joey |last2=Dejon |first2=Robert |url=https://newsinfo.inquirer.net/1637382/former-ormoc-city-mayor-eduard-codilla-dies |title=Pumanaw na ang dating alkalde ng Ormoc City na si Eduard Codilla |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=Hulyo 29, 2022 |access-date=Hulyo 29, 2022}}</ref * [[Hulyo 31]] – [[Fidel V. Ramos]] (ipinanganak 1928), ika-12 Pangulo ng Pilipinas<ref>{{Cite web |last=Cueto |first=Francis Earl |date=2022-07-31 |title=Former president Fidel V. Ramos succumbs to Covid-19 |url=https://www.manilatimes.net/2022/07/31/news/former-president-fidel-v-ramos-succumbs-to-covid-19/1852907 |access-date=2022-07-31 |website=The Manila Times |language=en}}</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 5]] – [[Cherie Gil]] (ipinanganak 1963), aktres<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |url=https://mb.com.ph/2022/08/05/cherie-gil-passes-away/ |title=Cherie Gil passes away |work=Manila Bulletin |date=Agosto 5, 2022 |access-date=Agosto 5, 2022}}</ref> * [[Agosto 10]] – [[Lydia de Vega]] (ipinanganak 1964), sprinter<ref>{{cite news |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/lydia-de-vega-57-passes-away/247416 |title=Lydia De Vega, 57, pumanaw |work=Tiebreaker Times |date=Agosto 10, 2022 |access-date=Agosto 10, 2022}}</ref> ** Dong Polistico (ipinanganak 1967), dating manlalaro ng basketball<ref>{{cite news |title=Dating kampeon ng PBA na si Dong Polistico pumanaw |url=https://mb.com.ph/2022/08/10/former-pba-champion-dong-polistico-passes-away/ |access-date=Agosto 12, 2022 |work=Manila Bulletin |date=Agosto 10, 2022}}</ref> * [[Agosto 11]] – Romeo Sulit (b. 1961), dating bise alkalde ng [[Lobo, Batangas]]<ref>{{cite news |last1=Ozaeta |first1=Tina Ganzon |url=https://www.rappler.com/philippines/luzon/former-lobo-batangas-vice-mayulit2/former-lobo-batangas-vice-mayulit2 |title=Ex-Batangas town vice mayor pinatay habang nagbibigay ng talumpati sa party |work=Rappler |date=August 12, 2022 |access-date=August 18, 2022 }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Agosto 13]] – Melvyn "Panginoon" Calderon (b. 1952), photojournalist at host<ref>{{cite news |url=https://www.rappler.com/philippines/melvyn-calderon-photojournalist-death/ |title=Photojournalist na si Melvyn Calderon, pumanaw sa edad na 70 |work=Rappler |date=Agosto 14, 2022 |access-date=Agosto 14, 2022}}</ref> * [[Agosto 17]] – Danilo "Totong" Federez (ipinanganak noong 1960), puppeteer<ref>{{cite news |last1=Roque |first1=Nika |title=Danilo 'Totong' Federez, ang puppeteer sa likod ni Arn-arn, pumanaw |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminite/841827/danilo-totong-federez-the-puppeteer-behind-arn-arn-passes-away/story/ |access-date=Agosto 17, 2022 |work=GMA News |date=August 17, 2022}}</ref> * [[Agosto 22]]: ** [[Benito Tiamzon]] (b. 1951), pinuno ng komunista {{small|(Nakumpirma ang kamatayan noong Disyembre)}}<ref name="tiamzonWS" /> ** [[Wilma Tiamzon]] (b. 1952), pinuno ng komunista {{small|(Nakumpirma ang kamatayan noong Disyembre)}}<ref name="tiamzonWS" /> ** Romy V. Suzara (b. 1940), direktor ng pelikula at telebisyon<ref>{{cite news |last1=Dumaual |first1=Mario |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/08/23/22/veteran-director-romy-v-suzara-pumanaw-na | title=Veteranwork director AA | CBN News |date=Agosto 23, 2022 |access-date=Agosto 23, 2022 | language=fil}}</ref><ref>{{cite news |last1=Gabinete |first1=Jojo |url=https://www.pep.ph/news/local/167990/romy-suzara-dies-a734-20220823 |title=Pumanaw na ang beteranong direktor na si Romy Suzara sa edad na 84 |work=Philippine Entertainment Portal |date=Agosto 23, 2022 |access-date=Agosto 24, 2022 | language=fil}}</ref> * [[Agosto 23]] – Andrew Fernando (ipinanganak 1970), mang-aawit at tagapagtanghal sa entablado<ref>{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo |url=https://www.abs-cbn.com/life/09/01/22/filipino-baritone-andrew-fernando-dies-at-52 |title='Mamimiss siya nang husto': Pagtatapos ng seremonya para sa baritonong si Andrew Fernando |work=ABS CBN News |date=Setyembre 1, 2022 |access-date=Setyembre 1, 2022}}</ref> * [[Agosto 24]]: ** Si Clarissa "Ilsa" Reyes (ipinanganak 1970), Katolikong personalidad sa media at host<ref>{{cite news |title=Ilsa Reyes, Katolikong personalidad sa media, ay pumanaw |url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/ilsa-reyes-catholic-media-personality-passes-away/ |access-date=Agosto 24, 2022 |work=Balita ng CBCP |date=Agosto 24, 2022}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.abs-cbn.com/life/08/25/22/catholic-media-personality-ilsa-reyes-passes-away |title=Pumanaw na ang Katolikong personalidad sa media at ebanghelistang si Ilsa Reyes |access-date=Agosto 25, 2022 |work=Balita ng ABS-CBN | petsa=Agosto 25, 2022}}</ref> ** Rene Aranda (ipinanganak 1956), editoryal na kartunista<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/headlines/2022/08/25/2204982/artist-rene-aranda-66/|title=Artist Rene Aranda, 66|last=Arcellana|first=Juaniyo|date=Agosto 25, 2022|access-date=Agosto 25, 2022|work=The Philippine Star}}</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 2]] – Nelia Sancho (b. 1951), dating beauty queen at aktibista<ref>{{cite news|last1=Dumaual |first1=Mario |url=https://www.abs-cbn.com/news/09/02/22/ex-beauty-queen-activist-Beauty-away |title=Beauty-away | pumanaw na ang queen-turned-activist na si Nelia Sancho |work=ABS-CBN News |date=Setyembre 2, 2022 |access-date=Setyembre 2, 2022}}</ref> * [[Setyembre 10]] – [[Joseph Amangi Nacua]] (b. 1945), obispo ng [[Ilagan]] (2008–17)<ref>{{cite news|last1=Visaya |first1=Villamor Jr. |url=https://newsinfo.inquirer.net/1661947/bishop-emeritus-joseph-benedict-nacua-77-dies |title=Bishop Emeritus Joseph Benedict Nacua, 77, pumanaw |work=Inquirer |date=Setyembre 2, 2022|access-date=Setyembre 10, 2022}}</ref> * [[Setyembre 13]] – Victorio Dimagiba (ipinanganak 1948), dating pangalawang kalihim at host ng radyo sa [[Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (Pilipinas)|Kalakalan at Industriya]]<ref>{{cite news|url=https://www.abs-cbn.com/news/09/14/22/ex-dti-usec-dzmm-co-host-vic-dimagiba-passes-away|title=Pumanaw ang dating pangalawang kalihim ng DTI, co-host ng DZMM na si Vic Dimagiba |work=ABS-CBN News |date=Setyembre 14, 2022|access-date=Setyembre 16, 2022}}</ref> * [[Setyembre 16]] – John Susi (ipinanganak 1965), dating tagapagbalita<ref>{{cite news|last1=de Leon |first1=Jovi |url=https://www.sunstar.com.ph/article/1940964/pampanga/local-news/john-susi-the-key-bids-farewell-at-57 |title=Si John Susi, ang 'susi', ay nagpaalam sa edad na 57 |work=SunStar |date=Setyembre 16, 2022 |access-date=Setyembre 16, 2022}}</ref> * [[Setyembre 21]]: ** Jose "Joe" Antonio (ipinanganak 1953), patnugot ng palakasan ng ''[[People's Journal]]''<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/sports/09/23/22/joe-antonio-respected-sports-editor-passes-away |title=Joe Antonio, respetadong editor ng palakasan ng People's Journal, pumanaw |work=ABS CBN News |date=Setyembre 23, 2022 |access-date=Setyembre 26, 2022}}</ref> ** Susan Henson (ipinanganak 1958), dating beauty queen at aktres<ref>{{cite news|last1=Gabinete |first1=Jojo |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/168703/susan-henson-life-after-showbiz-a734-20220927 |title=Pinakamahusay na aktres na si Susan Henson, naghirap matapos mawalan ng mga proyekto sa showbiz |work=pep.ph |language=tl |date=Setyembre 28, 2022 |access-date=Setyembre 29, 2022}}</ref> * [[Setyembre 23]]: ** Alberto Suansing (ipinanganak 1952), dating tagapangulo ng [[Tanggapan ng Transportasyon sa Lupa (Pilipinas)|Tanggapan ng Transportasyon sa Lupa]]<ref>Mga pagbanggit para sa pagpanaw ni Alberto Suansing: * {{cite news |last1=Sarao |first1=Zacarian |url=https://newsinfo.inquirer.net/1669714/ex-lto-chief-alberto-suansing-dies-at-70 |title=Dating hepe ng LTO na si Alberto Suansing ay namatay sa edad na 70 |work=Inquirer |date=Setyembre 24, 2022 |access-date=Setyembre 24, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/09/24/22/former-lto-chief-bert-suansing-passes-away |title=Pumanaw na ang dating hepe ng LTO na si Bert Suansing |work=ABS CBN News |date=Setyembre 24, 2022 |access-date=Setyembre 26, 2022 }} * {{cite news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/9/24/Alberto-Suansing-dies.html |title=Pumanaw na ang dating hepe ng LTO na si Alberto Suansing sa edad na 70 |work=CNN Philippines |date=Setyembre 24, 2022 |access-date=Setyembre 26, 2022 |archive-date=Setyembre 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926143314/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/9/24/Alberto-Suansing-dies.html |url-status=dead }} * {{cite news |last1=Untalan |first1=Sherylin |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/845916/former-lto-chief-suansing-passes-away-at-age-70/story/ |title=Pumanaw si Suansing, dating pinuno ng LTO, sa edad na 70 |work=GMA News |date=Setyembre 24, 2022 |access-date=Setyembre 26, 2022 }}</ref> ===Oktubre=== * [[Oktubre 3]]: ** [[Pagpatay kay Percy Lapid|Percival "Percy Lapid" Mabasa]] (ipinanganak 1959), tagapagbalita at kolumnista<ref>Mga pagbanggit para sa pagkamatay ni Percy Lapid: * {{cite news |url=https://www.manilatimes.net/2022/10/04/latest-stories/radio-commentator-percy-lapid-shot-dead/1860895/ |title=Binaril patay ang komentarista sa radyo na si Percy Lapid |work=[[The Manila Times]] |date=Oktubre 4, 2022 |access-date=Oktubre 4, 2022}} * {{cite news |url=https://tribune.net.ph/2022/10/04/broadcaster-percy-lapid-shot-dead/ |title=Binaril patay ang tagapagbalita na si Percy Lapid |work=[[Daily Tribune (Philippines)|Daily Tribune]] |date=Oktubre 4, 2022 |access-date=Oktubre 4, 2022}} * {{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/846869/broadcaster-shot-dead-by-motorcycle-riding-assailants-in-las-pinas/story/ |title=Broadcaster Percy Lapid, patay sa pagbabarilin sa Las Piñas |work=[[=GMA20ctober]] | |access-date=Oktubre 4, 2022}} * {{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/10/04/22/beteranong-brodkaster-patay-sa-pamamaril-sa-las-pias |title=Beteranong brodkaster patay sa pamamaril sa Las Piñas |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 4, 2022 |access-date=October 4, 2022 |language=tl}} * {{cite news |url=https://hatawtabloid.com/2022/10/04/binangga-ng-suv-saka-pinagbabaril-riding-in-tandem-sa-las-pinas-beteranong-brodkaster-kolumnista-itinumba%EF%BF%BC/ |title=Beteranong brodkaster itinu, kombalumnis! |date=Oktubre 4, 2022 |access-date=Oktubre 10, 2022 |language=tl}} * {{cite news |url=https://www.rappler.com/philippines/broadcaster-percy-lapid-killed-in-las-pinas-2nd-under-marcos/ |title=Broadcaster na si Percy Lapid ay pinatay sa Las Piñas, pangalawa sa ilalim ni Marcos |work=[[Rappler]] |date=Oktubre 4, 2022 |access-date=Oktubre 9, 2022}}</ref> ** Narciso Amansec (ipinanganak noong 1962), dating Bise Alkalde ng [[Dipaculao]], Aurora<ref>{{cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1674727/aurora-ex-board-member-two-others-slain-in-ambush/amp|title=Dating miyembro ng lupon ng Aurora, dalawa iba pa ang napatay sa pananambang|work=Inquirer.net|date=Oktubre 4, 2022|access-date=Oktubre 4, 2022}}</ref> ** [[Mon Legaspi]] (ipinanganak 1968), bassist para sa [[The Dawn (banda)|The Dawn]] at [[Wolfgang (banda)|Wolfgang]]<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/04/22/mon-legaspi-bassist-for-the-dawn-and-wolfgang-dies |title=Mon Legaspi, bassist para sa The Dawn at Wolfgang, namatay |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 4, 2022 |access-date=Oktubre 4, 2022 }}</ref> * [[Oktubre 7]] – Miguel "Bong" Abaigar Jr. (ipinanganak 1968), dating bise alkalde ng [[Calbiga]], Samar<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/10/07/22/dating-vice-mayor-sa-samar-patay-sa-pamamaril |title=Dating vice mayor sa Samar patay sa pamamaril |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 2022 |wika=tl}} </ref> * [[Oktubre 9]] – Ricardo "Ricky" Silvestre (b. 1957), alkalde ng [[Marilao]], Bulacan<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/10/09/22/marilao-mayor-dies-in-road-mishap |title=Marilao na kasawian | |trabaho=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 9, 2022 |access-date=Oktubre 10, 2022 }}</ref> * [[Oktubre 16]] – Jachob "Coco" Rasuman, investment scammer<ref>{{cite news|last1=Cerezo |first1=Anna |url=https://www.abs-cbn.com/news/10/17/22/coco-rasuman-leader-of-pyramiding-scheme-dies-inside-Cobrauman |title of pyramiding-scheme-dies-inside-Corbuman NBP |work=ABS CBN News |date=Oktubre 17, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref><ref>{{cite news|last1=Villanueva |first1=Ralph Edwin |url=https://www.philstar.com/nation/2022/10/18/2217446/pyramid-scam-brains-dies-bilibid |title=Utak ng mga manloloko sa piramide, namatay sa Bilibid |work=The Philippine Star |date=Oktubre 18, 2022 |access-date=Oktubre 19, 2022}}</ref> * [[Oktubre 27]] – Gregorio R. Vigilar (ipinanganak 1928), dating [[Kalihim ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan|Kalihim]] ng [[Kagawaran ng mga Pagawaing Bayan at Lansangan|Mga Pagawaing Bayan at Lansangan]]<ref>{{cite news |url=https://www.dzrh.com.ph/post/ex-dpwh-chief-gregorio-vigilar-passes-away |title=Dating pinuno ng DPWH na si Gregorio Vigilar, pumanaw |work=[[DZRH]] Balita |date=Oktubre 28, 2022 |access-date=Oktubre 28, 2022}}</ref> * [[Oktubre 28]] – Ernida Agpi-Reynoso (b. 1945), dating alkalde ng [[Tayabas City, Quezon]]<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/10/28/22/mayor-ernida-reynoso-ng-tayabas-city-title=Reydabas-city-Reydabas-city-title= pumanaw na sa edad na 77 |work=[[ABS-CBN News]] |date=October 28, 2022 |access-date=October 31, 2022 |language=tl }}</ref> * [[Oktubre 31]] – [[Danny Javier]] (ipinanganak 1947), mang-aawit, kompositor at miyembro ng [[APO Hiking Society]]<ref>{{cite news |last1=Viernes |first1=Franchesca |title=Danny Javier of APO Hiking Society passes away |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/849905/danny-javier-of-apo-hiking-society-passes-away/story/?just_in |access-date=Oktubre 31, 2022 |work=GMA News |date=Oktubre 31, 2022}}</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 11]] – Beth Day Romulo (ipinanganak 1924), manunulat at mamamahayag<ref>{{cite news |url=https://www.esquiremag.ph/life/beth-day-romulo-passes-a00203-20221111 |title=Manunulat at Mamamahayag Pumanaw na si Beth Day Romulo, Asawa ni Carlos P. Romulo |work=Esquire |date=Nobyembre 11, 2022 |access-date=Nobyembre 12, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 16]] – [[Arthur Angara]] (ipinanganak 1937), pulitiko at dating alkalde ng [[Baler, Aurora]] (1992–2001, 2004–13)<ref>{{cite web|title = RIP Mayor Arthur Angara|url = https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02YgjJBiSQqgZLDGSB2aZDwWtEVuodTsh5z6gqXeCXMSmp43gWr5K6BG5iLKyZdFFJl&id=100044240149036&eav=AfY0qFWZ-Umcwa_b_XGuQ65s9sayXEcDjQ_sPACqp2K8x6bBZb9XXa_39t1RvsmADOM&m_entstream_source=timeline&paipv=0|tagapaglathala = [[Senador ng Pilipinas|Senador]]. [[Sonny Angara]] sa Facebook|access-date = 20 Nobyembre 2022}}</ref> * [[Nobyembre 19]] – [[Flora Gasser]] (ipinanganak 1932), aktres<ref>{{cite news |url=https://tnt.abante.com.ph/2022/11/22/flora-gasser-pumanaw-na/showbiz/ |title=Flora Gasser pumanaw na |work=Abante |date=Nobyembre 22, 2022 |access-date=Nobyembre 22, 2022 |language=tl}}</ref> * [[Nobyembre 23]] – Betsy Westendorp-Brias (ipinanganak 1927), pintor at dating miyembro ng komite ehekutibo ng [[Binibining Pilipinas]]<ref>{{cite news |url=https://www.bworldonline.com/arts-and-leisure/2022/11/25/489365/spanish-painter-betsy-westendorp-94/ |title=Kastilang pintor na si Betsy Westendorp, 94 |work=Business World |date=Nobyembre 25, 2022 |access-date=Nobyembre 25, 2022}}</ref> * [[Nobyembre 27]]: ** [[Nila Aguillo]] (ipinanganak 1949), dating alkalde ng [[Cabuyao|Cabuyao, Laguna]] (2004–07) ** [[Rene Alviar|Rene M. Alviar]] (ipinanganak 1948), mamamahayag<ref>{{cite news|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1189660|title=Ang dating editor ng PNA na si Rene Alviar ay sumulat 30|una=Marita|huling=Moaje|petsa=Nobyembre 29, 2022|accessdate=Marso 7, 2024|website=PNA.gov.ph}}</ref><ref>{{cite news|url=https://manilastandard.net/?p=314283126|title=Sumulat ang dating editor ng Standard na si Rene Alviar noong 30|petsa=Nobyembre 29, 2022|accessdate=Marso 7, 2024|newspaper=Manila Standard}}</ref><ref>{{cite news|url=https://tutubi.ph/rene-alviar-tutubi-news-columnist-and-former-pna-editor-dies-at-74/|date=Nobyembre 28, 2022|accessdate=Marso 7, 2024|website=Tutubi.ph|title=Pumanaw na si Rene Alviar, kolumnista ng Tutubi News at dating editor ng PNA noong 74}}</ref> * [[Nobyembre 30]] – [[Calixto Cataquiz]] (b. 1948), dating alkalde ng [[San Pedro, Laguna]] (1986–98; 2007–13)<ref>{{cite news |url=https://southluzon.politics.com.ph/2022/12/02/san-pedro-mayor-art-mercado-mourns-death-of-former-city-mayor-calixto-cataquiz/ |title=San Pedro Mayor Art Mercado ay nagdadalamhati sa pagkamatay ng dating alkalde ng lungsod na si Calixto Cataquiz |2work=Policyto Cataquiz | |access-date=Disyembre 2, 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 1]] – [[Sylvia La Torre]] (ipinanganak 1933), mang-aawit at aktres<ref>{{cite news |title=Queen of Kundiman Sylvia La Torre passes away |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/12/02/22/queen-of-kundiman-sylvia-la-torre-passes-away |work=ABS-CBN News |date=Disyembre 2, 2022 |access-date=Disyembre 2, 2022}}</ref> * [[Disyembre 6]] – Richard "Ricky" Recto (ipinanganak 1962), dating bise gobernador ng [[Batangas]]<ref>{{cite web |title=Namatay ang dating Pangalawang Gobernador ng Batangas na si Ricky Recto |url=http://www.cnnphilippines.com/news/2022/12/6/Former-Batangas-Vice-Governor-Ricky-Recto-dies.html |publisher=CNN Philippines |access-date=Disyembre 6, 2022 |archive-date=Disyembre 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206084759/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/12/6/Former-Batangas-Vice-Governor-Ricky-Recto-dies.html |url-status=dead }}</ref> * [[Disyembre 7]] – Hector Gomez (b. 1974), aktor<ref>{{cite web |last1=Gabinete |first1=Jojo |title='90s sexy actor Hector Gomez, pumanaw dahil sa cancer; anak na si Thor Gomez, sumabak na rin sa showbiz |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/170247/hector-gomez-dies-a734-20221211 |publisher=pep.ph |date=December 11, 2022 |access-date4}ref}</022 * [[Disyembre 9]] – [[:en:Jovit Baldivino|Jovit Baldivino]] (ipinanganak [[1993 sa Pilipinas|1993]]), mang-aawit<ref>{{cite web |last1=Bernardino |first1=Stephanie |title=Jovit Baldivino passes away, 29 |url=https://mb.com.ph/2022/12/09/jovit-baldivino-passes-away-29/ |publisher=Manila Bulletin |date=Disyembre 9, 2022 |access-date=Disyembre 9, 2022}}</ref> * [[Disyembre 11]] – Mercedes Gotianun (ipinanganak 1928), isa sa mga nagtatag ng [[Filinvest]]<ref>{{cite web |title=Pumanaw ang isa sa mga nagtatag ng Filinvest na si Mercedes Gotianun sa edad na 94 |url=https://www.abs-cbn.com/business/12/12/22/filinvest-co-founder-mercedes-gotianun-passes-away-at-94 |publisher=ABS-CBN News |date=Disyembre 12, 2022 |access-date=Disyembre 12, 2022}}</ref> * [[Disyembre 16]] – [[Jose Maria Sison]] (ipinanganak 1939), tagapagtatag at pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas]]<ref>{{cite web |title=Self-Exiled Philippine Communist Leader Sison Dies at 83 |url=https://www.voanews.com/a/self-exiled-philippine-communist-leader-sison-dies-at-83-/6880568.html |agency=[[Reuters]] |publisher=[[Voice of America]] |date=Disyembre 17, 2022 |access-date=Enero 8, 2023}}</ref> ==Tingnan din== * [[Pilipinas]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas]] ==Mga panlabas na kawing== * {{cite web |title=New leaders, disasters: Major and most-read news in 2022 |url=https://news.abs-cbn.com/news/multimedia/infographic/12/15/22/2022-yearender-new-leaders-disasters-relaxed-covid-protocols-in-2022 |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=2022-12-15 |access-date=2023-01-06}} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Taon sa Pilipinas}} {{Usbong|Taon|Pilipinas}} [[Kategorya:2022 sa Pilipinas| ]] [[Kategorya:2022 ayon sa bansa|Pilipinas]] [[Kategorya:2022 sa Timog-silangang Asya|Pilipinas]] [[Kategorya:Mga 2020 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Taon ng ika-21 siglo sa Pilipinas]] dbtw7x3dty03q5gwqmobwbagt7lhxxv 0 316947 2227463 2093012 2026-09-22T03:09:47Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227463 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Hermann Gunkel | image = Gunkel.jpg | imagesize = 175px | birth_date = 23 Mayo 1862 | birth_place = [[Springe]], [[Kaharian ng Hanover]] | death_date = 11 Marso 1932 (edad 69) | death_place = [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Weimar Republic]] | education = [[Universidad ng Göttingen]] | known_for = Nagtatag ng [[kritisismong anyo]], ''[[Sitz im Leben]]'' | occupation = kritisismong historikal ng [[Bibliya]] }} Si '''Hermann Gunkel''' (23 Mayo 1862 – 11 Marso 1932) ay isang [[Aleman]] na iskolar ng [[Lumang Tipan]] ng [[Bibliya]] at nagtatag ng [[kritisismong anyo]].<ref name=biblical>{{cite book | title=Dictionary of Biblical Criticism and Interpretation | chapter=Form Criticism | first=Kenton L. | last=Sparks | pages=111–114 | year=2007 | editor-first=Stanley E | editor-last=Porter | location=New York | publisher=Routledge | isbn=9780203969755 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=EV5x-fX79dQC&pg=PA111 | url=https://books.google.com/books?id=EV5x-fX79dQC}}</ref> Isa siya sa naging pangunahing kinatawan ng [[Eskwelang kasaysayan ng mga relihiyon]] .<ref name=EB> {{cite encyclopedia | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/249437/Hermann-Gunkel | title=Hermann Gunkel (German biblical scholar) | encyclopedia=Britannica Online Encyclopedia | access-date=January 2, 2013 }}</ref> Ang pangunahing mga akda niya ay nauukol sa [[Aklat ng Genesis]] at [[Aklat ng mga Awit]]. Ang kanyang pangunahing interes ay nakatuon sa tradisyong isinaling pambibig na nasa likod ng mga nakasulat na sanggunian at mga kwentong bayan. == Mga Akda== * {{cite book | title=The Influence of the Holy Spirit | url=https://books.google.com/books?id=9piFQgAACAAJ | others=Translated by Roy A. Harrisville and Phillips A. Quanbeck | location=Philadelphia | publisher=Fortress Press | publication-date=1979 | year=1888|isbn = 9780800605445}} * {{cite book | title=Creation and Chaos in the Primeval Era and the Eschaton | others=Translated by K. William Whitney Jr | location=Grand Rapids, MI | publisher=Wm. B. Eerdmans | publication-date=2006 | year=1895 | isbn=9780802828040 | url=https://books.google.com/books?id=pNstLQ8i3nsC}} * {{cite book | title=Genesis: Translated and Explained | url=https://archive.org/details/genesis01gunkgoog | edition=1st | location=Göttingen | publisher=Vandenhoeck & Ruprecht | year=1901}} (Introduction translated by [[William Herbert Carruth]] and published as [https://archive.org/details/bub_gb_PgkXAAAAYAAJ_2 ''The Legends of Genesis''] in 1901.) * {{cite book | title=Israel and Babylon | url=https://archive.org/details/israelbabylonbab0000gunk | others=Translated by E. S. B. and K. C. Hanson | publisher=Cascade | location=Eugene, OR | publication-date=2009 | year=1903 | isbn=1606082507 }} * {{cite book | title=Genesis: Translated and Explained | edition=3rd | others=Translated by Mark E. Biddle | location=Macon, GA | publisher=Mercer University Press | publication-date=1997 | year=1910 | isbn=9780865545175 | url=https://books.google.com/books?id=-ZtH3hbGITkC}} (Introduction available as [https://www.amazon.com/Stories-Genesis-Hermann-Gunkel/dp/0941037215 ''The Stories of Genesis'']) * {{cite book | title=The Folktale in the Old Testament | others=Translated by M. D. Rutter | location=Sheffield | publisher=Almond Press | publication-date=1987 | year=1917 | isbn=9781850750314 | url=https://books.google.com/books?id=nOK9QgAACAAJ}} * {{cite book | title=The Psalms: A Form-Critical Introduction | others=Translated by T. M. Horner | location=Philadelphia | publisher=Fortress Press | publication-date=1967 | year=1926 | isbn=9780800630430 | url=https://books.google.com/books?id=0Y4hAAAAMAAJ}} * {{cite book | title=An Introduction to the Psalms | others=Completed by Joachim Begrich and translated by James D. Nogalski | location=Macon, GA | publisher=Mercer University Press | publication-date=1998 | year=1933 | isbn=9780865545793 | url=https://books.google.com/books?id=L_Uw2MtOq_8C}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga iskolar ng Bibliya]] fkstr4dq0brt0z4bq1h4uyos4an4zmn 2 317584 2227383 2225423 2026-09-22T02:16:32Z Allyriana000 119761 2227383 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng ''[[RuPaul's Drag Race]]'', The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 230 sa 389 na artikulo ang tapos na (59.13%). Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)* *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *'''[[Lalela Mswane]]''' (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *'''[[Noelia Voigt]]''' (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *'''[[Myrna Esguerra]]''' (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *'''Miss World 2026''' (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *'''[[Miss World 2026]]''' (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(33 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) *[[Miss Grand International 2026]] (22) *'''[[Ralph de Leon]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24) *[[Jackie Loughery]] (25) *[[Anton Vinzon]] (26) *[[Miss Universe Philippines 2027]] (30) *[[Mga Batas ng mga Indya]] (30) |- ! Setyembre |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 69001–70000]]''' (1) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 70001–71000]]''' (2) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 71001–72000]]''' (3) *[[Drag Race Philippines]] (4) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 72001–73000]]''' (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 73001–74000]]''' (14) |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} sqqbfqqknli0pi6t3lx14y0gf2c06p3 0 317857 2227567 2217752 2026-09-22T07:08:57Z Allyriana000 119761 2227567 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | name = Miss International 2022 | image =Jasmin Selberg.jpg | image size = | image alt = | caption =Jasmin Selberg | date = 13 Disyembre 2022 | presenters ={{hlist|Tetsuya Bessho|Rachel Chan}} | entertainment ={{hlist|Miyavi|Kodō}} | theme =Beauties For SDGs | venue = Tokyo Dome City Hall, [[Tokyo]], [[Hapon]] | broadcaster = | director = | producer = | owner = | sponsor = | entrants =66 | placements =15 | debuts = {{hlist|Kabo Berde|Usbekistan}} | returns = {{hlist|Alemanya|Gresya|Hamayka|Kenya|Kuba|Namibya|Timog Korea|Togo}} | withdrawals ={{hlist|Arhentina|Armenya|Aruba|Baybaying Garing|Belis|Burkina Faso|Gineang Ekwatoriyal|Guadalupe|Guam|Kamerun|Liberya|Myanmar|Moroko|Rusya|Sri Lanka|Suwesya|Tahiti|Timog Sudan|Tsina|Uganda|Ukranya}} | winner ='''[[Jasmin Selberg]]''' | represented ={{flagu|Alemanya}} | congeniality = | personality = | best national costume =Nigina Fakhriddinova</br>{{flagicon|Uzbekistan}} Usbekistan | best state costume = | photogenic =Valeria Gutiérrez</br>{{flagicon|Ecuador}} Ekwador | miss internet = | award1 label = | award1 = | award2 label = | award2 = | opening trailer = | before = [[Miss International 2019|2019]] | next = [[Miss International 2023|2023]] }} Ang '''Miss International 2022''' ay ang ika-60 edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa Tokyo Dome City Hall sa [[Tokyo]], [[Hapon]] noong 13 Disyembre 2022.<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=23 Mayo 2022 |title=Final date and venue of Miss International 2022 beauty pageant revealed |url=https://mb.com.ph/2022/05/23/final-date-and-venue-of-miss-international-2022-beauty-pageant-revealed/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Orihinal na nakatakda noong 2020 ang kompetisyon. Gayunpaman, dahil sa [[pandemya ng COVID-19]], ito ay nausog ng dalawang beses; isa noong 2021, at isa noong 2022.<ref name=":0">{{Cite web |date=31 Agosto 2021 |title=Miss International 2021 pageant cancelled, 60th edition to be held in 2022 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/801545/miss-international-2021-pageant-cancelled-60th-edition-to-be-held-in-2022/story/?amp |access-date=29 Oktubre 2022 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Hunyo 2020 |title=Miss International pageant moved to 2021 due to COVID-19 pandemic |url=https://news.abs-cbn.com/life/06/16/20/miss-international-pageant-moved-to-2021-due-to-covid-19-pandemic |access-date=29 Oktubre 2022 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Ito ang pangalawang beses na nakansela ang Miss International mula noong 1966. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Sireethorn Leearamwat ng [[Thailand|Taylandiya]] si Jasmin Selberg ng [[Alemanya]] bilang Miss International 2022.<ref>{{Cite web |date=13 Disyembre 2022 |title=Germany's Jasmin Selberg is Miss International 2022 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/germany-jasmin-selberg-is-miss-international-2022/ |access-date=13 Disyembre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Ito ang ikatlong tagumpay ng Alemanya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=13 Disyembre 2022 |title=Jasmin Selberg of Germany crowned as Miss International 2022 |url=https://philstarlife.com/news-and-views/945041-miss-international-2022-winner? |access-date=6 Abril 2023 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Stephany Amado ng [[Cabo Verde|Kabo Berde]], habang nagtapos bilang second runner-up si Tatiana Calmell ng [[Peru]]. Mga kandidata mula sa animnapu't-anim na mga bansa at teritoryo ang lumahok sa edisyong ito. Pinangunahan nina Tetsuya Bessho at Rachel Chan ang kompetisyon. Itinampok rin sa edisyong ito ang bagong ''Long Beach Pearl Crown'' na binubuo ng 333 purong puting perlas at 1,960 puting hiyas.<ref>{{Cite web |date=6 Nobyembre 2022 |title=LOOK: Miss International unveils new crown |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-international-unveils-new-crown-fan-vote-format/ |access-date=14 Nobyembre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> ==Kasaysayan== [[File:Tokyo_Dome_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tokyo_Dome_night.jpg|thumb|Tokyo Dome City Hall, ang lokasyon ng Miss International 2022.|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 15 Enero 2020, inanunsyo ng Miss International Organization na ang ika-60 edisyon ng Miss International ay gaganapin sa 21 Oktubre 2020 sa Tokyo Dome City Hall sa Tokyo, Hapon. Gayunpaman, dahil sa [[pandemya ng COVID-19]], inanunyso ng organisasyon noong 3 Hunyo 2020 na ang kompetisyon ay ipagpapaliban, at gaganapin sa susunod na taon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin |date=3 Hunyo 2020 |title=Miss International pageant cancels 2020 competition |url=https://lifestyle.inquirer.net/363703/miss-international-pageant-cancels-2020-competition/ |access-date=13 Nobyembre 2022 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}</ref> Noong 29 Enero 2021, inanunsyo ng organisasyon na muling irereskedyul ang pageant sa Nobyembre 2021 sa Pacifico Yokohama, Hapon dahil sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020]] na ginanap mula noong Hulyo hanggang Agosto 2021.<ref>{{Cite web |last=Patao Jr. |first=Jose |date=28 Enero 2021 |title=60th Miss International to be held in Yokohama in November |url=https://malaya.com.ph/news_entertainment/60th-miss-international-to-be-held-in-yokohama-in-november/ |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Malaya Business Insight |language=en-US |archive-date=13 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213234110/https://malaya.com.ph/news_entertainment/60th-miss-international-to-be-held-in-yokohama-in-november/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=28 Nobyembre 2020 |title=First runner-up of Miss Vietnam 2020 to compete in Miss International 2021 |url=https://tienphongnews.com/first-runner-up-of-miss-vietnam-2020-to-compete-in-miss-international-2021-109964.html |access-date=13 Disyembre 2022 |website=TienPhong News |language=en-US |archive-date=2 Abril 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210402090948/https://tienphongnews.com/first-runner-up-of-miss-vietnam-2020-to-compete-in-miss-international-2021-109964.html |url-status=dead }}</ref> Gayunpaman, inanunsyo ng organisasyon noong 31 Agosto 2021 na muling mauusog ang ika-60 edisyon ng kompetisyon sa 2022 dahil muli sa [[pandemya ng COVID-19]].<ref name=":0" /> Noong 23 Mayo 2022, inanunsyo ng Miss International Organization na ang kompetisyon ay gaganapin sa 13 Disyembre 2022 sa Tokyo Dome City Hall, ang inisyal na pagdarausan ng kompetisyon noong inanunsyo ito noong 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-international-2022-coronation-night-set-december-13-tokyo-japan/|title=After 2 years, date for Miss International 2022 coronation night finally set|website=Rappler|language=en|date=Mayo 23, 2022|access-date=Hunyo 28, 2022}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa animnapu't-anim na bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Dahil sa [[pandemya ng COVID-19]], sampu sa mga kandidata ang pumalit sa orihinal na kandidatang dapat sana'y lalahok noong 2020 dahil natapos na ang termino nito at dahil nakansela rin ang kompetisyon noong 2021. ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Miss New Zealand International 2022 Lydia Smit si Miss New Zealand International 2020 Sydney Faye Batters upang kumatawan sa bansang [[New Zealand|Bagong Silandiya]].<ref>{{Cite web |date=14 Oktubre 2020 |title=Sydney Faye crowned Miss International New Zealand 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Sydney-Faye-crowned-Miss-International-New-Zealand-2020/eventshow/78667056.cms |access-date=5 Pebrero 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=5 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205011308/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Sydney-Faye-crowned-Miss-International-New-Zealand-2020/eventshow/78667056.cms |url-status=dead }}</ref> Pinalitan ni Miss United States International 2021 Corrin Stellakis si Miss United States International 2020 Maritsa Platis upang kumatawan sa [[Estados Unidos]].<ref>{{Cite web |date=29 Hunyo 2020 |title=Maritsa Platis to represent the US at Miss International 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Maritsa-Platis-to-represent-the-US-at-Miss-International-2020/eventshow/76688183.cms |access-date=5 Pebrero 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=5 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205011305/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Maritsa-Platis-to-represent-the-US-at-Miss-International-2020/eventshow/76688183.cms |url-status=dead }}</ref> Pinalitan ni Miss Honduras International 2022 Zully Paz si Miss Honduras International 2020 Gabriela Irías Paz Morgan upang kumatawan sa bansang Honduras.<ref name=":2" /> Pinalitan ni Miss Indonesia International 2022 Cindy May McGuire si Miss Indonesia International 2020 Putu Ayu Saraswati upang kumatawan sa bansang Indonesya.<ref>{{Cite web |last=Zefanya |first=Marissa |date=3 Marso 2021 |title=Siap ke Miss Internasional, 9 Potret Putu Ayu Saraswati |trans-title=Ready for Miss International, Here Are 9 Latest Portraits of Putu Ayu Saraswati |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/marissa-zefanya/potret-terbaru-putu-ayu-saraswati-c1c2 |access-date=31 Mayo 2023 |website=Times of Indonesia |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Marso 2020 |title=Putu Ayu Saraswati crowned Miss International Indonesia 2020 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Putu-Ayu-Saraswati-crowned-Miss-International-Indonesia-2020/eventshow/74577668.cms |access-date=29 Agosto 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=29 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829064637/https://beautypageants.in/miss-international/Putu-Ayu-Saraswati-crowned-Miss-International-Indonesia-2020/eventshow/74577668.cms |url-status=dead }}</ref><ref name=":3" /> Pinalitan ni Miss Canada International 2022 Madison Kvaltin si Miss Canada International 2020 Tamara Jemuovic upang kumatawan sa bansang Kanada.<ref>{{Cite web |date=4 Nobyembre 2020 |title=Tamara Jemuovic crowned Miss International Canada 2020 |url=https://beautypageants.in/miss-international/tamara-jemuovic-crowned-miss-international-canada-2020/articleshow/79236858.cms |access-date=29 Agosto 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=29 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829064646/https://beautypageants.in/miss-international/tamara-jemuovic-crowned-miss-international-canada-2020/articleshow/79236858.cms |url-status=dead }}</ref><ref name=":4" /> Pinalitan ni Miss Nepal International 2022 Nancy Khadka si Miss Nepal International 2020 Sandhya Sharma upang kumatawan sa bansang Nepal.<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2020 |title=Namrata Shrestha wins Miss Nepal World 2020 |url=http://kathmandupost.com/art-culture/2020/12/05/namrata-shrestha-wins-miss-nepal-world-2020 |access-date=29 Agosto 2023 |website=Kathmandu Post |language=en}}</ref><ref name=":5" /> Pinalitan ni Miss Panama International 2022 Ivis Nicole Snyder si Miss Panama International 2020 Valeria Franceschi upang kumatawan sa bansang Panama.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |date=6 Pebrero 2021 |title=Valeria Franceschi, nueva Señorita Panamá Internacional 2020 |trans-title=Valeria Franceschi, new Miss Panama International 2020 |url=https://www.telemetro.com/senorita-panama/2021/02/06/valeria-franceschi-nueva-senorita-panama-internacional-2020/3717397.html |access-date=29 Agosto 2023 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> Pinalitan ni Miss Peru International 2022 Tatiana Calmell si Miss Peru International 2020 Michelle López upang kumatawan sa bansang Peru.<ref name=":7" /><ref>{{Cite web |date=6 Agosto 2021 |title=Mỹ nhân nóng bỏng sở hữu chiều cao 1m75 đăng quang Hoa hậu Quốc tế Peru |trans-title=Hot beauty with a height of 1m75 crowned Miss International Peru |url=https://tienphong.vn/post-1363044.tpo |access-date=29 Agosto 2023 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> Pinalitan ni Miss Puerto Rico International 2022 Paula González Torres si Miss Puerto Rico International 2020 Natalia Marie Colón upang kumatawan sa bansang Porto Riko.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |date=3 Disyembre 2020 |title=Nuevas reinas puertorriqueñas para Miss Grand International, Miss Supranational y Miss International |trans-title=New Puerto Rican queens for Miss Grand International, Miss Supranational and Miss International |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2020/12/03/nuevas-reinas-puertorriquenas-para-miss-grand-international-miss-supranational-y-miss-international.html |access-date=29 Agosto 2023 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> Pinalitan din ni Miss Czech Republic International 2021 Adéla Maděryčova si Miss Czech Republic International 2020 Natálie Kočendová upang kumatawan sa Republikang Tseko.<ref name=":9" /><ref>{{Cite web |last= |date=12 Marso 2022 |title=Miss Kočendová vyhrála světovou soutěž krásy Top Model of the World |trans-title=Miss Kočendová won the Top Model of the World beauty contest |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-natalie-kocendova-vitezka-soutez-krasy-top-model-of-the-world-2022.A220312_100624_lidicky_lf |access-date=29 Agosto 2023 |website=iDNES.cz |language=cs}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik at pag-urong ==== Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Kabo Berde at Usbekistan, at bumalik ang mga bansang Alemanya, Gresya, Hamayka, Kenya, Kuba, Namibya, Sierra Leone, Timog Korea, at Togo. Huling sumali noong [[Miss International 1999|1999]] ang Urugway, noong [[Miss International 2000|2000]] ang Togo, noong 2010 ang Gresya at Hamayka, noong 2012 ang Namibya, noong 2017 ang Sierra Leone, at noong 2018 ang mga bansang Alemanya, Kuba, Kenya, at Timog Korea. Hindi sumali ang mga bansang [[Arhentina]], [[Armenya]], [[Aruba]], [[Belise|Belis]], [[Burkina Faso]], [[Kamerun]], [[Liberia|Liberya]], [[Maruekos|Moroko]], [[Myanmar]], [[Rusya]], [[Sri Lanka]], [[Sweden|Suwesya]], [[French Polynesia|Tahiti]], at [[Tsina]] sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Hindi na nagpatuloy sa kompetisyon sina Maryline Kouadio ng [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]],<ref>{{Cite web |last= |date=18 Marso 2022 |title=Maryline Kouadio à propos d'Olivia Yace : Je garde en exemple sa force et..." |url=https://afrikbuzz.com/maryline-kouadio-a-propos-dolivia-yace-je-garde-en-exemple-sa-force-et/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=AfrikBuzz |language=fr-FR |archive-date=24 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724202438/https://afrikbuzz.com/maryline-kouadio-a-propos-dolivia-yace-je-garde-en-exemple-sa-force-et/ |url-status=dead }}</ref> Victoria Kalu ng [[Gineang Ekwatoriyal]], Melissa Bacri ng [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]], Franky Lynn Hill ng [[Guam]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=20 Pebrero 2020 |title=Miss Universe, Miss International Guam visit chocolate factory |url=https://www.postguam.com/news/local/miss-universe-miss-international-guam-visit-chocolate-factory/article_6f98b4f6-52ef-11ea-bcc5-3f17370fdcdc.html |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Guam Daily Post |language=en}}</ref> Akon Santino Garang ng [[Timog Sudan]], Kisakye Margaret ng [[Uganda]], at Olya Shamrai ng [[Ukranya]] dahil sa pandemya dulot ng COVID-19. Bukod pa sa mga ito, kabilang rin sa mga kandidatang hindi na sumulpot sa kompetisyon ay sina Caroline Naa Nunoo ng [[Ghana|Gana]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=11 Enero 2022 |title=Miss Tourism Ghana, Goldstar Air spread love to Countryside Orphanage |url=https://newsghana.com.gh/miss-tourism-ghana-goldstar-air-spread-love-to-countryside-orphanage/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=News Ghana |language=en-US}}</ref> Emma Kainuku-Walsh ng [[Kapuluang Cook]],<ref>{{Cite web |date=30 Marso 2020 |title=Emma Kainuku-Walsh elected Miss International Cook Islands 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/others/Emma-Kainuku-Walsh-elected-Miss-International-Cook-Islands-2020/eventshow/74898974.cms |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Times of India |language=en }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Marisol Soliana ng [[Netherlands|Olanda]],<ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2022 |title=Marisol (24) is Miss International Nederland: 'Ik ga mijn best doen om Den Haag trots te maken' |trans-title=Marisol (24) is Miss International Netherlands: 'I will do my best to make The Hague proud' |url=https://www.denhaagfm.nl/dhfm/4623722/marisol-24-is-miss-international-nederland-ik-ga-mijn-best-doen-om-den-haag-trots-te-maken |access-date=22 Hunyo 2024 |website=Den Haag FM |language=nl}}</ref> Fatu Rugiatu Kamara ng [[Sierra Leone]], Mona Ammar ng [[Tunisia|Tunisya]], at Betina Margni ng [[Uruguay|Urugway]]. == Mga resulta == [[Talaksan:Miss International 2022 Map.png|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss International 2022 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay<ref name=":1">{{Cite news |date=13 Disyembre 2022 |title=Germany wins Miss International 2022; PH finishes in Top 15 |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/13/22/germany-wins-miss-international-2022 |access-date=6 Abril 2023}}</ref> !Kandidata |- |'''Miss International 2022''' | * {{flagicon|DEU}} '''[[Alemanya]]''' – '''[[Jasmin Selberg]]''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|Cape Verde}} [[Cabo Verde]] – Stephany Amado |- |2nd runner-up | * {{flagicon|Peru}} [[Peru]] – Tatiana Calmell |- |3rd runner-up | * {{flagicon|Colombia}} [[Colombia|Kolombya]] – Natalia Lopez |- |4th runner-up | * {{flagicon|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano]] – Celinee Santos |- |Top 8<ref name=":1" /> | * {{flagicon|Spain}} [[Espanya]] – Julianna Ro * {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Israel Harrison * {{flagicon|Canada}} [[Kanada]] – Madison Kvaltin |- |Top 15<ref name=":1" /> | * {{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] – Savannah Delos Santos * {{flagicon|Costa Rica}} [[Kosta Rika]] – Mahyla Roth * {{flagicon|New Zealand}} [[Nuweba Selandiya]] – Lydia Smit * {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] – Hannah Arnold * {{flagicon|Finland}} [[Pinlandiya]] – Anna Merimää * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Maya Albert * {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Evanjelin Elchmanar |} ==== Mga ''Continental Queen'' ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Rehiyong Kontinental !Kandidata |- |Aprika | * {{flagicon|Cape Verde}} [[Cabo Verde]] – Stephany Amado<ref name=":1" /> |- |Asya | * {{flagicon|Japan}} [[Hapon]] – Kiko Matsuo<ref name=":1" /> |- |Europa | * {{flagicon|Finland}} [[Pinlandiya]] – Anna Merimää<ref name=":1" /> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|Estados Unidos}} [[Estados Unidos]] – Corrin Stellakis<ref name=":1" /> |- |Oseaniya | * {{flagicon|New Zealand}} [[Nuweba Selandiya]] – Lydia Smit<ref name=":1" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Photogenic | * {{flagicon|Ecuador}} [[Ecuador|Ekwador]] – Valeria Gutiérrez<ref name=":1" /> |- |Best National Costume | * {{flagicon|Uzbekistan}} [[Usbekistan]] – Nigina Fakhriddinova |- |Best in Swimsuit | * {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Evanjelin Elchmanar<ref name=":1" /> |- |Best in Evening Gown | * {{flagicon|Peru}} [[Peru]] – Tatiana Calmell<ref name=":1" /> |- |Miss Visit Japan Tourism | * {{flagicon|Spain}} [[Espanya]] – Julianna Ro<ref name=":1" /> |- |Miss People’s Choice Award | * {{flagicon|Peru}} [[Peru]] – Tatiana Calmell<ref name=":1" /> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Sumabak sa evening gown competition ang animnapu't-anim na kandidata. Matapos nito labinlimang ''semi-finalist'' ang napili upang lumahok sa ''swimsuit competition''; labindalawa sa pamamagitan ng paunang kompetisyon, mga ''personal interview'', at sa ''evening gown competition''; at tatlo mula sa ''internet voting''.<ref>{{Cite web |date=13 Disyembre 2022 |title=Philippines' Hannah Arnold enters Miss International 2022 Top 15 |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/13/22/hannah-arnold-enters-miss-international-2022-top-15 |access-date=22 Hunyo 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng ''swimsuit competition'' ay napili ang walong pinalista na sumabak sa ''question-and-answer round.''<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Erwin |date=13 Disyembre 2022 |title=Hannah Arnold finishes in Top 15 of Miss International 2022 |url=https://www.pep.ph/news/local/170281/hannah-arnold-miss-international-2022-a712-20221213 |access-date=22 Hunyo 2024 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> === Komite sa pagpili === * Norika Fujiwara – Miss Nippon 1992, modelo at aktres<ref name="Judges2">{{cite web |date=1 Disyembre 2022 |title=世界の国と地域からNo.1の美女68名が集結！第60回ミス・インターナショナル世界大会2022『ビジット・ジャパン観光特使任命式』を開催 |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000062.000015811.html |access-date=22 Hunyo 2024 |publisher=PR Times |language=ja}}</ref> * Senko Ikenobo – ''Headmaster designate'' ng Ikenobō<ref name="Judges2" /> * Soujitsu Kobori – Tagapangulo ng Kobori Enshu School of Tea<ref name="Judges2" /> * [[Sireethorn Leearamwat]] – [[Miss International 2019]] mula sa Taylandiya<ref name="Judges2" /> * Pawel Milewski – ''Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary'' sa Republika ng Polonya sa Hapon<ref name="Judges2" /> * Ryohei Miyata – Tagapangulo ng Public Interest Incorporated Association, Nitten<ref name="Judges2" /> * Junko Koshino – Hapones na ''fashion designer<ref name="Judges2" />'' * Supapan Pichaironarongsongkram – Tagapangulo ng Chao Phraya Express Boat<ref name="Judges2" /> * Akemi Shimomura – Pangulo ng Miss International Organization<ref name="Judges2" /> * Dewi Sukarno – Dating Unang Ginang ng Indonesya<ref name="Judges2" /> ==Mga kandidata== Animnapu't-anim na kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite web|url=https://www.miss-international.org/en/|title=Miss International Beauty Pageant 2022|website=www.missinternational.org|language=en|access-date=11 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=18 Hunyo 2023 |title=Philippines’ Hannah Arnold in Top 8 of Miss International 2022’s national costume competition |url=https://entertainment.inquirer.net/504937/philippines-hannah-arnold-in-top-8-of-miss-international-2022s-national-costume-competition |access-date=18 Hunyo 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Bansa/Teritoryo ! Kandidata ! Edad{{efn|Edad sa panahon ng kompetisyon}} ! Bayan |- | {{flagicon|DEU}} '''[[Alemanya]]''' | '''[[Jasmin Selberg]]<ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2022 |title=Eesti neiu Jasmin Selberg pälvis Saksamaal uhke tiitli: missid on minu meelest head eeskujud tüdrukutele |trans-title=Estonian girl Jasmin Selberg received a proud title in Germany: I think pageants are good role models for girls |url=https://kroonika.delfi.ee/a/120066744 |access-date=14 Nobyembre 2022 |website=Kroonika |language=Estonian}}</ref>''' | 23 | Dortmund |- |{{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] |Anjelica Whitelaw<ref>{{Cite web |last= |date=29 Hulyo 2023 |title=Crowning Glory: Anjelica Whitelaw Hands Over the Miss International Australia 2023 Crown! |url=https://tv6network.com/crowning-glory-anjelica-whitelaw-hands-over-the-miss-international-australia-2023-crown/ |access-date=15 Enero 2025 |website=TV6 Network |language=en-AU |archive-date=15 Enero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115020527/https://tv6network.com/crowning-glory-anjelica-whitelaw-hands-over-the-miss-international-australia-2023-crown/ |url-status=dead }}</ref> |26 |[[:en:Adelaide|Adelaide]] |- | {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] | Loren Venx<ref>{{Cite web |last=Ceuppens |first=Lisa |date=28 Nobyembre 2022 |title=Miss International Belgium Lore Ven (27) uit Geel wil hormonale aandoening PCOS onder de aandacht brengen |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/11/28/lore-ven-uit-geel-wil-pcos-onder-de-aandacht-brengen-via-missver/ |access-date=26 Enero 2023 |website=VRT |language=nl}}</ref> | 27 | Namur |- | {{flagicon|Venezuela}} [[Beneswela]] | Isbel Parra<ref>{{Cite web|url=https://chevere.life/isbel-parra-esta-lista-para-traerse-la-corona-del-miss-international/|title=Isbel Parra dice que está lista para traerse la corona del Miss International|website=Chévere|language=es|date=2022-06-02|access-date=2022-07-01|archive-date=2022-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610194303/https://chevere.life/isbel-parra-esta-lista-para-traerse-la-corona-del-miss-international/|url-status=dead}}</ref> | 28 | [[Caracas]] |- | {{flagicon|BLR}} [[Biyelorusya]] | Karyna Kisialiova | 25 | [[Minsk]] |- | {{flagicon|Vietnam}} [[Biyetnam]] | Phạm Ngọc Phương Anh<ref>{{Cite web|url=https://www.vietnamplus.vn/miss-international-2022-a-hau-phuong-anh-duoc-ky-vong-lam-nen-chuyen/797722.vnp|title=Miss International 2022: Á hậu Phương Anh được kỳ vọng làm nên chuyện|website=Vietnam Plus|language=vi|date=14 Hunyo 2022|access-date=25 Agosto 2022}}</ref> | 24 | [[Ho Chi Minh]] |- | {{flagicon|Brazil}} [[Brasil]] | Isabella Oliveiro<ref>{{Cite web |last=Rocha |first=Vanessa |date=13 Setyembre 2021 |title=Isabella Oliveira: Miss Brasil que domina a língua dos sinais |url=https://www.ofluminense.com.br/cidades/2021/09/1213631-isabella-oliveira-miss-brasil-que-domina-a-lingua-dos-sinais.html |access-date=29 Oktubre 2022 |website=O Fluminense |language=pt-br |archive-date=10 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410145419/https://www.ofluminense.com.br/cidades/2021/09/1213631-isabella-oliveira-miss-brasil-que-domina-a-lingua-dos-sinais.html |url-status=dead }}</ref> | 23 | [[Rio de Janeiro]] |- | {{flagicon|Bolivia}} [[Bulibya]] | Carolina Fernández<ref>{{Cite web |date=15 Nobyembre 2020 |title=La paceña Lenka Nemer es la nueva Miss Bolivia 2020 |url=https://correodelsur.com/genteflash/20201115_la-pacena-lenka-nemer-es-la-nueva-miss-bolivia-2020.html |access-date=8 Setyembre 2022 |website=Correo del Sur |language=es}}</ref> | 25 | Cobija |- |{{flagicon|Cape Verde}} [[Cabo Verde]] |Stephany Amado<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2022 |title=Stephany Amado coroada Miss Cabo Verde Internacional numa disputa muito renhida |url=https://www.anacao.cv/noticia/2022/09/04/stephany-amado-coroada-miss-cabo-verde-internacional-numa-disputa-muito-renhida/ |access-date=8 Setyembre 2022 |website=A Nação |language=pt}}</ref> |23 |Mindelo |- |{{flagicon|DEN}} [[Dinamarka]] |Dana Myrvig<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=19 Nobyembre 2022 |title=9 Potret Dana Myrvig Miss International Denmark 2022, Memukau Abis! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-dana-myrvig-miss-international-denmark-2022-c1c2 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |25 |[[Copenhague]] |- | {{flagicon|Ecuador}} [[Ecuador|Ekwador]] | Valeria Gutiérrez<ref>{{Cite web |last=San Miguel |first=Santiago |date=21 Setyembre 2021 |title=Valeria Gutiérrez: "Es doloroso y feo el bullying a la Miss Ecuador" |url=https://www.expreso.ec/ocio/valeria-gutierrez-doloroso-feo-bullyng-miss-ecuador-112226.html |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Diario Expreso |language=es}}</ref> | 23 | Guayaquil |- | {{flagicon|El Salvador}} [[El Salvador]] | Genesis Fuentes<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2021 |title=Nhan sắc tân Hoa hậu El Salvador, đối thủ của Á hậu Phương Anh tại Miss International 2021 |url=https://tienphong.vn/post-1352235.tpo |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> | 26 | [[San Salvador]] |- | {{flagicon|Slovakia}} [[Eslobakya]] | Viktória Podmanická<ref>{{Cite web |date=21 Agosto 2020 |title=Viktoria Podmanicka crowned Miss International Slovakia 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Viktoria-Podmanicka-crowned-Miss-International-Slovakia-2020/eventshow/77672113.cms |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=31 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031114516/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/viktoria-podmanicka-crowned-miss-international-slovakia-2020/eventshow/77672113.cms |url-status=dead }}</ref> | 21 | Banská Bystrica |- | {{flagicon|Estados Unidos}} [[Estados Unidos]] | Corrin Stellakis<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=4 Nobyembre 2021 |title=Miss U.S. International 2021 Corrin Stellakis, upgraded na ang makeup kumpara noong Miss Earth 2016 |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/161811/corrin-stellakis-miss-us-international-2021-a734-20211104 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=PEP.ph |language=}}</ref> | 25 | Bridgerport |- | {{flagicon|Spain}} [[Espanya]] | Julianna Ro<ref>{{Cite web|url=https://www.hola.com/actualidad/20210923196482/julianna-ro-miss-international-spain/|title=Cantante, modelo y compositora, así es la andaluza Julianna Ro, coronada Miss International Spain|website=Hola|language=es|date=23 Setyembre 2021|access-date=25 Agosto 2022}}</ref> | 27 | [[Andalucia]] |- | {{flagicon|GRC}} [[Gresya]] | Anna Pavlidou | 23 | [[Thessaloniki]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] |Dulce López<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Disyembre 2022 |title=Miss International 2022: ¿quiénes son las reinas latinas que compiten con Tatiana Calmell? |url=https://larepublica.pe/espectaculos/farandula/2022/12/05/tatiana-calmell-en-el-miss-international-2022-quienes-son-sus-contrincantes-latinas-candidatas-miss-peru-2022-fotos/ |access-date=13 Disyembre 2022 |website=La Republica |language=es |archive-date=13 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213083153/https://larepublica.pe/espectaculos/farandula/2022/12/05/tatiana-calmell-en-el-miss-international-2022-quienes-son-sus-contrincantes-latinas-candidatas-miss-peru-2022-fotos/ |url-status=dead }}</ref> |27 |Huehuetenango |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Israel Harrison<ref>{{Cite web |last=Lyew |first=Stephanie |date=9 Setyembre 2022 |title=Israel Harrison talks autism diagnosis, making history as pageant queen |url=https://jamaica-gleaner.com/article/lifestyle/20220909/israel-harrison-talks-autism-diagnosis-making-history-pageant-queen |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |27 |Clarendon |- | {{flagicon|Japan}} [[Hapon]] | Kiko Matsuo<ref>{{Cite web |last= |date=3 Disyembre 2021 |title=Vũ công ballet đăng quang Hoa hậu Quốc tế Nhật Bản |url=https://vnexpress.net/vu-cong-ballet-dang-quang-hoa-hau-quoc-te-nhat-ban-4397867.html |access-date=17 Nobyembre 2022 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> | 23 | Saga |- | {{flagicon|HTI}} [[Haiti|Hayti]] | Angélique François<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=5 Setyembre 2022 |title=9 Potret Angélique François Miss International Haiti 2022, Eksotis! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-angelique-francois-miss-international-haiti-2022-c1c2 |access-date=17 Nobyembre 2022 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 25 | [[Port-au-Prince]] |- | {{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]] | Priscilla Hwang | 28 | [[Honolulu]] |- | {{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] | Savannah Delos Santos<ref>{{Cite web |last=Erediano |first=Emmanuel |date=16 Marso 2021 |title=Savannah Delos Santos is Miss Marianas 2021 |url=https://www.mvariety.com/news/savannah-delos-santos-is-miss-marianas-2021/article_50babf5e-8492-11eb-bf53-6fbf89074a36.html |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Marianas Variety News & Views |language=en}}</ref> | 27 | Saipan |- | {{flagicon|Honduras}} [[Honduras]] | Zully Paz<ref name=":2">{{Cite web |date=27 Pebrero 2022 |title=Bella danlidense gana corona del “Miss Honduras Mundo” |url=https://www.latribuna.hn/2022/02/27/bella-danlidense-gana-corona-del-miss-honduras-mundo/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Diario La Tribuna |language=es}}</ref> | 25 | San Pedro Sula |- | {{flagicon|Hong Kong}} [[Hong Kong]] | Rosemary Ling<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2021 |title=Hoa hậu Quốc tế Hồng Kông 2021 chỉ có 5 thí sinh, nhan sắc của tân Hoa hậu gây tranh cãi |url=https://tienphong.vn/post-1352394.tpo |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> | 23 | Tai Po |- | {{flagicon|India}} [[Indiya]] | Zoya Afroz<ref>{{Cite web |last= |first= |date=23 Agosto 2021 |title=Zoya Afroz crowned as Miss India International 2021 |url=https://www.thehansindia.com/featured/womenia/zoya-afroz-crowned-as-miss-india-international-2021-703024 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Hans India |language=en}}</ref> | 28 | [[Lucknow]] |- | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia|Indonesya]] | Cindy May McGuire<ref name=":3">{{Cite web |last= |first= |date=27 Mayo 2022 |title=Daftar Lengkap Pemenang Puteri Indonesia 2022 |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20220527235407-277-802061/daftar-lengkap-pemenang-puteri-indonesia-2022 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=CNN Indonesia |language=id-ID}}</ref> | 26 | [[Jakarta]] |- |{{flagicon|Italy}} [[Italya]] |Beatrice Nardi<ref>{{Cite web |date=8 Agosto 2022 |title=Miss Italia: a Spormaggiore vince la 18 enne Giada De Nardi |url=https://www.lavocedeltrentino.it/2022/08/08/miss-italia-a-spormaggiore-vince-la-18-enne-giada-de-nardi/ |access-date=14 Disyembre 2022 |website=La voce del Trentino |language=it-IT}}</ref> |28 |[[Roma]] |- | {{flagicon|Cambodia}} [[Kambodya]] | Chea Charany<ref>{{Cite web |date=12 Oktubre 2021 |title=Hoa hậu Quốc tế Campuchia 2021 cực xinh đẹp và nóng bỏng |url=https://tienphong.vn/post-1384309.tpo |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> | 28 | Battambang |- | {{flagicon|Canada}} [[Kanada]] | Madison Kvaltin<ref name=":4">{{Cite web |last=Papineau |first=Chelsea |date=18 Mayo 2022 |title=Sudbury woman wins Miss International Canada title |url=https://northernontario.ctvnews.ca/sudbury-woman-wins-miss-international-canada-title-1.5908725 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=CTV News |language=en}}</ref> | 27 | [[Toronto]] |- | {{flagicon|Kenya}} [[Kenya]] | Cindy Isendi<ref>{{Cite web |last=Njoroge |first=Josephine |date=26 Setyembre 2022 |title=Miss International Kenya 2022 Cindy Isendi on why she is leaving pageantry |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/miss-international-kenya-2022-cindy-isendi-on-why-she-is-leaving-pageantry--3962218 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> | 25 | Kakamega |- | {{flagicon|Colombia}} [[Colombia|Kolombya]] | Natalia Lopez<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 Mayo 2022 |title=Natalia López representará a Colombia en concurso Miss Internacional |url=https://caracol.com.co/emisora/2022/05/04/armenia/1651666329_267863.html |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Caracol Radio |language=es}}</ref> | 23 | Circasia |- | {{flagicon|Costa Rica}} [[Kosta Rika]] | Mahyla Roth<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2020 |title=Mahyla Roth to represent Costa Rica at Miss International 2021 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/mahyla-roth-to-represent-costa-rica-2020-at-miss-international-2020/articleshow/78290914.cms |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=27 Septiyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220927091732/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/mahyla-roth-to-represent-costa-rica-2020-at-miss-international-2020/articleshow/78290914.cms |url-status=dead }}</ref> | 23 | Cahuita |- |{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]] |Rachel Martín<ref>{{Cite web |last=González |first=Deneb |date=29 Setyembre 2022 |title=Rachel Martín representará a Cuba en el concurso de belleza Miss International 2022 |url=https://www.cibercuba.com/noticias/2022-09-27-u208487-e208487-s27065-rachel-martin-representara-cuba-concurso-belleza-miss |access-date=29 Oktubre 2022 |website=CiberCuba |language=es}}</ref> |22 |[[Havana]] |- |{{flagicon|Laos}} [[Laos]] |Puangtip Malichanh<ref>{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=19 Nobyembre 2022 |title=9 Potret Puangtip Malichanh Miss International Laos 2022, Memikat! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/andini-tri-dewi/puangtip-malichanh-miss-international-laos-c1c2 |access-date=5 Pebrero 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |25 |[[Vientiane]] |- | {{flagicon|Macau}} [[Macau|Makaw]] | Dinelle Wong<ref>{{Cite web |date=11 Marso 2020 |title=Dinelle Wong crowned Miss International Macau 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Dinelle-Wong-crowned-Miss-International-Macau-2020/eventshow/74576331.cms |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=6 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014920/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Dinelle-Wong-crowned-Miss-International-Macau-2020/eventshow/74576331.cms |url-status=dead }}</ref> | 25 | Cotai |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | Giselle Tay<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Chee |date=16 Marso 2022 |title=Embattled Miss International M'sia finalist apologies over disparaging remarks, says messages are 'groundless rumors' |url=https://waupost.com/embattled-miss-international-msia-finalist-apologies-over-disparaging-remarks-says-messages-are-groundless-rumors/ |access-date=5 Pebrero 2023 |website=Wau Post |language=en-US}}</ref> | 28 | [[Kuala Lumpur]] |- |{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Ava Memero<ref>{{cite web |date=6 Oktubre 2019 |title=Angélique Sanson est la nouvelle Miss Mauritius |trans-title=Angelique Sanson is the new Miss Mauritius |url=https://www.inside.news/angelique-sanson-est-la-nouvelle-miss-mauritius/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024140311/https://www.inside.news/angelique-sanson-est-la-nouvelle-miss-mauritius/ |archive-date=24 Oktubre 2020 |access-date=6 Abril 2023 |website=Inside News |language=fr}}</ref> |24 |[[Port Louis]] |- | {{flagicon|Mexico}} [[Mehiko]] | Yuridia Durán<ref>{{Cite web |last= |first= |date=24 Hunyo 2019 |title=Quién es Sofía Aragón: ganadora de Mexicana Universal 2019, escritora y empresaria |url=https://www.infobae.com/america/entretenimiento/2019/06/24/quien-es-sofia-aragon-ganadora-de-mexicana-universal-2019-escritora-y-empresaria/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=infobae |language=es-ES}}</ref> | 23 | Ahuacatlán |- | {{flagicon|Mongolia}} [[Mongolya]] | Nomin-Erdene Bayarkhuu | 20 | Darkhan |- | {{flagicon|Namibia}} [[Namibya]] | Erika Kazombaruru<ref>{{Cite web |last=Nakaziko |first=Pinehas |date=14 Hulyo 2021 |title='Pageants have a special spot in my heart' |url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=213203 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Namibian |language=en}}</ref> | 24 | Swakopmund |- | {{NPL}} | Nancy Khadka<ref name=":5">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2022/06/19/priyanka-rani-joshi-crowned-miss-nepal|title=Priyanka Rani Joshi crowned Miss Nepal|website=The Kathmandu Post|language=en|date=19 Hunyo 2022|access-date=30 Oktubre 2022}}</ref> | 24 | Biratnagar |- | {{flagicon|Nigeria}} [[Niherya]] | Precious Obisoso<ref>{{Cite web |last=Okogba |first=Emmanuel |date=10 Nobyembre 2022 |title=Meet Precious Obisoso, Nigerian Beauty Queen redefining pageantry |url=https://www.vanguardngr.com/2022/11/meet-precious-obisoso-nigerian-beauty-queen-redefining-pageantry/ |access-date=14 Disyembre 2022 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> | 24 | [[Lagos]] |- | {{flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] | Fernanda Salazar<ref>{{Cite web |last=Zefanya |first=Marissa |date=3 Enero 2023 |title=9 Potret Fernanda Salazar Miss International Nikaragua 2022, Menawan! |trans-title=9 Portraits of Fernanda Salazar Miss International Nicaragua 2022, Charming! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/marissa-zefanya/potret-fernanda-salazar-miss-international-nikaragua-2022-c1c2 |access-date=15 Setyembre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 19 | [[Managua]] |- | {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] | Romée Dahlen<ref>{{Cite web |last=Hemmink |first=Ron |date=4 Nobyembre 2022 |title=Twentse Romée (19) maakt kans op titel Miss International: "Genafwijking moeder is mijn drijfveer" |url=https://www.tubantia.nl/losser/br-br-twentse-romee-19-maakt-kans-op-titel-miss-international-genafwijking-moeder-is-mijn-drijfveer~a6fbb381/?cb=457e9351fc10b3aa3c0ef26b3b455d96&auth_rd=1&fbclid=IwAR0cu-ifklWZYm469EXBAMvKBTSx6wVlMQYfl24wa1-WtxB8G99AnymNktw&referrer=https%3A%2F%2Fl.facebook.com%2F |access-date=14 Nobyembre 2022 |website=Tubantia |language=nl}}</ref> | 18 | Bjørkelangen |- |{{flagicon|New Zealand}} [[Nuweba Selandiya]] |Lydia Smit<ref>{{Cite web |last=Blommerde |first=Chloe |date=7 Marso 2022 |title=Waikato woman represents New Zealand at Miss International |url=https://i.stuff.co.nz/waikato-times/news/127977018/waikato-woman-represents-new-zealand-at-miss-international |access-date=22 Hulyo 2022 |website=Waikato Times |language=en |archive-date=28 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028051311/https://i.stuff.co.nz/waikato-times/news/127977018/waikato-woman-represents-new-zealand-at-miss-international |url-status=dead }}</ref> |24 |Waikato |- | {{flagicon|Panama}} [[Panama]] | Ivis Nicole Snyder<ref name=":6">{{Cite web |last=Cejas |first=Marilyn |date=12 Hunyo 2022 |title=Ivis Nicole Snyder representará a Panamá en el Miss International 2022 |url=https://www.telemetro.com/entretenimiento/ivis-nicole-snyder-representara-panama-el-miss-international-2022-n5723035 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 25 | Los Santos |- | {{flagicon|Paraguay}} [[Paragway]] | Ariane Maciel<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2022 |title=Belleza guaraní, camino al certamen Miss Internacional en Japón |trans-title=Guaraní beauty, on her way to the Miss International pageant in Japan |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2022/11/30/belleza-guarani-camino-al-certamen-miss-internacional-en-japon/ |access-date=6 Abril 2023 |website=La Nación |language=es}}</ref> | 25 | [[Asuncion|Asunción]] |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Tatiana Calmell<ref name=":7">{{Cite web |last= |first= |date=18 Hunyo 2022 |title=Tatiana Calmell se sintió “sorprendida“ por la coronación de Alessia Rovegno |trans-title=Tatiana Calmell and her reaction after the triumph of Alessia Rovegno in Miss Peru 2022 |url=https://larepublica.pe/espectaculos/2022/06/15/miss-peru-2022-tatiana-calmell-se-pronuncia-tras-coronacion-de-alessia-rovegno-estoy-sorprendida-miss-internacional-peru-atmp/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=La Republica |language=es}}</ref> | 27 | [[Lungsod ng Lima|Lima]] |- | {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] | Hannah Arnold<ref>{{Cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/05/25/2183615/philippines-hannah-arnold-finally-compete-miss-international-sets-finals-date-venue|title=Philippines' Hannah Arnold to finally compete as Miss International sets finals date, venue|website=Philstar.com|language=es|date=2022-05-25|access-date=2022-07-01}}</ref> | 26 | [[Balud]] |- | {{flagicon|Finland}} [[Pinlandiya]] | Anna Merimää<ref>{{Cite web |date=22 Setyembre 2020 |title=Anna Merimaa appointed Miss International Finland 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/Anna-Merimaa-appointed-Miss-International-Finland-2020/eventshow/78255624.cms |access-date=13 Nobyembre 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=2020-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028052001/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-international/anna-merimaa-appointed-miss-international-finland-2020/eventshow/78255624.cms |url-status=dead }}</ref> | 25 | Turku |- | {{flagicon|POL}} [[Polonya]] | Sylwia Stasińska<ref>{{Cite web |date=30 Setyembre 2022 |title=Podbiła Polskę, teraz czas na zagranicę. To ona będzie bronić biało-czerwonych barw w Japonii |url=https://plejada.pl/zdjecia-gwiazd/finalistki-miss-polska-beda-nas-reprezentowac-w-konkursach-miedzynarodowych/lcwtvxh |access-date=14 Disyembre 2022 |website=Plejada.pl |language=pl}}</ref> | 24 | Chełm |- | {{flagicon|Puerto Rico}} [[Porto Riko]] | Paula González Torres<ref name=":8">{{Cite web |date=6 Hunyo 2022 |title=De Ponce, Dorado y San Sebastián las reinas de Nuestra Belleza Puertorriqueña 2022 |trans-title=De Ponce, Dorado and San Sebastián the queens of Nuestra Belleza Puertorriqueña 2022 |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-ponce-dorado-y-san-sebastian-las-reinas-de-nuestra-belleza-puertorriquena-2022/ |access-date=6 Abril 2023 |website=El Nuevo Dia |language=es}}</ref> | 23 | San Sebastián |- |{{Flagicon|POR}} [[Portugal]] |Rita Reis<ref>{{Cite web |last=Alexandre |first=Manuel |date=14 Setyembre 2021 |title="É uma vitória de todos nós, de todos os lusodescendentes" – Lidy Alves |trans-title="It is a victory for all of us, for all Portuguese descendants." – Lidy Alves |url=https://radioalfa.net/entrevista-som-miss-portuguesa-e-uma-vitoria-de-todos-nos-de-todos-os-lusodescendentes-lidy-alves/ |access-date=6 Abril 2023 |website=Radio Alfa |language=fr-FR}}</ref> |26 |[[Lisboa]] |- | {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] | Maya Albert<ref>{{Cite web |date=22 Hunyo 2021 |title=Maya Albert chosen as Miss International France 2020-21 |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/world-pageants/maya-albert-chosen-as-miss-international-france-2020-21/articleshow/83745711.cms |access-date=13 Nobyembre 2022 |website=Times of India |language=en}}</ref> | 25 | Tarn |- | {{flagicon|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano]] | Celinee Santos<ref>{{Cite web |date=13 Disyembre 2022 |title=Dominicana Celinée Santos Frías, cuarta finalista del Miss International 2022 |url=https://www.diariolibre.com/revista/cultura/2022/12/13/dominicana-queda-cuarto-lugar-en-miss-international-2022/2168776 |access-date=14 Disyembre 2022 |website=Diario Libre |language=es}}</ref> | 22 | La Altagracia |- | {{flagicon|Czech Republic}} [[Republikang Tseko]] | Adéla Maděryčová<ref name=":9">{{Cite news |last1=Sedlák |first1=Jan |date=10 Mayo 2022 |title=Finále Miss Czech Republic 2022 ozdobily korunky z jablonecké šperkařské dílny |language=cs |trans-title=The finals of Miss Czech Republic 2022 were decorated with crowns from the jewelry workshop in Jablonec |website=Deník |url=https://jablonecky.denik.cz/zpravy_region/finale-miss-czech-republic-2022-korunky-jablonec-2.html |access-date=6 Abril 2023}}</ref> | 22 | Břeclav |- |{{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Evanjelin Elchmanar<ref>{{Cite web |date=8 Pebrero 2022 |title=Sri Lanka Tourism hosts Miss International UK |url=https://www.dailynews.lk/2022/02/08/business/272045/sri-lanka-tourism-hosts-miss-international-uk |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Daily News |language=en}}</ref> |21 |[[Birmingham]] |- | {{flagicon|Romania}} [[Rumanya]] | Ada-Maria Ileana<ref>{{Cite web |last=Baciu |first=Nicoleta |date=21 Oktubre 2022 |title=România, favorită la Miss International! Ada-Maria Ileana, numită de jurnaliști „Miss Inteligența” |url=https://www.dcnews.ro/romania-favorita-la-miss-international-ada-maria-ileana-numita-de-jurnalisti-miss-inteligenta_891950.html |access-date=17 Nobyembre 2022 |website=DCNews |language=ro}}</ref> | 24 | [[Bucharest]] |- |{{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Scarlett Cai-Yu Simm |27 |Tampines |- | {{flagicon|Thailand}} [[Taylandiya]] | Ruechanok Meesang<ref>{{Cite web|url=https://www.ryt9.com/s/prg/3301899|title=ผลประกวด Miss Heritage Thailand 2022 และ Miss International 2022 เพื่อไปประกวดเวทีโลก|website=RYT9|language=th|date=2022-02-28|access-date=2022-07-02}}</ref> | 28 | Chonburi |- |{{flagicon|TWN}} [[Taiwan|Taywan]] |Ting-Yi Cheng |27 |Magong |- | {{flagicon|South Africa}} [[Timog Aprika]] | Ferini Dayal<ref>{{Cite news |last=Cupido |first=Gerry |date=15 Hunyo 2022 |title=She’s a beauty queen, surgeon and philanthropist – meet Miss International South Africa |language=en |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/lifestyle/style-beauty/beauty/shes-a-beauty-queen-surgeon-and-philanthropist-meet-miss-international-south-africa-65674dd5-aa79-44d8-8a64-6f60ce5b6da2 |access-date=2023-02-05}}</ref> | 26 | Kensington |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Sujin Kim |25 |Daegu |- |{{flagicon|TOG}} [[Togo]] |Océane Bellow<ref>{{Cite web |last=Chauty |first=Nicolas |date=1 Nobyembre 2022 |title=Océane Bellow: En stage au Luxembourg, elle devient reine de beauté pour le Togo |url=https://www.lessentiel.lu/fr/story/en-stage-au-luxembourg-elle-devient-reine-de-beaute-pour-le-togo-524862935138 |access-date=14 Nobyembre 2022 |website=L'essentiel |language=fr}}</ref> |25 |Atakpamé |- | {{flagicon|Chile}} [[Tsile]] | Catalina Huenulao<ref>{{Cite web |last=Seguel |first=Alfredo |date=9 Nobyembre 2022 |title=Catalina Huenulao: Miss Chile Internacional y el orgullo de ser Mapuche |trans-title=Catalina Huenulao: Miss Chile International and the pride of being Mapuche |url=https://www.elciudadano.com/actualidad/catalina-huenulao-mis-chille-internacional-y-el-orgullo-de-ser-mapuche/11/09/ |access-date=29 Agosto 2023 |website=El Ciudadano |language=es}}</ref> | 24 | Temuco |- | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Usbekistan]] | Nigina Fakhriddinova<ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=12 Abril 2021 |title=9 Potret Nigina Fakhriddinova, Miss International Uzbekistan 2020 yang Manis |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/berkat-prima/potret-nigina-fakhriddinova-1 |access-date=14 Disyembre 2022 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 23 | [[Tashkent]] |} ==Mga tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Panlabas na kawing== *{{Official website|https://www.missinternational.org/en/}} {{Miss International}} [[Kategorya:2022 sa Asya]] 4tjfdbpfouma93qppq7uqbbzcda0mdg 1 319444 2227666 1969636 2026-09-22T11:42:01Z Jojit fb 38 2227666 wikitext text/x-wiki {{Template:NA-tatak|Setyembre 22, 2026}} o4q15desjsadpn49frjflrljm3jc03f 4 319445 2227667 1990190 2026-09-22T11:44:54Z Jojit fb 38 /* Berlin */ 2227667 wikitext text/x-wiki ===[[Berlin]]=== [[Berlin]] [[Template:Unang Pahina/Artikulo/Berlin|Suleras]] Inihaharap ang pahinang ito, tumutukoy sa kabesera at pinakamalaking lungsod ng [[Alemanya]]. Mahaba ang artikulo at maraming paksang naitalakay. --[[Tagagamit:Ryomaandres|Ryomaandres]] ([[Usapang tagagamit:Ryomaandres|kausapin]]) 10:23, 27 Agosto 2022 (UTC) ===Pasya=== '''Pinili''' kahit walang bumoto dahil ang tagal na nito at kailangang dumami ang mga tinampok na artikulo. At mukhang maayos at maganda na ang artikulo sa bersyon niya ngayon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 11:44, 22 Setyembre 2026 (UTC) mv4m7hgmdqjslpjh79165gx538cnppv 0 319519 2227488 2083653 2026-09-22T04:24:57Z Ryomaandres 8044 2227488 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Potenza|official_name=Città di Potenza|native_name={{native name|nap|Putenz(a)}}|image_skyline=Potenza1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Panorama ng Potenza|image_shield=Potenza_(Italia)-Stemma.png|shield_alt=|image_map=Map of comune of Potenza (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Potenza sa loob ng Lalawigan ng Potenza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|38|N|15|48|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Basilicata]]|province=[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|frazioni=|mayor_party=[[Lega Nord|LN]]|mayor=[[Mario Guarente]]|area_total_km2=173|population_footnotes=|population_demonym=Potentini|elevation_footnotes=|elevation_m=819|saint=[[Gerardo ng Lunel|San Gerardo]]|day=Mayo 30|postal_code=85100|area_code=0971|website={{official website|http://www.comune.potenza.it/}}|footnotes=}}Ang '''Potenza''' (Italyano: [poˈtɛntsa] {{Lang-nap|Putenza}}, diyalektong Potentino: ''Putenz'') ay isang lungsod at ''[[Komuna|comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa Katimugang [[Italya|Italyanong]] rehiyon na [[Basilicata]] (dating Lucania). Kabesera ng [[Lalawigan ng Potenza]] at rehiyon ng [[Basilicata]], ang lungsod ay ang pinakamataas na kabisera ng rehiyon at isa sa pinakamataas na [[Kabisera|kabesera ng lalawigan]] sa Italya, kung saan matatanaw ang lambak ng [[ilog]] [[Basento]] sa [[Kabundukang Apenino]] ng Lucania, silangan ng [[Salerno]]. Ang teritoryo nito ay humahanggan sa comuni ng [[Anzi, Basilicata|Anzi]], [[Avigliano]], [[Brindisi Montagna]], [[Picerno]], [[Pietragalla]], [[Pignola]], [[Ruoti]], [[Tito, Basilicata|Tito]], at [[Vaglio Basilicata]]. [[Talaksan:DuomoMUSEOnaz.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/DuomoMUSEOnaz.jpg/220px-DuomoMUSEOnaz.jpg|thumb| Tanawing panghimpapawid ng Duomo at Palazzo Loffredo]] == Populasyon == Ang Potenza ay may populasyon na 67,122 noong 2015. Ito ang pinakamalaking lungsod sa [[Basilicata]]. {| class="wikitable" |+Populasyon ng Potenza ! Petsa ! Datos sa senso |- | 1991 | 65,714 |- | 2001 | 69,060 |- | 2011 | 66,777 |- | 2015 | 67,122 |} Sa taong 2026, ang populasyon ay 63,403, kung saan 48.3% ay lalaki, at 51.7% ay babae. Ang mga menor de edad ay bumubuo ng 13.3% ng populasyon, at ang mga nakatatanda ay bumubuo ng 26.9%.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}} (On the search form, choose the statistical region of the municipality in the Area section, the Region, the Province, and the name of the Municipality)</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2026 |url=https://demo.istat.it/data/posas/POSAS_2026_en_All_files.zip |access-date=2026-04-01 |website=demo.istat.it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}The file URL linking on technical dataset.</ref> Sanggunian: <ref>{{Cite web |title=Potenza (Potenza, Basilicata, Italy) |url=http://www.citypopulation.de/php/italy-basilicata.php?cityid=076063 |access-date=31 March 2017 |publisher=City Population}}</ref> [[Talaksan:Potenza,_Italia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Potenza%2C_Italia.jpg/900px-Potenza%2C_Italia.jpg|center|thumb| Tanaw ng Potenza]] == Ugnayang pandaigdig == Ang Potenza ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|USA}} [[Denver]], Estados Unidos * {{Flagicon|ROM}} [[Focșani]], Rumania * {{Flagicon|ESP}} [[Osuna]], España * {{Flagicon|ITA}} [[Amatrice]], Italya ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://en.comuni-italiani.it/076/063/index.html Pahina sa Comuni Italiani] * [http://www.canadiansoldiers.com/history/battlehonours/italiancampaign/potenza.htm Labanan ng Potenza sa canadiansoldiers.com] * [http://www.conservatoriopotenza.it/ Music State Conservatory "Carlo Gesualdo da Venosa"] {{Province of Potenza}}{{Regional Capitals of Italy}} a1u33lkr27u6swe6ggqbfxmniq9d63i 0 320122 2227326 2096150 2026-09-21T23:49:10Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2227326 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{notability|date=Setyembre 2022}} {{Primary sources|date=Setyembre 2022}} {{cleanup||date=Setyembre 2022|reason=Kailangang ayusin ang istilo ng pagkakasulat. Halibawa, kailangang ''sentence case'' ang seksyon. Mayroon din mga Ingles na pananalita na hindi naisailin}} }} {{Infobox church|denomination=[[Apostolika't Katolikang Simbahan|Aposotlic Catholic Church]]|name=National Shrine of Ina Poon Bato|fullname=Pambansang Damabana ng Ina Poon Bato|image=|dedication=Birhen ng Ina Poon Bato<br><i>Our Lady of the Rock <i>|founded date=1990's|functional status=Dambana|architectural type=Modernista|floor count=2|location=1003 EDSA, Project 7, Veterans Village, Quezon City, Philippines|coordinates=}} Ang '''Pambansang Dambana ng Ina Poon Bato''' o mas kilala sa Ingles na '''National Shrine of Ina Poon Bato''' ay ang pangunahing simbahan at ang nagsisilbing Pontifical Seat ng Patriyarka ng Apostolic Catholic Church, +Juan Almario EM Calampano, D.D., OMJF.<ref>{{Cite web |date=2020-10-30 |title=NSIPB |url=https://acc.org.ph/nsipb/ |access-date=2022-09-28 |website=ACC Website Staging |language=en |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928064331/https://acc.org.ph/nsipb/ |url-status=dead }}</ref> == Kasaysayan == Ang National Shrine of Ina Poon Bato ay matatagpuan sa 1003 [[EDSA]], Project 7, Veterans Village, [[Lungsod Quezon|Quezon City]], Philippines.<ref>{{Cite web |date=2020-10-30 |title=NSIPB |url=https://acc.org.ph/nsipb/ |access-date=2022-09-28 |website=ACC Website Staging |language=en |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928064331/https://acc.org.ph/nsipb/ |url-status=dead }}</ref> === Unang Kapilya === Ang unang simbahan ng Ina Poon Bato ay dating matatagpuan sa hilagang dulo ng EDSA sa komunidad ng Agham - Diliman. Ito ay itinatag noong 1980's at sa panahon na ito, ito pa ay isang Kapilya. Buwan, buwan, ito ay nagdaraos ng Cursillo Class.<ref>{{Cite web |date=2020-10-30 |title=NSIPB |url=https://acc.org.ph/nsipb/ |access-date=2022-09-28 |website=ACC Website Staging |language=en |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928064331/https://acc.org.ph/nsipb/ |url-status=dead }}</ref> Ngunit, dahil sa proyekto nang Gobyerno ni Dating Pangulong [[Joseph Estrada]], ang Kapilya ay Giniba dahil ito ay madadaanan ng [[MRT-3]] at doon itatayo ang Last Depot nito, sa [[North Avenue MRT Station|North Avenue]]. <ref>{{Cite web |date=2020-10-30 |title=NSIPB |url=https://acc.org.ph/nsipb/ |access-date=2022-09-28 |website=ACC Website Staging |language=en |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928064331/https://acc.org.ph/nsipb/ |url-status=dead }}</ref> === Kasalukuyang Dambana === Ang kasulukuyang Simbahan nito ay itinayo bilang kapalit sa simbahan na dating kapilya. Ngunit, lingid sa kaalaman ng Apostolika't Katolikang Simbahan, na ang kapilya na itatayo rito ay magiging isang Malaking Katedral at Dambana. <ref>{{Cite web |date=2020-10-30 |title=NSIPB |url=https://acc.org.ph/nsipb/ |access-date=2022-09-28 |website=ACC Website Staging |language=en |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928064331/https://acc.org.ph/nsipb/ |url-status=dead }}</ref> == National Shrine of Ina Poon Bato == Ang Pambansang Dambana ng Ina Poon Bato ay ang Headquarters ng Apostolic Catholic Church, dito, ipinamamahay rin nito ang: * Patriarchate House * Ecclesiastic at Central Office ng Simbahan * Office for Ecumenism * Higher and Lower Congress * Office of Public Affairs * Metropolitan Congress * Central office ng Banal na Orden * Central Archives * Corporate Affairs * Inter-faith and Inter-religious Relations * Public Affairs * General Treasury * Internal Administration<ref>{{Cite web |date=2020-10-30 |title=NSIPB |url=https://acc.org.ph/nsipb/ |access-date=2022-09-28 |website=ACC Website Staging |language=en |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928064331/https://acc.org.ph/nsipb/ |url-status=dead }}</ref> === Mga Ganap sa Dambana === ==== 2019 CBCP and NCCP Week of Prayer ==== Noong January 22, 2019, Dito ginanap ang taunang week of prayer ng NCCP at CBCP <ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/media/set/?set=a.1424460951018514&type=3 |access-date=2022-09-28 |website=www.facebook.com}}</ref> ==== Kanonisasyon ni Juan Florentino ==== Dito rin ginanap ang kanonisasyon si Patriyarka Juan Florentino. == Mga sanggunian == <references /> [[Category:Mga Simbahan]] [[Category:Apostolika't Katolikang Simbahan]] [[Category:Dambana]] ivzxcfav0davasj7tiq23lnm5xn577e 10 320855 2227669 2224354 2026-09-22T11:47:29Z Jojit fb 38 2227669 wikitext text/x-wiki {{Unang Pahina/Artikulo/{{#switch:{{#expr:{{Rand|25}}+1}} |1 = Kasaysayan ng Pilipinas |2 = Alkimiya |3 = Microsoft Windows |4 = MariMar |5 = Kolehiyong Rogasyonista |6 = Mau Marcelo |7 = Thalía |8 = Fernando Amorsolo |9 = Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad |10 = Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 |11 = Tamaraw |12 = Ahedres |13 = Indiya |14 = Jigme Khesar Namgyel Wangchuck |15 = Chiune Sugihara |16 = Kababaihan sa Pilipinas |17 = Maynila |18 = Keso |19 = Karagatang Pasipiko |20 = One Direction |21 = BoA |22 = Roma |23 = Napoles |24 = Baybayin |25 = Kim Il-sung |26 = Berlin }} }} h1c7sq85qezqx65nznfld0uzhurum05 0 324141 2227595 2120315 2026-09-22T09:03:10Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227595 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Oktubre 2023}} {{cleanup|date=Oktubre 2023|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pagkakasulat, gayon din kailangan isalin ang mga banyagang salita tulad ng publish.}} }} {{Infobox musical artist |name=Doja Cat |image=Doja Cat Planet Her Day Party 2 (cropped).jpg |caption=Doja Cat noong Hulyo 2021 |birth_name=Amala Ratna Zandile Dlamini<!--Before removing "Ratna", refer to the discussion on talk page which indicates that "Ratna" and "Zandile" are Doja Cat's middle names and that "Amala" is simply her first name. ([[:en:Talk:Doja_Cat/Archive_1#Full_name]])--> |birth_date={{Birth date and age|1995|10|21}} |birth_place={{Flagicon|United States}} [[Los Angeles]], [[California]] |years_active=2014–kasamtangan |occupation=Rapera, mag-aawit, magsusulat-og-awit |genre={{hlist|[[Pop music|Pop]]<ref name="BBcover">{{Cite magazine|last=Garvey|first=Meaghan|date=Abril 22, 2021|title=Can't Stop the Feline: How Doja Cat Took Pop to a New Dimension|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9560274/doja-cat-billboard-cover-story-interview-2021|access-date=Abril 22, 2021|magazine=[[Billboard (magasin)|Billboard]]}}</ref>| [[Rhythm and blues|R&B]]<ref name="R&B">{{cite web|url=https://www.bet.com/music/2021/05/26/bet-awards-2021-doja-cat.html|title=Five Times Doja Cat Proved She's An R&B Stunner Who's Here To Stay|date=Mayo 27, 2021|last=Malachi|first=JaJuann|publisher=[[BET]]|access-date=Abril 29, 2021|archive-date=Hulyo 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705084113/https://www.bet.com/music/2021/05/26/bet-awards-2021-doja-cat.html|url-status=dead}}</ref>|[[Musikang hip hop|hip hop]]<ref name="hip hop2">{{Cite web|last=Brown|first=August|date=Oktubre 30, 2019|title=Doja Cat went viral. Now what? A hip-hop meme star gets serious, sort of, for her second act|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2019-10-30/doja-cat-mooo-viral-hot-pink|access-date=Abril 11, 2020|website=[[Los Angeles Times]]}}</ref>|[[pop rap]]<ref>{{cite web|last=Petridis|first=Alexis|title=Doja Cat: Planet Her review – pop-rap queen is in a world of her own|url=https://www.theguardian.com/music/2021/jun/24/doja-cat-planet-her-review-kiss-me-more-tiktok-dance-2021-pop|work=[[The Guardian]]|access-date=Hunyo 25, 2021|date=Hunyo 24, 2021}}</ref>}} |label={{hlist|[[:en:RCA Records|RCA]]|[[:en:Kemosabe Records|Kemosabe]]}} |associated_acts={{flatlist| * [[The Weeknd]] * [[Ariana Grande]] * [[Saweetie]] }} |website={{URL|dojacat.com}} }} Si '''Amala Ratna Zandile Dlamini''' (ipinanganak noong Oktubre 21, 1995), na kilala bilang '''Doja Cat''', ay isang rapper at mang-aawit mula sa [[Estados Unidos]] . Nagsimula siyang lumikha ng musika sa SoundCloud noong siya ay tinedyer. Napansin ng [[:en:Kemosabe Records|Kemosabe]] at [[:en:RCA Records|RCA Records]] ang kanyang kanta na " [[:en:So High (Doja Cat song)|So High]] " kaya pinirmahan nila siya sa parehong ''[[record label]]'' nang umabot siya sa edad na 17. Inilabas niya ang kanyang debut album ''[[:en:Purrr!|na Purrr!]]'' noong 2014. Noong Agosto 10, 2018 nagsimula siyang mag-publish ng kanyang musika sa [[YouTube]] at noong Mayo 2023, umabot sa 11.6 milyong subscriber ang kanyang channel sa [[YouTube]], at nakakuha ng kabuuang 6.59 bilyong panonood ng video.<ref>{{Cite web |title=Doja Cat YouTube stats and analytics |url=https://app.thoughtleaders.io/youtube/doja-cat |access-date=2023-06-06 |website=ThoughtLeaders |language=en}}</ref> Noong 2018, inilabas ni Doja Cat ang kanyang unang studio album ''[[:en:Amala (album)|na Amala]]'' at ang ''deluxe'' na bersyon nito noong 2019. Pagkatapos ay ang nag-iisang "[[:en:Juicy (Doja Cat song)|Juicy]]" noong Agosto 2019, na umabot sa numero 83 sa Billboard Hot 100 chart, at pagkaraan ng ilang panahon ay umabot ito sa numero 45. Noong Nobyembre 2019, inilabas niya ang kanyang pangalawang studio album ''[[:en:Hot Pink|na Hot Pink]]'' . Kasunod nito, inilabas niya ang "[[:en:Say So|Say So]]" bilang isang single na umabot sa numero uno sa Billboard Hot 100, na may bersyon na nagtatampok kay [[Nicki Minaj]] noong Mayo 2020. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1995]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga Amerikano]] [[Kategorya:Mga musiko]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] mrxoi70elw7bknjtp44w5hujxe4slm9 0 326036 2227292 2226139 2026-09-21T15:15:36Z Allyriana000 119761 2227292 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|theme=Cheer All Women|venue=[[Tokyo Dome City Hall]], [[Tokyo]], Japan|image=Sireethorn Leearamwat attending Puteri Indonesia 2020.jpg|caption=Sireethorn Leearamwat|date=12 Nobyembre 2019|broadcaster={{Hlist|Hikari TV|dTV Channel by NTT DoCoMo|[[YouTube]]}}|presenters={{Hlist|Tetsuya Bessho|Ayako Kisa|[[Kylie Verzosa]]}}|acts=|entrants=82|placements=15|debuts={{Hlist|Burkina Faso|Gineang Ekwatoriyal}}|withdraws={{Hlist|Alemanya|Curaçao|Ehipto|Etiyopiya|Kapuluang Cook|Kuba|Kenya|Libano|Madagaskar|Moldabya|Timog Korea|Unggarya}}|returns={{Hlist|Armenya|Belis|Biyelorusya|Italya|Kambodya|Kamerun|Liberya|Moroko|Niherya|Norwuwega|Sambia|Timog Sudan|Tahiti|Tunisya|Uganda}}|best national costume=Nguyễn Tường San<br> {{flagicon|Vietnam}} Biyetnam|photogenic=Noémie Kribo Milne<br> {{flagicon|Guadeloupe|local}} Guadalupe|winner='''[[Sireethorn Leearamwat]]'''|before=[[Miss International 2018|2018]]|next=[[Miss International 2022|2022]]|represented={{flagicon|Thailand}} Taylandiya}} Ang '''Miss International 2019''' ay ang ika-59 na edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa Tokyo Dome City Hall, [[Bunkyō]] District, [[Tokyo]], Hapon noong 12 Nobyembre 2019. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Mariem Velazco]] ng Beneswela si [[Sireethorn Leearamwat]] ng Taylandiya bilang Miss International 2019.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=12 Nobyembre 2019 |title=Who is Bint Sireethorn Leearamwat, Miss International 2019? |url=https://www.rappler.com/life-and-style/244762-things-to-know-about-bint-sireethorn-leearamwat-miss-international-2019/ |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208180224/https://www.rappler.com/life-and-style/244762-things-to-know-about-bint-sireethorn-leearamwat-miss-international-2019/|archive-date=8 Disyembre 2024}}</ref> Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Taylandiya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=13 Nobyembre 2019 |title=Thailand takes home Miss International 2019 crown |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/thailand-takes-home-miss-international-2019-crown/eventshow/72038650.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912155652/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/thailand-takes-home-miss-international-2019-crown/eventshow/72038650.cms |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=12 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Andrea Toscano ng Mehiko, habang nagtapos bilang second runner-up si Evelyn Karonde ng Uganda. Mga kandidata mula sa walumpu't-dalawang mga bansa at teritoryo ang lumahok sa edisyong ito. Pinangunahan nina Tetsuya Bessho at Ayako Kisa ang kompetisyon. == Kaligiran == [[Talaksan:Tokyo_Dome_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tokyo_Dome_night.jpg|thumb|250x250px|Tokyo Dome City Hall, ang lokasyon ng Miss International 2019.]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 11 Abril 2019, inanunsyo ng Miss International Organization na ang ika-59 na edisyon ng Miss International ay gaganapin sa 12 Nobyembre 2019 sa Tokyo Dome City Hall sa Tokyo, Hapon, ang lokasyon ng kompetisyon para sa apat na magkakasunod-sunod na pagkakataon.<ref>{{Cite web |last=Lopez |first=Jacinda A. |date=12 Nobyembre 2019 |title=Thailand's Sireethorn Leearamwat Wins Miss International 2019; Patch Magtanong Makes It To The Top 8 |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/miss-international-2019-thailand-sireethorn-leearamwat-a483-20191112 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=Cosmopolitan Philippines |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa walumpu't-dalawang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang iniluklok upang kumatawan sa kanilang bansa matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata. ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Athena McNinch si Kirsten Lydia Dahilig bilang kinatawan ng Guam dahil hindi pa naabot ni Dahilig ang kinakailangang edad upang lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2018 |title=Kirsten Lydia crowned the new Miss International Guam 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/the-new-representative-of-miss-international-guam-2019-is-kirsten-lydia/articleshow/65427819.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126184839/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/the-new-representative-of-miss-international-guam-2019-is-kirsten-lydia/articleshow/65427819.cms |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Pebrero 2025 |orig-date=17 Agosto 2018 |title=12 compete for Miss Universe Guam crown |url=https://www.postguam.com/entertainment/lifestyle/12-compete-for-miss-universe-guam-crown/article_f914d9d8-a11d-11e8-9016-d7a4456d2bb7.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913050754/https://www.postguam.com/entertainment/lifestyle/12-compete-for-miss-universe-guam-crown/article_f914d9d8-a11d-11e8-9016-d7a4456d2bb7.html |archive-date=13 Setyembre 2026 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=The Guam Daily Post |language=en}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik at pag-urong ==== Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Burkina Faso at Gineang Ekwatoriyal.<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2019 |title=Arcenia Chanque Bosepe crowned Miss International Equatorial Guinea 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/arcenia-chanque-bosepe-crowned-miss-international-equatorial-guinea-2019/eventshow/71632522.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913052423/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/arcenia-chanque-bosepe-crowned-miss-international-equatorial-guinea-2019/eventshow/71632522.cms |archive-date=13 Setyembre 2026 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Marukeos na huling sumali noong [[Miss International 1969|1969]]; Liberya na huling sumali noong [[Miss International 2008|2008]]; Uganda na huling sumali noong [[Miss International 2009|2009]]; Belis at Kamerun na huling sumali noong [[Miss International 2012|2012]]; Tahiti at Timog Sudan na huling sumali noong [[Miss International 2013|2013]]; Armenya na huling sumali noong [[Miss International 2014|2014]]; Italya na huling sumali noong [[Miss International 2015|2015]]; Niherya at Sambia na huling sumali noong [[Miss International 2016|2016]]; at Biyelorusya, Kambodya, Noruwega, at Tunisya na huling sumali noong [[Miss International 2017|2017]]. Bumitiw si Annabella Fleck ng Alemanya sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2020 |title=Annabella Fleck to represent Germany at Miss Earth 2020 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-earth/annabella-fleck-to-represent-germany-at-miss-earth-2020/eventshow/78384708.cms |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Bumitiw si Lia Álvarez ng Kuba dahil sa suliraning pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last=Grau |first=Yare |date=29 Oktubre 2019 |title=Modelo cubana Lia Álvarez queda fuera de Miss Internacional 2019 y denuncia "gran estafa" |trans-title=Cuban model Lia Álvarez is eliminated from Miss International 2019 and denounces a "major scam" |url=https://www.cibercuba.com/noticias/2019-10-29-u65722-e65722-s27065-cubana-ganadora-miss-cuba-internacional-2019-denuncia-gran |access-date=19 Setyembre 2026 |website=CiberCuba |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 Nobyembre 2019 |title=Modelo cubana Claudia Moras denuncia corrupción en Miss International Cuba |trans-title=Cuban model Claudia Moras denounces corruption in Miss International Cuba |url=https://www.periodicocubano.com/modelo-cubana-claudia-moras-denuncia-corrupcion-en-el-certamen-miss-international-cuba/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Periódico Cubano |language=es}}</ref> Bumitiw ang mga bansang Curaçao, Ehipto, Etiyopiya, Kapuluang Cook, Kenya, Libano, Madagaskar, Moldabya, Timog Korea, at Unggriya sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. Dapat sanang lalahok sa edisyong ito sina Vera Ghazzouli ng Bonaire at Alannah McBrien ng Irlanda, ngunit bumitiw sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=9 Abril 2019 |title=Vera Ghazzouli to represent Bonaire at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/vera-ghazzouli-to-represent-bonaire-at-miss-international-2019/eventshow/68795745.cms |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Hindi sumali sina Dasha Didar Atmaja ng Kasakistan at Tamila Khodjaeva ng Usbekistan sa edisyong ito matapos hindi mabayaran ng kanilang pambansang organisasyon ang bayad sa prangkisa.<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2019 |title=Didar Atmaja to represent Kazakhstan at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/didar-atmaja-to-represent-kazakhstan-at-miss-international-2019/eventshow/68815703.cms |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss International 2019''' | * {{flagicon|THA}} [[Thailand|'''Taylandiya''']] – '''[[Sireethorn Leearamwat]]''' |- | 1st runner-up | * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Andrea Toscano |- | 2nd runner-up | * {{Flag|Uganda}} – Evelyn Karonde |- | 3rd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Maria Alejandra Vengoechea |- | 4th runner-up | * {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Harriotte Lane |- | Top 8<ref>{{Cite web |last=Mercado |first=Neil Arwin |date=12 Nobyembre 2019 |title=PH bet Patch Magtanong advances to Top 8 in Miss International 2019 |url=https://entertainment.inquirer.net/351346/ph-bet-advances-to-top-8-in-miss-international-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518045747/https://entertainment.inquirer.net/351346/ph-bet-advances-to-top-8-in-miss-international-2019 |archive-date=18 Mayo 2025 |access-date=12 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Nguyễn Tường San * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Jolene Rotinsulu * {{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]] – [[Bea Magtanong]] |- | Top 15<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2019 |title=Patch Magtanong makes it to Miss International 2019 Top 15 |url=https://www.abs-cbn.com/life/11/12/19/patch-magtanong-makes-it-to-miss-international-2019-top-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913045505/https://www.abs-cbn.com/life/11/12/19/patch-magtanong-makes-it-to-miss-international-2019-top-15 |archive-date=13 Setyembre 2026 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=[[ABS-CBN|ABS-CBN Life]] |language=en}}</ref> | * {{flagicon|Venezuela}} [[Beneswela]] – Melissa Jiménez * {{flagicon|BLR}} [[Biyelorusya]] – Maria Perviy * {{flagicon|Hong Kong}} [[Hong Kong]] – Kaye Cheung * {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Elize de Hong * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Jutta Kyllönen * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Ivana Carolina Irizarry * {{Flag|Sri Lanka}} – Pawani Vithanage |} == Mga kandidata == Walumpu't-dalawang kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Milena|Judt|nolink=1}} |22 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{flagicon|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Sona|Danielyan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2019 |title=Sona Danielyan elected Miss International Armenia 2019 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Sona-Danielyan-elected-Miss-International-Armenia-2019/eventshow/71441640.cms |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822072623/https://beautypageants.in/miss-international/sona-danielyan-elected-miss-international-armenia-2019/eventshow/71441640.cms |url-status=dead }}</ref> |23 |[[Ereban]] |- |{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] |{{sortname|Daniella|Piazzi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Mayo 2019 |title=Daniela Piazzi to represent Aruba at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/daniela-piazzi-to-represent-aruba-at-miss-international-pageant-2019/articleshow/69253191.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224010950/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/daniela-piazzi-to-represent-aruba-at-miss-international-pageant-2019/articleshow/69253191.cms|archive-date=24 Pebrero 2025}}</ref> |25 |Oranjestad |- |{{Flagicon|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Monique|Shippen|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Monique Shippen crowned Miss International Australia 2019 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Monique-Shippen-crowned-Miss-International-Australia-2019/eventshow/70616990.cms |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822072624/https://beautypageants.in/miss-international/Monique-Shippen-crowned-Miss-International-Australia-2019/eventshow/70616990.cms |url-status=dead }}</ref> |26 |[[Sidney]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{sortname|Tara|Gueye|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2019 |title=Tara Gueye crowned Miss Côte d’Ivoire 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/tara-gueye-crowned-miss-cte-divoire-2019/videoshow/69678856.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |22 |[[Abidjan]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Rachel |Nimegeers|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2019 |title=Rachel Nimegeers crowned Miss International Belgium 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/rachel-nimegeers-crowned-miss-international-belgium-2019/eventshow/71045902.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |23 |[[Amberes]] |- |{{Flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] |{{sortname|Selena |Urias|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Cowo |first=Janelle |date=5 Hunyo 2019 |title=2019 Miss Hispanoamericana and Miss International crowned in San Pedro Town |url=https://www.sanpedrosun.com/pageants-beauty/2019/06/05/2019-miss-hispanoamericana-and-miss-international-crowned-in-san-pedro-town/ |access-date=8 Abril 2025 |website=The San Pedro Sun |language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Melissa |Jiménez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gómez |first=Liseth |date=25 Oktubre 2019 |title=Creer, la palabra que identifica a Melissa Jiménez, Miss Venezuela International |url=https://www.elnacional.com/entretenimiento/creer-la-palabra-que-identifica-a-melissa-jimenez-miss-venezuela-international/ |access-date=8 Abril 2025 |website=El Nacional |language=es}}</ref> |20 |Maracaibo |- |{{Flagicon|BLR}} [[Belarus|Biyelorusya]] |{{sortname|Maria |Perviy|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=23 Agosto 2019 |title=Belarus announces its contestant for Miss International 2019 |url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-announces-its-contestant-for-miss-international-2019-123577-2019 |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=Belarusian Telegraph Agency |language=en-EN|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119164925/https://eng.belta.by/society/view/belarus-announces-its-contestant-for-miss-international-2019-123577-2019|archive-date=19 Enero 2025}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{sortname|Tường San|Nguyễn|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2019 |title=Tường San: Từ Á hậu Việt tới top 8 Miss International |trans-title=Tuong San: From Vietnamese runner-up to top 8 Miss International |url=https://vnexpress.net/tuong-san-tu-a-hau-viet-toi-top-8-miss-international-4011326.html |access-date=8 Abril 2025 |website=VnExpress |language=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20260218001204/https://vnexpress.net/tuong-san-tu-a-hau-viet-toi-top-8-miss-international-4011326.html|archive-date=18 Pebrero 2026}}</ref> |19 |[[Hanoi]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Carolina|Stankevicius|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=de Lima |first=Ludmilla |date=5 Setyembre 2019 |title=Jovem de Niterói ganha Miss Brasil disputado no Theatro Municipal |trans-title=Young woman from Niterói wins Miss Brazil contest at the Municipal Theater |url=https://oglobo.globo.com/rio/jovem-de-niteroi-ganha-miss-brasil-disputado-no-theatro-municipal-23930766 |access-date=10 Abril 2025 |website=O Globo |language=pt-BR}}</ref> |24 |[[Rio de Janeiro]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] |{{sortname|Valentina |Pérez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2019 |title=Valentina Perez Medina crowned Miss International Bolivia 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/valentina-perez-medina-crowned-miss-international-bolivia-2019/videoshow/70102342.cms |access-date=10 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |21 |[[Sucre]] |- |{{Flagicon|BUR}} [[Burkina Faso]] |{{sortname|Wendlasida Flora |Ouedraogo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=10 Agosto 2019 |title=Miss Burkina 2019 : Danielle Flora Ouédraogo s’adjuge la couronne |trans-title=Miss Burkina 2019: Danielle Flora Ouédraogo wins the crown |url=https://burkina24.com/2019/08/10/miss-burkina-2019-danielle-flora-ouedraogo-sadjuge-la-couronne/ |access-date=10 Abril 2025 |website=Burkina24.com |language=fr-FR}}</ref> |26 |[[Ouagadougou]] |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anna |Diekelmann|nolink=1}} |26 |Frederiksberg |- |{{flagicon|Ecuador}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Alegría |Tobar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=27 Hulyo 2019 |title=Alegria Tobar Cordoves crowned Miss International Ecuador 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/alegria-tobar-cordoves-crowned-miss-international-ecuador-2019/eventshow/70394757.cms |access-date=10 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |25 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Elena Batlle |25 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SVK}} [[Eslobakya]] |Alica Ondrášová |23 |[[Bratislava]] |- |{{flagicon|ESP}} [[Espanya]] |Claudia Cruz |21 |Murcia |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Ghazal Gill |23 |[[Los Angeles]] |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |Princess Owusua Gyamfi |25 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |Arcenia Chanque Bosepe |19 |Baney |- |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadelupe]] |Noémie Kribo Milne |21 |Baie-Mahault |- |{{Flagicon|GUM}} [[Guam]] |Athena McNinch |22 |Mangilao |- |{{Flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] |Stephanie Sical |24 |Quiché |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Tomomi Okada |22 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]] |Eunice Raquel Basco |24 |[[Honolulu]] |- |{{flagicon|HTI}} [[Hayti]] |Lory-Anne Charles |20 |[[Port-au-Prince]] |- |{{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] |Shannon Tudela Sasamoto |20 |Saipan |- |{{flagicon|HON|variant=1949}} [[Honduras]] |Ariana Bustillo |27 |[[Tegucigalpa]] |- |{{Flagicon|HKG}} [[Hong Kong]] |Kaye Cheung |25 |Kowloon |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Simrithi Bathija |20 |[[Mumbai]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Jolene Marie Rotinsulu |23 |Manado |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Francesca Giordano |18 |[[Roma|Rome]] |- |{{flagicon|Cambodia}} [[Kambodya]] |Kachnak Thyda Bon |25 |[[Nom Pen]] |- |{{Flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |Angèle Kossinda |26 |Douala |- |{{flagicon|Canada}} [[Kanada]] |Megha Sandhu |23 |[[Montréal, Québec|Montreal]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Maria Alejandra Vengoechea |21 |[[Barranquilla]] |- |{{flagicon|Costa Rica}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Tamara Dal Maso |21 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{flagicon|Laos}} [[Laos]] |Phaithida Phothisane |26 |Vientiane |- |{{Flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Naomi Nucia Glay |27 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|Macau}} [[Macau|Makaw]] |Bobo Leong |26 |Makaw |- |{{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |Charmaine Chew |23 |[[Alor Setar]] |- |{{Flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |Sonia Ait Mansour |26 |[[Rabat]] |- |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Nidhishwaree Ruchpaul |20 |Pamplemousses |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Andrea Toscano |20 |Manzanillo |- |{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolya]] |Gunjidmaa Jargalsaikhan |25 |[[Ulan Bator|Ulaanbaatar]] |- |{{Flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |Khin Ohmar Myint |23 |[[Yangon]] |- |{{NPL}} |Meera Kakshapati |24 |Bhaktapur |- |{{flagicon|Nigeria}} [[Niherya]] |Alice Duke Inyang |23 |[[Lagos]] |- |{{flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] |María Gabriela Saballos |19 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Henriette Janssen Hauge |19 |Akershus |- |{{Flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Nikita Horan<ref>{{Cite web |date=14 Oktubre 2020 |title=Sydney Faye crowned Miss International New Zealand 2020 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/sydney-faye-crowned-miss-international-new-zealand-2020/eventshow/78667024.cms |access-date=1 Disyembre 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[Auckland]] |- |{{Flagicon|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |Elize de Hong |25 |[[Rotterdam]] |- |{{flagicon|Panama}} [[Panama]] |Betzaida Rodriguez |23 |Las Tablas |- |{{flagicon|Paraguay}} [[Paragway]] |Elida Lezcano |19 |Villa Elisa |- |{{flagicon|Peru}} [[Peru]] |María José Barbis |23 |Chiclayo |- |{{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |[[Bea Magtanong]] |25 |[[Bataan]] |- |{{flagicon|Finland}} [[Pinlandiya]] |Jutta Kyllönen |21 |Oulu |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Karina Szczepanek |24 |[[Varsovia|Warsaw]] |- |{{flagicon|Puerto Rico}} [[Porto Riko]] |Ivana Carolina Irizarry |26 |Río Grande |- |{{Flagicon|POR}} [[Portugal]] |Ana Rita Aguiar |22 |Vale de Cambra |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Solène Barbot |24 |[[Paris]] |- |{{flagicon|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano]] |Zaidy Bello |27 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|Czech Republic}} [[Republikang Tseko]] |Andrea Prchalová |19 |Havlíčkův Brod |- |{{Flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Harriotte Lane |18 |[[Newcastle upon Tyne|Newcastle]] |- |{{flagicon|Romania}} [[Rumanya]] |Andreea Maria Coman |26 |[[Bucharest]] |- |{{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] |Marina Oreshkina |25 |[[Vladivostok]] |- |{{Flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |Luwi Kawanda |25 |[[Lusaka]] |- |{{Flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |Jemimah Kandemiiri |24 |[[Harare]] |- |{{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Charlotte Chia<ref>{{Cite news |last=Loh |first=Keng Fatt |date=6 Oktubre 2019 |title=Miss Singapore International Charlotte Chia ignores ugly talk from netizens about her looks |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/miss-singapore-international-charlotte-chia-ignores-ugly-talk-from-netizens |access-date=2 Oktubre 2024 |issn=0585-3923 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |21 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{Flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Pawani Vithanage |25 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |Paulina Kielczewska |23 |[[Estokolmo]] |- |{{Flagicon|TAH}} [[Polinesiyang Pranses|Tahiti]] |Poevai Garnier |22 |Pape'ete |- |{{Flagicon|THA}} '''[[Thailand|Taylandiya]]''' |'''Sireethorn Leearamwat''' |25 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|TWN}} [[Taiwan|Taywan]] |Joyce Yi Shu-Chiu |26 |Tainan |- |{{Flagicon|RSA}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Nicole Middleton |24 |[[Pretoria]] |- |{{Flagicon|SSD}} [[Timog Sudan]] |Acholly Ngaceng Arow |25 |[[Juba]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Tsile]] |Ximena Huala |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{Flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Teng Yun-Xuan |26 |[[Beijing]] |- |{{Flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |Sarra Brahmi |25 |Sousse |- |{{Flagicon|UGA}} [[Uganda]] |Evelyn Namatovu Karonde |23 |[[Kampala]] |- |{{Flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |Marina Kiose |24 |[[Odessa|Odesa]] |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.miss-international.org/en/}} {{Miss International}} [[Kategorya:Miss International]] jwnyjzgfwwsu5ljq9p05uhryeynmb2z 2227566 2227292 2026-09-22T07:08:54Z Allyriana000 119761 2227566 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|theme=Cheer All Women|venue=[[Tokyo Dome City Hall]], [[Tokyo]], Japan|image=Sireethorn Leearamwat attending Puteri Indonesia 2020.jpg|caption=Sireethorn Leearamwat|date=12 Nobyembre 2019|broadcaster={{Hlist|Hikari TV|dTV Channel by NTT DoCoMo|[[YouTube]]}}|presenters={{Hlist|Tetsuya Bessho|Ayako Kisa|[[Kylie Verzosa]]}}|acts=|entrants=82|placements=15|debuts={{Hlist|Burkina Faso|Gineang Ekwatoriyal}}|withdraws={{Hlist|Alemanya|Curaçao|Ehipto|Etiyopiya|Kapuluang Cook|Kuba|Kenya|Libano|Madagaskar|Moldabya|Timog Korea|Unggarya}}|returns={{Hlist|Armenya|Belis|Biyelorusya|Italya|Kambodya|Kamerun|Liberya|Moroko|Niherya|Norwuwega|Sambia|Timog Sudan|Tahiti|Tunisya|Uganda}}|best national costume=Nguyễn Tường San<br> {{flagicon|Vietnam}} Biyetnam|photogenic=Noémie Kribo Milne<br> {{flagicon|Guadeloupe|local}} Guadalupe|winner='''[[Sireethorn Leearamwat]]'''|before=[[Miss International 2018|2018]]|next=[[Miss International 2022|2022]]|represented={{flagicon|Thailand}} Taylandiya}} Ang '''Miss International 2019''' ay ang ika-59 na edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa Tokyo Dome City Hall, [[Bunkyō]] District, [[Tokyo]], Hapon noong 12 Nobyembre 2019. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Mariem Velazco]] ng Beneswela si [[Sireethorn Leearamwat]] ng Taylandiya bilang Miss International 2019.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=12 Nobyembre 2019 |title=Who is Bint Sireethorn Leearamwat, Miss International 2019? |url=https://www.rappler.com/life-and-style/244762-things-to-know-about-bint-sireethorn-leearamwat-miss-international-2019/ |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208180224/https://www.rappler.com/life-and-style/244762-things-to-know-about-bint-sireethorn-leearamwat-miss-international-2019/|archive-date=8 Disyembre 2024}}</ref> Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Taylandiya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=13 Nobyembre 2019 |title=Thailand takes home Miss International 2019 crown |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/thailand-takes-home-miss-international-2019-crown/eventshow/72038650.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912155652/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/thailand-takes-home-miss-international-2019-crown/eventshow/72038650.cms |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=12 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Andrea Toscano ng Mehiko, habang nagtapos bilang second runner-up si Evelyn Karonde ng Uganda. Mga kandidata mula sa walumpu't-dalawang mga bansa at teritoryo ang lumahok sa edisyong ito. Pinangunahan nina Tetsuya Bessho at Ayako Kisa ang kompetisyon. == Kaligiran == [[Talaksan:Tokyo_Dome_night.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tokyo_Dome_night.jpg|thumb|250x250px|Tokyo Dome City Hall, ang lokasyon ng Miss International 2019.]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 11 Abril 2019, inanunsyo ng Miss International Organization na ang ika-59 na edisyon ng Miss International ay gaganapin sa 12 Nobyembre 2019 sa Tokyo Dome City Hall sa Tokyo, Hapon, ang lokasyon ng kompetisyon para sa apat na magkakasunod-sunod na pagkakataon.<ref>{{Cite web |last=Lopez |first=Jacinda A. |date=12 Nobyembre 2019 |title=Thailand's Sireethorn Leearamwat Wins Miss International 2019; Patch Magtanong Makes It To The Top 8 |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/miss-international-2019-thailand-sireethorn-leearamwat-a483-20191112 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=Cosmopolitan Philippines |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa walumpu't-dalawang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang iniluklok upang kumatawan sa kanilang bansa matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata. ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Athena McNinch si Kirsten Lydia Dahilig bilang kinatawan ng Guam dahil hindi pa naabot ni Dahilig ang kinakailangang edad upang lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2018 |title=Kirsten Lydia crowned the new Miss International Guam 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/the-new-representative-of-miss-international-guam-2019-is-kirsten-lydia/articleshow/65427819.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126184839/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/the-new-representative-of-miss-international-guam-2019-is-kirsten-lydia/articleshow/65427819.cms |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Pebrero 2025 |orig-date=17 Agosto 2018 |title=12 compete for Miss Universe Guam crown |url=https://www.postguam.com/entertainment/lifestyle/12-compete-for-miss-universe-guam-crown/article_f914d9d8-a11d-11e8-9016-d7a4456d2bb7.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913050754/https://www.postguam.com/entertainment/lifestyle/12-compete-for-miss-universe-guam-crown/article_f914d9d8-a11d-11e8-9016-d7a4456d2bb7.html |archive-date=13 Setyembre 2026 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=The Guam Daily Post |language=en}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik at pag-urong ==== Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Burkina Faso at Gineang Ekwatoriyal.<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2019 |title=Arcenia Chanque Bosepe crowned Miss International Equatorial Guinea 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/arcenia-chanque-bosepe-crowned-miss-international-equatorial-guinea-2019/eventshow/71632522.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913052423/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/arcenia-chanque-bosepe-crowned-miss-international-equatorial-guinea-2019/eventshow/71632522.cms |archive-date=13 Setyembre 2026 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Marukeos na huling sumali noong [[Miss International 1969|1969]]; Liberya na huling sumali noong [[Miss International 2008|2008]]; Uganda na huling sumali noong [[Miss International 2009|2009]]; Belis at Kamerun na huling sumali noong [[Miss International 2012|2012]]; Tahiti at Timog Sudan na huling sumali noong [[Miss International 2013|2013]]; Armenya na huling sumali noong [[Miss International 2014|2014]]; Italya na huling sumali noong [[Miss International 2015|2015]]; Niherya at Sambia na huling sumali noong [[Miss International 2016|2016]]; at Biyelorusya, Kambodya, Noruwega, at Tunisya na huling sumali noong [[Miss International 2017|2017]]. Bumitiw si Annabella Fleck ng Alemanya sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2020 |title=Annabella Fleck to represent Germany at Miss Earth 2020 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-earth/annabella-fleck-to-represent-germany-at-miss-earth-2020/eventshow/78384708.cms |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Bumitiw si Lia Álvarez ng Kuba dahil sa suliraning pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last=Grau |first=Yare |date=29 Oktubre 2019 |title=Modelo cubana Lia Álvarez queda fuera de Miss Internacional 2019 y denuncia "gran estafa" |trans-title=Cuban model Lia Álvarez is eliminated from Miss International 2019 and denounces a "major scam" |url=https://www.cibercuba.com/noticias/2019-10-29-u65722-e65722-s27065-cubana-ganadora-miss-cuba-internacional-2019-denuncia-gran |access-date=19 Setyembre 2026 |website=CiberCuba |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 Nobyembre 2019 |title=Modelo cubana Claudia Moras denuncia corrupción en Miss International Cuba |trans-title=Cuban model Claudia Moras denounces corruption in Miss International Cuba |url=https://www.periodicocubano.com/modelo-cubana-claudia-moras-denuncia-corrupcion-en-el-certamen-miss-international-cuba/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Periódico Cubano |language=es}}</ref> Bumitiw ang mga bansang Curaçao, Ehipto, Etiyopiya, Kapuluang Cook, Kenya, Libano, Madagaskar, Moldabya, Timog Korea, at Unggriya sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. Dapat sanang lalahok sa edisyong ito sina Vera Ghazzouli ng Bonaire at Alannah McBrien ng Irlanda, ngunit bumitiw sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=9 Abril 2019 |title=Vera Ghazzouli to represent Bonaire at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/vera-ghazzouli-to-represent-bonaire-at-miss-international-2019/eventshow/68795745.cms |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Hindi sumali sina Dasha Didar Atmaja ng Kasakistan at Tamila Khodjaeva ng Usbekistan sa edisyong ito matapos hindi mabayaran ng kanilang pambansang organisasyon ang bayad sa prangkisa.<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2019 |title=Didar Atmaja to represent Kazakhstan at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/didar-atmaja-to-represent-kazakhstan-at-miss-international-2019/eventshow/68815703.cms |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss International 2019''' | * {{flagicon|THA}} [[Thailand|'''Taylandiya''']] – '''[[Sireethorn Leearamwat]]''' |- | 1st runner-up | * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Andrea Toscano |- | 2nd runner-up | * {{Flag|Uganda}} – Evelyn Karonde |- | 3rd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Maria Alejandra Vengoechea |- | 4th runner-up | * {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Harriotte Lane |- | Top 8<ref>{{Cite web |last=Mercado |first=Neil Arwin |date=12 Nobyembre 2019 |title=PH bet Patch Magtanong advances to Top 8 in Miss International 2019 |url=https://entertainment.inquirer.net/351346/ph-bet-advances-to-top-8-in-miss-international-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518045747/https://entertainment.inquirer.net/351346/ph-bet-advances-to-top-8-in-miss-international-2019 |archive-date=18 Mayo 2025 |access-date=12 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Nguyễn Tường San * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Jolene Rotinsulu * {{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]] – [[Bea Magtanong]] |- | Top 15<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2019 |title=Patch Magtanong makes it to Miss International 2019 Top 15 |url=https://www.abs-cbn.com/life/11/12/19/patch-magtanong-makes-it-to-miss-international-2019-top-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913045505/https://www.abs-cbn.com/life/11/12/19/patch-magtanong-makes-it-to-miss-international-2019-top-15 |archive-date=13 Setyembre 2026 |access-date=13 Setyembre 2026 |website=[[ABS-CBN|ABS-CBN Life]] |language=en}}</ref> | * {{flagicon|Venezuela}} [[Beneswela]] – Melissa Jiménez * {{flagicon|BLR}} [[Biyelorusya]] – Maria Perviy * {{flagicon|Hong Kong}} [[Hong Kong]] – Kaye Cheung * {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Elize de Hong * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Jutta Kyllönen * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Ivana Carolina Irizarry * {{Flag|Sri Lanka}} – Pawani Vithanage |} ==== Mga ''Continental Queen'' ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Rehiyong Kontinental<ref name=":2">{{Cite web |date=12 Nobyembre 2019 |title=Miss Thailand is the new Miss International, PHL bet Patch Magtanong exits at Top 8 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/715168/miss-thailand-is-the-new-miss-international-phl-bet-patch-magtanong-exits-at-top-8/story/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref> !Kandidata |- |Aprika | * {{Flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] – Naomi Nucia Glay |- |Asya | * {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – [[Sireethorn Leearamwat]] |- |Europa | * {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Elize de Hong |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|Peru}} [[Peru]] – María José Barbis |- |Oseaniya | * {{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]]– Eunice Raquel Basco |} == Mga kandidata == Walumpu't-dalawang kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Milena|Judt|nolink=1}} |22 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{flagicon|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Sona|Danielyan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2019 |title=Sona Danielyan elected Miss International Armenia 2019 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Sona-Danielyan-elected-Miss-International-Armenia-2019/eventshow/71441640.cms |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822072623/https://beautypageants.in/miss-international/sona-danielyan-elected-miss-international-armenia-2019/eventshow/71441640.cms |url-status=dead }}</ref> |23 |[[Ereban]] |- |{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] |{{sortname|Daniella|Piazzi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Mayo 2019 |title=Daniela Piazzi to represent Aruba at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/daniela-piazzi-to-represent-aruba-at-miss-international-pageant-2019/articleshow/69253191.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224010950/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/daniela-piazzi-to-represent-aruba-at-miss-international-pageant-2019/articleshow/69253191.cms|archive-date=24 Pebrero 2025}}</ref> |25 |Oranjestad |- |{{Flagicon|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Monique|Shippen|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Monique Shippen crowned Miss International Australia 2019 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Monique-Shippen-crowned-Miss-International-Australia-2019/eventshow/70616990.cms |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822072624/https://beautypageants.in/miss-international/Monique-Shippen-crowned-Miss-International-Australia-2019/eventshow/70616990.cms |url-status=dead }}</ref> |26 |[[Sidney]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{sortname|Tara|Gueye|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2019 |title=Tara Gueye crowned Miss Côte d’Ivoire 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/tara-gueye-crowned-miss-cte-divoire-2019/videoshow/69678856.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |22 |[[Abidjan]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Rachel |Nimegeers|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2019 |title=Rachel Nimegeers crowned Miss International Belgium 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/rachel-nimegeers-crowned-miss-international-belgium-2019/eventshow/71045902.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |23 |[[Amberes]] |- |{{Flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] |{{sortname|Selena |Urias|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Cowo |first=Janelle |date=5 Hunyo 2019 |title=2019 Miss Hispanoamericana and Miss International crowned in San Pedro Town |url=https://www.sanpedrosun.com/pageants-beauty/2019/06/05/2019-miss-hispanoamericana-and-miss-international-crowned-in-san-pedro-town/ |access-date=8 Abril 2025 |website=The San Pedro Sun |language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Melissa |Jiménez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gómez |first=Liseth |date=25 Oktubre 2019 |title=Creer, la palabra que identifica a Melissa Jiménez, Miss Venezuela International |url=https://www.elnacional.com/entretenimiento/creer-la-palabra-que-identifica-a-melissa-jimenez-miss-venezuela-international/ |access-date=8 Abril 2025 |website=El Nacional |language=es}}</ref> |20 |Maracaibo |- |{{Flagicon|BLR}} [[Belarus|Biyelorusya]] |{{sortname|Maria |Perviy|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=23 Agosto 2019 |title=Belarus announces its contestant for Miss International 2019 |url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-announces-its-contestant-for-miss-international-2019-123577-2019 |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=Belarusian Telegraph Agency |language=en-EN|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119164925/https://eng.belta.by/society/view/belarus-announces-its-contestant-for-miss-international-2019-123577-2019|archive-date=19 Enero 2025}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{sortname|Tường San|Nguyễn|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2019 |title=Tường San: Từ Á hậu Việt tới top 8 Miss International |trans-title=Tuong San: From Vietnamese runner-up to top 8 Miss International |url=https://vnexpress.net/tuong-san-tu-a-hau-viet-toi-top-8-miss-international-4011326.html |access-date=8 Abril 2025 |website=VnExpress |language=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20260218001204/https://vnexpress.net/tuong-san-tu-a-hau-viet-toi-top-8-miss-international-4011326.html|archive-date=18 Pebrero 2026}}</ref> |19 |[[Hanoi]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Carolina|Stankevicius|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=de Lima |first=Ludmilla |date=5 Setyembre 2019 |title=Jovem de Niterói ganha Miss Brasil disputado no Theatro Municipal |trans-title=Young woman from Niterói wins Miss Brazil contest at the Municipal Theater |url=https://oglobo.globo.com/rio/jovem-de-niteroi-ganha-miss-brasil-disputado-no-theatro-municipal-23930766 |access-date=10 Abril 2025 |website=O Globo |language=pt-BR}}</ref> |24 |[[Rio de Janeiro]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] |{{sortname|Valentina |Pérez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2019 |title=Valentina Perez Medina crowned Miss International Bolivia 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/valentina-perez-medina-crowned-miss-international-bolivia-2019/videoshow/70102342.cms |access-date=10 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |21 |[[Sucre]] |- |{{Flagicon|BUR}} [[Burkina Faso]] |{{sortname|Wendlasida Flora |Ouedraogo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=10 Agosto 2019 |title=Miss Burkina 2019 : Danielle Flora Ouédraogo s’adjuge la couronne |trans-title=Miss Burkina 2019: Danielle Flora Ouédraogo wins the crown |url=https://burkina24.com/2019/08/10/miss-burkina-2019-danielle-flora-ouedraogo-sadjuge-la-couronne/ |access-date=10 Abril 2025 |website=Burkina24.com |language=fr-FR}}</ref> |26 |[[Ouagadougou]] |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anna |Diekelmann|nolink=1}} |26 |Frederiksberg |- |{{flagicon|Ecuador}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Alegría |Tobar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=27 Hulyo 2019 |title=Alegria Tobar Cordoves crowned Miss International Ecuador 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/alegria-tobar-cordoves-crowned-miss-international-ecuador-2019/eventshow/70394757.cms |access-date=10 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |25 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Elena |Batlle|nolink=1}} |25 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SVK}} [[Eslobakya]] |Alica Ondrášová |23 |[[Bratislava]] |- |{{flagicon|ESP}} [[Espanya]] |Claudia Cruz |21 |Murcia |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Ghazal Gill |23 |[[Los Angeles]] |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |Princess Owusua Gyamfi |25 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |Arcenia Chanque Bosepe |19 |Baney |- |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadelupe]] |Noémie Kribo Milne |21 |Baie-Mahault |- |{{Flagicon|GUM}} [[Guam]] |Athena McNinch |22 |Mangilao |- |{{Flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] |Stephanie Sical |24 |Quiché |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Tomomi Okada |22 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]] |Eunice Raquel Basco |24 |[[Honolulu]] |- |{{flagicon|HTI}} [[Hayti]] |Lory-Anne Charles |20 |[[Port-au-Prince]] |- |{{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] |Shannon Tudela Sasamoto |20 |Saipan |- |{{flagicon|HON|variant=1949}} [[Honduras]] |Ariana Bustillo |27 |[[Tegucigalpa]] |- |{{Flagicon|HKG}} [[Hong Kong]] |Kaye Cheung |25 |Kowloon |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Simrithi Bathija |20 |[[Mumbai]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Jolene Marie Rotinsulu |23 |Manado |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Francesca Giordano |18 |[[Roma|Rome]] |- |{{flagicon|Cambodia}} [[Kambodya]] |Kachnak Thyda Bon |25 |[[Nom Pen]] |- |{{Flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |Angèle Kossinda |26 |Douala |- |{{flagicon|Canada}} [[Kanada]] |Megha Sandhu |23 |[[Montréal, Québec|Montreal]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Maria Alejandra Vengoechea |21 |[[Barranquilla]] |- |{{flagicon|Costa Rica}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Tamara Dal Maso |21 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{flagicon|Laos}} [[Laos]] |Phaithida Phothisane |26 |Vientiane |- |{{Flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Naomi Nucia Glay |27 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|Macau}} [[Macau|Makaw]] |Bobo Leong |26 |Makaw |- |{{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |Charmaine Chew |23 |[[Alor Setar]] |- |{{Flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |Sonia Ait Mansour |26 |[[Rabat]] |- |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Nidhishwaree Ruchpaul |20 |Pamplemousses |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Andrea Toscano |20 |Manzanillo |- |{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolya]] |Gunjidmaa Jargalsaikhan |25 |[[Ulan Bator|Ulaanbaatar]] |- |{{Flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |Khin Ohmar Myint |23 |[[Yangon]] |- |{{NPL}} |Meera Kakshapati |24 |Bhaktapur |- |{{flagicon|Nigeria}} [[Niherya]] |Alice Duke Inyang |23 |[[Lagos]] |- |{{flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] |María Gabriela Saballos |19 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Henriette Janssen Hauge |19 |Akershus |- |{{Flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Nikita Horan<ref>{{Cite web |date=14 Oktubre 2020 |title=Sydney Faye crowned Miss International New Zealand 2020 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/sydney-faye-crowned-miss-international-new-zealand-2020/eventshow/78667024.cms |access-date=1 Disyembre 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[Auckland]] |- |{{Flagicon|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |Elize de Hong |25 |[[Rotterdam]] |- |{{flagicon|Panama}} [[Panama]] |Betzaida Rodriguez |23 |Las Tablas |- |{{flagicon|Paraguay}} [[Paragway]] |Elida Lezcano |19 |Villa Elisa |- |{{flagicon|Peru}} [[Peru]] |María José Barbis |23 |Chiclayo |- |{{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |[[Bea Magtanong]] |25 |[[Bataan]] |- |{{flagicon|Finland}} [[Pinlandiya]] |Jutta Kyllönen |21 |Oulu |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Karina Szczepanek |24 |[[Varsovia|Warsaw]] |- |{{flagicon|Puerto Rico}} [[Porto Riko]] |Ivana Carolina Irizarry |26 |Río Grande |- |{{Flagicon|POR}} [[Portugal]] |Ana Rita Aguiar |22 |Vale de Cambra |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Solène Barbot |24 |[[Paris]] |- |{{flagicon|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano]] |Zaidy Bello |27 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|Czech Republic}} [[Republikang Tseko]] |Andrea Prchalová |19 |Havlíčkův Brod |- |{{Flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Harriotte Lane |18 |[[Newcastle upon Tyne|Newcastle]] |- |{{flagicon|Romania}} [[Rumanya]] |Andreea Maria Coman |26 |[[Bucharest]] |- |{{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] |Marina Oreshkina |25 |[[Vladivostok]] |- |{{Flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |Luwi Kawanda |25 |[[Lusaka]] |- |{{Flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |Jemimah Kandemiiri |24 |[[Harare]] |- |{{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Charlotte Chia<ref>{{Cite news |last=Loh |first=Keng Fatt |date=6 Oktubre 2019 |title=Miss Singapore International Charlotte Chia ignores ugly talk from netizens about her looks |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/miss-singapore-international-charlotte-chia-ignores-ugly-talk-from-netizens |access-date=2 Oktubre 2024 |issn=0585-3923 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |21 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{Flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Pawani Vithanage |25 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |Paulina Kielczewska |23 |[[Estokolmo]] |- |{{Flagicon|TAH}} [[Polinesiyang Pranses|Tahiti]] |Poevai Garnier |22 |Pape'ete |- |{{Flagicon|THA}} '''[[Thailand|Taylandiya]]''' |'''Sireethorn Leearamwat''' |25 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|TWN}} [[Taiwan|Taywan]] |Joyce Yi Shu-Chiu |26 |Tainan |- |{{Flagicon|RSA}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Nicole Middleton |24 |[[Pretoria]] |- |{{Flagicon|SSD}} [[Timog Sudan]] |Acholly Ngaceng Arow |25 |[[Juba]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Tsile]] |Ximena Huala |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{Flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Teng Yun-Xuan |26 |[[Beijing]] |- |{{Flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |Sarra Brahmi |25 |Sousse |- |{{Flagicon|UGA}} [[Uganda]] |Evelyn Namatovu Karonde |23 |[[Kampala]] |- |{{Flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |Marina Kiose |24 |[[Odessa|Odesa]] |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.miss-international.org/en/}} {{Miss International}} [[Kategorya:Miss International]] kzpne3ml68ap6dl1hjwrt71rxehh2zd 0 327219 2227640 2226267 2026-09-22T10:44:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227640 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> rg39p6aku69mfh8uahu4jdojh6by8ge 0 328765 2227216 2227093 2026-09-21T12:23:43Z Allyriana000 119761 Kinansela ang pagbabagong 2227093 ni [[Special:Contributions/~2026-50910-71|~2026-50910-71]] ([[User talk:~2026-50910-71|Usapan]]) Ang mga naidagdag ay nasa Wikang Ingles at may pagkiling. Hindi angkop ang tono ng mga talata para sa enskilopedya 2227216 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|image= Ahtisa Manalo December 2025.jpg |<nowiki>thumb]]</nowiki> |caption=si Manalo noong 2025|birth_name=Maria Ahtisa Manalo|birth_date={{birth date and age|1997|5|25|mf=y}}|birth_place=[[Candelaria, Quezon]], Pilipinas|education=[[Manuel S. Enverga University Foundation]] ([[Bachelor of Accountancy|B.Acy]])|height=1.73 m<ref>{{Cite web |date=2025-10-04 |title=Ahtisa Manalo Height: Everything You Need To Know |url=https://nisupplies.co.uk/27424750/ahtisa-manalo-height/ |access-date=2025-11-02 |website=nisupplies.co.uk |language=en }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|title={{ubl|[[Binibining Pilipinas 2018|Binibining Pilipinas International 2018]]|[[Miss Cosmo Philippines 2024]]}}|competitions={{ubl|[[Binibining Pilipinas 2018]]|(Panalo – Binibining Pilipinas International 2018)|[[Miss International 2018]]|(Unang Karangalang Banggit o 1st Runner-Up)|[[Miss Universe Philippines 2024]]|(2nd Runner-up)}}|occupation={{Hlist|Modelo|Entreprenyur}}}} Si '''Maria Ahtisa Manalo''' (isinilang noong 25 Mayo 1997) ay isang Pilipinang modelo at may-hawak ng titulo sa [[patimpalak ng kagandahan]]. Siya ang kasalukuyang [[Miss Universe Philippines 2025]] at nakatakdang katawanin ang Pilipinas sa [[Miss Universe 2025]] na gaganapin sa 21 Nobyembre 2025 sa Pak Kret, Taylandiya. Noong 2018, kinoronahan siya bilang [[Binibining Pilipinas – International|Binibining Pilipinas International]] at naging kinatawan ng Pilipinas sa [[Miss International|Miss International 2018]], kung saan nagtamo siya ng unang karangalang banggit (''first runner-up''). Muling sumali si Manalo sa [[Miss Universe Philippines 2024]] at nagtapos bilang ikalawang pangalawang gantimpala. Pagkatapos nito, itinanghal siyang kinatawan ng Pilipinas sa [[Miss Cosmo 2024]], kung saan siya ay nakapasok sa Top 10 finalist. <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-23 |title=The Miss Philippines crowns four more queens after Miss Universe Philippines 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/557729/the-miss-philippines-crowns-four-more-queens-after-miss-universe-philippines-2024 |access-date=2024-05-23 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref><ref name="pep.ph">{{Cite web |title=Beauty queen Ahtisa Manalo chooses food business over luxury items |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/145376/ahtisa-manalo-business-a721-20190817 |access-date=2024-05-09 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ahtisa Manalo to represent Quezon Province in Miss Universe Philippines 2024 |url=https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024?page=2 |access-date=2024-05-08 |website=Philstar Life}}</ref> ==Buhay at pag-aaral== Isinilang si Ahtisa Manalo noong 27 Mayo 1997, sa bayan ng&nbsp;[[Candelaria, Quezon|Candelaria]], [[Quezon]], Pilipinas, sa isang ina na may kanunuang Pilipino-Espanyol at isang Pilandes-Suweko na ama.<ref>{{Cite web |title=Ahtisa Manalo ready to conquer the Miss Universe stage: 'I'm a lot stronger now' |url=https://mb.com.ph/2024/1/27/ahtisa-manalo-ready-to-conquer-the-miss-universe-stage-i-m-a-lot-stronger-now |access-date=2024-05-09 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vergara |first=Alex Y. |title=Ahtisa Manalo: Dutiful & beautiful |url=https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2018/06/24/1827237/ahtisa-manalo-dutiful-beautiful |access-date=2023-06-21 |website=Philstar.com |archive-date=June 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621164813/https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2018/06/24/1827237/ahtisa-manalo-dutiful-beautiful |url-status=live }}</ref> Nag-aral siya sa&nbsp;[[Manuel S. Enverga University Foundation|Manuel S. Enverga University Foundation - Candelaria, Inc.]] mula [[Edukasyong elementarya|elementarya]] hanggang [[kolehiyo]],&nbsp;at nagtapos ng akademikong antas ng Batsilyer sa Agham ng [[Accountancy|Pagtutuos]].<ref>{{Cite web |last=Mwendwa |first=Winfred |date=2020-03-03 |title=Who is Ahtisa Manalo inside and outside of the beauty pageants? |url=https://kami.com.ph/106981-ahtisa-manalo-profile-bio-family-age-boyfriend.html |access-date=2024-05-06 |website=Kami.com.ph - Philippines news. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Manuel S. Enverga University Foundation |url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1336428220433895&id=100022001897480&mibextid=oFDknk&rdid=IZPDXfGrhFSFR6lI&share_url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fshare%2Fp%2F7gdVrDM3F5YR4xx2%2F%3Fmibextid%3DoFDknk |access-date=2024-05-12 |website=www.facebook.com}}</ref> ==Mga patimpalak ng kagandahan== ===Binibining Pilipinas 2018=== Lumahok si Ahtisa Manalo sa&nbsp;Binibining Pilipinas 2018, na ginanap sa&nbsp;[[Smart Araneta Coliseum]] noong 18 Marso 2018.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=2018-03-21 |title=Get to know Bb Pilipinas International 2018 Ma. Ahtisa Manalo |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |access-date=2024-05-06 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Sa rolyo ng huling katanungan at kasagutan, tinanong siya ni Lara Quigaman: "''How should a beauty queen respond to ruthless criticism?''" Sumagot si Manalo:<ref>{{Cite web |first=Jamil |last=Santos |date=2018-03-27 |title=What Bb. Pilipinas-International Ahtisa Manalo learned from her Q&A 'stutter' |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/648035/what-bb-pilipinas-international-ahtisa-manalo-learned-from-her-q-a-stutter/story/ |access-date=2024-05-06 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> {{Blockquote|text= "A beauty queen should always respond to criticisms constructively. We beauty queens are public figures and we put ourselves in a position to be judged. But nonetheless, we should always, we should always filter which comments we should accept and what we should not. Thank you."}} Sa pagtatapos ng patimpalak, kinoronahan si Manalo na Binibining Pilipinas International 2018&nbsp;ng kaniyang hinalinhan na si Maria Angelica de Leon.<ref name=":0">{{Cite web |date=March 19, 2018 |title=Catriona Gray crowned Miss Universe-PH to lead all winners in Bb. Pilipinas 2018 pageant |url=http://www.interaksyon.com/entertainment/2018/03/19/122763/catriona-gray-crowned-miss-universe-ph-to-lead-all-winners-in-bb-pilipinas-2018-pageant/ |access-date=February 28, 2019 |website=[[Interaksyon]] |language=en-US |archive-date=March 1, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074638/http://www.interaksyon.com/entertainment/2018/03/19/122763/catriona-gray-crowned-miss-universe-ph-to-lead-all-winners-in-bb-pilipinas-2018-pageant/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-18 |title=FULL LIST: Winners, Binibining Pilipinas 2018 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811093327/https://rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |archive-date=August 11, 2020 |access-date=2021-07-14 |website=Rappler |language=en}}</ref> Sa edad na 20, si Manalo ang pinakabatang nagwagi sa edisyong iyon.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=2018-03-21 |title=Get to know Bb Pilipinas International 2018 Ma. Ahtisa Manalo |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=June 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604075901/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |url-status=live }}</ref> ===Miss International 2018=== Sa pagkapanalo sa titulong Binibining Pilipinas International 2018, naging delegado ng bansa si Ma. Ahtisa Manalo sa&nbsp;patimpalak ng [[Miss International 2018]], na ginanap sa&nbsp;[[Tokyo]] Dome City Hall&nbsp;noong 9 Nobyembre 2018. Sa pagsisimula ng kompetisyon, si Manalo ay nakilala bilang paboritong kalahok ng patimpalak mula sa kanyang pagganap sa mga kaganapan bago ang kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=2018-11-04 |title=Philippines almost wins Miss International 2018 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=April 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404041430/https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |url-status=live }}</ref> Sa huling talumpati sa ''Top 8'' (nangungunang walo), binigyang-diin ni Manalo ang kaniyang kasabikan na manguna sa kabila ng kaniyang kabataan, at nangakong patuloy na magiging "tinig ng kabataan sa pagpapakita na walang imposible sa pagsusumikap at determinasyon". Buong salaysay ni Ahtisa Manalo:<ref name="AutoVG-9">{{Cite news |date=2018-11-09 |title=Ahtisa Manalo delivers Miss International 2018 speech |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-delivers-miss-international-2018-speech |access-date=2023-06-13 |archive-date=November 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117050935/https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-delivers-miss-international-2018-speech |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2018-11-10 |title=Ahtisa Manalo finishes first runner-up in Miss International 2018 |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-finishes-first-runner-up-in-miss-international-2018 |access-date=2023-06-12 |website=news.abs-cbn.com |archive-date=June 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612152907/https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-finishes-first-runner-up-in-miss-international-2018 |url-status=live }}</ref> {{Blockquote|text= "Ang Miss International ay isang pagdiriwang ng kabataan at pagbibigay-lakas. Palagi akong naniniwala na ang edad ay hindi hadlang upang maabot ang ating mga pangarap o magkaroon ng impluwensya sa iba. Sa edad na 15, nagsimula akong tumulong sa mga programa sa aking komunidad para sa mga batang lansangan. Sa edad na 19, nagtapos ako ng kolehiyo. Sa edad na 20, aking napagtanto na kaya kong magsalita para sa mga mabuting layunin sa mas malawak na madla kaya ako sumali sa ating pambansang patimpalak." {{pb}} "Kung ako ay magiging Miss International, ipagpapatuloy kong maging tinig ng kabataan, sa pagpapakita na walang imposible sa pagsisikap at determinasyon. At kapiling ang mga magagandang binibini ngayong gabi, isang pamilya ng mga beauty queen — na magagandang kabataang nangangarap at mga mapagtagumpay, ipapakita namin sa mundo na pag-ibig, kapayapaan, at kagandahan ang tunay nating nililingap. At sama-sama—gagawa tayo ng kaibahan."<ref name="AutoVG-9"/>}} Sa pagtatapos ng kaganapan, nagtapos si Manalo bilang ''first runner-up'' (unang karangalang banggit) kay&nbsp;Mariem Velazco&nbsp;ng Venezuela.<ref>{{Cite web |date=2018-11-09 |title=Venezuela's Mariem Claret Velazco Garcia wins Miss International 2018 |url=https://www.rappler.com/life-and-style/216316-mariem-claret-velazco-garcia-miss-international-2018-winner/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=July 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719223746/https://www.rappler.com/life-and-style/216316-mariem-claret-velazco-garcia-miss-international-2018-winner/ |url-status=live }}</ref> Sa pagtatapos ng kanyang pangangasiwa bilang Binibining Pilipinas International, kinoronahan ni Manalo si Bea Magtanong&nbsp;bilang kanyang kasunod sa&nbsp;patimpalak ng Binibining Pilipinas 2019.<ref>{{Cite web |date=2019-06-09 |title=Gazini Christiana Ganados is crowned Miss Universe Philippines 2019 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/232653-gazini-christiana-ganados-crowned-miss-universe-philippines-2019/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201191620/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/232653-gazini-christiana-ganados-crowned-miss-universe-philippines-2019/ |url-status=live }}</ref> ===Miss Universe Philippines 2024=== Kasunod ng kaniyang pagtatapos sa patimpalak ng Miss International, nakilala si Ahtisa Manalo bilang isang malakas na potensyal na kandidata para sa hinaharap na mga pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |title=LIST: Filipina queens who could bring back The Philippines to Miss Universe Top 16 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/24/2238762/list-filipina-queens-who-could-bring-back-philippines-miss-universe-top-16 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=March 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318205442/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/24/2238762/list-filipina-queens-who-could-bring-back-philippines-miss-universe-top-16 |url-status=live }}</ref>&nbsp; Noong 31 Enero 2020, nagsumite siya ng kaniyang aplikasyon para sa patimpalak ng [[Miss Universe Philippines 2020]], gayunpaman, binawi niya sa ilang sandali ang aplikasyon dahil sa mga [[karamdaman]].<ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |title=Miss International 2018 1st runner-up Ahtisa Manalo backs out from Miss Universe Philippines 2020 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2020/02/03/1990061/miss-international-2018-1st-runner-ahtisa-manalo-backs-out-miss-universe-philippines-2020 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=February 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227201522/https://www.philstar.com/entertainment/2020/02/03/1990061/miss-international-2018-1st-runner-ahtisa-manalo-backs-out-miss-universe-philippines-2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-03 |title=Ahtisa Manalo backs out of Miss Universe Philippines race |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/03/20/ahtisa-manalo-backs-out-of-miss-universe-philippines-race |access-date=June 13, 2023 |archive-date=June 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618223920/https://news.abs-cbn.com/life/02/03/20/ahtisa-manalo-backs-out-of-miss-universe-philippines-race |url-status=live }}</ref> Ang kaniyang pagbawi ay nagbunsod ng mga akusasyon ng isang publisidad na palabas, gayunpaman, nilinaw niya na siya ay nagpasa ng aplikasyon nang huli hangga't maari dahil hindi siya sigurado sa kaniyang desisyon na makipagtagisan.<ref>{{Cite news |date=2020-02-03 |title=Ahtisa Manalo cries foul over 'publicity stunt' accusations |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/04/20/ahtisa-manalo-cries-foul-over-publicity-stunt-accusations |access-date=June 13, 2023 |archive-date=December 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217002926/https://news.abs-cbn.com/life/02/04/20/ahtisa-manalo-cries-foul-over-publicity-stunt-accusations |url-status=live }}</ref> Noong 27 Enero 2024, inihayag ng Miss Universe Philippines Quezon Province ang pagkahirang kay Ahtisa Manalo bilang delegado ng lalawigan sa patimpalak ng Miss Universe Philippines 2024.<ref name=MUPHQP>{{citeweb|url=https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024|title=Ahtisa Manalo to represent Quezon Province in Miss Universe Philippines 2024|date=January 27, 2024|website=[[Philippine Star]]|access-date=January 27, 2024|archive-date=January 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127111907/https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-27 |title=Ahtisa Manalo returns to pageantry as Quezon Province's rep for Miss Universe Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/895596/ahtisa-manalo-returns-to-pageantry-as-quezon-province-s-rep-for-miss-universe-philippines/story/ |access-date=2024-01-27 |website=GMA News Online |language=en |archive-date=January 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127111915/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/895596/ahtisa-manalo-returns-to-pageantry-as-quezon-province-s-rep-for-miss-universe-philippines/story/ |url-status=live }}</ref> Sa prelimaryang kompetisyon ng Miss Universe Philippines 2024, nagsimula ang pangingibabaw ni Manalo, kung saan kinilala siya bilang Miss Smilee, Miss Fairy Skin, Miss Great iColor Plus, Miss Hello Glow, Miss Danielito's Home Kitchen, Miss Zonrox Color Safe, Miss Queen of Hearts Sleepwear, at Miss Aqua Boracay.&nbsp; Sa pagtatapos ng patimpalak, nagtapos siya bilang ''2nd runner-up'' kay [[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]] ng Bulacan''.''<ref>{{Cite web |title=Quezon's pride Ahtisa Manalo reigns as Miss Cosmo Philippines 2024 |url=https://www.sentineltimes.net/2024/05/quezons-pride-ahtisa-manalo-reigns-as.html |access-date=2024-05-23 |website=Sentinel Times}}</ref> ===The Miss Philippines Coronation === Pagkatapos ng koronasyon ng Miss Universe Philippines 2024, sampung kandidata mula sa ''Top 10'' at ''Top 20'' ang isinalang para sa hiwalay na koronasyon ng apat pang korona sa ilalim ng The Miss Philippines. Kinoronahan si Ahtisa Manalo bilang kauna-unahang Miss Cosmos Philippines 2024. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa gaganaping Miss Cosmo 2024 sa Vietnam.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-27 |title=How Ahtisa Manalo, Alexie Brooks got their respective The Miss Philippines titles |url=https://entertainment.inquirer.net/558507/how-ahtisa-manalo-alexie-brooks-got-their-respective-the-miss-philippines-titles |access-date=2024-05-29 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Ilan pa sa mga hinirang na kandidata ay sina Tarah Valencia bilang Miss Supranational Philippines 2025, Alexie Brooks bilang Miss Eco International 2025, at Cyrille Payumo bilang Miss Charm Philippines 2025.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-23 |title=The Miss Philippines crowns four more queens after Miss Universe Philippines 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/557729/the-miss-philippines-crowns-four-more-queens-after-miss-universe-philippines-2024 |access-date=2024-05-29 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref><ref>{{Citation |last=Empire Philippines |title=The Miss Philippines Coronation{{!}} Full Show |date=2024-06-01 |url=https://www.youtube.com/watch?v=7QxOxmfiMJM |access-date=2024-06-05}}</ref> ==Mga adhikain at plataporma== May adhikain si Ahtisa Manalo para sa LGBTQ.<ref>{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |title=#PanaloSiManalo: What you should know about Miss International 2018 First runner-up Ahtisa Manalo |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/9998/panalosimanalo-what-you-should-know-about-miss-international2018first-runner-up-ahtisa-manalo/photo |access-date=2023-06-21 |website=www.gmanetwork.com |language=en |archive-date=June 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621164815/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/9998/panalosimanalo-what-you-should-know-about-miss-international2018first-runner-up-ahtisa-manalo/photo |url-status=live }}</ref> Bilang isang namumuhunan, nakipagtrabaho si Manalo sa organisasyon ng Alon Akademie, na nakatuon sa pagbibigay-lakas sa mga bata o kabataang Pilipino makapagpatuloy sa kanilang mga pangarap sa pamamagitan ng edukasyong entreprenyuryar.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=2024-01-27 |title=Ahtisa Manalo ready for the Miss Universe stage |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/27/24/ahtisa-manalo-ready-for-the-miss-universe-stage |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == Sariling buhay == Kasunod ng kaniyang pangangasiwa bilang Binibining Pilipinas International, sinabi ni Manalo na siya ay nagpapatakbo ng dalawang café sa Australia—Cafe Noun at Call Me Harris. Nabanggit din niya na nagpasimula siya ng isang kumpanya ng pagkain at inumin, at ngayon mayroong humigit na isang libong empleyado. May gampan din si Manalo sa paglikha at pagpapalawak ng mga tatak ng pagkain tulad ng Koomi, Oh My Greek, Zig Foods at Salt and Ice.<ref name="pep.ph"/><ref>{{Cite news |title=Ahtisa Manalo ready for the Miss Universe stage |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/27/24/ahtisa-manalo-ready-for-the-miss-universe-stage}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=[[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe Philippines]]|years=[[Miss Universe Philippines 2025|2025]]}} {{S-aft|after=''Kasalukuyan''}} {{S-bef|before=–}} {{s-ttl|title=Miss Cosmo Philippines|years=[[Miss Universe Philippines 2024|2024]]}} {{S-aft|after=[[Chelsea Fernandez]]}} {{S-bef|before={{Flagicon|Curaçao}} Chanelle de Lau}} {{s-ttl|title=Miss International First Runner-Up|years=2018}} {{S-aft|after={{Flagicon|Mexico}} Andrea Toscano}} {{S-end}} [[Kategorya:Mga Pilipinang nanalo sa patimpalak ng kagandahan]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1997]] 696ogah37d7yqyvy0y2jmo82p5e9e0d 0 330749 2227315 2224503 2026-09-21T19:01:35Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-49000-46|~2026-49000-46]] ([[User talk:~2026-49000-46|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:~2026-49014-72|~2026-49014-72]] 2224458 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Kaissar Broadcasting Network, Inc. | logo = | type = [[:en:Private company|Private]] | industry = Broadcasting | foundation = 1995 | founder = | location = [[Mandaluyong]], [[Philippines]] | key_people = Ceasar Llanora<br><small>(Chairman at Presidente)</small> | owner = | parent = | revenue = | net_income = | num_employees = | homepage = }} Ang '''Kaissar Broadcasting Network, Inc.''' ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid sa [[Pilipinas]]. Ang tanggapan nito ay matatagpuan sa 926-B, San Jose St., Brgy. Mauway, [[Mandaluyong]].<ref>{{Cite web|url=https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-8027.php |title=Republic Act No. 8027 |website=The Corpus Juris |date=May 25, 1995 |access-date=April 9, 2019}}</ref><ref name="cj">{{Cite web |url=http://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/Kaissar-Broadcast-Network-Inc.jpg |title=KBP Members |website=Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas |access-date=April 9, 2019 |archive-date=Hulyo 10, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710092251/https://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/Kaissar-Broadcast-Network-Inc.jpg |url-status=dead }}</ref> ==Kasysayan== Itinatag ang Kaissar Broadcasting Network noong 1995 sa pamamagitan ng [[DXKV]] (91.1 FM) na nakabase sa [[Pagadian]].<ref name="cj"/> ==Mga Himpilan== ===AM=== {| class="wikitable" |- ! Branding ! Callsign ! Frequency ! Location |- | DWJJ 684 | [[DWJJ]] | 684&nbsp;kHz | [[Cabanatuan]] |} ===FM=== {| class="wikitable" |- ! Branding ! Callsign ! Frequency ! Location |- | Radyo 104 | DWER | 104.1&nbsp;MHz | [[Roxas, Isabela|Roxas]] |- | CSFM | {{n/a}} | 98.4&nbsp;MHz | [[Bacoor]] |- | DWOM | [[DWOM]] | 105.5&nbsp;MHz | [[Calapan]] |- | The Bay FM | DWKF | 96.9&nbsp;MHz | [[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] |- | RPFM | [[DXLT]] | 99.9&nbsp;MHz | [[Tagum]] |- | Radyo Mano Mano | {{n/a}} | 99.3&nbsp;MHz | [[Valencia, Bukidnon|Valencia]] |- | DXNT | [[DXNT]] | 96.5&nbsp;MHz | [[Oroquieta]] |- | The Voice | [[DXKV]] | 91.1&nbsp;MHz | [[Pagadian]] |- |} ===Telebisyon=== {| class="wikitable" |- ! Branding ! Callsign ! Ch. # ! Power kW ! Location ! Notes |- | TV5 Puerto Princesa | DWRK-TV | TV-9 | 5&nbsp;kW | [[Puerto Princesa]] | Kaanib ng [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] (riley) |} === Mga dating Himpilan === {| class="wikitable" ! Callsign ! Talapihitan ! Lokasyon ! Kasalukuyang Estado |- | [[DWKV]] | 102.3&nbsp;MHz | [[Lipa, Batangas|Lipa]] | Nawala sa ere noong 2023. Kasalukuyang pagmamay-ari ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] ang talapihitan. |- | [[DZCT]] | 105.3 MHz | [[Tayabas]] | Kasalukuyang pagmamay-ari ng [[DCG Radio-TV Network]] ang talapihitan. |- | [[DWKE]] | 98.9&nbsp;MHz | [[Lopez, Quezon|Lopez]] | Kasalukuyang pagmamay-ari ng [[Presidential Broadcast Service]] ang talapihitan. |- | [[DWSE]] | 103.7&nbsp;MHz | [[Daet]] | Nawala sa ere noong 2023. |- | [[DWOP]] | 103.9&nbsp;MHz | [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | Nawala sa ere noong 2023. |- | [[DZCL]] | 93.1&nbsp;MHz | [[Ligao]] | Nawala sa ere noong 2020. Kasalukuyang pagmamay-ari ng [[Philippine Collective Media Corporation]] ang talapihitan. |- | [[DXKA]] | 90.1&nbsp;MHz | [[Butuan]] | Nawala sa ere noong 2023. Kasalukuyang pagmamay-ari ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] ang talapihitan. |- |} ==References== {{reflist}} {{Radyo sa Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]] 4wq2h31i6aq68776nzgtfriosvqkc96 0 331031 2227305 2223487 2026-09-21T18:59:19Z A09 112294 rv LTA 2172962 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Allied Broadcasting Center | logo = | type = [[:en:Subsidiary|Sangay]] | industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]] | foundation = June 19, 1960 | founder = | location = [[Makati]] | key_people = Engr. Erwin V. Galang<br>{{small|(Head, Regulatory and Industry Relations)}} | owner = | parent = [[Apollo Broadcast Investors]] | revenue = | net_income = | num_employees = | homepage = }} Ang '''Allied Broadcasting Center''' ay ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid ng [[Apollo Broadcast Investors]]. Ang punong tanggapan nito ay matatagpuan sa Unit 1703, Cityland 10, Tower 1, HV De la Costa St., [[Makati]].<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-3001.php Republic Act No. 3001]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |title=General Register No. 91500 |access-date=2024-10-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425131652/https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |title=KBP Members |access-date=2024-10-27 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805064126/https://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |url-status=dead }}</ref> ==Kasaysayan== Itinatag ang Allied Broadcasting Center noong June 19, 1960. Kabilang sa mga una nitong pinag-arian na himpilan ay [[DYRM]] na nakabase sa Dumaguete. == Mga Himpilan == Pinagmulan: <ref>{{Cite web |date=February 14, 2023 |title=NTC FM Stations (as of June 2022) via FOI website |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/xjhIVh0Pwai6us4v0UxPy42nuKvyym0X7MVYR25p6A4Yojr216srrwGDkTv6qhT7zwMd8IoKsIPTCoL31zkF0FDBGKRY0xCCTn52/FM%20STATIONS%20June%202022.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref> === AM === {| class="wikitable" |- ! Pangalan ! Callsign ! Talapihitan ! Lakas ! Lokasyon ! Tagapamahala |- | Bible Radio | [[DZBR]] | 531 kHz | 10 kW | [[Kalakhang Maynila]]<br>[[Batangas]] | [[Cathedral of Praise]] |- | Life Radio Iloilo | DYRP | 1017 kHz | 10 kW | [[Lungsod ng Iloilo]] | JPG Broadcasting Network |- |} === FM === {| class="wikitable" |- ! Pangalan ! Callsign ! Talapihitan ! Lakas ! Lokasyon ! Tagapamahala |- | Rinconada News FM | [[DWWV]] | 96.7 MHz | 5 kW | [[Iriga]] | rowspan=2 ''{{n/a}}'' |- | Radyo Polangui | [[DZEV]] | 102.7 MHz | 1 kW | [[Polangui]] |- | Wow Smile Radio | [[DWAW-FM|DWAW]] | 99.9 MHz | 5 kW | [[Lungsod ng Sorsogon]] | Wow Smile Media Services |- | Dream Radio | [[DYAB-FM|DYAB]] | 104.7 MHz | 5 kW | [[Tacloban]] | Prime Media Services |- | Radyo Ubay | DYAA | 95.9 MHz | 1 kW | [[Ubay, Bohol|Bohol]] | Ubay Municipal Government |- | Heart FM | DYLR | 101.3 MHz | 1 kW | [[Kabankalan]] | rowspan=3 ''{{n/a}}'' |- | South Radio News FM | DYMN | 102.9 MHz | 5 kW | [[Carcar]] |- | Radyo Crusada | DYPW | 88.1 MHz | 1 kW | [[Tanjay]] |- |} === Mga Dating Himpilan === {| class="wikitable" |- ! Callsign ! Talapihitan ! Lokasyon ! Kasalukuyang Estado |- | DYRO | 945 kHz | [[Roxas, Capiz]] | rowspan="2"|Wala sa ere. |- | DYRH | 1197 kHz | [[Bacolod]] |- | [[DYMK|DYXI]] | 93.5 MHz | [[Lungsod ng Iloilo]] | Kasalukuyang pinag-aarian ng [[GMA Network]]. |- | [[DYRM]] | 1134 kHz | [[Dumaguete]] | rowspan="3"|Binili ng [[Radyo Pilipino Corporation]]. |- | [[DYRB]] | 540 kHz | [[Cebu City]] |- | [[DWPR]] | 1296 kHz | [[Dagupan]] |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]] ivw88a4jrurx9c11vyudkttqsb1ajxf 0 331036 2227312 2225661 2026-09-21T19:00:53Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-49980-50|~2026-49980-50]] ([[User talk:~2026-49980-50|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:Superastig|Superastig]] 2134422 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DZRH News FM | callsign = DXTS | logo = | logo_size = 150px | city = [[Heneral Santos]] | area = [[Timog Cotabato]], ilang bahagi ng [[Sarangani]] | branding = 94.3 DZRH News FM | airdate = January 1, 1999 | affiliations = [[DZRH]] | frequency = 94.3 MHz | format = [[:en:Soft adult contemporary music|Soft AC]], [[News]], [[:en:Talk radio|Talk]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = | former_names = {{ubl|Hot FM (January 1, 1999-May 31, 2009)|Easy Rock (July 1, 2009-February 23, 2014)|Yes FM/Yes The Best (February 24, 2014-August 2019)}} | sister_stations = [[DXGH|DZRH Heneral Santos]], [[DXWK|101.5 Love Radio]] | owner = [[MBC Media Group]] | licensee = Cebu Broadcasting Company | website = https://www.dzrhnewsfm.com/ }} Ang '''DXTS''' (94.3 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''94.3 DZRH News FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]] sa pamamagitan ng Cebu Broadcasting Company bilang tagahawak ng lisensya. Ang estudyo at transmiter ng istasyon ay matatagpuan sa 3rd floor, RD Plaza Bldg., Pendatun Ave., Brgy. Dadiangas West, [[Heneral Santos]].<ref>{{Cite web|url = http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf|title = 2019 NTC FM Stations|website = [[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]|access-date = 2019-10-01}}</ref><ref>[https://gensantos.com/easy-rock-newest-fm-station-in-gensan/ Easy Rock, GenSan’s newest FM Station]</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang himpilang ito noong 1999 bilang isa sa mga pinamamahalang '''Hot FM''' ng MBC. Noong Mayo 2009, nawala ito sa ere. Noong Hulyo 2009, bumalik ito sa ere bilang '''Easy Rock''' at may Soft Adult Contemporary na format.<ref>[http://etcetera3x.blogspot.com/2009/07/easy-rock-launching-taaz-bar.html ASY ROCK LAUNCHING @ TAAZ BAR]</ref> Noong Pebrero 2014, naging '''Yes FM''' ito at ibinalik nila ang pang-masang format. Noong Setyembre 2019, naging DZRH News FM ito na may halong musika at balita sa format nito. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{General Santos Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Heneral Santos]] 94hxjge350930z0mxubz9r26zfwywrj 0 331464 2227301 2226935 2026-09-21T18:59:06Z A09 112294 rv LTA 2193533 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = FM Radio Cebu | callsign = DYWF | logo = | city = [[Lungsod ng Cebu]] | area = [[Kalakhang Cebu]] at mga karatig na lugar | branding = FM Radio 93.1 | airdate = Mayo 1, 1976<ref>{{cite web|url=http://www.alu.org.ph/19/History|title=History|publisher=Associated of Labor Unions}}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | frequency = 93.1 MHz | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | network = FM Radio Philippines | affiliations = [[DWPM|DZMM]]/[[TeleRadyo Serbisyo|DZMM TeleRadyo]] <br> [[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = | former_callsigns = DYLA-FM (1976–1992) | former_names = {{ubl|LA 93.1 (1976–1992)|Smash FM (1992–1997, 2003-2009, 2013)|Crossover (1997–2003)|Club Radio (2009–2013)|Brigada News FM (2013–2023)}} | owner = [[Vimcontu Broadcasting Corporation]] | sister_stations = '''Through VIMCONTU:'''<br>[[DYLA|DYLA 909]] | operator = [[Philippine Collective Media Corporation]] | webcast = [https://mytuner-radio.com/radio/fm-radio-cebu-931-504038/ Listen Live] | website = }} Ang '''DYWF''' (93.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''FM Radio 93.1''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng Vimcontu Broadcasting Corporation at pinamamahalaan ng [[Philippine Collective Media Corporation]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa JSU-PSU Mariners' Court Cebu, ALU-VIMCONTU Welfare Center, Legazpi Ext., Pier 1, [[Lungsod ng Cebu]].<ref>[https://region7.ntc.gov.ph/index.php/2-uncategorised/162-cebu-only-radio-tv-broadcasting-stations CEBU FM BROADCAST STATIONS | NTC Region 10]</ref><ref>[https://radioonlinenow.com/2016/09/30/listen-to-brigada-news-fm-93-1-the-number-2-station-in-cebu/ Listen to Brigada News FM 93.1, The Number 2 Station in Cebu]</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang himpilang ito noong Mayo 1, 1976, sa ilalim ng call letters na DYLA-FM. Sumahimpapawid ito bilang '''LA 93.1''' na binansagang ''Your Lovely Alternative'', na may easy listening na format. Noong 1992, pinalitan nito ang call letters sa DYWF at naging '''93.1 Smash FM''' ito na may modern rock na format. Noong Setyembre 1997, binili ng [[Mareco Broadcasting Network]] ang operasyon ng himpilang ito at muli itong inilunsad bilang '''93.1 Crossover''' na may smooth AC na format. Noong 2003, kinuha ng Vimcontu Broadcasting Corporation ang buong operasyon ng himpilang ito at binalik ito sa '''93.1 Smash FM'''. Samantala, lumipat ang Crossover sa 90.7 FM, na dating pag-aari ng [[Ultrasonic Broadcasting System|UBSI]]. Noong Setyembre 1, 2009, naging '''93.1 Club Radio''' ito na naging kauna-unahang at tanging himpilan sa FM na nagpatugtog ng tanging dance music.<ref>[https://www.philstar.com/cebu-lifestyle/2010/12/08/636969/931-club-radio-marks-first-year-danny-bond-bassmonkeys 93.1 Club Radio marks first year with danny bond of The Bassmonkeys]</ref> Noong Pebrero 2013, bumalik muli ito sa '''Smash FM''' na may pang-masa na format. Noong Hulyo 27, 2013, kinuha ng [[Brigada Mass Media Corporation]] ang operasyon ng himpilang ito at muli itong inilunsad bilang '''93.1 Brigada News FM'''. Opisyal itong inilunsad noong Oktubre 1, 2013. Noong Agosto 2022, inilipat ang transmiter nito mula sa Winland Tower Condominium sa kahabaan ng Juana Osmeña Ext. sa Mt. Busay. Noong Mayo 2023, lumipat ang Brigada News FM Cebu sa 90.7 FM na pinagmamay-ari ng [[Mareco Broadcasting Network]], kasunod ng paglipat ng mga tahanan nito sa Uptown Residences sa Brgy. Guadalupe. Mula Mayo 15 hanggang Hunyo 17, naging riley ng himpilang ito ang 90.7 FM sa mga bakanteng oras. Noong Hunyo 18, 2023, matapos nung lumipat ang Brigada News FM Cebu sa 90.7 FM, ginawa itong riley hanggang Agosto 14, 2023, nung mawala ito sa ere. Noong Enero 2024, binili ng [[Philippine Collective Media Corporation]] ang operasyon ng himpilang ito. Inilunsad ito noong Enero 13 bilang '''FM Radio'''.<ref>[https://www.radiojinglespro.com/2024/01/10/fmr-network-expands-broadcast-operations-in-cebu-philippines-taking-over-93-1-fm-band/ FMR Network Expands Broadcast Operations in Cebu, Philippines Taking Over 93.1 FM Band]</ref> Noong Hunyo 3, 2024, nagsimula ang FM Radio Cebu ng sarili nitong lokal na programming. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Cebu City Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Cebu]] bfvz25stmm1s2gtr7lmjrfx42i4r29m 0 331468 2227300 2226936 2026-09-21T18:59:05Z A09 112294 rv LTA 2138312 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = TMC | callsign = DYUR | logo = File:TMC-Radio.png | logo_size = | city = [[Lungsod ng Cebu]] | area = [[Kalakhang Cebu]] at mga karatig na lugar | branding = 105.1 TMC | airdate = 1993 | frequency = 105.1 MHz | format = [[:en:Visayan Pop Songwriting Campaign|Vispop]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 50,000 watts | haat = 663 meters | class = | callsign_meaning = '''U'''ltimate '''R'''adio (former branding) | former_names = {{ubl|UR105 Ultimate Radio (1993–2010)|Mango Radio (2010-2013)|Oomph Radio (November 2014-February 2017)|Halo Halo Radio (May 2017-August 2024)}} | owner = [[Viva Entertainment|Viva South]] | licensee = Ultimate Entertainment Inc. | operator = Tops Media Center | website = [https://www.topsmediacenter.com/ topsmediacenter.com] | webcast = [https://www.topsmediacenter.com/ Listen Live] }} Ang '''DYUR''' (105.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''105.1 TMC''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng Ultimate Entertainment Inc. at pinamamahalaan ng Tops Media Center. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Unit 401, 4th Floor, Tops Circle, Brgy. Malubog, Busay, [[Lungsod ng Cebu]].<ref>[http://region7.ntc.gov.ph/index.php/2-uncategorised/162-cebu-only-radio-tv-broadcasting-stations Cebu FM Broadcast Stations | NTC Region 7]</ref><ref>[https://www.pressreader.com/philippines/the-freeman/20170528/281986082506655 VIVA VIVA launches launches all-OPM radio station]</ref> == Kasaysayan == === 1993-2010: UR105 Ultimate Radio === [[Talaksan:Ultimate_Radio_Cebu.jpg|left|thumb|200x200px| UR105 Ultimate Radio (1993 - 2010)]] Itinatag ang himpilang ito noong 1993 bilang '''UR105 Ultimate Radio''' . Meron itong Top 40 na format. Nasa ikaapat na palapag ng JRDC Building sa kahabaan ng Osmeña Boulevard ang una nitong tahanan hanggang sa huling bahagi ng 2000s, nung lumipat ito sa ikalawang palapag ng AMP Building sa Lower Nivel Hills. === 2010-2013: Mango Radio === Noong 2010, kasunod ng tagumpay ng isang programang Kristiyano na inilunsad nung isang taon, muling inilunsad ang himpilang ito bilang '''Mango Radio UR105''' na may christian radio na format. Nagpapalabas din ito ng ilang mga programa mula sa Mango Radio Davao.<ref>[http://complicatedmelody.com/content/reunion-ur105-jocks The Reunion - UR105 jocks]</ref> Nawala ito minsan sa 4th quarter ng 2013. Sa unang bahagi ng taong iyon, binili ng [[wikipedia:Balangkas/Viva Communications|Viva South]] ang prangkisa ng Ultimate Entertainment mula sa pamilya Manalang. Dahil dito, lumipat ang himapapwid ng Mango Radio sa online. === 2013-2017: Oomph Radio/UR105 === [[Talaksan:Oomph_Radio.svg|left|thumb|200x200px| Oomph! Radyo (2015 - 2017)]] Noong Oktubre 2014, bumalik ito sa ere bilang pagsuri mula sa bago nitong Nautel NV10 transmiter. Nang sumunod na buwan, inilunsad ang himpilang ito bilang '''Oomph Radio 105.1'''. Meron itong CHR/Top 40 format nabinansagang "Nice Paminawon". Opisyal itong inilunsad noong Setyembre 13, 2015, sa The Terraces Ayala Center Cebu. Noong Hulyo 2016, ipinakilala ang Anime, J-Pop at K-Pop na musika sa programming nito. Noong Pebrero 2017, binitiw ng himpilang ito ang Oomph Radio.<ref>[https://cebudailynews.inquirer.net/68425/oomph-radio-105-1-cebu-stages-star-studded-grand-launch-this-weekend Oomph Radio 105.1 Cebu stages star-studded grand launch this weekend]</ref> === 2017-2024: Halo Halo Radio === [[File:Halo_Halo_105.1.jpg|left|thumb|200x200px| Halo Halo 105.1 (2017 - 2024)]] Noong Mayo 1, 2017, muling inilunsad ang himpilang ito bilang '''Halo Halo''', ang kauna-unahang at tanging himpilan sa lungsod na tumugtog lamang ng [[Musika ng Pilipinas|Original Pilipino Music]].<ref>[https://www.philstar.com/entertainment/2017/05/14/1699965/halo-halo-radio-boosts-pinoy-pop-south Halo Halo Radio boosts Pinoy pop in the Southern Mindanao]</ref> Noong 2019, lumipat ito sa ikatlong palapag ng The Space Building sa [[Mandaue]], kung saan matatagpuan din ang mga pang-rehyional na opisina ng Viva. Noong Agosto 2, 2024, namaalam ang Halo Halo Radio sa ere. === 2024-kasalukuyan: TMC === Noong Agosto 10, 2024, binili ng Tops Media Center, na pagmamay-ari ng content creator na si James Magik (Kuya Magik) at dating Y101 FM personality na si Jiggy Jr. (Jiggy Juice), ang mga operasyon ng himpilang ito na muling inilunsad bilang '''105.1 TMC'''. Ito ang kauna-unahang himpilan sa lungsod na tumutugtog lamang ng Vispop. Lumipat ito sa bago nitong tahanan sa ikaapat na palapag ng Tops Circle sa Busay. Opisyal itong inilunsad noong Setyembre 27, 2024.<ref>[https://www.sunstar.com.ph/cebu/cebus-iconic-landmark-tops-launches-own-media-center Cebu’s iconic landmark TOPS launches own media center]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Cebu City Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Cebu]] b25fu7qjxd3a7ot2rv9xvs9mgcl1jah 0 331485 2227303 2226932 2026-09-21T18:59:08Z A09 112294 rv LTA 2176331 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Win Radio Cebu | callsign = DYNU | logo = WinRadioCbu.png | logo_size = 150px | city = [[Lungsod ng Cebu]] | area = [[Kalakhang Cebu]] at mga karatig na lugar | branding = 107.5 Win Radio | airdate = {{Start date|1993|08}} | frequency = 107.5 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 20,000 watts | class = | callsign_meaning = '''NU''' <small>("new", dating pangalan)</small> | former_names = {{ubl|NU 107 (Agosto 1993-Pebrero 2011)}} | network = Win Radio | owner = [[Mabuhay Broadcasting System]] | operator = ZimZam Management, Inc. | webcast = | website = http://www.winradioph.net/ }} Ang '''DYNU''' (107.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''107.5 Win Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng [[Mabuhay Broadcasting System]] at pinamamahalaan ng ZimZam Management, Inc. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa 4/F Ludo at Luym Bldg., Plaridel St., [[Lungsod ng Cebu]].<ref>[https://region7.ntc.gov.ph/index.php/2-uncategorised/162-cebu-only-radio-tv-broadcasting-stations CEBU FM BROADCAST STATIONS | NTC Region 10]</ref><ref>[https://ph.news.yahoo.com/blogs/cokemusicstudio/pinoytuner-now-air-132026417.html The rise of Pinoy rock music online]</ref><ref>[https://cebudailynews.inquirer.net/192164/broadcasters-told-prioritize-safety Broadcasters told to prioritize safety]</ref><ref>{{Cite web |title=2021 NTC FM Stations |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/e8ZUj89ipETjpGZ5eD4CfLDFd2TzVsaUssADKOF62wINtAdUSS9NoXjiv7viAZB87bBBJoYEapoY471eJoYZvE9gQzzCmKqj19HM/FMDec2021.pdf |access-date=July 13, 2022 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang himpilang ito noong Abril 1993 sa ilalim ng pagmamay-ari ng [[Progressive Broadcasting Corporation]]. Noong Agosto 1993, opisyal ito ninlunsad bilang '''NU 107''' na may smooth jazz na format at binansagan itong "Soft Wave". Noong Mayo 1994, nagpalit ito ng format sa modern rock at binansagan itong "Cebu's Rock Radio". Noong Pebrero 2011, namaalam ang NU 107 sa ere. Noong Marso 4, 2011, bumalik ito sa ere bilang '''107.5 Win Radio'''. Samantala, makalipas ng ilang buwan, bumalik ang NU 107 sa online.<ref>[https://jimayson.wordpress.com/2010/11/27/nu107-still-exists-sort-of-and-in-a-way/ NU107 still exists … sort of, and in a way]</ref><ref>[https://radioonlinenow.com/2013/02/05/listen-to-nu107-cebu-home-of-new-rock-online-streaming-cebus-rock-authority-returns/ Listen To NU107 Cebu Home Of New Rock Online Streaming, Cebu’s Rock Authority Returns]</ref> Noong 2016, matapos maipasa bilang batas ang House Bill No. 5982 <ref>{{Cite web |title=House Bill No. 5982 |url=http://senate.gov.ph/lisdata/2209018817!.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216122245/http://senate.gov.ph/lisdata/2209018817%21.pdf |archive-date=February 16, 2016 |website=senate.gov.ph}}</ref>, binili ng [[Mabuhay Broadcasting System]] ang mga himpilang pangrehiyonal ng PBC. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Cebu City Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Cebu]] 60jqmlp6u7my6ktmnggcff1wd7ir6ei 0 332912 2227334 2147954 2026-09-22T01:07:18Z MMichkov 166598 added coordinates 2227334 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Barangay FM Puerto Princesa | callsign = DYHY | logo = | city = [[Puerto Princesa]] | area = [[Palawan]] | branding = Barangay FM 97.5 | frequency = 97.5 MHz | airdate = Pebrero 1998 | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 15,000 watts | callsign_meaning = | former_names = Campus Radio (1998-2014) | former_callsigns = DWRG (1998–2010)<ref>[http://www.geocities.ws/ntcr4/palawan.htm Palawan Radio Stations]</ref> | network = Barangay FM | owner = [[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]] | sister_stations = [[DYSP|Super Radyo DYSP 909]]<br>[[DYPU-TV|GMA TV-12 Puerto Princesa]]<br>GTV 27 Puerto Princesa | website = [http://www.gmanetwork.com www.gmanetwork.com] }} Ang '''DYHY''' (97.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Barangay FM 97.5''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc.]] Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa kahabaan ng Solid Road, Brgy. San Manuel, [[Puerto Princesa]].<ref>[https://www.philstar.com/entertainment/2014/03/24/1304255/barangay-ls-one-country-one-barangay-one-sound Barangay LS: One country, one barangay, one sound]</ref><ref>[https://originalcuyonorock.wordpress.com/its-been-more-than-a-year/0509-bulyaw-dypr-power-99-9-dyer-campus-radio/ Bulyaw Mariguen Gets Featured at Different Radio Stations in Puerto Princesa City, Palawan]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Palawan Radio}} {{Coord|9.77037|N|118.75274|E|display=title|dim:10m}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Puerto Princesa]] p8dqno49jhliech1fdnpmfgbio7t0gw 10 333005 2227307 2223478 2026-09-21T18:59:21Z A09 112294 rv LTA 2148816 wikitext text/x-wiki {{navbox |name=Daet Radio |title=Mga himpilan ng radyo sa [[Daet]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass=hlist |group1=Batay sa AM frequency |list1= *[[DZAU|DZAU 1233]] |group2=Batay sa FM frequency |list2= *[[DWSR-FM|DWSR 94.1]] *[[DWKS|DWKS 95.3]] *[[DWCN (Daet)|DWCN 96.9]] *[[DWJL|DWJL 98.5]] *[[DWEN|DWEN 100.5]] *[[DWYD|DWYD 102.9]] *[[DWSE|DWSE 103.7]] *[[DZBA|DZBA 106.1]] |group3=Callsign na hindi aktibo |list3= *[[Apollo Broadcast Investors|DWEV 88.9]] *[[DZMD|DZMD 1161]] *[[DZVX|DZVX 1269]] |below={{Philippine Radio Markets}} }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Nabigasyong Panradyo]] </noinclude> oiyil4b83rwpnbv34w0tgywcmwauvws 10 333299 2227304 2223493 2026-09-21T18:59:18Z A09 112294 rv LTA 2151110 wikitext text/x-wiki {{navbox |name=Iligan Radio |title=Mga himpilan ng radyo sa [[Iligan]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass=hlist |group1=Batay sa<br>AM frequency |list1= *[[DXIC-AM|DXIC 711]] ;Marawi :[[DXSK-AM|DXSK 1593]] |group2=Batay sa<br>FM frequency |list2= *[[DZRJ-FM|DXQJ 88.7]] *[[PEC Broadcasting Corporation|DXTA 92.1]] *[[DXDZ|DXDZ 92.9]] *[[DXZD|DXZD 95.1]] *[[Philippine Collective Media Corporation|96.7]] *97.5 *[[DXFE-FM|DXFE 99.3]] *[[DXDB-FM|DXDB 100.1]] *[[Bandera News Philippines|100.9]] *[[DXGC|DXGC 101.3]] *[[DXIX|DXIX 102.3]] *[[DXIL|DXIL 103.1]] *DXIV 104.1 *[[DXDX-FM|DXDX 105.5]] *DXSR 106.7 ;Marawi :[[DXSK-FM|DXSK 95.5]] :[[DXEM|DXEM 96.9]] :[[DXSO|DXSO 99.7]] :[[Global Satellite Technology Services|104.1]] |group3=Callsign na<br>hindi aktibo |list3= *[[DXYZ|DXLS/DXYZ 107.1]] *[[DZBB-AM|DXLX]] *[[DXND-FM|DXND 90.1]] *[[DXIL|DXMI 1026]]¹ *[[Nation Broadcasting Corporation|DXRI 98.3]] *[[DXRJ-AM|DXRJ 1476]]¹ *[[DXFE-FM|DXTL 105.5]]¹ *[[Intercontinental Broadcasting Corporation|DXWG 855]] *[[DXZD|DXYI 95.1]]¹ |below=¹Aktibo pa rin, pero sa ibang callsign at ibang paga-ari. ²Lisensyado, pero sa mababang lakas. {{Philippine Radio Markets}} }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Nabigasyong Panradyo]] </noinclude> 3zxg1w97zn6mqbe9wpr5qaa2wsv4w40 0 333595 2227314 2224816 2026-09-21T19:01:33Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-49000-46|~2026-49000-46]] ([[User talk:~2026-49000-46|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:WayKurat|WayKurat]] 2206746 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = | callsign = DYBM | logo = | city = [[Bacolod]] | area = Hilagang [[Negros]], ilang bahagi ng [[Iloilo]] at [[Guimaras]] | branding = Yuhum Radio 99.1 | airdate = February 1997 | last_airdate = November 4, 2025 | frequency = 99.1 MHz | format = [[Hindi Aktibo]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = '''B'''est '''M'''usic (dating bansag) | former_names = {{ubl|Crossover (1997–2020)|Q Radio (2020–2023)|Yuhum Radio (2023-2025)}} | owner = [[Mareco Broadcasting Network]] | operator = | webcast = | website = }} Ang '''DYBM''' (99.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng [[Mareco Broadcasting Network]]. == Kasaysayan == [[Talaksan:Crossover_FM.svg|right|thumb|170x170px| Crossover (1997–2019).]] Itinatag ang himpilang ito noong Pebrero 1997 bilang '''99.1 Crossover'''.<ref>{{Cite news |date=November 14, 1996 |title=Crossing over to the top |page=30 |work=[[Manila Standard]] |url=https://books.google.com/books?id=VZVOAAAAIBAJ&dq=dzbm&pg=PA30&article_id=5411,1979583 |access-date=July 1, 2023 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref name="MS0697">{{Cite news |date=June 18, 1997 |title=DWBM crosses-over to Bacolod |page=19 |work=[[Manila Standard]] |url=https://books.google.com/books?id=opMVAAAAIBAJ&dq=dwbm&pg=PA19&article_id=2225,1872983 |access-date=July 1, 2023 |via=[[Google Books]]}}</ref> Noong panahong yan, nasa Mountain View Subdivision, Mandalagan District ang una nitong tahanan.<ref name="MS0997">{{Cite news |date=September 11, 1997 |title=Crossover goes live in Bacolod |page=9 |work=[[Manila Standard]] |url=https://books.google.com/books?id=mY8VAAAAIBAJ&dq=105.1+manila&pg=PA19&article_id=4418,1186400 |access-date=July 2, 2023 |via=[[Google Books]]}}</ref> Ito ay may parehong format tulad ng sa Maynila, isang makinis na jazz <ref name="MS0697" /> na may pinaghalong pop-jazz at [[Rhythm and blues|R&B]], at nagpapalabas ng oras-oras na internasyonal na balita mula sa [[CNN]] . <ref name="MS0997" /> Noong Nobyembre 16, 2020, opisyal na inilunsad ang mga himpilang panrehiyon ng MBNI bilang '''Q Radio''' at meron itong Top 40 na format. Bukod sa pagkakaroon ng sariling local programming, nag-simulcast din ito ng ilang programa mula sa [[DWBM|punong himpilan nito sa Maynila]]. Bago nito, kinuha ng Horizon of the Sun Communications (mga producer ng Chinatown TV) ang operasyon ng mga himpilan ng MBNI. Noong Hunyo 19, 2023, naganunsyo ang Q Radio na mamamaalam ito sa ere sa katapusan ng buwan na yan dahil sa mga problemang pinansyal at kakulangan ng suporta mula sa mga advertisers nito.<ref>{{Cite web |date=June 1, 2023 |title=Louella Hazeline Chan in Q Radio Qlassmates |url=https://t.me/qradiogroup/281438 |access-date=June 21, 2023 |website=Telegram}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Q Radio 105.1 |date=June 19, 2023 |title=To all of our amazing Qties, After a fulfilling 3-year run, filled with several viral online campaigns and exciting on-air gimmicks, it is with a heavy heart that we announce that Q Radio will be permanently signing off nationwide effective July 1, 2023. |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=809902190493563&set=a.641941660622951 |access-date=June 21, 2023 |website=[[Facebook]]}}</ref> Sa unang bahagi ng buwang iyon, kinuha ng RYU Group of Companies ni Ramel Uy ang mga operasyon ng himpilang ito. Noong Agosto 13, 2023, muli ito inilunsad bilang '''Yuhum Radio''' na may pang-masa na format. Noong Nobyembre 4, 2025, Nawala sa ere sa 99.1 Yuhum Radio Bacolod dahil sa Bagyong "Tino". == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Bacolod Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Bacolod]] jzswsjhpuz4k5ugc5g50jtd4w9vcplg 0 333750 2227299 2226938 2026-09-21T18:59:04Z A09 112294 rv LTA 2168924 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Zoom Radio | callsign = DWZR | logo = | city = [[Legazpi, Albay|Legazpi]] | area = [[Albay]] at mga karatig na lugar | branding = DWZR 828 Zoom Radio | airdate = June 21, 1969 | frequency = 828 kHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs (broadcasting)|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Albay Bikol|Albayanon]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = | class = | sister_stations = [[DWHI|100.3 Radyo Siram]] | former_frequencies = 820 kHz | callsign_meaning = '''Z'''oom '''R'''adio | owner = [[Hypersonic Broadcasting Center]] | website = }} Ang '''DWZR''' (828 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) '''Zoom Radio''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Hypersonic Broadcasting Center]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa HBC Bldg., Penaranda St., Brgy. Iraya, [[Legazpi, Albay]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 7, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://rsso05.psa.gov.ph/Albay-Tourism/Radio%20Stations/List%20of%20Radio%20Stations.html |title=List of Albay stations |access-date=2025-04-08 |archive-date=2022-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724122610/http://rsso05.psa.gov.ph/Albay-Tourism/Radio%20Stations/List%20of%20Radio%20Stations.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://region5.dost.gov.ph/archives/71-dost-v-receives-award-for-100-smoke-free-establishment-from-lgu-legazpi-city |title=DOST V receives award for 100% Smoke-free establishment from LGU-Legazpi City |access-date=2025-04-08 |archive-date=2022-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730044503/http://www.region5.dost.gov.ph/archives/71-dost-v-receives-award-for-100-smoke-free-establishment-from-lgu-legazpi-city |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.untvweb.com/news/radio-announcer-joey-llana-ambushed-in-albay/ |title=Radio announcer Joey Llana ambushed in Albay |access-date=2025-04-08 |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207102956/https://www.untvweb.com/news/radio-announcer-joey-llana-ambushed-in-albay/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/27636/npa-owns-gunslaying-of-ex-legazpi-city-radioman/story/ NPA owns gunslaying of ex-Legazpi City radioman]</ref><ref>[https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/149740/report-albay-broadcaster-arrested-on-rape-charge/story/ Report: Albay broadcaster arrested on rape charge]</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang DWZR noong Hunyo 21, 1969 ni Dr. Hernandez Baldo ng [[Manito]].<ref>{{Cite news |last=Bacason |first=Jed |date=July 28, 2005 |title=Golden voices of Legazpi radio |page=A15 |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |location=[[Makati]] |url=https://books.google.com/books?id=ZVg1AAAAIBAJ&pg=PA15&dq=dzrc+legazpi&article_id=1226,26362873&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjC-bGKsYOKAxVDh1YBHc-DAW8Q6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=dzrc%20legazpi&f=false |access-date=November 29, 2024 |via=[[Google Books]]}}</ref> Kabilang ito sa tatlo sa lungsod na pinayagang umere sa kalagitnaan ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=7k0_AAAAMAAJ&pg=RA4-PA41&dq=dzrc+legazpi&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjrvaqezIaKAxXas1YBHbyQNp4Q6AF6BAgGEAM#v=onepage&q=dzrc%20legazpi&f=false |title=Physical Planning Strategy for the Philippines: Situation report, Region V – Bicol, Regional capital – Legazpi City |date=1973 |publisher=[[National Economic Development Authority]], et al |isbn= |location= |page=41 |chapter=Profile of the regional capital |access-date=November 30, 2024 |via=[[Google Books]]}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Legazpi Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Albay]] n0ook9gf02pinju9nyzh2syo8o08nef 0 333846 2227310 2226830 2026-09-21T19:00:27Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-50720-22|~2026-50720-22]] ([[User talk:~2026-50720-22|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2179266 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Eagle FM Canaman | callsign = DWWL | logo = | city = [[Canaman]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = 92.7 Eagle FM | airdate = 2019 | frequency = 92.7 MHz | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = | class = | former_names = Beecool FM (2019-2024) | owner = [[Peñafrancia Broadcasting Corporation]] | operator = [[Eagle Broadcasting Corporation]] | sister_stations = [[DZLW|DZLW Radyo Agila]] | website = }} Ang '''DWWL''' (92.7 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''92.7 Eagle FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng [[Peñafrancia Broadcasting Corporation]] at pinamamahalaan ng [[Eagle Broadcasting Corporation]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Zone 1, Brgy. San Agustin, [[Canaman]].<ref name="ntc52">{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=October 6, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.eaglenews.ph/ebc-inaugurates-new-stations-in-tagum-davao-and-naga-relaunches-radyo-agila-davao-radyo-bicolandia-pbc/ |title=EBC inaugurates new stations in Tagum, Davao and Naga; relaunches Radyo Agila Davao, Radyo Bicolandia (PBC) |access-date=2025-04-14 |archive-date=2025-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414013030/https://www.eaglenews.ph/ebc-inaugurates-new-stations-in-tagum-davao-and-naga-relaunches-radyo-agila-davao-radyo-bicolandia-pbc/ |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] 4gyg80btkyi3qqbh7m677mru6ve23b4 0 333853 2227309 2226831 2026-09-21T19:00:27Z A09 112294 [[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-50720-22|~2026-50720-22]] ([[User talk:~2026-50720-22|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:Superastig|Superastig]] 2156437 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Love Radio Naga | callsign = DWYN | logo = | logo_size = 125px | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = 99.1 Love Radio | airdate = December 3, 1991 | frequency = 99.1 MHz | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 20,000 watts | class = C, D, E | callsign_meaning = | network = Love Radio | owner = [[MBC Media Group]] | sister_stations = [[DZRH|DZRH Naga]], [[DZTR|89.5 Radyo Natin FM]] | webcast = [https://www.loveradio.com.ph/radio?station=99.1-love-radio-naga Listen Live] | website = [http://www.loveradio.com.ph/naga Love Radio Naga] }} Ang '''DWYN''' (99.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''99.1 Love Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Door #2, 2nd Floor, Ed Venture Bldg., AMS Compound, Peñafrancia Ave., [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 10, 2020}}</ref><ref>[http://naga.gov.ph/uncategorized/media/ Media in Naga City]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] hrg2d2wg8j9abv9zmaltzmtzacaej0b 0 333854 2227297 2226897 2026-09-21T18:58:46Z A09 112294 Reverted 2 edits by [[Special:Contributions/Sethlizardo2026|Sethlizardo2026]] ([[User talk:Sethlizardo2026|talk]]) to last revision by Superastig (TwinkleGlobal) 2227297 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Barangay FM Naga | callsign = DWQW | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = Barangay FM 101.5 | airdate = 1998 | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = 21,000 watts | class = | callsign_meaning = | former_names = Campus Radio (1998 - Pebrero 13, 2014) | network = Barangay FM | owner = [[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]] | sister_stations = [[DWAI-TV|GMA TV-7 Naga]]<br />[[DZDP-TV|GTV 28 Naga]] | website = [http://www.gmanetwork.com/ www.gmanetwork.com] }} Ang '''DWQW''' (101.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Barangay FM 101.5''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa GMA Broadcast Complex, Roxas Ave., Brgy. Concepcion Pequeña, [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 10, 2020}}</ref><ref>[http://naga.gov.ph/uncategorized/media/ Media in Naga City]</ref><ref>[https://www.philstar.com/entertainment/2014/03/24/1304255/barangay-ls-one-country-one-barangay-one-sound Barangay LS: One country, one barangay, one sound]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] 9lez7dlhvezlc1wtnr32iq93v61t5c1 0 333858 2227298 2227132 2026-09-21T18:59:03Z A09 112294 rv LTA 2224460 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWOP | callsign = | logo = | city = [[Camaligan]] | country = PH | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = | airdate = Marso 19, 2007 | last_airdate = Marso 2023 | frequency = 103.9 MHz | format = [[:en:Dark (broadcasting)|Hindi Aktibo]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = | former_callsigns = DWOS (2012–2014) | former_names = {{ubl|DWOS (2012-Mayo 2019)|Boom FM (Mayo 2019-2021)|Fam Radio (Setyembre 2022-Marso 2023)}} | owner = Kaissar Broadcasting Network | operator = | webcast = | website = }} Ang '''DWOP''' (103.9 [[:en:FM broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pag-aari ng Kaissar Broadcasting Network.<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=November 14, 2019}}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang DWOP noong 2012 sa ilalim ng pamamahala ng SOL Broadcasting ni Sonia O. Leano. Noong panahong yan, nasa Magsaysay Ave., [[Naga, Camarines Sur]] ang tahanan nito. Noong 2019, naging Boom FM ito. Noong 2021, nawala ito sa ere. Noong Setyembre 2022, bumalik ito sa ere bilang '''Farm Radio''' sa ilalim ng pamamahala ng Family Radio Broadcasting. Nasa Brgy. Tarosanan, [[Camaligan]] ang tahanan nito. Marso 2023, nawala ito sa ere.<ref>{{Cite web |title=City Hall press corps elects new officers |url=https://naga.gov.ph/news/city-hall-press-corps-elects-new-officers/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801152656/https://naga.gov.ph/news/city-hall-press-corps-elects-new-officers/ |archive-date=August 1, 2019 |access-date=November 14, 2019}}</ref><ref>[http://archives.pia.gov.ph/?m=12&fi=p090422.htm&no=80 Tagalog News: Trabaho para sa mga Bicolano na nawalan ng trabaho sa ibang bansa - Pangulo]{{Dead link|date=January 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] ovkk7o3vp6yeked3s86g6pxiz49wdnh 0 333914 2227308 2226832 2026-09-21T19:00:22Z A09 112294 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-50578-97|~2026-50578-97]] ([[User talk:~2026-50578-97|talk]]) to last revision by InternetArchiveBot (TwinkleGlobal) 2227308 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radio Caritas Mariae | callsign = DWRV | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = Radio Caritas Mariae 98.3 | airdate = Enero 20, 1996 | frequency = 98.3 MHz | format = [[Religious radio|Religious]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]], [[English language|English]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = 25,000 watts | class = | callsign_meaning = '''R'''adio '''V'''eritas | affiliations = [[Catholic Media Network]] | owner = [[:en:Franciscan Friars of the Immaculate|Franciscan Friars of the Immaculate]] | licensee = Global Broadcasting System | webcast = [https://tunein.com/radio/Radio-Caritas-Mariae-983-s181538 Listen Live] <br> [http://philmaria.org/radio-caritas-mariae-98-3fm/# Listen Live 2] | website = [https://radiocaritasmariae.com Official Website] }} Ang '''DWRV''' (98.3 [[:en:FM_broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Radio Caritas Mariae 98.3''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[:en:Franciscan Friars of the Immaculate|Franciscan Friars of the Immaculate]] sa ilalim ng Global Broadcasting System. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Franciscan Friars of the Immaculate Friary, KM 4 Pacol Rd., Brgy. San Felipe, [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 10, 2020}}</ref><ref>[http://naga.gov.ph/uncategorized/media/ Media in Naga City]</ref><ref>[http://cbcponlineradio.com/?p=6072 Rosary relay offered for sanctification of priests]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://cbcponlineradio.com/?p=24047 Caceres’ radio program debuts]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] lww7j0sylx1i5y32pdl75vf7h8rnj01 0 333925 2227302 2226933 2026-09-21T18:59:07Z A09 112294 rv LTA 2226828 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Zoom Radio DWRG | callsign = | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | rds = ''ZOOM FM'' | branding = 105.5 Zoom Radio | airdate = {{Start date|2018|08|23}} | last_airdate = | frequency = 105.5 MHz | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = | former_names = Idol FM<br>Radyo Gwapito | owner = [[Allied Broadcasting Center]] | licensee = | website = }} Ang '''DWRG''' (105.5 [[:en:FM_broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Allied Broadcasting Center]]. Dati ito sumahimpapawid bilang '''105.5 Idol FM''' sa ilalim ng pamamahala ng RUP Publications and Media Services mula Agosto 23, 2018 hanggang Disyembre 31, 2024, nung namaalam ito sa ere. Nung panahong yan, nasa J. Abucar Bldg., Brgy. Mabolo ang tahanan nito. Noong Hunyo 2025 hanggang Hulyo 20, 2026, nung namaalam into sa ere. Nung panahong yan, nasa Diversion Road, Roxas Ave, Brgy. Tabuco ang tahanan into. 105.5 '''Radyo Gwapito''' panamamahalan ng BGR Media Productions. Noong Agosto 24, 2026, ibalik sa 105.5 '''Zoom Radio''' nasa Ralik Hostel, Queborac Drive, Bagumbayan Sur, Naga City.<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=26th Regular Session of the Sangguniang Panlungsod – 2017 |url=http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221838/http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |archive-date=January 21, 2021 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>[https://akobicolpartylist.com/2019/12/18/ako-bicol-supports-one-media-tv-48-and-idol-fm-naga-gift-giving-activity/ Ako Bicol Supports One Media TV 48 and Idol FM Naga-Gift Giving Activity]</ref><ref>{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/100072085284163/videos/1709733799601449/|title=SA LAHAT NA NAGING KAPARTNERS, SPONSORS AT PATULOY NA NAGTITIWALA SA BICOL IDOL FM NAGA , KAMI PO AY NAGPAPASALAMAT SAINYONG LAHAT 🥰 #sabicolidol... {{!}} By 105.5 IDOL FM Naga {{!}} Facebook|language=en|access-date=2025-01-06|via=www.facebook.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] 2lxfa0ohhlo443arha9mnpo2bf8i7ns 2227311 2227302 2026-09-21T19:00:42Z A09 112294 Restored revision 2223222 by [[Special:Contributions/WayKurat|WayKurat]] ([[User talk:WayKurat|talk]]): Rvv (TwinkleGlobal) 2227311 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWRG | callsign = | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = | airdate = {{Start date|2018|09|08}} | last_airdate = {{Start date|2024|12|31}} | frequency = 105.5 MHz | format = [[:en:Dark (broadcasting)|Hindi Aktibo]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = | former_names = Idol FM | owner = [[Apollo Broadcast Investors]] | licensee = [[Cignal TV|Mediascape Inc.]] | website = }} Ang '''DWRG''' (105.5 [[:en:FM_broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Apollo Broadcast Investors]]. Dati ito sumahimpapawid bilang '''105.5 Idol FM''' sa ilalim ng pamamahala ng RUP Publications and Media Services mula Setyembre 8, 2018 hanggang Disyembre 31, 2024, nung namaalam ito sa ere. Nung panahong yan, nasa J. Abucar Bldg., Brgy. Mabolo ang tahanan nito.<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |title=26th Regular Session of the Sangguniang Panlungsod – 2017 |url=http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221838/http://naga.gov.ph/sp-matters/26th-regular-session-of-the-sangguniang-panlungsod-2017/ |archive-date=January 21, 2021 |access-date=October 4, 2019}}</ref><ref>[https://akobicolpartylist.com/2019/12/18/ako-bicol-supports-one-media-tv-48-and-idol-fm-naga-gift-giving-activity/ Ako Bicol Supports One Media TV 48 and Idol FM Naga-Gift Giving Activity]</ref><ref>{{Cite AV media|url=https://www.facebook.com/100072085284163/videos/1709733799601449/|title=SA LAHAT NA NAGING KAPARTNERS, SPONSORS AT PATULOY NA NAGTITIWALA SA BICOL IDOL FM NAGA , KAMI PO AY NAGPAPASALAMAT SAINYONG LAHAT 🥰 #sabicolidol... {{!}} By 105.5 IDOL FM Naga {{!}} Facebook|language=en|access-date=2025-01-06|via=www.facebook.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] 41m8rlr6ueflyw45p6co9pjuqbudk9o 0 333926 2227306 2223486 2026-09-21T18:59:20Z A09 112294 rv LTA 2167138 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Rinconada News FM | callsign = DWWV | city = [[Iriga]] | area = [[Camarines Sur]], ilang bahagi ng [[Albay]] | branding = 96.7 Rinconada News FM | frequency = {{Frequency|96.7|MHz}} | airdate = {{Start date|2012|9|5}} | format = [[:en:Contemporary MOR|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Rinconada]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5 kW | erp = 10 kW | class = C, D, E | callsign_meaning = | former_callsigns = DWJV (2012–2021)<ref>{{Cite web | url = http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf | title = 2019 NTC FM Stations | website = [[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]] | access-date = January 28, 2020}}</ref> | former_names = {{ubl|Radyo Amigo (September 5, 2012-December 2016)|Good Vibes Radio (February 28, 2019-February 20, 2024)}} | owner = [[Allied Broadcasting Center]] | operator = | webcast = <!-- [URL Listen Live] --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} Ang '''DWWV''' (96.7 [[:en:FM_broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''96.7 Rinconada News FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Allied Broadcasting Center]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa 3rd Floor, Everest Bldg., Brgy. San Miguel, [[Iriga]].<ref>{{Cite web |title=2021 NTC FM Stations |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/e8ZUj89ipETjpGZ5eD4CfLDFd2TzVsaUssADKOF62wINtAdUSS9NoXjiv7viAZB87bBBJoYEapoY471eJoYZvE9gQzzCmKqj19HM/FMDec2021.pdf |access-date=July 13, 2022 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2015 Annual Performance Report |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=January 28, 2020 |website=[[National Telecommunications Commission (Philippines)|ntc5.ntc.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=CES-based org' KSP conducts Community Immersion, Service Learning |url=http://nserve.unep.edu.ph/index.php/en/blogs/172-ces-based-org-ksp-conducts-community-immersion-service-learning |access-date=January 28, 2020 |website=[[University of Northeastern Philippines|nserve.unep.edu.ph]] |archive-date=Enero 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128073259/http://nserve.unep.edu.ph/index.php/en/blogs/172-ces-based-org-ksp-conducts-community-immersion-service-learning |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Oops! Lalaki pinutolan nin ikinabuhay sa Baao |url=http://www.bicolstandard.com/2016/09/oops-lalaki-pinutolan-nin-ikinabuhay-sa-baao.html |access-date=January 28, 2020 |website=bicolstandard.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Epektibo, aktibo ang mekanismo para sa media |url=https://journalnews.com.ph/epektibo-aktibo-ang-mekanismo-para-sa-media/ |access-date=March 30, 2024 |website=journalnews.com.ph}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] cpq0iis6oaawshb3x9716dhfq86053h 0 334015 2227637 2210618 2026-09-22T10:40:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227637 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|name='''Eskandinabya'''|image_map=Scandinavia M2002074 lrg.jpg|map_caption=Larawan ng Tangway ng Pennoskandya at Dinamarka, gayon din ang ibang lugar na pumapalibot ng [[Dagat Baltiko]], noong Marso 2002|map_width=220px|demonym=Eskandinabo|membership_type=Komposisyon|membership={{flag|Dinamarka}}<br />{{flag|Noruwega}}<br />{{flag|Suwesya}}<ref name="OEDdef"/><br />Minsan din:<br />{{flag|Åland}}<br />{{flag|Kapuluang Peroe}}<br />{{flag|Pinlandya}}<br />{{flag|Islandya}}<ref name="eb">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/526461/Scandinavia|title=Scandinavia|year=2009|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=28 Oktubre 2009|quote=Scandinavia, historically Scandia, part of Northern Europe, generally held to consist of the two countries of the Scandinavian Peninsula, Norway and Sweden, with the addition of Denmark. Some authorities argue for the inclusion of Finland on geologic and economic grounds and of Iceland and the Faroe Islands on the grounds that their inhabitants speak Scandinavian languages related to those of Norway and Sweden and also have similar cultures.|archive-date=11 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511010214/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/526461/Scandinavia|url-status=live|language=en}}</ref> [[Nordic countries|Mga teritoryong Nordiko]] na hindi bahagi ng Eskandinabya: {{flag|Kapuluang Bouvet}}<br />{{flag|Groenlandiya}}<br />{{flag|Jan Mayen}}<br />{{flag|Svalbard}}|languages_type=Mga wika|languages={{collapsible list | title = Tala ng mga wika | '''Mga opisyal na wika'''<ref name="norlang">{{cite web|url=http://www.norden.org/en/fakta-om-norden-1/language|title=Languages|publisher=Nordic Cooperation|access-date=8 Hulyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705052009/http://www.norden.org/en/fakta-om-norden-1/language|archive-date=5 Hulyo 2017|url-status=dead|language=en}}</ref><ref name="Loc1717">{{cite news|url=https://www.thelocal.se/20090701/20404|title=Swedish becomes official 'main language'|last=Landes|first=David|date=1 Hulyo 2009|work=The Local (Se)|access-date=8 Hulyo 2017|archive-date=24 Pebrero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224174017/http://www.thelocal.se/20090701/20404/|url-status=live|language=en}}</ref> | [[Swedish language|Suweko]] | [[Danish language|Danes]] | [[Norwegian language|Noruwga]] | Minsan din: | [[Finnish language|Pinlanes]] | [[Wikang Islandes|Islandes]] | [[Faroese language|Perowes]] | '''Mga kinikilalang wikang minorya''' | [[Meänkieli]], [[Karelian language|Kareliyano]], [[Kven language|Kven]] | [[German language|Aleman]] | [[Romani language|Romani]], [[Scandoromani language|Scandoromani]] | Mga wikang Sámi (opisyal sa mga lugar administratibo ng Sámi)<ref>{{Cite web|url=http://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|title=Samisk|website=Språkrådet|access-date=17 November 2022|archive-date=21 Nobyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121053356/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live|language=Noruwego}}</ref> | [[Yidis]] }}|area_km2=|area_rank=|area_sq_mi=|percent_water=|population_estimate=|population_estimate_year=|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=|time_zone=|utc_offset=|utc_offset_DST=|time_zone_DST=|cctld={{unbulleted list | [[.dk]], [[.no]], [[.se]] | [[.ax]], [[.fi]], [[.fo]], [[.is]] }}}} Ang '''Eskandinabya'''<ref>{{Cite book |last=Hernandez |first=Amado V. |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Mga_ibong_mandaragit_nobelang_sosyo_poli/NakJAQAAIAAJ |title=Mga ibong mandaragit (nobelang sosyo-politiko) |date=1978 |publisher=M & L Licudine Enterprises |pages=112, 137 |language=tl}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-12-23 |title=PAGDIRIWANG NG PASKO, PAGANO BA? |url=https://www.dcfvanguards.com/pagdiriwang-ng-pasko-pagano-ba/ |access-date=2025-04-24 |website=Defend the Catholic Faith |language=en-US |archive-date=2025-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502152212/https://www.dcfvanguards.com/pagdiriwang-ng-pasko-pagano-ba/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ANG MALAKING TUNGGALIAN |url=https://m.egwwritings.org/tl/book/12395.1080#1083 |access-date=2025-04-24 |website=m.egwwritings.org |archive-date=2025-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430213626/https://m.egwwritings.org/tl/book/12395.1080#1083 |url-status=dead }}</ref> ay isang [[subrehiyon]] ng hilagang [[Europa]], na may matibay na ugnayang pangkasaysayan, [[kalinangan]], at [[wika]] sa pagitan ng mga bumubuo nito. ''Ang Eskandinabya'' ay kadalasang tumutukoy sa [[Dinamarka]], [[Noruwega]], at [[Sweden|Suwesya]]. Maaari din itong tumukoy minsan sa [[Tangway ng Eskandinaba|Tangway ng Eskaninabya]] (na hindi kasama ang Dinamarka subalit kabilang ang isang bahagi ng hilagang [[Pinlandiya|Pinlandya]]). Tinatawag ang Eskandinabya sa [[wikang Ingles]] bilang ''Scandinavia'' na minsan ginagamit bilang kasingkahulugan para sa [[mga bansang Nordiko]].<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2024 |title=Nordic countries |url=https://www.britannica.com/place/Nordic-countries |access-date=28 Hunyo 2024 |website=Britannica |language=en |quote=The term [Nordic] is sometimes used interchangeably with Scandinavia. [...] Scandinavia is typically defined more restrictively, however, and refers primarily to Norway, Sweden, and Denmark.}}</ref> Minsan kasama ang [[Iceland|Islandiya]] at [[Kapuluang Peroe]] sa Eskandinabya para sa kanilang [[etnolingguwistika]] na relasyon sa Suwesya, Noruwega at Dinamarka. Bagama't naiiba ang Pinlandya sa ibang mga bansa sa Nordiko sa bagay na ito, tinawag ito ng ilang mga may-akda na Eskandinabo dahil sa pagkakatulad nito sa [[ekonomiya]] at kultura.<ref name="OEDdef">{{Cite web |title=Definition of Scandinavia in English |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/Scandinavia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224095813/https://en.oxforddictionaries.com/definition/Scandinavia |archive-date=24 Disyembre 2016 |access-date=23 Disyembre 2016|language=en |publisher=Oxford Dictionaries |quote=A large peninsula in north-western Europe, occupied by Norway and Sweden [...] A cultural region consisting of the countries of Norway, Sweden, and Denmark and sometimes also of Iceland, Finland, and the Faroe Islands}}</ref> Iba-iba ang [[heograpiya]] ng rehiyon, mula sa mga ''fjord'' o piyordong Noruwego sa kanluran at mga bundok ng Eskandinabo na sumasaklaw sa mga bahagi ng Noruwega at Suwesya, hanggang sa mababa at patag na lugar ng Dinamarka sa timog, gayundin sa mga [[kapuluan]] at [[lawa]] sa silangan. Karamihan sa populasyon sa rehiyon ay naninirahan sa mas katamtamang klima na mga rehiyon sa timog, na ang hilagang bahagi ay may mahaba at malamig na [[taglamig]]. Noong Panahon ng [[mga Vikingo]], lumahok ang mga mamamayang Eskandinabya sa malawakang pagsalakay, pananakop, [[kolonisasyon]] at [[pangangalakal]] na karamihan sa buong Europa. Ginamit din nila ang kanilang mga drakkar (isang sasakyang pandagat) para sa paggalugad, na naging unang mga Europeo na nakarating sa [[Hilagang Amerika]]. Nakita ng mga pagsasamantalang ito ang pagtatatag ng Imperyo ng Hilagang Dagat na binubuo ng malalaking bahagi ng Eskandinbya at [[Gran Britanya]], kahit na ito ay medyo maikli ang buhay. Naging mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]] ang Eskandinabya sa kalaunan, at nakita sa mga darating na dantaon ang iba't ibang mga unyon ng mga bansang Eskandinabya, lalo na ang [[Unyong Kalmar]] ng Dinamarka, Noruwega at Suwesya, na tumagal ng mahigit 100 taon hanggang sa pinamunuan ng hari ng Suweko na si [[Gustav I ng Suwesya|Gustav I]] ang Suwesya palabas ng unyon. Ang Dinamarka at Noruwega, gayundin ang [[Schleswig-Holstein]], ay pinagsama noon hanggang 1814 bilang [[Dinamarka-Noruwega|Dinamarka–Noruwega]]. Maraming digmaan sa pagitan ng mga bansa ang sumunod, na humubog sa modernong mga hangganan at humantong sa pagtatatag ng Imperyong Suweko noong ika-17 at unang bahagi ng ika-18 dantaon. Ang pinakahuling unyong Eskandinabo ay ang unyon sa pagitan ng Suwesya at Noruwega, na natapos noong 1905. Sa modernong panahon, umunlad ang rehiyon, kasama ang mga ekonomiya ng mga bansa na kabilang sa pinakamalakas sa Europa. Pinapanatili ng Suwesya, Dinamarka, Noruwega, Islandiya, at Pinlandya ang lahat ng mga sistema ng kapakanan na itinuturing na mapagbigay, na ang mga patakarang pang-ekonomiya at [[panlipunan]] ng mga bansa ay tinatawag na "modelong Nordiko". == Heograpiya == [[Talaksan:GaldhøpiggenFromFannaråki.jpg|thumb| Ang Galdhøpiggen ay ang pinakamataas na punto sa Eskandinabya at isang bahagi ng [[Bulubunduking Eskandinabo|Bulubunduking Eskandinabya]].]] Ang heograpiya ng Eskandinabya ay lubhang iba-iba. Kapansin-pansin ang mga ''fjord'' o piyordong Noruwego, ang [[Bulubunduking Eskandinabo|Bulubunduking Eskandinabya]] na sumasaklaw sa halos lahat ng Noruwega at bahagi ng Suwesya, ang patag at mababang lugar sa Dinamarka at ang mga [[kapuluan]] ng Pinlandya, Noruwega at Suwesya. Ang Pinlandya at Suwesya ay may maraming lawa at ''moraine'' o morrena, mga pamana ng panahon ng yelo, na natapos mga sampung [[milenyo]] na ang nakalipas. Ang katimugang mga rehiyon ng Eskandinabya, na kung saan ang pinakamataong rehiyon din, ay may katamtamang klima.<ref>{{Cite news |last=Alderman |first=Liz |date=9 Nobyembre 2019 |title=Scandinavian Wine? A Warming Climate Tempts Entrepreneurs |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2019/11/09/business/wine-scandinavia-climate-change.html |url-status=live |access-date=26 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411182907/https://www.nytimes.com/2019/11/09/business/wine-scandinavia-climate-change.html |archive-date=11 April 2021 |issn=0362-4331}}</ref> Umaabot ang Eskandinabya sa hilaga ng [[Bilog ng Artiko]], subalit may medyo banayad na panahon para sa [[latitud]] nito dahil sa Daloy ng Golpo. Marami sa mga bundok ng Eskandinabya ay may klimang [[Tundra|tundrang]] alpino. == Mga wika == Dalawang pangkat ng wika ang magkasamang umiiral sa [[Tangway ng Eskandinaba|Tangway ng Eskandinabya]] mula noong sinaunang panahon—ang mga wikang Hilagang Alemanya (mga wikang Eskandinabo) at ang [[mga wikang Uraliko]], Sámi at [[Wikang Finlandes|Pinlandes]].<ref>{{Cite book |last=Dirmid R. F. Collis |url=https://books.google.com/books?id=TUhiAAAAMAAJ |title=Arctic languages: an awakening |publisher=Unipub |year=1990 |isbn=978-92-3-102661-4 |page=440 |language=en |access-date=23 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423132240/https://books.google.com/books?id=TUhiAAAAMAAJ |archive-date=23 Abril 2023 |url-status=live}}</ref> == Ekonomiya == Sinusukat sa bawat kapita GDP, ang mga bansang Nordiko ay kabilang sa pinakamayaman sa mundo.<ref name="z763">{{Cite web |title=The economy in the Nordic Region |url=https://www.norden.org/en/information/economy-nordic-region |access-date=18 Pebrero 2025 |website=The Nordic Co-operation |language=en}}</ref> Mayroong mapagbigay na sistema ng kapakanan sa Dinamarka, Pinlandya, Islandya, Noruwega at Suwesya.<ref>{{Cite web |last=McWhinney |first=James |title=The Nordic Model: Pros and Cons |url=https://www.investopedia.com/articles/investing/100714/nordic-model-pros-and-cons.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154719/https://www.investopedia.com/articles/investing/100714/nordic-model-pros-and-cons.asp |archive-date=12 Mayo 2019 |access-date=28 Enero 2020 |website=Investopedia |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga rehiyon ng Europa]] [[Kategorya:Heograpiya ng Europa]] [[Kategorya:Scandinavia]] lymqikebwa3zuw01rofq0jf5a41ohfn 0 335023 2227376 2224057 2026-09-22T02:12:27Z Allyriana000 119761 2227376 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|name=Miss World 2026|image=|caption=Joheirry Mola|venue=April 2nd Square, [[Nha Trang]], Khánh Hòa, Biyetnam|date=5 Setyembre 2026|broadcaster=|presenters={{hlist|[[Stephanie Del Valle]]|Daniel Mejía|Lương Thùy Linh}}|entrants=111|placements=40|debuts={{Hlist|Eritreya|French Guiana|Maldibas|Mosambik|Pakistan}}|withdrawals={{Hlist|Armenya|Ekwador|Honduras|Madagaskar|Moldabya|Rumanya|Suriname|Tunisya}}|returns={{hlist|Bahamas|Guinea-Bissau|Kapuluang Cook|Kosobo|Laos|Malawi|Maruekos|Noruwega|Tansaniya|Timog Korea}}|before=[[Miss World 2025|2025]]|next=[[Miss World 2027|2027]]|winner='''[[Joheirry Mola]]'''|represented={{flagdeco|DOM}} Republikang Dominikano}} Ang '''Miss World 2026''' ang magiging ika-73 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na gaganapin sa April 2nd Square sa [[Nha Trang]], Khánh Hòa, Biyetnam sa 5 Setyembre 2026.<ref name=":0">{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World 2026 for the first time |language=en |website=Voice of Vietnam |url=https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326224111/https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |archive-date=26 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Setyembre 2026 |title=What to expect at the Miss World 2026 finale in Vietnam on Sept. 5 |url=https://entertainment.inquirer.net/682717/what-to-expect-at-the-miss-world-2026-finale-in-vietnam-on-sept-5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905022611/https://entertainment.inquirer.net/682717/what-to-expect-at-the-miss-world-2026-finale-in-vietnam-on-sept-5 |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Suchata Chuangsri]] ng Taylandiya si [[Joheirry Mola]] ng Republikang Dominikano bilang Miss World 2026.<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=6 Setyembre 2026 |title=Joheirry Mola Dominguez of Dominican Republic is Miss World 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1001309/joheirry-mola-dominguez-of-dominican-republic-is-miss-world-2026/story/ |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260906052934/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1001309/joheirry-mola-dominguez-of-dominican-republic-is-miss-world-2026/story/|archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=6 Setyembre 2026 |title=Dominican Republic’s Joheirry Mola Dominguez wins Miss World 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/09/06/entertainment-lifestyle/show-times/dominican-republics-joheirry-mola-dominguez-wins-miss-world-2026/2419302 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260906081042/https://www.manilatimes.net/2026/09/06/entertainment-lifestyle/show-times/dominican-republics-joheirry-mola-dominguez-wins-miss-world-2026/2419302|archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> Ito ang ikalawang beses na nagwagi ang Republikang Dominikano sa Miss World pagkatapos manalo ni Mariasela Álvarez noong [[Miss World 1982|1982]].<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 Setyembre 2026 |title=Joheirry Mola Dominguez of Dominican Republic is Miss World 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/682860/joheirry-mola-dominguez-of-dominican-republic-crowned-miss-world-2026-in-vietnam |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260906003652/https://entertainment.inquirer.net/682860/joheirry-mola-dominguez-of-dominican-republic-crowned-miss-world-2026-in-vietnam|archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 Setyembre 2026 |title=Dominican Republic's Joheirry Mola Dominguez crowned Miss World 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/682860/joheirry-mola-dominguez-of-dominican-republic-crowned-miss-world-2026-in-vietnam?utm_source=facebook&utm_medium=social&fbclid=IwY2xjawUJckRwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR7fHYE3jevgOt64C_90KDlsi6ixbmBbQhh0Ow5CUCJAmX13-_k8vmA1GOZ_Yw_aem_-5nJfZaGmpMgJyXf2ATaYg |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917215554/https://entertainment.inquirer.net/682860/joheirry-mola-dominguez-of-dominican-republic-crowned-miss-world-2026-in-vietnam?utm_source=facebook&utm_medium=social&fbclid=IwY2xjawUJckRwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR7fHYE3jevgOt64C_90KDlsi6ixbmBbQhh0Ow5CUCJAmX13-_k8vmA1GOZ_Yw_aem_-5nJfZaGmpMgJyXf2ATaYg |archive-date=17 Setyembre 2026 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Cebu Daily News |language=en}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Elisabeth Reynés ng Espanya, habang nagtapos bilang second runner-up si Taanusiya Chetty ng Malaysia.<ref>{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=6 Setyembre 2026 |title=Joheirry Mola Dominguez of Dominican Republic crowned Miss World 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193709/joheirry-mola-dominguez-dominican-republic-miss-world-2026-a5128-20260906 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260906075752/https://www.pep.ph/news/foreign/193709/joheirry-mola-dominguez-dominican-republic-miss-world-2026-a5128-20260906|archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sahay |first=Jigyasa |date=5 Setyembre 2026 |title=Joheirry Mola of Dominican Republic wins Miss World 2026 |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/what-s-hot/story/miss-world-2026-winner-joheirry-mola-dominican-republic-vietnam-2987978-2026-09-05 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=India Today |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260916214701/https://www.indiatoday.in/lifestyle/what-s-hot/story/miss-world-2026-winner-joheirry-mola-dominican-republic-vietnam-2987978-2026-09-05|archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> Mga kandidata mula sa 111 mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Papangunahan ni [[Miss World 2016]] [[Stephanie del Valle|Stephanie Del Valle]], [[Mister World 2024]] Daniel Mejía, at Miss World Vietnam 2019 Lương Thùy Linh ang kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Miss World 2026: Who be Joheirry Mola - di Dominican Republic beauty pageant wey win Miss World |url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c3rep972v8yo |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920192427/https://www.bbc.com/pidgin/articles/c3rep972v8yo |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=BBC News Pidgin |language=en}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:Nha Trang, Tỉnh Khánh Hòa.jpg|thumb|Nha Trang, Tỉnh Khánh Hòa, ang lokasyon ng Miss World 2026]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 25 Marso 2026, inihayag ng Miss World Organization sa kanilang ''account'' sa ''[[Instagram]]'' na magaganap ang edisyong ito sa Biyetnam.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Miss World 2026 pageant to be held in Vietnam |language=en |website=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326222537/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |archive-date=26 Marso 2026}}</ref> Kinumpirma rin ni Hoàng Nhật Nam, direktor ng Miss World Vietnam, na mangunguna ang Biyetnam sa edisyong ito.<ref name=":4">{{cite news |last=Tieu |first=Tan |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World pageant for the first time |language=en |website=Sài Gòn Giải Phóng |url=https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326225920/https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |archive-date=26 Marso 2026}}</ref> Noong 29 Marso, inanunsyo ng tagapangulo at CEO ng Miss World Organization na si Julia Morley kasama si Miss World 2025 [[Suchata Chuangsri]] sa kasagsagan ng Miss World Vietnam 2025 sa [[Lungsod Ho Chi Minh]],<ref>{{cite news|last=Tan|first=Cao|date=25 Marso 2026|title=Vietnam set to host Miss World for the first time|url=https://e.vnexpress.net/news/life/arts/vietnam-set-to-host-miss-world-for-the-first-time-5055039.html|url-status=live|website=VnExpress|access-date=23 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326223051/https://e.vnexpress.net/news/life/arts/vietnam-set-to-host-miss-world-for-the-first-time-5055039.html|archive-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Hoai|first=Phương|date=26 Marso 2026|title=Vietnam to host Miss World 2026 for first time|url=https://news.tuoitre.vn/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-first-time-103260326154217121.htm|url-status=live|website=Tuổi Trẻ|access-date=23 Hulyo 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326093320/https://news.tuoitre.vn/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-first-time-103260326154217121.htm|archive-date=26 Marso 2026}}</ref> na magaganap ang kompetisyon mula 9 Agosto hanggang 5 Setyembre 2026.<ref>{{cite web|title=Miss World Celebrates its 75th Anniversary in Vietnam from August 9 to September 5|url=https://www.missworld.com/news/miss-world-celebrates-its-75th-anniversary-in-vietnam-from-august-9-to-september-5|url-status=live|website=Miss World|date=29 March 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260330000858/https://www.missworld.com/news/miss-world-celebrates-its-75th-anniversary-in-vietnam-from-august-9-to-september-5|archivedate=30 March 2026|accessdate=30 March 2026}}</ref><ref>{{cite news|date=30 March 2026 |title=Miss World Vietnam 2025 Final: Phan Phuong Oanh crowned the winner |website=Vietnam.vn |url=https://www.vietnam.vn/en/chung-ket-miss-world-vietnam-2025-nguoi-dep-phan-phuong-oanh-dang-quang |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260330000611/https://www.vietnam.vn/en/chung-ket-miss-world-vietnam-2025-nguoi-dep-phan-phuong-oanh-dang-quang|archivedate=30 March 2026|accessdate=30 March 2026}}</ref> Noong 14 Mayo 2026, nilagdaan ang kasunduan sa pangunguna kasama ang mga unang lokasyon ng kompetisyon sa Biyetnam, kabilang ang [[Haiphong]] at [[Vũng Tàu]].<ref>{{cite news|date=14 Mayo 2026 |title=Over 130 contestants will participate in Miss World 2026 in Vietnam |language=en |website=Vietnam.vn |url=https://www.vietnam.vn/en/hon-130-nguoi-dep-se-tham-gia-hoa-hau-the-gioi-2026-tai-viet-nam |access-date=28 Hulyo 2026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260515013521/https://www.vietnam.vn/en/hon-130-nguoi-dep-se-tham-gia-hoa-hau-the-gioi-2026-tai-viet-nam|archive-date=15 Mayo 2026}}</ref> Nakatakdang manguna ang Nha Trang para sa huling linggo ng mga gawain at sa pinal na kompetisyon mula 23 Agosto hanggang 5 Setyembre 2026.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 Agosto 2026 |title=Miss World 2026 begins Vietnam journey across three host cities |url=https://vietnamnet.vn/en/miss-world-2026-begins-vietnam-journey-across-three-host-cities-2541792.html |access-date=4 Agosto 2026 |website=VietNamNet |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810023622/https://vietnamnet.vn/en/miss-world-2026-begins-vietnam-journey-across-three-host-cities-2541792.html|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Miss World Nepal 2025 Luna Luitel si Miss World Nepal Ashma Kumari KC bilang kandidata ng Nepal dahil sa lumagpas na sa panunungkulan ni Kumari ang petsa ng kompetisyon.<ref>{{cite news|last=Dhakal|first=Rishika|date=3 Agosto 2024|title=Ashma Kumari KC crowned Miss Nepal 2024|url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/03/ashma-kumari-crowned-miss-nepal-2024|url-status=live|website=The Kathmandu Post|access-date=4 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803162852/https://kathmandupost.com/national/2024/08/03/ashma-kumari-crowned-miss-nepal-2024|archive-date=3 Agosto 2024|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Agosto 2025 |title=Who is Luna Luitel, the winner of Miss Nepal World 2025? |url=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/who-is-luna-luitel-the-winner-of-miss-nepal-world-2025/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=Nepal News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212155621/https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/who-is-luna-luitel-the-winner-of-miss-nepal-world-2025/|archive-date=12 Pebrero 2026}}</ref> Pinalitan ni Yifei Dong si Rongfei Gan bilang kinatawan ng Tsina dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last= |date=30 Disyembre 2024 |title=第73届世界小姐中国区总冠军诞生 中国地质大学研究生：网友称美的有气质！ |trans-title=The champion of the 73rd Miss World China was born. A graduate student from China University of Geosciences: Netizens said she is beautiful and has great temperament! |url=https://finance.sina.com.cn/tech/roll/2024-12-30/doc-ineceyfc1498477.shtml |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Sina|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015803/https://finance.sina.com.cn/tech/roll/2024-12-30/doc-ineceyfc1498477.shtml|archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Dong Yifei Set to Represent China at the 75th Anniversary edition of Miss World |language=en |website=Fermina India |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061123/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> Pinalitan ni Annaëlle Ibo si Lauryane Nestor Dilo bilang kinatawan ng Guadalupe sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news|title=Lauryane Nestor Dilo, candidate à Miss Monde|trans-title=Lauryane Nestor Dilo, Miss World candidate|url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/lauryane-nestor-dilo-candidate-a-miss-monde-1060616.php|url-status=live|website=France-Antilles|language=fr|date=8 Disyembre 2025|access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20251230090617/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/lauryane-nestor-dilo-candidate-a-miss-monde-1060616.php|archive-date=30 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Miss World Guadeloupe 2026 Crowned|url=https://www.missworld.com/news/miss-world-guadeloupe-2026-crowned|url-status=live|website=Miss World|date=20 May 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260625015746/https://www.missworld.com/news/miss-world-guadeloupe-2026-crowned|archivedate=25 June 2026|accessdate=21 May 2026}}</ref> Pinalitan ni Leakena In si Miss World Cambodia 2026 Soriya Khorn bilang kinatawan ng Kambodya sa personal na kadahilanan.<ref>{{cite news|last=Sotheavy|first=Chan|date=20 Oktubre 2025|title=ស្ងាត់ៗ តារាស្ពតពាណិជ្ជកម្ម ខន សូរិយា ក្លាយជាម្ចាស់មកុដ Miss World Cambodia 2026|trans-title=Quietly, commercial star Khon Soriya becomes the winner of the Miss World Cambodia 2026 crown|url=https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1007111|url-status=live|website=Kampuchea Thmey Daily|language=km|archive-url=https://web.archive.org/web/20251020113838/https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1007111|archive-date=20 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{cite news|last=Sotheavy|first=Chan|date=21 Enero 2026|title=វិតកម្សាន្ដខន សូរិយា ត្រូវដើរចេញពីតំណែងតំណាងជាតិ នៃកម្មវិធី Miss World 2026 (មានវីដេអូ)|trans-title=Vitakhamsankon Soriya to step down from her position as the national representative of Miss World 2026 (with video)|url=https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1055240|url-status=live|website=Kampuchea Thmey Daily|language=km|access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121112254/https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1055240|archive-date=21 Enero 2026}}</ref> Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World America 2026 na si Mary Sickler upang kumatawan sa Estados Unidos, matapos mapagdesisyunan ni Miss World America 2026 Jade Glab na ipagliban ang edisyong ito at lumahok na lamang sa Miss World 2027 dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=14 Hulyo 2026 |title=Jade Glab Wins Miss World America 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/jade-glab-wins-miss-world-america-2026/articleshow/155090865.cms |access-date=19 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260808205632/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/jade-glab-wins-miss-world-america-2026/articleshow/155090865.cms|archive-date=8 Agosto 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Mary Sickler to Represent the United States at the 75th Anniversary Edition of Miss World in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/mary-sickler-to-represent-the-united-states-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155158082.cms |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260730153747/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/mary-sickler-to-represent-the-united-states-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155158082.cms|archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> Pinalitan ni Amelie Moore si Carly Wilson bilang kinatawan ng Hilagang Irlanda dahil sa suliraning pangkalusugan.<ref>{{Cite web |last=McLaughlin |first=Sophie |date=3 Hunyo 2025 |title=Carly Wilson crowned as Miss Northern Ireland 2025 |url=https://www.belfastlive.co.uk/whats-on/be/gallery/miss-northern-ireland-2025-named-31771078 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Belfast Live |language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Doyle|first=Louise|date=1 Agosto 2026|title='I must prioritise my health': Miss Northern Ireland withdraws from Miss World|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/area/down/i-must-prioritise-my-health-miss-northern-ireland-withdraws-from-miss-world/a/159494486.html|website=Belfast Telegraph|access-date=4 Agosto 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260802070809/https://www.belfasttelegraph.co.uk/area/down/i-must-prioritise-my-health-miss-northern-ireland-withdraws-from-miss-world/a/159494486.html?__cf_chl_rt_tk=rQTW07NExfMnyzW6QjABBtFjoE116wXa6eveyC3RmSc-1785654489-1.0.1.1-EVYFl0V9GcwvWJ9Qx5JfpOn9NiQtATPFNGTbTwMbZJU|archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Blair Isufi si Marigona Musshabani bilang kinatawan ng Kosobo dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=Marigona Musshabani Crowned Miss World Kosovo 2026, Set to Represent Kosovo in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/marigona-musshabani-crowned-miss-world-kosovo-2026-set-to-represent-kosovo-in-vietnam/articleshow/155192764.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810072918/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/marigona-musshabani-crowned-miss-world-kosovo-2026-set-to-represent-kosovo-in-vietnam/articleshow/155192764.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Agosto 2026 |title=Blair Isufi përfaqëson Kosovën në Miss World 2026: Dua t’i tregoj botës bukurinë dhe forcën e Kosovës |trans-title=Blair Isufi represents Kosovo at Miss World 2026: I want to show the world the beauty and strength of Kosovo |url=https://ekonomiaonline.com/blair-isufi-perfaqeson-kosoven-ne-miss-world-2026-dua-ti-tregoj-botes-bukurine-dhe-forcen-e-kosoves/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905024640/https://ekonomiaonline.com/blair-isufi-perfaqeson-kosoven-ne-miss-world-2026-dua-ti-tregoj-botes-bukurine-dhe-forcen-e-kosoves/ |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Ekonomia Online |language=sq}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Eritreya, French Guiana, Maldibas, Mosambik, at Pakistan.<ref name=":5">{{Cite web |last=Aden |first=Nuri |date=6 Agosto 2026 |title=Snit Tewoldemedhin: The woman taking Eritrea to Miss World for the first time |url=https://www.trtafrika.com/english/article/3bd3979e2c3c |access-date=10 Agosto 2026 |website=TRT Afrika |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810055452/https://www.trtafrika.com/english/article/3bd3979e2c3c|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Agosto 2026 |title=Miss World Maldives 2026 Mariyam Eema Mohamed Makes History as the First-Ever Miss World Maldives |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-maldives-2026-mariyam-eema-mohamed-makes-history-as-the-first-ever-miss-world-maldives/articleshow/155324622.cms |access-date=10 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810100240/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-maldives-2026-mariyam-eema-mohamed-makes-history-as-the-first-ever-miss-world-maldives/articleshow/155324622.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Prima|first=Berkat|date=10 Hunyo 2026|editor=Muhammad Tarmizi Murdianto|title=Guyana Prancis Bakal Kirimkan Wakil Perdana di Miss World 2026|trans-title=French Guiana Will Send Its First Vice-President to Miss World 2026|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/guyana-prancis-siap-kirimkan-wakil-perdana-di-miss-world-2026-c1c2-01-l8vsm-tk2v60|url-status=live|website=IDN Times|language=id|access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260610180222/https://www.idntimes.com/men/ladies/guyana-prancis-siap-kirimkan-wakil-perdana-di-miss-world-2026-c1c2-01-l8vsm-tk2v60|archive-date=10 Hunyo 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Malawi na huling sumali noong [[Miss World 2012|2012]];<ref>{{cite news|last=Akeyo|first=Millicent|date=30 Hulyo 2026|title=Miss World 2026: Malawi replaces beauty queen Chisi with minister's daughter|url=https://www.trtafrika.com/english/article/8360625f5cc4|url-status=live|website=TRT Afrika|access-date=10 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806053457/https://www.trtafrika.com/english/article/8360625f5cc4|archive-date=6 Agosto 2026|language=en}}</ref> Kosobo na huling sumali noong [[Miss World 2014|2014]]; Kapuluang Cook at Laos na huling sumali noong [[Miss World 2019|2019]];<ref name="HACMCI">{{cite news |last=Etches |first=Melina |date=4 Nobyembre 2025 |title=Henry-Anguna crowned Miss Cook Islands 2025 |website=Radio New Zealand |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219065209/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |archive-date=19 Disyembre 2025 |accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 Hulyo 2026 |title=Miss World Cook Islands 2026 Tiarē Henry-Anguna Empowers Young Women Through the Ei Katu Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-cook-islands-2026-tiar-henry-anguna-empowers-young-women-through-the-ei-katu-project/articleshow/154958937.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810041040/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-cook-islands-2026-tiar-henry-anguna-empowers-young-women-through-the-ei-katu-project/articleshow/154958937.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bahamas na huling sumali noong [[Miss World 2021|2021]];<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Miss World Bahamas 2026 Marechan Burrows Inspires Young Minds Through Her Beauty With a Purpose Initiative |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-the-bahamas-2026-marechan-burrows-inspires-young-minds-through-her-beauty-with-a-purpose-initiative/articleshow/155021634.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810042256/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-the-bahamas-2026-marechan-burrows-inspires-young-minds-through-her-beauty-with-a-purpose-initiative/articleshow/155021634.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> at Guniya-Bissaw, Maruekos, Tansaniya, at Timog Korea na huling sumali noong [[Miss World 2023|2023]].<ref>{{Cite web |date=2 Mayo 2026 |title=From Dar es Salaam to the runway: Latricia Ian's journey as Miss World Tanzania |url=https://weekendargus.co.za/entertainment/2026-05-02-from-dar-es-salaam-to-the-runway-latricia-ians-journey-as-miss-world-tanzania/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=Weekend Argus |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810042554/https://weekendargus.co.za/entertainment/2026-05-02-from-dar-es-salaam-to-the-runway-latricia-ians-journey-as-miss-world-tanzania/|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bumitiw si Monika Harutjunjan ng Armenya dahil sa malubhang kondisyon sa kalusugan ng kaniyang ina.<ref>{{cite news |date=9 Pebrero 2026 |title=Չեխահայ Մոնիկա Հարությունյանը «Հայաստանի գեղեցկուհի» 2026 ազգային մրցույթի հաղթող |language=hy |trans-title=Czech-Armenian Monika Harutjunjanova is the winner of the "Miss Armenia 2026" national contest |website=Orer |url=https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |url-status=live |access-date=6 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209183755/https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |archive-date=9 Pebrero 2026 |accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2026 |title=The reigning Miss World and a group of beauties arrive in Quang Ninh. |url=https://www.vietnam.vn/en/duong-kim-hoa-hau-the-gioi-va-dan-nguoi-dep-toi-quang-ninh |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810042839/https://www.vietnam.vn/en/duong-kim-hoa-hau-the-gioi-va-dan-nguoi-dep-toi-quang-ninh |archive-date=10 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Tiền Phong |language=en |via=Vietnam.vn}}</ref><ref>{{cite news|last=Andini|first=Dewi|date=12 Agosto 2026|editor=Kurniawan|title=Wakil Armenia Resmi Mundur dari Ajang Miss World 2026|trans-title=Armenia's Representative Officially Withdraws from Miss World 2026|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/wakil-armenia-resmi-mundur-dari-ajang-miss-world-2026-c1c2-01-cw2f3-bj9p09|website=IDN Times|language=id|access-date=1 Setyembre 2026|editor-first=Wahyu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260812053548/https://www.idntimes.com/men/ladies/wakil-armenia-resmi-mundur-dari-ajang-miss-world-2026-c1c2-01-cw2f3-bj9p09|archive-date=12 Agosto 2026}}</ref> Bumitiw si Samantha Quenedit ng Ekwador dahil sa suliraning pangkalusugan.<ref>{{cite news|last=Thu Cúc|date=4 August 2026|title=Đại diện Ecuador rút khỏi Miss World 2026 vì lý do gì?|trans-title=Why did the Ecuadorian representative withdraw from Miss World 2026?|url=https://kienthuc.net.vn/dai-dien-ecuador-rut-khoi-miss-world-2026-vi-ly-do-gi-post1626995.html|website=Lienthuc.net.vn|language=vi|access-date=15 Agosto 2026|archive-date=4 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260804130450/https://kienthuc.net.vn/dai-dien-ecuador-rut-khoi-miss-world-2026-vi-ly-do-gi-post1626995.html}}</ref> Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World Estonia 2025 na si Henel Vare upang kumatawan sa kaniyang bansa matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi na si Mari-Ann Rõuk upang pagtuunan-pansin ang kaniyang pag-aaral.<ref>{{Cite news |author=Külm |first=Ülo |date=17 Agosto 2025 |title=FOTOD: tema ongi uus Miss World Estonia 2025! |language=Estonian |trans-title=PHOTOS: She is the new Miss World Estonia 2025! |website=Nelli Teataja |url=https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |access-date=10 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817173439/https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |archive-date=17 Agosto 2025}}</ref><ref>{{cite web |date=16 Pebrero 2026 |title=Henel Vare Confirmed as Miss World Estonia 2025 |url=https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301193803/https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |archive-date=1 Marso 2026 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Miss World |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tiisler |first=Eliise |date=5 Hulyo 2026 |title=VIDEO {{!}} Missid Õllesummeril: Carolina vallutas Egiptuse lava, Henelit ootab ees Vietnam |trans-title=VIDEO {{!}} Misses at the Beer Festival: Carolina conquered the Egyptian stage, Henel awaits Vietnam (3) |url=https://www.ohtuleht.ee/melu/1161637/video-missid-ollesummeril-carolina-vallutas-egiptuse-lava-henelit-ootab-ees-vietnam |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714213513/https://www.ohtuleht.ee/melu/1161637/video-missid-ollesummeril-carolina-vallutas-egiptuse-lava-henelit-ootab-ees-vietnam |archive-date=14 Hulyo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Õhtuleht |language=Estonian}}</ref> Gayunpaman, bumitiw rin si Vare sa kompetisyon dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Bumitiw rin si Nadiratou Afolabi ng Togo dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=A. |first=Jean |date=15 Disyembre 2024 |title=Miss Togo 2025 Afolabi Nadiratou : "Ce qui a fait la différence entre moi et les autres candidates, c'était le …" |trans-title=Miss Togo 2025 Afolabi Nadiratou: "What made the difference between me and the other candidates was the…" |url=https://yop.l-frii.com/miss-togo-2025-afolabi-nadiratou-ce-qui-a-fait-la-difference-entre-moi-et-les-autres-candidates-cetait-le |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810031624/https://yop.l-frii.com/miss-togo-2025-afolabi-nadiratou-ce-qui-a-fait-la-difference-entre-moi-et-les-autres-candidates-cetait-le |archive-date=10 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=YOP L-FRII |language=fr}}</ref> Bumitiw ang mga bansang Honduras, Madagaskar, Moldabya, Rumanya, Suriname, at Tunisya matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata.<ref>{{Cite web |date=31 Hulyo 2026 |title=Miss World: Madagascar Committee Skips 2026 Edition |url=https://livemada.com/news/1353/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=L'Express de Madagascar |language=en |via=LiveMada|archive-url=https://web.archive.org/web/20260819231823/https://livemada.com/news/1353/|archive-date=19 Agosto 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok sa unang pagkakataon ang Butan sa edisyong ito, ngunit hindi ito natuloy matapos ang pagpapaliban ng Miss Bhutan 2026.<ref>{{cite news|title=Miss Bhutan returns, winner to represent Bhutan in Miss World|url=https://www.bbs.bt/235857/|url-status=live|website=Bhutan Broadcasting Service|date=27 Nobyembre 2025|access-date=4 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130140643/https://www.bbs.bt/235857/|archive-date=30 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss World 2026''' | * {{flagdeco|DOM}} '''Republikang Dominikano''' – '''[[Joheirry Mola]]'''<ref name=":7">{{Cite web |last=Villanueva |first=Brooke |date=6 Setyembre 2026 |title=Dominican Republic's Joheirry Mola Dominguez is Miss World 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/178851-winner-miss-world-2026?page=2 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Philstar Life |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260906062654/https://philstarlife.com/celebrity/178851-winner-miss-world-2026|archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> '''<small>Δ</small>''' |- |1st runner-up | * {{flagdeco|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés<ref name=":7" /> |- |2nd runner-up | * {{flagdeco|MYS}} Malaysia – Taanusiya Chetty<ref name=":7" /> '''<small>Δ</small>''' |- |Top 6<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=5 Setyembre 2026 |title=Miss World 2026: PH’s Asia Rose Simpson ends bid in Top 12 |url=https://entertainment.inquirer.net/682840/miss-world-2026-phs-asia-rose-simpson-ends-bid-in-top-12 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260906003652/https://entertainment.inquirer.net/682840/miss-world-2026-phs-asia-rose-simpson-ends-bid-in-top-12|archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> | * {{flagdeco|VIE}} Biyetnam – Bảo Ngọc Nguyễn<ref name=":6" /> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|ERI}} Eritreya – Snit Tewoldemedhin<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 Setyembre 2026 |title=Snit takes Eritrea into Miss World Top 40 with Africa voting win |url=https://mesobjournal.com/events/snit-habteab-miss-world-2026/updates/36 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905030742/https://mesobjournal.com/events/snit-habteab-miss-world-2026/updates/36 |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=The Mesob Journal |language=en}}</ref> <small>'''§'''</small> * {{flagicon|ZAF}} Timog Aprika – Romanda Hombir<ref>{{Cite web |last=Ramalepe |first=Phumi |date=7 Setyembre 2026 |title=‘Greatest honour of my life’: Romanda Hombir crowned Miss World Africa |url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/greatest-honour-of-my-life-romanda-hombir-crowned-miss-world-africa-20260907-0809 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912032631/https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/greatest-honour-of-my-life-romanda-hombir-crowned-miss-world-africa-20260907-0809 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> '''<small>Δ</small>''' |- |Top 12 | * {{flagdeco|BRA}} Brasil – Gabriela Botelho * {{flagdeco|NGR}} Niherya – Tamunosoye Karibi-George<ref>{{Cite web |last=Oyelakin |first=Saheed |date=28 Agosto 2026 |title=Nigeria's Karibi-George wins Miss World Africa top model, secures top 40 spot |url=https://punchng.com/nigerias-karibi-george-wins-miss-world-africa-top-model-secures-top-40-spot/ |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Agosto 2026 |title=PH’s Asia Rose Simpson earns early entry to Miss World 2026 Top 40 |url=https://entertainment.inquirer.net/681483/phs-asia-rose-simpson-earns-early-entry-to-miss-world-2026-top-40 |access-date=28 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828185305/https://entertainment.inquirer.net/681483/phs-asia-rose-simpson-earns-early-entry-to-miss-world-2026-top-40|archive-date=28 Agosto 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=PH's Asia Rose Simpson makes it to Top 12 at Miss World 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/09/05/entertainment-lifestyle/show-times/phs-asia-rose-simpson-makes-it-to-top-12-at-miss-world-2026/2419293 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|FRA}} Pransiya – Indira Ampiot<ref>{{Cite web |last=Pelmard |first=Barbara |date=5 Setyembre 2026 |title=Miss Monde : l’aventure s’arrête dans le Top 12 pour Indira Ampiot |trans-title=Miss World: Indira Ampiot's adventure ends in the Top 12 |url=https://la1ere.franceinfo.fr/guadeloupe/miss-monde-l-aventure-s-arrete-dans-le-top-12-pour-indira-ampiot-1735697.html |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Outre-mer La 1ère |language=fr-FR}}</ref> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|ZIM}} Simbabwe – Brunette Makanyiso '''<small>Δ</small>''' |- |Top 20<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=5 Setyembre 2026 |title=Asia Rose Simpson makes it to Top 20 of Miss World 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1001282/asia-rose-simpson-makes-it-to-top-20-of-miss-world-2026/story/ |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> | * {{flagdeco|ARG}} Arhentina – Alina Akselrad * {{flagdeco|BEL}} Belhika – Olga Lombardo * {{flagdeco|USA}} Estados Unidos – Mary Sickler * {{flagdeco|GIB}} Hibraltar – Julia Horne<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2026 |title=Miss Gibraltar ready for final step of Miss World pageant |url=https://www.chronicle.gi/miss-gibraltar-ready-for-final-step-of-miss-world-pageant/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905032808/https://www.chronicle.gi/miss-gibraltar-ready-for-final-step-of-miss-world-pageant/ |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=The Gibraltar Chronicle |language=en}}</ref> <small>'''§'''</small> * {{flagdeco|COK}} Kapuluang Cook – Tiarē Henry-Anguna * {{flagdeco|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagdeco|PER}} Peru – Josiane Sciotti * {{flagdeco|ZAM}} Sambia – Adah Mushibi '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|SEN}} Senegal – Fatima Diop * {{flagdeco|CHN}} Tsina – Yifei Dong * {{flagdeco|UKR}} Ukranya – Valeriia Lisovska |- |Top 40<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=5 Setyembre 2026 |title=Asia Rose Simpson enters Top 40 of Miss World 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1001281/asia-rose-simpson-enters-top-40-of-miss-world-2026/story/ |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> | * {{flagdeco|GER}} Alemanya – Julia Kühnle<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=31 Agosto 2026 |title=Vietnam’s Bao Ngoc joins first 10 in Miss World 2026 top 40 |url=https://vietnamnet.vn/en/vietnam-s-bao-ngoc-joins-first-10-in-miss-world-2026-top-40-2550888.html |access-date=1 Setyembre 2026 |website=VietNamNet News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260831061507/https://vietnamnet.vn/en/vietnam-s-bao-ngoc-joins-first-10-in-miss-world-2026-top-40-2550888.html|archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|BLZ}} Belis – Faith Edgar * {{flagdeco|SCO}} Eskosya – Eilidh MacDonald * {{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} French Guiana – Audrey Ho-Wen-Tsaï<ref>{{Cite web |last=Lafine |first=Nancy |date=2 Setyembre 2026 |title=La Guyanaise Audrey Ho-Wen-Tsaï qualifiée dans le Top 40 de Miss World 2026 |url=https://la1ere.franceinfo.fr/guyane/la-guyanaise-audrey-ho-wen-tsai-qualifiee-dans-le-top-40-de-miss-world-2026-1734683.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905032417/https://la1ere.franceinfo.fr/guyane/la-guyanaise-audrey-ho-wen-tsai-qualifiee-dans-le-top-40-de-miss-world-2026-1734683.html |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Guyane La 1ère |language=fr-FR}}</ref> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|WAL}} Gales – Helena Hawke * {{flagdeco|IND}} Indiya – Nikita Porwal * {{flagdeco|INA}} Indonesya – Audrey Bianca Callista '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|ENG}} Inglatera – Grace Richardson '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|CAM}} Kambodya – Leakena In <small>'''§'''</small> * {{flagdeco|CAN}} Kanada – Angelina Fan <small>'''§'''</small> * {{flagdeco|LBN}} Libano – Perla Harb * {{flagdeco|MWI}} Malawi – Ireen Navicha * {{flagdeco|MOZ}} Mosambik – Arcenia Quehá * {{flagdeco|POL}} Polonya – Maja Todd * {{flagdeco|PUR}} Porto Riko – Suil Anyelina Pagán<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=20 Agosto 2026 |title=Miss World Sports Challenge: Suil Anyelina Pagán Secures Top 40 Spot |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-sports-challenge-suil-anyelina-pagn-secures-top-40-spot/articleshow/155790573.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820012936/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-sports-challenge-suil-anyelina-pagn-secures-top-40-spot/articleshow/155790573.cms |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|TAN}} Tansaniya – Latricia Ian Sawe * {{flagdeco|TTO}} Trinidad at Tobago – Georgia-Lee Gill '''<small>Δ</small>''' * {{flagdeco|TUR}} Turkiya – Sıla Saraydemir |} <small>'''Δ''' – Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng mga ''Challenge Event''</small> <small>'''§''' – Nakapasok sa Top</small> <small>40 sa pamamagitan ng People's Choice</small> === Mga ''Continental Queen'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Rehiyong Kontinental !Kandidata |- |Aprika | * {{flagicon|ZAF}} Timog Aprika – Romanda Hombir |- |Asya | * {{flagdeco|MYS}} Malaysia – Taanusiya Chetty |- |Europa | * {{flagdeco|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés |- |Kaamerikahan | * {{flagdeco|BRA}} Brasil – Gabriela Botelho |- |Karibe | * {{flagdeco|TTO}} Trinidad at Tobago – Georgia-Lee Gill |- |Oseaniya | * {{flagdeco|COK}} Kapuluang Cook – Tiarē Henry-Anguna |} == Mga ''Challenge Event'' == === Hamon sa Palakasan === Naganap ang ''pangwakas'' ng Hamon sa Palakasan noong 19 Agosto 2026 sa [[Haiphong]] kung saan ang dalawampu't-apat na kandidata ang napili mula sa karerang 1.25 km para lumahok sa huling ''round''.<ref name="TT1408">{{cite news|title=Over 100 Miss World 2026 contestants begin week-long journey in Vietnam|url=https://news.tuoitre.vn/over-100-miss-world-2026-contestants-begin-week-long-journey-in-vietnam-103260814114720526.htm|url-status=live|website=Tuổi Trẻ|date=14 Agosto 2026|access-date=18 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260814143926/https://news.tuoitre.vn/over-100-miss-world-2026-contestants-begin-week-long-journey-in-vietnam-103260814114720526.htm|archive-date=14 Agosto 2026|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Agosto 2026 |title=[PRNewswire] Miss World 2026 at Dragon Ocean Do Son Elevates Vietnam |url=https://en.yna.co.kr/view/RPR20260819008200353?section=press-release/index |access-date=19 Agosto 2026 |website=Yonhap News Agency |language=en}}</ref> Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 40. Nagwagi si Suil Anyelina Pagán ng Porto Riko sa hamong ito.<ref name=":02">{{Cite web |last=Ngan|first=Kim|date=19 Agosto 2026|title=Lộ diện mỹ nhân đầu tiên vào Top 40 Miss World 2026|trans-title=The first beauty queen to make it into the Top 40 of Miss World 2026 has been revealed|url=https://phunuvietnam.vn/lo-dien-my-nhan-dau-tien-vao-top-40-miss-world-2026-238260819202534137.htm|access-date=19 Agosto 2026|website=Báo Phụ nữ Việt Nam|language=vi}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Palakasan. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|PUR}} '''Porto Riko''' – '''Suil Anyelina Pagán<ref name=":02" />''' |- |1st runner-up | * {{flagdeco|NIR}} Hilagang Irlanda – Amelie Moore<ref name=":02" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|AUS}} Australya – Olivija Spanovskis<ref name=":02" /> |- |Top 24<ref name=":02" /> | * {{flagicon|ALB}} Albanya – Alba Tirtja * {{flagicon|GER}} Alemanya – Julia Kühnle * {{flagicon|BEL}} Belhika – Olga Lombardo * {{flagicon|BOT}} Botswana – Ruth Thomas * {{flagicon|CUR}} Curaçao – Lishantely Jennie * {{flagdeco|ESA}} El Salvador – Andrea Rivas * {{flagicon|SLO}} Eslobenya – Amadea Zupan * {{flagicon|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés * {{flagdeco|GNQ}} Gineang Ekwatoriyal – María de los Ángeles Ndong * {{flagicon|MKD}} Hilagang Masedonya – Eva Velichkovska * {{flagicon|ENG}} Inglatera – Grace Richardson * {{flagicon|IRL}} Irlanda – Caoimhe Kenny * {{Flagicon|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagicon|MEX}} Mehiko – Cassandra García * {{flagicon|NED}} Olanda – Charlotte Boonstra * {{flagicon|PAN}} Panama – Madeline Miller * {{flagicon|PAR}} Paragway – Ayelén Pérez * {{flagicon|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]] * {{flagicon|FIN}} Pinlandiya – Kiia Huutoniemi * {{flagicon|POR}} Portugal – Vitória Babinetchi * {{flagicon|SRI}} Sri Lanka – Prathibha Liyanarachchi |} === Hamong ''Head-to-Head'' === Naganap ang unang bahagi ng hamong ''Head-to-Head'' noong 22 at 24 Agosto 2026 sa Khanh Hoa Children’s Palace sa Nha Trang kung saan ipinakilala ng lahat ng mga kandidata ang kanilang mga sarili at nagbigay ng mga talumpati tungkol sa kanilang mga proyekto.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=25 Agosto 2026 |title=Miss World PH Asia Rose Simpson tops head-to-head challenge for Asia & Oceania |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/137540/miss-world-ph-asia-rose-simpson-tops-head-to-head-challenge-for-asia-oceania/story |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Lifestyle |language=en}}</ref> Limang kandidata na napili mula sa bawat rehiyong kontinental ang nagtunggali sa ikalawang bahagi, kung saan tinukoy ang apat na nagwagi mula sa mga rehiyong kontinental na pakusang makakapasok sa Top 40.<ref>{{Cite web |last=|first=|date=24 Agosto 2026|title=WATCH: Asia Rose Simpson makes the case for sport and dance with passionate speech at Miss World 2026|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/999636/asia-rose-simpson-makes-the-case-for-sport-and-dance-with-passionate-speech-at-miss-world-202/story/|access-date=26 Agosto 2026|website=[[GMA News Online]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Agosto 2026 |title=73rd Miss World Head-to-Head Challenge Winners Announced |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/73rd-miss-world-head-to-head-challenge-winners-announced/articleshow/155985449.cms |access-date=28 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> Sa apat, ang pangkalahatang nagwagi ay pakusang makakapasok sa Top 20. Nagwagi si [[Asia Rose Simpson]] ng Pilipinas sa hamong ito. * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 20 matapos magwagi sa Hamong ''Head-to-Head''. * {{Color box|lightgray|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Head-to-Head''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' |'''Asya at Oseaniya''' | * {{flagicon|PHI}} '''Pilipinas''' – '''[[Asia Rose Simpson]]''' |- style="background:lightgray;" | rowspan="3" |Top 4<ref>{{Cite web |last=Baltasar |first=Cecile |date=25 Agosto 2026 |title=PH's Asia Rose Simpson now in Top 40 of Miss World 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/176186-asia-rose-simpson-now-in-top-40-miss-world-2026? |access-date=26 Agosto 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> |Aprika | * {{flagicon|ZAF}} Timog Aprika – Romanda Hombir |- style="background:lightgray;" |Europa | * {{flagicon|GER}} Alemanya – Julia Kühnle |- style="background:lightgray;" |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagicon|TTO}} Trinidad at Tobago – Georgia-Lee Gill |- | rowspan="4" |Top 20<ref name="h2h">{{Cite web |last=Prima|first=Berkat|date=25 Agosto 2026|title=Hasil Lengkap Head to Head Challenge Miss World 2026|trans-title=Complete Result of Miss World 2026 Head to Head Challenge|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-head-to-head-challenge-miss-world-2026-c1c2-01-l8vsm-ql0fbj|access-date=26 Agosto 2026|website=IDN Times|language=id}}</ref> | style="vertical-align:middle;" |Aprika | * {{flagicon|ERI}} Eritreya – Snit Tewoldemedhin * {{Flagicon|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagicon|NGR}} Niherya – Tamunosoye Karibi-George * {{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] – Adah Mushibi |- | style="vertical-align:middle;" |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|VIE}} Biyetnam – Bảo Ngọc Lê Nguyễn * {{flagdeco|COK}} Kapuluang Cook – Tiarē Henry-Anguna * {{flagicon|MDV}} Maldibas – Mariyam Eema Mohamed * {{flagicon|KOR}} Timog Korea – Min-seo Cha |- | style="vertical-align:middle;" |Europa | * {{flagicon|SCO}} Eskosya – Eilidh MacDonald * {{flagicon|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés * {{flagicon|WAL}} Gales – Helena Hawke * {{flagdeco|GIB}} Hibraltar – Julia Horne |- | style="vertical-align:middle;" |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagicon|BAH}} Bahamas – Marechan Burrows * {{flagicon|BOL}} Bulibya – Vanessa Kraljevic * {{flagicon|USA}} Estados Unidos – Mary Sickler * {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} Martinika – Laurence Fibleuil |} === Hamon sa Talento === Inanunsyo noong 24 Agosto 2026 ang dalawampu't-tatlong pinalista para sa hamon sa Talento.<ref>{{Cite web |last=Vinh |first=Thành |date=25 Agosto 2026 |title=Bảo Ngọc thắng phần thi Tài năng, góp mặt cùng 23 thí sinh tại Miss World lần thứ 73 năm 2026 |trans-title=Bao Ngoc won the Talent competition, joining 23 other contestants at the 73rd Miss World pageant in 2026 |url=https://baonghean.vn/bao-ngoc-thang-phan-thi-tai-nang-gop-mat-cung-23-thi-sinh-tai-miss-world-lan-thu-73-nam-2026-10349474.html |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Báo và Phát thanh, Truyền hình Nghệ An |language=vi}}</ref> Naganap ang ang pangwakas ng Hamon sa Talento sa Khanh Hoa Children’s Palace sa Nha Trang noong 25 Agosto 2026 kung saan kung saan nagtanghal ang dalawampu't-tatlong pinalista. Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 40. Nagwagi si Grace Richardson ng Inglatera sa hamong ito.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=26 Agosto 2026 |title=Miss World England Grace Richardson Wins Talent Round at 73rd Miss World and Secures Spot in Top 40 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-england-grace-richardson-wins-talent-round-at-73rd-miss-world-and-secures-spot-in-top-40/articleshow/155990664.cms |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Talento. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Placement !Contestant |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|ENG}} '''Inglatera''' – '''Grace Richardson''' |- |2nd place | * {{flagicon|GLP|local}} Guadalupe – Annaëlle Ibo |- |3rd place | * {{flagicon|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]]<ref>{{Cite web |date=26 Agosto 2026 |title=Asia Rose Simpson is in Miss World's Top 3 in talent! |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/999858/asia-rose-simpson-is-in-miss-world-s-top-3-in-talent/story/ |access-date=1 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> |- | style="vertical-align:middle;" |Top 23 | * {{flagicon|VNM}} Biyetnam – Bảo Ngọc Lê Nguyễn * {{flagicon|BIH}} Bosnya at Hersegobina – Lana Jahić * {{flagicon|DEN}} Dinamarka – Josephine Bøttger * {{flagicon|ERI}} Eritreya – Snit Tewoldemedhin * {{flagicon|ETH}} Etiyopiya– Ruth Yirgalem * {{flagicon|GTM}} Guwatemala – Andrea Ortiz * {{flagicon|GIB}} Hibraltar – Julia Horne * {{flagdeco|NIR}} Hilagang Irlanda – Amelie Moore * {{flagicon|IRL}} Irlanda – Caoimhe Kenny * {{flagicon|NPL}} Nepal – Luna Luitel * {{flagdeco|COK}} Kapuluang Cook – Tiarē Henry-Anguna * {{flagicon|COL}} Kolombya – Andrea Romero * {{flagicon|NGA}} Niherya – Tamunosoye Karibi-George * {{flagicon|PRY}} Paragway – Ayelén Pérez * {{flagicon|POL}} Polonya – Maja Todd * {{flagicon|PRT}} Portugal – Vitória Babinetchi * {{flagicon|ZMB}} Sambia – Adah Mushibi * {{flagicon|LKA}} Sri Lanka – Prathibha Liyanarachchi * {{flagicon|CHI}} Tsile – Ignacia Fernández * {{flagicon|CHN}} Tsina – Yifei Dong |} === Hamong ''Top Model'' === Naganap ang unang bahagi ng hamong Top Model noong 18 Agosto 2026 sa Dragon Beach Square, [[Haiphong]], kasabay ng ''Vietnam Beauty Fashion Fest XVI'' kung saan nirampa ng lahat ng 111 kandidata ang mga disenyo na gawa ng mga taga-disenyong Biyetnames.<ref name="TT1408" /><ref>{{Cite web |last=Tribune |first=Daily |date=17 Agosto 2026 |title=Miss World 2026 queens take runway for ‘The Green World’ |url=https://tribune.net.ph/2026/08/17/miss-world-2026-queens-take-runway-for-the-green-world |access-date=18 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=19 Agosto 2026 |title=PH’s Miss World bet walks with broken shoe at ‘Top Model’ event |url=https://entertainment.inquirer.net/680991/phs-miss-world-bet-walks-with-broken-shoe-at-top-model-event |archive-url=https://web.archive.org/web/20260819093720/https://entertainment.inquirer.net/680991/phs-miss-world-bet-walks-with-broken-shoe-at-top-model-event |archive-date=19 Agosto 2026 |access-date=19 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Mula sa unang bahagi ng hamon, animnapung pinalista ang lalahok sa ikalawang bahagi ng hamong Top Model na naganap noong 27 Agosto 2026 sa Nha Trang kung saan inirampa ng animnapung pinalista ang mga disenyo mula sa mga lokal na taga-disenyo ng kanilang bansang kinakatawan.<ref>{{cite news|title=PH's Asia Rose Simpson advances to finals of Miss World's Top Model competition|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/8/21/ph-s-asia-rose-simpson-advances-to-finals-of-miss-world-s-top-model-competition-1422|url-status=live|website=[[ABS-CBN]]|date=21 Agosto 2026|access-date=24 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821124643/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/8/21/ph-s-asia-rose-simpson-advances-to-finals-of-miss-world-s-top-model-competition-1422|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> Limang kandidata na napili mula sa bawat rehiyong kontinental ang muling rumampa sa huling bahagi, kung saan tinukoy ang apat na nagwagi mula sa mga rehiyong kontinental na pakusang makakapasok sa Top 40.<ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikko |date=3 Setyembre 2026 |title=How Asia Rose Simpson is doing in Miss World 2026 |url=https://www.pep.ph/news/local/193640/asia-rose-simpson-imiss-world-2026-a721-20260903-lfrm2 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Sa apat, ang pangkalahatang nagwagi ay pakusang makakapasok sa Top 20. Nagwagi si Indira Ampiot ng Pransiya sa hamong ito. * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 20 matapos magwagi sa Hamong ''Top Model''. * {{Color box|lightgray|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Top Model''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' |'''Europa''' | * {{flagicon|FRA}} '''Pransiya''' – '''Indira Ampiot'''<ref>{{Cite web |last=Vandewoestyne |first=Marie |date=28 Agosto 2026 |title=Miss World : Indira Ampiot s'offre une double victoire et file dans le Top 40 |trans-title=Miss World: Indira Ampiot secures a double victory and enters the Top 40 |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/miss-world-indira-ampiot-soffre-une-double-victoire-et-file-dans-le-top-40-1091186.php |access-date=5 Setyembre 2026 |website=France-Antilles |language=fr}}</ref> |- style="background:lightgray;" | rowspan="3" |Top 4 |Aprika | * {{flagicon|NGR}} Niherya – Tamunosoye Karibi-George<ref>{{Cite web |last= |date=27 Agosto 2026 |title=Top 40 Secured! Tamunosoye Karibi George Wins African Top Model Title at Miss World |url=https://www.bellanaija.com/2026/08/tamunosoye-karibi-george-wins-miss-world-top-model-africa-2026/ |access-date=1 Setyembre 2026 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref> |- style="background:lightgray;" |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|VIE}} Biyetnam – Bảo Ngọc Nguyễn<ref>{{Cite web |last=Vân |first=Mi |date=1 Setyembre 2026 |title=Bảo Ngọc lọt top phần thi quan trọng, tiến gần vương miện Hoa hậu Thế giới |trans-title=Bao Ngoc made it to the top in the crucial competition, getting closer to the Miss World crown. |url=https://dantri.com.vn/giai-tri/bao-ngoc-lot-top-phan-thi-quan-trong-tien-gan-vuong-mien-hoa-hau-the-gioi-20260831234245590.htm |access-date=1 Setyembre 2026 |website=Báo điện tử Dân trí |language=vi}}</ref> |- style="background:lightgray;" |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagicon|DOM}} Republikang Dominikano – Joheirry Mola |- | rowspan="4" |Top 21 |Aprika | * {{flagicon|BOT}} Botswana – Ruth Thomas<ref>{{Cite news |last=Gaoswediwe |first=Ndingililo |date=20 Agosto 2026 |title=Botswana: Thomas Makes Winning Team |language=en |work=Botswana Daily News |url=https://allafrica.com/stories/202608200346.html |access-date=24 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260824025514/https://allafrica.com/stories/202608200346.html |archive-date=24 Agosto 2026 |via=AllAfrica}}</ref> * {{flagdeco|GNQ}} Gineang Ekwatoriyal – María de los Ángeles Ndong<ref name=":8">{{Cite web |last=Egodo-Michael |first=Oghenovo |date=27 Agosto 2026 |title=Miss Nigeria wins Top Model for Africa at Miss World 2026 |url=https://www.pulse.ng/story/miss-nigeria-top-model-africa-miss-world-2026-2026082718542000948 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref> * {{Flagicon|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala<ref name=":8" /> * {{Flagicon|Zimbabwe}} Simbabwe – Brunette Makanyiso<ref name=":8" /> * {{flagicon|ZAF}} Timog Aprika – Romanda Hombir<ref name=":8" /> |- |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|IND}} Indiya – Nikita Porwal * {{flagicon|CAM}} Kambodya – Leakena In * {{flagicon|THA}} Taylandiya – Kanteera Techaphattanakul * {{flagicon|CHN}} Tsina – Yifei Dong |- |Europa | * {{flagicon|BEL}} Belhika – Olga Lombardo * {{flagdeco|KOS}} Kosobo – Blair Isufi * {{flagicon|CZE}} Republikang Tseko – Linda Górecká * {{flagicon|UKR}} Ukranya – Valeriia Lisovska |- |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagicon|VEN}} Beneswela – Mística Núñez * {{flagicon|USA}} Estados Unidos – Mary Sickler * {{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} French Guiana – Audrey Ho-Wen-Tsaï * {{flagicon|COL}} Kolombya – Andrea Romero |- | rowspan="4" |Top 60 |Aprika | * {{flagicon|CIV}} Baybaying Garing – Fatima Koné * {{flagdeco|GHA}} Gana – Rumzia Sule * {{flagicon|GUI}} Guniya – Saran Keita * {{flagdeco|CMR}} Kamerun – Noura Njikam * {{flagicon|MRI}} Mawrisyo – Shreeya Bokhoree * {{flagicon|MOZ}} Mosambik – Arcenia Quehá * {{flagicon|SEN}} Senegal – Fatima Diop<ref>{{Cite web |last=Kassa Bouassa |first=Yann Russe |date=21 Agosto 2026 |title=Miss Monde 2026 : le Sénégal qualifié pour la finale du Top model challenge |trans-title=Miss World 2026: Senegal qualifies for the Top Model Challenge final |url=https://www.quoideneuf.info/article/20260821120500-miss-monde-2026-le-senegal-qualifie-pour-la-finale-du-top-model-challenge |access-date=24 Agosto 2026 |website=Quoideneuf |language=fr}}</ref> * {{flagicon|SOM}} Somalya – Foziya Abdullahi Garad * {{flagicon|TZA}} Tansaniya – Latricia Ian Sawe |- |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|AUS}} Australya – Olivija Spanovskis<ref name=":9">{{cite news|last=Fernando|first=Jefferson|date=21 Agosto 2026|title=Asia Rose Simpson advances to Miss World Top Model Top 60|url=https://tribune.net.ph/2026/08/21/asia-rose-simpson-advances-to-miss-world-top-model-top-60|url-status=live|website=Daily Tribune|access-date=24 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821123546/https://tribune.net.ph/2026/08/21/asia-rose-simpson-advances-to-miss-world-top-model-top-60|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> * {{flagdeco|JPN}} Hapon – Yui Kawana<ref name=":9" /> * {{flagicon|INA}} Indonesya – Audrey Bianca Callista<ref name=":9" /> * {{Flagicon|Laos}} Laos – Mongkoutphet Harnsana<ref name=":9" /> * {{flagdeco|MYS}} Malaysia – Taanusiya Chetty<ref name=":9" /> * {{flagicon|MYA}} Myanmar – Han Theint Theint Aung<ref name=":9" /> * {{flagicon|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=21 Agosto 2026 |title=PH’s Asia Rose Simpson advances to Miss World 2026 ‘Top Model’ finals |url=https://entertainment.inquirer.net/681173/phs-asia-rose-simpson-advances-to-miss-world-2026-top-model-finals |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> * {{flagicon|SRI}} Sri Lanka – Prathibha Liyanarachchi<ref name=":9" /> * {{flagicon|TUR}} Turkiya – Sıla Saraydemir<ref name=":9" /> |- |Europa | * {{flagicon|DEN}} Dinamarka – Josephine Bøttger * {{flagicon|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés * {{flagdeco|GIB}} Hibraltar – Julia Horne * {{flagicon|ITA}} Italya – Lucrezia Mangilli * {{flagdeco|MLT}} Malta – Nicole Spiteri * {{flagicon|Montenegro}} Montenegro – Maša Vukićević * {{flagicon|NED}} Olanda – Charlotte Boonstra * {{flagicon|POL}} Polonya – Maja Todd * {{flagicon|POR}} Portugal – Vitória Babinetchi |- |Kaamerikahan at Karibe | * {{Flagicon|ARG}} Arhentina – Alina Akselrad * {{flagicon|BAH}} Bahamas – Marechan Burrows * {{flagicon|BRA}} Brasil – Gabriela Botelho * {{flagicon|BOL}} Bulibya – Vanessa Kraljevic * {{flagicon|CUR}} Curaçao – Lishantely Jennie * {{flagicon|CAN}} Kanada – Angelina Fan * {{flagicon|CAY}} Kapuluang Cayman – Kristianna Gordon * {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} Martinika – Laurence Fibleuil * {{flagicon|PAN}} Panama – Madeline Miller * {{flagicon|PER}} Peru – Josiane Sciotti * {{flagicon|TTO}} Trinidad at Tobago – Georgia-Lee Gill * {{flagicon|CHI}} Tsile – Ignacia Fernández |} ==== ''World Designer Awards'' ==== Naganap rin noong 27 Agosto 2026 ang ''World Designer Awards'' sa Nha Trang. Lumahok ang lahat ng 111 kandidata sa kaganapan, na nagpapakita ng mga disenyo mula sa kani-kanilang bansa. Apat na Continental Winners ang itinanghal sa pagtatapos ng kaganapan.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=31 Agosto 2026 |title=Miss World contestants showcase culture through fashion |url=https://news.tuoitre.vn/miss-world-contestants-showcase-culture-through-fashion-103260831131531239.htm |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Tuổi Trẻ |language=vi}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Rehiyong Kontinental !Kandidata |- |Aprika | * {{flagdeco|MUS}} Mawrisyo – Shreeya Bokhoree<ref>{{Cite web |date=29 Agosto 2026 |title=Shreeya Bokhoree Wins Africa Designer Award |url=https://mauritius-news.com/article/shreeya-bokhoree-wins-africa-designer-award-1787983289249 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Mauritius News |language=en}}</ref> |- |Asya at Oseaniya | * {{flagdeco|CHN}} Tsina – Yifei Dong |- |Europa | * {{flagdeco|FRA}} Pransiya – Indira Ampiot<ref>{{Cite web |last=Pelmard |first=Barbara |date=29 Agosto 2026 |title=La Guadeloupéenne Indira Ampiot décroche deux victoires historiques à Miss Monde 2026 et se qualifie pour le Top 40 |trans-title=Indira Ampiot from Guadeloupe secures two historic victories at Miss World 2026 and qualifies for the Top 40 |url=https://la1ere.franceinfo.fr/guadeloupe/la-guadeloupeenne-indira-ampiot-decroche-deux-victoires-historiques-a-miss-monde-2026-et-se-qualifie-pour-le-top-40-1733222.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Outre-mer La 1ère |language=fr-FR}}</ref> |- |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagdeco|CAN}} Kanada – Angelina Fan |} === ''Beauty With A Purpose'' === Naganap ang ''Beauty With a Purpose Gala'' noong 31 Agosto 2026 sa Voco Scenia Bay, Nha Trang. Anim na kandidata mula sa bawat rehiyong kontinental na bubuo sa Top 24 sa hamong ito ang napili upang itanghal ang kanilang mga proyekto.<ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Dung |date=1 Setyembre 2026 |title=Bảo Ngọc vào Top 24 Beauty With a Purpose tại Miss World 2026 |trans-title=Bao Ngoc made it to the Top 24 of Beauty With a Purpose at Miss World 2026. |url=https://kienthuc.net.vn/bao-ngoc-vao-top-24-beauty-with-a-purpose-tai-miss-world-2026-post1630798.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Báo Tri thức và Cuộc sống |language=vi}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=1 Setyembre 2026 |title=Miss World PH Asia Rose Simpson is an Asia & Oceania finalist for the Beauty With a Purpose challenge |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/137803/miss-world-ph-asia-rose-simpson-is-an-asia-oceania-finalist-for-the-beauty-with-a-purpose-challenge/story |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Mula sa dalawampu't-apat, apat na nagwagi mula sa mga rehiyong kontinental ang pakusang makakapasok sa Top 40. Sa apat, dalawa ang pakusang makakapasok sa Top 20 at Top 12, at ang pangkalahatang nagwagi ay pakusang makakapasok sa Top 6. Nagwagi si Taanusiya Chetty ng Malaysia sa hamong ito.<ref>{{Cite news |date=7 Setyembre 2026 |title=Taanusiya Chetty finishes 3rd at Miss World pageant, Malaysia’s best result in 28 years |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/taanusiya-chetty-finishes-3rd-at-miss-world-pageant-malaysias-best-result-in-28-years |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 6 matapos magwagi sa Hamong ''Beauty With A Purpose''. * {{Color box|lightgray|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 20 at Top 12 sa pamamagitan ng Hamong ''Beauty With A Purpose''. * {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Beauty With A Purpose''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' |'''Asya at Oseaniya''' | * {{flagdeco|MYS}} '''Malaysia''' – '''Taanusiya Chetty'''<ref>{{Cite web |last=Abdul Rahman |first=Izza Haziqah |date=7 Setyembre 2026 |title=Malaysian model and teacher Taanusiya Chetty wins 3rd place at Miss World 2026 |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/miss-world-2026-taanusiya-chetty-malaysia-third-place-588641 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=CNA Lifestyle |language=en}}</ref> |- style="background:lightgray;" |Runner-up |Aprika | * {{flagdeco|ZIM}} Simbabwe – Brunette Makanyiso |- style="background:#cc9966" | rowspan="2" |Top 4 |Europa | * {{flagicon|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés |- style="background:#cc9966" |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagicon|BLZ}} Belis – Faith Edgar |- | rowspan="4" |Top 24<ref name=":11" /> |Aprika | * {{flagdeco|GHA}} Gana – Rumzia Sule * {{flagdeco|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagdeco|MWI}} Malawi – Ireen Navicha * {{flagdeco|SLE}} Sierra Leone – Mariyam Konneh * {{flagdeco|UGA}} Uganda – Elle Muhoza |- |Asya at Oseaniya | * {{flagdeco|BGD}} Bangglades – Samanzar Sayeed * {{flagdeco|VIE}} Biyetnam – Bảo Ngọc Nguyễn * {{flagdeco|NPL}} Nepal – Luna Luitel * {{flagdeco|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]]<ref>{{Cite web |last= |first= |date=31 Agosto 2026 |title=Miss World 2026: Asia Rose Simpson named Beauty with a Purpose finalist in Asia and Oceania |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1000591/miss-world-2026-asia-rose-simpson-named-beauty-with-a-purpose-finalist-in-asia-and-oceania/story/ |access-date=1 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> * {{flagdeco|LKA}} Sri Lanka – Prathibha Liyanarachchi |- |Europa | * {{flagicon|DEN}} Dinamarka – Josephine Bøttger * {{flagicon|HRV}} Kroasya– Ema Helena Vičar * {{flagicon|PRT}} Portugal – Vitória Babinetchi * {{flagicon|FRA}} Pransiya – Indira Ampiot * {{flagicon|UKR}} Ukranya – Valeriia Lisovska |- |Kaamerikahan at Karibe | *{{flagicon|VEN}} Beneswela – Mística Núñez * {{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} French Guiana – Audrey Ho-Wen-Tsaï * {{flagicon|GTM}} Guwatemala – Andrea Ortiz * {{flagicon|HTI}} Hayti – Marie Kemlyne Félix * {{flagicon|PRY}} Paragway – Ayelén Pérez |} === Hamong ''Multimedia'' === Inanunsyo ang Top 20 para sa hamong ''Multimedia'' noong 1 Setyembre 2026 na napili mula sa kanilang mga gawain mula sa ''Instagram'', sa opisyal na ''application'' ng Miss World, at sa kanilang mga pahina sa ''Facebook''.<ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=2026-09-03 |title=Hasil Multimedia Challenge Miss World 2026: Indonesia Menang |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-multimedia-challenge-miss-world-2026-indonesia-juara-c1c2-01-l8vsm-jgsp7r |access-date=2026-09-22 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Mula sa dalawampu, apat ang magwawagi sa hamon kung saan isang kandidata bawat rehiyong kontinental ang magwawagi at pakusang makakapasok ang sa Top 40. Sa apat, ang pangkalahatang nagwagi ay pakusang makakapasok sa Top 20. Nagwagi si Adah Mushibi ng Sambia sa hamong ito.<ref>{{Cite web |date=2 Setyembre 2026 |title=Adah Mushibi Named Among Finalists in Miss World Multimedia Challenge Alongside Four African Queens |url=https://youthvillagezm.com/2026/09/adah-mushibi-named-among-finalists-in-miss-world-multimedia-challenge-alongside-four-african-queens/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Youth Village Zambia |language=en}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 20 matapos magwagi sa Hamong ''Multimedia''. * {{Color box|lightgray|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Multimedia''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' |'''Aprika''' | * {{flagdeco|ZAM}} '''Sambia''' – '''Adah Mushibi''' |- style="background:lightgray;" | rowspan="3" |Top 4 |Asya at Oseaniya | * {{flagdeco|INA}} Indonesya – Audrey Bianca Callista |- style="background:lightgray;" |Europa | * {{flagdeco|GER}} Alemanya – Julia Kühnle |- style="background:lightgray;" |Kaamerikahan at Karibe | * {{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} French Guiana – Audrey Ho-Wen-Tsaï |- | rowspan="4" |Top 20 |Aprika | * {{flagdeco|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagdeco|NAM}} Namibya – Elly Aron * {{flagdeco|TAN}} Tansaniya – Latricia Ian Sawe * {{flagdeco|UGA}} Uganda – Elle Muhoza |- |Asya at Oseaniya | * {{flagdeco|LAO}} Laos – Mongkoutphet Harnsana * {{flagdeco|MYS}} Malaysia – Taanusiya Chetty * {{flagdeco|NZL}} Nuweba Selandiya – Chloe Robinson * {{flagdeco|THA}} Taylandiya – Kanteera Techaphattanakul |- |Europa | * {{flagdeco|BEL}} Belhika – Olga Lombardo * {{flagdeco|SCO}} Eskosya – Eilidh MacDonald * {{flagdeco|ESP}} Espanya – Elisabeth Reynés * {{flagdeco|GIB}} Hibraltar – Julia Horne |- |Kaamerikahan at Karibe | * {{flagdeco|ARG}} Arhentina – Alina Akselrad * {{flagdeco|COL}} Kolombya – Andrea Romero * {{flagdeco|DOM}} Republikang Dominikano – Joheirry Mola * {{flagdeco|CHL}} Tsile – Ignacia Fernández |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang pagbabago ang inimplementa sa edisyong ito. Tulad sa mga nakaraang edisyon, ang bilang ng mga ''quarter-finalist'' sa edisyong ito ay apatnapu. Sampung kandidata mula sa apat na rehiyong kontinental—Aprika, Asya at Oseaniya, Europa, at Kaamerikahan at Karibe—ang bubuo sa Top 40, kasama na ang mga nagwagi at mga ''Continental Winners'' sa mga ''Fast-track event'' na pakusang makakapasok sa Top 40. Mula sa apatnapu, lima sa bawat rehiyong kontinental ang pipiliin na bubuo sa Top 20, kabilang ang mga nagwagi sa mga ''Fast-track event'' at ang dalawang pinalista ng Beauty With A Purpose.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Agosto 2026 |title=Miss World pageant retains ‘continental’ format in 2026 competition |url=https://entertainment.inquirer.net/680815/miss-world-pageant-retains-continental-format-in-2026-competition |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagkatapos nito, sila ay babawasan sa labindalawa—na binubuo ng dalawang nangungunang pinalista mula sa bawat rehiyong kontinental, pati na ang dalawang nangungunang pinalista sa Beauty With a Purpose at People's Choice.<ref>{{Cite web |last=Tribune |first=Daily |date=5 Setyembre 2026 |title=Miss World 2026 unveils new road to the crown |url=https://tribune.net.ph/2026/09/05/miss-world-2026-unveils-new-road-to-the-crown |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Mula sa labindalawa, isang kandidata mula sa apat na rehiyong kontinental na hihiranging mga Continental Winner, kasama ang hihiranging nagwagi ng People's Choice at Beauty With A Purpose, ang mapapabilang sa Top 6, kung saan ang dalawang ''runner-up'' at ang bagong Miss World ay hihirangin.<ref>{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=6 Setyembre 2026 |title=FULL TRANSCRIPT: Miss World 2026 Top 6 Final Q&A portion |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193704/full-transcript-miss-world-2026-a5128-20260906-lfrm |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> === Komite sa pagpili === * Hà Kiều Anh – Miss Vietnam 1992<ref>{{Cite web |date=3 Setyembre 2026 |title=Hà Kiều Anh lần đầu làm giám khảo Miss World |trans-title=Ha Kieu Anh makes her debut as a judge at Miss World. |url=https://ngoisao.vnexpress.net/ha-kieu-anh-lan-dau-lam-giam-khao-miss-world-5115881.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Ngôi Sao |language=vi |via=VnExpress}}</ref> * [[Karolina Bielawska]] – [[Miss World 2021]] mula sa Polonya<ref name=":10">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=6 Setyembre 2026 |title=Dominican Republic is Miss World 2026, Philippines in Top 12 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/06/2554377/dominican-republic-miss-world-2026-philippines-top-12 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> * Phạm Kim Dung – Tagapangulo ng Miss World Vietnam<ref>{{Cite web |last= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealing the story of the teacher and television reporter who was just crowned Miss World 2026. |url=https://www.vietnam.vn/en/bat-mi-ve-co-giao-kiem-phong-vien-truyen-hinh-vua-dang-quang-miss-world-2026 |access-date=6 Setyembre 2026 |website=Vietnam.vn |language=en}}</ref> * Henrique Fontes – Tagapangulo ng Miss World Brazil * Cao Thị Hoàn – Tagapangulo ng ShinHan Group * [[Wilnelia Merced]] – [[Miss World 1975]] mula sa Porto Riko<ref name=":10" /> * Andrew Minarik – Pinuno ng Miss World Hair & Beauty * Julia Morley, CBE – Tagapangulo at CEO ng Miss World Organization<ref name=":10" /> * [[Linda Pétursdóttir]] – [[Miss World 1988]] mula sa Lupangyelo<ref name=":10" /> * [[Krystyna Pyszková]] – [[Miss World 2023]] mula sa Republikang Tseko<ref name=":10" /> * Jayesh Ranjan – Espesyal na Punong Kalihim sa pamahalaan ng Telangana * Jonathan Shaw * Donna Walsh – Opisyal na ''stage director'' para sa Miss World == Mga kandidata == Ang mga sumusunod ay mga kumpirmadong kalahok:<ref>{{cite news|last=Solis|first=Velnera|date=14 Mayo 2026|title=Miss World 2026: Date, Venue, Contestants and Everything Yoo Need to Know|url=https://zambianface.com/fashion-beauty/miss-world-2026/|url-status=live|website=Zambian Face|access-date=4 Agosto 2026|archive-date=15 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260515012239/https://zambianface.com/fashion-beauty/miss-world-2026/|language=en}}</ref> {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Alba|Tirtja|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bảo Ngọc's rivals at Miss World have emerged |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-post1849660.tpo |url-status=live |access-date=28 Hunyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608082221/https://tienphong.vn/vu-tau-hoa-dam-xe-tai-o-ha-noi-cuc-csgt-de-nghi-xem-xet-trach-nhiem-cua-tai-xe-o-to-post1849670.tpo |archive-date=8 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Tirana]] |- |{{flagicon|GER}} [[Alemanya]] |{{sortname|Julia |Kühnle|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Hulyo 2026 |title=Julia Kühnle Crowned Miss World Germany 2026 Ahead of Miss World in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/julia-khnle-crowned-miss-world-germany-2026-ahead-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155112134.cms |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260730220414/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/julia-khnle-crowned-miss-world-germany-2026-ahead-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155112134.cms|archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Berlin]] |- |{{Flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Alina|Akselrad|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=Alina Akselrad representará a Argentina en la competencia de Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Alina Akselrad will represent Argentina in the Miss World 2026 competition |website=Córdoba Interior Informa |url=https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513041450/https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |archive-date=13 May 2026}}</ref> |27 |Córdoba |- |{{flagicon|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Olivija|Spanovskis|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rifai |date=12 Enero 2026 |title=7 Potret Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Curi Atensi! |language=id |trans-title=7 Portraits of Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Stealing Attention! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206192814/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |archive-date=6 Pebrero 2026 |accessdate=}}</ref> |25 |[[Adelaide]] |- |{{flagicon|BAH}} [[Bahamas]] |{{sortname|Marechan|Burrows|nolink=1}}<ref name=":2">{{cite news |date=26 Marso 2025 |title=Miss World The Bahamas introduced |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328023048/https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |archive-date=28 Marso 2026 |accessdate=}}</ref> |27 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] |{{sortname|Samanzar|Sayeed|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=|date=11 Hulyo 2026|title=কে হলেন এবারের মিস ওয়ার্ল্ড বাংলাদেশ|trans-title=Who is this year's Miss World Bangladesh?|url=https://www.channel24bd.tv/entertainment/article/336770/%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6|access-date=12 Hulyo 2026|website=Channel 24|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260715051056/https://www.channel24bd.tv/entertainment/article/336770/%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6|archive-date=15 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Dhaka]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{sortname|Fatima|Koné|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=29 Hunyo 2025 |title=Beauté: Koné Fatima élue Miss Côte d’Ivoire 2025 |trans-title=Beauty: Koné Fatima elected Miss Côte d’Ivoire 2025 |url=https://www.linfodrome.com/culture/110869-beaute-kone-fatima-elue-miss-cote-d-ivoire-2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Linfodrome |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20250807032018/https://www.linfodrome.com/culture/110869-beaute-kone-fatima-elue-miss-cote-d-ivoire-2025|archive-date=7 Agosto 2025}}</ref> |23 |Azaguié |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga|Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Clapson |first=Colin |date=23 Pebrero 2026 |title=22-year-old student Olga Lombardo is new Miss Belgium |url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2026/02/23/22-year-old-student-olga-lombardo-is-new-miss-belgium/ |access-date=5 Hulyo 2026 |website=VRT NWS |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705031545/https://www.vrt.be/vrtnws/en/2026/02/23/22-year-old-student-olga-lombardo-is-new-miss-belgium/|archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagicon|BIZ}} [[Belize|Belis]] |{{sortname|Faith|Edgar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keme-Palacio |first=Benita |date=17 Hunyo 2025 |title=Faith Edgar Crowned Miss World Belize 2025 |url=https://www.greaterbelize.com/faith-edgar-crowned-miss-world-belize-2025/ |access-date=9 Hulyo 2025 |website=Greater Belize Media |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260414122317/https://www.greaterbelize.com/faith-edgar-crowned-miss-world-belize-2025/|archive-date=14 Abril 2026}}</ref> |24 |San Pedro |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Mística|Núñez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2025 |title=Miss Falcón gana el Miss World Venezuela 2025 |url=https://primicia.com.ve/placeres/miss-falcon-gana-el-miss-world-venezuela-2025/|access-date=13 Nobyembre 2025 |website=Primicia|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206111351/https://primicia.com.ve/placeres/miss-falcon-gana-el-miss-world-venezuela-2025/|archive-date=6 Disyembre 2025|trans-title=Miss Falcón wins Miss World Venezuela 2025.}}</ref> |24 |Punto Fijo |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{sortname|Bảo Ngọc|Nguyễn|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Agosto 2025 |title=Hoa hậu Bảo Ngọc thi Miss World |language=vi |trans-title=Miss Bảo Ngọc competes in Miss World |website=VnExpress |url=https://vnexpress.net/hoa-hau-bao-ngoc-thi-miss-world-4924166.html |access-date=10 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260620055023/https://vnexpress.net/hoa-hau-bao-ngoc-thi-miss-world-4924166.html|archive-date=20 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Cần Thơ |- |{{flagicon|BIH}} [[Bosniya at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] |{{sortname|Lana|Jahić|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Hunyo 2026 |title=Tuzlanka Lana Jahić je nova Miss Bosne i Hercegovine |trans-title=Lana Jahić from Tuzla is the new Miss Bosnia and Herzegovina |url=https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628051312/https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |archive-date=28 Hunyo 2026 |access-date=5 Hulyo 2026 |website=Radio Sarajavo |language=bs}}</ref> |18 |Tuzla |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Ruth|Thomas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kgamanyane |first=Nnasaretha |date=25 March 2025 |title=Thomas prophecy on winning Miss Botswana comes to pass |url=https://www.mmegi.bw/lifestyle/thomas-prophecy-on-winning-miss-botswana-comes-to-pass/news |access-date=9 May 2025 |website=Mmegi Online |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260731084436/https://www.mmegi.bw/lifestyle/thomas-prophecy-on-winning-miss-botswana-comes-to-pass/news|archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Masunga |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Gabriela|Botelho|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Nicolau |first=André |date=1 Pebrero 2026 |title=Gabriela Botelho, representante de Sergipe, é eleita Miss Brasil Mundo 2026 |language=pt-BR |trans-title=Gabriela Botelho, representing Sergipe, is elected Miss Brazil World 2026 |website=CNN Brasil |url=https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260202040947/https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |archive-date=2 Pebrero 2026}}</ref> |25 |Belo Horizonte |- |{{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Tsevetelina |Lozanova|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Цветелина Лозанова е новата "Мис Свят България 2026" |trans-title=Tsvetelina Lozanova is the new Miss World Bulgaria 2026 |url=https://www.bgdnes.bg/shou/article/23254058 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Bulgaria Dnes |language=bg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722034637/https://www.bgdnes.bg/shou/article/23254058|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Sofia]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Vanessa|Kraljevic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Ruiz |first=Melvy |date=28 Hunyo 2025 |title=La cruceña Vanessa Kraljevic es la nueva Miss Bolivia Mundo 2025 |trans-title=Vanessa Kraljevic from Santa Cruz is the new Miss Bolivia World 2025 |url=https://eju.tv/2025/06/la-crucena-vanessa-kraljevic-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Eju.tv |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418220844/https://eju.tv/2025/06/la-crucena-vanessa-kraljevic-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2025/|archive-date=18 Abril 2026}}</ref> |23 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Lishantely|Jennie|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Disyembre 2025 |title=Lishantely Jennie koroná komo Miss World Curaçao |language=pap |trans-title=Lishantely Jennie was crowned as Miss World Curaçao |website=extra.cw |url=https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125094420/https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |archive-date=25 Enero 2026}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DEN}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Josephine|Bøttger|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=26 Abril 2026 |title=Lộ diện thêm nhiều người đẹp đến Việt Nam thi Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=More beauties revealed to be coming to Vietnam to compete in Miss World |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427012148/https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |archive-date=27 Abril 2026}}</ref> |24 |Hillerød |- |{{flagdeco|ESA}} [[:en:Miss_El_Salvador|El Salvador]] |{{sortname|Andrea|Rivas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Palacios |first=Marcella |date=1 Oktubre 2025 |title=Adriana Rivas, Miss Usulután, es la nueva Miss World El Salvador 2025/26 |trans-title=Adriana Rivas, Miss Usulután, is the new Miss World El Salvador 2025/26 |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-mundo-2025-usulutan/1244878/2025/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Diario de Hoy|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419025255/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-mundo-2025-usulutan/1244878/2025/|archive-date=19 Abril 2026}}</ref> |23 |[[:en:Usulután|Usulután]] |- |{{flagicon|ERI}} [[Eritrea|Eritreya]] |{{sortname|Snit |Tewoldemedhin|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Agosto 2026 |title=Snit Habteab Represents Eritrea at Miss World 2026 |url=https://mesobjournal.com/picture-news/snit-habteab-eritrea-miss-world-2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905031304/https://mesobjournal.com/picture-news/snit-habteab-eritrea-miss-world-2026 |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=The Mesob Journal |language=en}}</ref> |26 |[[Asmara]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Eilidh|MacDonald|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peddi |first=Sarah |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Scotland 2025 winner revealed as stunning Glasgow beauty takes crown just before age cut-off |language=en |website=The Scottish Sun |url=https://www.thescottishsun.co.uk/tvandshowbiz/15606953/miss-scotland-winner-eilidh-macdonald-glasgow-crown/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810060845/https://www.thescottishsun.co.uk/tvandshowbiz/15606953/miss-scotland-winner-eilidh-macdonald-glasgow-crown/|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Glasgow]] |- |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] |{{sortname|Amadea|Zupan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=13 Enero 2025 |title=Nova Miss Slovenije je postala Amadea Zupan iz Sežane |trans-title=Amadea Zupan from Sežana became the new Miss Slovenia |url=https://svet24.si/novice/kultura/miss-slovenije-2025-zmagovalka-1393630 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novice Svet24 |language=sl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114132027/https://svet24.si/novice/kultura/miss-slovenije-2025-zmagovalka-1393630|archive-date=14 Enero 2026}}</ref> |26 |Sežana |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |{{sortname|Elisabeth|Reynés|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Abril 2026 |title=Elisabeth Reynés, proclamada Miss World Spain 2026, será la representante de España en Miss Mundo |language=es |trans-title=Elisabeth Reynés, proclaimed Miss World Spain 2026, will be Spain's representative at Miss World |website=El Mundo |url=https://www.elmundo.es/loc/famosos/2026/04/19/69e4ca01e9cf4a6f358b4579.html |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713210732/https://www.elmundo.es/loc/famosos/2026/04/19/69e4ca01e9cf4a6f358b4579.html|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Mallorca]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Mary|Sickler|nolink=1}}<ref name=":1" /> |23 |[[Las Vegas]] |- |{{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |{{sortname|Ruth|Yirgalem|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Abril 2026 |title=The Enduring Legacy of Miss World from London to Vietnam |language=en |website=Pulse of Africa |url=https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628062603/https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |archive-date=28 Hunyo 2026}}</ref> |21 |[[Adis Abeba]] |- |{{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} [[French Guiana]] |{{sortname|Audrey|Ho-Wen-Tsaï|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Hunyo 2026 |title=Audrey Ho Wen Tsai représentera la Guyane au concours Miss World, une « première historique » pour le territoire |language=fr |trans-title=Audrey Ho Wen Tsai will represent French Guiana at the Miss World competition, a "historic first" for the territory |work=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-atlantique-appli/audrey-ho-wen-tsai-representera-la-guyane-au-concours-miss-world-une-premiere-historique-pour-le-territoire |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260610084647/https://outremers360.com/bassin-atlantique-appli/audrey-ho-wen-tsai-representera-la-guyane-au-concours-miss-world-une-premiere-historique-pour-le-territoire|archive-date=10 Hunyo 2026}}</ref> |20 |[[:en:Kourou|Kourou]] |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Helena|Hawke|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Owens |first=David |date=5 Mayo 2025 |title=Student nurse is crowned Miss Wales 2025 |url=https://nation.cymru/culture/student-nurse-is-crowned-miss-wales-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Nation Cymru |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511205741/https://nation.cymru/culture/student-nurse-is-crowned-miss-wales-2025/|archive-date=11 Mayo 2026}}</ref> |20 |Caerleon |- |{{flagdeco|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{sortname|Rumzia |Sule|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hulyo 2026 |title=Rumzia Sule Wins Miss World Ghana 2026, Set to Represent Her Country at the 75th Miss World Festival |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/rumzia-sule-wins-miss-ghana-2026-set-to-represent-ghana-at-the-75th-miss-world-festival/articleshow/155141182.cms |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260728125432/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/rumzia-sule-wins-miss-ghana-2026-set-to-represent-ghana-at-the-75th-miss-world-festival/articleshow/155141182.cms|archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Accra]] |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|María de los Ángeles|Ndong|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Nkene |first=Gabriel Ebang Oyono |date=9 Setyembre 2025 |title=Conozca a todas las ganadoras del certamen Miss Guinea Ecuatorial 2024 |language=es |trans-title=Meet all the winners of the Miss Equatorial Guinea 2024 pageant |website=Ahora Equatorial Guinea |url=https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804214509/https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |archive-date=4 Agosto 2025}}</ref> |25 |[[Malabo]] |- |{{Flagicon|GRC}} [[Gresya]] |{{sortname|Mikaela|Kasari|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=73ος Διαγωνισμός Ομορφιάς: Star Hellas 2025 η Μικαέλα Κάσαρι – Λάμψη στο Fantasia Live |language=el |trans-title=73rd Beauty Contest: Star Hellas 2025 Mikaela Kasari – Shine at Fantasia Live |website=Showbiz TV |url=https://showbiz-tv.gr/lifestyle/81884/73os-diagonismos-omorfias-star-hellas-2025-i/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720225030/https://showbiz-tv.gr/lifestyle/81884/73os-diagonismos-omorfias-star-hellas-2025-i/|archive-date=20 Hulyo 2026}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GLP|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Annaëlle|Ibo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Annaelle Ibo représentera la Guadeloupe à Miss Monde 2026 |language=fr |trans-title=Annaelle Ibo will represent Guadeloupe at Miss World 2026 |website=France-Antilles |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529111751/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |archive-date=29 Mayo 2026}}</ref> |24 |Metz |- |{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Saran|Keita|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2026 |title=Miss World Guinea 2026: Saran Keita selected |url=https://www.radioguinee.com/article/arts-heritage/miss-world-guinea-2026-saran-keita-selected |access-date=24 Hulyo 2026 |website=Radio Guinée |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260723163044/https://www.radioguinee.com/fr/article/arts-heritage/miss-world-guinea-2026-saran-keita-selected|archive-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |26 |Kankan |- |{{flagicon|GBS}} [[Guinea-Bissau|Guniya-Bissaw]] |{{sortname|Hernânia |Nantote|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=31 Hulyo 2026 |title=Hernânia Nantote Crowned Miss World Guinea-Bissau 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/hernnia-nantote-crowned-miss-world-guinea-bissau-2026/articleshow/155224200.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810071343/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/hernnia-nantote-crowned-miss-world-guinea-bissau-2026/articleshow/155224200.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |26 |[[Bissau|Bissaw]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Andrea|Ortíz|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Guzmán |first=María Alejandra |date=1 Hunyo 2025 |title=Miss Guatemala Contest 2025: ¿Quiénes son las seis ganadoras que representarán a Guatemala en certámenes internacionales? |trans-title=Miss Guatemala Contest 2025: Who are the six winners who will represent Guatemala in international pageants? |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-guatemala-contest-2025-quienes-son-las-seis-ganadoras-que-representaran-a-guatemala-en-certamenes-internacionales/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Prensa Libre |language=es-GT|archive-url=https://web.archive.org/web/20260807000359/https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-guatemala-contest-2025-quienes-son-las-seis-ganadoras-que-representaran-a-guatemala-en-certamenes-internacionales/|archive-date=7 Agosto 2026}}</ref> |20 |Chiquimula |- |{{Flagicon|Guyana}} [[Guyana]] |{{sortname|Kelcia|Nelson|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Kelcia Nelson crowned Miss World Guyana 2026 |language=en |website=Newsroom Guyana |url=https://newsroom.gy/2026/05/26/kelcia-nelson-crowned-miss-world-guyana-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605063709/https://newsroom.gy/2026/05/26/kelcia-nelson-crowned-miss-world-guyana-2026/|archive-date=5 Hunyo 2026}}</ref> |27 |Linden |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Nevaeh|Allen|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Enero 2026 |title=Nevaeh Allen is the new Miss Jamaica World |language=en |website=The Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260126/nevaeh-allen-new-miss-jamaica-world |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260709130123/https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260126/nevaeh-allen-new-miss-jamaica-world|archive-date=9 Hulyo 2026}}</ref> |19 |Linstead |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Yui|Kawana|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=22 Oktubre 2025 |title=『ミス・ワールド』日本代表に川名祐衣さん、憧れの存在は上戸彩 「刑事ものに出たい」 |trans-title=Yui Kawana is Japan's representative for Miss World, and her idol is Aya Ueto: "I want to be in a detective show" |url=https://www.oricon.co.jp/news/2414030/full/ |access-date=14 Nobyembre 2025 |website=Oricon News |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022110750/https://www.oricon.co.jp/news/2414030/full/|archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> |24 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Marie Kemlyne|Félix|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Cerisier |first=Angella Laurancya |date=9 Hunyo 2026 |title=« ZOOMONS » sur Miss World Haïti 2026 : « Beauty with a Purpose »… ou « j’ai pas de connexion en fait » ! |trans-title="ZOOMONS" on Miss World Haiti 2026: "Beauty with a Purpose"... or "I don't actually have a connection!" |url=https://belidemag.net/culture/zoomons-sur-miss-world-haiti-2026-beauty-with-a-purpose-ou-jai-pas-de-connexion-en-fait/ |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Belinde Magzaine |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20260724182958/https://belidemag.net/culture/zoomons-sur-miss-world-haiti-2026-beauty-with-a-purpose-ou-jai-pas-de-connexion-en-fait/|archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Jérémie |- |{{flagdeco|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |{{sortname|Julia|Horne|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=18 Agosto 2025 |title=New Miss Gibraltar looks ahead to a busy year |url=https://www.gbc.gi/news/julia-horne-wins-miss-gibraltar-2025 |access-date=10 Setyembre 2025 |website=Gibraltar Broadcasting Corporation |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423195748/https://www.gbc.gi/news/julia-horne-wins-miss-gibraltar-2025|archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Gibraltar|Hibraltar]] |- |{{flagdeco|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] |{{sortname|Amelie|Moore|nolink=1}}<ref /> |18 |[[:en:Ballyclare|Ballyclare]] |- |{{flagicon|MKD}} [[Hilagang Masedonya]] |{{sortname|Eva |Velickovska|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Eva Velichkovska Crowned Miss World North Macedonia 2026|url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/eva-velichkovska-crowned-miss-world-north-macedonia-2026/articleshow/155219258.cms|website=Fermina|date=30 Hulyo 2026|access-date=10 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806154746/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/eva-velichkovska-crowned-miss-world-north-macedonia-2026/articleshow/155219258.cms|archive-date=6 Agosto 2026|language=en}}</ref> |20 |[[Skopje]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Nikita|Porwal|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Nikita Porwal crowned Femina Miss India World 2024|url=https://www.prameyanews.com/nikita-porwal-crowned-femina-miss-india-world-2024|website=Prameya|date=8 Oktubre 2025|access-date=10 Agosto 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411191656/https://www.prameyanews.com/nikita-porwal-crowned-femina-miss-india-world-2024|archive-date=11 Abril 2026}}</ref> |24 |Ujjain |- |{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]] |{{sortname|Audrey Bianca|Callista|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sukardi |first=Muhammad |date=9 Hulyo 2025 |title=Profil Audrey Bianca, Pemenang Miss Indonesia 2025 |trans-title=Profile of Audrey Bianca, Winner of Miss Indonesia 2025 |url=https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-audrey-bianca-pemenang-miss-indonesia-2025 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=iNews |language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105212939/https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-audrey-bianca-pemenang-miss-indonesia-2025|archive-date=5 Enero 2026}}</ref> |22 |[[Jakarta]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Grace|Richardson|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Billson |first=Chantelle |date=24 Nobyembre 2025 |title='Powerful and proud' student makes history as first out gay Miss England |language=en |website=PinkNews |url=https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124113009/https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |archive-date=24 Nobyembre 2025}}</ref> |19 |[[Leicester]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Caoimhe|Kenny|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Barr |first=Caoimhinn |date=16 Hunyo 2025 |title=Former Inishowen schoolgirl crowned Miss Ireland 2025 |language=en |website=Donegal Live |url=https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |url-status=live |access-date=10 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616160846/https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |archive-date=16 Hunyo 2025}}</ref> |25 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Lucrezia|Mangilli|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=18 Hunyo 2024 |title=Chi è Lucrezia Mangilli, la nuova Miss Mondo Italia 2024 |trans-title=Who is Lucrezia Mangilli, the new Miss World Italy 2024 |url=https://www.ilgiornale.it/news/personaggi/chi-lucrezia-mangilli-nuova-miss-mondo-italia-2024-2335831.html |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Il Giornale |language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423204325/https://www.ilgiornale.it/news/personaggi/chi-lucrezia-mangilli-nuova-miss-mondo-italia-2024-2335831.html|archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Udine]] |- |{{flagicon|CAM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Leakena|In|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=29 Hulyo 2026 |title=Miss World Cambodia 2026 Leakena In Empowers Vulnerable Children and Young Women Through Beauty With a Purpose |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-cambodia-2026-leakena-in-empowers-vulnerable-children-and-young-women-through-beauty-with-a-purpose/articleshow/155212758.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |24 |[[Nom Pen]] |- |{{flagdeco|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]] |{{sortname|Noura|Njikam|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mbassi |first=Jean |date=28 Hunyo 2024 |title=Miss Cameroun 2024 : Noura Raïssa Njikam remporte la couronne |trans-title=Miss Cameroon 2024: Noura Raïssa Njikam wins the crown |url=https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108231921/https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-date=8 Nobyembre 2024 |access-date=29 Hunyo 2024 |website=Le Bled Parle |language=fr-FR}}</ref> |25 |[[Yaoundé]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Angelina|Fan|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Agosto 2024 |title=2024年第三届加拿大中国高校校友网球公开赛成功举办 |language=zh-Hans |trans-title=The 3rd Canada Chinese University Alumni Tennis Open 2024 was successfully held |website=Easyca.ca |url=https://easyca.ca/archives/409461 |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807031614/https://easyca.ca/archives/409461 |archive-date=7 Agosto 2025}}</ref> | 24 | [[Toronto]] |- |{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Kristianna|Gordon|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Khôi |first=Minh |date=28 Marso 2026 |title=Điều đặc biệt của mỹ nhân Cayman thi Miss World 2026 |language=vi |trans-title=The Special Features of the Cayman Beauty Queen Competing in Miss World 2026 |website=Saostar |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329091136/https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |archive-date=29 Marso 2026}}</ref> |21 |West Bay |- |{{flagdeco|COK}} [[Kapuluang Cook]] |{{sortname|Tiarē|Henry-Anguna|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Tairi |first=Teitimoana |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Cook Islands Tiare Henry-Anguna heads to Miss World in Vietnam |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/950594/miss-cook-islands-tiare-henry-anguna-heads-to-miss-world-in-vietnam |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810082558/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/950594/miss-cook-islands-tiare-henry-anguna-heads-to-miss-world-in-vietnam |archive-date=10 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Radio New Zealand |language=en-nz}}</ref> |23 |Titikaveka |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Bagym|Baltabaeva|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title="Қазақстан аруы - 2024" байқауының жеңімпазы анықталды (фото) |trans-title=The winner of the "Miss Kazakhstan - 2024" contest has been announced |url=https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207013424/https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |archive-date=7 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Nur.kz |language=kk}}</ref> |23 |Oskemen |- |{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Trizah Muhenje|Akala|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Wangu |first=Mariam |date=20 Disyembre 2025 |title=Ivy Trizah Muhenje crowned Miss World Kenya 2026: A new Queen, A new era |language=en |website=TV47 Digital |url=https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118163138/https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |archive-date=18 Enero 2026}}</ref> |24 |[[Nairobi]] |- |{{Flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstan|Kirgistan]] |{{sortname|Saadat |Asylbekova|nolink=1}}<ref>{{cite news|last=Musalieva|first=Aidana|date=5 Agosto 2026|title=25-year-old Saadat Asylbekova to represent Kyrgyzstan at Miss World 2026|url=https://24.kg/english/384162_25-year-old_Saadat_Asylbekova_to_represent_Kyrgyzstan_at_Miss_World_2026/|url-status=live|website=24.KG|access-date=10 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806153816/https://24.kg/english/384162_25-year-old_Saadat_Asylbekova_to_represent_Kyrgyzstan_at_Miss_World_2026/|archive-date=6 Agosto 2026|language=en}}</ref> |26 |[[Biskek]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Andrea|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Morales |first=Carolina |date=6 Agosto 2024 |title=Quién es Andrea Romero, la nueva Miss Mundo Colombia 2024: tiene una anécdota con Iván Duque |trans-title=Who is Andrea Romero, the new Miss World Colombia 2024? She has an anecdote with Iván Duque |url=https://colombia.as.com/actualidad/quien-es-andrea-romero-la-nueva-miss-mundo-colombia-2024-tiene-una-anecdota-con-ivan-duque-n/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Diario AS |language=es-co|archive-url=https://web.archive.org/web/20260510053152/https://colombia.as.com/actualidad/quien-es-andrea-romero-la-nueva-miss-mundo-colombia-2024-tiene-una-anecdota-con-ivan-duque-n/|archive-date=10 Mayo 2026}}</ref> |19 |[[Atlántico (Colombia)|Atlántico]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Blair|Isufi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2026 |title=From Ferizaj to the stage of Miss World 2026, Blair Isufi: This journey is for Kosovo |url=https://reporteri.net/en/showtime/from-Ferizaj-to-the-stage-of-Miss-World-2026-Blair-Isufi-this-journey-is-for-Kosovo/ |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Reporteri |language=en}}</ref> |27 |Fier |- |{{Flagicon|Croatia}} [[Croatia|Kroasya]] |{{sortname|Ema Helena|Vičar|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=29 Oktubre 2025 |title=Ema Helena (23) je nova Miss Hrvatske |language=hr |trans-title=Ema Helena (23) is the new Miss Croatia |website=Index.hr |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029205303/https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |archive-date=29 Oktubre 2025}}</ref> |23 |[[Zagreb]] |- |{{Flagicon|Laos}} [[Laos]] |{{sortname|Mongkoutphet|Harnsana|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=3 Hulyo 2026 |title=Miss World Laos Is Preserving Traditional Weaving Through Her Beauty With a Purpose Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-laos-is-preserving-traditional-weaving-through-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/154913211.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713230054/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-laos-is-preserving-traditional-weaving-through-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/154913211.cms|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Salavan |- |{{flagicon|LAT}} [[Letonya]] |{{sortname|Milana |Smolara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=Milana Smolara Crowned Miss World Latvia 2026, Set to Represent Latvia in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/milana-smolara-crowned-miss-world-latvia-2026-set-to-represent-latvia-in-vietnam/articleshow/155192791.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806154806/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/milana-smolara-crowned-miss-world-latvia-2026-set-to-represent-latvia-in-vietnam/articleshow/155192791.cms|archive-date=6 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Riga]] |- |{{Flagicon|Lebanon}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Perla|Harb|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Oktubre 2025 |title=Perla Harb wins Miss Lebanon 2025 crown in star-studded ceremony |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en |access-date=21 Oktubre 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118012117/https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en|archive-date=18 Nobyembre 2025}}</ref> |22 |Al-Maamriyah |- |{{flagdeco|MWI}} [[Malawi]] |{{sortname|Ireen |Navicha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hulyo 2026 |title=Ireen Navicha to Represent Malawi at Miss World 2026 in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/ireen-navicha-to-represent-malawi-at-miss-world-2026-in-vietnam/articleshow/155151785.cms |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806232001/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/ireen-navicha-to-represent-malawi-at-miss-world-2026-in-vietnam/articleshow/155151785.cms|archive-date=6 Agosto 2026}}</ref> |20 |[[Lilongwe]] |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Taanusiya|Chetty|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sokial |first=Sandra |date=4 Disyembre 2024 |title=Taanusiya Chetty wins Miss World Malaysia 2024 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/04/taanusiya-chetty-wins-miss-world-malaysia-2024#goog_rewarded |access-date=10 Hulyo 2025 |website=The Star |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426124239/https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/04/taanusiya-chetty-wins-miss-world-malaysia-2024#goog_rewarded|archive-date=26 Abril 2026}}</ref> |24 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagicon|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Mariyam |Mohamed|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mohamed |first=Shaain |date=26 Agosto 2026 |title=Eema, representing Maldives at Miss World, secures spot in top 5 of Asia and Oceania region |url=https://raajje.mv/189335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905030321/https://raajje.mv/189335 |archive-date=5 Setyembre 2026 |access-date=5 Setyembre 2026 |website=Raajje TV |language=en}}</ref> |23 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Nicole|Spiteri|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Hulyo 2024 |title=Nicole Spiteri wins Miss World Malta contest |url=https://tvmnews.mt/en/news/nicole-spiteri-wins-miss-world-malta-contest/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=TVM News |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411012515/https://tvmnews.mt/en/news/nicole-spiteri-wins-miss-world-malta-contest/|archive-date=11 Abril 2026}}</ref> |23 |Marsa |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Laurence|Fibleuil|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pinel-Fereol |first=Peggy |date=14 Hunyo 2026 |title=Miss Martinique 2026 : Maureen-Alycia Lucea-Merlin représentera la Martinique à Miss France 2027 |language=fr |trans-title=Miss Martinique 2026: Maureen-Alycia Lucea-Merlin will represent Martinique at Miss France 2027 |website=Outre-mer La 1ère |url=https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614055134/https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |archive-date=14 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Le Robert |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Chirihan|Chergui|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kharroubi |first=Hajar |date=9 Agosto 2026 |title=Moroccan Miss World 2026 candidate Chirihan Chergui on her preparations, Moroccan heritage and Doors Open project |url=https://en.le360.ma/lifestyle/moroccan-miss-world-2026-candidate-chirihan-chergui-on-her-preparations-moroccan-heritage-and-doors_5YVP2HGC3VERHKNGUAAGFF7XFM/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Le 360 Anglais |language=en}}</ref> |20 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |{{sortname|Shreeya|Bokhoree|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Mungur |first=Nathalie Marion |date=25 Abril 2025 |title=Shreeya Bokhoree élue Miss World Mauritius 2026 |language=fr |trans-title=Shreeya Bokhoree elected Miss World Mauritius 2026 |website=Le Défi Media Group |url=https://defimedia.info/shreeya-bokhoree-elue-miss-world-mauritius-2026 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712064320/https://defimedia.info/shreeya-bokhoree-elue-miss-world-mauritius-2026|archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Grand Port |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|Cassandra|García|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Naranjo López |first=Itzel |date=30 Nobyembre 2025 |title=¿Quién es Cassandra García Olea, Miss México 2025? Competirá en Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Who is Cassandra García Olea, Miss Mexico 2025? She will compete in Miss World 2026 |website=SDP Noticias |url=https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/quien-es-cassandra-garcia-olea-miss-mexico-2025-competira-en-miss-mundo-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714050133/https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/quien-es-cassandra-garcia-olea-miss-mexico-2025-competira-en-miss-mundo-2026/|archive-date=14 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Emiliano Zapata |- |{{flagicon|MGL}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhtuul|Bayarsaikhan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=24 Setyembre 2025 |title=“Miss World Mongolia-2026” фестивалийн үндэсний ялагчаар Б.Энхтуул шалгарлаа |url=https://ikon.mn/n/3i1p |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Ikon.mn |language=mn|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429042457/https://ikon.mn/n/3i1p|archive-date=29 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]] |{{sortname|Maša|Vukićević|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Abril 2026 |title=Maša Vukićević sa Cetinja predstavlja Crnu Goru na Izboru za miss svijeta |language=bs |trans-title=Maša Vukićević from Cetinje represents Montenegro at the Miss World Pageant |website=Cafe del Montenegro |url=https://www.cdm.me/zabava/showbiz/masa-vukicevic-sa-cetinja-predstavlja-crnu-goru-na-izboru-za-miss-svijeta/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260802094630/https://www.cdm.me/zabava/showbiz/masa-vukicevic-sa-cetinja-predstavlja-crnu-goru-na-izboru-za-miss-svijeta/|archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |21 |Cetinje |- |{{flagicon|MOZ}} [[Mosambik]] |{{sortname|Arcenia |Quehá|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Agosto 2026 |title=24 African women, 24 stories: Meet Ghana’s Rumzia and the queens taking Africa to Miss World 2026 |url=https://www.pulse.com.gh/story/miss-world-2026-ghana-rumzia-sule-2026082215273299779 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref> |21 |Sofala |- |{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |{{sortname|Han Theint Theint |Aung|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=13 Hulyo 2026 |title=Han Theint Theint Aung Wins Miss World Myanmar 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/han-theint-theint-aung-wins-miss-world-myanmar-2026/articleshow/155090800.cms |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260731161503/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/han-theint-theint-aung-wins-miss-world-myanmar-2026/articleshow/155090800.cms|archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |20 |[[Yangon]] |- |{{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Elly|Aron|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Nghifindaka |first=Lucia |date=2 Pebrero 2026 |title=Elly Aron crowned Miss NGO Namibia 2026 |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/node/114863 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713174853/https://nbcnews.na/node/114863|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Ohangwena |- |{{NPL}} |{{sortname|Luna|Luitel|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Sanskriti Pokharel |date=31 Agosto 2025 |title=Luna Luitel crowned Miss Nepal World 2025 |language=en |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |url-status=live |access-date=21 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902041014/https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |archive-date=2 Setyembre 2025}}</ref> |26 |[[Katmandu]] |- |{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Tamunosoye|Karibi-George|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Miss Bayelsa Crowned Miss World Nigeria 2026 |language=en |website=Silverbird Group |url=https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607061949/https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |26 |Port Harcourt |- |{{Flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] |{{sortname|Belén|Cáceres|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Miss World Nicaragua Belen Cáceres Launches Her Beauty With A Purpose Project, One Smile at a Time |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-nicaragua-belen-cceres-launches-her-beauty-with-a-purpose-project-one-smile-at-a-time/articleshow/154759256.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714030908/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-nicaragua-belen-cceres-launches-her-beauty-with-a-purpose-project-one-smile-at-a-time/articleshow/154759256.cms|archive-date=14 Hulyo 2026}}</ref> |26 |Matagalpa |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Chloe|Robinson|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bao Ngoc's rivals at Miss World have emerged |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608191438/https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |archive-date=8 Hunyo 2026}}</ref> |19 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Holland|Olanda]] |{{sortname|Charlotte|Boonstra|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Reitsma |first=Martin |date=7 Oktubre 2025 |title=Miss World Nederland, Beauty with A Purpose op Kasteel de Wittenburg |language=nl |website=Delft op Zondag |url=https://www.delftopzondag.nl/nieuws/algemeen/108121/miss-world-nederland-beauty-with-a-purpose-op-kasteel-de-witt |url-status=live |access-date=16 Oktubre 2025|trans-title=Miss World Netherlands, Beauty with a Purpose at Castle de Wittenburg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415085704/https://www.delftopzondag.nl/nieuws/algemeen/108121/miss-world-nederland-beauty-with-a-purpose-op-kasteel-de-witt|archive-date=15 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Ang Haya]] |- |{{flagicon|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Aneeqa Jamal|Iqbal|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Hulyo 2026 |title=73 سال بعد عالمی مقابلہ حسن میں پاکستان کی پہلی نمائندگی، انیقہ جمال حصہ لیں گی |language=ur |trans-title=Aniqa Jamal, Pakistan's first representation in a world beauty pageant after 73 years, will participate |website=Express News |url=https://www.express.pk/story/2822316/aniqa-jamal-iqbal-pakistan-first-representation-at-miss-world-2822316 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260716041304/https://www.express.pk/story/2822316/aniqa-jamal-iqbal-pakistan-first-representation-at-miss-world-2822316 |archive-date=16 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Lahore |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Madeline|Miller|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernández |first=Diana |date=16 Hunyo 2026 |title=La modelo Madeline Elena Miller Vergara es la nueva Miss Mundo Panamá 2026 |language=es |trans-title=Model Madeline Elena Miller Vergara is the new Miss World Panama 2026 |website=Ellas |url=https://www.ellas.pa/belleza/la-modelo-madeline-elena-miller-vergara-es-la-nueva-miss-mundo-panama-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260617155346/https://www.ellas.pa/belleza/la-modelo-madeline-elena-miller-vergara-es-la-nueva-miss-mundo-panama-2026/|archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |23 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Ayelén |Pérez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2026 |title=Ayelén Pérez viajó a Vietnam para representarnos en el Miss Mundo 2026 |trans-title=Ayelén Pérez viajó a Vietnam para representarnos en el Miss Mundo 2026 |url=https://www.abc.com.py/gente/2026/08/09/ayelen-perez-viajo-a-vietnam-para-representarnos-en-el-miss-mundo-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809174539/https://www.abc.com.py/gente/2026/08/09/ayelen-perez-viajo-a-vietnam-para-representarnos-en-el-miss-mundo-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=ABC Color |language=es}}</ref> |26 |[[Asuncion]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Josiane|Sciotti|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Josiane Sciotti Wins Miss World Peru 2026 |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061836/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{flagicon|PHI}} [[Miss World Philippines|Pilipinas]] |{{Sortname|Asia Rose|Simpson}}<ref>{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260709162953/https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026|archive-date=9 Hulyo 2026}}</ref> |18 |[[Lungsod Quezon]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Kiia|Huutoniemi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Nobyembre 2025 |title=Huutoniemi Miss World Finland voittoon |language=fi |trans-title=Huutoniemi wins Miss World Finland |website=Ähtärijärven Uutisnuotta |url=https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101071417/https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |archive-date=1 Enero 2026}}</ref> |21 |Jyväskylä |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |{{sortname|Maja|Todd|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Maja Todd została Miss Polonia 2025! Co wiemy o laureatce? |trans-title=Maja Todd is Miss Polonia 2025! What do we know about the winner? |url=https://wloclawek.naszemiasto.pl/maja-todd-zostala-miss-polonia-2025-co-wiemy-o-laureatce/ar/c6p2-27711799 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Włocławek Nasze Miasto |language=pl-PL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810091333/https://wloclawek.naszemiasto.pl/maja-todd-zostala-miss-polonia-2025-co-wiemy-o-laureatce/ar/c6p2-27711799|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |21 |Katowice |- |{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Suil Anyelina|Pagán|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sepúlveda Núñez |first=Bárbara |date=30 Hunyo 2026 |title=Conoce a la nueva Miss Mundo de Puerto Rico 2026: Así comienza el camino de Suil Anyelina Pagán |language=es |trans-title=Meet the new Miss World Puerto Rico 2026: This is how Suil Anyelina Pagán's journey begins |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/magacin/inspiracion-liderazgo/fotogalerias/conoce-a-la-nueva-miss-mundo-de-puerto-rico-2026-asi-comienza-el-camino-de-suil-anyelina-pagan/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260805020155/https://www.elnuevodia.com/magacin/inspiracion-liderazgo/fotogalerias/conoce-a-la-nueva-miss-mundo-de-puerto-rico-2026-asi-comienza-el-camino-de-suil-anyelina-pagan/|archive-date=5 Agosto 2026}}</ref> |21 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Vitória|Babinetchi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Antunes |first=Sandra Catarina |date=30 Hunyo 2026 |title=Jovem de Guimarães é a nova Miss World Portugal e vai representar o país no Vietname |language=pt |trans-title=A young woman from Guimarães is the new Miss World Portugal and will represent the country in Vietnam |website=Braga TV |url=https://bragatv.pt/jovem-de-guimaraes-e-a-nova-miss-world-portugal-e-vai-representar-o-pais-no-vietname/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260704113917/https://bragatv.pt/jovem-de-guimaraes-e-a-nova-miss-world-portugal-e-vai-representar-o-pais-no-vietname/|archive-date=4 Hulyo 2026}}</ref> |22 |Guimarães |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |{{sortname|Indira|Ampiot|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Litaud |first=Emmanuelle |date=18 Mayo 2026 |title=«Déterminée à porter haut les couleurs de notre pays» : Indira Ampiot représentera la France à Miss Monde |language=fr |trans-title="Determined to proudly represent our country": Indira Ampiot will represent France at Miss World |website=TV Magazine |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100201/https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |archive-date=18 Mayo 2026}}</ref> |21 |Basse-Terre |- |'''{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]''' |'''{{sortname|Joheirry|Mola}}'''<ref>{{Cite web |last=Albuez |first=Maholi |date=12 Oktubre 2025 |title=Joheirry Mola es coronada Miss Mundo Dominicana 2025 |trans-title=Joheirry Mola is crowned Miss Mundo Dominicana 2025 |url=https://elnacional.com.do/joheirry-mola-es-coronada-miss-mundo-dominicana/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Nacional |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420172236/https://elnacional.com.do/joheirry-mola-es-coronada-miss-mundo-dominicana/|archive-date=20 Abril 2026}}</ref> |24 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Linda|Górecká|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Soukup |first=Jaroslav |date=3 Mayo 2025 |title=Vítězkou Miss Czech Republic se stala Linda Górecká |trans-title=Linda Górecká was crowned Miss Czech Republic |url=https://www.novinky.cz/clanek/koktejl-vitezkou-miss-czech-republic-2025-se-stala-linda-gorecka-40519702 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novinky |language=cs|archive-url=https://web.archive.org/web/20260408113311/https://www.novinky.cz/clanek/koktejl-vitezkou-miss-czech-republic-2025-se-stala-linda-gorecka-40519702|archive-date=8 Abril 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Adah|Mushibi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Mayo 2026 |title=Dr. Adah Mushibi Was Crowned Miss World Zambia 2026 |url=https://www.missworld.com/news/dr-adah-mushibi-was-crowned-miss-world-zambia-2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260514130042/https://www.missworld.com/news/dr-adah-mushibi-was-crowned-miss-world-zambia-2026 |archive-date=14 Mayo 2026 |access-date=19 Agosto 2026 |website=Miss World |language=en}}</ref> |26 |[[Lusaka]] |- |{{flagicon|SEN}} [[Senegal]] |{{sortname|Fatima |Diop|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=8 Hulyo 2026 |title=Fatoumata Diop portera les couleurs du Sénégal |language=fr |trans-title=Fatoumata Diop will represent Senegal |website=Le Soleil |url=https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260708134715/https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |archive-date=8 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Dakar]] |- |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] |{{sortname|Simona|Manojlović|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Pebrero 2026 |title=One je ponela titulu najlepše! Simona Manojlović je nova mis Srbije! |language=bs |trans-title=She took home the title of most beautiful! Simona Manojlović is the new Miss Serbia! |website=Republika |url=https://www.republika.rs/zabava/estrada/729287/mis-srbije-2026 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260715045033/https://www.republika.rs/zabava/estrada/729287/mis-srbije-2026|archive-date=15 Hulyo 2026}}</ref> |21 |Novi Sad |- |{{flagicon|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Mariyam |Konneh|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Mariyam Lorba Konneh to Represent Sierra Leone at Miss World 2026 |url=https://sierraloaded.sl/lifestyle/mariyam-lorba-konneh-competing-at-miss-world/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Sierraloaded |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722070003/https://sierraloaded.sl/lifestyle/mariyam-lorba-konneh-competing-at-miss-world/|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |21 |[[Freetown]] |- |{{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Brunette|Makanyiso|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=10 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |26 |Chitungwiza |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Aishwarya Nicole|Tan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kannan |first=Yugesh |date=16 Hulyo 2026 |title=Miss World Singapore: Aishwarya Nicole Tan's journey |url=https://www.tabla.com.sg/community/people/aishwarya-nicole-tan-selfie-girl-miss-world-singapore |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Tabla |language=en}}</ref> |22 |[[Singapura]] |- |{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] |{{sortname|Foziya Abdullahi|Garad|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=29 Hunyo 2026 |title=Foziya Abdullahi Garad Wins Miss World Somalia 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/foziya-abdullahi-garad-wins-miss-world-somalia-2026/articleshow/154797612.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061955/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/foziya-abdullahi-garad-wins-miss-world-somalia-2026/articleshow/154797612.cms|archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |21 |[[Mogadishu]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Prathibha|Liyanarachchi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=21 Hunyo 2026 |title=In conversation with Miss World Sri Lanka 2026 Prathibha Liyanaarachchi |url=https://themorning.lk//articles/51TZkbRARIpVJTf9YxNj |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Morning |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713152046/https://www.themorning.lk/articles/51TZkbRARIpVJTf9YxNj|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |27 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |{{sortname|Bianca|Lindström|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Maria Berit Bianca Santos Lindström Wins Miss World Sweden 2026 Crown |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628064744/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |archive-date=28 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Latricia Ian|Sawe|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Maricha |first=Julius |date=1 Mayo 2026 |title=Latricia Sawe: The girl who dreamt of flying, then ruled the runway |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/latricia-sawe-the-girl-who-dreamt-of-flying-then-ruled-the-runway-5442892 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Citizen |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714065515/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/latricia-sawe-the-girl-who-dreamt-of-flying-then-ruled-the-runway-5442892|archive-date=14 Hulyo 2026}}</ref> |24 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Kanteera|Techaphattanakul|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Mayo 2026 |title=งดงามทรงพลัง น้ำผึ้ง กานต์ธีรา คว้ามงมิสเวิลด์-ไทยแลนด์ 2026 พร้อมชิงมงฟ้าที่เวียดนาม ก.ย. นี้ |language=th |trans-title=Beautiful and powerful, Namphueng Kanteera wins the Miss World-Thailand 2026 crown and will compete for the Miss World title in Vietnam this September |website=Thairath |url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510185219/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854#goog_rewarded |archive-date=10 Mayo 2026}}</ref> |25 |Mae Yao |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Romanda |Hombir|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Selisho |first=Kaunda |date=21 Hulyo 2026 |title=Romanda Hombir: Meet SA's Miss World 2026 rep, proud Swati-Zulu-German heritage icon from Mpumalanga |url=https://www.citizen.co.za/lifestyle/romanda-hombir-meet-sas-miss-world-2026-rep-proud-swati-zulu-german-heritage-icon-from-mpumalanga/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=The Citizen |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722152500/https://www.citizen.co.za/lifestyle/romanda-hombir-meet-sas-miss-world-2026-rep-proud-swati-zulu-german-heritage-icon-from-mpumalanga/|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |27 |Mpumalanga |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Min-seo|Cha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Nam |first=Duy |date=9 Marso 2026 |title=Nhan sắc đối thủ của Bảo Ngọc gây tranh cãi |trans-title=The beauty of Bao Ngoc's rival sparks controversy |url=https://tienphong.vn/nhan-sac-doi-thu-cua-bao-ngoc-gay-tranh-cai-post1825522.tpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20260421104231/https://tienphong.vn/nhan-sac-doi-thu-cua-bao-ngoc-gay-tranh-cai-post1825522.tpo |archive-date=21 Abril 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> |20 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|South Sudan}} [[Timog Sudan]] |{{sortname|Nyandeng Kerubino|Kuanyin Bol|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=14 Hulyo 2026 |title=Nyandeng Kerubino Kuanyin Bol Officially Announced as Miss World South Sudan 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/nyandeng-kerubino-kuanyin-bol-officially-announced-as-miss-world-south-sudan-2026/articleshow/155091040.cms |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810095539/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/nyandeng-kerubino-kuanyin-bol-officially-announced-as-miss-world-south-sudan-2026/articleshow/155091040.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |– |[[Juba]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Georgia-Lee|Gill|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=9 Disyembre 2025 |title=Georgia-Lee is Miss World T&T |language=en |website=Trinidad Express Newspapers |url=https://trinidadexpress.com/news/local/georgia-lee-is-miss-world-t-t/article_6dc15b78-2e2c-452d-88d9-27c8121a4d3f.html |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260716034956/https://trinidadexpress.com/news/local/georgia-lee-is-miss-world-t-t/article_6dc15b78-2e2c-452d-88d9-27c8121a4d3f.html|archive-date=16 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Arima |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Ignacia|Fernández|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Valdez |first=Cynthia |date=10 Nobyembre 2025 |title=Ignacia Fernández, la nueva Miss Mundo Chile que ganó la corona a ritmo de death metal |language=es |trans-title=Ignacia Fernández, the new Miss World Chile who won the crown to the rhythm of death metal |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112193727/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal/ |archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |27 |Las Condes |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Yifei|Dong|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Miss World China Dong Yifei Empowers Children in Remote Communities Through Arts Education |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-china-dong-yifei-empowers-children-in-remote-communities-through-arts-education/articleshow/154947645.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810100223/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-china-dong-yifei-empowers-children-in-remote-communities-through-arts-education/articleshow/154947645.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |26 |[[Qiqihar]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Sıla|Saraydemir|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2025 |title=New Azra Akın! Who is Sıla Saraydemir, the 2025 Miss Turkey? |language=en |website=Haberler |url=https://en.haberler.com/new-azra-akin-who-is-sila-saraydemir-the-2025-miss-19374446/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720231227/https://en.haberler.com/new-azra-akin-who-is-sila-saraydemir-the-2025-miss-19374446/|archive-date=20 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Elle|Muhoza|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Setyembre 2025 |title=Who is Miss Uganda 2025, Elle Trivia Muhoza? |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29907/entertainment/who-is-miss-uganda-2025-elle-trivia-muhoza |access-date=25 Setyembre 2025 |website=The New Times |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810100837/https://www.newtimes.co.rw/article/29907/entertainment/who-is-miss-uganda-2025-elle-trivia-muhoza|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |22 |Bukomansimbi |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Valeriia|Lisovska|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Zelenetska |first=Vita |date=14 Disyembre 2025 |title=18-year-old Odesa resident Valeriia Lisovska received the crown of "Miss Ukraine - 2025" |language=en |website=Ukrainian National News |url=https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214143950/https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |archive-date=14 Disyembre 2025}}</ref> |18 |[[Odessa]] |- |{{flagicon|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Janka|Végvári|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Végvári Janka lett a Miss World Hungary győztese |trans-title=Here is the beautiful winner! Janka Végvári became the winner of Miss World Hungary |url=https://www.blikk.hu/galeria/miss-world-hungary-gyoztes/w2pggc7 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Blikk |language=hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430093750/https://www.blikk.hu/galeria/miss-world-hungary-gyoztes/w2pggc7|archive-date=30 Abril 2026}}</ref> |18 |Mosonmagyaróvár |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missworld.com/}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] gv82llstt46452xjj9jobh6k3x5xiuz 0 335325 2227329 2198084 2026-09-22T00:53:05Z JWilz12345 77302 2227329 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Pebrero 12, 2009 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga panukala sa regulasyon === === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng DICT ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] 7yqsmcxkhidktvvdrn31r4v6wgtjzka 2227330 2227329 2026-09-22T00:57:01Z JWilz12345 77302 2227330 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Enero 7, 2014 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga panukala sa regulasyon === === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng DICT ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] ap5mqk8zu5u5hepjwci6j5qpsqmu2qp 2227336 2227330 2026-09-22T01:10:18Z JWilz12345 77302 /* Pagbabawal sa mga menor de-edad */ isinapanahon 2227336 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Enero 7, 2014 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga panukala sa regulasyon === === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng DICT ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> Muling nabuhay ang mga pamanawagan na ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga menor de-edad matapos ang insidente ng [[pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]], at nagmungkahi rin ang mga mambabatas na magpatupad ng sapilitang pagpapatunay ng edad ng mga tagagamit sa mga larong onlayn na "marahas at angkop lamang sa mga nasa hustong gulang."<ref>{{cite news |url=https://manilastandard.net/news/314756937/16-under-social-media-ban-pushed-anew-review-of-policies-urged.html |title=16-under social media ban pushed; review of policies urged |date=Hunyo 24, 2026 |last1=Superable |first1=Ram |last2=Zurbano |first2=Joel |last3=Cruz |first3=Maricel |last4=Barcelo |first4=Vito |work=Manila Standard |access-date=Hunyo 24, 2026}}</ref> Muling umusbong ang mga panukalang ito pagkaraan ng naganap na [[pamamaril sa paaralan sa Zamboanga noong 2026]] na ikinasawi ng isang biktima at ng suspek na kapuwang menor de-edad,<ref>{{cite news |url=https://tribune.net.ph/2026/08/19/ateneo-zamboanga-shooting-spurs-senate-push-to-ban-social-media-for-minors |title=Ateneo Zamboanga spurs Senate push |last=Oliquino |first=Edjen |work=Daily Tribune |date=Agosto 19, 2026 |access-date=Agosto 20, 2026}}</ref> pati na rin matapos ang [[pamamaril sa paaralan sa Timog Cotabato noong 2026]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1003140/dilg-s-remulla-seeks-limits-on-children-s-social-media-use-access-to-violent-sites/story/ |title=DILG's Remulla seeks limits on children's social media use, access to violent sites |date=Setyembre 21, 2026 |last=Rita |first=Joviland |website=GMA News |access-date=Setyembre 22, 2026}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] 74fps5u9qcrgbgo8xg3mh6fa7agkebs 2227480 2227336 2026-09-22T03:25:13Z JWilz12345 77302 /* Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit */ isinapanahon 2227480 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Enero 7, 2014 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga panukala sa regulasyon === === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng DICT ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> Muling nabuhay ang mga pamanawagan na ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga menor de-edad matapos ang insidente ng [[pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]], at nagmungkahi rin ang mga mambabatas na magpatupad ng sapilitang pagpapatunay ng edad ng mga tagagamit sa mga larong onlayn na "marahas at angkop lamang sa mga nasa hustong gulang."<ref>{{cite news |url=https://manilastandard.net/news/314756937/16-under-social-media-ban-pushed-anew-review-of-policies-urged.html |title=16-under social media ban pushed; review of policies urged |date=Hunyo 24, 2026 |last1=Superable |first1=Ram |last2=Zurbano |first2=Joel |last3=Cruz |first3=Maricel |last4=Barcelo |first4=Vito |work=Manila Standard |access-date=Hunyo 24, 2026}}</ref> Muling umusbong ang mga panukalang ito pagkaraan ng naganap na [[pamamaril sa paaralan sa Zamboanga noong 2026]] na ikinasawi ng isang biktima at ng suspek na kapuwang menor de-edad,<ref>{{cite news |url=https://tribune.net.ph/2026/08/19/ateneo-zamboanga-shooting-spurs-senate-push-to-ban-social-media-for-minors |title=Ateneo Zamboanga spurs Senate push |last=Oliquino |first=Edjen |work=Daily Tribune |date=Agosto 19, 2026 |access-date=Agosto 20, 2026}}</ref> pati na rin matapos ang [[pamamaril sa paaralan sa Timog Cotabato noong 2026]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1003140/dilg-s-remulla-seeks-limits-on-children-s-social-media-use-access-to-violent-sites/story/ |title=DILG's Remulla seeks limits on children's social media use, access to violent sites |date=Setyembre 21, 2026 |last=Rita |first=Joviland |website=GMA News |access-date=Setyembre 22, 2026}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> Sinabi ng DICT noong ika-1 ng Setyembre 2026, na iaatas nila sa [[Meta Platforms]] na isama ang [[Pambansang Pagkakakilanlan ng Pilipinas]] (''PhilSys ID'') sa pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng kanilang mga tagagamit sa kanilang mga plataporma, na kinabibilangan ng Facebook, Messenger, Instagram, WhatsApp, at Threads, sa paraang katulad ng hakbang na ipinangakong ipatutupad ng [[Roblox]]. Iginiit ni Kalihim Henry Aguda ng DICT na hindi na magagawa ng mga kriminal na magtago ng kanilang mga pagkakakilanlan tuwing "gumagawa" sila ng "isang bagay na ilegal" kapag ipinatupad na ang pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit. Ikinatwiran niyang naging "mahirap" na ang "pagpapatungkol." Iginiit niyang makatutulong ng maagap na mga hakbang na ito ang pag-iwas sa mga pamunuan ng mga hatirang pangmadla na maharap sa inaasahang mga reklamo tulad ng mga kasong kinakaharap ng Meta sa Estados Unidos. Ipinanukala rin ng DICT ang "mas mahigpit na mga alituntunin" sa [[Discord]], na ayon sa kanila ay "isang hindi binabantayan o naka-''encrypt'' na ''messaging space'' na naiulat na ginagamit sa radikalisasyon."<ref name=Delizo20260901>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/9/1/philippines-urges-meta-to-require-national-id-for-social-media-accounts-1747 |title=Philippines urges Meta to require national ID for social media accounts |last=Delizo |first=Michael |website=ABS-CBN News |date=Setyembre 1, 2026 |access-date=Setyembre 1, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] 1wwcyld47lzcgohapysbl2mxiwoiuxv 2227481 2227480 2026-09-22T03:25:49Z JWilz12345 77302 2227481 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Enero 7, 2014 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga panukala sa regulasyon === === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> Muling nabuhay ang mga pamanawagan na ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga menor de-edad matapos ang insidente ng [[pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]], at nagmungkahi rin ang mga mambabatas na magpatupad ng sapilitang pagpapatunay ng edad ng mga tagagamit sa mga larong onlayn na "marahas at angkop lamang sa mga nasa hustong gulang."<ref>{{cite news |url=https://manilastandard.net/news/314756937/16-under-social-media-ban-pushed-anew-review-of-policies-urged.html |title=16-under social media ban pushed; review of policies urged |date=Hunyo 24, 2026 |last1=Superable |first1=Ram |last2=Zurbano |first2=Joel |last3=Cruz |first3=Maricel |last4=Barcelo |first4=Vito |work=Manila Standard |access-date=Hunyo 24, 2026}}</ref> Muling umusbong ang mga panukalang ito pagkaraan ng naganap na [[pamamaril sa paaralan sa Zamboanga noong 2026]] na ikinasawi ng isang biktima at ng suspek na kapuwang menor de-edad,<ref>{{cite news |url=https://tribune.net.ph/2026/08/19/ateneo-zamboanga-shooting-spurs-senate-push-to-ban-social-media-for-minors |title=Ateneo Zamboanga spurs Senate push |last=Oliquino |first=Edjen |work=Daily Tribune |date=Agosto 19, 2026 |access-date=Agosto 20, 2026}}</ref> pati na rin matapos ang [[pamamaril sa paaralan sa Timog Cotabato noong 2026]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1003140/dilg-s-remulla-seeks-limits-on-children-s-social-media-use-access-to-violent-sites/story/ |title=DILG's Remulla seeks limits on children's social media use, access to violent sites |date=Setyembre 21, 2026 |last=Rita |first=Joviland |website=GMA News |access-date=Setyembre 22, 2026}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> Sinabi ng DICT noong ika-1 ng Setyembre 2026, na iaatas nila sa [[Meta Platforms]] na isama ang [[Pambansang Pagkakakilanlan ng Pilipinas]] (''PhilSys ID'') sa pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng kanilang mga tagagamit sa kanilang mga plataporma, na kinabibilangan ng Facebook, Messenger, Instagram, WhatsApp, at Threads, sa paraang katulad ng hakbang na ipinangakong ipatutupad ng [[Roblox]]. Iginiit ni Kalihim Henry Aguda ng DICT na hindi na magagawa ng mga kriminal na magtago ng kanilang mga pagkakakilanlan tuwing "gumagawa" sila ng "isang bagay na ilegal" kapag ipinatupad na ang pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit. Ikinatwiran niyang naging "mahirap" na ang "pagpapatungkol." Iginiit niyang makatutulong ng maagap na mga hakbang na ito ang pag-iwas sa mga pamunuan ng mga hatirang pangmadla na maharap sa inaasahang mga reklamo tulad ng mga kasong kinakaharap ng Meta sa Estados Unidos. Ipinanukala rin ng DICT ang "mas mahigpit na mga alituntunin" sa [[Discord]], na ayon sa kanila ay "isang hindi binabantayan o naka-''encrypt'' na ''messaging space'' na naiulat na ginagamit sa radikalisasyon."<ref name=Delizo20260901>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/9/1/philippines-urges-meta-to-require-national-id-for-social-media-accounts-1747 |title=Philippines urges Meta to require national ID for social media accounts |last=Delizo |first=Michael |website=ABS-CBN News |date=Setyembre 1, 2026 |access-date=Setyembre 1, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] 5419cogcdbx3swpwhfj9ne3wsmwhaom 2227620 2227481 2026-09-22T10:06:45Z JWilz12345 77302 stray empty section inalis 2227620 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Enero 7, 2014 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> Muling nabuhay ang mga pamanawagan na ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga menor de-edad matapos ang insidente ng [[pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]], at nagmungkahi rin ang mga mambabatas na magpatupad ng sapilitang pagpapatunay ng edad ng mga tagagamit sa mga larong onlayn na "marahas at angkop lamang sa mga nasa hustong gulang."<ref>{{cite news |url=https://manilastandard.net/news/314756937/16-under-social-media-ban-pushed-anew-review-of-policies-urged.html |title=16-under social media ban pushed; review of policies urged |date=Hunyo 24, 2026 |last1=Superable |first1=Ram |last2=Zurbano |first2=Joel |last3=Cruz |first3=Maricel |last4=Barcelo |first4=Vito |work=Manila Standard |access-date=Hunyo 24, 2026}}</ref> Muling umusbong ang mga panukalang ito pagkaraan ng naganap na [[pamamaril sa paaralan sa Zamboanga noong 2026]] na ikinasawi ng isang biktima at ng suspek na kapuwang menor de-edad,<ref>{{cite news |url=https://tribune.net.ph/2026/08/19/ateneo-zamboanga-shooting-spurs-senate-push-to-ban-social-media-for-minors |title=Ateneo Zamboanga spurs Senate push |last=Oliquino |first=Edjen |work=Daily Tribune |date=Agosto 19, 2026 |access-date=Agosto 20, 2026}}</ref> pati na rin matapos ang [[pamamaril sa paaralan sa Timog Cotabato noong 2026]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1003140/dilg-s-remulla-seeks-limits-on-children-s-social-media-use-access-to-violent-sites/story/ |title=DILG's Remulla seeks limits on children's social media use, access to violent sites |date=Setyembre 21, 2026 |last=Rita |first=Joviland |website=GMA News |access-date=Setyembre 22, 2026}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> Sinabi ng DICT noong ika-1 ng Setyembre 2026, na iaatas nila sa [[Meta Platforms]] na isama ang [[Pambansang Pagkakakilanlan ng Pilipinas]] (''PhilSys ID'') sa pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng kanilang mga tagagamit sa kanilang mga plataporma, na kinabibilangan ng Facebook, Messenger, Instagram, WhatsApp, at Threads, sa paraang katulad ng hakbang na ipinangakong ipatutupad ng [[Roblox]]. Iginiit ni Kalihim Henry Aguda ng DICT na hindi na magagawa ng mga kriminal na magtago ng kanilang mga pagkakakilanlan tuwing "gumagawa" sila ng "isang bagay na ilegal" kapag ipinatupad na ang pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit. Ikinatwiran niyang naging "mahirap" na ang "pagpapatungkol." Iginiit niyang makatutulong ng maagap na mga hakbang na ito ang pag-iwas sa mga pamunuan ng mga hatirang pangmadla na maharap sa inaasahang mga reklamo tulad ng mga kasong kinakaharap ng Meta sa Estados Unidos. Ipinanukala rin ng DICT ang "mas mahigpit na mga alituntunin" sa [[Discord]], na ayon sa kanila ay "isang hindi binabantayan o naka-''encrypt'' na ''messaging space'' na naiulat na ginagamit sa radikalisasyon."<ref name=Delizo20260901>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/9/1/philippines-urges-meta-to-require-national-id-for-social-media-accounts-1747 |title=Philippines urges Meta to require national ID for social media accounts |last=Delizo |first=Michael |website=ABS-CBN News |date=Setyembre 1, 2026 |access-date=Setyembre 1, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] sad2ptn8a8ltyjmlnezcctpibiid58o 2227645 2227620 2026-09-22T10:49:11Z JWilz12345 77302 /* Mga usapin */ isinapanahon 2227645 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Internet café in Brgy. San Jose, Luzon.jpg|thumb|300x300px|Mga suki ng isang ''internet café'' na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.]] Isa ang '''''[[Social networking service|social networking]]''''' sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa [[World Wide Web|web]] sa '''[[Pilipinas]]''', kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang [[Tagagamit (pagkukuwenta)|tagagamit]] ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa [[hatirang pangmadla]] na nakabatay sa web, tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], [[Snapchat]], at [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]]. Naging malawak ang paggamit ng mga ''social networking website'' sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("''The Social Media Capital of the World''"),<ref name=":0">{{Cite news |last=Mateo |first=Janvic |title=Philippines still world's social media capital – study |publisher=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/02/03/1784052/philippines-still-worlds-social-media-capital-study/ |access-date=Enero 11, 2020}}</ref> at naging bahagi na rin ng [[kalinangan sa Internet]] ng mga Pilipino ang paggamit ng mga ''social networking website''. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang [[Paggamit ng mga social networking website sa mga pagsisiyasat|makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal]]. == Kasaysayan == Isa sa mga unang websayt sa ''social networking'' sa ''World Wide Web'' ang [[Friendster]] nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa [[Estados Unidos]] noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor.<ref name="Wall">{{Cite news |last=Rivlin |first=Gary |date=Oktubre 15, 2006 |title=Wallflower at the Web Party |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=all |access-date=Hunyo 24, 2008}}</ref> Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa [[Timog-silangang Asya]], simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng ''web traffic'' ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=http://mediashift.org/2007/06/orkut-friendster-get-second-chance-overseas166/ |access-date=Hunyo 11, 2024 |website=MediaShift |language=en}}</ref> Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang [[Pilipinong Amerikano|Pilipinang Amerikan]]ang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa ''marketing'' at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.<ref name="Second">{{Cite web |date=Hunyo 15, 2007 |title=Orkut, Friendster Get Second Chance Overseas |url=https://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620225028/http://www.pbs.org/mediashift/2007/06/try_try_againorkut_friendster.html |archive-date=Hunyo 20, 2007 |access-date=Hunyo 22, 2008 |publisher=PBS.org}}</ref> == Estadistika == Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "''Power to the People – Wave3''", ang Pilipinas bilang "kabisera ng ''social networking'' sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang ''social network''. Itinuturing din silang mga nangunguna sa [[pagkarga]] ng mga [[retrato]] at panonood ng mga [[video sa Internet]], habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng [[blog]] at nagkakarga ng mga video.<ref name="Power">{{Cite web |date=Marso 2008 |title=Power to the People: Social Media Tracker, Wave3 |url=http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921002044/http://www.universalmccann.com/Assets/wave_3_20080403093750.pdf |archive-date=Setyembre 21, 2008 |access-date=Mayo 11, 2013 |publisher=Universal McCann}}</ref><ref name="Capital">{{Cite news |last=Liao |first=Jerry |date=Mayo 20, 2008 |title=The Philippines – Social Networking Capital of the World |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011094639/http://www.mb.com.ph/issues/2008/05/20/TECH20080520124703.html |archive-date=Oktubre 11, 2008}}</ref> === Friendster === Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng [[Internet]] ang bumibisita sa isang ''social networking'' na websayt kahit minsan sa isang buwan.<ref name="Higher">{{Cite news |last=Yazon |first=Giovanni Paolo |date=Marso 31, 2007 |title=Social networking to the higher level |publisher=Manila Standard Today |url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife6_mar31_2007 |access-date=Hunyo 23, 2008}}</ref> Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa [[Indonesya]], ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet.<ref name="Asia">{{Cite news |last=Ling |first=Woo Liu |date=Enero 29, 2008 |title=Friendster Moves to Asia |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207102729/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1707760,00.html |archive-date=Pebrero 7, 2008}}</ref> Sinabi ng pangalawang pangulo sa ''global marketing'' ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.<ref name="Prolific">{{Cite news |last=Salazar |first=Tessa |date=Hunyo 22, 2008 |title=Filipinos are prolific, go and Multiply |pages=A1, A10 |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |access-date=Hunyo 23, 2008 |archive-url=https://archive.today/20140107041751/http://web.archive.org/web/20090212151719/archive.inquirer.net/view.php?db=1&story_id=144061 |archive-date=Enero 7, 2014 |url-status=dead}}</ref> === Multiply=== Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at [[Brasil]]. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.<ref name="Prolific"/> Animnapung porsiyento ng mga Pilipinong tagagamit ng Multiply ay babae, habang pitumpung porsiyento ay wala pang 25 taong gulang. Kung ihahambing, nasa pagitan ng edad na 16 at 30 taong gulang ang mga Pilipinong tagagamit ng Friendster; 55 porsiyento sa kanila ay babae.<ref name="Prolific" /> === Facebook === Inihayag ng ''Digital 2020'', isang ulat ng We Are Social na nakahimpil sa [[Londres]], na ang [[Facebook]] ang pinakasikat na plataporma sa hatirang pangmadla sa Pilipinas, na ginagamit ng 96 porsiyento ng mga gumagamit ng Internet sa bansa. Sinundan ito ng [[YouTube]] (95 porsiyento) at ng [[Messenger]] ng Facebook (89 porsiyento).<ref name=":1">{{Cite web |last=Inquirer |first=Philippine Daily |date=Setyembre 30, 2020 |title=In The Know: Facebook in PH |url=https://newsinfo.inquirer.net/1341781/in-the-know-facebook-in-ph |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang ''social networking'' na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa ''e-commerce'' upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook.<ref name=":1"/> === TikTok === Ikawalo ang Pilipinas sa nangungunang mga bansa na may tinatayang mga pinakamaraming tagagamit sa [[TikTok]] ayon sa pandaigdigang estadistika noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Baclig |first=Cristina Eloisa |date=Marso 30, 2023 |title=PH among most TikTok-crazed countries in the world |url=https://newsinfo.inquirer.net/1750258/ph-among-most-tiktok-crazed-countries-in-the-world |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Ferreras |first=Vince Angelo |date=Enero 28, 2025 |title=How will the TikTok ban in the US affect users in PH, other countries? |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/934329/how-will-the-tiktok-ban-in-the-us-affect-users-in-ph-other-countries/story/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> == Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino == Mababakas ang katanyagan ng ''social networking'' sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng [[nepotismo]], paboritismo, at pakikipagkaibigan.<ref name="Second"/> Malawak ang paggamit ng mga plataporma sa ''social networking'' sa Pilipinas. Ginamit ito upang itaguyod ang mga programa sa telebisyon tulad ng ''[[Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus]]'' kalakip ang dalawang ''profile'' nito sa Multiply. Nagpaskil ang isang kompanya ng [[call center]] ng tala ng mga bakanteng trabaho sa kanilang pampamayanang websayt sa Multiply, at nakahikayat sila ng mga rekrut.<ref name="Top">{{Cite news |last=Dizon |first=David |date=Hunyo 19, 2005 |title=Filipinos are top Multiply users |publisher=ABS-CBNNews.com |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130628092357/http://www.abs-cbnnews.com/nation/06/19/08/filipinos-are-top-multiply-users |archive-date=Hunyo 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2007|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007]] nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si [[Francis Escudero]] ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit.<ref name="Chiz">{{Cite news |date=Pebrero 26, 2007 |title=Chiz Escudero campaigns in cyberspace |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005703/http://www.mb.com.ph/issues/2007/02/26/INFO2007022688089.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.<ref name="Second"/> Magmula noon, gumawa ng kanilang pansariling mga profile sa Friendster ang mga celebrity at politiko upang makipagtalastasan sa kanilang mga tagasunod at nasasakupan.<ref name="Stars">{{Cite news |last=Marinay |first=Manny B. |date=Enero 31, 2009 |title=Stars use Friendster's Fan Profiles to reach out to fans |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924012738/http://www.mb.com.ph/issues/2008/01/31/ENTR20080131115775.html |archive-date=Setyembre 24, 2008}}</ref> Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa [[Lungsod ng Cebu]] ang mga suspek sa [[pagnanakaw]] at [[pagpatay]] sa isang babaeng estudyante sa [[narsing]] noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek.<ref name="Arrest">{{Cite news |last=Mosqueda |first=Mars Jr. W |date=Marso 11, 2008 |title=Internet used to identify killers of nursing student |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001504/http://www.mb.com.ph/issues/2008/03/11/PROV20080311119134.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Samantala, dinakip ng [[Distritong Pampulisya ng Maynila]] ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa ''guest relations'' sa [[Tondo, Maynila|Tondo]] noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.<ref name="Gro">{{Cite news |last=Malayo |first=Natalie Jane M |date=Enero 16, 2007 |title=Suspect in killing of two GROs arrested |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929075156/http://www.mb.com.ph/issues/2007/01/16/MTNN2007011684762.html |archive-date=Setyembre 29, 2008}}</ref> Pinagmumulan na rin ng mga malalaking [[alitan sa Internet]] ang mga ''social network'', at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at [[Mon Confiado]] laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.<ref name="Hatester">{{Cite news |last=Sadiri |first=Walden |date=Hunyo 3, 2007 |title=Ynez-Juliana feud turns Friendster to "Hatester?" |publisher=Manila Bulletin |url=http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |access-date=Mayo 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212002039/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/03/SPRT2007060395116.html |archive-date=Pebrero 12, 2009}}</ref> Naglunsad ang noo'y [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]] na si [[Gilberto Teodoro]] ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng [[YouTube]] at [[Facebook]], para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si [[Benigno Aquino III]].<ref name="Elections">{{Cite web |last=Manglaus |first=Roni |date=Disyembre 10, 2010 |title=Using Social Media Marketing to Win Elections in the Philippines |url=http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |access-date=Mayo 11, 2013 |website=Pulyetos |archive-url=https://archive.today/20131004132903/http://www.pulyetos.com/social-media-marketing-and-philippine-politics/ |archive-date=Oktubre 4, 2013 |url-status=dead}}</ref> Batay sa ''Digital News Report'' (DNR) ng [[Reuters Institute for the Study of Journalism|Suriang Reuters]] noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Yvonne T. |date=Hunyo 17, 2024 |title=Facebook, other traditional socmed platforms wane as news sources in PH — Digital News Report 2024 |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/06/17/2363511/facebook-other-traditional-socmed-platforms-wane-news-sources-ph-digital-news-report-2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Digital News Report 2024 {{!}} Reuters Institute for the Study of Journalism |url=https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024 |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=reutersinstitute.politics.ox.ac.uk |language=en}}</ref> == Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman == Bagaman hindi tahasang nakasaad sa ''Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya'', na ipinahayag ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.<ref name="SC22c">{{Cite news |last=Yumol |first=David Tristan |date=Hunyo 17, 2022 |title=SC: Photos and messages obtained by private persons from Facebook Messenger can be used as court evidence |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |url-status=dead |access-date=Hunyo 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617115139/https://www.cnnphilippines.com/news/2022/6/17/SC-on-Facebook-Messenger-chats-court-evidence.html |archive-date=Hunyo 17, 2022}}</ref> Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman.<ref name="SC22gn">{{Cite news |last=Santos |first=Jamil |date=Hunyo 18, 2022 |title=SC: Photos, messages on social media can be evidence in court |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/835308/sc-photos-messages-on-social-media-can-be-evidence-in-court/story/ |access-date=Hunyo 19, 2022}}</ref> Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang ''chat thread'' mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang [[karapatan sa privacy]]. Ipinagtibay nito ang hatol ng [[Hukuman ng Apelasyon]] laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.<ref name="SC22c"/><ref name="SC22gn" /> Bukod diyan, pinahihintulutan ng Batas Republika Blg. 10173 o ang Batas sa Privacy ng Datos ang pagproseso ng pansariling impormasyon, kapagka gagamitin ito upang matukoy ang pangkriminal na pananagutan.<ref name="SC22c"/> Sa kasong ito, winika ng hukuman na hindi naaangkop sa akusado ang mga paghihigpit sa paggamit ng datos sa ilalim ng batas.<ref name="SC22gn"/> == Mga usapin == Pinuna ni [[Christine Gambito]], Pilipinang Amerikanang aktres at komedyante na kilala rin bilang "HappySlip", ang Friendster dahil sa inilarawan niyang "hindi naaangkop na mga patalastas" na lumabas sa kaniyang profile. Nagpaskil siya ng mensahe sa ''bulletin board'' ng websayt na naghahayag sa kaniyang mga tagahanga na pinag-isipan niyang burahin ang kaniyang akawnt. Nauna na niyang binura ang kaniyang akawnt sa [[MySpace]] bilang pagtutol sa mga onlayn na patalastas na pinapaandar ng [[Google]] at tinuringan niyang "sumasalungat nang tahasan sa tatak ng HappySlip at lubusang lumilihis sa paglalarawan ng kababaihang Pilipino." Tahasang binatikos niya ang pagpaskil ng mga patalastas ng mga [[Pakikipag-date sa Internet|websayt sa pakikipag-''date'']] na buhat sa ibang bansa na diumano ay pinupunterya sa mga Pilipina.<ref name="Happy">{{Cite news |last=Oliva |first=Erwin |date=Hunyo 13, 2008 |title=Happy Slip unhappy with "inappropriate" ads on Friendster |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221174539/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080613-142434/Happy-Slip-unhappy-with-inappropriate-ads-on-Friendster |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] na si Heneral Avelino Razon ang [[Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen]] (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."<ref name="Razon">{{Cite news |last=Alberto |first=Thea |date=Enero 17, 2008 |title=Razon not amused by "Friendster account" |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |access-date=Hunyo 24, 2008 |archive-url=https://archive.today/20130221160754/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/infotech/view/20080117-113057/Razon-not-amused-by-Friendster-account |archive-date=Pebrero 21, 2013 |url-status=dead}}</ref> Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng [[Pag-spam|spam]] na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang [[JPEG]] sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may ''thumbnail'' ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-''[[drive-by download]]'' ng [[malware]] gaya ng ''[[Koobface]] worm''. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga ''[[Internet café]]'', lubhang mapanganib ang gayong mga ''social engineering attack''. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.<ref>{{cite web |url=http://friendstertips.wordpress.com/2008/12/31/how-to-stop-friendster-spam/ |title=How to stop Friendster spam |date=Disyembre 31, 2008 |author=Mus |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |title=YouTube Virus? Spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305133454/http://bukaspalad.com/board/showthread.php?t=4844 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |title=YouTube Virus (?) spreading thru Friendster |access-date=2025-08-02 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://archive.today/20120713082218/http://coolbusteratyourservice.blogspot.com/2008/12/yuotube-virus-spreading-thru-friendster.html |url-status=dead }}</ref> === Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica === Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na [[Cambridge Analytica]] sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) kay [[Mark Zuckerberg]], punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |date=Abril 14, 2018 |title=Philippines Investigating Facebook Over Data-Mining |url=https://www.voanews.com/a/philippines-investigating-facebook-data-mining/4346883.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Voice of America |language=en}}</ref> Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si [[Christopher Wylie]] sa panayam sa [[Rappler]], madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Occeñola |first=Paige |date=Setyembre 10, 2019 |title=Exclusive: PH was Cambridge Analytica's 'petri dish' – whistle-blower Christopher Wylie |url=https://www.rappler.com/technology/social-media/239606-cambridge-analytica-philippines-online-propaganda-christopher-wylie/ |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> === Pekeng balita at maling impormasyon === May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook.<ref>{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=Oktubre 9, 2018 |title=Soldiers in Facebook’s War on Fake News Are Feeling Overrun |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/09/business/facebook-philippines-rappler-fake-news.html |access-date=Hunyo 3, 2025 |issn=0362-4331}}</ref> Ginamit ni dating Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Recode |date=Disyembre 8, 2017 |title=Recode Daily: How the Chinese and Philippine governments are weaponizing social media against their citizens |url=https://www.vox.com/2017/12/8/16749334/wechat-facebook-china-philippine-government-weaponizing-social-media-wildfires-waze-franken |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=Mayo 7, 2022 |title=Philippines election: 'Politicians hire me to spread fake stories' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-61339293 |access-date=Hunyo 3, 2025}}</ref> Tinulungan ng [[SCL Group]] (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.<ref>{{Cite web |date=Abril 4, 2018 |title=How Cambridge Analytica’s parent helped Duterte win 2016 election |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2140303/how-cambridge-analyticas-parent-company-helped-man-action |access-date=Hunyo 3, 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> === Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla === Noong Hulyo 2011, lumikha ang [[GMA Network]] ng kampanyang ''Think Before You Click'' ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "[http://www.rappler.com/views/143975-no-place-for-hate-change-comes-to-rappler-comments-thread #NoPlaceForHate]" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn. === Mga ''deepfake'' === Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim [[Henry Aguda]] ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng [[Meta Platforms]] na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga ''content moderation team'' sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng ''[[deepfake]]'' upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa ''disinformation''. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa [[DZBB-AM]] na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.<ref>{{Cite news |last=Baizas |first=Gaby |date=July 18, 2025 |title=DICT urges Zuckerberg to address fake news, deepfakes on Facebook |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/technology/dict-urges-mark-zuckerberg-address-fake-news-deepfakes-facebook/ |access-date=July 28, 2025}}</ref> === Privacy ng datos === Noong Setyembre 22, 2026, pinuna ng [[Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon]] (NPC) ang [[Meta Platforms]], [[Roblox Corporation]], [[Discord Inc.]], at [[Reddit Inc.]] dahil sa kanilang kabiguan sa pagtalima sa mga patakaran hinggil sa pagpaparehistro tulad ng mga alituntunin ng Batas sa Data Privacy noong 2012 at ng NPC Circular 16-03. Susuriin ng ahensiya kung paano pinapanatili ng mga platapormang ito ang "mahigpit na mga patakaran sa pagpaparehistro, katapatan, mga karapatan ng mga subject sa datos, pananagutan, at mga pisikal at teknikal na pananggalang sa seguridad." Nagpadala ang NPC ng mga ''[[show cause order]]'' na humihingi ng mga paliwanag mula sa mga kompanya. Binigyang-diin din ng ahensiya na isang "pinagsasaluhang pananagutan" ang pagtiyak ng kaligtasan ng mga bata sa mga platapormang onlayn, sa pagitan ng mga kompanyang panteknolohiya, mga tagapagturo, mga magulang, at pamahalaan.<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/9/22/privacy-watchdog-issues-show-cause-to-meta-reddit-roblox-discord-1644 |title=Privacy watchdog issues show cause to Meta, Reddit, Roblox, Discord |date=Setyembre 22, 2026 |last=Fuentes |first=Arthur |website=ABS-CBN News |access-date=Setyembre 22, 2026}}</ref> == Mga panukala sa regulasyon == Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 ([[Batas sa Pagpaparehistro ng SIM]]) noong 2022.<ref name="PHRappler">{{Cite news |last=Rivas |first=Ralf |date=Oktubre 22, 2022 |title=Marcos signs SIM Card Registration Act. Will it really stop scammers? |publisher=Rappler |url=https://www.rappler.com/business/marcos-jr-signs-sim-card-registration-act-will-really-stop-scammers/ |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang [[kalayaan sa pananalita]] at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino.<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |date=Pebrero 7, 2022 |title='Real name' social media registration seen to risk free speech, privacy and identity |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/02/07/2159205/real-name-social-media-registration-seen-risk-free-speech-privacy-and-identity |access-date=Pebrero 11, 2025}}</ref> Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.<ref name="PHRappler" /> Noong Pebrero 2025, iminungkahi ni Kinatawan [[Ace Barbers]] ng Ikalawang Distrito ng [[Surigao del Norte]] ang isang panukalang batas na nag-oobliga sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na humingi ng obligatoryong prangkisa mula sa lehislatura, upang labanan ang pagkalat ng ''disinformation''. Sinabi niyang makatitiyak nito ng "disiplina, isang kodigo ng pag-aasal, at etika [sa mga plataporma]". Nagbabala ang mga kritiko tulad nina Propesor Karl Patrick Mendoza ng [[Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas]] at Danilo Arao ng [[Unibersidad ng Pilipinas]] na maaaring malagay sa alanganin ang kalayaan sa pananalita sa bansa. Sa halip, iminungkahi nilang palakihin pa ang paglaan ng badyet para sa pinahusay na edukasyon at literasi sa midya.<ref>{{Cite news |last=Basilio |first=Kenneth Christiane L. |date=Pebrero 18, 2025 |title=Franchise requirement for social media mulled amid disinformation crackdown |publisher=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2025/02/18/654070/franchise-requirement-for-social-media-mulled-amid-disinformation-crackdown/ |access-date=Pebrero 19, 2025}}</ref> === Pagbabawal sa mga menor de-edad === Sa pagsisimula ng [[Ika-20 na Kongreso ng Pilipinas|Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas]], iminungkahi ni Senador [[Panfilo Lacson]] ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa [[UNICEF]] tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.<ref>{{Cite news |last=Mangaluz |first=Jean |date=Hulyo 2, 2025 |title=Skibidi no more? Lacson seeks to bar minors from social media |publisher=Philippine Star |url=https://www.philstar.com/headlines/2025/07/02/2454966/skibidi-no-more-lacson-seeks-bar-minors-social-media |access-date=Hulyo 8, 2025}}</ref> Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.<ref>{{Cite news |last=Sagcal |first=Jem |date=Marso 10, 2026 |title=New bill seeks to ban social media for users under 16 |url=https://technology.inquirer.net/145425/social-media-ban-minors-philippines-bill |access-date=Marso 10, 2026 |work=inquirer.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Eduardo |date=Marso 3, 2026 |title=An Act Protecting Minors From Social Media Harms By Establishing A Minimum Age For Social Media Access And Imposing Obligations On Social Media Platforms |url=https://docs.congress.hrep.online/legisdocs/basic_20/HB08262.pdf |access-date=Marso 10, 2026 |website=congress.gov.ph}}</ref> Muling nabuhay ang mga pamanawagan na ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga menor de-edad matapos ang insidente ng [[pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]], at nagmungkahi rin ang mga mambabatas na magpatupad ng sapilitang pagpapatunay ng edad ng mga tagagamit sa mga larong onlayn na "marahas at angkop lamang sa mga nasa hustong gulang."<ref>{{cite news |url=https://manilastandard.net/news/314756937/16-under-social-media-ban-pushed-anew-review-of-policies-urged.html |title=16-under social media ban pushed; review of policies urged |date=Hunyo 24, 2026 |last1=Superable |first1=Ram |last2=Zurbano |first2=Joel |last3=Cruz |first3=Maricel |last4=Barcelo |first4=Vito |work=Manila Standard |access-date=Hunyo 24, 2026}}</ref> Muling umusbong ang mga panukalang ito pagkaraan ng naganap na [[pamamaril sa paaralan sa Zamboanga noong 2026]] na ikinasawi ng isang biktima at ng suspek na kapuwang menor de-edad,<ref>{{cite news |url=https://tribune.net.ph/2026/08/19/ateneo-zamboanga-shooting-spurs-senate-push-to-ban-social-media-for-minors |title=Ateneo Zamboanga spurs Senate push |last=Oliquino |first=Edjen |work=Daily Tribune |date=Agosto 19, 2026 |access-date=Agosto 20, 2026}}</ref> pati na rin matapos ang [[pamamaril sa paaralan sa Timog Cotabato noong 2026]].<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1003140/dilg-s-remulla-seeks-limits-on-children-s-social-media-use-access-to-violent-sites/story/ |title=DILG's Remulla seeks limits on children's social media use, access to violent sites |date=Setyembre 21, 2026 |last=Rita |first=Joviland |website=GMA News |access-date=Setyembre 22, 2026}}</ref> === Pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit === Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/973111/goodbye-trolls-dict-mulls-all-social-media-users-to-be-verified/story/ |title=Goodbye trolls? DICT mulls all social media users to be verified |last=Cordero |first=Ted |publisher=GMA Integrated News |date=Enero 16, 2026 |access-date=Enero 22, 2026}}</ref> Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng [[pagmamaton]], [[pang-aapi]], at [[onlayn na pagmamanman]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/1/21/no-more-alter-accounts-dict-studies-social-media-user-verification-1929 |title=No more alter accounts? DICT studies social media user verification |last=Pascual |first=Jekki |publisher=ABS-CBN News |date=Enero 21, 2026 |access-date=Enero 21, 2026}}</ref> Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.<ref>{{cite news |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/technology/974064/dict-social-media-verification-likely-to-remain-voluntary/story/ |title=DICT: Social media verification likely to remain voluntary |last=Serquiña |first=Mariel Celine |date=Enero 25, 2026 |publisher=GMA Integrated News |access-date=Enero 30, 2026}}</ref> Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador [[Tito Sotto]] ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina]] pagkaraan ng [[Diplomatikong insidente ng Pilipinas–Tsina (2026)|insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa]].<ref>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/6/sotto-suggestion-to-fight-trolls-one-person-one-social-media-account-1619 |title=Sotto suggestion to fight 'trolls': One person, one social media account |last=Cruz |first=RG |date=Pebrero 6, 2026 |publisher=ABS-CBN News |access-date=Pebrero 9, 2026}}</ref> Sinabi ng DICT noong ika-1 ng Setyembre 2026, na iaatas nila sa [[Meta Platforms]] na isama ang [[Pambansang Pagkakakilanlan ng Pilipinas]] (''PhilSys ID'') sa pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng kanilang mga tagagamit sa kanilang mga plataporma, na kinabibilangan ng Facebook, Messenger, Instagram, WhatsApp, at Threads, sa paraang katulad ng hakbang na ipinangakong ipatutupad ng [[Roblox]]. Iginiit ni Kalihim Henry Aguda ng DICT na hindi na magagawa ng mga kriminal na magtago ng kanilang mga pagkakakilanlan tuwing "gumagawa" sila ng "isang bagay na ilegal" kapag ipinatupad na ang pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga tagagamit. Ikinatwiran niyang naging "mahirap" na ang "pagpapatungkol." Iginiit niyang makatutulong ng maagap na mga hakbang na ito ang pag-iwas sa mga pamunuan ng mga hatirang pangmadla na maharap sa inaasahang mga reklamo tulad ng mga kasong kinakaharap ng Meta sa Estados Unidos. Ipinanukala rin ng DICT ang "mas mahigpit na mga alituntunin" sa [[Discord]], na ayon sa kanila ay "isang hindi binabantayan o naka-''encrypt'' na ''messaging space'' na naiulat na ginagamit sa radikalisasyon."<ref name=Delizo20260901>{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/technology/2026/9/1/philippines-urges-meta-to-require-national-id-for-social-media-accounts-1747 |title=Philippines urges Meta to require national ID for social media accounts |last=Delizo |first=Michael |website=ABS-CBN News |date=Setyembre 1, 2026 |access-date=Setyembre 1, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Internet sa Pilipinas]] 2jtlcfkvfrgywhhf8pz8ilo0e5vhfyh 0 336358 2227332 2198158 2026-09-22T01:01:43Z JWilz12345 77302 pamalit sa naburang imahen 2227332 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Dictators - Kim Jong-Un by RepresentUs.webm|thumb| Isang ''deepfake video'' ni [[Kim Jong-un]] noong 2020, na ginawa ng [[RepresentUs]], isang samahang adbokasiya sa Estados Unidos na walang kinabibilangang partido.]] Ang mga '''''deepfake''''' (pinagsamang mga salitang ''deep learning'' o malalim na pag-aaral at ''fake'' o huwad<ref name=":8">{{Cite journal |last=Wahab |first=Abdul |date=Oktubre 1, 2025 |title=Futures of Deepfake and society: Myths, metaphors, and future implications for a trustworthy digital future |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S001632872500134X |journal=Futures |volume=173 |article-number=103672 |doi=10.1016/j.futures.2025.103672 |issn=0016-3287|url-access=subscription }}</ref>) ay mga larawan, video o audio na binago o binuo [[Heneratibong artipisyal na katalinuhan|gamit ang artipisyal na katalinuhan]] (AI), mga kagamitang AI, o software sa paggawa ng audio at video. Maaaring maglarawan ang mga ito ng tunay o kathang-isip na mga tao at itinuturing ang mga ito na isang uri ng [[sintetikong midya]], iyon ay ang midya na kadalasang ginagawa ng mga sistemang artipisyal na katalinuhan sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng iba't ibang mga elemento ng midya para makagawa ng isang bagong awtput na midya.<ref>{{Cite book |last=Kalpokas |first=Ignas |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-93802-4 |title=Deepfakes |last2=Kalpokiene |first2=Julija |publisher=Springer Cham |year=2022 |isbn=978-3-030-93801-7 |pages=1–2 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-93802-4}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=Marso 19, 2025 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |language=en |arxiv=2503.18976 |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655 |doi-access=free}}</ref> Bagama't hindi na bago ang paggawa ng huwad na nilalaman, katangi-tangi ang mga ''deepfake'' dahil sa paggamit ng [[pagkatuto ng makina]] at mga pamamaraan ng [[artipisyal na katalinuhan]],<ref>{{Cite journal |last=Juefei-Xu |first=Felix |last2=Wang |first2=Run |last3=Huang |first3=Yihao |last4=Guo |first4=Qing |last5=Ma |first5=Lei |last6=Liu |first6=Yang |date=Hulyo 1, 2022 |title=Countering Malicious DeepFakes: Survey, Battleground, and Horizon |journal=International Journal of Computer Vision |volume=130 |issue=7 |pages=1678–1734 |doi=10.1007/s11263-022-01606-8 |issn=1573-1405 |pmc=9066404 |pmid=35528632}}</ref><ref name="Kietzmann-2020">{{Cite journal |last=Kietzmann |first=J. |last2=Lee |first2=L. W. |last3=McCarthy |first3=I. P. |last4=Kietzmann |first4=T. C. |year=2020 |title=Deepfakes: Trick or treat? |url=https://irep.ntu.ac.uk/id/eprint/38737/1/1247050_Lee.pdf |url-status=live |journal=Business Horizons |volume=63 |issue=2 |pages=135–146 |doi=10.1016/j.bushor.2019.11.006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229113358/https://irep.ntu.ac.uk/id/eprint/38737/1/1247050_Lee.pdf |archive-date=Disyembre 29, 2022 |access-date=Disyembre 30, 2022}}</ref><ref name="Waldrop">{{Cite journal |last=Waldrop |first=M. Mitchell |date=Marso 16, 2020 |title=Synthetic media: The real trouble with deepfakes |url=https://knowablemagazine.org/article/technology/2020/synthetic-media-real-trouble-deepfakes |url-status=live |journal=Knowable Magazine |publisher=Annual Reviews |doi=10.1146/knowable-031320-1 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119155941/https://knowablemagazine.org/article/technology/2020/synthetic-media-real-trouble-deepfakes |archive-date=Nobyembre 19, 2022 |access-date=Disyembre 19, 2022 |doi-access=free}}</ref> kabilang ang mga algoritmo sa [[Sistema sa pagkilala ng mukha|pagkilala ng mukha]] at artipisyal na [[Neural network (pagkatuto ng makina)|neural network]] tulad ng mga [[variational autoencoder]] (VAEs) at mga [[generative adversarial network]] (GANs).<ref name="Kietzmann-2020" /><ref name="Schwartz">{{Cite news |last=Schwartz |first=Oscar |date=12 November 2018 |title=You thought fake news was bad? Deep fakes are where truth goes to die |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2018/nov/12/deep-fakes-fake-news-truth |url-status=live |access-date=14 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616230351/https://www.theguardian.com/technology/2018/nov/12/deep-fakes-fake-news-truth |archive-date=16 June 2019}}</ref> Bilang tugon, nagtrabaho ang mga dalubhasa sa larangan ng ''image forensics'' upang bumuo ng mga pamamaraan para [[Pagtukoy ng nilalamang artipisyal na katalinuhan|matukoy ang mga larawang huwad]].<ref name="Farid">{{Cite journal |last=Farid |first=Hany |date=Setyembre 15, 2019 |title=Image Forensics |url=https://www.annualreviews.org/doi/full/10.1146/annurev-vision-091718-014827 |url-status=live |journal=Annual Review of Vision Science |volume=5 |issue=1 |pages=549–573 |doi=10.1146/annurev-vision-091718-014827 |issn=2374-4642 |pmid=31525144 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610171713/https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev-vision-091718-014827 |archive-date=Hunyo 10, 2024 |access-date=Setyembre 20, 2023}}</ref> Nakatatawag-pansin ang mga deepfake dahil maaaring magamit ang mga ito sa paglikha ng materyales sa [[pang-aabusong seksuwal sa bata]], mga video sa pornograpiya gamit ang mga larawan ng artista, [[revenge porn]], [[pekeng balita]], [[panlilinlang]], [[paghahari-harian]], at [[pandaraya sa pananalapi]].<ref name="HighSnobiety2018">{{Cite news |last=Banks |first=Alec |date=Pebrero 20, 2018 |title=What Are Deepfakes & Why the Future of Porn is Terrifying |work=Highsnobiety |url=https://www.highsnobiety.com/p/what-are-deepfakes-ai-porn/ |url-status=live |access-date=Pebrero 20, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210714032914/https://www.highsnobiety.com/p/what-are-deepfakes-ai-porn/ |archive-date=Hulyo 14, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |last=Christian |first=Jon |title=Experts fear face swapping tech could start an international showdown |url=https://theoutline.com/post/3179/deepfake-videos-are-freaking-experts-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116140157/https://theoutline.com/post/3179/deepfake-videos-are-freaking-experts-out |archive-date=Enero 16, 2020 |access-date=Pebrero 28, 2018 |website=The Outline}}</ref><ref>{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=Marso 4, 2018 |title=Here Come the Fake Videos, Too |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/03/04/technology/fake-videos-deepfakes.html |url-status=live |url-access=limited |access-date=Marso 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618203019/https://www.nytimes.com/2018/03/04/technology/fake-videos-deepfakes.html |archive-date=Hunyo 18, 2019 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite arXiv|title=Adversarial Learning of Deepfakes in Accounting |eprint = 1910.03810 |last1=Schreyer |first1=Marco |last2=Sattarov |first2=Timur |last3=Reimer |first3=Bernd |last4=Borth |first4=Damian |date=Oktubre 2019|class=cs.LG }}</ref> [[Talaksan:Pope Francis in puffy winter jacket.jpg|thumb|Ang pekeng larawan ni [[Papa Francisco]] na suot ang ''puffer jacket'', likha ng [[Midjourney]]]] Ikinabahala ng mga akademiko ang kakayahan ng mga ''deepfake'' na magpalaganap ng disinformation at mapoot na salita,<ref>{{Cite web |title=Dangers of Deepfake: What to Watch For {{!}} University IT |url=https://uit.stanford.edu/news/dangers-deepfake-what-watch |access-date=Agosto 11, 2025 |website=uit.stanford.edu}}</ref> gayundin na manghimasok sa mga halalan.<ref>{{Cite web |last=Savat |first=Sara |date=Agosto 19, 2024 |title=Political deepfake videos no more deceptive than other fake news, research finds |url=https://source.washu.edu/2024/08/political-deepfake-videos-no-more-deceptive-than-other-fake-news-research-finds/ |access-date=Agosto 11, 2025 |website=The Source |language=en-US}}</ref> Bilang tugon, iminungkahi ng industriya ng [[teknolohiyang pang-impormasyon]] at ng mga pamahalaan ang mga rekomendasyon at pamamaraan upang matukoy at mabawasan ang paggamit ng mga ito. May malalim na pananaliksik din ng mga mananaliksik sa akademya sa mga salik ng onlayn na pakikitungo sa mga deepfake, pati na rin ang maaaring mga panlaban sa masamang paggamit ng mga ''deepfake''. Nagbago na ang teknolohiya sa deepfake, na gamit sa iba't ibang mga larangan tulad ng kinagisnang libangan at ng [[Larong bidyo|paglalaro]]. Sa pagbabagong ito mas nagiging kapani-paniwala ang ''deepfake''<ref>{{Cite book |last=Caramancion |first=Kevin Matthe |title=2021 IEEE International IOT, Electronics and Mechatronics Conference (IEMTRONICS) |date=Abril 21, 2021 |publisher=IEEE |isbn=978-1-6654-4067-7 |pages=1–7 |chapter=The Demographic Profile Most at Risk of being Disinformed |doi=10.1109/iemtronics52119.2021.9422597 |access-date=Hunyo 9, 2023 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1109/iemtronics52119.2021.9422597 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610170119/https://ieeexplore.ieee.org/document/9422597/ |archive-date=Hunyo 10, 2024 |url-status=live}}</ref> at madaling magamit ng publiko, na nagpapagambala sa mga industriya ng libangan at [[midyang panlahat]].<ref>{{Cite web |last=Lalla |first=Vejay |last2=Mitrani |first2=Adine |last3=Harned |first3=Zach |title=Artificial Intelligence: Deepfakes in the Entertainment Industry |url=https://www.wipo.int/wipo_magazine/en/2022/02/article_0003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108121107/https://www.wipo.int/wipo_magazine/en/2022/02/article_0003.html |archive-date=Nobyembre 8, 2022 |access-date=Nobyembre 8, 2022 |website=[[World Intellectual Property Organization]]}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga karagdagang babasahin == * [[Daniel Immerwahr]], "Your Lying Eyes: People now use A.I. to generate fake videos indistinguishable from real ones. How much does it matter?", ''[[The New Yorker]]'', ika-20 ng Nobyembre 2023, pp.&nbsp;54–59. "''If by 'deepfakes' we mean realistic videos produced using [[artificial intelligence]] that actually deceive people, then they barely exist. The fakes aren't deep, and the deeps aren't fake. [...] A.I.-generated videos are not, in general, operating in our media as counterfeited evidence. Their role better resembles that of [[cartoon]]s, especially smutty ones.''" (pahina&nbsp;59.) * [[Emmanouil Billis]],"[https://www.researchgate.net/publication/381187829 Deepfakes και Ποινικό Δίκαιο [Deepfakes and the Criminal Law<nowiki>]</nowiki>]" (sa wikang Griyego). In: H. Satzger et al. (eds.), [https://www.sakkoulas.com/product/oria-kai-mellon-tou-poinikou-dikaiou/ The Limits and Future of Criminal Law - Essays in Honor of Christos Mylonopoulos], Athens, P.N. Sakkoulas, 2024, pp.&nbsp;689–732. == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline}} * {{Cite news |last=Sasse |first=Ben |date=Oktubre 19, 2018 |title=This New Technology Could Send American Politics into a Tailspin |work=[[The Washington Post]] |department=Opinions |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/the-real-scary-news-about-deepfakes/2018/10/19/6238c3ce-d176-11e8-83d6-291fcead2ab1_story.html |access-date=Hulyo 10, 2019}} * [https://www.asvspoof.org/ Fake/Spoof Audio Detection Challenge (ASVspoof)] * [https://deepfakedetectionchallenge.ai/ Deepfake Detection Challenge (DFDC)] * [https://deepfakes.virtuality.mit.edu/wp-content/uploads/2021/08/Media-Literacy-Bibliography.pdf Bibliography: Media Literacy in the Age of Deepfakes]. Curated by Dr Joshua Glick. * [https://jelesnianski.com/before-you-believe-how-to-recognize-a-deepfake-and-is-it-inherently-evil/ Before you believe – how to recognize a deepfake and is it inherently evil?] [[Kategorya:Araling pangmidya]] [[Kategorya:Intelihensiyang artipisyal]] 4a6uusw53h7wqo0hb5e11bq4mwivre2 0 336554 2227436 2199646 2026-09-22T02:54:16Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227436 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Suutei tsai|image=Talaksan:Tsai.JPG|caption=Isang mangkok ng suutei tsai|alternate_name=Mongolian milk tea|course=[[Inumin]]|country={{MNG}}|region=[[Silangang Asya]]|served=|main_ingredient=[[tsaa]], [[gatas]], dawa, [[asin]]|variations=|calories=|other=}} [[Talaksan:Hohhot.Süütei tsai et bonbons.jpg|thumb|Süütei tsai (kanan) at tinostang dawa (gitna), na idinadagdag sa tsaa, at mga kending aaruul (kaliwa) bilang pangsabay]] Ang '''suutei tsai''' ({{Langx|mn|сүүтэй цай}} (siriliko) {{MongolUnicode|ᠰᠦ᠋ ᠲᠡᠢ<br/>ᠴᠠᠢ}} ([[sulat Monggol]]) [ˈsuːtʰeː ˈt͡sʰɛː] ([[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto|IPA]])) ay isang tradisyonal na [[Inumin|inuming]] [[Mongolya|Mongol]] na gawa sa tsaa, gatas, dawa at asin. Kilala rin ang inumin bilang süütei tsai o tsutai tsai.<ref>Mongolia, ni Michael Kohn, 2008, pahina 43 “ang süü (gatas) ay maaaring gatas ng baka, tupa o kambing.... tsaang Mongol (tsai sa Mongol; shay sa Kasakstano) (Isinalin mula sa Ingles)"</ref> ==Paghahanda== Karaniwang gumagamit ang suutei tsai ng tubig, gatas, dahon ng tsaa at asin. Maaaring mangailangan ang isang simpleng resipi ng isang litro ng tubig, isang litro ng gatas, isang kutsarang tsaang berde, at isang kutsarita ng asin. Gayunman, karaniwang nag-iiba-iba ang mga sangkap. Sa ilang resipi, berdeng tsaa ang ginagamit, samantalang ang iba naman ay gumagamit ng tsaang itim. Mayroon pa ngang mga resipi na nagdaragdag ng mantikilya o taba. Karaniwang sariwa at buong gatas ang ginagamit sa Monggolya, at ang paggamit ng kalahating gatas at kalahating krema sa halip na gatas na naproseso lamang ay nagbibigay ng mas masaganang inumin na halos kapareho ng tunay. Naiiba-iba rin ang dami ng asin sa tsaa. Isa pang karaniwang idinadagdag sa suutei tsai ay pritong dawa.<ref>{{cite book |author=Sean Williams |title=The ethnomusicologists’ cookbook: complete meals from around the world |publisher=Ang aklat panluto ng etnomusikologo: mga kumpletong pagkain mula sa buong mundo |year=2006 |isbn=9780415978194 |page=58 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |year=1913 |title=The National Geographic magazine |trans-title=Ang magasin ng National Geographic |journal=National Geographic Society (US) |language=en |volume=24 |issue=1-6 |page=669}}</ref><ref name="e-mongol1">{{cite web |title=cooking recipes |trans-title=mga resipi sa pagluluto |url=http://www.e-mongol.com/mongolia_culture_cooking-recipes.htm#Suuteitsai |archive-url=https://web.archive.org/web/20190316182418/http://www.e-mongol.com/mongolia_culture_cooking-recipes.htm |archive-date=Marso 16, 2019 |access-date=2017-12-23 |work=Culture of Mongolia |publisher=e-Mongol |language=en}}</ref> Maaari ring mag-iba ang paraan ng paghahanda ng inumin. Sa tradisyonal na paraan, hinahalo ito sa pamamagitan ng pagsalok habang kumukulo at saka ibinubuhos muli mula sa itaas. Gayunpaman, marami ngayon ang hindi na ginagawa ang hakbang na ito.<ref name="Mongolia 2010, page 129">{{cite book|title=Mongolia|url=https://archive.org/details/mongolia0000pang|author=Guek-Cheng Pang|year= 2010|page=[https://archive.org/details/mongolia0000pang/page/128 129]|isbn=9780761448495}}</ref><ref name="e-mongol1"/> Ang tsaa na ginagamit ng mga Monggol para sa suutei tsai ay karaniwang nagmumula sa isang bloke. Ito ay isang mas mababang uri ng tsaa, na binubuo ng mga tangkay o mas mababang kalidad na dahon ng tsaa, at pinipisil upang maging isang bloke na madaling itago. Kapag kinakailangan, kinukutkot o pinuputol ang bahagi nito at idinadagdag sa suutei tsai.<ref>{{cite book |author1=Melvyn C. Goldstein |title=The changing world of Mongolia’s nomads |url=https://archive.org/details/changingworldofm0000gold |author2=Cynthia M. Beall |year=1994 |isbn=9780520085510 |page=[https://archive.org/details/changingworldofm0000gold/page/43 43] |language=en |trans-title=Ang nagbabagong mundo ng mga taong lagalag ng Monggolya}}</ref> ==Kasikatan== Ang suutei tsai ay isa sa pinakakaraniwang inumin sa Monggolya. Kadalasan itong iniinom tuwing kainan at sa buong araw. Karaniwang inihahain ito sa mga panauhin pagdating nila sa isang bahay Monggol, na kilala bilang yurt o ger. Sa pagdating ng mga bisita, pinaiinom sila ng suutei tsai kasama ng isang mangkok ng hospitalidad na may iba’t ibang meryenda.<ref name="Mongolia 2010, page 129"/><ref>{{cite book|title=Teen life in Asia |url=https://archive.org/details/teenlifeinasia0000unse |author=Judith J. Slater |year=2004 |page=[https://archive.org/details/teenlifeinasia0000unse/page/118 118] |isbn=9780313315329 |lang=en |trans-title=Buhay Tinedyer sa Asya}}</ref> Maaaring inumin ang suutei tsai nang diretso, kasama ng boortsog (pritong biskuwit na Monggol) o ng buuz (Monggol na dumpling).<ref>{{cite book |author=Marshall Cavendish Corporation |title=World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia |year=2007 |isbn=9780761476382 |volume=2 |page=269 |language=en |trans-title=Ang Mundo at ang mga Tao Nito: Silangan at Timog-silangang Asya}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} 18y0ryzp57ikft5pe0vlqmi5o04n4n3 0 338164 2227602 2220052 2026-09-22T09:33:49Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227602 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Dunes |native_name = Dunas |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa Tarn-et-Garonne|Bayan]] |image_skyline = Dunes 001.JPG |image_caption = Bahay na kalahating kahoy. |image_shield = Blason de la ville de Dunes (Tarn-et-Garonne).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Dunes |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Tarn-et-Garonne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Castelsarrasin|Castelsarrasin]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Jean-Yves Julien<ref>https://www.dunes82.fr/vie-municipale/les-elus</ref> |area_total_km2 = 23.19 |population_as_of = 2023 |population_total = 1226 |population_density_km2 = auto |website = https://www.dunes82.fr/ |coordinates = {{coord|44.0883|0.7717|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 82050/82340 |postal_code_type = INSEE/Postal code |elevation_m = 121 |elevation_min_m = 57 |elevation_max_m = 186 |population_demonym = Dunois, Dunoises }} Ang '''Dunes''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa kanluran ng departamento ng [[Tarn-et-Garonne]], sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay nasa [[Lomagne]], isang dating distrito ng lalawigan ng [[Gascony]] na may titulong biskondado, na binansagang "Pranses na [[Toskana]]". Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Auroue]], ng [[batis ng Métau]], ng batis ng Sempesserre, ng batis ng Rat, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ipinagmamalaki ng bayan ang isang kahanga-hangang likas na pamana: isang lugar na [[Natura 2000]] (ang "Mga Kuweba at Kaugnay na mga Bundok ng Quercy-Gascogne"), isang protektadong lugar (ang "Kuweba ng Roc"), at isang ''[[zone naturelle d'intérêt écologique, faunistique et floristique]]''. Ang Dunes ay isang bayan sa kanayunan na may populasyon na 1,226 noong 2023, na nakaranas ng makabuluhang paglago mula noong 1975. Ito ay bahagi ng mas malawak na lugar ng Agen. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Dunois (panlalaki) o Dunoises (pambabae). ==Heograpiya== Ang Dunes ay matatagpuan humigit-kumulang 20 km mula sa [[Agen]] sa mga burol na tinatanaw ang Lambak ng [[Garona]]. Ang bayan ay nasa kanlurang gilid ng departamento ng [[Tarn-et-Garonne]] at nasa hangganan ng mga departamento ng [[Gers]] at [[Lot-et-Garonne]]. Ang nayon ay matatagpuan sa Pays du [[Brulhois]], isang lugar na umaabot sa kaliwang pampang ng Garonne mula [[Laplume]] hanggang [[Auvillar]], na dumadaan sa [[Layrac]]. Ang mga karatig na komunidad ay [[Caudecoste]], [[Cuq, Lot-et-Garonne|Cuq]], [[Donzac, Tarn-et-Garonne|Donzac]], [[Gimbrède]], [[Saint-Loup, Tarn-et-Garonne|Saint-Loup]], [[Saint-Sixte, Lot-et-Garonne|Saint-Sixte]] at [[Sistels]]. ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Simula Enero 1, 2024, ang Dunes ay ikinategorya bilang isang bayan sa kanayunan, ayon sa bagong pitong-antas na iskala ng densidad ng populasyon ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng isang urban area. Bukod pa rito, ang bayan ay bahagi ng Agen catchment area, kung saan ito ay isang peripheral municipality. Ang lugar na ito, na kinabibilangan ng 81 munisipalidad, ay ikinategorya bilang may populasyon sa pagitan ng 50,000 at 200,000. ===Paggamit ng lupa=== [[File:82050-Dunes-Sols.png|thumb|upright=1.4|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (91.7% noong 2018), isang pagbaba kumpara sa 1990 (93%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (38.9%), lupang maaaring sakahin (36.5%), permanenteng pananim (14.9%), kagubatan (5.4%), mga urbanisadong lugar (2.9%), at mga damuhan (1.5%). ==Pangalan== Ang pinaka-malamang na hipotesis ay ang Dunes ay nagmula sa salitang-ugat na Keltik na "Duno", na nangangahulugang burol o kuta. Ang isa pang hipotesis ay ang nayon ay pinangalanang Dunae bilang pagtukoy sa isang lalaking Gallo-Romano na nagngangalang Dunius. Ang pangalan ng nayon ay nangangahulugang "ang nasasakupan ni Dunius". ==Kasaysayan== Ang komyun ay isinama sa departamento ng [[Tarn-et-Garonne]] nang ito ay itatag ni [[Napoleon I]] noong Nobyembre 4, 1808. Hanggang noon, ito ay bahagi ng [[Lot-et-Garonne]] kasama ang kanton ng [[Valence-d'Agen]]. ===Ang mga binitay noong 1944=== Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang nayon ng Dunes ay nagkaroon ng matinding karangalan dahil naitala ito sa mga nayon ng mga martir. Noong Hunyo 23, 1944, isang yunit ng SS na nakadestino malapit sa pangunahing bayan ng kalapit na kanton ng [[Valence-d'Agen]] ang naghahanap sa mga miyembro ng Resistance.<ref>[[Max Lagarrigue]], [http://www.arkheia-revue.org/spip.php?article75 ''Félix Stotz, itinéraire meurtrier et oublié du chef de la Gestapo de Montauban'']{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, revue [[Arkheia]], Montauban, 1999.</ref> Ang mga indibidwal na ito ay naiulat na kinondena ng dalawang babae mula sa kalapit na nayon. Ang opisyal ng SS ay may listahan ng 42 pangalan. Matapos tipunin ang halos 70 kalalakihan sa ilalim ng mga arcade ng lumang bayan na pinatibay ng Tarn-et-Garonne, naghanda ang mga Aleman ng mga mesa sa ilalim ng balkonahe ng post office. Nagsimula ang isang malagim na seremonya: labindalawang lalaki ang tinawag palabas, isa-isa, at binitay mula sa balkonahe;<ref>Ironie de l'Histoire : le premier pendu possédait un bar à Agen qui servait de base arrière à la Gestapo à cause de sa mère, maitresse du tristement célèbre "Bouboule". Voir à ce sujet Koscielniak (Jean-Pierre), ''Alias Bouboule. Itinéraire d'un gestapiste agenais'', Le Passage, 2017.</ref> ang pang-labintatlo, na nagtangkang tumakas, ay binaril. Tatlong iba pang taganayon ang binaril kanina, nang walang dahilan, sa isang bukid sa loob ng komyun.<ref>{{Cite web |language=fr |title=Admin, SAINT-SIXTE CAUDECOSTE DUNES – La résistance en Tarn et Garonne |url=https://resistance82.fr/saint-sixte-caudecoste-dunes/ |access-date=2021-04-15 |archive-date=2021-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415093819/https://resistance82.fr/saint-sixte-caudecoste-dunes/ |url-status=dead }}</ref> ==Eskudo de armas== [[File:Blason de la ville de Dunes (Tarn-et-Garonne).svg|thumb|Dunes]] ''Asul, tatlong pilak na patungan na bawat isa ay may gintong fleur-de-lis''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=11934 Eskudo de armas ng Dunes.]</ref> ==Isport at kultura== * Ang football club ay isang joint venture sa pagitan ng mga nayon ng Donzac, Dunes, Saint-Cirice, Saint-Loup, at Sistels. Ito ay tinatawag na FC Brulhois, at ang mga laban ay nilalaro sa istadyum ng Donzac. * Ang tennis club ay isang samahan ng ilang mga nayon: Dunes, Donzac, at Saint-Loup. Ang pangalan nito ay "Garonne Tennis". * Tuwing Nobyembre, ang nayon ay nag-oorganisa ng isang Occitan festival pati na rin ang isang pagtitipon ng mga mahilig sa vintage car sa Tour des Templiers. * Ang mga alak na ginawa sa rehiyon ng Brulhois ay kilala bilang mga alak ng Dunes. ==Mga lugar at monumento== * Ang Tore ng Turas, na kilala rin bilang "Tore ng mga Templars." * Ang Martyrs' Square, o Town Hall Square, ay napapalibutan ng mga arcade at maraming tindahan. Isang balon ang nakatayo sa tapat ng munisipyo. * Ang Simbahan ng Sainte-Madeleine sa Dunes, isang malaking gusaling arkitektura na itinayo noong ika-13 siglo, ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1926.<ref name=":0">{{Cite web |title=Eglise Sainte-Madeleine |url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00095743 |website=pop.culture.gouv.fr |access-date=2021-06-18}}</ref> Maraming mga bagay ang tinutukoy sa [[Base Palissy|database ng Palissy]].<ref name=":0" /> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Dunes, Tarn-et-Garonne]] [[Kategorya:Tarn-et-Garonne]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 52p7tjub3uy4y8wazzlbagartogr7c2 0 338862 2227213 2226816 2026-09-21T12:21:23Z Allyriana000 119761 2227213 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Siyam na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa o matapos mapili sa isang ''casting process'', at dalawang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |10 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] rker31ac75t5t10c69je3uybskc01wi 2227316 2227213 2026-09-21T19:03:34Z Allyriana000 119761 2227316 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos Islands ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'', at limang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |10 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] 37z1w9sy5c50b5bsl0p6kudm0pqnpui 2227317 2227316 2026-09-21T19:41:21Z Allyriana000 119761 2227317 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos Islands ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'', at limang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> ==== Pagbubukod sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa kompetisyon ==== Noong Setyembre 2026, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga grupong namamahala sa Miss Universe Organization na nakaapekto sa kuwalipikation ng mga kinatawan mula sa anim na bansa sa [[Timog-silangang Asya]] para sa edisyong ito: Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Thailand at heart of Miss Universe turmoil |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3321995/thailand-at-heart-of-miss-universe-turmoil |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2026 |title=MUO declares six nations’ delegates ineligible for Miss Universe 2026 |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40071208 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang alitan sa magkasalungat na posisyon tungkol sa bisa ng mga kasunduan sa pambansang prangkisa na hawak ng Miss Universe Eastern Pte. Ltd., na pinamumunuan ni Nawat Itsaragrisil, at ng mga pambansang may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Organization says 6 countries barred from 75th competition amid franchise dispute |language=en |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1002825/miss-universe-organization-says-6-countries-barred-from-75th-competition-amid-franchise-dispute/story/ |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe eligibility of 6 SEA delegates in limbo after new Nawat Itsaragrisil clash |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/18/2557164/miss-universe-eligibility-6-sea-delegates-limbo-after-new-nawat-itsaragrisil-clash |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 18 Setyembre 2026, inihayag ng Miss Universe Organization na gumagamit ng pangalang JKN Universe LLC, na hindi nito kinikilala ang mga kasunduan sa prangkisa at lisensya na sinasabing pinasok ng Miss Universe Eastern at mga entidad na kaugnay kay Itsaragrisil. Ayon sa pahayag, walang kapangyarihan ang Miss Universe Eastern na magbigay, maglipat, o magtalaga ng mga karapatan sa tatak ng Miss Universe dahil wala itong umiiral na kasunduan sa prangkisa at lisensya o iba pang mga legal na instrumento sa paglilisensya sa JKN Universe LLC. Dahil dito, inihayag ng organisasyon na ang mga kasunduan para sa Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya ay hindi awtorisado at hindi kikilalanin, at ang mga kinatawan ng mga bansang ito ay hindi magiging kuwalipikadong lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Yasmin |first=Shahana |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe says six Southeast Asian contestants cannot compete in 2026 pageant |url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-southeast-asia-2026-pageant-b3053567.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Setyembre 2026 |title=Thai pageant director insists 6 nations, including S’pore, remain eligible for Miss Universe 2026 |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/singapore-among-6-nations-declared-ineligible-for-miss-universe-2026-over-franchise-dispute |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> Itinanggi ng Miss Universe Eastern na kumakatawan ang pahayag ng Miss Universe Organization sa pangkalahatang posisyon ng mga may-ari ng Miss Universe. Ayon sa Miss Universe Eastern, pagmamay-ari ang JKN Universe LLC sa pamamagitan ng 50:50 na estruktura sa pagitan ng Miss Universe Eastern at Miss Universe Western sa ilalim ng JKN Legacy Inc. Sa ilalim ng <nowiki>''</nowiki>Hemisphere Agreement<nowiki>''</nowiki>, Miss Universe Eastern ang eksklusibong karapatang patakbuhin at pamahalaan ang tatak sa 95 teritoryo sa silangang hemispero, kabilang ang Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe faces new crisis two months before final; 6 contestants caught in the dispute |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260918924217/miss-universe-new-crisis-before-final-6-contestants-dispute/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil’s Miss Universe license agreement in jeopardy |url=https://entertainment.inquirer.net/684102/nawat-itsaragrisils-miss-universe-license-agreement-in-jeopardy |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Dahil dito, iginiit nitong may karapatan silang magpadala ng anim na kandidata mula sa mga naturang bansa sa edisyong ito, at hindi dapat maapektuhan ang paglahok ng mga kandidata ng panloob na alitan na dapat lutasin sa legal na paraan. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |10 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] e22t12pox85dlu0gr76ptb8alcfcze8 2227318 2227317 2026-09-21T19:48:34Z Allyriana000 119761 2227318 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos Islands ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'', at limang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> ==== Pagbubukod sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa kompetisyon ==== Noong Setyembre 2026, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga grupong namamahala sa Miss Universe Organization na nakaapekto sa kuwalipikasyon ng mga kinatawan mula sa anim na bansa sa [[Timog-silangang Asya]] para sa edisyong ito: Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Thailand at heart of Miss Universe turmoil |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3321995/thailand-at-heart-of-miss-universe-turmoil |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2026 |title=MUO declares six nations’ delegates ineligible for Miss Universe 2026 |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40071208 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang alitan sa magkasalungat na posisyon tungkol sa bisa ng mga kasunduan sa pambansang prangkisa na hawak ng Miss Universe Eastern Pte. Ltd., na pinamumunuan ni Nawat Itsaragrisil, at ng mga pambansang may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Organization says 6 countries barred from 75th competition amid franchise dispute |language=en |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1002825/miss-universe-organization-says-6-countries-barred-from-75th-competition-amid-franchise-dispute/story/ |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe eligibility of 6 SEA delegates in limbo after new Nawat Itsaragrisil clash |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/18/2557164/miss-universe-eligibility-6-sea-delegates-limbo-after-new-nawat-itsaragrisil-clash |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 18 Setyembre 2026, inihayag ng Miss Universe Organization na gumagamit ng pangalang JKN Universe LLC, na hindi nito kinikilala ang mga kasunduan sa prangkisa at lisensya na sinasabing pinasok ng Miss Universe Eastern at mga entidad na kaugnay kay Itsaragrisil. Ayon sa pahayag, walang kapangyarihan ang Miss Universe Eastern na magbigay, maglipat, o magtalaga ng mga karapatan sa tatak ng Miss Universe dahil wala itong umiiral na kasunduan sa prangkisa at lisensya o iba pang mga legal na instrumento sa paglilisensya sa JKN Universe LLC. Dahil dito, inihayag ng organisasyon na ang mga kasunduan para sa Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya ay hindi awtorisado at hindi kikilalanin, at ang mga kinatawan ng mga bansang ito ay hindi magiging kuwalipikadong lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Yasmin |first=Shahana |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe says six Southeast Asian contestants cannot compete in 2026 pageant |url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-southeast-asia-2026-pageant-b3053567.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Setyembre 2026 |title=Thai pageant director insists 6 nations, including S’pore, remain eligible for Miss Universe 2026 |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/singapore-among-6-nations-declared-ineligible-for-miss-universe-2026-over-franchise-dispute |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> Itinanggi ng Miss Universe Eastern na kumakatawan ang pahayag ng Miss Universe Organization sa pangkalahatang posisyon ng mga may-ari ng Miss Universe. Ayon sa Miss Universe Eastern, pagmamay-ari ang JKN Universe LLC sa pamamagitan ng 50:50 na estruktura sa pagitan ng Miss Universe Eastern at Miss Universe Western sa ilalim ng JKN Legacy Inc. Sa ilalim ng <nowiki>''</nowiki>Hemisphere Agreement<nowiki>''</nowiki>, Miss Universe Eastern ang eksklusibong karapatang patakbuhin at pamahalaan ang tatak sa 95 teritoryo sa silangang hemispero, kabilang ang Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe faces new crisis two months before final; 6 contestants caught in the dispute |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260918924217/miss-universe-new-crisis-before-final-6-contestants-dispute/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil’s Miss Universe license agreement in jeopardy |url=https://entertainment.inquirer.net/684102/nawat-itsaragrisils-miss-universe-license-agreement-in-jeopardy |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Dahil dito, iginiit nitong may karapatan silang magpadala ng anim na kandidata mula sa mga naturang bansa sa edisyong ito, at hindi dapat maapektuhan ang paglahok ng mga kandidata ng panloob na alitan na dapat lutasin sa legal na paraan. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |10 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] si2o675wbncf3qr9ele0cv5a5ttev8v 2227319 2227318 2026-09-21T19:50:47Z Allyriana000 119761 2227319 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos Islands ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'', at limang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> ==== Pagbubukod sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa kompetisyon ==== Noong Setyembre 2026, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga grupong namamahala sa Miss Universe Organization na nakaapekto sa kuwalipikasyon ng mga kinatawan mula sa anim na bansa sa [[Timog-silangang Asya]] para sa edisyong ito: Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Thailand at heart of Miss Universe turmoil |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3321995/thailand-at-heart-of-miss-universe-turmoil |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2026 |title=MUO declares six nations’ delegates ineligible for Miss Universe 2026 |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40071208 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang alitan sa magkasalungat na posisyon tungkol sa bisa ng mga kasunduan sa pambansang prangkisa na hawak ng Miss Universe Eastern Pte. Ltd., na pinamumunuan ni Nawat Itsaragrisil, at ng mga pambansang may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Organization says 6 countries barred from 75th competition amid franchise dispute |language=en |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1002825/miss-universe-organization-says-6-countries-barred-from-75th-competition-amid-franchise-dispute/story/ |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe eligibility of 6 SEA delegates in limbo after new Nawat Itsaragrisil clash |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/18/2557164/miss-universe-eligibility-6-sea-delegates-limbo-after-new-nawat-itsaragrisil-clash |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 18 Setyembre 2026, inihayag ng Miss Universe Organization na gumagamit ng pangalang JKN Universe LLC, na hindi nito kinikilala ang mga kasunduan sa prangkisa at lisensya na sinasabing pinasok ng Miss Universe Eastern at mga entidad na kaugnay kay Itsaragrisil. Ayon sa pahayag, walang kapangyarihan ang Miss Universe Eastern na magbigay, maglipat, o magtalaga ng mga karapatan sa tatak ng Miss Universe dahil wala itong umiiral na kasunduan sa prangkisa at lisensya o iba pang mga legal na instrumento sa paglilisensya sa JKN Universe LLC. Dahil dito, inihayag ng organisasyon na ang mga kasunduan para sa Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya ay hindi awtorisado at hindi kikilalanin, at ang mga kinatawan ng mga bansang ito ay hindi magiging kuwalipikadong lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Yasmin |first=Shahana |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe says six Southeast Asian contestants cannot compete in 2026 pageant |url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-southeast-asia-2026-pageant-b3053567.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Setyembre 2026 |title=Thai pageant director insists 6 nations, including S’pore, remain eligible for Miss Universe 2026 |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/singapore-among-6-nations-declared-ineligible-for-miss-universe-2026-over-franchise-dispute |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> Itinanggi ng Miss Universe Eastern na kumakatawan ang pahayag ng Miss Universe Organization sa pangkalahatang posisyon ng mga may-ari ng Miss Universe. Ayon sa Miss Universe Eastern, pagmamay-ari ang JKN Universe LLC sa pamamagitan ng 50:50 na estruktura sa pagitan ng Miss Universe Eastern at Miss Universe Western sa ilalim ng JKN Legacy Inc. Sa ilalim ng <nowiki>''</nowiki>Hemisphere Agreement<nowiki>''</nowiki>, ang Miss Universe Eastern ang may eksklusibong karapatang patakbuhin at pamahalaan ang tatak sa 95 teritoryo sa silangang hemispero, kabilang ang Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe faces new crisis two months before final; 6 contestants caught in the dispute |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260918924217/miss-universe-new-crisis-before-final-6-contestants-dispute/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil’s Miss Universe license agreement in jeopardy |url=https://entertainment.inquirer.net/684102/nawat-itsaragrisils-miss-universe-license-agreement-in-jeopardy |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Dahil dito, iginiit nitong may karapatan silang magpadala ng anim na kandidata mula sa mga naturang bansa sa edisyong ito, at hindi dapat maapektuhan ang paglahok ng mga kandidata ng panloob na alitan na dapat lutasin sa legal na paraan. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |10 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] 7vf2wkf24tiem4qca0cobbbsbd657t2 2227320 2227319 2026-09-21T19:51:46Z Allyriana000 119761 2227320 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos Islands ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'', at limang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> ==== Pagbubukod sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa kompetisyon ==== Noong Setyembre 2026, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga grupong namamahala sa Miss Universe Organization na nakaapekto sa kuwalipikasyon ng mga kinatawan mula sa anim na bansa sa [[Timog-silangang Asya]] para sa edisyong ito: Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Thailand at heart of Miss Universe turmoil |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3321995/thailand-at-heart-of-miss-universe-turmoil |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2026 |title=MUO declares six nations’ delegates ineligible for Miss Universe 2026 |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40071208 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang alitan sa magkasalungat na posisyon tungkol sa bisa ng mga kasunduan sa pambansang prangkisa na hawak ng Miss Universe Eastern Pte. Ltd., na pinamumunuan ni Nawat Itsaragrisil, at ng mga pambansang may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Organization says 6 countries barred from 75th competition amid franchise dispute |language=en |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1002825/miss-universe-organization-says-6-countries-barred-from-75th-competition-amid-franchise-dispute/story/ |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe eligibility of 6 SEA delegates in limbo after new Nawat Itsaragrisil clash |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/18/2557164/miss-universe-eligibility-6-sea-delegates-limbo-after-new-nawat-itsaragrisil-clash |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 18 Setyembre 2026, inihayag ng Miss Universe Organization na gumagamit ng pangalang JKN Universe LLC, na hindi nito kinikilala ang mga kasunduan sa prangkisa at lisensya na sinasabing pinasok ng Miss Universe Eastern at mga entidad na kaugnay kay Itsaragrisil. Ayon sa pahayag, walang kapangyarihan ang Miss Universe Eastern na magbigay, maglipat, o magtalaga ng mga karapatan sa tatak ng Miss Universe dahil wala itong umiiral na kasunduan sa prangkisa at lisensya o iba pang mga legal na instrumento sa paglilisensya sa JKN Universe LLC. Dahil dito, inihayag ng organisasyon na ang mga kasunduan para sa Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya ay hindi awtorisado at hindi kikilalanin, at ang mga kinatawan ng mga bansang ito ay hindi magiging kuwalipikadong lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Yasmin |first=Shahana |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe says six Southeast Asian contestants cannot compete in 2026 pageant |url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-southeast-asia-2026-pageant-b3053567.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Setyembre 2026 |title=Thai pageant director insists 6 nations, including S’pore, remain eligible for Miss Universe 2026 |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/singapore-among-6-nations-declared-ineligible-for-miss-universe-2026-over-franchise-dispute |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> Itinanggi ng Miss Universe Eastern na kumakatawan ang pahayag ng Miss Universe Organization sa pangkalahatang posisyon ng mga may-ari ng Miss Universe. Ayon sa Miss Universe Eastern, pagmamay-ari ang JKN Universe LLC sa pamamagitan ng 50:50 na estruktura sa pagitan ng Miss Universe Eastern at Miss Universe Western sa ilalim ng JKN Legacy Inc. Sa ilalim ng <nowiki>''</nowiki>Hemisphere Agreement<nowiki>''</nowiki>, ang Miss Universe Eastern ang may eksklusibong karapatang patakbuhin at pamahalaan ang tatak sa 95 teritoryo sa silangang hemispero, kabilang ang Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe faces new crisis two months before final; 6 contestants caught in the dispute |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260918924217/miss-universe-new-crisis-before-final-6-contestants-dispute/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil’s Miss Universe license agreement in jeopardy |url=https://entertainment.inquirer.net/684102/nawat-itsaragrisils-miss-universe-license-agreement-in-jeopardy |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Dahil dito, iginiit nitong may karapatan silang magpadala ng anim na kandidata mula sa mga naturang bansa sa edisyong ito, at hindi dapat maapektuhan ang paglahok ng mga kandidata sa panloob na alitan na dapat lutasin sa legal na pamamaraan. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |10 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] fny37p5y35r2rlh4gelm5dcwulfyi34 2227321 2227320 2026-09-21T20:05:13Z Allyriana000 119761 2227321 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Katar|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Niher|Republika ng Konggo|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'', at anim na kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> Pinalitan ni Audrey Black si Josiane Golonga bilang kinatawan ng Kamerun matapos mapatalsik sa titulo si Golonga dahil sa mga paglabag sa kontrata.<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Magazine Actualites Cameroun |language=fr |via=Magazine Pages Jaunes}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Katar, Kolektibidad ng San Martin, Niher, Republika ng Konggo, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : 15 candidates en lice pour une première couronne le 10 octobre |language=fr |trans-title=Miss Universe Réunion 2026: 15 contestants vying for the inaugural crown on October 10 |website=Megazap |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-2026-15-candidates-en-lice-pour-une-premiere-couronne-le-10-octobre_a17093.html |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref> Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bagama't may planong bumalik, napagdesisyunan ng bansang Austrya na hindi lumahok kasunod ng pagpanaw ni Miss Austria 2024 na si Lucija Sisić.<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref><ref>{{cite news|last=Gomez|first=Shirley|date=8 Setyembre 2026|title=Miss Austria Lucia Sisic dies at 22; country will not participate at Miss Universe 2026|url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|url-status=live|website=¡Hola!|access-date=21 Setyembre 2026|archive-date=8 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908234919/https://www.hola.com/us/celebrities/20260908922349/miss-austria-lucia-sisic-dies-at-22/|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Austria will not participate in "Miss Universe 2026" following the death of 22-year-old Lucija Sisić|url=https://ua.news/en/world/avstriia-ne-bratime-uchasti-u-mis-vsesvit-2026-pislia-smerti-22-richnoyi-lutsiyi-sisich|website=UA News|date=9 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> ==== Pagbubukod sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa kompetisyon ==== Noong Setyembre 2026, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga grupong namamahala sa Miss Universe Organization na nakaapekto sa kuwalipikasyon ng mga kinatawan mula sa anim na bansa sa [[Timog-silangang Asya]] para sa edisyong ito: Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Thailand at heart of Miss Universe turmoil |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3321995/thailand-at-heart-of-miss-universe-turmoil |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2026 |title=MUO declares six nations’ delegates ineligible for Miss Universe 2026 |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40071208 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang alitan sa magkasalungat na posisyon tungkol sa bisa ng mga kasunduan sa pambansang prangkisa na hawak ng Miss Universe Eastern Pte. Ltd., na pinamumunuan ni Nawat Itsaragrisil, at ng mga pambansang may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Organization says 6 countries barred from 75th competition amid franchise dispute |language=en |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1002825/miss-universe-organization-says-6-countries-barred-from-75th-competition-amid-franchise-dispute/story/ |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe eligibility of 6 SEA delegates in limbo after new Nawat Itsaragrisil clash |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/18/2557164/miss-universe-eligibility-6-sea-delegates-limbo-after-new-nawat-itsaragrisil-clash |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 18 Setyembre 2026, inihayag ng Miss Universe Organization na gumagamit ng pangalang JKN Universe LLC, na hindi nito kinikilala ang mga kasunduan sa prangkisa at lisensya na sinasabing pinasok ng Miss Universe Eastern at mga entidad na kaugnay kay Itsaragrisil. Ayon sa pahayag, walang kapangyarihan ang Miss Universe Eastern na magbigay, maglipat, o magtalaga ng mga karapatan sa tatak ng Miss Universe dahil wala itong umiiral na kasunduan sa prangkisa at lisensya o iba pang mga legal na instrumento sa paglilisensya sa JKN Universe LLC. Dahil dito, inihayag ng organisasyon na ang mga kasunduan para sa Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya ay hindi awtorisado at hindi kikilalanin, at ang mga kinatawan ng mga bansang ito ay hindi magiging kuwalipikadong lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Yasmin |first=Shahana |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe says six Southeast Asian contestants cannot compete in 2026 pageant |url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-southeast-asia-2026-pageant-b3053567.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Setyembre 2026 |title=Thai pageant director insists 6 nations, including S’pore, remain eligible for Miss Universe 2026 |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/singapore-among-6-nations-declared-ineligible-for-miss-universe-2026-over-franchise-dispute |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> Itinanggi ng Miss Universe Eastern na kumakatawan ang pahayag ng Miss Universe Organization sa pangkalahatang posisyon ng mga may-ari ng Miss Universe. Ayon sa Miss Universe Eastern, pagmamay-ari ang JKN Universe LLC sa pamamagitan ng 50:50 na estruktura sa pagitan ng Miss Universe Eastern at Miss Universe Western sa ilalim ng JKN Legacy Inc. Sa ilalim ng <nowiki>''</nowiki>Hemisphere Agreement<nowiki>''</nowiki>, ang Miss Universe Eastern ang may eksklusibong karapatang patakbuhin at pamahalaan ang tatak sa 95 teritoryo sa silangang hemispero, kabilang ang Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe faces new crisis two months before final; 6 contestants caught in the dispute |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260918924217/miss-universe-new-crisis-before-final-6-contestants-dispute/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil’s Miss Universe license agreement in jeopardy |url=https://entertainment.inquirer.net/684102/nawat-itsaragrisils-miss-universe-license-agreement-in-jeopardy |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Dahil dito, iginiit nitong may karapatan silang magpadala ng anim na kandidata mula sa mga naturang bansa sa edisyong ito, at hindi dapat maapektuhan ang paglahok ng mga kandidata sa panloob na alitan na dapat lutasin sa legal na pamamaraan. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Shkodër |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4" /> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |28 |[[Brisbane]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2026 |title=Candidatas europeas al Miss Universo 2026, donde Dalia Bucaram representará a Ecuador |trans-title=European candidates for Miss Universe 2026, where Dalia Bucaram will represent Ecuador |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-europa-espana-portugal-italia-130700/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |– |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |– |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Diplômée de Paris et vendeuse de poulets, l'histoire complète d'Audrey Black Moutongo, la nouvelle Miss Cameroun 2025|trans-title=A graduate of Paris and a chicken vendor, the full story of Audrey Black Moutongo, the new Miss Cameroon 2025|url=https://lauradavemedia.com/diplomee-de-paris-et-vendeuse-de-poulets-lhistoire-complete-daudrey-black-moutongo-la-nouvelle-miss-cameroun-2025/|url-status=live|website=Laura Dave Media|language=fr|date=10 Marso 2026|access-date=22 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511220659/https://lauradavemedia.com/diplomee-de-paris-et-vendeuse-de-poulets-lhistoire-complete-daudrey-black-moutongo-la-nouvelle-miss-cameroun-2025/|archive-date=11 Mayo 2026}}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}} |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}} |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh |nolink=1}} |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}} |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{sortname|Tharina |Botes|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Phuket]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |25 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] | rowspan="3" |26 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |- |{{NPL}} |27 Setyembre 2026 |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] | rowspan="2" |2 Oktubre 2026 |- |{{flagdeco|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |7 Oktuber 2026 |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] | rowspan="2" |10 Oktubre 2026 |- |{{flagu|Réunion|local}} |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] dlhp744xusbiglk1f5m03932jovs50x 0 338907 2227476 2222590 2026-09-22T03:20:20Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 2 books for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227476 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata |name=Emperador Renzong ng Song}} Si '''Emperador Renzong ng Song''' (Mayo 30, 1010 – Abril 30, 1063), na may personal na pangalang '''Zhao Zhen''', ay ang ikaapat na emperador ng [[Dinastiyang Song]] ng Hilagang Tsina. Naghari siya nang humigit-kumulang 41 taon mula 1022 hanggang sa kanyang kamatayan noong 1063, na siyang dahilan kung bakit siya ang pinakamahabang nagharing emperador ng Dinastiyang Song. Siya ang ikaanim na anak ng kanyang hinalinhan, si Emperador Zhenzong, at hinalinhan ng anak ng kanyang pinsan, si Zhao Shu na umupo sa trono bilang Emperador Yingzong dahil ang kanyang sariling mga anak ay maagang namatay. ==Pamumuno== Kung ihahambing sa ibang mga tanyag na emperador ng Tsina, hindi gaanong kilala si Emperador Renzong. Ang kanyang pamumuno ay kumakatawan sa rurok ng impluwensya at kapangyarihan ng Dinastiyang Song, ngunit ito rin ang naging hudyat ng unti-unting paghina na nagpatuloy sa loob ng mahigit isang siglo at kalahati.<ref>{{cite book |author1=Zhenoao Xu |title=East-Asian Archaeoastronomy: Historical Records of Astronomical Observations of China, Japan and Korea |author2=W. Pankenier |author3=Yaotiao Jiang |author4=David W. Pankenier |publisher=CRC Press |year=2000 |isbn=90-5699-302-X}}</ref> Ang patakarang panlabas ng dinastiya noong panahon ng kanyang panunungkulan ay maaaring isa sa mga salik na nag-ambag sa paghinang ito. ===Mga repormang pampulitika at pang-ekonomiya=== Kilala si Renzong sa kanyang pagtatangkang reporma na kilala bilang Mga Reporma ng Qingli (庆历新政, Qingli Xinzheng), na sinimulan noong bandang 1040–1045, ay kumakatawan sa isang mahalagang kilusang reporma na naglalayong palakasin ang pamahalaan at mapabuti ang kahusayan sa administrasyon. Itinaguyod ng mga estadistang sina Fan Zhongyan, Fu Bi, Han Qi, at Ouyang Xiu, ang mga reporma ay naglalayong palakasin ang produksyon ng agrikultura, bawiin ang mga lupain, bawasan ang mga sub-opisyal na yunit ng administrasyon, at higit sa lahat, pahusayin ang pambansang depensa sa pamamagitan ng pag-oorganisa ng mga lokal na milisya at bawasan ang mga gastusin sa militar. Bagama't ang mga patakarang ito ay progresibo at nilayon upang tugunan ang mga sistematikong isyu, nakaranas ang mga ito ng pagtutol mula sa mga konserbatibong paksyon sa loob ng pamahalaan at kalaunan ay pinawalang-bisa kasunod ng pagbibitiw ni Fan Zhongyan sa pwesto. Sa kabila ng kanilang maikling pagpapatupad, ang Qingli Reforms ay itinuturing na isang pasimula sa mas malawak na mga reporma sa Dinastiyang Song at may mahalagang lugar sa mga pag-aaral sa kasaysayan ng Tsina.<ref name=":1">{{Cite book |last=Kuhn |first=Dieter |title=The Age of Confucian Rule : The Song Transformation of China |url=https://archive.org/details/isbn_9780674062023 |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |year=2011 |isbn=9780674062023}}</ref> ===Mga nakamit na kultural=== Isang mahalagang pangyayari noong 1057, sa ilalim ng pamumuno ni Renzong, ang pagsasagawa ng Pagsusulit na Imperyal, kung saan natanggap ang ilang mga kandidatong nakatakdang makamit ang malawak na pagkilala sa buong bansa. Kabilang sa mga kandidatong ito sina Zeng Gong, Su Shi, at Su Zhe, na kasama ang kanilang ama na si Su Xun. Ang mga iskolar na ito ay kalaunang kinilala bilang ilan sa mga pinaka-maimpluwensiyang intelektwal sa larangan ng panitikan sa kasaysayan ng Tsina.<ref name=":2" /> ===Kamatayan=== Pumanaw si Renzong noong 1063 at hinalinhan siya ni Emperador Yingzong. Nagluksa ang bansa sa kanyang pagpanaw, mula sa bagong Emperador hanggang sa mga karaniwang mamamayan. Sa kabilang dako ng hilagang hangganan, makikitang nagdadalamhati at lumuluha rin si Emperador Daozong ng Liao at ang kanyang mga nasasakupan, sapagkat ang dalawang bansa ay nakaranas ng panahon ng kapayapaan na tumagal nang 42 taon sa ilalim ng pamumuno ni Renzong.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wu |first=Gou |title=Songrenzong, Gongzhi Shidai 宋仁宗，共治时代 [Emperor Renzong, an era of Collective Governance] |url=https://archive.org/details/songrenzonggongz0000wugo |publisher=Guilin: Guangxi Normal University Press |year=2020 |isbn=9787559826725 |location= |language=Chinese}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kasaysayan ng Tsina]] pinnnv6ojtx8ylymon19cljb0ay53xf 0 339200 2227651 2221120 2026-09-22T11:06:11Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227651 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Eysus |native_name = Eisús |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eysus eglise 1.JPG |image_caption = Simbahan ni Saint-Pierre. |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Eysus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Oloron-Sainte-Marie|Oloron-Sainte-Marie]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Marie Echepare<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 6.72 |population_as_of = 2023 |population_total = 625 |population_density_km2 = 93 |website = |population_demonym = Eysusien |coordinates = {{coord|43.14|-0.5872|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 302 |elevation_min_m = 236 |elevation_max_m = 416 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64224/64400 }} Ang '''Eysus''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]] sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Eysusien''.<ref>{{Cite web |url=https://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA |title=Gentilé sur habitants.fr |access-date=2026-08-19 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924045223/http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA |url-status=dead }}</ref> ==Heograpiya== Ang komyun ng Eysus ay matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 40 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa [[Pau]], ang kabisera ng departamento, at 7.2 km mula sa Oloron-Sainte-Marie, ang sub-prefecture. Ang pinakamalapit na mga komyun ay: [[Gurmençon]] (2.0 km), [[Asasp-Arros]] (2.8 km), [[Lurbe-Saint-Christau]] (3.2 km), [[Agnos]] (3.7 km), [[Bidos]] (4.6 km), [[Herrère]] (5.1 km), [[Précilhon]] (6.3 km), at [[Oloron-Sainte-Marie]] (6.3 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Eysus ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na pinaghahambing ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mabatong tanawin. Ang mga kalapit na munisipalidad ay [[Asasp-Arros]], [[Gurmençon]], [[Lurbe-Saint-Christau]] at [[Oloron-Sainte-Marie]]. ==Pangalan== Ang toponym na ''Eysus'' ay lumilitaw<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> sa mga anyong ''Villa quœ vocatur Isuici'' (1077, mga talaan ng Abbey of La Peña<ref name="Peña">D'après [[Pierre de Marca]], ''Histoire de Béarn''</ref>), Ezus (13th century, charter of Oloron<ref name="For d'Oloron">Manuscrit du ''ika-14 na siglo'' - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ""Esus'' (1251, cartulary of [[Oloron-Sainte-Marie|Oloron]]<ref name="cartulaire d'Oloron">Titres publiés dans l'''Histoire de Béarn'' de [[Pierre de Marca]]</ref>), ''Eyssus'', ''Eizus'', ''Aisuus'', at ''Aïsus'' (ayon sa pagkakabanggit 158, 158, at 158). 1675, repormasyon ng Béarn). Ang pangalang Béarnese nito ay ''Eisús''<ref>{{cite web|url=http://www.ostaubearnes.fr/_pdf/topo_siti.pdf|author=Ostau Bearnes|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie classique|access-date=2019-01-26|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131232207/http://www.ostaubearnes.fr/_pdf/topo_siti.pdf|url-status=dead}}</ref> o ''Eysus''. ==Ekonomiya== Ang pangunahing aktibidad ay agrikultura (magkahalong pagsasaka, pag-aalaga ng hayop, at pagpapastol). Ang komyun ay bahagi ng lugar ng apelasyon ng Ossau-Iraty. ==Pamana ng relihiyon== [[File:Eysus eglise 1.JPG|thumb|Église Saint Pierre - Eysus]] Ang simbahan ng Saint-Pierre,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Eysus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=PROT&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Eysus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Pierre]</ref> na orihinal na Romanesque, ay muling itinayo noong ika-16 at ika-17 siglo. Noong huling bahagi ng dekada 1950, ang bubong ng simbahan ay naayos dahil sa suportang pinansyal ng isang komunidad ng Béarnese sa San Francisco, Los Angeles at California sa pangkalahatan. ==Eskudo de armas== ''Nahahating kulot: sa unang bahagi, iniikot ko ang isang tupang nanginginain ng damo na kulay abo, sa pangalawa o dalawang baka ay kulay abo, may sungay, may kwelyo at may kampana, magkapantay ang kulay abo, sa pangalawa ay kulay abo, dalawang susi ay kulay abo na kulay abo''.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21209 Eskudo de armas ng Eysus.]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Eysus]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 6d8z0f4lsxbeqt5z1iwul131l2s395q 0 339248 2227593 2225415 2026-09-22T08:09:19Z Ivan P. Clarin 84769 2227593 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | title = Born to Shine | image = | alt = An image with a red background. The series title is displayed on the center of the image. The logo of GMA Network is displayed on the upper right side of the image. | caption = Title card | genre = {{Plainlist| * [[Drama (film and television)|Drama]] * [[Musical film|Musical]]}} | director = Rod Marmol<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/new-show-alert-zephanie-michael-sager-bibida-sa-isang-drama-at-musical-series-ng-gma/128099/ |title=New Show Alert: Zephanie, Michael Sager, bibida sa isang drama at musical series ng GMA |author=Javier, Kristian Eric |date=November 24, 2025 |website=[[GMA Network Inc.]] |access-date=April 5, 2026}}</ref> | starring = {{Plainlist| * Zephanie Dimaranan * Michael Sager * Olive May}} | country = Pilipinas | language = Tagalog | num_episodes = 126 | runtime = 25–30 minuto | company = [[GMA Entertainment Group]] | network = [[GMA Network]] | first_aired = {{Start date|2026|3|23}} | last_aired = kasalukuyan }} Ang '''Born to Shine''' ay isang teleserye sa Pilipinas, noong Marso 23, 2026 sa ilalim ng palatutunang GMA Network na inilathala ng direktor na Rod Marmol na pinagbibidahan nina Zephanie Dimaranan bilang Jeni, Michael Sager bilang Nate Lim at Olive May bilang Megan. {{Infobox musical artist | name = Yumi | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | alias = | origin = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | genre = P-pop, Dance-pop | years_active = 2026–kasalukuyan | label = Fictional girl group | awards = | past_members = * Jennie Sicat (Zephanie) *Megan Halari (Olive May) *Yuna Mercado (Mitzi Josh) *Nancy Sebastian (Gaea Mischa) *Alfea Torres (Naya Ambi) | landscape = Inactive | website = }} {{Infobox musical artist | name = NIXI | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | alias = | origin = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | genre = P-pop, Dance-pop | years_active = 2026–kasalukuyan | label = Fictional girl group | awards = | current_members = * Kendall Domingo (AC Bonifacio) * Gabby Rosales (Chloe Redondo) * Tiffany Santos (Aaliyah De Gracia) * Lexi Hipolito (Golden Cañedo) | past_members = * Rami Chavez (Angelika Santiago) * Dani (Jane Mounter) * Megan Halari (Olive May) | landscape = Aktibo | website = }} ==Tauhan== ===Pangunahing tauhan=== * Zephanie Dimaranan bilang Jennie "Jeni" Sicat * Michael Sager bilang Nathaniel "Nate" Pascual-Lim * Olive May bilang Megan Halari ===Supportadong tauhan=== * [[Manilyn Reynes]] bilang Minchie Reyes-Sicat * [[Smokey Manaloto]] bilang Perry Sicat * [[Vina Morales]] bilang Ysadara "Dara" Halari * Tessie Tomas bilang Amelia Halari * [[Sheryl Cruz]] bilang Ivana "Vanna" Grande * [[Tina Paner]] bilang Charice Alonso * [[Kobie Brown]] bilang JC * Alvaro Oyteza bilang Lolong * [[Miggs Cuaderno]] bilang Basha * Mitzi Josh bilang Yuna Mercado * Gaea Mischa bilang Nancy Sebastian * Naya Ambi bilang Alfea Torres * Roselle Nava bilang Monica Pascual * [[Jade Lopez]] bilang Anya Bravo * Muriel Lomadilla bilang Ging * [[Nikki Co]] bilang Oliver ===Recurring tauhan=== * [[Geneva Cruz]] bilang Sugar Halari * [[Christian Vasquez]] bilang Freddie Grande * Gelo Rivera (BGYO) * Akira Morishita (BGYO) * Mikki Claver (BGYO) * Nate Porcalla (BGYO) * JL Toreliza (BGYO) * Chloe Redondo bilang Gabby Rosales * Angelica Santiago bilang Rami Chavez * Aaliyah De Gracia bilang Tiffany Santos * Golden Cañedo bilang Lexi Hipolito * AC Bonifacio bilang Kendall Domingo * Jane Mounter bilang Dani * Sharmaine Santiago bilang * Charm Aranton bilang Chi Chi * Karenina Haniel bilang Vic * Twinkle Dy bilang Twinkle * Inah Evans bilang Chikanene * Aya Domingo bilang Giselle San Joaquin * Pepita Curtis bilang Chikatita * Divine Aucina bilang Allona * Gerlald Madrid bilang Gener * Don Umali bilang George * Marnie Lapus bilang Emmy * Baninay Baustista bilang punong abala sa event ===Bisitang tauhan=== * [[Rayver Cruz]] bilang Dio Halari * [[Julie Ann San Jose]] bilang batang Dara Halari * [[Mikee Quintos]] bilang batang Minchie * Kristoffer Martin bilang batang Perry Sicat * [[Jeric Gonzales]] bilang batang George * [[Gwen Zamora]] bilang Calie * Gab Pangilinan bilang batang Charice Alonzo * [[Sharmaine Arnaiz]] bilang Viring * Maey Bautista bilang Belen * Dang Cruz bilang Sally * Don Umali bilang George * Sue Prado bilang Dolor * Sean Lucas bilang Reyster Constantino ===Cameo tauhan=== * Cecil Paz bilang Ivy * Marx Topacio bilang Sam * John Philip Koch bilang Pulis * Geleen Eugenio bilang Conci * Neomi Gonzales bilang Esther * Hannah Prescillas bilang Marie Sarsuela * Gilleth Sandico bilang Karina * Mel Kimura bilang kapatid ni Karina * Kaloy Tingcungco bilang Kaloy * Patricia Tumulak bilang punong abala ng PinaSaya * [[Brent Valdez]] bilang punong abala ng PinaSaya * [[Anton Vinzon]] bilang Makmak Batumbakal * [[Therese Malvar]] bilang Jolly * [[Sanya Lopez]] bilang Melody Reyes-Acosta ==Talababa== * {{IMDb title|39013843}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] atyfwjzyfxocfe7anvhhxfz0rt3myzw 0 339276 2227482 2224731 2026-09-22T03:59:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227482 wikitext text/x-wiki {{Infobox hospital | name = Calamba Doctors' Hospital | image = 2426Calamba City Laguna Roads Landmarks Barangays 24.jpg | image_size = 300px | caption = Ang harapan ng Calamba Doctors' Hospital | location = National Hgwy, Parian, [[Calamba, Laguna]] | country = [[Pilipinas]] | coordinates= {{coord|14|11|43|N|121|10|19|E|region:PH|display=inline,title}} | pushpin_map = Luzon#Philippines | type = Pribado | standards = ISO 9001: 1994 accredited | emergency = Level-Trauma | beds = more than 150 | pushpin_map = | key_people = | clinics = | office = | begin = 1994 | complete = 1996 (patapos) | open = 1997 | website = https://www.calambadoctorshospital.com/ | wiki-Links = }} Ang '''Calamba Doctors' Hospital''' ay isang pribadong ospital sa Parian, Calamba, Laguna na itinatag noong 1994 sa lungsod.<ref>https://m.yelp.com/biz/calamba-doctors-hospital-calamba-city?dd_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Pasilidad== Ang pasilidad ay may hanggang anim palapag na itinayo noong 1994.<ref>https://maps.apple.com/place?place-id=I5CD56B315EB9D923&address=Km+49+National+Highway%2C+Parian%2C+Calamba+City%2C+4029+Laguna%2C+Philippines&coordinate=14.217864%2C121.142328&name=Calamba+Doctors%27+Hospital&_provider=9902</ref> ==Sanggunian== {{reflist}} {{Calamba}} {{Laguna}} [[Kategorya:Calamba, Laguna]] [[Kategorya:Mga ospital sa Pilipinas]] 03nr1xwpdu286qj5m7461r7ag16cqql 0 339281 2227460 2221697 2026-09-22T03:07:28Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227460 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Jackie Loughery|image=Jackie Loughery American Airlines press photo (cropped).jpg|image_size=|caption=si Loughery noong 1956|birth_name=Jacqueleen Virginia Loughery|birth_date={{birth date|1930|4|18}}|birth_place=[[Brooklyn, New York]], Estados Unidos|death_date={{death date and age|2024|2|23|1930|4|18}}|death_place=[[Los Angeles, California]], Estados Unidos|occupation={{hlist|Actress|beauty pageant titleholder}}|title=[[Miss New York USA|Miss New York USA 1952]]<br />[[Miss USA 1952]]|competitions=[[Miss New York USA]] 1952 <br> (Nagwagi) <br> [[Miss USA 1952]] <br> (Nagwagi) <br> [[Miss Universe 1952]] <br> (Top 10)|hair_color=Pula|years_active=1951–1969|spouse={{ubl|{{marriage|[[Guy Mitchell]]|1952|1955|reason=div}}|{{marriage|[[Jack Webb]]|1958|1964|reason=div}}|{{marriage|Jack W. Schwietzer|1969|2009|reason=died}}}}}}Si '''Jackie Loughery''' (minsan ay kinikilala bilang '''Evelyn Avery'''; 18 Abril 1930 – 23 Pebrero 2024), ipinanganak bilang '''Jacqueleen Virginia Loughery''', ay isang Amerikanang aktres at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahan bilang [[Miss USA 1952]]. Bilang Miss USA, si Loughery ang kumatawan sa Estados Unidos sa [[Miss Universe 1952]], kung saan nagtapos siya bilang isang ''semi-finalist.'' == Maagang buhay == Si Jacqueleen Virginia Loughery ay ipinanganak noong Abril 18, 1930, at lumaki sa Flatbush, Brooklyn, New York, <ref name="deadline">{{Cite web |last=Evans |first=Greg |date=February 26, 2024 |title=Jackie Loughery Dies: First Miss USA, Abbott and Costello Co-Star & Early Johnny Carson Sidekick Was 93 |url=https://deadline.com/2024/02/jackie-loughery-dead-1235838596/ |access-date=February 26, 2024 |publisher=Deadline}}</ref> <ref>{{Cite news |date=November 11, 1955 |title=Beauty From Flatbush Now Rides The Range |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19551111&id=GD4eAAAAIBAJ&sjid=CL8EAAAAIBAJ&pg=1833,2087099}}</ref> ang anak na babae at nag-iisang anak nina Joseph Clark Loughery at Ellen (Avery) Loughery. <ref>{{Cite web |title=Jackie Loughery - The Private Life and Times of Jackie Loughery. Jackie Loughery Pictures. |url=http://www.glamourgirlsofthesilverscreen.com/show/165/Jackie+Loughery/index.html |website=glamourgirlsofthesilverscreen.com}}</ref> Nag-aral siya sa St. Francis Xavier Academy para sa mga Batang Babae. == Karera == === Miss USA === Noong 1952, nagwagi si Loughery bilang Miss USA matapos ang pangalawang botohan na sumira sa tabla ng unang pwesto. Si Loughery, ang kumatawan sa Estados Unidossa unang [[Miss Universe]] pageant, kung saan siya ay nagtapos sa ika-siyam na puwesto. === Libangan === Lumabas si Loughery sa ilang pelikula, kabilang ang komedya noong 1956 ''na Pardners'' kasama sina Martin at Lewis at ang drama noong 1957 ''na The DI'', kasama si Jack Webb, na pinakasalan niya noong 1958. Noong 1951, lumabas si Loughery sa panandaliang palabas ''na Seven at Eleven'' . Noong 1954, siya ang naging katulong ni Johnny Carson sa maikling palabas sa CBS ''na Earn Your Vacation'', kung saan ang mga kalahok ay tinanong ng mga tanong tungkol sa heograpiya. <ref name="etvs">{{Cite book |last=Terrace |first=Vincent |title=Encyclopedia of Television Shows, 1925 through 2010 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofte0000terr_w3k8 |date=2011 |publisher=McFarland & Company, Inc., Publishers |isbn=978-0-7864-6477-7 |edition=2nd |location=Jefferson, N.C. |page=294}}</ref> Noong 1956, nakasama niya sina Edgar Buchanan at Jack Buetel sa syndicated western television series ''na Judge Roy Bean'', bilang pamangkin ni Judge Bean na si Letty. [ ] 547 Noong 1957–58, gumawa siya ng limang panauhing palabas sa ''The George Burns at Gracie Allen Show'' ; tatlo bilang "Joyce Collins" at ang dalawa pa bilang "Vicki Donovan". Noong 1963, lumabas siya sa ''Perry Mason'' bilang si Nell Grimes, ang aktwal na pumatay sa pangunahing karakter sa "The Case of the Bigamous Spouse". Gumanap siya bilang si Martha, kapatid ni Sheriff Sam Phelps sa episode noong Mayo 18, 1961 ng seryeng ''Bat Masterson'', na "Farmer with a Badge". Itinampok siya sa pelikulang ''Eighteen and Anxious'' (1957) at naging pangunahing tauhan sa ''The Hot Angel'' (1958).   == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{IMDb name|id=0521740|name=Jackie Loughery}} [[Kategorya:Namatay noong 2024]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1930]] [[Kategorya:Articles with hCards]] cueoysydj02j4b23335k4tdz9zepfct 0 339351 2227416 2223057 2026-09-22T02:43:08Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 3 books for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227416 wikitext text/x-wiki Noong ika-1 ng Oktubre 1949, ipinahayag ni Mao Zedong, ang tagapangulo ng CCP, ang pagtatatag ng [[Republikang Bayan ng Tsina]] (PRC) mula sa [[Liwasang Tiananmen|Tiananmen]], matapos ang halos ganap na tagumpay (1949) ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP) sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]]. Ang PRC ang pinakahuling entidad na politikal na namahala sa katawang lupa ng Tsina, na sumunod sa [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] (ROC; 1912–1949) at sa libu-libong taon ng mga dinastiyang monarkikal. Kabilang sa mga naging pangunahing pinuno sina [[Mao Zedong]] (1949–1976); [[Hua Guofeng]] (1976–1978); [[Deng Xiaoping]] (1978–1989); [[Jiang Zemin]] (1989–2002); [[Hu Jintao]] (2002–2012); at [[Xi Jinping]] (2012 hanggang sa kasalukuyan).<ref>Klaus Mühlhahn, ''Making China Modern: From the Great Qing to Xi Jinping'' (Harvard UP, 2019) pp 1–20.</ref> Ang pinagmulan ng Republikang Bayan ay matutunton sa Sobiyetikong Republika ng Tsina na ipinahayag noong 1931, sa ilalim ng pagtataguyod ng [[Partido Komunista ng Unyong Sobiyetiko]], at kinabibilangan ng mga Sobiyetiko sa [[Jiangxi]] at [[Yan'an]];<ref>Qi'an, Zhang ({{lang|zh|张启安}}), Cradle of the Republic: The Chinese Soviet Republic ({{lang|zh|共和国摇篮： 中华苏维埃共和国}}), Xi'an: Shaanxi People's Press, 2003 [https://scholar.google.com/scholar_lookup?title=Cradle+of+the+Republic%3A+The+Chinese+Soviet+Republic&author=Qi%27an+Zhang&publication+year=2003]</ref><ref>{{Cite book|url=https://link.springer.com/book/10.1007%2F978-981-13-8641-1|doi = 10.1007/978-981-13-8641-1|title = A Short History of Sino-Soviet Relations, 1917–1991| series=China Connections |year = 2020|isbn = 978-981-13-8640-4|s2cid = 241226106|editor1-last = Shen|editor1-first = Zhihua}}</ref> naganap ito sa gitna ng Digmaang Sibil ng Tsina laban sa pamahalaang Nasyonalista, ngunit nagwakas at nabuwag noong 1937.<ref>{{Cite web|url=https://lantauconfidential.com/2017/03/28/that-time-mao-declared-independence-from-china/|title=That time Mao declared independence from China|date=28 March 2017}}</ref> Pagsapit ng 1949, nakuha ng CCP ang kontrol sa malaking bahagi ng katawang lupa ng Tsina, at ang pamahalaan ng ROC ay sumuko patungo sa isla ng [[Taiwan]].<ref>{{Cite news |last1=Westcott |first1=Ben |last2=Lee |first2=Lily |date=30 September 2019 |title=They were born at the start of Communist China. 70 years later, their country is unrecognizable |url=https://www.cnn.com/2019/09/29/asia/china-beijing-mao-october-1-70-intl-hnk/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215045839/https://www.cnn.com/2019/09/29/asia/china-beijing-mao-october-1-70-intl-hnk/index.html |archive-date=15 December 2019 |publisher=CNN}}</ref> Noong 1950, nakuha ng PRC ang [[Hainan]] mula sa ROC<ref>{{Cite news |date=9 May 1950 |title=Red Capture of Hainan Island |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1817&dat=19500509&id=FUw_AAAAIBAJ&pg=3627,3301880 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810125935/https://news.google.com/newspapers?nid=1817&dat=19500509&id=FUw_AAAAIBAJ&pg=3627,3301880 |archive-date=10 August 2023 |work=[[The Tuscaloosa News]]}}</ref> at isinama ang [[Tibet]] sa kanilang teritoryo.<ref>{{Cite web |title=The Tibetans |url=http://www.usc.edu/dept/LAS/ir/cews/database/Tibet/tibet.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016102314/http://www.usc.edu/dept/LAS/ir/cews/database/Tibet/tibet.pdf |archive-date=16 October 2013 |access-date=20 July 2013 |publisher=[[University of Southern California]]}}</ref> Pinatatag ng CCP ang suporta sa kanila ng mga magsasaka sa pamamagitan ng [[Kilusang Reporma sa Lupa (Tsina)|Kilusang Reporma sa Lupa]], na kinabibilangan ng mga pagbitay sa pagitan ng 1 at 2 milyong panginoong maylupa—na hinayaan ng estado—sa kamay ng mga magsasaka at dating mga nangungupahang magsasaka.<ref>{{Cite book |last=Busky |first=Donald |title=Communism in History and Theory |date=2002 |publisher=[[Greenwood Publishing Group]] |isbn=978-0-2759-7733-7 |page=[https://books.google.com/books?id=Q6b0j1VINWgC 11]}}</ref> Bagaman sa simula ay malapit na kaalyado ng PRC ang Unyong Sobyet, unti-unting lumamig ang ugnayan ng dalawang komunistang bansa, na nag-udyok sa Tsina na bumuo ng sarili nitong sistemang industriyal at mga [[sandatang nukleyar]].<ref>{{Cite web |date=January 1988 |title=A Country Study: China |url=https://www.loc.gov/item/87600493 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612025703/https://www.loc.gov/item/87600493 |archive-date=12 June 2016 |access-date=3 October 2017 |website=loc.gov |series=Area handbook series}}</ref> Ang populasyon ng Tsina ay tumaas mula 550 milyon noong 1950 patungong 900 milyon noong 1974.<ref>{{Cite book |last=Holmes |first=Madelyn |title=Students and teachers of the new China: thirteen interviews |date=2008 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-3288-2 |page=[https://books.google.com/books?id=lJK-GRriJAoC 185]}}</ref> Gayunpaman, ang [[Dakilang Luksong Pasulong]]—isang malawakang proyekto ng industriyalisasyon—ay nagresulta sa tinatayang 15 hanggang 55 milyong pagkamatay sa pagitan ng 1959 at 1961, na karamihan ay dulot ng matinding gutom.<ref name="nyt">{{Cite news |last=Mirsky |first=Jonathan |date=9 December 2012 |title=Unnatural Disaster |url=https://www.nytimes.com/2012/12/09/books/review/tombstone-the-great-chinese-famine-1958-1962-by-yang-jisheng.html?nl=books&emc=edit_bk_20121207 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121211072252/https://www.nytimes.com/2012/12/09/books/review/tombstone-the-great-chinese-famine-1958-1962-by-yang-jisheng.html?nl=books&emc=edit_bk_20121207 |archive-date=11 December 2012 |access-date=7 December 2012 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite book |last=Holmes |first=Leslie |title=Communism: A Very Short Introduction |url=https://archive.org/details/communismverysho0000holm |date=2009 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-1995-5154-5 |page=[https://archive.org/details/communismverysho0000holm/page/32 32] |quote=Most estimates of the number of Chinese dead are in the range of 15 to 30 million.}}</ref> Noong 1964, pinasabog ng Tsina ang una nitong bombang atomiko.<ref>{{Cite web |title=1964: China's first atomic bomb explodes |url=http://www.china.org.cn/english/congress/228244.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322065350/http://www.china.org.cn/english/congress/228244.htm |archive-date=22 March 2023 |access-date=18 February 2023 |website=china.org.cn}}</ref> Noong 1966, inilunsad nina Mao at ng kanyang mga kaalyado ang [[Himagsikang Pangkalinangan]], na nagdulot ng isang dekada ng mga pampulitikang pag-uusig at kaguluhang panlipunan na nagpatuloy hanggang sa pagkamatay ni Mao noong 1976.<ref>{{Cite book |last=Kao |first=Michael Y. M. |title=Taiwan in a Time of Transition |date=1988 |publisher=Paragon House |editor-last=Feldman |editor-first=Harvey |page=188 |chapter=Taiwan's and Beijing's Campaigns for Unification |editor-last2=Kao |editor-first2=Michael Y. M. |editor-last3=Kim |editor-first3=Ilpyong J.}}</ref> Matapos ang pagkamatay ni Mao, inaresto nina Hua Guofeng ang "Pangkat ng Apat" at pinanagot sila sa Himagsikang Pangkalinangan. Kinondena ang Himagsikang Pangkalinangan, at milyon-milyong tao ang na-rehabilitate. Humawak sa kapangyarihan si Deng Xiaoping noong 1978 at sinimulan ang mga reporma at pagbubukas ng bansa, kung saan nagpatupad siya ng malawakang repormang politikal at ekonomiko katuwang ang "Walong Matanda"—ang mga pinakamatatanda at pinakamaiimpluwensyang miyembro ng partido. Ang mga repormang pang-ekonomiya ay naghudyat sa paglipat ng Tsina mula sa sistemang plinanong ekonomiya.<ref name="Ref_e">{{Cite book |last1=Hart-Landsberg |first1=Martin |title=China and Socialism: Market Reforms and Class Struggle |url=https://archive.org/details/chinasocialismma00mart |last2=Burkett |first2=Paul |date=March 2005 |publisher=Monthly Review Press |isbn=978-1-5836-7123-8}} ({{cite journal |date=28 February 2001 |title=Review |url=https://monthlyreview.org/9781583671238/ |url-status=live |journal=[[Monthly Review]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105220123/http://monthlyreview.org/chinaandsocialism.htm |archive-date=5 January 2009 |access-date=30 October 2008}})</ref><ref name="Hamrin-1995">{{Cite book |last1=Hamrin |first1=Carol Lee |title=Decision-making in Deng's China: Perspectives from Insiders |last2=Zhao |first2=Suisheng |date=15 January 1995 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3694-2 |page=[https://books.google.com/books?id=MySp8yumuJ4C&q=boluan+fanzheng&pg=PA32 32]}}</ref> Pinagtibay ng Tsina ang kasalukuyang konstitusyon nito noong ika-4 ng Disyembre 1982.<ref>{{Cite web |title=Primary Source Document with Questions (DBQs) CONSTITUTION OF THE PEOPLE ' S REPUBLIC OF CHINA (1982) |url=https://afe.easia.columbia.edu/ps/china/prc_constitution.pdf |publisher=[[Columbia College, Columbia University|Columbia College]]}}</ref> Noong 1989, nagkaroon ng mga protesta, tulad ng [[Mga pagpoprotesta sa Liwasan ng Tiananmen noong 1989|nangyari sa Liwasang Tiananmen]], na kumalat sa buong bansa.<ref>{{Cite web |last=Harding |first=Harry |date=December 1990 |title=The Impact of Tiananmen on China's Foreign Policy |url=http://www.nbr.org/publications/element.aspx?id=73 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404193656/http://www.nbr.org/publications/element.aspx?id=73 |archive-date=4 April 2014 |access-date=28 November 2013 |publisher=[[National Bureau of Asian Research]]}}</ref> Itinalaga si Jiang Zemin bilang pangkalahatang sekretarya ng CCP, na naging nangungunang lider ng bansa.<ref>{{Cite news |date=13 September 1997 |title=China Gets Down to Business at Party Congress |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-sep-13-mn-31787-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018190108/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-sep-13-mn-31787-story.html |archive-date=18 October 2022 |access-date=12 January 2020 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>{{Cite book |last=Vogel |first=Ezra |author-link=Ezra Vogel |title=Deng Xiaoping and the Transformation of China |url=https://archive.org/details/dengxiaopingtran0000voge |date=2011 |publisher=Belknap Press |isbn=978-0-6747-2586-7 |page=[https://archive.org/details/dengxiaopingtran0000voge/page/682 682]}}</ref> Lumago nang pitong beses ang ekonomiya ng Tsina sa panahong ito.<ref name="APs-2022">{{Cite news |last=McDonald |first=Joe |date=30 November 2022 |title=Jiang Zemin, who guided China's economic rise, dies |url=https://apnews.com/article/china-beijing-hong-kong-obituaries-jiang-zemin-4ee4c5dcaf567e02efa3c5c7186af30a |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403160544/https://apnews.com/article/china-beijing-hong-kong-obituaries-jiang-zemin-4ee4c5dcaf567e02efa3c5c7186af30a |archive-date=3 April 2023 |access-date=30 November 2022 |work=[[Associated Press]]}}</ref> Ibinalik sa Tsina ang Hong Kong mula sa Britanya at Macau mula sa Portugal noong 1997 at 1999, ayon sa pagkakasunod, bilang mga espesyal na rehiyong administratibo (''special administrative region'') sa ilalim ng prinsipyong "isang bansa, dalawang sistema." Sumali ang bansa sa [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal]] noong 2001.<ref name="APs-2022" /> Noong 2002, humalili si Hu Jintao kay Jiang bilang pangkalahatang kalihim.<ref name="APs-2022" /> Sa ilalim ng pamumuno ni Hu, napanatili ng Tsina ang mabilis na paglago ng ekonomiya nito, na nagresulta sa paglampas nito sa [[United Kingdom]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], at [[Hapon]] upang maging ikalawang pinakamalaking ekonomiya sa mundo.<ref>{{Cite news |last=Orlik |first=Tom |date=16 November 2012 |title=Charting China's Economy: A Decade Under Hu Jintao |url=http://blogs.wsj.com/chinarealtime/2012/11/16/charting-chinas-economy-10-years-under-hu-jintao |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221121820/http://blogs.wsj.com/chinarealtime/2012/11/16/charting-chinas-economy-10-years-under-hu-jintao |archive-date=21 December 2016 |access-date=16 May 2023 |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Gayunpaman, nagdulot din ang paglagong ito ng matinding epekto sa mga likas na yaman at kapaligiran ng bansa,<ref>{{Cite news |last1=Carter |first1=Shan |last2=Cox |first2=Amanda |last3=Burgess |first3=Joe |last4=Aigner |first4=Erin |date=26 August 2007 |title=China's Environmental Crisis |url=https://www.nytimes.com/interactive/2007/08/26/world/asia/20070826_CHINA_GRAPHIC.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120116170904/http://www.nytimes.com/interactive/2007/08/26/world/asia/20070826_CHINA_GRAPHIC.html |archive-date=16 January 2012 |access-date=16 May 2012 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Griffiths |first=Daniel |date=16 April 2004 |title=China worried over pace of growth |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4913622.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118160813/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4913622.stm |archive-date=18 November 2020 |access-date=16 April 2006 |work=[[BBC News]]}}</ref> pati na rin ng malawakang dislokasyon sa lipunan.<ref name="Ref_k">[https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=3166 ''China: Migrants, Students, Taiwan''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161227094542/https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=3166|date=27 December 2016}} [[UC Davis]] Migration News January 2006</ref><ref>{{Cite news |last=Cody |first=Edward |date=28 January 2006 |title=In Face of Rural Unrest, China Rolls Out Reforms |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/27/AR2006012701588.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014065549/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/27/AR2006012701588.html |archive-date=14 October 2017 |access-date=18 January 2020 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Humalili si Xi Jinping bilang pinakamataas na lider noong 2012. Hindi nagtagal matapos siyang maupo sa kapangyarihan, naglunsad si Xi ng malawakang kampanya laban sa korapsyon,<ref>{{Cite news |date=20 March 2018 |title=China's anti-corruption campaign expands with new agency |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-43453769 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924060145/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-43453769 |archive-date=24 September 2019 |access-date=13 September 2019 |work=[[BBC News]]}}</ref> na humantong sa pag-uusig sa mahigit 2 milyong opisyal pagsapit ng 2022.<ref name="Marquis-2022b">{{Cite book |last1=Marquis |first1=Christopher |author-link=Christopher Marquis |title=Mao and Markets: The Communist Roots of Chinese Enterprise |last2=Qiao |first2=Kunyuan |date=15 November 2022 |publisher=[[Yale University Press]] |isbn=978-0-3002-6883-6 |doi=10.2307/j.ctv3006z6k |jstor=j.ctv3006z6k |s2cid=253067190}}</ref> Sa panahon ng kanyang panunungkulan, pinag-isa at pinalakas ni Xi ang kapangyarihan sa antas na hindi pa nakikita mula nang simulan ang mga repormang pang-ekonomiya at pampulitika.<ref>{{Cite news |last=Wingfield-Hayes |first=Rupert |date=23 October 2022 |title=Xi Jinping's party is just getting started |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-63225277 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317004249/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-63225277 |archive-date=17 March 2023 |access-date=23 October 2022 |work=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Sa ika-21 siglo, ang bagong yaman at teknolohiya ng bansa ay humantong sa tunggalian para sa pangingibabaw sa mga usaping Asyano laban sa [[India]], Hapon, at [[Estados Unidos]], pati na rin sa lumalalang [[Digmaang Pangkalakalan ng Tsina at Estados Unidos|digmaang pangkalakalan sa Estados Unidos]] simula noong 2018.<ref name="Jonathan Fenby 2019">Jonathan Fenby, ''The Penguin History of Modern China: The Fall and Rise of a Great Power 1850 to the Present'' (2019).</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kasaysayan ng Tsina]] f5148k4a3jay6stfdrbbba0ut2os9y9 0 339440 2227284 2223617 2026-09-21T14:52:47Z ~2026-50906-94 166591 2227284 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2027|presenters=|entertainment=|venue=Philippines|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2026|2026]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} '''Miss Universe Philippines 2027''' will be the eighth edition of the [[Miss Universe Philippines]] pageant, to be held in 2027. At the end of the competition, [[Bea Millan-Windorski]] of La Union will crown her successor as Miss Universe Philippines 2027. == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Locality/Community !Candidate !Age{{efn|Ages at the time of the competition}} !Hometown ! width="250" |Notes |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cabadbaran, Agusan del Norte.png}}''' [[Cabadbaran]] |{{sortname|Mariah|Mariano|nolink=1}} |26 |[[Cabadbaran]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Manila]] |{{sortname|Beatrice|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 April 2026 |title=Miss Manila 2026 winner to compete at Miss Universe Philippines 2027 |url=https://entertainment.inquirer.net/663755/miss-manila-2026-winner-to-compete-at-miss-universe-philippines-2027 |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | |[[Manila]] | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Goldah Nicole|Manzano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 August 2026 |title=Occidental Mindoro renews partnership with Miss Universe Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/679646/occidental-mindoro-renews-partnership-with-miss-universe-philippines |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Dolores|Sanchez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 June 2026 |title=Baragatan Festival 2026 names float, pageant winners |url=https://www.philstar.com/lifestyle/arts-and-culture/2026/06/23/2537254/baragatan-festival-2026-names-float-pageant-winners |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> | |[[Brooke's Point]] | |- |[[Seattle]] |{{sortname|Alana|Constantino|nolink=1}} | |[[Seattle]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Jean Grei|de Jesus|nolink=1}} | |[[Tarlac City]] | |- |[[Washington (state)|Washington]] |{{sortname|Stacy Anne Nova|Flores|nolink=1}} | |[[San Francisco, California|San Francisco]] | |- |'''{{Flagicon image|Zamboanga del Norte Flag.png}}''' [[Zamboanga del Norte|Zamboanga Del Norte]] <small>([[United Kingdom]])</small> |{{sortname|Jacquiline|Crawford|nolink=1}} | |[[London]] | |} == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}}{{Miss Universe Philippines}} 8m0k5t1wuw29rey2hfv54nnurq25lnc 2227285 2227284 2026-09-21T15:00:09Z ~2026-50906-94 166591 2227285 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2028|presenters=|entertainment=|venue=Philippines|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2027|2027]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} '''Miss Universe Philippines 2028''' will be the ninth edition of the [[Miss Universe Philippines]] pageant, to be held in 2028. At the end of the competition, [[Yllana Marie Aduana]] of Siniloan, Laguna will crown her successor as Miss Universe Philippines 2028. == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Locality/Community !Candidate !Age{{efn|Ages at the time of the competition}} !Hometown ! width="250" |Notes |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cabadbaran, Agusan del Norte.png}}''' [[Cabadbaran]] |{{sortname|Mariah|Mariano|nolink=1}} |26 |[[Cabadbaran]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Manila]] |{{sortname|Beatrice|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 April 2026 |title=Miss Manila 2026 winner to compete at Miss Universe Philippines 2027 |url=https://entertainment.inquirer.net/663755/miss-manila-2026-winner-to-compete-at-miss-universe-philippines-2027 |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | |[[Manila]] | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Goldah Nicole|Manzano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 August 2026 |title=Occidental Mindoro renews partnership with Miss Universe Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/679646/occidental-mindoro-renews-partnership-with-miss-universe-philippines |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Dolores|Sanchez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 June 2026 |title=Baragatan Festival 2026 names float, pageant winners |url=https://www.philstar.com/lifestyle/arts-and-culture/2026/06/23/2537254/baragatan-festival-2026-names-float-pageant-winners |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> | |[[Brooke's Point]] | |- |[[Seattle]] |{{sortname|Alana|Constantino|nolink=1}} | |[[Seattle]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Jean Grei|de Jesus|nolink=1}} | |[[Tarlac City]] | |- |[[Washington (state)|Washington]] |{{sortname|Stacy Anne Nova|Flores|nolink=1}} | |[[San Francisco, California|San Francisco]] | |- |'''{{Flagicon image|Zamboanga del Norte Flag.png}}''' [[Zamboanga del Norte|Zamboanga Del Norte]] <small>([[United Kingdom]])</small> |{{sortname|Jacquiline|Crawford|nolink=1}} | |[[London]] | |} == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}}{{Miss Universe Philippines}} 0wjugnc6twklu59w1dqouil8bcl74h9 2227286 2227285 2026-09-21T15:02:30Z ~2026-50906-94 166591 2227286 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2029|presenters=|entertainment=|venue=Philippines|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2028|2028]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} '''Miss Universe Philippines 2029''' will be the tenth edition of the [[Miss Universe Philippines]] pageant, to be held in 2029. At the end of the competition, [[Pauline Amelinckx]] of Bohol will crown her successor as Miss Universe Philippines 2029. == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Locality/Community !Candidate !Age{{efn|Ages at the time of the competition}} !Hometown ! width="250" |Notes |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cabadbaran, Agusan del Norte.png}}''' [[Cabadbaran]] |{{sortname|Mariah|Mariano|nolink=1}} |26 |[[Cabadbaran]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Manila]] |{{sortname|Beatrice|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 April 2026 |title=Miss Manila 2026 winner to compete at Miss Universe Philippines 2027 |url=https://inquirer.net |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | |[[Manila]] | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Goldah Nicole|Manzano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 August 2026 |title=Occidental Mindoro renews partnership with Miss Universe Philippines |url=https://inquirer.net |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Dolores|Sanchez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 June 2026 |title=Baragatan Festival 2026 names float, pageant winners |url=https://philstar.com |access-date=30 August 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> | |[[Brooke's Point]] | |- |[[Seattle]] |{{sortname|Alana|Constantino|nolink=1}} | |[[Seattle]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Jean Grei|de Jesus|nolink=1}} | |[[Tarlac City]] | |- |[[Washington (state)|Washington]] |{{sortname|Stacy Anne Nova|Flores|nolink=1}} | |[[San Francisco, California|San Francisco]] | |- |'''{{Flagicon image|Zamboanga del Norte Flag.png}}''' [[Zamboanga del Norte|Zamboanga Del Norte]] <small>([[United Kingdom]])</small> |{{sortname|Jacquiline|Crawford|nolink=1}} | |[[London]] | |} == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}}{{Miss Universe Philippines}} md8c3o1xqqt3hkj0iddz5qnnnlo1o9u 2227287 2227286 2026-09-21T15:03:49Z ~2026-50906-94 166591 2227287 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2026|presenters=|entertainment=|venue=Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot, San Juan, Puerto Rico|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2025|2025]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} '''Miss Universe 2026''' will be the 75th edition of the [[Miss Universe]] pageant, to be held on November 24, 2026, at the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, Puerto Rico. At the end of the event, [[Fátima Bosch]] of Mexico will crown her successor. [[Bea Millan-Windorski]] will represent the Philippines in a bid to win the country's fifth Miss Universe title. == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Country/Territory !Candidate !Age{{efn|Ages at the time of the competition}} !Hometown ! width="250" |Notes |- |'''{{Flag|Mexico}}''' |{{sortname|Fátima|Bosch|nolink=1}} |25 |[[Tabasco]] |Outgoing titleholder |- |'''{{Flag|Philippines}}''' |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|nolink=1}} | |[[La Union]] |Succeeds Ahtisa Manalo |} == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}}{{Miss Universe}} n1tvsbb3kb5fviyzkjuf8i36jae9a1r 2227288 2227287 2026-09-21T15:07:43Z ~2026-50906-94 166591 2227288 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2026|presenters=|entertainment=|venue=Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot, San Juan, Puerto Rico|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe 2025|2025]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} '''Miss Universe 2026''' will be the 75th [[Miss Universe]] pageant, to be held at the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, Puerto Rico, on 24 November 2026. It will be hosted by American standup comedian and actor Steve Byrne, with Miss Universe 1993 Dayanara Torres and Miss Universe 2022 R'Bonney Gabriel as commentary hosts. As it was held during the one-year mourning period after the death of Sirikit, the former queen consort of Thailand, some of the pageant's events were modified in accordance to government recommendations. The pageant attracted some controversy, including the conduct of Thai pageant organizer, Nawat Itsaragrisil, in pageant events, and legal disputes with the licensee Miss Universe Thailand. A number of judges left the final, including Omar Harfouch, who criticized the selection of the semifinalists and the eventual outcome. At the end of the event, [[Fátima Bosch]] of Mexico will crown [[Bea Millan-Windorski]] of the Philippines as her successor, marking the country's fifth title in the pageant. == Background == Impact Challenger Hall, the venue of Miss Universe 2025 === Location and date === On 16 November 2025, at the Miss Universe 2025 finals, pageant co-owner Raúl Rocha announced that the shortlisted host countries for the 75th pageant were Argentina, Costa Rica, Dominican Republic, Morocco, India, South Africa, Spain, and Thailand.[1][2] The Miss Universe Organization announced Puerto Rico as the host country on 7 February 2026, designating the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, as the central venue with ancillary events scheduled for San Juan, Ponce and Mayagüez. The selection marks the fourth time that Puerto Rico hosted the pageant, and the third time the event will be held in the said venue after the 2005 and 2018 pageants.[3][4] On 23 April, Thai businessman, Nawat Itsaragrisil became the executive director of the pageant.[5] On 25 October, Itsaragrisil confirmed that the pageant will proceed as scheduled despite the one-year mourning period declared following the death of Sirikit, the former queen consort of Thailand, the day before. However, the organizers modified the pageant's format and its related activities in accordance with the recommendations of the Thai government to fit the "mourning atmosphere" of the period.[6][7] === Selection of participants === Among the delegates, two were appointed to compete as the runner-up in their national pageant,[b] eighteen were chosen through a casting process,[c] while four were selected to replace an original winner. From June to July 2026, Telemundo aired the reality show Miss Universe Latina, el reality, in the United States, which selected an additional delegate representing Hispanic and Latina Americans in the country, designated as Miss Universe Latina.[28][29][30] This addition marked the first time the pageant accepted an entrant not sent by a licensee representing a country nor a territory.[31] === Replacements === Na Zhao of China and Latifah Morris of Trinidad and Tobago both assumed their national titles after the original winners, Xuhe Hou and Sihlé Letren, respectively, resigned from their roles.[32][33][34][35][36][37][38] Déborah Djema of the Democratic Republic of the Congo, was replaced by Dorcas Dienda, after she refused to sign a contract mandated by the national organization.[39][40][41] In Poland, Miss Polski 2026, Oliwia Mikulska was replaced by Emily Reng, a new representative from Miss Polonia.[42][43] === Debuts, returns, and withdrawals === This pageant marked the debuts of Cape Verde, Mayotte, Palestine, and Rwanda.[44][45][46][47] The Palestinian debut received heightened media attention due to its timing amid the ongoing Gaza war, which had attracted extensive international discourse among experts and human rights organizations.[48][49] Returning countries for this pageant included Iraq and Slovenia, which last competed in 2017;[50][51] Sweden in 2021;[52] Ghana and Haiti in 2022;[53] and Kosovo, Panama, and South Africa in 2023.[54][55][56] The national organizations of Bahrain, Cyprus, Eritrea, Fiji, Gibraltar, Kenya, Maldives, Mongolia, Montenegro, Samoa, Somalia, and Uzbekistan, all failed to appoint a delegate or hold a national competition.[57][58][59] Leading up to the contest, Sahar Biniaz of Iran withdrew from the competition, citing concern for her national director's safety following reports of the director's detention in her country.[60][61] Meanwhile, Josiane Golonga of Cameroon, Diana Fast of Germany, Zoulahatou Amadou of Niger, Iman Totic of North Macedonia and Chiara Wijntuin of Suriname did not arrive in the host country.[62][63][58][64][65] Helena O'Connor of Iceland withdrew from the competition due to an illness,[66][67] while Gabrielle Henry of Jamaica withdrew because of an injury sustained during the preliminary competition.[68] In addition, Flavia Harizaj of Albania did not appear in the final competition.[69] === Incidents during the preliminary competition === Miss Jamaica Gabrielle Henry fell through an unguarded opening in the stage floor during the preliminary evening gown round on 19 November 2026 suffering significant injuries.[70][71] She was admitted to intensive care in Bangkok, forcing her withdrawal from the competition. The Miss Universe Organization assumed full and immediate responsibility for the incident and covered all associated medical and repatriation costs.[70][72] == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Country/Territory !Candidate !Age{{efn|Ages at the time of the competition}} !Hometown ! width="250" |Notes |- |'''{{Flag|Mexico}}''' |{{sortname|Fátima|Bosch|nolink=1}} |25 |[[Tabasco]] |Outgoing titleholder |- |'''{{Flag|Philippines}}''' |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|nolink=1}} | |[[La Union]] |Succeeds Ahtisa Manalo |} == Results == == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}}{{Miss Universe}} cu3hk2ieqxg1qdv6324eqsavbeg3t4n 2227289 2227288 2026-09-21T15:09:13Z ~2026-50906-94 166591 2227289 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2026|presenters=|entertainment=|venue=Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot, San Juan, Puerto Rico|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe 2025|2025]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} '''Miss Universe 2026''' will be the 75th [[Miss Universe]] pageant, to be held at the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, Puerto Rico, on 24 November 2026. It will be hosted by American standup comedian and actor Steve Byrne, with Miss Universe 1993 Dayanara Torres and Miss Universe 2022 R'Bonney Gabriel as commentary hosts. As it will be held during the one-year mourning period after the death of Sirikit, the former queen consort of Thailand, some of the pageant's events were modified in accordance to government recommendations. The pageant attracted some controversy, including the conduct of Thai pageant organizer, Nawat Itsaragrisil, in pageant events, and legal disputes with the licensee Miss Universe Thailand. A number of judges left the final, including Omar Harfouch, who criticized the selection of the semifinalists and the eventual outcome. At the end of the event, [[Fátima Bosch]] of Mexico will crown [[Bea Millan-Windorski]] of the Philippines as her successor, marking the country's fifth title in pageantry. == Background == Impact Challenger Hall, the venue of Miss Universe 2025 === Location and date === On 16 November 2025, at the Miss Universe 2025 finals, pageant co-owner Raúl Rocha announced that the shortlisted host countries for the 75th pageant were Argentina, Costa Rica, Dominican Republic, Morocco, India, South Africa, Spain, and Thailand. The Miss Universe Organization announced Puerto Rico as the host country on 7 February 2026, designating the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, as the central venue with ancillary events scheduled for San Juan, Ponce and Mayagüez. The selection marks the fourth time that Puerto Rico hosted the pageant, and the third time the event will be held in the said venue after the 2005 and 2018 pageants. On 23 April 2026, Thai businessman, Nawat Itsaragrisil became the executive director of the pageant. On 25 October 2026, Itsaragrisil confirmed that the pageant will proceed as scheduled despite the one-year mourning period declared following the death of Sirikit, the former queen consort of Thailand, the day before. However, the organizers modified the pageant's format and its related activities in accordance with the recommendations of the Thai government to fit the "mourning atmosphere" of the period. === Selection of participants === Among the delegates, two were appointed to compete as the runner-up in their national pageant,[b] eighteen were chosen through a casting process,[c] while four were selected to replace an original winner. From June to July 2026, Telemundo aired the reality show Miss Universe Latina, el reality, in the United States, which selected an additional delegate representing Hispanic and Latina Americans in the country, designated as Miss Universe Latina. This addition marked the first time the pageant accepted an entrant not sent by a licensee representing a country nor a territory. === Replacements === Na Zhao of China and Latifah Morris of Trinidad and Tobago both assumed their national titles after the original winners, Xuhe Hou and Sihlé Letren, respectively, resigned from their roles. Déborah Djema of the Democratic Republic of the Congo, was replaced by Dorcas Dienda, after she refused to sign a contract mandated by the national organization. In Poland, Miss Polski 2026, Oliwia Mikulska was replaced by Emily Reng, a new representative from Miss Polonia. === Debuts, returns, and withdrawals === This pageant marked the debuts of Cape Verde, Mayotte, Palestine, and Rwanda. The Palestinian debut received heightened media attention due to its timing amid the ongoing Gaza war, which had attracted extensive international discourse among experts and human rights organizations. Returning countries for this pageant included Iraq and Slovenia, which last competed in 2017; Sweden in 2021; Ghana and Haiti in 2022; and Kosovo, Panama, and South Africa in 2023. The national organizations of Bahrain, Cyprus, Eritrea, Fiji, Gibraltar, Kenya, Maldives, Mongolia, Montenegro, Samoa, Somalia, and Uzbekistan, all failed to appoint a delegate or hold a national competition. Leading up to the contest, Sahar Biniaz of Iran withdrew from the competition, citing concern for her national director's safety following reports of the director's detention in her country. Meanwhile, Josiane Golonga of Cameroon, Diana Fast of Germany, Zoulahatou Amadou of Niger, Iman Totic of North Macedonia and Chiara Wijntuin of Suriname did not arrive in the host country. Helena O'Connor of Iceland withdrew from the competition due to an illness, while Gabrielle Henry of Jamaica withdrew because of an injury sustained during the preliminary competition. In addition, Flavia Harizaj of Albania did not appear in the final competition. === Incidents during the preliminary competition === Miss Jamaica Gabrielle Henry fell through an unguarded opening in the stage floor during the preliminary evening gown round on 19 November 2026 suffering significant injuries. She was admitted to intensive care in Bangkok, forcing her withdrawal from the competition. The Miss Universe Organization assumed full and immediate responsibility for the incident and covered all associated medical and repatriation costs. == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Country/Territory !Candidate !Age{{efn|Ages at the time of the competition}} !Hometown ! width="250" |Notes |- |'''{{Flag|Mexico}}''' |{{sortname|Fátima|Bosch|nolink=1}} |25 |[[Tabasco]] |Outgoing titleholder |- |'''{{Flag|Philippines}}''' |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|nolink=1}} | |[[La Union]] |Succeeds Ahtisa Manalo |} == Results == == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}}{{Miss Universe}} d1v7yvfvctsut1kajnpbbzgbvcb4nkb 2227290 2227289 2026-09-21T15:14:09Z ~2026-50906-94 166591 2227290 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | date = 2026 | presenters = Steve Byrne, Dayanara Torres, R'Bonney Gabriel | entertainment = | venue = Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot, San Juan, Puerto Rico | broadcaster = | entrants = | placements = 30 | withdrawals = | winner = {{flagicon|Philippines}} [[Bea Millan-Windorski]] | returns = | debuts = {{hlist|Cabadbaran}} | best national costume = | before = [[Miss Universe 2025|2025]] | next = | image = | caption = | represented = | congeniality = | photogenic = }} '''Miss Universe 2026''' was the 75th [[Miss Universe]] pageant, held at the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, Puerto Rico, on 24 November 2026. The competition featured delegates from around the world competing in several rounds, including the preliminary competition, national costume, evening gown, swimsuit, and final question-and-answer segment. At the end of the event, [[Fátima Bosch]] of Mexico crowned [[Bea Millan-Windorski]] of the Philippines as her successor. Her victory marked the Philippines' fifth Miss Universe title. == Background == === Location and date === The Miss Universe Organization announced Puerto Rico as the host country for the 75th edition of the pageant. The main event was held at the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, with additional activities organized in other locations across Puerto Rico. The pageant was scheduled for 24 November 2026, bringing together delegates from various countries and territories to compete for the Miss Universe crown. === Selection of participants === Delegates were selected through national pageants, appointments, and casting processes. Each representative participated in preliminary competitions before the finalists were selected for the grand final. === Debuts, returns, and withdrawals === Several countries and territories participated in the 2026 edition, including new and returning delegates. The final number of participants and any withdrawals were determined before the preliminary competition. == Candidates == The following candidates are confirmed to participate: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" | Country/Territory ! Candidate ! Age{{efn|Ages at the time of the competition}} ! Hometown ! width="250" | Notes |- |'''{{Flag|Mexico}}''' |{{sortname|Fátima|Bosch|nolink=1}} |25 |[[Tabasco]] |Outgoing titleholder |- |'''{{Flag|Philippines}}''' |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|nolink=1}} | |[[La Union]] |Winner |} == Results == {| class="wikitable" ! Final results ! Contestant |- |'''{{Flagicon|Philippines}} [[Miss Universe 2026|Miss Universe 2026]]''' |'''[[Bea Millan-Windorski]]''' – Philippines |- |'''1st Runner-up''' |{{Flagicon|Thailand}} Thailand |- |'''2nd Runner-up''' |{{Flagicon|Venezuela}} Venezuela |- |'''3rd Runner-up''' |{{Flagicon|Puerto Rico}} Puerto Rico |- |'''4th Runner-up''' |{{Flagicon|South Africa}} South Africa |} === Special awards === {| class="wikitable" ! Award ! Winner |- |Best National Costume |{{Flagicon|Philippines}} Philippines |- |Miss Congeniality |{{Flagicon|Brazil}} Brazil |- |Miss Photogenic |{{Flagicon|Japan}} Japan |} == Notes == {{notelist}} == References == {{reflist}} {{Miss Universe}} cqy63l6i1w8rkjvzoculonwgyg6ltd5 2227293 2227290 2026-09-21T15:18:34Z ~2026-50906-94 166591 2227293 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | name = Miss Universe 2026 | date = 24 November 2026 | venue = Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot, San Juan, Puerto Rico | entrants = 97 | winner = {{flagicon|Philippines}} [[Bea Millan-Windorski]] | before = [[Miss Universe 2025|2025]] | next = [[Miss Universe 2027|2027]] }} '''Miss Universe 2026''' was the 75th [[Miss Universe]] pageant, held on 24 November 2026 at the Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot in San Juan, Puerto Rico. At the end of the event, '''Bea Millan-Windorski of the Philippines''' was crowned Miss Universe 2026 by outgoing titleholder Fátima Bosch of Mexico. == Candidates == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! Country/Territory !! Contestant !! Age !! Hometown !! Result |- | Albania || Jogersa Beqiri || 24 || Shkodër || Top 30 |- | Angola || Wanderléia Rodrigues || 23 || Cuanza Norte || Top 30 |- | Argentina || Daiana Pereyra || 28 || Posadas || Top 30 |- | Armenia || Arena Zeynalian || 33 || Tehran || Top 30 |- | Aruba || Elizabeth Johnson || 24 || Oranjestad || Top 30 |- | Australia || Caitlin Worthington || 28 || Brisbane || Top 30 |- | Bahamas || Shawndra Henfield || 24 || Exuma || Top 30 |- | Belarus || Aliya Karotkaya || 22 || Minsk || Top 30 |- | Belize || Caleigh-Rose West || 24 || Belize City || Top 30 |- | Bolivia || Valeria Mena || 23 || Oruro || Top 30 |- | Bonaire || Caroline Porras || 24 || Antriol || Top 30 |- | Botswana || Dabilo Moses || 26 || Gaborone || Top 30 |- | Brazil || Marcella Kozinski || 26 || Curitiba || Top 30 |- | Bulgaria || Anna Babau || 33 || Sofia || Top 30 |- | Cambodia || Rthna Than || 19 || Phnom Penh || Top 30 |- | Cameroon || Audrey Black || 30 || Douala || Top 30 |- | Canada || Aslihan Morali || 28 || Ancaster || Top 30 |- | Cape Verde || Armandina Cunha || 27 || São Vicente || Top 30 |- | Cayman Islands || Juliana Myers || 20 || West Bay || Top 30 |- | Chile || Dominga López || 25 || Viña del Mar || Top 30 |- | China || Shiqi Wang || 25 || Shanghai || Top 30 |- | Costa Rica || Mariale Acosta || 24 || Alajuela || Top 30 |- | Croatia || Antea Mršić || 24 || Zagreb || Top 30 |- | Cuba || Mia Dio || 25 || Doral || Top 30 |- | Curaçao || Bianty Gomperts || 28 || Amerikanenkamp || Top 30 |- | Czech Republic || Sophia Osako || 22 || Prague || Did not place |- | Democratic Republic of the Congo || Jessi Kalambayi || 28 || Kinshasa || Did not place |- | Denmark || Fie Rose Lindegaard || 27 || Copenhagen || Did not place |- | Dominican Republic || Melissa Núñez || 28 || La Vega || Did not place |- | Ecuador || Dalia Bucaram || 21 || Guayaquil || Did not place |- | Egypt || Sonia Gergis || 31 || Cairo || Did not place |- | El Salvador || Sofía Córdova || 27 || San Salvador || Did not place |- | Equatorial Guinea || Isabel Mbomio || 24 || Evinayong || Did not place |- | Estonia || Emili Denneng || 20 || Pärnu || Did not place |- | Finland || Veera Grönlund || 30 || Pori || Did not place |- | Great Britain || Angela Aumonier || 25 || Douglas || Did not place |- | Guadeloupe || Chloé Deher || 31 || Terre-de-Haut || Did not place |- | Guatemala || Adelina Castillo || 30 || Sacatepéquez || Did not place |- | Guinea || Justine Kamara || 29 || Nancy || Did not place |- | Haiti || Tatenda Rameau || – || Syracuse || Did not place |- | Honduras || Luisa Pineda || 26 || San Francisco de Yojoa || Did not place |- | Hong Kong || Jennifer Zhou || 27 || Hong Kong || Did not place |- | Hungary || Kamilla Kiss || 25 || Dunaújváros || Did not place |- | Iceland || Sigríður Hrafnkelsdóttir || 27 || Garðabær || Did not place |- | India || Kaziah Mejo || 19 || Mavelikkara || Did not place |- | Ireland || Aideen Howard || 22 || Castletroy || Did not place |- | Israel || Danielle Yablonka || 25 || Herzliya || Did not place |- | Italy || Giada Folcia || 37 || Monza || Did not place |- | Jamaica || Celene Hall || 25 || Portland || Did not place |- | Japan || Sayuki Ito || 26 || Fukuoka || Did not place |- | Jordan || Destiny Anbar || – || Amman || Did not place |- | Kazakhstan || Alina Ekaterinecheva || 22 || Shymkent || Did not place |- | Kenya || Jean Ojiro || 27 || Nyanza || Did not place |- | Kosovo || Evisa Pacolli || 21 || Toronto || Did not place |- | Kyrgyzstan || Medina Ermekova || 18 || Bishkek || Did not place |- | Maldives || Aminath Yuin Mohamed || 18 || Malé || Did not place |- | Malta || Francesca Mercieca || 26 || St. Paul's Bay || Did not place |- | Martinique || Larissa Ségarel || 28 || Lamentin || Did not place |- | Mayotte || Maëva Toumbou Dani || 33 || Tsingoni || Did not place |- | Mexico || María Vargas || 28 || Zapopan || Did not place |- | Montenegro || Aleksandra Ivezaj || 22 || Tuzi || Did not place |- | Myanmar || May Grace Parry || 31 || Hpa-an || Did not place |- | Namibia || Charene Labuschagne || 27 || Windhoek || Did not place |- | Netherlands || Melissa Bottema || 26 || Winsum || Did not place |- | New Zealand || Georgia Waddington || 24 || Christchurch || Did not place |- | Nicaragua || Jasmine Blandford || 27 || Kukra Hill || Did not place |- | Norway || Abelone Smedsrud || 29 || Eiker || Did not place |- | Pakistan || Misbah Arshad || 28 || Lahore || Did not place |- | Panama || Gabriela González || 20 || Chiriquí || Did not place |- | Paraguay || Gretha Matiauda || 25 || Asunción || Did not place |- | Peru || Luren Márquez || 27 || Ica || Did not place |- | Philippines || Bea Millan-Windorski || 24 || San Juan, La Union || Winner |- | Portugal || Isabela Santos || 26 || Gaia || Did not place |- | Puerto Rico || Jennifer Barreto || 27 || San Sebastián || 3rd Runner-up |- | Republic of the Congo || Georgina Kambongo || 24 || Likouala || Did not place |- | Saint Lucia || Bernella Velinor || 33 || Dennery || Did not place |- | Serbia || Nikolina Vujičić || 24 || Dragovo "Dragovo (Serbia)") || Did not place |- | Sierra Leone || Katti Fofanah || 20 || Bonthe || Did not place |- | Slovakia || Anna Ličková || 25 || Martin || Did not place |- | South Africa || Bajabulise Thela || 23 || KaNyamazane || 4th Runner-up |- | South Korea || Yurim Kim || 35 || Seoul || Did not place |- | Spain || Susana Medina || 27 || Las Palmas || Did not place |- | Sri Lanka || Nimhara Sasindi || 25 || Colombo || Did not place |- | Suriname || Maruschka Sahiboe || 33 || Amsterdam || Did not place |- | Tanzania || Elizabeth Makune || 30 || Mwanza || Did not place |- | Thailand || Tharina Botes || 30 || Phuket || 1st Runner-up |- | Trinidad and Tobago || Vinita Manoo || 36 || San Juan || Did not place |- | Tunisia || Sarrah Brahmi || 33 || Sousse || Did not place |- | Turks and Caicos Islands || Selena Grant || 25 || Providenciales || Did not place |- | Uganda || Mitchelle Daka || 29 || Budaka || Did not place |- | Ukraine || Anna Nikonova || 22 || Kyiv || Did not place |- | United States || Justus Kelley || 31 || Arlington || Did not place |- | United States Virgin Islands || Jenna-Monét Queeley || 21 || Saint Croix || Did not place |- | Uruguay || Lucía Piñeyro || 33 || Young || Did not place |- | Venezuela || Clara Vegas || 24 || Chacao || 2nd Runner-up |- | Zambia || Mubanga Hatyoka || 24 || Livingstone || Did not place |- | Zimbabwe || Roseanna Hall || 34 || Shurugwi || Did not place |- |} == Results == {| class="wikitable" ! Placement !! Country/Territory !! Contestant |- | '''Winner''' || Philippines || '''Bea Millan-Windorski''' |- | 1st Runner-up || Thailand || Tharina Botes |- | 2nd Runner-up || Venezuela || Clara Vegas |- | 3rd Runner-up || Puerto Rico || Jennifer Barreto |- | 4th Runner-up || South Africa || Bajabulise Thela |} === Top 30 === {| class="wikitable" ! Country/Territory !! Contestant |- | Albania || Jogersa Beqiri |- | Angola || Wanderléia Rodrigues |- | Argentina || Daiana Pereyra |- | Armenia || Arena Zeynalian |- | Aruba || Elizabeth Johnson |- | Australia || Caitlin Worthington |- | Bahamas || Shawndra Henfield |- | Belarus || Aliya Karotkaya |- | Belize || Caleigh-Rose West |- | Bolivia || Valeria Mena |- | Bonaire || Caroline Porras |- | Botswana || Dabilo Moses |- | Brazil || Marcella Kozinski |- | Bulgaria || Anna Babau |- | Cambodia || Rthna Than |- | Cameroon || Audrey Black |- | Canada || Aslihan Morali |- | Cape Verde || Armandina Cunha |- | Cayman Islands || Juliana Myers |- | Chile || Dominga López |- | China || Shiqi Wang |- | Costa Rica || Mariale Acosta |- | Croatia || Antea Mršić |- | Cuba || Mia Dio |- | Curaçao || Bianty Gomperts |- |} === Top 12 === {| class="wikitable" ! Country/Territory |- | Thailand |- | Venezuela |- | Puerto Rico |- | South Africa |- | Philippines |- | Japan |- | Brazil |- | India |- | Mexico |- | Spain |- | Colombia |- | United States |- |} == Special awards == {| class="wikitable" ! Award !! Winner |- | Best National Costume || Philippines |- | Miss Congeniality || Brazil |- | Miss Photogenic || Japan |} == References == {{reflist}} {{Miss Universe}} iams3i1yi2dsl1x37dc613ao3ts0ts8 2227294 2227293 2026-09-21T15:20:15Z Allyriana000 119761 Dinagdag ang mga kandidata ng Lungsod ng Cavite, Nueva Ecija, at Iloilo 2227294 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2027|presenters=|entertainment=|venue=Pilipinas|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2026|2026]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} Ang '''Miss Universe Philippines 2027''' ang magiging ikawalong edisyon ng [[Miss Universe Philippines]] pageant, na gaganapin sa 2027. Pagkatapos ng kompetisyon, kokoronahan ni [[Bea Millan-Windorski]] ng La Union ang kaniyang kahalili bilang Miss Universe Philippines 2027. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahokː {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Lokalidad/Komunidad !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan ! width="250" |Mga tala |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cabadbaran, Agusan del Norte.png}}''' [[Cabadbaran]] |{{sortname|Mariah|Mariano|nolink=1}} |26 |[[Cabadbaran]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Iloilo.svg}}''' [[Iloilo]] |{{sortname|Shireen |Jones|nolink=1}} |32 |[[Pototan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cavite City.svg }}''' [[Lungsod ng Cavite]] <small>([[Boston]])</small> |{{sortname|Kay |Linayao|nolink=1}} | |[[Boston]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] |{{sortname|Beatrice|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 Abril 2026 |title=Miss Manila 2026 winner to compete at Miss Universe Philippines 2027 |url=https://entertainment.inquirer.net/663755/miss-manila-2026-winner-to-compete-at-miss-universe-philippines-2027 |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | |[[Maynila]] | |- |'''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Nueva Ecija]] |{{sortname|Merriane Gabrielle |Dekit|nolink=1}} | |[[Pantabangan]] | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Goldah Nicole|Manzano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 Agosto 2026 |title=Occidental Mindoro renews partnership with Miss Universe Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/679646/occidental-mindoro-renews-partnership-with-miss-universe-philippines |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Dolores|Sanchez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 Hunyo 2026 |title=Baragatan Festival 2026 names float, pageant winners |url=https://www.philstar.com/lifestyle/arts-and-culture/2026/06/23/2537254/baragatan-festival-2026-names-float-pageant-winners |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> | |[[Brooke's Point]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Pangasinan.svg}}''' [[Pangasinan]] <small>([[Washington (estado)|Washington]])</small> |{{sortname|Stacy Anne Nova|Flores|nolink=1}} | |[[San Francisco, California|San Francisco]] | |- |[[Seattle]] |{{sortname|Alana|Constantino|nolink=1}} | |[[Seattle]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Jean Grei|de Jesus|nolink=1}} | |[[Lungsod ng Tarlac]] | |- |'''{{Flagicon image|Zamboanga del Norte Flag.png}}''' [[Zamboanga del Norte|Zamboanga Del Norte]] <small>([[United Kingdom|Reyno Unido]])</small> |{{sortname|Jacquiline|Crawford|nolink=1}} | |[[Londres]] | |} == Mga tala == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Miss Universe Philippines}} e4d9zvilkgkrey2cuj5kh9oky8wqt57 2227295 2227294 2026-09-21T15:21:37Z Allyriana000 119761 2227295 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2027|presenters=|entertainment=|venue=Pilipinas|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran|Lungsod ng Cavite}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2026|2026]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} Ang '''Miss Universe Philippines 2027''' ang magiging ikawalong edisyon ng [[Miss Universe Philippines]] pageant, na gaganapin sa 2027. Pagkatapos ng kompetisyon, kokoronahan ni [[Bea Millan-Windorski]] ng La Union ang kaniyang kahalili bilang Miss Universe Philippines 2027. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahokː {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Lokalidad/Komunidad !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan ! width="250" |Mga tala |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cabadbaran, Agusan del Norte.png}}''' [[Cabadbaran]] |{{sortname|Mariah|Mariano|nolink=1}} |26 |[[Cabadbaran]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Iloilo.svg}}''' [[Iloilo]] |{{sortname|Shireen |Jones|nolink=1}} |32 |[[Pototan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cavite City.svg }}''' [[Lungsod ng Cavite]] <small>([[Boston]])</small> |{{sortname|Kay |Linayao|nolink=1}} | |[[Boston]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] |{{sortname|Beatrice|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 Abril 2026 |title=Miss Manila 2026 winner to compete at Miss Universe Philippines 2027 |url=https://entertainment.inquirer.net/663755/miss-manila-2026-winner-to-compete-at-miss-universe-philippines-2027 |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | |[[Maynila]] | |- |'''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Nueva Ecija]] |{{sortname|Merriane Gabrielle |Dekit|nolink=1}} | |[[Pantabangan]] | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Goldah Nicole|Manzano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 Agosto 2026 |title=Occidental Mindoro renews partnership with Miss Universe Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/679646/occidental-mindoro-renews-partnership-with-miss-universe-philippines |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Dolores|Sanchez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 Hunyo 2026 |title=Baragatan Festival 2026 names float, pageant winners |url=https://www.philstar.com/lifestyle/arts-and-culture/2026/06/23/2537254/baragatan-festival-2026-names-float-pageant-winners |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> | |[[Brooke's Point]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Pangasinan.svg}}''' [[Pangasinan]] <small>([[Washington (estado)|Washington]])</small> |{{sortname|Stacy Anne Nova|Flores|nolink=1}} | |[[San Francisco, California|San Francisco]] | |- |[[Seattle]] |{{sortname|Alana|Constantino|nolink=1}} | |[[Seattle]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Jean Grei|de Jesus|nolink=1}} | |[[Lungsod ng Tarlac]] | |- |'''{{Flagicon image|Zamboanga del Norte Flag.png}}''' [[Zamboanga del Norte|Zamboanga Del Norte]] <small>([[United Kingdom|Reyno Unido]])</small> |{{sortname|Jacquiline|Crawford|nolink=1}} | |[[Londres]] | |} == Mga tala == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Miss Universe Philippines}} kvzgaho2pdvl3k9yl0focmezcac0nf1 2227296 2227295 2026-09-21T15:22:04Z Allyriana000 119761 2227296 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2027|presenters=|entertainment=|venue=Pilipinas|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals=|winner=|returns=|debuts={{hlist|Cabadbaran|Lungsod ng Cavite}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2026|2026]]|next=|image=|caption=|represented=|congeniality=|photogenic=}} Ang '''Miss Universe Philippines 2027''' ang magiging ikawalong edisyon ng [[Miss Universe Philippines]] pageant, na gaganapin sa 2027. Pagkatapos ng kompetisyon, kokoronahan ni [[Bea Millan-Windorski]] ng La Union ang kaniyang kahalili bilang Miss Universe Philippines 2027. == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahokː {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Lokalidad/Komunidad !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan ! width="250" |Mga tala |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cabadbaran, Agusan del Norte.png}}''' [[Cabadbaran]] |{{sortname|Mariah|Mariano|nolink=1}} |26 |[[Cabadbaran]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Iloilo.svg}}''' [[Iloilo]] |{{sortname|Shireen |Jones|nolink=1}} |32 |[[Pototan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cavite City.svg }}''' [[Lungsod ng Cavite]] <small>([[Boston]])</small> |{{sortname|Kay |Linayao|nolink=1}} | |[[Boston]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] |{{sortname|Beatrice|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 Abril 2026 |title=Miss Manila 2026 winner to compete at Miss Universe Philippines 2027 |url=https://entertainment.inquirer.net/663755/miss-manila-2026-winner-to-compete-at-miss-universe-philippines-2027 |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | |[[Maynila]] | |- |'''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Nueva Ecija]] |{{sortname|Merriane Gabrielle |Dekit|nolink=1}} | |[[Pantabangan]] | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Goldah Nicole|Manzano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 Agosto 2026 |title=Occidental Mindoro renews partnership with Miss Universe Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/679646/occidental-mindoro-renews-partnership-with-miss-universe-philippines |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Dolores|Sanchez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 Hunyo 2026 |title=Baragatan Festival 2026 names float, pageant winners |url=https://www.philstar.com/lifestyle/arts-and-culture/2026/06/23/2537254/baragatan-festival-2026-names-float-pageant-winners |access-date=30 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> | |[[Brooke's Point]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Pangasinan.svg}}''' [[Pangasinan]] <small>([[Washington (estado)|Washington]])</small> |{{sortname|Stacy Anne Nova|Flores|nolink=1}} | |[[San Francisco, California|San Francisco]] | |- |[[Seattle]] |{{sortname|Alana|Constantino|nolink=1}} | |[[Seattle]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Jean Grai|de Jesus|nolink=1}} | |[[Lungsod ng Tarlac]] | |- |'''{{Flagicon image|Zamboanga del Norte Flag.png}}''' [[Zamboanga del Norte|Zamboanga Del Norte]] <small>([[United Kingdom|Reyno Unido]])</small> |{{sortname|Jacquiline|Crawford|nolink=1}} | |[[Londres]] | |} == Mga tala == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Miss Universe Philippines}} 4qm4cfb7lxyjg4civzdgu1wsst9ado7 0 339444 2227456 2222968 2026-09-22T03:05:52Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227456 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Iskushuban |other_name = Scusciuban |native_name = |nickname = |settlement_type =Bayan |motto = |image_skyline =Somalia, Puntland, Bari, Iskushuban (12).jpg |imagesize = |image_caption =Ang kuta |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map =Somalia |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasyon sa Somalia | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Somalia}} | subdivision_type1 = [[Mga estado at rehiyon ng Somalia|Rehiyong Estado]] | subdivision_name1 = [[Puntland]] | subdivision_type2 = [[Mga dibisyong administratibo ng Somalia|Rehiyon]] | subdivision_name2 = [[Bari, Somalia|Bari]] | subdivision_type3 = [[Mga dibisyong administratibo ng|Distrito]] | subdivision_name3 = [[Iskushuban District|Iskushuban]]<ref>{{Cite web |author= |date= |url=https://www.fsnau.org/downloads/Somalia-Northeast-and-Central-Regions.pdf|title=Somalia: North-East and central regions |accessdate=2022-04-02}}</ref> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Alkalde |leader_name = Musa Ali Musa |established_title = |established_date = |area_magnitude = |unit_pref =Metric |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total =37000 |population_density_km2 = |timezone =[[East Africa Time|EAT]] |utc_offset =+3 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|10|17|0|N|50|14|0|E|region:SO-BR|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} Ang '''Iskushuban''' ({{langx|so|Iskushubaan}}, {{langx|it|Scusciuban}}) ay isang maliit na bayan sa hilagang-silangang lalawigan ng [[Bari, Somalia|Bari]] ng [[Somalia]] sa [[Sungay ng Aprika]]. Isang makasaysayang pamayanan, ito ay matatagpuan sa nagsasariling estado ng [[Puntland]]. Ito ay nasa kahabaan ng ika-50 meridian silangan. ==Pangkalahatang-ideya== Ang Iskushuban ay ang sentro ng [[Distrito ng Iskushuban]]. Ito ay nasa 80 km silangan ng [[Qardho]] at 150 km sa timog ng [[Bosaso]], ang komersyal na kabisera ng rehiyon ng Puntland. Sa lambak ng Arie, sa pagitan ng bayan at Qardho, minsan ay nakalatag ang isang malaking lungsod na may malalaking istruktura na may makapal na pader.<ref name="Mheah">{{cite book|last=Hodd|first=Michael|title=East African Handbook|year=1994|publisher=Trade & Travel Publications|isbn=0844289833|page=640|url=https://books.google.com/books?id=bL8tAQAAIAAJ}}</ref> Kilala ang Iskushuban sa mga pana-panahong talon nito, na pangalawa sa pinakamalaki sa bansa pagkatapos ng sa [[Lamadaya]] sa hilagang rehiyon ng [[Sanaag]]. Sa unang bahagi ng modernong panahon, ang Iskushuban ay bahagi ng [[Sultanato ng Majeerteen]] (Migiurtinia), na nakasentro sa [[Aluula]].<ref name="Hess">{{cite book|last=Hess|first=Robert L.|title=Italian colonialism in Somalia|url=https://archive.org/details/italiancoloniali0000robe|year=1966|publisher=University of Chicago Press|page=[https://archive.org/details/italiancoloniali0000robe/page/127 127]}}</ref> Ito ay kalaunan ay isinama sa ''[[Italian Somaliland]]'' noong unang bahagi ng ika-20 siglo. ==Demograpiko== Ang Iskushuban ay may populasyon na humigit-kumulang 17,000 katao.<ref name="Tsctp">{{cite web|title=Somalia City & Town Population|url=http://www.tageo.com/index-e-so-cities-SO.htm|publisher=Tageo|access-date=4 October 2013}}</ref> Ang mas malawak na Distrito ng Iskushuban ay may kabuuang populasyon na 45,027 residente.<ref name="Rdatp">{{cite web|title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft)|url=https://www.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf|publisher=UNDP|access-date=21 September 2013|archive-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163211/https://www.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Edukasyon== Ang Iskushuban ay may ilang mga institusyong pang-akademiko. Ayon sa Ministri ng Edukasyon ng Puntland, mayroong 8 primaryang paaralan sa Distrito ng Iskushuban. Mga paaralang elementarya ay kabilang dito ang Timirshe, Meeladeen, Gargoore at Iskushuban.<ref name="Moepps">{{cite web|title=Puntland - Primary schools|url=http://www.moepuntland.com/primary/|publisher=Ministry of Education of Puntland|access-date=26 May 2013}}</ref> ==Mga larawan== <gallery class="left" widths="200" heights="133"> File:Somalia, Puntland, Bari, Iskushuban (07).jpg|A view of Iskushuban File:Somalia, Puntland, Bari, Iskushuban (03).jpg|Entering main street </gallery> <gallery class="left" widths="200" heights="133"> File:Somalia, Puntland, Bari, Iskushuban (01).jpg|Front view of the Italian fortress/citadel File:Somalia, Puntland, Bari, Iskushuban (02).jpg|Italian stele in the citadel </gallery> <gallery class="left" widths="200" heights="133"> Image:Iskushuban8.jpg|Iskushuban waterfalls Somalia, Puntland, Bari, Iskushuban (16).jpg|Main street </gallery> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Iskushuban]] s97pl2mum2oa891i1xrydi1g3mxg5q4 0 339531 2227390 2223817 2026-09-22T02:23:43Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227390 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| isang anitong ''Bulul'' noong ika-15 siglo na may ''pamahan'' (mangkok pangseremonya) sa [[Museo ng Louvre]]]] [[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|thumb| Mga anitong kahoy ng mga ninuno sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Lalawigang Bulubundukin|Mountain Province]], [[Pilipinas]]]] Ang '''Bulul''', na kilala rin bilang bu-lul o tinagtaggu, ay isang uri ng rebultong kahoy o [[anito]]. Ito ay inukit na pigurang kahoy na ginagamit ng mga Ifugao (at ng kanilang sub-tribong Kalanguya) sa hilagang Luzon upang bantayan at protektahan ang mga pananim na palay. Ang mga [[Idolo|anitong]] ito ay mga lumang estilong representasyon ng mga ninuno at pinaniniwalaang nagkakaroon ng kapangyarihan at kasaganaan sa pamamagitan ng presensya ng espiritu ng ninuno. Partikular na kilala ang mga Ifugao sa kanilang husay sa pag-uukit ng mga bulul. <ref>{{Cite book |last=William A. Dyrness |title=Global Dictionary of Theology: A Resource for the Worldwide Church |url=https://archive.org/details/globaldictionary0000unse_s1d9 |last2=Veli-Matti Kärkkäinen |last3=Juan Francisco Martinez |publisher=InterVarsity Press |year=2008 |isbn=978-0-8308-2454-0 |page=[https://archive.org/details/globaldictionary0000unse_s1d9/page/64 64]}}</ref> . [[Talaksan:Ifugao_people_rice_gods12.jpg|right|thumb|150x150px| Mga diyos-diyosan ng bigas ng mga Ifugao sa isang museo]] == Estilo == Ang mga estatwa ng bulul na lalaki at babae ay kadalasang matatagpuan nang magkasama, na may mga simbolo na may kaugnayan sa kasarian tulad ng lusong para sa babae at halo para sa lalaki. <ref>{{Cite book |last=Virgil Mayor Apostol |url=https://books.google.com/books?id=KXmIq_BGr8wC&pg=PA124 |title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions |publisher=North Atlantic Books |year=2010 |isbn=978-1-55643-941-4 |page=124}}</ref> Ang lalaking bulul ay maaaring minsang ilarawan na may [[Tapis|balakang]], at ang mga babae naman ay may ''tapis'' ( mga palda na nababalot ), hikaw at mga pulseras sa bukung-bukong. Bagama't iba-iba ang anyo, ang bulul ay karaniwang kinakatawan bilang nakaupo sa lupa, na naka-krus ang mga braso sa ibabaw ng kanyang nakataas na mga tuhod. Ang bulul ay may pinasimpleng anyo, at tradisyonal na inukit mula sa kahoy [[Asana|na narra]] o [[Ipil (Intsia bijuga)|ipil]] . Ang bulul ay hinihipo ng mga kamay na inilublob sa dugo ng manok o baboy sa isang ritwal na tinatawag na ''tunog'' tuwing panahon ng pagtatanim ng palay. Sa paglipas ng panahon, ang dugo ay nagbibigay ng madilim na kulay sa mga pigura, na nababalutan ng patina ng grasa mula sa mga handog na pagkain. Ang mga Bulul ay ipinapasa sa panganay na anak ng isang pamilya. Karaniwang ang mga lumang estatwa ay may mga butas ng salagubang na gawa ng mga insekto sa kamalig. <ref>{{Cite web |title=OLD SEATED BULUL WITH RITUAL OFFERING BOWL |url=http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020084959/http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |archive-date=October 20, 2008 |access-date=April 3, 2011 |website=Tribal Mania}}</ref> Ang mga Bulul sa kasalukuyan ay kadalasang ginagawa para sa kalakalang pangturista, ngunit maaaring bumili ang isang lokal na pamilya ng ganitong bulul at gamitin ito para sa mga seremonyal na layunin, kaya sa isang diwa ay nagdaragdag ng pagiging tunay . Gayunpaman, isang dating "mumbaki" ( [[Shamanismo|shaman]] ) ng Ifugao ang nagsabi na ang huling tradisyonal na mga ritwal ay ginanap noong dekada 1960. <ref name="Anderson2010">{{Cite book |last=Anderson |first=Eric |title=In the Shape of Tradition: Indigenous Art of the Northern Philippines |publisher=C. Zwartenkot Art Books |year=2010 |isbn=978-90-5450-009-4 |location=Leiden |pages=99–126}}</ref> Ang ilan sa mga manlililok, tulad ni Rey Paz Contreras, ay naging mga kilalang artista, at ang kanilang mga gawa ay malawakang naipapakita at naibebenta sa Kanluraning mundo. Gumagamit si Contreras ng mga itinapong kahoy mula sa mga riles para sa kaniyang mga inukit na bulul at iba pang mga pigura ng [[anito]] (diyos na tagapag-alaga). <ref>{{Cite book |last=Alice Guillermo |url=https://books.google.com/books?id=WTDhb5ZtDoIC&pg=PA88 |title=Image to meaning: essays on Philippine art |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=2001 |isbn=971-550-376-4 |page=88}}</ref> == Tignan din == *[[anito]] *[[idolo]] == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]] dlnn5gcr0iftoyqzcombfb1iadm74u3 0 339544 2227409 2226804 2026-09-22T02:38:41Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 4 books for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227409 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Oyem | other_name = Nkoum Ekiègn | native_name = | type = Komunidad at kabisera ng probinsya |image = Oyem taxi.JPG | caption = |image_shield = Coat of arms of Oyem, Gabon.svg | pushpin_map = Gabon | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Gabon | coordinates = {{coord|1|35|58|N|11|34|46|E|region:GA_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Gabon]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Gabon|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Woleu-Ntem|Woleu-Ntem]] | subdivision_type2 = [[Mga departmento ng Gabon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Woleu|Woleu]] | established_title = Itinatag bilang himpilan ng militar | established_date = 1904<ref name="BefeneBibang1992"/> | established_title2 = Itinatag bilang komyun | established_date2 = 1962 | elevation_m = 656 | population_total = 60,685 | population_as_of = 2013 | population_footnotes = <ref name="RGPL2013"/> | timezone = [[West Africa Time|WAT]] | utc_offset = +1 | blank_name = Klima | blank_info = [[Tropical monsoon climate|Am]] | area_total_km2 = 13 | population_demonym = Oyémois(e) }} Ang '''Oyem''', na kilala rin sa pangalang '''Nkoum Ekiègn''' sa wikang Fang, ay isang lungsod sa hilagang [[Gabon]] at ang kabisera ng [[Lalawigan ng Woleu-Ntem]] at ng Departamento ng Woleu. Matatagpuan sa isang talampas sa panloob na bahagi ng hilagang bansa, nasa N2 ito, isang kalsadang nag-uugnay sa [[Libreville]] sa hangganan ng [[Kamerun]] sa Kyé-Ossi. Ayon sa pangkalahatang senso noong 2013, 60,685 ang nakatira rito, kaya ito ang ikalimang pinakamataong urbanong komuna sa Gabon, kasunod ng Libreville, [[Port-Gentil]], Franceville at Owendo.<ref name="RGPL2013">{{cite report |author=Direction Générale de la Statistique |title=Résultats Globaux du Recensement Général de la Population et des Logements de 2013 du Gabon (RGPL-2013) |publisher=République Gabonaise, Commission Nationale du Recensement |location=Libreville |year=2015 |pages=47–48 |url=https://instatgabon.org/uploads/folder_1/RESULTATS-GLOBAUX-RGPL2013-OK_DECEMBRE-2015-1.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay nagsisilbing pangunahing sentrong administratibo, komersiyal, at panrelihiyon sa hilagang bahagi ng Gabon na nagsasalita ng Fang at luklukan ng Diyosesis ng Romano Katoliko ng Oyem.<ref name="gcatholic">{{cite web |title=Diocese of Oyem, Gabon |url=https://gcatholic.org/dioceses/diocese/oyem0.htm |website=GCatholic.org |access-date=2026-04-21|language=en|trans-title=Diyosesis ng Oyem, Gabon}}</ref> Itinatag ito bilang isang puwestong militar ng kolonyal na Pranses noong simula ng ikadalawampung siglo, at napasailalim sa [[Imperyong Aleman]] mula 1911 hanggang 1916 bilang bahagi ng Neukamerun, at bago ito nabawi ng mga puwersang Pranses noong Kampanya sa Kamerun noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Mveng">{{cite book |last1=Mveng |first1=Engelbert |last2=Beling-Nkoumba |title=Manuel d'histoire du Cameroun |year=1969 |publisher=Éditions CLÉ |location=Yaoundé |pages=187–188 |chapter=La grande guerre au Cameroun (1914–1916)}} Digitised extracts available at: {{cite web |url=https://worldviews.gei.de/open/CM_1969_MvengEtAl_ManuelDhistoireDuCameroun_187-188/11/eng/ |title=The Great War in Cameroon (1914–1916) |website=WorldViews |publisher=Georg Eckert Institute for International Textbook Research |access-date=2026-04-21}}</ref> Mula noong huling bahagi ng panahong kolonyal, naging pangunahing sentro ng agrikultura ng Woleu-Ntem ang Oyem, na gumagawa ng malaking bahagi ng [[kakaw]] at [[kape]] ng Gabon, at nagsisilbi ring sentro ng lohistika na nag-uugnay sa mga lugar sa magkabilang panig ng hangganan ng [[Kamerun]] at [[Gineang Ekwatoriyal]].<ref name="OBG2016">{{cite report |title=The Report: Gabon 2016 |publisher=Oxford Business Group |year=2016 |section=Gabon boosts agricultural production and supports new farmers |url=https://oxfordbusinessgroup.com/reports/gabon/2016-report/economy/seeds-of-growth-efforts-focus-on-boosting-production-and-encouraging-a-new-generation-of-farmers |access-date=2026-04-21|lang=en|trans-title=Ang Ulat: Gabon 2016}}</ref> ==Pangalan== Ang toponimong ''Oyem'' ay nagmula sa leksikon ng wikang Fang at karaniwang ipinapaliwanag bilang ang pangalan ng isang malaking punong may matigas na kahoy na tumubo sa lugar ng orihinal na himpilang kolonyal at sa lilim nito ay tradisyonal na ginaganap ang mga pagtitipon ng komunidad.<ref name="Fernandez1982">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |url=https://archive.org/details/bwitiethnography0000fern |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |isbn=978-0-691-09390-1|language=en|trans-title=Bwiti: Isang Etnograpiya ng Imahinasyong Relihiyoso sa Aprika}}</ref> Sa pilolohiya ng Fang, ang salita ay kabilang sa parehong ugat ng pandiwang ''ayem'' ("maging malakas, tumigas, maging matatag"), na pinagmulan din ng pangngalang nangangahulugang kaalaman at ng metalurhikong kahulugang "patigasin (ang metal)"; ginamit ang polisemyang ito ng mga lokal na historyador upang ipangatwiran na taglay mismo ng pangalan ng lungsod ang kapwa botanikal at metalurhikong sanggunian.<ref name="mairie-oyem">{{cite web |title=Histoire de la ville |url=http://www.oyem.ga/histoire-de-la-ville |publisher=Mairie d'Oyem |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang alternatibong pangalang Fang na ''Nkoum Ekiègn'' (na may alternatibong baybay na ''Nkoume Ekiègne'') ay malawakang ginagamit sa lugar. Karaniwan itong binibigyang-kahulugan bilang "Bundok ng bakal/metal ng [mga ninuno]" at ipinapaliwanag sa tradisyong pasalita ng mga Fang bilang pagtukoy kapuwa sa burol na kinatatayuan ng lumang punong-himpilan ng distritong kolonyal at sa pamanang metalurhiko ng mga Ekang.<ref name="mairie-oyem" /> ==Heograpiya== === Lokasyon at topograpiya === Ang Oyem ay matatagpuan sa hilagang panloob na bahagi ng Gabon, mga 272 km hilagang-silangan ng Libreville sa tuwid na linya (mga 373 km sa kalsada sa pamamagitan ng mga lansangang-bayang N1 at N2), at mga 110 km timog ng poste ng hangganan ng Kamerun sa Kyé-Ossi.<ref name="BefeneBibang1992">{{cite thesis |last=Befene-Bibang |first=Félix |title=Etude urbaine d'Oyem: ville du nord-Gabon |type=Tesis ng doktorado (2 tomo., 652 pp.) |publisher=[[Université Bordeaux 3|Université Michel de Montaigne–Bordeaux III]] |year=1992 |url=https://theses.fr/1992BOR30030 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="WorldCatBefene">{{cite web |title=Etude urbaine d'Oyem, ville du nord-Gabon (OCLC 489883010) |url=https://search.worldcat.org/title/etude-urbaine-doyem-ville-du-nord-gabon/oclc/489883010 |website=WorldCat |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay matatagpuan sa isang serye ng mababang burol, mga gulod, at maliliit na lambak sa katimugang gilid ng Talampas ng Timog Kamerun, sa isang katamtamang taas na humigit-kumulang 650 m sa ibabaw ng dagat, bagaman nagbibigay ang mga sanggunian ng mga altitud mula 635 m hanggang 910 m (3,000 talampakan), depende sa puntong pinagbabatayan ng pagsukat sa loob ng komuna.<ref name="BefeneBibang1992" /> Ayon sa pag-aaral tungkol sa kalunsuran ni Befene-Bibang noong 1992, ang komuna ay sumasaklaw sa mahigit 1,300 ektarya at nahahati sa labingwalong ''quartier'', kung saan ang Centre-Ville ang nagsisilbing sentrong administratibo, komersiyal, at residensiyal, habang ang mga mas lumang ''quartiers populaires''—na umusbong mula sa mga nayon ng mga Fang bago ang kolonyalismo—ay nananatiling may katangiang semi-rural, na may karaniwang hindi matatag na pabahay at hindi sapat na ng mga pahatiran ng tubig, kuryente, at telepono.<ref name="BefeneBibang1992" /> === Hidrograpiya === Ang mga hangganan ng kalunsuran ay dinadaluyan ng ilang maliliit na sapa na umaagos patungo sa mga basin ng Ntem at Woleu, na siyang pinagmulan ng pangalan ng lalawigan. Ang Ntem, na nagmumula sa talampas malapit sa Oyem at dumadaloy pahilagang-kanluran sa Gineang Ekwatoryal at timugang Kamerun patungo sa [[Karagatang Atlantiko]] malapit sa Campo, ay isa sa mga pangunahing ilog sa baybayin ng Gitnang Aprika. Batay sa mga heomorpolohikal na rekonstruksiyon ng longitudinal na profile nito, matatagpuan ang mga bukal nito sa talampas ng Oyem sa taas na humigit-kumulang 650 m.<ref name="Runge2006">{{cite book |editor-last=Runge |editor-first=Jürgen |title=Dynamics of Forest Ecosystems in Central Africa during the Holocene: Past – Present – Future |series=Palaeoecology of Africa |volume=28 |publisher=Taylor & Francis |location=London |year=2007 |isbn=978-0-415-42617-6 |chapter=New evidence on palaeoenvironmental conditions in SW Cameroon since the Late Pleistocene derived from alluvial sediments of the Ntem River |url=https://www.researchgate.net/publication/267995647|language=en|trans-title=Dinamika ng mga Ekosistema ng Kagubatan sa Gitnang Aprika noong Holoseno: Nakaraan – Kasalukuyan – Hinaharap|trans-chapter=Bagong ebidensya sa mga kondisyong paleo-pangkalikasan sa TK Kamerun simula noong Huling Pleistoseno na nagmula sa mga depositong banlik ng Ilog Ntem}}</ref> Ang Woleu ay nagmumula sa mas kanluran ng bayan at dumadaloy pakanluran patungong Gineang Ekwatoryal, kung saan kilala ito bilang Ilog Mbini o Benito.<ref name="Saint-Vil1981">{{cite journal |last=Saint-Vil |first=Jean |title=Hydrologie du Gabon |journal=Annales de l'Université nationale du Gabon |volume=5 |year=1981 |pages=101–126 |language=fr}}</ref> === Klima === Ang Oyem ay may tropikal na klimang monsoon ([[Pag-uuri ng klima ni Köppen|Köppen]] ''Am''), na karaniwan sa ekwatoryal na panloob na bahagi ng Gabon. Kaunti lamang ang pagbabago sa karaniwang buwanang temperatura sa buong taon, kung saan ang pinakamataas na temperatura sa araw ay karaniwang nasa pagitan ng 27&nbsp;°C and 31&nbsp;°C at ang pinakamababang temperatura sa gabi ay nasa humigit-kumulang 19–21&nbsp;°C.<ref name="ClimatesToTravel">{{cite web |title=Gabon climate: temperature, rain, when to go |url=https://www.climatestotravel.com/climate/gabon |website=Climates to Travel |access-date=2026-04-21|language=en|trans-title=Klima ng Gabon: temperatura, ulan, kailan pupunta}}</ref> Dahil malapit ang Oyem sa [[Ekwador]], ang pana-panahong rehimen nito ay nailalarawan ng dalawang tag-ulan: isang maikling tag-ulan mula Marso hanggang Mayo at isang mahabang tag-ulan mula Setyembre hanggang Nobyembre. Pinaghihiwalay ang mga ito ng isang mas maikli at medyo tuyong pagitan mula Disyembre hanggang Pebrero, habang ang pangunahing panahon ng tagtuyot ay mula Hunyo hanggang Agosto.<ref name="ClimatesToTravel" /> Ang kabuuang taunang pag-ulan sa hilagang panloob na bahagi ng bansa ay karaniwang nasa hanay na 1,700–2,000&nbsp;mm, na higit na mababa kaysa sa baybayin ng Atlantiko ngunit may kasamang mataas na halumigmig sa buong taon at malaking takip ng ulap.<ref name="ClimatesToTravel" /><ref name="WorldBank">{{cite web |title=Gabon: Country Overview – Climate Change Knowledge Portal |url=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/country/gabon |publisher=World Bank Group |access-date=2026-04-21|language=en|trans-title=Gabon: Pangkalahatang-ideya ng Bansa – Portal ng Kaalaman sa Pagbabago ng Klima}}</ref> Dahil sa taas ng talampas, nakararanas ang Oyem ng bahagyang mas malamig na mga gabi at mas preskong hangin kaysa sa Libreville sa baybayin, isang katangiang madalas binabanggit ng mga manlalakbay noong ika-19 at ika-20 siglo.<ref name="BefeneBibang1992" /> ==Kasaysayan== === Panahong prekolonyal === Ang hilaga ng kasalukuyang Gabon ay pinamayanan noong ikalawang kalahati ng ikalabinsiyam na siglo ng sunod-sunod na pangkat ng mga migranteng Fang na kabilang sa mas malawak na pangkat ng Beti-Pahuin ng mga magsasakang nagsasalita ng wikang Bantu sa hilagang-kanlurang bahagi ng rehiyon. Nagmula sa mga talampas ng timog Adamawa sa hilagang Kamerun at itinulak patimog ng mga jihad ni Usman dan Fodio at ng mga pagsalakay ng Vute at Fulbe, ang mga Fang at ang kanilang mga pinsan na Bulu at Ntumu ay lumipat pababa sa lambak ng Ilog Dja at patungo sa kagubatang ekwatoriyal, at narating ang mga pinagmumulan ng Ntem at Woleu sa paglipas ng ikalabinsiyam na siglo.<ref name="Fernandez1982" /><ref name="MbaMbegha2023">{{cite thesis |last=Mba Mbegha |first=Kévin-Colbert |title=Étude des légendes en fang de Mimbeng dans le Nord du Gabon: pour une approche anthropologique |type=Doctoral thesis |publisher=Université de Lorraine / Université Omar Bongo |year=2024 |url=https://theses.hal.science/tel-04885582v1/file/MBA_MBEGHA_kevin-colbert_vavd.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ayon sa mga tradisyong pasalitang nakalap sa kanton ng Nyè, noong dekada 1840 ay pinamayanan ang lugar ng modernong Oyem ng mga nayon ng mga angkan ng Nkodjeign at Essangui, na ang mga pangunahing nayon (Mendoung/Akwakam, Adjougou, Keng-Akoa at iba pa) ay itinatag ng mga anak ng ninunong si Ndong Owono.<ref name="mairie-oyem" /> Isang malaking punong ''oyem'' na mag-isang nakatayo ang nasa kasalukuyang lugar ng dating tirahan ng komisyoner ng distrito at nagsilbing tagpuan para sa mga tsimisan.<ref name="mairie-oyem" /> Dahil sa kanilang kalayuan mula sa baybayin ng Atlantiko, ang mga Fang ng Woleu-Ntem ay halos hindi nagkaroon ng direktang ugnayan sa mga Europeo hanggang sa mga huling dekada ng ikalabinsiyam na siglo, at, hindi tulad ng mga nasa baybaying Mpongwe at Orungu, ay hindi lumahok sa kalakalan ng mga alipin sa Atlantiko bilang mga tagapamagitan sa kalakalan.<ref name="Fernandez1982" /> === Pagpasok ng Pransiya at pagtatatag, 1895–1911 === Ayon sa lokal na tradisyon, isang miyembro ng milisyang Pranses na ipinadala sa distrito ng Oyem noong bandang 1895 ang nabihag ng mga mandirigmang Essangui ng nayon ng Obout at ibinigay sa pinuno ng kanton na si Eyi Nkoa; dahil sa insidenteng ito, napilitan ang mga Pranses na baguhin ang direksiyon ng kanilang pagpasok sa pamamagitan ng mga katabing lupain ng Meboum at Nkodjeign.<ref name="mairie-oyem" /> Isang himpilang militar ng Pransya ang itinatag sa lugar na iyon ni Kapitan Weber noong 1904 (bagaman 1903 ang binabanggit ng ilang lokal na sanggunian), bilang bahagi ng bagong rehiyong militar ng Woleu-Ntem na pormal na itinatag noong 1907.<ref name="BefeneBibang1992" /><ref name="Weinstein1966">{{cite book |last=Weinstein |first=Brian |title=Gabon: Nation-Building on the Ogooué |url=https://archive.org/details/gabonnationbuild00bria |publisher=[[MIT Press]] |year=1966 |location=Cambridge, MA |language=en |trans-title=Gabon: Pagbuo ng Bansa sa Ogooué}}</ref> Si Weber, bilang unang administrador ng Pransya sa rehiyon, ay nagtatag ng mga himpilan sa Oyem, [[Bitam]] at Minvoul upang matiyak ang epektibong presensiya ng Pransiya sa panloob na bahagi ng rehiyon. Ang kolonisasyon ng Pransiya sa hilagang lupain ng mga Fang ay nakaranas ng malaking pagtutol, lalo na mula sa kapatiran ng Binzima (Bəyzima o Bizima), isang samahang pang-inisyasyon ng mga Fang na iba-iba ang paglalarawan bilang isang kulto ng paglaban o isang kilusan ng mga mananalakay, at tinatayang nakapagpakilos ng hanggang isang daang libong kalalakihan sa pagitan ng 1907 at 1910. Ang mga pinuno nito, sina Oyone Mintsa ng angkan ng Nkodjeign at Ekome Adza ng angkan ng Odzip, ay nagdirekta ng mga pag-atake sa mga nayong maka-Pranses at ipinasailalim sa inisyasyon ang mga komunidad na tumututol; nakadokumento ang mga ito sa mga artsibo ng ''Service Historique des Troupes de Marine''.<ref name="BefeneBibang1992" /><ref name="Fernandez1982" /> === Kalayaan at kontemporaryong panahon === Nakamit ng Gabon ang ganap na kalayaan mula sa Pransya noong Agosto 17, 1960. Pormal na itinayo ang Oyem bilang isang komyun noong 1962, isang katayuan na nagbigay sa lungsod ng isang ganap na konseho ng munisipyo at isang direktang inihalal na alkalde. Noong Mayo 29, 1969, inalis ni [[Papa Pablo VI]] ang hilagang bahagi ng Arkidiyosesis ng Libreville upang likhain ang [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]], kasama ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga (itinalaga noong 1967) bilang obispo nitong sede. Ang diyosesis, na binawasan noong 2003 dahil sa paglilipat ng teritoryo sa bagong Apostolic Prefecture ng Makokou, ay kasinlawak ng lalawigan ng Woleu-Ntem; sa pagtatapos ng 2022, ito ay may bilang na 176,630 Katoliko (humigit-kumulang 98 porsyento ng kabuuang populasyon na 179,740).<ref name="catholic-hierarchy">{{cite web |title=Diocese of Oyem |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/doyem.html |website=Catholic-Hierarchy.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Kasunod ng [[2023 Gabonese coup d'état|kudeta ng militar noong Agosto 30, 2023]] na nagtapos sa 56-taong pamumuno ng pamilyang Bongo, ang Oyem ay naging isa sa mga sentro ng programa ng pampublikong pamumuhunan na inanunsyo ng pinuno ng transisyon at, pagkatapos ng halalan sa pagkapangulo noong Abril 12, 2025, inihalal niya ang pangulo na si [[Brice Oligui Nguema]], na ang tagumpay ay kinumpirma ng Korte Konstitusyonal noong Abril 25, 2025 at nanumpa noong Mayo 3, 2025.<ref name="Reuters2025">{{cite news |title=Gabon's constitutional court confirms Nguema's presidential win |url=https://www.reuters.com/world/africa/gabons-constitutional-court-confirms-nguemas-presidential-win-2025-04-25/ |work=Reuters |date=25 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="AP2025">{{cite news |title=Provisional results show Gabon's coup leader Oligui Nguema elected president in a landslide |url=https://www.pbs.org/newshour/world/provisional-results-show-gabons-coup-leader-oligui-nguema-elected-president-in-a-landslide |agency=Associated Press |publisher=PBS News |date=13 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref> Noong 2025, inilunsad ng [[Agence Française de Développement]] at ng gobyerno ng Gabon ang pagtatayo ng isang bagong ''Centre Hospitalier Universitaire (CHU) d'Oyem'', na nilayong maglingkod sa mga populasyon ng hilagang Gabon at sa mga katabing lugar na tumatawid sa hangganan ng Cameroon at Ekwatoryal Guinea.<ref name="CHU2025">{{cite news |title=Oyem: La ministre de la santé sur le chantier du futur CHU d'Oyem |url=https://gabonactu.com/blog/2026/02/09/oyem-le-ministre-de-la-sante-sur-chantier-du-futur-chu-doyem |work=Gabon Actu |date=9 February 2026 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Administrasyon== Ang Oyem ay kasabay na kabisera ng Lalawigan ng Woleu-Ntem, isa sa siyam na lalawigan ng Gabon, at ang punong-himpilan ng Kagawaran ng Woleu, isa sa limang departamento ng lalawigan (Woleu, Ntem, Okano, Haut-Ntem at Haut-Komo). Ang lokal na pamahalaan ay pinapatakbo ng ''Commune d'Oyem'', na simula noong mga repormang teritoryal noong dekada 1970 ay hinati na sa dalawang Arrondissement; ang bawat arrondissement ay may sariling munisipalidad (''mairie d'arrondissement'') na nasasakupan ng sentral na ''Mairie d'Oyem''.<ref name="mairie-oyem" /> Kasunod ng kudeta noong 2023, ang konseho ng munisipyo ay pinalitan ng isang ''Délégation Spéciale'' (espesyal na delegasyon) na pinamumunuan ni Jean-Christophe Owono Nguema. Noong Nobyembre 2025, isang bagong halal na konseho ng komunidad ang pumili kay Chen Sylvestre Mezui M'Obiang bilang alkalde ng Oyem, ang unang halal na alkalde ng lungsod sa ilalim ng mga bagong institusyong republikano.<ref name="GabonMail2025">{{cite news |title=Chen Sylvestre Mezui M'Obiang: Nouveau maire d'Oyem |url=https://gabonmailinfos.com/chen-sylvestre-mezui-mobiang-nouveau-maire-doyem/ |work=Gabon Mail Infos |date=9 November 2025 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Ang Oyem ay ang sentro ng komersyo at serbisyo para sa matagal nang tinatawag ng mga administrador at heograpo na "kabisera ng agrikultura sa hilaga". Ang matabang at maayos na pinatuyo na mga lupa ng talampas ng Woleu-Ntem ang dahilan kung bakit ito ang pangunahing sona ng pagtatanim ng kakaw at kape ng mga magsasaka sa Gabon mula noong 1910s pataas, isang espesyalisasyon na ginamit ng mga Fang ng hilaga nang ipakilala ng mga administrador ng Aleman at Pranses ang mga pananim na pangkalakal. Ang kakaw at kape na ginawa sa magkahalong plantasyon sa paligid ng Oyem ay tradisyonal na dinadala sa hilaga-kanluran patungo sa mga daungan ng Kribi at Douala sa Cameroon para i-export, sa halip na dumaan sa Libreville. Kabilang sa mga pananim na pangkabuhayan ang kamoteng kahoy, saging, gabi at ubi, na kinukumpleto ng palumpong ng karne, habang ang goma at patatas ay itinatanim din sa komersyo. Noong 2004, kinuha ng Société d'Investissement pour l'Agriculture Tropicale (SIAT), isang grupong agro-industrial ng Belgium, ang dating mga plantasyon ng estado ng Gabon sa paligid ng Oyem, [[Bitam]], [[Mitzic]], [[Minvoul]] at [[Kango]], at mula noon ay binuhay muli ang produksyon ng goma at langis ng palma sa lugar. Sa ilalim ng mga patakarang "Gabon émergent" pagkatapos ng 2023, inilunsad din ng gobyerno ang Projet agricole d'Oyem, na naglalayong suportahan ang mga negosyo ng pamilya ng kakaw at paghahalaman sa merkado sa probinsya. ===Kalakalan at mga serbisyo=== Dahil sa kalapitan nito sa mga hangganan ng Cameroon at Equatoguinean, 110 km lamang mula sa Kyé-Ossi at Ebebiyín, ang Oyem ay makasaysayang nagsilbing sentro ng logistik at komersyo para sa sub-rehiyon ng CEMAC. Ang pagbubukas ng tulay na trans-boundary sa Eboro sa ibabaw ng Ntem noong 2005 ay pumalit sa dating tawiran ng ferry at ginawa ang Oyem na isang mahalagang hintuan sa kalsadang bitumen na nagdurugtong sa Libreville at Yaoundé sa pamamagitan ng Bitam, [[Kyé-Ossi]], [[Ambam]] at [[Ebolowa]].<ref name="CamerlexAmbam">{{cite news |title=Ambam en bref |url=https://www.camerlex.com/ambam-en-bref-226/ |work=Camerlex |date=19 January 2011 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang Marché d'Oyem ang pangunahing pamilihan ng pagkain at mga produktong pangkonsumo ng probinsya, habang ang serbisyo at aktibidad sa tingian ay nakatuon sa Centre-Ville at sa kahabaan ng N2 axis. Nanatiling katamtaman ang aktibidad sa pagmamanupaktura, at inilarawan ng pag-aaral ni Befene-Bibang noong 1992 ang maliitang industriya, komersyo, at transportasyon sa Oyem bilang "faiblement développés et mal organisés", isang sitwasyon na ipinahihiwatig ng mga pagtatasa sa ekonomiya ng Ministry of the Economy at ng Oxford Business Group na bahagyang bumuti lamang. ==Kultura== [[File:Église catholique Sainte Thérèse de l’Enfant Jésus d’Angone.jpeg|250px|thumb|Simbahang Katoliko ni Santa Teresa ng Batang Hesus ng Angone]] Ang Oyem ay malawakang itinuturing na isang pangunahing sentro ng kontemporaryong kulturang Fang sa Gabon. Ang [[Mvet]], ang walong-kuwerdas na harp-zither na tinutugtog ng mga espesyalistang bard, ang sumusuporta sa dakilang tradisyon ng epikong oral ng Fang (tulad ng siklo ng Engong), kung saan ang Woleu-Ntem ay isa sa mga huling kuta. Ang mga nayon ng Assok Ening sa distrito ng Oyem at ang lahi ni Mvok Mba M'Oye ang nagsilbing pangunahing lugar ng larangan ni Fernandez, na ang etnograpikong balangkas ay nakasaad sa mga unang kabanata ng Bwiti (pp. 14–16).<ref name="Fernandez1982pp14">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |url=https://archive.org/details/bwitiethnography0000fern |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=[https://archive.org/details/bwitiethnography0000fern/page/14 14]–16 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang relihiyong Fang bago ang Kristiyanismo ay umiikot sa kulto ng mga ninuno ng bieri—mga inukit na relikwaryo na gawa sa kahoy na nagbabantay sa mga bungo at mahahabang buto ng mga ninuno sa lahi—at sa hudisyal at laban sa pangkukulam na asosasyon ng ngi (o ngil), na tinalakay ni Fernandez sa mga kabanatang "Ang Kultong Laban sa Pangkukulam at ang Ebolusyon Nito" (pp. 221 ff.) at "Ang Pag-aapoteosis ng Kasamaan" (pp. 227 ff.).<ref name="Fernandez1982pp221">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |url=https://archive.org/details/bwitiethnography0000fern |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=[https://archive.org/details/bwitiethnography0000fern/page/221 221], 225, 227–228 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang pagbagsak ng mga kultong ito sa ilalim ng kolonyal na presyur ay nagbukas ng daan para sa sinkretikong relihiyon ng Bwiti, na pinagsasama ang pagsamba sa mga ninuno sa simbolismong Kristiyano at ang ritwal na pagkonsumo ng psychoactive root bark ng ''[[Tabernanthe iboga]]''; Ang Fang Bwiti ay lalong mahusay na naidokumento sa mga distrito ng Oyem at Médouneu, at ang kilusang laban sa pangkukulam na kilala bilang Ndéndé ay nakarating sa Oyem noong huling bahagi ng 1957. Ang lungsod ay ang luklukan ng [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]] (Dioecesis Oyemensis), isang suffragan sede ng [[Romang Katolikong Arkodiyosesis ng Libreville|Metropolitan Arkodiyoesis ng Libreville]]. Ang diyosesis ay itinatag noong ika-29 ng Mayo 1969 at ang katedral nito, ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga, ay inialay sa martir na Ugandan na si Charles Lwanga noong 1967. Mula noong 2000, ito ay pinamahalaan ni Obispo Jean-Vincent Ondo Eyene. Ang mga komunidad ng Protestante, lalo na ang Christian and Missionary Alliance at mga independiyenteng ebanghelikal na simbahan na minana mula sa Paris Mission Society, ay matatag din sa bayan. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Oyem]] [[Kategorya:Gabon]] bh4b9z7g0idqw1spc0bxjd8fr1ez6sv 0 339563 2227331 2224083 2026-09-22T01:01:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227331 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ashmyany |native_name = {{native name|be|Ашмяны}}<br />{{native name|ru|Ошмяны}} |nick_name = |other_name = Oshmyany |settlement_type = [[Talaan ng mga bayan at lungsod ng Belarus|Bayan]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 270 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Ashmiany Panorama.jpg | caption1 = Tanawin ng Ashmyany | image2 = Orthodox church of the Resurrection, Ašmiany.jpg | caption2 = Simbahang Ortodokso ng Muling Pagkabuhay | image3 = Catholic church of St. Michael the Archangel, Ašmiany.jpg | caption3 = Simbahang Katoliko ni San Miguel Arkanghel | image4 = Река Ошмянка - panoramio (1).jpg | caption4 = Ilog [[Ashmyanka]] | image5 = Ашмяны. Савецкая вуліца, 146, 148.jpg | caption5 = Mga lumang gusali sa Kalye Sobyet }} | image_flag = Flag of Ašmiany.svg | image_shield = Coat of Arms of Ašmiany, Belarus.svg | flag_size = 150 | shield_size = 75 | mapsize = 230px | map_caption = | pushpin_map = Belarus#Europe | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{Coord|54|25|30|N|25|56|15|E|type:city_region:BY|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Belarus]] | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Belarus|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Grodno]] | subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Belarus|Distrito]] | subdivision_name2 = [[Distrito ng Ashmyany]] |leader_party = |leader_title = |leader_name = |population_as_of = 2025 |population_footnotes = <ref name="pop">{{cite web|url=https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_148168/|title=Численность населения на 1 января 2025 г. и среднегодовая численность населения за 2024 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329210112/https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_148168/|archive-date=29 March 2025|website=belsat.gov.by|access-date=2 April 2025}}</ref> |population_total = 16,804 |timezone = [[Moscow Time|MSK]] |utc_offset = +3 | website = {{URL|https://oshmiany.gov.by}} }} Ang '''Ashmyany''' o '''Oshmyany'''{{efn|{{langx|be|Ашмяны|Ašmiany}}; {{langx|ru|Ошмяны|Oshmyany}}; {{langx|lt|Ašmena}}; {{langx|pl|Oszmiana}}; {{langx|yi|אָשמענע|Oshmene}}.}} ay isang lungsod sa [[Rehiyon ng Grodno]], [[Belarus]].<ref name="enc">{{cite book |last1=Gaponenko |first1=Irina Olegovna |title=Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць |date=2004 |location=Minsk |publisher=Тэхналогія |page=86 |isbn=985-458-098-9}}</ref> Ito ay matatagpuan 50 kilometro (31 mi) mula sa [[Vilnius]] sa [[Litwanya]], at nagsisilbing sentro ng administrasyon ng [[Distrito ng Ashmyany]].<ref name="pop"/><ref name="enc"/> Ang ilog [[Ashmyanka]] ay dumadaan sa lungsod. Noong 2025, ito ay may populasyon na 16,804.<ref name="pop"/> ==Pangalan== Mula pa noong unang panahon, ang Ašmena at ang mga nakapalibot dito ay teritoryo ng etnikong Litwano. Gayunpaman, marami sa mga katutubong naninirahan ang namatay noong mga digmaan, taggutom, at salot noong huling bahagi ng ika-17 at unang bahagi ng ika-18 siglo, at pinalitan sila ng populasyon ng Belarus. Ang mga Litwano ay ginawang alipin sa kahabaan ng Minsk-Ašmena-Vilnius axis, at pagsapit ng kalagitnaan ng ika-19 na siglo, ang bilang ng mga nagsasalita ng Litwano ay lubhang nabawasan.{{Sfn|Gaučas|2002|p=113}} Sa kasalukuyan, ang nakaraan nitong Litwano ay nakaselya sa pangalan ng mga bayan, na nagmula sa Litwano.{{Sfn|Zinkevičius|2007|p=41}} Ang pangalan ng bayan ay hango sa pangalan ng Ašmena (modernong Ilog [[Ashmyanka]]), na hango mismo sa salitang Litwano na ''akmuo'' (bato). Ang ugnayan sa pagitan ng mga katinig na ''š'' at ''k'' ay luma na at naroroon sa mga salitang Litwano, ayon sa pagkakabanggit na ''ašmuo'' (matalas na talim) at ''akmuo'' (bato). Ang kasalukuyang pangalang ''Ashmyany'' ay gumagamit ng pangmaramihang anyo ng pangalan at isang modernong imbensyon. Sa kasaysayan ng sinaunang bayan, ang pangalan nito ay naitala sa anyong Litwano na isahan. Hindi pinapansin ng mga papel sa Litwano ang iba pang mga natuklasan ng mga historyador, tulad ng sa historyador na Polako na si Zbysław Wojtkowiak. Ang mga natuklasan ng historyador na ito, batay sa datos ng arkibal, ay nagpapahiwatig na noong ika-15 at ika-16 na siglo, ang Ashmyana at ang mga nakapalibot na lugar nito ay inihambing sa mga lupain ng Litwano (na matatagpuan sa kanluran) at tinukoy bilang 'mga lupain ng [[Rutenya]].' Nangangahulugan ito na ang elementong etniko ng [[Mga Rutenyan|Rutenyan]] ang nangingibabaw sa lugar ng Ashmyana.<ref>Z. Wojtkowiak. 2005. Lithuania Transvilnensis saec. XIV–XVI. Podziały Litwy Północnej w późnym średniowieczu. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, p. 19–20.</ref> Nabanggit na sa mga pahayagang Polako na noong kalagitnaan ng ika-15 siglo ay binabanggit na ang pangalang Slabiko ng bayan, i.e. Oszmiana (''hominisque na Rusi et Oszmiana'').<ref>Z. Wojtkowiak. 2005. Lithuania Transvilnensis saec. XIV–XVI. Podziały Litwy Północnej w późnym średniowieczu. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, p. 19.</ref> ==Kasaysayan== Ang Ašmena ay unang nabanggit bilang isang bayan sa Dukado ng Vilnius noong dekada 1350. Ang unang maaasahang pagbanggit sa Ašmena ay nasa [[Mga Kronika ng Litwanya]], na nagsasalaysay na pagkatapos ng pagkamatay ni Gediminas noong 1341, minana ni [[Jaunutis]] ang bayan. Noong 1384, sinalakay at winasak ng [[Orden ng Teutonik]] ang bayan na may layuning sirain ang minanang estado ni Jogaila. Itinala ng mga Teuton ang bayan bilang "Aschemynne". Nagawa ng mga Teuton na wasakin ang bayan, ngunit mabilis itong nakabawi.{{Sfn|Gaučas|2002|p=113}} Nasunog ang Simbahan ng Pag-aakyat sa Langit ng Mahal na Birheng Maria noong 1505, ngunit muling itinayo. Winasak at sinunog ng hukbong [[Dakilang Dukado ng Mosku|Moskobit]] ang Ašmena noong 1519, noong [[Ikaapat na Digmaang Litwano-Moskobit]]. Ang bayan ay [[ipinagkaloob sa Magdeburgo]] noong ika-16 na siglo. Mula 1566, ang Ašmena ang sentro ng [[Kondado ng Ašmena]]. Hindi mabilis na nakabangon ang Ashmyany gaya ng dati pagkatapos ng 1519, at noong 1537, ang bayan ay pinagkalooban ng ilang maharlikang pribilehiyo upang mapadali ang muling pagtatayo nito. Noong 1566, sa wakas ay natanggap ng bayan ang mga karapatan sa Magdeburg, na kinumpirma noong 1683 (kasama ang mga pribilehiyo para sa mga lokal na mangangalakal at mga taga-lungsod) ni Haring [[John III Sobieski]]. Noong ika-16 na siglo, ang bayan ay isa sa mga pinakakilalang sentro ng Calvinismo sa [[Komonwelt ng Polako-Litwanya]], matapos itatag ni [[Mikołaj "ang Pula" Radziwiłł]] ang isang kolehiyo at isang simbahan doon. Sinakop ng hukbong Muscovite ang Ašmena noong 1655. Dahil sa malawakang pagkawasak at kahirapan noong Delubyo, ang bayan ay hindi nabayaran ng buwis noong 1655, 1661 at 1667. [[File:Coat of Arms Ashmiany 1792.png|thumb|Eskudo de armas, noong 1792]] Noong 1792, kinumpirma ni Haring [[Stanisław August Poniatowski]] ang lahat ng nakaraang pribilehiyo at ang katotohanan na ang Oszmiany, gaya ng tawag dito noon, ay isang malayang lungsod, na nasasakupan lamang ng hari at ng lokal na konseho ng lungsod. Dahil dito, natanggap ng bayan ang kauna-unahang eskudo de armas nito. Binubuo ng tatlong bukirin, tampok dito ang isang kalasag, isang kaliskis na may hawak na kamay, at ang toro mula sa eskudo de Arms ng Ciołek, ang personal na eskudo de armas ng monarko. Noong panahon ng [[Pag-aalsa noong 1794]], ang Ašmena ang naging lugar ng mga tauhan ng mga rebelde sa ilalim ni Jokūbas Jasinskis. Kasabay nito, isang grupo ng mga rebelde na pinamumunuan ni Mykolas Kleopas Oginskis ang inorganisa sa bayan. [[File:Church of Franciscans, Ashmiany.jpg|thumb|Mga guho ng Simbahang Franciscano]] Noong 1795, ang bayan ay sinakop ng [[Imperyong Ruso]] sa huling [[Paghahati ng Polako-Litwanya]]. Nasunog ang Simbahan ni San Miguel Arkanghel noong 1797 ngunit muling itinayo. Ang Simbahan ng Pag-akyat sa Langit ng Mahal na Birheng Maria ay muling itinayo gamit ang mga ladrilyo noong 1812; gayunpaman, ang simbahan ay nabulok noong ika-19 na siglo. Noong pagsalakay ng mga Pranses sa Rusya, sinakop ng Grande Armée ang Ašmena noong 1812, at sa ilang mga labanan, bahagyang nasunog ang bayan. [[File:Oshmyany COA (Vilno Governorate) (1845).png|thumb|Ang eskudo de armas ng bayan ng Rusya, na nilikha pagkatapos ng Pag-aalsa noong Nobyembre]] Noong [[Pag-aalsa noong Nobyembre]], ito ay pinalaya ng mga mamamayan ng bayan, sa pangunguna ng isang lokal na pari, si Jasiński, at ni Koronel Konde [[Karol Dominik Przeździecki]]. Gayunpaman, noong Abril 1831, dahil sa isang opensiba ng mga Ruso, napilitan ang mga mandirigma na umatras patungo sa [[kagubatan ng Naliboki]]. Sa [[Pag-aalsa noong 1831]], winasak ng [[Hukbong Imperyong Ruso]] ang bayan at pinatay ang 150 lokal sa isa sa mga simbahan ng bayan. Noong 1845, habang muling itinatayo ang bayan, nakatanggap ito ng isang bagong eskudo de armas, bilang pagkilala sa pagtaas ng populasyon nito. Hindi na ito nakabangon mula sa mga naunang pagkalugi nito, at sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ito ay naging isang bayan-probinsya, na pangunahing tinitirhan ng mga imigranteng Hudyo mula sa ibang bahagi ng Russia 'sa kabila ng [[Maputla ng Pamayanan|Maputla]]'. Ang Simbahan ni San Miguel Arkanghel ay isinara noong 1850, ngunit muling itinayo noong 1900–10. Noong huling bahagi ng ika-19 na siglo, isang taberna ang itinayo at ang mga awtoridad ng Rusya ay nagtayo ng isang simbahang Ruso Ortodokso. Pagkatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] at ang pag-atras ng hukbong Aleman mula sa [[Distrito ng Litwanya]] na pinamumunuan ng mga Aleman noong 1919, ang Ashmyany ay napasailalim sa hurisdiksyon ng Poland. Ayon sa [[Kasunduan sa Kapayapaan ng Sobyet-Litwano]], na nilagdaan noong Hulyo 12, 1920, ang Ašmena ay bahagi ng Litwanya. Gayunpaman, ang teritoryo ng Lithuania ay sinakop ng [[Hukbong Polako]] nang taon ding iyon. Pagkatapos ng [[Digmaang Polako-Sobyet]], ang Ashmyany ay ibinigay sa Poland ng [[Kapayapaan ng Riga]]. [[File:Ašmiany, Vilenskaja. Ашмяны, Віленская (1919-39).jpg|thumb|Oszmiana noong panahon ng pagitan ng digmaan]] Kasunod ng pagsalakay ng Sobyet-Aleman sa Polako noong 1939, sinakop ng [[Unyong Sobyet]] ang lugar hanggang 1941. Ang Ashmyany ay ibinigay sa [[Republikang Sobyet na Sosyalista ng Byelorusya]]. Ang Ashmyany ay isang sentro ng rayon sa Rehiyon ng Vileyka sa pagitan ng 1939 at 1941. Sa pinakadulo ng pananakop ng Sobyet, noong gabi ng Hunyo 22 at umaga ng Hunyo 23, 1941, pinatay at inilibing ng NKVD sa isang libingan ang 57 bilanggo na Polako mula sa Ashmyany. [[File:Ašmiany, Rynak-Halšanskaja. Ашмяны, Рынак-Гальшанская (1941-44).jpg|thumb|Oszmiana noong panahon ng pananakop ng mga Aleman noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] Ang bayan ay nasakop ng mga puwersang Aleman noong Hunyo 25, 1941. Pagkalipas ng halos dalawang linggo, isinagawa ng mga Aleman ang isang masaker sa humigit-kumulang 40 Hudyo at Polako, na inakusahan ng pakikipagtulungan sa mga Sobyet.<ref name=ushm>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Dean|first2=Martin|year=2012|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume II|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|pages=1098–1099|isbn=978-0-253-35599-7}}</ref> Noong Hulyo 7, 1944, ito ay muling sinakop ng [[Pulang Hukbo]] noong [[opensiba ng Vilnius]]. Noong 1945, ang bayan ay isinama ng USSR sa [[Byelorusya SSR]]. Pagkatapos ng 1944, ang bayan ay muling naging bahagi ng Rehiyon ng Vileyka, at sa pagitan ng 1944 at 1960 ito ay isinama sa [[Rehiyon ng Molodechno]] hanggang sa ang rehiyong iyon ay buwagin. Sa puntong iyon, ang Ashmyany ay naging bahagi ng [[Rehiyon ng Grodno]], kung saan ito nananatili hanggang ngayon. ==Klima== Ang rehiyong klimatiko na ito ay kinakatawan ng malalaking pagkakaiba-iba ng temperatura sa pana-panahon, na may mainit hanggang mainit (at kadalasang mahalumigmig) na tag-araw at malamig (minsan ay napakalamig) na taglamig. Ayon sa sistema ng [[klasipikasyon ng klima ng Köppen]], ang Ashmyany ay may [[mahalumigmig na klimang kontinental]], na pinaikling "Dfb" sa mga mapa ng klima.<ref>{{Cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=591984&cityname=Ashmyany%2C+Grodno+Region%2C+Belarus&units= |title=Climate Summary for Ashmyany |access-date=2026-09-08 |archive-date=2023-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230919010238/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=591984&cityname=Ashmyany,+Grodno+Region,+Belarus&units= |url-status=dead }}</ref> {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Ashmyany (1991–2020) | Jan record high C = 4.4 | Feb record high C = 5.3 | Mar record high C = 12.4 | Apr record high C = 21.8 | May record high C = 26.3 | Jun record high C = 28.4 | Jul record high C = 30.2 | Aug record high C = 29.7 | Sep record high C = 24.9 | Oct record high C = 18.1 | Nov record high C = 10.8 | Dec record high C = 5.9 | year record high C = 30.2 | Jan high C = -2.0 | Feb high C = -0.9 | Mar high C = 4.1 | Apr high C = 12.3 | May high C = 18.2 | Jun high C = 21.5 | Jul high C = 23.5 | Aug high C = 22.8 | Sep high C = 17.1 | Oct high C = 10.0 | Nov high C = 3.7 | Dec high C = -0.4 | year high C = 10.8 | Jan mean C = -4.2 | Feb mean C = -3.6 | Mar mean C = 0.3 | Apr mean C = 7.1 | May mean C = 12.6 | Jun mean C = 16.0 | Jul mean C = 18.1 | Aug mean C = 17.2 | Sep mean C = 12.2 | Oct mean C = 6.5 | Nov mean C = 1.6 | Dec mean C = -2.4 | year mean C = 6.8 | Jan low C = -6.6 | Feb low C = -6.3 | Mar low C = -3.1 | Apr low C = 2.3 | May low C = 7.2 | Jun low C = 10.8 | Jul low C = 13.0 | Aug low C = 12.1 | Sep low C = 8.0 | Oct low C = 3.5 | Nov low C = -0.4 | Dec low C = -4.6 | year low C = 3.0 | Jan record low C = -20.3 | Feb record low C = -18.4 | Mar record low C = -12.0 | Apr record low C = -4.0 | May record low C = 0.0 | Jun record low C = 4.6 | Jul record low C = 8.0 | Aug record low C = 6.3 | Sep record low C = 0.7 | Oct record low C = -4.2 | Nov record low C = -9.3 | Dec record low C = -14.7 | year record low C = -20.3 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 42.6 | Feb precipitation mm = 37.3 | Mar precipitation mm = 38.2 | Apr precipitation mm = 40.3 | May precipitation mm = 66.5 | Jun precipitation mm = 68.8 | Jul precipitation mm = 86.7 | Aug precipitation mm = 80.1 | Sep precipitation mm = 54.6 | Oct precipitation mm = 54.5 | Nov precipitation mm = 43.9 | Dec precipitation mm = 44.9 | year precipitation mm = 658.4 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 11.5 | Feb precipitation days = 9.9 | Mar precipitation days = 9.4 | Apr precipitation days = 7.6 | May precipitation days = 9.4 | Jun precipitation days = 10.4 | Jul precipitation days = 10.2 | Aug precipitation days = 9.1 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 9.8 | Nov precipitation days = 10.2 | Dec precipitation days = 11.2 | year precipitation days = 117.5 | Jan sun = 37.0 | Feb sun = 60.6 | Mar sun = 139.1 | Apr sun = 201.2 | May sun = 267.7 | Jun sun = 280.9 | Jul sun = 281.6 | Aug sun = 257.2 | Sep sun = 169.4 | Oct sun = 98.6 | Nov sun = 33.0 | Dec sun = 26.2 | year sun = 1852.5 | source = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]<ref name="WMONormals">{{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Belarus/CSV/OSHMYANY_26736.csv |title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Ashmyany |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date = January 12, 2024}}</ref> }} ==Tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ashmyany]] [[Kategorya:Belarus]] k4iev6dbrx4joyvkcxtpcv92f4zjxt3 0 339587 2227348 2224395 2026-09-22T01:29:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2227348 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_photo = Altstadt Bad Langensalza2.JPG |image_caption = Ang makasaysayang sentro ng Bad Langensalza |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Langensalza COA.svg |coordinates = {{coord|51|6|29|N|10|38|48|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Langensalza in UH.png |state = Thuringia |district = Unstrut-Hainich-Kreis |elevation = 202 |area = 129.37 |Gemeindeschlüssel = 16064003 |postal_code = 99941–99947 |area_code = 03603 |licence = UH, LSZ, MHL |website = {{URL|https://badlangensalza.de/}} |mayor = Matthias Reinz<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen. Retrieved 25 June 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 |party = independent }} Ang '''Bad Langensalza''' ({{IPA|de|baːt laŋənˈzaltsa|-|De-Bad Langensalza.ogg}}; hanggang 1956: '''Langensalza''') ay isang [[bayan na spa]] (''Bad'') na may 17,500 na naninirahan sa [[distrito ng Unstrut-Hainich]], [[Turingia]], gitnang [[Alemanya]]. ==Heograpiya== Ang Bad Langensalza ay matatagpuan sa Thuringian Basin, ang matabang kapatagan sa tabi ng ilog Unstrut. Ang ilog [[Salza (Unstrut)|Salza]] ay dumadaloy sa bayan at sumasama sa Unstrut mga 2 kilometro (1.2 mi) sa silangan ng bayan. Ang Bad Langensalza ay nasa isang walang kakahuyan, masinsinang sinasaka at halos patag na tanawin na tumataas sa kanluran patungo sa [[Hainich]], sa hilaga patungo sa ''Heilinger Höhen'' (''Heilinger Heights'') at sa timog-silangan patungo sa ''Fahner Höhen'' (''Fahner Heights''). Dahil sa lokasyong ito, ang klima sa Bad Langensalza ay medyo banayad at, na may taunang presipitasyon na humigit-kumulang 500 milimetro (20 in), ay napakatuyo. Ang bayan mismo ay nahahati sa medyo malaki at lumang sentro ng bayan, na napapaligiran ng makasaysayang pader ng bayan, at ilang mga lugar ng pagpapalawak ng lungsod mula pa noong 1850 pataas. Sa una, ang bayan ay lumawak patimog at patimog-silangan patungo sa istasyon ng tren. Dito rin itinayo ang mga unang lugar na pang-industriya. Sinundan ito ng pagpapalawak patungong timog-kanluran, kung saan matatagpuan ang nayon ng Ufhoven, na isinama na sa pangunahing bayan. Mula noong 1950, ang Bad Langensalza ay lumawak pangunahin sa hilaga, kung saan naitayo ang ilang mga residensyal at komersyal na lugar. Ang mga repormang munisipal mula noong unang bahagi ng 1990s ay lubos na nagpalawak sa administratibong urban area, na ngayon ay umaabot mula sa mga kagubatan ng Hainich National Park hanggang sa silangang bahagi ng ilog Unstrut. ===Mga karatig-bayan=== Ang mga kalapit na bayan ng Bad Langensalza ay ang [[Mühlhausen]], 20 kilometro (12 mi) hilagang-kanluran, [[Eisenach]], 30 kilometro (19 mi) timog-kanluran, [[Gotha]], 20 kilometro (12 mi) timog, [[Erfurt]], 30 kilometro (19 mi) timog-silangan, [[Sömmerda]], 35 kilometro (22 mi) silangan, 25 kilometro silangan, [[Sondershausen]], at Sondershausen. Ang mga karatig na munisipyo ay (pakanan, simula sa kanluran): [[Schönstedt]], [[Unstrut-Hainich]], [[Nottertal-Heilinger Höhen]], [[Kirchheilingen, Sundhausen]], [[Tottleben]], [[Urleben]] at [[Großvargula]] sa [[distrito ng Unstrut-Hainich]], [[Tonna, Alemanya|Tonna]] at [[Nessetal]] sa [[distrito ng Gotha]] at [[Hörselberg]] sa [[distrito ng Wartburg]]. ===Dibisyong administratibo=== Ang Bad Langensalza ay nahahati sa kabuuang 15 kwarter (kasama ang pangunahing bayan): {| class="wikitable sortable" |- !Kwarter !Populasyon (31 Dec. 2020)<ref name="Population figures">{{Cite web |url=https://badlangensalza.de/die-stadt/wirtschaft/ |title=Wirtschaft – Standortinformationen |date=19 February 2020 |trans-title=Economy – location information |language=de |publisher=Stadt Bad Langensalza |access-date=2022-05-21 |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523082716/https://badlangensalza.de/die-stadt/wirtschaft/ |url-status=dead }}</ref> !Petsa ng pagsasama |- |Pangunahing bayan |align=right|11532 | |- |[[Aschara]] |align=right|440 |1994-01-01 |- |[[Eckardtsleben]] |align=right|195 |1992-01-01 |- |[[Großwelsbach]] |align=right|253 |1994-01-01 |- |[[Grumbach, Bad Langensalza|Grumbach]] |align=right|221 |1993-04-01 |- |[[Henningsleben]] |align=right|228 |1993-04-01 |- |[[Illeben]] |align=right|148 |1992-01-01 |- |[[Klettstedt]] |align=right|206 |2019-01-01 |- |[[Merxleben]] |align=right|431 |1994-01-01 |- |[[Nägelstedt]] |align=right|704 |1993-07-01 |- |[[Thamsbrück]] |align=right|940 |1994-01-01 |- |[[Ufhoven]] |align=right|1545 |1950-07-01 |- |[[Waldstedt]] |align=right|98 |1992-07-01 |- |[[Wiegleben]] |align=right|342 |1993-09-01 |- |[[Zimmern, Bad Langensalza|Zimmern]] |align=right|308 |1994-01-01 |- |} ==Kasaysayan== [[File:Langensalza-in-1750-from-a-german-postcard-in-1900.jpg|thumb|left|Langensalza noong 1750]] Ang bayan ay unang nabanggit sa mga talaang pangkasaysayan noong bandang 932, bilang isang nayon na pinangalanang "Salzaha". Ang pangalan ng bayan ay pinalitan ng Langensalza noong bandang 1578, at ang "Bad" ("Spa") ay idinagdag sa pangalan noong 1956. Noong 1075, ang Langensalza ay naging lugar ng [[Labanan ng Langensalza (1075)|isang labanan]], kung saan napanalunan ni Emperador Henry IV ang mga nagrerebeldeng Sahon at Mga Turingia. Ang bayan ay sinamsam at nasira ng mga sunog noong [[Digmaang Tatlumpung Taon]] (bandang 1632). Muling sinira ng mga sunog ang malalaking bahagi ng bayan noong 1711, kabilang ang ganap na pagkawasak ng munisipyo, na muling itinayo sa pagitan ng 1742 at 1752. Muling naapektuhan ng digmaan ang bayan sa pagitan ng 1756 at 1763, noong Digmaang Pitong Taon; ito ang pinangyarihan ng [[Labanan ng Langensalza (1761)|isang labanan]] noong Pebrero 1761. Noong 1815, ang Langensalza ay naging bahagi ng Lalawigan ng Pruso ng Sahonya. Noong 1866, muli itong naging lugar ng isang labanan, sa pagkakataong ito sa pagitan ng Prusya at Hanover noong [[Digmaang Austro-Prusyano]].<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Langensalza|volume=16|page=174}}</ref> Ang [[Labanan ng Langensalza (1866)|Labanan ng Langensalza]] na ito ay kilala bilang ang huling pagkakataon na nagtagpo ang mga puwersang Aleman sa labanan. Noong Abril 5, 1945, ang Langensalza ay sinakop ng mga tropang Amerikano at ibinigay sa Pulang Hukbo noong unang bahagi ng Hulyo. Ito ay naging bahagi ng sona ng pananakop ng Sobyet (Ruso) at, mula 1949 hanggang 1990, ay bahagi ng [[Demokratikong Republika ng Alemanya]]. ==Mga pangunahing tanawin== Ang Langensalza ay isang sikat na destinasyon ng turista, na may maayos na napreserbang lumang bayan noong medyebal, ilang mga pampublikong hardin na may temang pang-tema, at isang thermal spa bath.<ref>{{cite web | url=https://www.badlangensalza.de/en/ | title=Bad Langensalza – Kur- und Rosenstadt | date=9 June 2021 | access-date=9 Septiyembre 2026 | archive-date=7 Oktubre 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105141/https://badlangensalza.de/en/ | url-status=dead }}</ref> Noong 2011, nanalo ito ng titulong "Pinakamagandang bayan sa Europa" bilang bahagi ng kompetisyon sa hortikultura sa buong Europa na ''Entente Florale''. Noong 2025, ito ay nakalista sa "Pinakamagandang maliliit na bayan ng Alemanya", kasama ang Brüggen sa Nordrhein-Westfalen at Rüdesheim sa Hessen.<ref>{{cite web |last1=Leuteritz |first1=Lisa-Marie Leuteritz |last2=Vetter |first2=Brigitte |title=Diese 17 Kleinstädte gehören zu den schönsten Deutschlands |url=https://www.reisereporter.de/reiseziele/europa/deutschland/deutschlands-schoenste-kleinstaedte-17-orte-mit-fachwerkhaeusern-und-verwinkelten-gassen-6KMJLZFOIMJIC2EXKKOUFGYGYJ.html |website=Reisereporter |language=de-DE |access-date=2026-09-09 |archive-date=2026-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822210901/https://www.reisereporter.de/reiseziele/europa/deutschland/deutschlands-schoenste-kleinstaedte-17-orte-mit-fachwerkhaeusern-und-verwinkelten-gassen-6KMJLZFOIMJIC2EXKKOUFGYGYJ.html |url-status=dead }}</ref> Natuklasan ang mga bukal ng asupre noong 1811 at binuksan sa publiko bilang isang pampagaling na paliguan noong 1812. Isang bagong bersyon ng pampublikong paliguan ng asupre ang binuksan noong 1928. Natuklasan ang mga bukal ng tubig-alat at mineral noong 1996, na nag-udyok sa pagbubukas ng maraming bagong pasilidad sa pagpapagaling. Sa kasalukuyan, ang isang modernong thermal bath ay umaakit ng maraming bisita. Ang Bad Langensalza ay naglalaman ng isang malaking Hardin ng Rosas, isang Harding Botanikal, isang Hardin ng Magnolia, at isang ''Arboretum''. Ang tunay na Hardin ng Hapon nito ay isang pangunahing atraksyon ng turista. Malapit din ang Bad Langensalza sa [[Pambansang Parke ng Hainich]], ang pinakamatandang kagubatan ng Alemanya na nalalagas ang dahon. Tuwing Agosto, ang bayan ay nagdaraos ng isang Piyesta ng Gitnang Panahon (''Mittelalterstadtfest'') kung saan ang mga taga-bayan ay nagsusuot ng tradisyonal na damit at ang mga bisita ay maaaring makaranas ng mga medyebal na sining, gawaing-kamay, martial arts, pagkain at musika. Ang bayan ay nasa [[Kalsadang Kalahating-kahoy ng Alemanya]] (''Fachwerkstraße'') at kilala sa bilang ng mga maayos na napreserbang medyebal na kalahating-kahoy (''Fachwerk'') na mga bahay. Ang batong [[trabertin]] ay mined sa bayan mula pa noong medyebal na panahon, at inukit pa rin doon hanggang ngayon. Ito ang bumubuo sa natatanging puting stonework ng lumang bayan, lalo na ang Marktkirche, Bergkirche at Rathaus. Ang trabertin mula sa Langensalza ay ginamit sa pagtatayo ng [[Pasukan ng Brandeburgo]] ng Berlin at sa isa sa mga pinakasikat na gawa ng modernong arkitektura, ang Pabilyon ng Barcelona. ==Kultural== Ang noo'y paring Agustino na si [[Martin Luther]] ay bumisita sa Augustinian Cloister ng Langensalza<ref>{{cite web |url=https://www.lutherweg.de/lutherwege/thueringen/?id=40be12e0-f1ef-48f7-a390-2ca708f2f8f7 |title=Stadtmuseum im Augustinerkloster – Bad Langensalza |author=<!--Not stated--> |website=Lutherweg |language=de |access-date=4 December 2021}}</ref> (na napanatili pa rin) noong 1516 bilang Vikaryo ng Distrito. Dahil dito, ang bayan ngayon ay nasa Luther Trail.<ref>{{cite web |url=https://www.lutherweg.de/lutherwege/thueringen/ |title=Stationen – Auf dem Lutherweg in Thüringen |author=<!--Not stated--> |website=Lutherweg |language=de |access-date=4 December 2021}}</ref> Ang makata na si [[Friedrich Gottlieb Klopstock]] ay nanirahan sa Langensalza sa pagitan ng 1748 at 1750, kung saan niya isinulat ang ilan sa kanyang mga pinakatanyag na akda. Ang kanyang marangyang bahay ay nakatayo pa rin sa Salzstraße. Ang makata na si Novalis ay nanirahan nang ilang panahon sa Langensalza noong 1796 habang nag-aaral ng kemistri sa ilalim ni [[Johann Christian Wiegleb]] sa kanyang bahay sa Markstraße. Si [[Christoph Wilhelm Hufeland]], ang pinakatanyag na manggagamot na Aleman noong ika-19 na Siglo, ay ipinanganak sa Langensalza. Siya ay inilibing sa sikat na [[Sementeryo ng Dorotheenstadt]] sa Berlin. ed6u1mvd9ity7kph1vfjxmvwisplqvf 0 339600 2227474 2224400 2026-09-22T03:19:04Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227474 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. -->{{Confuse|Tunog na may pagpigil}} Sa [[ponetika]], tumutukoy ang '''tunóg na may hárang''' o '''obstruyénte''' sa mga [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagharang sa daloy ng hangin tulad sa mga [[katinig na pasara]], [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]], at [[Katinig na pasutsot|pasutsot]]. Dahil dito, lahat ng mga tunog na may harang ay pawang mga katinig. Kabaligtaran ito ng mga [[tunog na walang harang]],<ref>{{Cite book |last=Gussenhoven |first=Carlos |title=Understanding Phonology |url=https://archive.org/details/understandingpho0000carl |last2=Haike |first2=Jacobs |publisher=Routledge |year=2017 |edition=4 |language=en |trans-title=Pag-unawa sa Ponolohiya}}</ref> at naiiba sa mga [[tunog na may pagpigil]] dahil hindi nito sinasama ang mga [[katinig na pailong]], ngunit sinasama ang mga katinig na pasutsot na hindi naman sinasama sa mga may pagpigil. Karaniwan itong [[Kawalang-tunog (ponetika)|di-matunog]], pero may mga katinig na may harang din na [[Tunog (ponetika)|matunog]].<ref>{{cite journal |last1=Blevins |first1=Juliette |date=2018 |title=Evolutionary phonology and the life cycle of voiceless sonorants |trans-title=Ebolusyonaryong ponolohiya at ang siklo ng buhay ng mga di-matunog na tunog na walang harang |journal=Typological Studies in Language |language=en |volume=121 |pages=31-58 |doi=10.1075/tsl.121.01ble}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}}{{Articulation navbox}} [[Kategorya:Ponetika]] 21sw4iau99ul5g6ikrcqw0y303rqmb7 0 339602 2227424 2224401 2026-09-22T02:48:05Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227424 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa. --> {{confuse|Tunog na walang pagpigil}} Sa [[ponetika]], tumutukoy ang '''tunóg na waláng hárang''', tinatawag ding '''sonoránte''' o '''resonánte''', sa mga tunog na nabubuo sa pamamagitan ng tuloy-tuloy na pagdaloy ng hangin sa [[daanan ng boses]]. Karaniwan itong [[Tunog (ponetika)|matunog]] sa maraming wika sa mundo, at kinabibilangan ng mga [[patinig]] at mga [[malapatinig]], gayundin ang mga [[likidong katinig]] (mga [[katinig na pagilid]] at [[Katinig na tunog-R|tunog-''R'']]) at [[katinig na pailong]]. Kabaligtaran ito ng mga [[tunog na may harang]],<ref>{{cite book |last=Brown |first=Keith |title=The Cambridge Dictionary of Linguistics |url=https://archive.org/details/cambridgediction0000brow |last2=Miller |first2=Jim |year=2013 |language=en |trans-title=Ang Diksiyonaryo ng Cambridge sa Lingguwistika}}</ref> at iba sa mga [[tunog na walang pagpigil]] dahil sa pagsasama nito sa mga katinig na pailong na hindi naman sinasama sa mga walang harang.<ref>{{cite book |last=Pike |first=Ken |title=Phonetics |publisher=University of Michigan Press |year=1976 |isbn=0-472-08733-9 |location=Ann Arbor |page=144 |language=en |trans-title=Ponetika |chapter=Controlling Mechanisms |trans-chapter=Mga Mekanismo ng Pagkontrol |quote= |chapter-url=https://archive.org/details/PikePhonetics1943/page/n155/mode/2up |orig-year=1943}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}}{{Articulation navbox}} [[Kategorya:Ponetika]] jtfu87bb4iv5szf8gz114u9holhm9ht 0 339617 2227291 2224648 2026-09-21T15:14:58Z Ivan P. Clarin 84769 2227291 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = White Americans | rawimage = | image = US White Alone in 2020.svg | caption = <div style="text-align: center">Proportion of White Americans in each county as of the [[2020 US census]]</div> | pop = '''Alone (one race)'''<br />{{decrease}} '''204,277,273''' ([[2020 United States census|2020 census]])<ref name="White Population 2020">{{cite web|url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html|title=Race and Ethnicity in the United States|date=August 12, 2021 |publisher=[[United States Census Bureau]] |access-date=August 17, 2021}}</ref><br />{{decrease}} 61.63% of the total US population<br /><br />'''In combination ([[Multiracial Americans|multiracial]])'''<br />{{increase}} '''31,134,234''' ([[2020 United States census|2020 census]])<ref name="White Population 2020"/><br />{{increase}} 9.39% of the total US population<br /><br />'''Alone or in combination'''<br />{{increase}} '''235,411,507''' ([[2020 United States census|2020 census]])<ref name="White Population 2020"/><br />{{decrease}} 71.02% of the total US population | regions = [[List of regions of the United States|All areas of the United States]] | region1 = {{flagicon|California}} [[California]] | pop1 = 16,296,122 | ref1 = <ref name="White Population 2020"/> | region2 = {{flagicon|Texas}} [[Texas]] | pop2 = 14,609,365 | ref2 = <ref name="White Population 2020"/> | region3 = {{flagicon|Florida}} [[Florida]] | pop3 = 12,422,961 | ref3 = <ref name="White Population 2020"/> | region4 = {{flagicon|New York}} [[New York]] | pop4 = 11,143,349 | ref4 = <ref name="White Population 2020"/> | region5 = {{flagicon|Pennsylvania}} [[Pennsylvania]] | pop5 = 9,750,687 | ref5 = <ref name="White Population 2020"/> | languages = Majority: [[American English|English]]<br />Minority: [[German language|German]]{{·}}[[Spanish language|Spanish]]{{·}}[[Irish language|Irish]]{{·}}[[Italian language|Italian]]{{·}}[[Polish language|Polish]]{{·}}[[French language|French]]{{·}}[[Arabic]]{{·}}[[Scots language|Scots]]{{·}}[[Norwegian language|Norwegian]]{{·}}[[Russian language|Russian]]{{·}}[[Dutch language|Dutch]]{{·}}[[Swedish language|Swedish]]{{·}}[[Portuguese language|Portuguese]] | religions = {{hlist|[[Protestantism|Protestant]] 48%|[[Catholic Church|Catholic]] 19%|[[Mormonism|Mormon]] 2%|[[Judaism|Jewish]] 3%|Other 3%|[[Irreligion|Irreligious]] 24%}}<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/religious-landscape-study/compare/religious-tradition/by/racial-and-ethnic-composition/ |title=Religious tradition by race/ethnicity (2014) |publisher=[[Pew Research Center|The Pew Forum on Religion & Public Life]] |access-date=April 5, 2019}}</ref> (among non-Hispanic whites only) | related = [[European Americans]]<br />[[North Africans in the United States|North African Americans]]<br />[[Middle Eastern Americans]] }} Ang mga '''Puting Amerikano''' o '''White Americans''' ay isang etnisidad, ninuno na may saling lahi mula sa mga bansa na nasa [[Europa]], [[Gitnang Silangan]] at [[Hilagang Aprika]], maging ang [[Timog Aprika]]. Ang mga [[Europeong Amerikano]] ay ang pinakamalaking pangkat ng etnisidad at lahi sa Estados Unidos, sumunod rito ang [[Amerikanong Aleman]] na may malaking bilang sa bahagi ng [[Midwest]] at Northeast. ==Kasaysayan== {{See also|Mga lahi at etnisidad sa Estados Unidos}} Ang [[Mga taong puti]] sa [[Estados Unidos]] ay nagmula sa kontinenteng [[Europa]] daang siglo na ang nakalipas, noong ika siglo 17 nang mag lakbay ang [[Mga Ingles]] (Breton) kabilang ang mga [[Aleman]] at Irlandes sa buong Kaamerikahan, sinakop ng Breton ang Kalahating Bahagi ng Estados Unidos pangkat Silangan upang talunin ang bansang [[Mehiko]] sa Timog bahagi ng Estados Unidos. ==Tingnan rin== * [[Amerikanong Aleman]] * [[Aprikanong Amerikano]] * [[Europeong Amerikano]] * [[Pilipinong Amerikano]] [[Kategorya:Mga Amerikano ayon sa etnisidad]] 8tjvlhk2o8n2vu63fksjje35k4s8bf9 0 339688 2227442 2225783 2026-09-22T02:57:33Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227442 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Maasai''' ({{IPAc-en|'|m|ɑː|s|aɪ|,_|m|ɑː|ˈ|s|aɪ}})<ref>{{Cite web |title=Lexicon |url=https://pages.uoregon.edu/maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630153408/https://pages.uoregon.edu/maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm |archive-date=June 30, 2020 |access-date=June 30, 2020 |publisher=Darkwing.uoregon.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Maasai |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/maasai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808161610/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/maasai |archive-date=August 8, 2022 |access-date=December 9, 2019 |website=[[Collins English Dictionary]]}}</ref> ay isang pangkat etnikong Silangang Nilotiko na katutubo sa hilaga, gitna, at timog na mga rehiyon ng [[Kenya]] kabilang ang hilagang [[Tanzania]], malapit sa rehiyon ng [[mga Dakilang Lawa ng Africa]].<ref name="b2">[http://www.bluegecko.org/kenya/tribes/maasai/ Maasai - Introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704081241/http://www.bluegecko.org/kenya/tribes/maasai/|date=2008-07-04}} Jens Fincke, 2000–2003</ref> Ang kanilang wikang katutubo ay [[Wikang Maasai|Maa]], <ref name="b">[http://www.bluegecko.org/kenya/tribes/maasai/ Maasai - Introduction] {{Webarchive}} Jens Fincke, 2000–2003</ref> isang [[Mga wikang Nilotiko|wikang Nilotic]] na may kaugnayan sa [[Wikang Dinka|Dinka]], [[Mga wikang Kalenjin|Kalenjin]], at [[Wikang Nuer|Nuer]], isang sangay sa loob ng mas malawak na [[Mga wikang Nilo-Sahariana|pamilya ng mga wikang Nilo-Sahariana]]. Maliban sa ilang matatandang naninirahan sa mga rural na lugar, karamihan sa mga taong Maasai ay nagsasalita ng mga opisyal na wika ng Kenya at Tanzania—[[Wikang Swahili|Swahili]] at [[Wikang Ingles|Ingles]].<ref>{{Cite journal |last=Berntsen |first=John L. |date=Autumn 1976 |title=The Maasai and Their Neighbors: Variables of Interaction |url=https://www.jstor.org/stable/3601509 |url-status=live |journal=[[African Economic History]] |issue=2 |pages=1–11 |doi=10.2307/3601509 |jstor=3601509 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604175456/https://www.jstor.org/stable/3601509 |archive-date=2021-06-04 |access-date=2021-09-20}}</ref> Ang populasyon ng Maasai ay naiulat na may bilang na 1,189,522 sa Kenya noong senso ng 2019 kumpara sa 377,089 noong senso ng 1989.<ref>{{Cite web |title=2019 Population and Housing Census - Kenya National Bureau of Statistics |url=https://www.knbs.or.ke/reports/kenya-census-2019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251125150218/https://www.knbs.or.ke/reports/kenya-census-2019/ |archive-date=25 November 2025 |access-date=2026-01-24 |website=www.knbs.or.ke |language=en-US}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga Maasai ay naninirahan sa rehiyon [[mga Dakilang Lawa ng Africa]] at nakarating sa pamamagitan ng [[Timog Sudan]].<ref name="Okothndaloh2">A. Okoth & A. Ndaloh, ''Peak Revision K.C.P.E. Social Studies'', East African, p.60–61.</ref> Ang mga Maasai, [[Mga Turkana|Turkana]], at [[Mga Samburu|Samburu]] ay mfa [[Pastoralismo|tagapag-alaga ng hayop]] at kilala bilang mga nakakatakot na mandirigma at mga mangangaso ng baka.<ref name="Okothndaloh">A. Okoth & A. Ndaloh, ''Peak Revision K.C.P.E. Social Studies'', East African, p.60–61.</ref> Ang mga Maasai at iba pang mga grupo sa [[Silangang Aprika|Silangang Africa]] ay gumamit ng mga kaugalian at kasanayan mula sa mga kalapit na grupong mga nagsasalita ng [[Cushitic languages|Cushita]], kabilang ang sistema ng organisasyong panlipunan na nakabatay sa edad, [[pagtutuli]], at mga terminong bokabularyo.<ref name="Collins">{{Cite book |last=Collins |first=Robert O. |title=The southern Sudan in historical perspective |date=2006 |publisher=Transaction Publishers |pages=9–10}}</ref><ref name="Wandi">S. Wandibba et al., p.19–20.</ref> Maraming grupong etniko na nakapagtayo na ng mga pamayanan sa rehiyon ang sapilitang pinaalis ng papasok na mga Maasai.<ref name=":1">{{Cite web |year=2001 |title=Maasai People |url=https://www.thirteen.org/wnet/africa/explore/savanna/print_savanna_peopleM1.html |access-date=2023-03-13 |website=[[WNET|THIRTEEN]] |publisher=[[PBS]] |publication-place=New York}}</ref> Ang iba pa, pangunahin na mga grupong Timog Cushita, ay isinama sa lipunang Maasai. Gayundin, ang mga ninunong Nilotiko ng Kalenjin ay sumipsip ng ilang sinaunang populasyong Cushita.<ref>{{Cite book |last=International Labour Office |title=Traditional occupations of indigenous and tribal peoples: emerging trends |date=2000 |publisher=[[International Labour Organization]] |page=55}}</ref> [[File:Maasai_man,_Eastern_Serengeti,_October_2006.jpg|right|thumb| Lalaking Maasai]] == Kultura == === Relihiyon === [[File:Crocuta_vs_Maasai_2.png|thumb| Mga mandirigmang Maasai na humaharap sa isang [[batik-batik na hyena]], isang karaniwang mandaragit na hayop, gaya ng nakuhanan ng larawan sa ''In Wildest Africa'' (1907)]] Ang mga [[Monoteismo|monoteistikong]] Maasai ay sumasamba sa iisang diyos na tinatawag na ''Enkai'', ''Nkai''<ref name=":1" />, o ''Engai'' . Si Engai ay may dalawahang kalikasan, na kinakatawan ng dalawang kulay:<ref name=":1" /> Si Engai Narok (Itim na Diyos) ay mabait, at si Engai Na-nyokie (Pulang Diyos) ay mapaghiganti.<ref>{{Cite web |title=African water symbolism and its consequences |url=http://www.institut.veolia.org/en/cahiers/water-symbolism/water-myths/africa-water.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010202033/http://www.institut.veolia.org/en/cahiers/water-symbolism/water-myths/africa-water.aspx |archive-date=10 October 2007 |access-date=28 February 2012 |publisher=Institut.veolia.org}}</ref> === Pagbabago ng katawan === [[File:Flickr_-_don_macauley_-_Maasai_Girl.jpg|thumb| [[Pagpepeklat]] ng babaeng Maasai sa kaniyang pisngi]] [[File:Maasai_woman_with_stretched_ears.jpg|left|thumb| Babaeng Maasai na may [[Pagbanat (pagtusok sa katawan)|nakaunat na mga pingol]]]] Ang pagtusok at pag-unat ng mga [[pingol]] ay karaniwan sa mga Maasai tulad ng ibang mga tribo, at kapwa ang mga lalaki at babae ay nagsusuot ng mga metal na hoop sa kanilang mga nakaunat na pingol. Iba't ibang materyales ang ginamit upang butasin at iunat ang mga lobe, kabilang ang mga tinik para sa butas, mga sanga, mga bungkos ng mga sanga, mga bato, ang cross-section ng mga pangil ng elepante at mga walang laman na lalagyan ng film.<ref>[https://books.google.com/books?id=GWtWDN0BWt0C&dq=maasai+ears&pg=PA42 ''The Myth of Wild Africa: Conservation Without Illusion''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520054101/https://books.google.com/books?id=GWtWDN0BWt0C&pg=PA42&lpg=PA42&dq=maasai+ears&source=web&ots=7u768brgsE&sig=q8PlaGC5C_ot35-PeLPJYlFDhxQ|date=2021-05-20}}.</ref> Ang mga kababaihan ay nagsusuot ng iba't ibang anyo ng mga palamuting may beads sa parehong earlobe at mas maliliit na butas sa itaas ng tainga.<ref>[https://books.google.com/books?id=gfUbHXT2dloC&dq=maasai+ears&pg=PA91 Culture and Customs of Kenya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520054102/https://books.google.com/books?id=gfUbHXT2dloC&pg=PA91&lpg=PA91&dq=maasai+ears&source=web&ots=2bhvmh_ZDO&sig=qG0fvuy6s0de2sWkSvtgICzz2fA|date=2021-05-20}}.</ref> Sa mga lalaking Maasai, ang [[pagtutuli]] ay isinasagawa bilang isang ritwal ng paglipat mula sa pagiging binata patungo sa pagiging lalaki. Tinutuli rin ang mga babae (gaya ng inilalarawan sa ibaba sa [[Mga Maasai|organisasyong panlipunan]]). Ang paniniwala at kaugaliang ito ay hindi natatangi sa mga Maasai. Sa kanayunan ng Kenya, isang grupo ng 95 batang may edad sa pagitan ng anim na buwan at dalawang taon ang sinuri noong 1991/92. 87% ang natuklasang sumailalim sa pagtanggal ng isa o higit pang mga nangungulag na usbong ng ngipin ng aso. Sa mas matandang pangkat ng edad (3–7 taong gulang), 72% ng 111 batang sinuri ay nagpakita ng nawawalang mandibular o maxillary deciduous canine.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hassanali J, Amwayi P, Muriithi A |date=Apr 1995 |title=Removal of deciduous canine tooth buds in Kenyan rural Maasai |journal=East Afr Med J |volume=72 |issue=4 |pages=207–9 |pmid=7621751}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Hiza JF, Kikwilu EN |date=Apr 1992 |title=Missing primary teeth due to tooth bud extraction in a remote village in Tanzania |journal=Int J Paediatr Dent |volume=2 |issue=1 |pages=31–4 |doi=10.1111/j.1365-263x.1992.tb00005.x |pmid=1525129}}</ref> ==== Paghiwa sa ari ==== [[File:Young_Maasai_Warrior.jpg|right|thumb| Batang mandirigmang Maasai (isang nakababatang ''Moran'' ) na may palamuti sa ulo at mga marka]] Ayon sa kaugalian, ang mga Maasai ay nagsasagawa ng masalimuot na [[ritwal ng pagpapasa]] na kinabibilangan ng kirurhikong [[Pagbabago at pagtanggal sa ari|pagtanggal sa ari]] upang simulan ang mga bata sa pagtanda. Ang salitang Maa para sa [[pagtutuli]], "emorata," ay ginagamit sa ritwal na ito para sa kapuwa lalaki at babae.<ref>{{Cite web |title=English - Maa |url=http://darkwing.uoregon.edu/~dlpayne/Maa%20Lexicon/index-english/main.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901172726/http://darkwing.uoregon.edu/~dlpayne/Maa%20Lexicon/index-english/main.htm |archive-date=2017-09-01 |access-date=2012-02-28 |publisher=Darkwing.uoregon.edu}}</ref> Ang ritwal na ito ay karaniwang isinasagawa ng mga matatanda, na gumagamit ng matalas na kutsilyo at pansamantalang nagtatago ng mga bendahe para sa pamamaraan.{{Sfn|Amin|Willetts|Eames|1987}} == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} === Bibliograpiya === * {{Cite book |last=Amin |first=Mohamed |title=The Last of the Maasai |url=https://archive.org/details/isbn_9781874041320 |last2=Willetts |first2=Duncan |last3=Eames |first3=John |date=1987 |publisher=Camerapix Publishers International |isbn=1-874041-32-6}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20120715234704/http://www.africanpeople.info/ Etnograpiya ng mga Aprikano | Maasai] * [https://web.archive.org/web/20100107200159/http://www.uoregon.edu/~maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm Online na diksyunaryo ng Maasai] * [http://www.e-solidarity.org/index-engl.htm Samahan ng Tulong sa Maasai] * [https://web.archive.org/web/20091019024105/http://elandmaasai.org/ Paggawa para sa isang makatarungan at nagsasariling komunidad para sa mga Maasai] * [http://www.maasaitrust.org/ Maasai Trust] * [http://www.maasaimara.com/the-mara/maasai-people Ang mga Taong Maasai - Kasaysayan at Kultura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520054247/http://www.maasaimara.com/the-mara/maasai-people |date=2021-05-20 }} Archived * [http://www.maasai-association.org/maasai.html Mga taong Maasai, Kenya sa Maasai Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518202543/http://www.maasai-association.org/maasai.html |date=2020-05-18 }} Archived * [http://www.indiana.edu/~iuam/kenya/categories/16 Koleksyon online ng Museo ng Sining ng Unibersidad ng Indiana para sa Sining ng Kenya] * [https://www.masaimara.travel/maasai-tribe-facts.php Mga Katotohanan Tungkol sa Tribong Maasai Mara] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7v0c7f9e5ba0t1clnu4w3ci2g71hq2j 0 339708 2227418 2226052 2026-09-22T02:43:54Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227418 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> Sa [[ponetika]], '''ponasyón''' o '''pagpapatunóg''' ang tawag sa proseso ng [[pagbigkas]] sa [[tunog]].<ref>{{Cite journal |last=Loucks |first=Torrey M. J. |last2=Poletto |first2=Christopher J. |last3=Simonyan |first3=Kristina |last4=Reynolds |first4=Catherine L. |last5=Ludlow |first5=Christy L. |date=2007-05-15 |title=Human brain activation during phonation and exhalation: common volitional control for two upper airway functions |trans-title=Pagpapaaktibo sa utak ng tao tuwing ponasyon at paghinga: mga karaniwang kusang kontrol para sa dalawang punsiyon sa itaas na daanan ng hangin |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1959512/ |journal=NeuroImage |language=en |volume=36 |issue=1 |pages=131–143 |doi=10.1016/j.neuroimage.2007.01.049 |issn=1053-8119 |pmc=1959512 |pmid=17428683}}</ref> Depende sa kahulugang gagamitin, maaari itong tumukoy sa pagnginig ng [[bagtingan]] upang makagawa ng boses sa prosesong tinatawag din bilang [[Tunog (ponetika)|pagboboses]], o bilang isang malawak na kategorya ng mga proseso na nagpapabago sa daloy ng hangin sa [[tagukan]], kung saan bahagi lamang ang pagboboses. == Proseso == [[Talaksan:Harmonics_implse_train.gif|thumb|[[Harmonikong serye]] na nabubuo tuwing ponasyon. Pinapakita lamang dito ang mga pangunahing tono.]] Nagagawa ang tunog na maituturing bilang [[boses]] mula sa paglabas ng hangin mula sa [[baga]] at pagdaan nito sa [[tagukan]]. Dahil dito, bababa ang presyur sa loob ng [[bagtingan]], na magsisimula namang manginig kung malaki-laki ang pagbaba ng presyur. Tinatawag na hangganan ng presyur ng ponasyon ({{Lang|en|phonation threshold pressure}}, PTP) ang pinakamababang pagbaba ng presyur na kinakailangan upang maisagawa ang ponasyon; sa mga tao,<ref name=":0">{{Cite journal |last=Titze |first=I.R. |date=1988 |title=The physics of small-amplitude oscillation of the vocal folds |trans-title=Ang pisika ng mga osilasyong may maliit na amplitud sa mga tuping pangboses |journal=Journal of the Acoustical Society of America |language=en |volume=83 |issue=4 |pages=1536–1552 |bibcode=1988ASAJ...83.1536T |doi=10.1121/1.395910 |pmid=3372869}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Lucero |first=J. C. |date=1995 |title=The minimum lung pressure to sustain vocal fold oscillation |trans-title=Ang pinakamababang presyur sa baga para mapanatili ang osilasyon sa mga tuping pangboses |journal=Journal of the Acoustical Society of America |language=en |volume=98 |issue=2 |pages=779–784 |bibcode=1995ASAJ...98..779L |doi=10.1121/1.414354 |pmid=7642816 |s2cid=24053484}}</ref> karaniwan itong nasa dalawa hanggang tatlong sentimetro. Madalas na pagilid ang paggalaw ng mga tuping pangboses ({{Lang|en|vocal folds}}) habang nanginginig ang mga ito, habang wala namang paggalaw sa kahabaan mismo ng mga tupi. Nagaganap ang pagnginig upang maisaayos ang presyur at daloy ng hangin sa loob ng bagtingan, at nagsisilbing bilang isang mahalagang bahagi sa mga [[Tunog (ponetika)|matutunog]] na [[Pono (ponetika)|pono]]. [[Harmonikong serye]] ang nagagawang tunog ng bagtingan. Ibig sabihin, nagtataglay ito ng pangunahing tono na sinasamahan ng mga harmonikong tono na pawang mga multiplo ng pangunahing [[dalasan]]. Hindi nanginginig ang mga tupi kung hindi sapat ang lapit nila sa isa't isa, sobra o hindi sapat ang tensiyon, o kung hindi rin sapat ang presyur sa loob ng bagtingan.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Lucero |first=J. C. |date=1998 |title=Optimal glottal configuration for ease of phonation |trans-title=Pinakamaayos na kumpigurasyon ng tagukan para sa madaling ponasyon |journal=Journal of Voice |language=en |volume=12 |issue=2 |pages=151–158 |doi=10.1016/S0892-1997(98)80034-9 |pmid=9649070}}</ref> Tinatawag na [[Kawalang-tunog|di-matunog]] ang isang pono kung ganito ang kaso.<ref name="Greene">{{cite book |last=Greene |first=Margaret |title=The Voice and its Disorders |author2=Lesley Mathieson |publisher=John Wiley & Sons |year=2001 |isbn=978-1-86156-196-1 |edition=6 |language=en |trans-title=Ang Boses at ang mga Problema Nito}}</ref> Iniuugnay ang mga di-matutunog na pono sa mga tupi na nakabanat, matindi ang tensiyon, at nakapuwesto pagilid kumpara sa mga matutunog na katumbas tuwing ponasyon.<ref name="Zemlin">{{cite book |last=Zemlin |first=Willard |title=Speech and hearing science: anatomy and physiology |url=https://archive.org/details/speechhearingsci0000zeml_k6j7 |publisher=Allyn and Bacon |year=1998 |isbn=0-13-827437-1 |edition=4 |language=en |trans-title=Agham pangpananalita at pandinig: anatomiya at pisyolohiya}}</ref> == Uri == Mauuri ang ponasyon batay sa pagkakaroon o kawalan ng pagnginig ng bagtingan: * [[Tunog (ponetika)|Matunog]] {{Endash}} nabubuo ang tunog kung lumalapit ang mga tuping pangboses sa isa't isa at kumikitid ang tagukan habang lumalabas ang hangin. Dahil dito, nanginginig ang mga tupi sa isang tiyak na serye na siya namang gumagawa sa boses. * [[Kawalang-tunog|Di-matunog]] {{Endash}} nabubuo ang tunog kung nakabuka ang mga tuping pangboses (ibig sabihin, magkalayo ang mga ito sa isa't isa) at lumalawak ang tagukan habang lumalabas ang hangin. Walang nagaganap na pagnginig, ngunit may nabubuo pa rin na boses na mailalarawan bilang garalgal o tila walang tunog. Bukod sa dalawang ito, mauuri pa nang husto ang ponasyon batay naman sa [[rehistro ng boses]], na natutukoy sa pamamagitan ng pagsusuri sa paraan ng pagnginig ng mga tupi. Mas mataas ang rehistro, mas maraming hangin ang lumalabas dahil bahagya o hindi humaharang ang mga tupi sa daanan ng hangin, habang nananatili namang humaharang ang mga tupi sa mga mabababang rehistro. [[File:Glottis_positions.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Glottis_positions.png|alt=Diagram of glottis positions|center|class=skin-invert-image|frame|Mga posisyon ng tupi sa tagukan sa iba't ibang rehistro. Mula kaliwa pakanan, sarado, [[Karaniwang boses|karaniwan]], [[bulong]], [[Mahangin ng boses|mahangin]], [[Kawalang-tunog|di-matunog]], at [[Mabugsong boses|mabugso]].]] Ilan sa mga rehistro ng boses ang mga sumusunod:<ref name="Ladefoged">{{SOWL}}</ref> * [[Karaniwang boses|Karaniwan]] {{Endash}} pangkaraniwan ang mga pagnginig at pagtama ng mga tuping pangboses sa isa't isa * [[Kawalang-tunog|Di-matunog]] {{Endash}} walang nagaganap na pagnginig sa mga tupi, karaniwang malayo sa isa't isa ang mga tupi * [[Mabugsong boses|Mabugso]] {{Endash}} mas matindi ang paglabas ng hangin kesa karaniwan, at malayo sa isa't isa ang mga tupi kesa sa mga di-matunog * [[Mahangin na boses|Mahangin]] {{Endash}} nanginginig ang mga tupi ngunit walang nagaganap na pagtama sa isa't isa kumpara sa karaniwan * [[Malubay na boses|Malubay]] {{Endash}} nanginginig ang mga tupi at malapit sa isa't isa ang mga tupi, mas mahina ang daloy ng hangin kesa karaniwan * [[Paos]] {{Endash}} nanginginig ang mga tupi paharap ngunit magkadikit, mas mahina ang daloy ng hangin kesa karaniwan * [[Mahigpit na boses|Mahigpit]] {{Endash}} nanginginig ang mga tupi ngunit mas puwersado kesa karaniwan ang paglabas ng hangin. == Sanggunian == {{Reflist}}{{Phonation}}{{Articulation navbox}} [[Kategorya:Ponetika]] 6tzxutt0o1kauu5qz1eltpwmw6e60m4 0 339797 2227471 2226703 2026-09-22T03:16:56Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2227471 wikitext text/x-wiki == Talaan ng mga kabesera == {| class="wikitable" border="1" ! style="background-color:#B9D1FF" width="10%" |Estado ! style="background-color:#B9D1FF" width="15%" |Kabesera ! style="background-color:#B9D1FF" width="30%" |Panahon ! style="background-color:#B9D1FF" width="10%" |Tagal ! style="background-color:#B9D1FF" width="5%" |Notes |- |[[Kaharian ng Pagan]] |'''[[Bagan|Pagan]] (Bagan)''' |23 Disyembre 849 – 17 Disyembre 1297 |447&nbsp;taon, 359&nbsp;araw | |- | rowspan="2" |[[Kaharian ng Myinsaing]] |[[Myinsaing]], [[Mekkhaya]] and [[Pinle]] |17 Disyembre 1297 – 13 Abril 1310 |12&nbsp;taon, 117&nbsp;araw | |- |Pinle |13 Abril 1310 – 7 Pebrero 1313 |2&nbsp;taon, 300&nbsp;araw | |- |[[Kaharian ng Pinya]] |[[Pinya, Myanmar|Pinya]] |{{Nowrap|7 Pebrero 1313 – 26 Pebrero 1365}} |52&nbsp;taon, 19&nbsp;araw |<ref group="note">(Hmannan Vol. 1 2003: 370) gives Wednesday, 15th waxing [sic] of Tabaung 674 ME, which translates to Saturday, 10 Pebrero 1313. But 15th waxing is most probably a copying error since it is highly uncommon to say 15th waxing instead of full moon. The date was probably 12th waxing of Tabaung, which correctly translates to Wednesday, 7 Pebrero 1313. Burmese numerals 2 ({{Lang|my|၂}}) and 5 ({{Lang|my|၅}}) are similar and can easily be miscopied.</ref> |- |[[Kaharian ng Sagaing]] |[[Sagaing]] |15 May 1315 – 26 Pebrero 1365 |49&nbsp;taon, 287&nbsp;araw | |- |[[Kaharian ng Ava]] |[[Inwa|Ava]] (Inwa) |26 Pebrero 1365 – 22 Enero 1555 |189&nbsp;taon, 330&nbsp;araw | |- |[[Kaharian ng Prome]] |[[Pyay|Prome]] (Pyay) |c. Nobyembre 1482 – 19 May 1542 |59 taon, 6+ buwan | |- | rowspan="4" |[[Kaharian ng Hanthawaddy]] |[[Mottama|Martaban]] (Mottama) |30 Enero 1287 – {{Circa}} Pebrero 1364 |~77 taon |<ref group="note">Wareru's accession date per scholarship (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 148, footnote 8): Thursday, Full moon of Tabodwe 648 ME = 30 Enero 1287. <br /><br /> As for the move to Donwun, (Pan Hla 2005: 57–59) gives 725 ME (1363/64). (Pan Hla 2005: 48) says that King Binnya U learned of the coup at the Martaban palace four buwan into his hunting trip. Since the trip most probably began after the end of the Buddhist Lent on 22 Setyembre 1363 (full moon of Thadingyut 725 ME), the earliest he learned of the rebellion would be around Enero 1364. If he began the trip only after the rainy season was over, {{Circa}} Nobyembre 1363, he might have learned of the rebellion only in Marso 1364.</ref> |- |[[Donwun]] |<small>by</small> 29 Marso 1364 – 1369 |5+ taon | <br /><br /> |- |[[Bago, Myanmar|Pegu]] (Bago) |1369 – {{Circa}} Nobyembre 1538 |169+ taon | |- |Pegu |huling Hunyo 1550 – 12 Marso 1552 |1 year, 8+ buwan | |- | rowspan="2" |[[Kaharian ng Mrauk-U]] |[[Launggyet]] |18 Abril 1429 – 16 Nobyembre 1430 |1&nbsp;year, 212&nbsp;araw | |- |[[Mrauk-U]] |16 Nobyembre 1430 – 2 Enero 1785 |354&nbsp;taon, 47&nbsp;araw | <br /><br /> |- | rowspan="7" |[[Kaharian ng Toungoo]] |[[Taungoo|Toungoo]] (Taungoo) |16 Oktubre 1510 – 1539 |28–29 taon | |- |'''Pegu''' |1539 – 30 Abril 1550 |~11 taon | |- |Toungoo |11 Enero 1551 – 12 Marso 1552 |1&nbsp;year, 61&nbsp;araw | |- |'''Pegu''' |12 Marso 1552 – 19 Disyembre 1599 |47&nbsp;taon, 282&nbsp;araw | |- |'''Ava''' |19 Disyembre 1599 – 14 Mayo 1613 |13&nbsp;taon, 146&nbsp;araw | |- |'''Pegu''' |14 Mayo 1613 – 25 Enero 1635 |21&nbsp;taon, 256&nbsp;araw | |- |'''Ava''' |25 Enero 1635 – 23 Marso 1752 |117&nbsp;taon, 58&nbsp;araw | |- |[[Ipinanumbalik na Kahariang Hanthawaddy]] |Pegu |Nobyembre 1740 – 6 Mayo 1757 |16 taon, 6 buwan | |- | rowspan="7" |[[Dinastiyang Konbaung]] |'''Shwebo''' |29 Pebrero 1752 – 26 July 1760 |8&nbsp;taon, 148&nbsp;araw | <br /><br />&nbsp; |- |'''Sagaing''' |26 July 1760 – 23 July 1765 |4&nbsp;taon, 362&nbsp;araw | |- |'''Ava''' |23 July 1765 – 13 Mayo 1783 |17&nbsp;taon, 294&nbsp;araw | |- |'''Amarapura''' |13 Mayo 1783 – 22 Nobyembre 1821 |38&nbsp;taon, 193&nbsp;araw | |- |'''Ava''' |22 Nobyembre 1821 – 10 Pebrero 1842 |20&nbsp;taon, 80&nbsp;araw | |- |'''Amarapura''' |10 Pebrero 1842 – 23 Mayo 1859 |17&nbsp;taon, 102&nbsp;araw | |- |'''Mandalay''' |23 Mayo 1859 – 29 Nobyembre 1885 |26&nbsp;taon, 190&nbsp;araw | |- | rowspan="4" |[[Pananakop ng Britanya sa Burma|Britanikong Burma]] |Mawlamyine (Moulmein) and <br /><br /> Sittwe (Akyab) |24 Pebrero 1826 – 20 Disyembre 1852 |35&nbsp;taon, 341&nbsp;araw | |- |Mawlamyine <br /><br /> Sittwe <br /><br /> [[Yangon]] (Rangoon) |20 Disyembre 1852 – 31 Enero 1862 |9&nbsp;taon, 42&nbsp;araw | |- |'''Yangon''' |31 Enero 1862 – 7 Marso 1942 |80&nbsp;taon, 35&nbsp;araw | |- |'''Yangon''' |3 Mayo 1945 – 4 Enero 1948 |2&nbsp;taon, 246&nbsp;araw | |- |[[Pananakop ng Hapon sa Burma|Hapones na Burma]] |'''Yangon''' |7 Marso 1942 – 3 Mayo 1945 |3&nbsp;taon, 57&nbsp;araw | |- | rowspan="2" |[[Myanmar]] |'''Yangon''' |4 Enero 1948 – 6 Nobyembre 2005 |57&nbsp;taon, 306&nbsp;araw | |- |'''[[Naipyido|Nay Pyi Taw]]''' |6 Nobyembre 2005 – kasalukuyan |{{For year month day|2005|11|6}} |<ref>{{Cite web |title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw |access-date=2022-10-25 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> |- |} == Mga tala == {{Reflist|group=note}} == Bibliograpiya == * {{Cite book |title=Myanma Swezon Kyan |publisher=[[Sarpay Beikman]] |year=1964 |editor-last=Myat Soe |edition=1 |volume=9 |location=Yangon |language=Burmese}} * {{Cite book |last=Aung-Thwin |first=Michael |title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma |url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung |publisher=University of Hawai'i Press |year=2005 |isbn=9780824828868 |edition=illustrated |location=Honolulu}} * {{Cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 Marso 1824 |publisher=Frank Cass & Co. Ltd |year=1925 |location=London}} * {{Cite book |last=Htin Aung |first=Maung |author-link=Htin Aung |title=A History of Burma |publisher=Cambridge University Press |year=1967 |location=New York and London}} * {{Cite book |last=Kala |first=U |author-link=U Kala |title=[[Maha Yazawin]] |publisher=Ya-Pyei Publishing |year=1724 |edition=2006, 4th printing |volume=1–3 |location=Yangon |language=Burmese}} * {{Cite book |last=Maung Maung Tin |first=U |title=[[Konbaung Set Yazawin]] |publisher=Department of Universities History Research, University of Yangon |year=1905 |edition=2004 |volume=1–3 |location=Yangon |language=Burmese}} * {{Cite book |last=Pan Hla |first=Nai |title=[[Razadarit Ayedawbon]] |publisher=Armanthit Sarpay |year=1968 |edition=8th printing, 2004 |location=Yangon |language=Burmese}} * {{Cite book |last=Phayre |first=Lt. Gen. Sir Arthur P. |author-link=Arthur Purves Phayre |title=History of Burma |publisher=Susil Gupta |year=1883 |edition=1967 |location=London}} * {{Cite book |last=Royal Historians of Burma |title=[[Zatadawbon Yazawin]] |publisher=Historical Research Directorate of the Union of Burma |year=c. 1680 |editor-last=U Hla Tin (Hla Thamein) |edition=1960}} * {{Cite book |last=Royal Historical Commission of Burma |author-link=Royal Historical Commission of Burma |title=[[Hmannan Yazawin]] |publisher=Ministry of Information, Myanmar |year=1832 |edition=2003 |volume=1–3 |location=Yangon |language=Burmese}} * {{Cite book |last=Sandamala Linkara |first=Ashin |title=[[Rakhine Razawin Thit]] |publisher=Tetlan Sarpay |year=1931 |edition=1997–1999 |volume=1–2 |location=Yangon |language=Burmese}} * {{Cite journal |last=Than Tun |author-link=Than Tun |date=Disyembre 1959 |title=History of Burma: A.D. 1300–1400 |journal=Journal of Burma Research Society |volume=XLII}} * {{Cite book |last=Thaw Kaung |first=U |title=Aspects of Myanmar History and Culture |publisher=Gangaw Myaing Sarpay |year=2010 |location=Yangon}} {{Myanmar topics}} [[Kategorya:Pamahalaan ng Myanmar]] 3cprogpcl4ch686oyhe67t1bak2r82z 10 339821 2227579 2026-09-22T07:31:26Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{Navbox |name = Basilicata |state = {{{state|}}} |title = {{flag icon|Basilicata}} [[Basilicata]] |listclass = hlist |image = [[File:Map of region of Basilicata, Italy, with provinces-it.svg|150px]] |groupstyle = padding:0.2em 1.0em; line-height:1.1em; <!--reduces wide gap between wrapped groupname lines--> |oddstyle = background:#f7f7f7; |evenstyle = background:transparent; |group1 = [[Mga lalawigan ng Italya|Mga lalawigan<br>at lugar]] |list1 = * Lalawigan ng Matera|M... 2227579 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Basilicata |state = {{{state|}}} |title = {{flag icon|Basilicata}} [[Basilicata]] |listclass = hlist |image = [[File:Map of region of Basilicata, Italy, with provinces-it.svg|150px]] |groupstyle = padding:0.2em 1.0em; line-height:1.1em; <!--reduces wide gap between wrapped groupname lines--> |oddstyle = background:#f7f7f7; |evenstyle = background:transparent; |group1 = [[Mga lalawigan ng Italya|Mga lalawigan<br>at lugar]] |list1 = * [[Lalawigan ng Matera|Matera]] * [[Lalawigan ng Potenza|Potenza]] * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Basilicata|Talaan ng mga munisipalidad]] |group2 = [[Politika ng Basilicata|Politika<br/>at pamahalaan]] |list2 = * [[Mga halalan sa Basilicata]] * [[Talaan ng mga presidente ng Basilicata]] |group3 = Culture |list3 = * [[Watawat ng Basilicata|Watawat]] |below = [[:Category:Basilicata|Categories]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Regions of Italy templates]] </noinclude> 8v0x4ih0pcfx1hw6gh24lr3iestfgkj 0 339822 2227583 2026-09-22T07:36:20Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Basilicata]] 2227583 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Basilicata]] pscq5dyvac83dp1t5dp0a7adclh4hfk 0 339823 2227608 2026-09-22T09:40:59Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Alexander Severus]] sa [[Alejandro Severo]] 2227608 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Alejandro Severo]] clsrrzxingflzw3yn61o3bseed8vedf 0 339824 2227634 2026-09-22T10:35:12Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375296998|Presicce-Acquarica]]" 2227634 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Presicce-Acquarica|official_name=Comune di Presicce-Acquarica|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|54|29|N|18|15|2|E|type:city(1,821)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Apulia]]|province=[[Province of Lecce|Lecce]] (LE)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Claudio Sergi|area_footnotes=|area_total_km2=43.06|population_footnotes=<ref>'City' population (i.e. that of the ''[[comune]]'' or municipality) from [http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Monthly demographic balance: January–April 2009], [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]].</ref>|population_demonym=presiccesi, acquaricesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=|area_code=0833|website=|footnotes=}}Ang '''Presicce-Acquarica''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecce]], rehiyon ng [[Apulia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] . Ito ay itinatag noong Mayo 15, 2019 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Presicce]] at [[Acquarica del Capo]].<ref>{{Cite web |title=Nuovi Comuni 2019 - Fusioni e incorporazioni |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovi-comuni-2019/ |access-date=20 January 2019 |publisher=Tuttitalia.it |language=IT}}</ref> Ang Presicce-Acquarica ay isang munisipalidad na may 9,335 na naninirahan, na may densidad ng populasyon na 217 katao bawat km² at may taas na 104 metro mula sa antas ng dagat.<ref>{{Cite web |title=Presicce-Acquarica - Quality of Life and Info Sheet for Expats |url=https://expiter.com/comuni/lecce/presicce-acquarica/ |access-date=1 December 2023 |website=Expiter}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ow60nkw4w1qbq3rqwi5vgdzdj1zp6o7 2227636 2227634 2026-09-22T10:38:55Z Ryomaandres 8044 2227636 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Presicce-Acquarica|official_name=Comune di Presicce-Acquarica|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|54|29|N|18|15|2|E|type:city(1,821)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Apulia]]|province=[[Province of Lecce|Lecce]] (LE)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Claudio Sergi|area_footnotes=|area_total_km2=43.06|population_footnotes=<ref>'City' population (i.e. that of the ''[[comune]]'' or municipality) from [http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Monthly demographic balance: January–April 2009], [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]].</ref>|population_demonym=presiccesi, acquaricesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=|area_code=0833|website=|footnotes=|image_skyline=Chiesa e colonna Sant'Andrea di Presicce.jpg|image_caption=[[Simbahan ng Sant'Andrea Apostolo (Presicce-Acquarica)|Simbahan ng Sant'Andrea di Presicce]] kasama ang haligi sa harapan.}}Ang '''Presicce-Acquarica''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecce]], rehiyon ng [[Apulia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] . Ito ay itinatag noong Mayo 15, 2019 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Presicce]] at [[Acquarica del Capo]].<ref>{{Cite web |title=Nuovi Comuni 2019 - Fusioni e incorporazioni |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovi-comuni-2019/ |access-date=20 January 2019 |publisher=Tuttitalia.it |language=IT}}</ref> Ang Presicce-Acquarica ay isang munisipalidad na may 9,335 na naninirahan, na may densidad ng populasyon na 217 katao bawat km² at may taas na 104 metro mula sa antas ng dagat.<ref>{{Cite web |title=Presicce-Acquarica - Quality of Life and Info Sheet for Expats |url=https://expiter.com/comuni/lecce/presicce-acquarica/ |access-date=1 December 2023 |website=Expiter}}</ref> == Kasaysayan == Ang nayon ng Presicce, na matatagpuan sa ibabang Salento malapit sa Capo di Leuca, ay kilala bilang lungsod ng ipoheo, dahil sa pagkakaroon ng maraming pisaan ng olibo sa ilalim ng lupa. Ang bayan, na nakapalibot sa isang lambak na mayaman sa tubig, ay pinangungunahan ng Serra di Pozzomauro, isang burol na may mga terasa at tuyong pader na bato sa mga dalisdis at natatakpan ng mga palumpong sa Mediteraneo, mga kalawakan ng mga taniman ng olibo, mga puno ng pino, at mga palumpong na uri ng thorn roble. == Simbolo == Ang bagong munisipalidad ng Presicce-Acquarica ay hindi pa gumagamit ng sarili nitong sagisag. Sa kasalukuyan, gumagamit ito ng isang simbolo na binubuo ng mga eskudo ng dalawang lumang munisipalidad na magkatabi. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Lecce}} [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] b93r0hlymrzifklr2ksuoz4dtng3u09 0 339825 2227642 2026-09-22T10:46:18Z JWilz12345 77302 Ikinakarga sa [[Discord]] 2227642 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Discord]] ggnrnfgqeaskzqnxoyfr5ff2lwuw3p3 10 339826 2227652 2026-09-22T11:16:33Z Jojit fb 38 Bagong pahina: [[File:Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg|right|150px|Tanaw mula sa Haligi ng Tagumpay tungo sa Mitte, Berlin, Alemanya]] Ang '''[[Berlin]]''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon, at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa lo... 2227652 wikitext text/x-wiki [[File:Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg|right|150px|Tanaw mula sa Haligi ng Tagumpay tungo sa Mitte, Berlin, Alemanya]] Ang '''[[Berlin]]''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon, at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod. Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]]. Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. obweffco0mf7kjhj3ktuhq99ndxtre9